Hành Trạng Chư Thiền Đức Xứ Quảng

8. Hòa Thượng Thích Phước Huệ

Quốc Sư

THÍCH PHƯỚC HUỆ

( 1869 - 1945 )

Trụ Trì Chùa Thập Tháp – Bình Định

Quốc sư tên thật là Nguyễn Tấn Giao, sinh năm Kỷ Tỵ (1869), Tự Đức năm thứ 22 tại làng Bàn Thạch, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ Nguyễn Chánh Niệm, pháp danh Minh Thiện, tự Hòa Bình, thân mẫu là cụ Nguyễn Thị Lãnh, pháp danh Chơn Hóa, cả hai ông bà đều là những Phật tử thuần thành mộ đạo.

Năm lên 6 tuổi, Ngài theo song thân vào định cư tại làng Phú Thành, phủ An Nhơn, nay là ấp Phú Thành, xã Nhơn Thành, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định. Năm 13 tuổi, Tân Tỵ (1881), Ngài được cha mẹ cho phép xuất gia tại chùa Thập Tháp, thọ giáo với Hòa thượng Ngộ Thiệu Minh Lý. Hành điệu tại đây được 5 năm, đến khi tuổi tròn 18, Ngài được Hòa thượng Bổn sư thế độ, ban cho pháp danh Chơn Luận, nối pháp đời thứ 40 tông Lâm Tế, truyền thừa theo bài kệ của tổ Vạn Phong Thời Ủy “..Hành siêu minh thiệt tế, liễu đạt ngộ chơn không…”.

Sau một thời gian hành điệu tại ngôi tổ đình lịch sử này, Ngài được Bổn sư cho tới học luật với Hòa thượng Từ Mẫn tại chùa Tịnh Lâm ở huyện Phù Cát, Bình Định. Đến năm 19 tuổi, Ngài trở về giữ chức Thủ khố của tổ đình Thập Tháp.

Năm Kỷ Sửu (1889), Thành Thái nguyên niên, được sự cho phép của Bổn sư, Ngài vào tỉnh Phú Yên tham học với các vị cao Tăng thạc đức như ngài Pháp Hỷ, Pháp Tạng, Quy Trụ v.v.. Cùng năm, Ngài thọ Đại giới tại giới đàn chùa Long Khánh-Quy Nhơn do tổ Chí Thanh làm truyền giới đường đầu Hòa thượng. Cũng trong năm này, Hòa thượng Minh Lý viên tịch, Ngài về lại Thập Tháp thọ tang và tu học tại đây.

Sau khi cư tang Bổn sư, Ngài về thăm viếng quê hương Quảng Nam, nghe danh Hòa thượng Tăng Cang Chí Thành là bậc thiền Tăng mô phạm đang hành hóa tại chùa Tam Thai trên núi Ngũ Hành, Ngài bèn tìm đến tham vấn, nhập chúng tu học tại đây. Sau một thời gian tham học, thông suốt yếu nghĩa thiền cơ, vào năm Nhâm Thìn (1892), Ngài được Hòa thượng Chí Thành ấn chứng, phú pháp hiệu là Phước Huệ, thọ ký Ngài về sau là bậc Phước Huệ lưỡng toàn, làm giềng mối cho Phật pháp trong tương lai.

Rộng bước vân du, Ngài đến kinh đô Huế tham học với các vị kỳ túc đương thời. Ban đầu Ngài đến ngụ tại chùa Phước Huệ, thôn Vỹ Dạ do ngài Chơn Tâm Pháp Thân khai sơn. Ngài Pháp Thân là dòng dõi Tuy Lý Vương nên ngôi chùa này được nhiều vị trong hoàng thân quốc thích cũng như tao nhân mặc khách lui tới viếng thăm. Qua sự giao lưu gặp gỡ, mọi người ai cũng mến mộ đạo phong và kiến văn quảng bác của Ngài. Năm Giáp Ngọ (1894), Hòa thượng Hải Thuận Lương Duyên khai giới đàn tại chùa Báo Quốc, Ngài được cung thỉnh làm Đệ nhất dẫn thỉnh sư.

Năm Giáp Thìn (1904), Ngài được cử làm trụ trì chùa Phổ Quang ở huyện Tuy Phước, nay ở xã Phướng Thuận. Chùa này là ngôi cổ tự do Thiền sư Minh Giác-Kỳ Phương (đệ tử tổ Nguyên Thiều) khai sơn từ đời chúa Nghĩa-Nguyễn Phúc Trăn (1687 - 1691).

Năm Ất Tỵ (1905), Hòa thượng Chơn Châu Vạn Thành là sư huynh của Ngài đương kim trụ trì chùa Thập Tháp viên tịch. Vì thế, Sơn môn đã cung thỉnh Ngài về kế thừa trụ trì tổ đình Thập Tháp. Từ đây, đạo phong của Ngài ngày một sáng rỡ và được triều đình sắc phong Tăng Cang, ban cho khâm đao độ điệp.

Năm Mậu Thân (1908), Ngài được mời ra Hoàng cung thuyết pháp, đồng thời cũng để khai mở một khóa

giảng kinh tại chùa Trúc Lâm. Các vua Thành Thái, Duy Tân và Khải Định đều mời Ngài vào cung giảng pháp. Đồng thời, Ngài chủ giảng tại các giảng đường Trúc Lâm và Tây Thiên. Vì vậy Ngài được triều đình, sơn môn đồ chúng tôn xưng Quốc sư.

Năm Canh Thân (1920), Ngài mở các lớp nội điển tại chùa Thập Tháp và Long Khánh. Năm Kỷ Tỵ (1929), Hòa thượng Giác Tiên mở Phật học đường tại chùa Trúc Lâm ở Huế, vào tận chùa Thập Tháp mời Ngài ra làm chủ giảng. Từ đó, năm nào Ngài cũng được thỉnh về chùa Trúc Lâm để giảng dạy Tăng sinh. Các đệ tử của Hòa thượng Giác Tiên là các Sư Mật Khế, Mật Nguyện, Mật Hiển và Mật Thể đều theo học với Ngài, và sau này đều trở thành những sứ giả Như Lai trụ cột cho phong trào chấn hưng Phật giáo. Về hàng cư sĩ theo học tại Trúc Lâm, nổi bật nhất có Bác sĩ Tâm Minh - Lê Đình Thám.

Nhờ có cơ sở hoằng pháp này mà năm Nhâm Thân (1932), Quốc sư cùng với các bậc tôn túc ở đất Thần kinh thành lập hội An Nam Phật Học và xuất bản tờ báo Viên Âm, cổ xúy phong trào chấn hưng Phật giáo. Nhiều Phật học đường từ Tiểu học đến Đại học được mở ở các chùa Trúc Lâm, Tây Thiên, Kim Sơn, Báo Quốc, Diệu Đức v.v...Cuối năm 1934 một lớp Đại

học mở tại chùa Trúc Lâm do Thiền sư Giác Tiên làm Giám đốc và một lớp Trung học mở tại chùa Tường Vân do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết trông nom, Quốc sư được cử làm Đốc giáo giảng dạy cả hai lớp này. Lớp Trung học có nhận những học Tăng trong Nam do hội Lưỡng Xuyên Phật Học gửi ra như các vị Thiện Hòa, Thiện Hoa, Hiển Thụy, Hiển Không, Chí Thiện v.v....

Tháng 5 năm Mậu Dần (1938), Ngài về ở hẳn tại Bình Định, không ra Huế giảng dạy nữa, phần vì tuổi cao sức yếu, phần vì phải đảm nhận làm Đốc giáo cho Phật học đường cấp Trung đẳng mở tại chùa Long Khánh, do Hội Phật Học Bình Định thiết lập. Chính vì vậy mà nhiều học Tăng lớp Đại học ở Huế trong đó có cả các vị do hội Lưỡng Xuyên Phật học gửi ra, cùng theo vào tiếp tục học nơi Phật Học Đường Long Khánh, Bình Định.

Năm Giáp Tý (1924), Ngài tiến hành xây dựng cổng Tam Quan và phương trượng tại chùa Thập Tháp rất uy nghiêm. Ngài có công rất lớn trong việc trùng tu lại Tổ đình Thập Tháp được khang trang, tạo nơi đây thành một trung tâm Phật giáo của tỉnh Bình Định. Đồng thời, Ngài khai sơn chùa Phước Long tại thị trấn Phú Phong thuộc xã Bình Phú, huyện Bình Khê, nay là huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định.

Quốc sư Phước Huệ là cây đại thụ của nền Phật giáo không chỉ ở Trung kỳ, mà còn tỏa bóng xuống phần đất Nam kỳ nữa. Chính Ngài là vị giảng sư nòng cốt của các trường Đại học Phật giáo ở Huế và Bình Định trước và sau thời điểm khởi xướng phong trào chấn hưng Phật giáo ở miền Trung.

Sau bao năm cống hiến tài năng, sức lực, và tâm huyết cho công cuộc xây dựng tòa lâu đài Phật giáo, vào ngày 18 tháng giêng năm Ất Dậu (1945) Quốc sư Phước Huệ viên tịch tại Tổ đình Thập Tháp, thọ 76 tuổi đời, được 56 giới lạp. Đồ chúng và thiện tín xây tháp trong vườn chùa để tôn thờ Ngài. Bấy giờ Hòa thượng Chơn Giám Trí Hải trụ trì chùa Bích Liên Bình Định đề 4 câu thơ tại tháp như sau:

Nguy nhiên nhất cao tháp

Độc tọa Đồ Bàn đông

Ngoại thị hữu vi tướng

Trung tàng vô tướng Ông

Nghĩa là:

Đồ Bàn thành cũ về đông

Một tòa bảo tháp thẳng xông lên trời

Hữu tình hữu hoại đổi dời

Chân không diệu thể sáng ngời bên trong.

Hòa thượng Kế Châu dịch

Hòa thượng Phước Huệ là một trong những vị thiền sư đa văn quảng bác, đóng góp rất nhiều trong công cuộc chấn hưng Phật giáo Việt Nam ở những thập niên đầu và giữa thế kỷ XX. Sự thâm sâu Phật pháp của Ngài đã được người đời xưng tụng bằng mỹ hiệu:"Phật pháp thiên lý câu" nghĩa là Con ngựa ngàn dặm của Phật pháp. Điều này đã được Thiền sư Khánh Hòa (1877-1947) thuật lại như sau ".... Tôi đã ba năm nghiên cứu bộ Thành Duy Thức Luận mà như người đi vào rừng rậm không tìm được lối ra, Đến năm Đinh Mão, nhờ Ban tổ chức trường hương chùa Long Khánh (Quy Nhơn) mời tôi làm Pháp sư, tôi được may mắn gặp Hòa thượng Thập Tháp. Tôi thuật lại sự khó khăn trong việc nghiên cứu Thành Duy Thức Luận của mình. Hòa thượng Thập Tháp nghe xong liền đem biếu tôi quyển 'Đại thừa bá pháp minh môn luận chuế ngôn' và nói : 'Tôi xin biếu Ngài một cái chìa khóa để mở kho Duy Thức. Người nghiên cứu Duy Thức mà trước không đọc luận này thì cũng như người gỡ nùi tơ rối mà không tìm được mối. Vậy Ngài nên đọc quyển luận này cho kỹ rồi nghiên cứu Thành Duy Thức, Ngài sẽ thấy dễ dàng... "

Tuy ở ngôi giáo phẩm cực cao muôn người kính ngưỡng, nhưng rất ít khi nào Hòa thượng nói về tự tích của mình. Mỗi khi môn đồ hoặc học trò hỏi đến, Ngài chỉ nói: “Thời thường sanh ngu, tử trí, bia sử hay có lời nói thêm, vì vậy tôi không muốn ai viết về đời tôi, sợ người hiểu lầm mà tôi bị mang tội với Phật”.

Điểm đặc biệt của đời Ngài là tuy đa văn quảng bác nhưng Ngài không biên soạn trước tác chú giải bất cứ một bộ kinh nào. Phải chăng Ngài muốn đàn hậu học phải trực tiếp tụng đọc kinh điển, tự thân hành trì để hiểu thấu lời Phật dạy chứ không phải hiểu Phật pháp qua ngôn ngữ trầm phù. Bút tích của Ngài lưu lại chỉ vỏn vẹn có lời tựa trong cuốn Việt Nam Phật Giáo Sử Lược của Hòa thượng Mật Thể như sau: "Giữa mùa xuân năm Quý Mùi, Pháp sư Mật Thể vào Nam thăm, lấy trong tay áo bản thảo cuốn Việt Nam Phật giáo sử viết bằng Quốc văn đưa cho tôi mà nói: "Đây là công trình sưu tầm biên khảo nhiều năm của con, xin Hòa thượng đọc và chứng minh cho". Tôi tiếp nhận bản thảo mà đọc. Mỗi khi đêm vắng dưới ngọn đèn khói cao, cầm bản thảo nơi tay tôi tự nói một mình là Pháp sư tuy đã theo học với tôi trong nhiều năm nhưng tôi chưa biết được hết chí hướng và nguyện vọng của ông... ".

Với những công đức lớn lao như thế, nên vào năm Canh Tuất (1970), để tưởng niệm công đức Quốc sư Phước Huệ, Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tỉnh Bình Định đã chọn pháp hiệu của Ngài đặt tên cho một Phật học viện mới thành lập tại Tổ đình Thập Tháp: Phật học viện Phước Huệ. Đồng thời, các đàn giới sau nầy đều lấy tên của Ngài để đàn hậu học được noi theo. Hằng năm, vào ngày 18 tháng Giêng, Tăng Ni tín đồ khắp nơi trong nước đều vân tập về tổ đình Thập Tháp để làm lễ tưởng niệm ngày Ngài viên tịch.

9. Hòa Thượng Thích Quảng Hưng

Hòa Thượng

THÍCH QUẢNG HƯNG

( 1893 – 1946 )

Khai Sơn Chùa Từ Vân – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Trang Văn Trí, sinh giờ Hợi ngày 24 tháng 4 năm Quý Tỵ (1893), nhằm Thành Thái năm thứ 5 tại làng Cẩm Phổ, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc thị xã Hội An). Người là con trai trưởng trong gia đình có 10 anh chị em. Thân sinh Ngài là cụ ông Trang Văn Lư pháp danh Chơn Hương và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Chút pháp danh Chơn Xuân.

Tổ tiên Ngài vốn người thuộc huyện Tấn Giang, phủ Tuyền Châu, tỉnh Phước Kiến, Trung Quốc sang Việt Nam định cư tại phố Hội An vào những năm đầu thời Tự Đức. Khi sang Việt Nam trong gia tộc Ngài có những vị xuất gia đầu Phật với tổ Quán Thông tại chùa Phước Lâm-Hội An. Vì lẽ đó, gia đình Ngài thấm nhuần tư tưởng Phật giáo và chủng tử ấy phát triển rất nhanh khi Ngài tuổi tóc còn để chỏm.

Vào năm Ất Tỵ (1905), khi vừa lên 13 tuổi, Ngài được phụ thân cho xuất gia, làm đệ tử của ngài Tăng cang Phước Trí tại chùa Tam Thai, được Bổn sư ban cho pháp danh Như Tiến. Từ đây, tuổi ấu thơ của Ngài

gắn liền với những tháng ngày hành điệu bên những bạn đồng phạm hạnh trên ngọn núi Ngũ Hành, một danh lam lịch sử của đất Quảng Nam.

Năm Bính Ngọ (1906), sau một năm tu học, Ngài được Bổn sư cho thọ Sa Di tại giới đàn chùa Từ Quang tỉnh Phú Yên do Hòa thượng Chơn Chánh Pháp Tạng làm Đàn đầu truyền giới.

Năm Kỷ Dậu (1909), tuy mới giới phẩm Sa Di nhưng Ngài được thân hào làng Hải Châu-Đà Nẵng thỉnh làm Tri sự chùa Sắc tứ Phước Hải. Sang năm sau, Canh Tuất (1910), vào tháng 4 Ngài được đăng đàn thọ Đại giới với Hòa thượng Vĩnh Gia tại chùa Phước Lâm-Hội An, lúc bấy giờ Ngài mới 18 tuổi. Đồng thọ giới với Ngài còn có các vị như: Hòa thượng Thích Giác Viên, Thích Giác Nhiên, Thích Tịnh Khiết v.v…tại Huế. Sau khi thọ giới về, Ngài được Bổn sư ban pháp tự Giải Hinh, nối pháp đời 41 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh.

Năm Tân Hợi (1911), Ngài được chư sơn thiền lữ cử làm trụ trì chùa Thạch Châu, xã Thạch Thang.

Năm Quý Sửu (1913), Ngài cầu pháp nhân duyên với Hòa thượng Chơn Nhẫn Phước Điền-trụ trì chùa Ngự Kiến Vĩnh An tại Duy Xuyên-Quảng Nam với pháp hiệu Quảng Hưng. Cũng trong năm này, Ngài xin

Bổn sư cho được du phương tham học với chư vị tôn túc ở các tỉnh thành miền Nam.

Năm Kỷ Mùi (1919), Khải Định năm thứ 5, Hòa thượng Tịnh Hạnh khai đại giới đàn tại chùa Thiền Lâm thuộc hạt Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận, Ngài được cung thỉnh làm Thống sự kiêm Thư ký tại giới đàn này. Sau khi giới đàn hoàn tất, Ngài đến chùa Linh Sơn cổ thạch nhập thất tịnh tu, mỗi ngày chỉ ăn một bữa vào giờ ngọ.

Năm Tân Dậu (1921), Ngài được mời chủ trì lễ cầu siêu chiến sĩ trận vong trong 2 ngày tại am Quảng Tế thuộc Đà Lạt, tỉnh Lâm Viên, sau đó lại chủ trì đại lễ trai đàn tại chùa Linh Bảo tại thôn Khánh Hội, tổng Kinh Doanh, tỉnh Khánh Hòa. Đến tháng 9 cùng năm, Ngài vào tỉnh Gia Định làm đơn xin thành lập chùa Thiên Ân tại thôn Chí Hòa. Trong thời gian này, Hòa thượng Diệu Đại trụ trì chùa Tịnh Độ tại thôn Tân Sơn Nhất khai đại giới đàn đã cung thỉnh Ngài làm Đệ nhị tôn chứng sư.

Năm Nhâm Tuất (1922), Khải Định năm thứ 7, Ngài trở về Quảng Nam kiến lập bảo tháp của Hòa thượng Phước Điền đã viên tịch trước đó. Trong thời gian này, Ngài làm đơn lên tòa tỉnh Đà Nẵng mua đất kiến tạo chùa Từ Vân tại xã Thạch Gián.

Ngày mồng 3 tháng 4 năm Giáp Tý (1924), Ngài mua đất và tiến hành khai sơn chùa Từ Vân, đến tháng 10 thì khánh thành và đúc quả chuông nặng 112 cân. Lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 32 tuổi. Sau khi lễ khánh thành hoàn tất, Ngài cung thỉnh Hòa thượng Chơn Bổn Phước Khánh trụ trì chùa Từ Vân.

Vào ngày 15 tháng 2 năm Bính Dần (1926), Hòa thượng Phổ Tế trụ trì chùa Tân Long tại ấp Cao Lãnh tỉnh Sa Đéc khai Đại giới đàn nên đã cung thỉnh Ngài làm Đệ Nhất Tôn Chứng Sư.

Đạo hạnh và uy tín của Ngài ảnh hưởng rất lớn không những đối với Phật giáo mà còn đối với Nam triều cũng như chính phủ bảo hộ pháp nên vào ngày 19 tháng Giêng năm Đinh Mão (1927), Bảo Đại năm thứ 2 chùa Từ Vân được ban biển nghạch Sắc Tứ. Cũng trong năm này, Hòa thượng khai kỳ kiết hạ an cư đầu tiên. Vào ngày 18 tháng 2 năm Mậu Thìn (1928), Ngài đưa đơn lên tòa tổng đốc Quảng Nam xin mở trường Hương. Sau đó, Ngài tổ chức đại giới đàn tại chùa Từ Vân và được thỉnh làm Hóa chủ. Giới đàn này đã cung thỉnh Hòa thượng Phước Trí chùa Tam Thai làm Đàn đầu và vị giới tử xuất sắc nhất là Hòa thượng Thích Trí Thủ, một vị cao Tăng cận đại của Phật giáo Việt Nam.

Bảo Đại năm thứ 8, Quý Dậu (1933), vào ngày mồng 9 tháng 11 Ngài được triều đình sắc tứ Tăng Cang, ban cho giới đao độ điệp, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 41 tuổi.

Ngày 16 tháng Giêng năm Mậu Dần (1938), chùa Phước Long tại thôn Tân Lý, ấp Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho khai đại giới đàn, Hòa thượng được cung thỉnh làm Chánh chủ kỳ. Đến ngày 15 tháng 2, chùa Phước Hựu tại tổng Hòa Đồng trung tỉnh Gò Công khai đàn giới, Hòa thượng được cung thỉnh làm Chánh chủ kỳ. Tháng 4, chùa Linh Bảo tại thôn Tân Thái cùng tỉnh khai đàn truyền giới, Ngài lại được cung thỉnh làm Tuyên Luật Sư tại đàn giới này.

Đến ngày mồng 9 tháng 9 năm Mậu Dần (1938), Ngài được cung thỉnh làm Hòa thượng Chánh chủ kỳ tại giới đàn chùa Thiền Lâm-Phan Thiết. Sau khi giới đàn hoàn mãn, Ngài đến phường Lạc Đạo khai sơn chùa Pháp Bảo và trụ tại đây.

Ngày 22 tháng Giêng năm Kỷ Mão (1939), chùa Linh Sơn Trường Thọ tại huyện Hàm Tân khai đại giới đàn, Hòa thượng được cung thỉnh làm Chánh chủ kỳ. Đến ngày mồng 9 tháng 2, chùa Long Thạnh tại thôn Bình Điền, tỉnh Mỹ Tho khai đại giới đàn, Hòa thượng lại được cung thỉnh làm Chánh chủ sự.

Ngài tịch ngày 17 tháng 12 năm Bính Tuất (1946), hưởng dương 54 thế tuế. Bảo tháp lưu giữ nhục thân Ngài được kiến lập tại chùa Pháp Bảo-Phan Thiết.

Hòa thượng Thích Quảng Hưng là một trong những vị Tăng tiêu biểu xuất sắc của Quảng Nam trong những năm đầu và giữa thế kỷ XX. Hòa thượng là người mang tư tưởng canh tân, cổ súy việc học và phiên dịch kinh điển sang chữ quốc ngữ. Điều này đã được Hòa thượng khẳng định qua việc trả lời phỏng vấn tờ báo Đông Pháp số 455 ra ngày 17.12.1927 như sau:

1. Làm trường học tại chùa, rước thầy giáo đến dạy các đạo nhỏ, trước phải học hai buổi công phu, hôm khuya, và bốn cuốn luật của nhà chùa. Sự học này toàn bằng chữ quốc ngữ cả.

2. Nuôi kẻ nghèo khổ ăn học cho biết hai thứ chữ Tàu và chữ quốc ngữ.

3. Dịch kinh Phật ra Quốc ngữ. Trước đây phải tìm kiếm các thơ ca truyện giảng trong nhà Phật của các bậc tiền bối để lại, đem dịch ra quốc văn, cho bá tánh biết tích lớp mà tu hành. Sau sẽ thỉnh các vị cao Tăng bác học để dịch Đại Tạng chư kinh, để truyền bá cho kẻ hữu tâm, rõ nghĩa “Từ bi vô thượng” của đức Phật Như Lai.

Cuộc đời hành đạo của Ngài trải dài khắp các tỉnh thành từ miền Trung cho đến miền Nam. Đi đến đâu Ngài cũng lập chùa để hoằng dương chánh pháp cùng với chư sơn khai đàn giới tiếp dẫn hậu côn và tại các đàn giới Ngài được thỉnh cử vào những chức vụ quan trọng.

Ngài là người rất tài giỏi, từng tổ chức in khắc luật Sa Di trường hàng cũng như sao chép lại một số tác phẩm của thiền sư Toàn Nhật Quang Đài. Ngài có tài về thi phú chữ Nôm, nhưng phần lớn những tác phẩm của Ngài bị thất lạc, chỉ còn lại bài văn tế Hòa thượng Phước Trí như sau:

Than ôi!

Đèn thiền xao gió,

Trăng giới lờ mây!

Nét bước Tượng vương nơi cửa Pháp, trước mắt mơ màng;

Tiếng kêu sư tử lối rừng Thiền, bên tai văng vẳng.

Dễ chẳng hay, sắc tướng trò chơi, đất cữu hữu vẫn chán thân ngũ uẩn.

Ngặt vì nỗi, sư đồ nghĩa nặng, trời tứ không còn khóc cảnh song lâm!

Cái vô thường là cái thứ chi chi,

Bức tang hải vẽ rồi coi cũng ghét.

Tuồng hữu cảm lắm điều tức tức

Bóng Đẩu sơn trông thấy nghĩa mà thương!

Đức hạnh của Thầy tôi:

Gương sáng trong ngần, sóng tình lặn bặt

Sớm rời cửa tục, xuất gia thuở tuổi còn xanh.

Sâu tỏ màu thiền, nhập thất khi đầu mới bạc

Buộc ràng sáu ngựa, chơi nhởi ba xe

Trăm nét vuông tròn, một niềm trong sạch

Mảnh chơn tướng dễ lờ nước thủy,

Điểm không hoa chẳng dính bụi trần.

Vậy tôi mừng cho thân phận tôi,

May đặng gặp Thầy, theo mà học đạo

Trừ tội chướng một dao xuống tóc

Phủ phước điền ba lớp truyền y.

Đạo đức say sưa, thầy trò hủ hỉ

Lý kinh, nghĩa luật

Giọng pháp âm hằng bữa lọt vào tai

Miệng nạt, tay bê

Cảnh Lâm Tế lắm khi chường trước mắt

Đức của Thầy như thế

Danh của Thầy như thế.

Cũng ngỡ rằng:

Cái gót tùy duyên chưa vội trở,

Bánh xe cửu trụ hãy còn ngừng.

Nào hay đâu:

Gậy tích xa bay,

Đường huyền sớm tách,

Chiếc dép hữu tình rơi lại đó

Con thuyền vô để ngự đi đâu?

Hay là chơi: Đâu Suất thiên cung,

Hay là về: Liên Trì lạc quốc?

Chắc cũng có: nhạc trời hầu hạ, xe ngựa rước ren,

Chắc cũng có: bảo cái tràng phan, kim lâu ngọc các.

Vì bởi: xác phàm tục chẳng nghe chẳng thấy

Lẽ đâu: đuốc quang minh còn lạc còn lầm!

Chín phẩm sen vàng, Thầy khoái lạc trên miền thất bảo

Một vành trăng bạc, trò ngẩn ngơ vừa lúc tam đông!

Cảnh tình này, sâu dài tưởng ngắn.

Ôi! Thôi thôi!

Tấm áo ca sa sương lạnh ngắt

Cành hoa Bát Nhã gió buồn thiu!

Khi nào, Thầy thăng tọa, trò niêm chùy, lắm lúc sum vầy nơi pháp hội.

Bây giờ: trò Ta Bà, Thầy Cực Lạc, xiết bao sùi sụt nỗi suy tư!

Ôi thôi! Sữa pháp mất rồi

Lòng con đói mãi.

Biết cậy ai, ngày đêm la nhắc

Biết nương ai, sớm tối dắt dìu

Biết hỏi ai mở trí nguyên thần,

Biết nhờ ai nuôi thân huệ mạng?

Lơ láo một mình nơi cố thổ

Đớn đau buồn vì sự mất cha

Đi về ngàn dặm lối tha phương

Thẩn thơ nghĩ, mong chừng gặp mẹ.

Nay thì: xe linh hầu đẩy, lễ bạc xin đưa

Hương ngũ phần ba cây

Nước bát công một chén.

Cơm Hương Tích dám khoe mùi thượng vị

Rau Tào Khê kính biếu dạ thâm tình

Trước đài sen ngước mặt dâng lên,

Dưới chiếu cỏ cúi đầu lạy xuống.

Xin Thầy chứng giám,

Cho chút lòng con

Một bức ai văn

Hòa nam bái bạch!

10. Hòa Thượng Thích Huệ Chấn

Hòa Thượng

THÍCH HUỆ CHẤN

( 1886 – 1955 )

Trùng Kiến Chùa Hưng Long – Sài Gòn

Hòa thượng thế danh Nguyễn Văn Trà, sinh giờ Sửu ngày 22 tháng 2 năm Bính Tuất (1886) tại xã Ngân Hà, tổng Thanh Quýt trung, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn (nay là thôn 1 xã Điện Nam, Điện Bàn). Thân sinh là cụ ông Nguyễn Văn Thuận pháp danh Ấn Nghi, thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Thông pháp danh Chơn Liên. Cả hai ông bà đều là những Phật tử thuần thành của chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn.

Được sinh trưởng trong một gia đình truyền thống Phật giáo nên Ngài sớm hấp thụ được tinh thần xuất thế của người con Phật. Vào ngày mồng 6 tháng Giêng năm Giáp Thìn (1904), tại ngôi quốc tự Tam Thai, Ngài được Hòa thượng Chơn Đỉnh Phước Thông thế phát nhận làm đệ tử, ban cho pháp danh Như Điền, tự Giải Trà. Từ đây, Ngài cùng các đồng môn huynh đệ Huệ Trưởng, Huệ Tràng tinh tấn tu học dưới sự hướng dẫn của các bậc tôn túc như Hòa thượng Phước Trí, Hòa thượng Phước Thông tại núi Ngũ Hành.

Sau 2 năm tu học, sự cần mẫn tinh tấn của Ngài khiến cho Bổn sư rất hài lòng. Vào ngày 19 tháng 4 năm Bính Ngọ (1906), Ngài được thọ Tam Đàn Cụ túc tại giới đàn chùa Sắc tứ Từ Quang tỉnh Phú Yên do tổ Chơn Tâm Pháp Tạng làm Hòa thượng truyền giới. Lúc bấy giờ, Ngài vừa tròn 21 tuổi.

Sau khi thọ đại giới về, Ngài càng tinh cần tu niệm, trau dồi Tam vô lậu học nên được Bổn sư truyền trao pháp quyển vào ngày mồng 9 tháng 4 năm Canh Tuất (1910) với đạo hiệu Huệ Chấn đại sư, nối pháp đời 41 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh. Cũng trong thời gian này, Ngài về tại quê nhà khai sơn chùa Phương Thảo.

Vào những năm 1916, tại các tỉnh miền Trung nhất là Quảng Nam hưởng ứng phong trào Duy Tân rất mạnh. Sau khi phong trào này thất bại, giặc Pháp khủng bố đàn áp những người có liên can đến các nhà yêu nước Trần Cao Vân, Thái Phiên v.v..Đặc biệt, giới Tăng sĩ Quảng Nam liên lụy rất nhiều bởi vì chí sĩ Trần Cao Vân có một thời ở chùa Cổ Lâm-Đại Lộc kết hợp cùng một số chư Tăng ở đây hoạt động phong trào yêu nước chống Pháp. Chính vì thế, trong giai đoạn này một số lượng lớn chư tăng Quảng Nam phiêu bạt vào vùng đất mới phương Nam. Hòa thượng đã cùng với các

pháp lữ Thích Đạo Thanh, Thích Đương Nhật v.v… vào Nam hành đạo. Ban đầu, các Ngài ngụ tại chùa Văn Thánh tại Thị Nghè, về sau lại tùy duyên hóa đạo. Hòa thượng Đạo Thanh khai sơn chùa Pháp Hoa-Phú Nhuận; Hòa thượng Đương Nhật khai sơn chùa Khánh Lâm-Hóc Môn, còn Hòa thượng Huệ Chấn được Hội Di Đà tín nhiệm cung thỉnh về trụ trì chùa Sắc tứ Quốc Ân và chùa Hưng Long-Quận 10.

Năm Mậu Thìn (1928), Ngài được sơn môn Quảng Nam cung thỉnh làm chánh thư ký giới đàn Từ Vân, một trong những giới đàn lịch sử của Phật giáo Quảng Nam.

Năm Kỷ Mão (1939), Ngài tổ chức Đại trai đàn chẩn tế để cầu nguyện cho các chiến sĩ trận vong sớm được siêu thoát. Với những công đức như vậy, Ngài được Bộ lễ Nam triều sắc phong Tăng cang.

Năm Canh Thìn (1940), Ngài khai mở trường Hương tại chùa Hưng Long-Sài Gòn để sách tấn chư Tăng tu học. Sau khi trường Hương kết thúc, Ngài tiếp tục mở đại giới đàn, cung thỉnh Hòa thượng Thích Phước Nhàn, trụ trì chùa Linh Sơn Diên Thọ tỉnh Bình Thuận làm Đường đầu Hòa thượng.

Ngày 20 tháng Giêng năm Tân Mão (25/2/1951), Hội Phật học Nam Việt được thành lập tại chùa Khánh

Hưng, Hòa thượng được cung thỉnh vào ngôi vị chứng minh đạo sư của Hội.

Nhận thấy chùa sắc tứ Quốc Ân và Hưng Long đã có phần xuống cấp nên Hòa thượng phát nguyện trùng tu. Sau một thời gian ngắn, công việc đã được hoàn tất và lễ lạc thành chùa Sắc tứ Quốc Ân, Hưng Long, Hưng Hiển và Kỷ Niệm Đài đã được long trọng tổ chức vào các ngày mồng 6, 7, 8 tháng 6 năm Giáp Ngọ (1954).

Vào ngày mồng 2 tháng 10 năm Ất Mùi (1955), Hòa thượng thị tịch tại chùa Hưng Long, thọ thế 70 tuổi. Tháp mộ của Ngài được lập tại chùa Khánh Lâm, Hóc Môn, Sài Gòn.

Những năm đầu của thế kỷ XX, Hòa thượng Thích Huệ Chấn là một trong những vị tiền bối của Phật giáo Quảng Nam đi tiên phong vào hành đạo tại Sài Gòn-Gia Định. Là một người tu sĩ được đào tạo căn bản tại ngôi tổ đình Tam Thai nên Hòa thượng sớm trở thành một trong những vị tăng uy tín của Phật giáo Gia Định thời bấy giờ. Vì thế, trong các trường Hương, trường Kỳ cũng như các giới đàn đều cung thỉnh Ngài vào các chức vị quan trọng. Với đức độ và uy tín của mình, Ngài đã kiến tạo chùa Hưng Long thành một ngôi PhạmVũ trang nghiêm và cũng là tổ đình của dòng Lâm Tế Chúc Thánh tại miền Nam Việt Nam.

11. Hòa Thượng Thích Đạo Thanh

Hòa Thượng

THÍCH ĐẠO THANH

( 1895 – 1962 )

Khai Sơn Chùa Pháp Hoa - Sài Gòn

Hòa thượng thế danh Nguyễn Công Lực, sinh năm Ất Mùi (1895), nhằm vào năm Thành Thái thứ 6 triều Nguyễn tại xã Giáng La, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Công Hộ và thân mẫu là cụ bà Hồ Thị Nga.

Năm lên 8 tuổi, Ngài mồ côi cha. Lúc bấy giờ đất nước đang nằm trong giai đoạn khó khăn, thêm vào đó gia đình Ngài gồm 6 anh em còn thơ dại nên một mình thân mẫu lo toan cho đời sống gia đình. Tuy nhiên sức người có hạn, một mình bà không thể chu toàn, vì thế bà đành cắt núm ruột của mình cho Ngài làm con nuôi ông bà Cẩm Văn ở trong huyện. Vì lẽ đó mà Ngài được đổi thành họ Trần.

Thuở nhỏ, Ngài thông minh đỉnh ngộ nên ông bà Cẩm Văn hết sức thương mến, xem chẳng khác gì con ruột và cho học Thi Thư lễ nghĩa của Khổng Mạnh. Ông bà Cẩm Văn còn là người sùng tín Tam Bảo nên hay về Hội An thăm viếng lễ Phật tại các tổ đình.

Vào lễ Hạ Nguyên năm Đinh Mùi (1907), Ngài được bà Cẩm Văn cho đi theo lễ Phật tại tổ đình Chúc Thánh-Hội An. Vốn sẵn túc duyên nhiều đời, sau khi diện kiến với tổ Ấn Bính-Phổ Bảo, cảm mến đạo phong của Tổ nên Ngài xin được quy y học đạo. Được sự cho phép của mẫu thân cũng như ông bà Cẩm Văn và sự chấp thuận của Tổ, Ngài chính thức nhập chúng tu học. Sau 2 năm thử thách thì đến năm Kỷ Dậu (1909), vào ngày Phật thành đạo, Ngài được Tổ thế phát và cho pháp danh Chơn Trừng. Như vậy, Ngài thuộc đời thứ 40 dòng Lâm Tế và nối tiếp thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Sau hơn 4 năm tinh cần tu học, Ngài được Tổ cho thọ Sa Di giới năm 16 tuổi với pháp tự là Đạo Thanh và đến năm 20 đắc giới Cụ Túc tại giới đàn chùa Từ Hiếu-Huế với pháp hiệu là Hưng Duyên. Trong thời gian này, tổ sư Ấn Bính viên tịch. Từ đó, Ngài theo Hòa thượng Quang Minh vào Nam du hóa.

Trên bước đường vào Nam hoằng đạo, Hòa thượng dừng chân ở Phan Thiết khai sơn chùa Chúc Viên. Năm Canh Thân (1920), Ngài vào Sài Gòn và khai sáng chùa Chúc Thọ [1] tại Xóm Thuốc-Gò Vấp, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 25 tuổi.

Năm Giáp Tý (1924), thể theo lời thỉnh cầu của bà ba Huỳnh Tài, Ngài cùng thiền sư Phổ Trí đứng ra trùng kiến chùa Văn Thánh-Thị Nghè.

Năm Mậu Thìn (1928), sau hơn 5 năm tiếp tăng độ chúng, hoằng pháp lợi sanh tại chùa Văn Thánh, Ngài thấy nhân duyên hội đủ nên đến quận Phú Nhuận lập thảo am Pháp Hoa (nay là chùa Pháp Hoa-quận Phú Nhuận) để thực hiện hạnh nguyện tự tu tự độ. Từ đó, hằng ngày Ngài vui cùng kinh kệ, bạn cùng cỏ cây hoa lá và thỉnh thoảng bốc thuốc cứu người thể theo bi nguyện độ sanh.

Đứng về lãnh vực y dược, Hòa thượng được mọi người đương thời tôn xưng là thần y tái thế. Bởi lẽ, Ngài đã kết hợp công đức tu hành cũng như phương thuốc cổ truyền nên đã chữa được một số bệnh nan y mà thuốc tây đã vô phương cứu chữa. Tuy được mọi người tôn sùng nhưng Ngài thần sắc vẫn hòa nhã, không phân quý tiện đẳng cấp sang hèn, chữa bệnh không phân biệt. Điều đó khiến cho thính chúng đến học đạo ngày càng thêm đông và ngôi chùa Pháp Hoa lần lần được hình thành.

Hằng ngày, Ngài thường trì tụng Pháp Hoa kinh và chuyên tâm niệm Phật. Hòa thượng thường dạy đồ chúng rằng: “ Đạo pháp đa môn nhưng chỉ có pháp

môn niệm Phật là dễ tu đễ chứng, các con nên tu theo pháp môn này mà chỉ quy Tịnh Độ”.

Ngày mồng 3 tết năm Nhâm Dần (1962), khi các đệ tử đảnh lễ chúc thọ, Hòa thượng có đôi lời khuyến tấn hàng môn đệ tu học, đồng thời thông báo rằng ngày 16 tháng 9 âm lịch đến là Ngài sẽ viên tịch.

Sáng 16 tháng 9, sau thời công phu khuya, Ngài ân cần phú chúc cho trưởng tử Như Niệm kế thừa trụ trì chùa Pháp Hoa và ân cần dặn dò: “ Sau khi Thầy tịch không nên chôn cất rình rang, không cần hòm rương tốn kém, không nên xây tháp mà chỉ cần đem ra góc sau chùa đào một cái lỗ chôn thầy, phía trên trồng cây mít, cây xoài cho mọi người nhờ; Khi sống Thầy chưa làm được điều gì cho đạo Pháp, e sau khi chết người ta sẽ nhìn đó mà chê cười”.

Đến 7 giờ 30 phút, Hòa thượng bảo thị giả lấy y hậu mặc vào, chuẩn bị trầm hương, cử chuông trống để Ngài lễ Phật.

Đại chúng theo lời Ngài dạy lấy mõ lại, Ngài tụng ba biến Đại Bi rất lưu loát và âm thanh khác lạ hơn hẳn ngày thường. Khi tụng đến Nam Mô Thanh Tịnh Đại Hải Chúng Bồ Tát thì Ngài ngồi thẳng và an nhiên thị tịch. Lúc đó là 8 giờ sáng ngày 16 tháng 9

năm Nhâm Dần (1962). Ngài trụ thế 67 thế tuế và trải qua 47 hạ lạp.

Bảo tháp của Ngài được an trí trong khuôn viên chùa Pháp Hoa-Phú Nhuận. Hằng năm, vào ngày 15 tháng 9 âm lịch, hàng môn đồ pháp quyến cũng như Tăng ni Phật tử vân tập về chùa Pháp Hoa đốt hương tưởng niệm công đức cao dày của Ngài đã hiến dâng cho sự nghiệp hoằng dương chánh pháp.

Bị chú:

[1] Chùa này sau bị Thực dân Pháp chiếm dụng làm sân bay Tân Sơn Nhất vào năm 1950.

12. Đại Đức Thích Thiện Ân

Đại Đức

THÍCH THIỆN ÂN

( 1949 – 1970 )

Vị Pháp Vong Thân

Đại Đức thế danh Lương Hữu Ba, sinh năm Kỷ Sửu (1949) tại xã Nghĩa Hưng, quận Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Thân phụ là cụ ông Lương Châu và thân mẫu là cụ bà Hồ Thị Ngọc. Ngài sinh ra trong một gia đình trung lưu có 4 anh chị em, Ngài là người con kế út.

Sớm ảnh hưởng đức tính hiền hòa của song thân cũng như nếp sống thanh nhã của gia đình, cậu bé Ba xin phép cha mẹ được đến chùa học đạo. Đại Đức được cha mẹ dẫn đến chùa Linh Ứng, núi Ngũ Hành, tỉnh Quảng Nam bái Hòa thượng thượng Thị hạ Năng hiệu Trí Hữu làm thầy. Thấy cậu bé còn nhỏ mà có chí xuất trần mạnh mẽ nên Hòa thượng Trí Hữu hoan hỷ nhận làm môn đệ. Vào ngày 10 tháng 1 năm Mậu Tuất (1958), Đại Đức được Bổn sư thế phát, cho pháp danh là Đồng Thiện. Như vậy Đại Đức thuộc đời 43 tông Lâm Tế và thế hệ thứ 10 pháp phái Chúc Thánh. Năm ấy, Ngài vừa lên 9 tuổi.

Từ đó, Ngài chăm chỉ theo hầu Bổn sư để học hai thời công phu và các oai nghi, quy luật của thiền môn. Vốn tính thông minh nhanh nhẹn nên được Bổn sư rất đặc biệt quan tâm. Vào ngày vía Đức Quan Thế Âm Bồ Tát 19.2 năm Canh Tý (1960), Ngài được Hòa thượng Bổn sư cho thọ Sa Di giới với pháp tự là Thiện Ân.

Sau khi thọ giới xong, với tâm thiết tha vào Nam cầu học, Đại Đức được Bổn sư giới thiệu vào chùa Thiên Phước-Cai Lậy. Tại đây, Ngài tinh cần tu học trong 2 năm ròng rã từ 1960 đến 1962.

Đến năm Nhâm Dần (1962), Đại Đức tiếp tục theo học tại Phật học viện chùa Thiên Hòa-Vĩnh Bình. Đến năm Giáp Thìn (1964), mãn khóa, Đại Đức tiếp tục về học tại Phật học viện Quang Minh. Ở đây chưa được nửa năm thì Phật học viện bị giải tán nên Đại Đức tiếp tục thi vào lớp Trung Đẳng phổ thông tại Phật học viện Huệ Nghiêm.

Từ năm 1964 đến 1967, Đại Đức theo học tại Phật học viện Huệ Nghiêm. Dưới mái trường này, Đại Đức đã thấu suốt cả Phật pháp lẫn thế pháp nên rất được các bạn đồng học mến nể.

Năm Mậu Thân (1968), Đại Đức tốt nghiệp lớp Trung đẳng Phật học. Trong năm này, sau biến cố Mậu Thân, các học Tăng tạm thời rời học đường Huệ

Nghiêm nên Đại Đức về tạm trú tại Tăng xá Phước Huệ-Phú Thọ.

Từ cuối năm 1967 đến đầu năm 1968, vì nhu cầu Phật sự nên Đại Đức đến ngụ tại chùa Vạn Hạnh đường Võ Tánh-Gia Định.

Đầu năm 1968, thể theo lời mời của Phật tử, Đại Đức về đảm nhận chức vụ trụ trì chùa Tân Long ở Tân Quý Đông, quận Nhà Bè, tỉnh Gia Định.

Năm Kỷ Dậu (1969), khi vừa tròn 20 tuổi, Đại Đức chính thức đăng đàn thọ giới Cụ Túc tại giới đàn Phật học viện Huệ Nghiêm. Cũng trong năm này, Ngài đảm nhận trách vụ cố vấn Giáo hạnh Gia đình Phật tử chùa Tân Long.

Ngày 4 tháng 5 năm Canh Tuất (1970), được tin chư Tăng và Phật tử đã trở về thu hồi Việt Nam Quốc Tự, chiều cùng ngày Đại Đức đã sốt sắng đến tham dự. Nhưng oái ăm thay, có một số người bận quân phục xông vào chùa bắn giết, đánh đập, đốt phá … làm cho một số người chết, mất tích và trên 100 người bị thương nặng nhẹ, trong đó có Đại Đức. Ngài bị một viên đạn bắn xuyên bụng ra sau, bất tỉnh trên vũng máu, nhưng mãi đến 7 giờ sáng hôm sau mới có xe chở đi bệnh viện Bình Dân cấp cứu. Tuy trong tình trạng thập tử nhất sinh nhưng Đại Đức vẫn gắng gượng nói với chư huynh

đệ: “Chính thầy T.G mặc đồ nhà binh mang lon đại tá cầm súng bắn vào tôi và đại tá T.G còn hô to: hãy bắn hết chúng nó đi…”

Tại bệnh viện Bình Dân, Đại Đức được bác sĩ giải phẩu lần thứ nhất nhưng sức khoẻ yếu dần, thân xác mỗi ngày gầy héo. Tuy nhiên, tinh thần của Đại Đức vẫn tỉnh táo lạc quan hơn, vẫn vui vẻ nói cười mặc dù trong thâm tâm, Đại Đức biết mình sắp chia tay tất cả. Trong những lời tâm sự cuối cùng đối với đồng môn huynh đệ cũng như thân quyến, Đại Đức thường nói rằng: “Thế sự sao lắm đảo điên, tình đời quá đen bạc. Những người tu hành như thầy T.G, T.C,Đ.N mà sao còn gian ác, giết người không gớm tay. Chắc những người đã chết, bị què quặt và nếu tôi cũng sẽ chết thì chắc quý thầy đó vui sướng lắm!”. Trước khi từ giã cõi đời ô trược này, Đại Đức đã nhắn gởi rằng: “ Sau khi tôi chết, thi thể tôi xin được quàn tại chùa Ấn Quang và hỏa táng tại An Dưỡng Địa”. Trong hơi thở đứt quãng, Đại Đức nói tiếp : “Các thầy T.G, T.C,Đ.N hãy bỏ súng xuống, thôi đừng giết người nữa và hãy giao trả Việt Nam Quốc Tự lại cho Giáo Hội. Xin đừng nhờ thế lực chính quyền để bắn giết những người vô tội. Tôi sẽ mở mắt nhìn xem quý thầy hành động đây”.

Vào lúc 5 giờ sáng ngày 23 tháng 6 năm Canh Tuất (1970), Đại Đức đã giã từ trần thế ở tuổi đời mới 21, để lại bao tiếc nuối cho đồng môn huynh đệ và thân quyến. Quả như lời trăn trối cuối cùng, đôi mắt của Đại Đức vẫn mở to như nuối tiếc một tâm nguyện chưa hoàn thành, như muốn chứng kiến cảnh hồi đầu của những ai đã bắn vào Người.

Ra đời và trưởng thành trong giai đoạn đấu tranh chống chế độ Ngô Đình Diệm và chống Thiệu-Kỳ, GHPGVNTN là điểm cao của sự hòa hợp đoàn kết của toàn thể Tăng Ni Phật tử. Tuy nhiên, niềm vui ấy chưa được bao lâu thì nội bộ Phật giáo bị chia rẽ thành hai cánh: GHPGVNTN Ấn Quang và GHPGVNTN Việt Nam Quốc Tự. Từ đó, trong nội bộ Phật giáo gây nên những cảnh tượng nhồi da xáo thịt mà Đại Đức là một nạn nhân. Đây cũng là một dấu vết không mấy tốt đẹp trong lịch sử Phật giáo Việt Nam thời cận đại. Là một vị Tăng trẻ đầy nhiệt huyết, mong muốn Giáo hội có sự hợp nhất để làm chỗ dựa cho Tăng tín đồ trong thời ly loạn, Đại Đức đã hy sinh cao cả, gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh và ắt hẳn đôi mắt của Người nhắm lại, nụ cười hoan hỷ nở trên môi khi thấy được Việt Nam Quốc Tự được giao lại cho GHPGVNTN Ấn Quang.

13. Hòa Thượng Thích Tịch Tràng

Hòa Thượng

THÍCH TỊCH TRÀNG

( 1909 – 1976 )

Trụ Trì Chùa Linh Sơn – Khánh Hòa

Hòa thượng thế danh Hồ Thăng, pháp danh Tâm Thanh, hiệu Tịch Tràng. Ngài sanh năm Kỷ Dậu (1909), tại làng Lỗ Giáng, xã Cẩm Lệ, huyện Hòa Vang, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng). Thân phụ là cụ Hồ Tưởng - thường gọi là cụ Cửu Đẩu - tinh thông nho học, làm quan cửu phẩm Văn Giai; thân mẫu là cụ Phạm Thị Liên.

Thời thơ ấu, Ngài được song thân chăm lo giáo dưỡng rất chu đáo, đặc biệt là quan tâm đến vấn đề học vấn, nhờ vậy năm 20 tuổi Ngài thi đỗ bằng Thành Chung và được bổ nhiệm dạy học tại trường Pháp-Việt ở Tây Hồ (nay là trường PTCS Trưng Vương, Tp. Đà Nẵng). Ngoài thời giờ dạy học ra, Ngài còn tinh chuyên nghiên cứu giáo lý nhà Phật và am hiểu một cách tường tận. Khi phong trào chấn hưng Phật giáo tại miền Trung do Quốc sư Phước Huệ khởi xướng, Ngài đến chùa Trúc Lâm-Huế xin thọ Tam quy, Ngũ giới với Hòa thượng Giác Tiên, được Hòa thượng cho pháp danh Tâm Thanh.

Vốn được thấm nhuần giáo lý nhà Phật, nhận thức được sự mong manh giả tạm của kiếp nhân sinh... nên đến năm Mậu Dần (1938), Ngài lặng lẽ từ giã gia đình, quyết chí xuất gia cầu đạo. Trên đường du phương học đạo, Ngài qua Cao Miên (Campuchia), tại đây Ngài được hội kiến Hòa thượng Thích Quảng Đức, thật là một cơ duyên hy hữu khiến Ngài hoan hỷ phấn chấn vô cùng.

Năm Kỷ Mão (1939), khi nghe tin thiền sư Minh Tịnh pháp húy Nhẫn Tế vừa du học từ Tây Tạng về, Ngài liền tìm đến chùa Thiên Chơn tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương để xin thọ giáo với Thiền sư, được Thiền sư ấn chứng và ban cho Ngài pháp hiệu là Tịch Tràng. Đồng tu với Ngài là 3 vị pháp huynh: Viên Chiếu, Tịch Chiếu và Thường Chiếu.

Năm Tân Tỵ (1941), Hòa thượng Quảng Đức thường về chùa Thiên Chơn đàm đạo với Thiền sư Minh Tịnh. Tại đây Hòa thượng gặp Ngài, biết là pháp khí có thể làm rường cột cho Phật pháp mai sau nên mời Ngài về Vạn Giã, tỉnh Khánh Hòa để đảm nhận trọng trách trụ trì ngôi tổ đình Linh Sơn mà Hòa thượng đang gánh vác. Nhận ủy thác của Hòa thượng Quảng Đức, Ngài về tổ đình Linh sơn để chu toàn sứ mệnh “Thượng cầu Phật đạo hạ hóa chúng sanh”, “ Kế thế

truyền đăng tục diệm”. Nơi đây non nước hữu tình, cảnh Phật trang nghiêm khiến lòng xúc động nên Ngài cảm khái bài thơ sau đây:

Ngàn năm mới gặp cảnh chùa này,

Cây che tàng lọng giữa trời xây.

Cảm ứng Từ Bi thương mấy độ,

Thỏa lòng mong ước bấy lâu nay.

Am tranh khuya sớm nhang đèn, lạy,

Dưa muối chiều hôm dạ thảo ngay.

Kinh Kha sông Dịch không quay lại,

Phăng dấu tìm trâu đáp nghĩa Thầy.

Cuối năm Ất Dậu (1945), chiến tranh Việt-Pháp lại bùng nổ, làm cho nhân dân hết sức thống khổ lầm than. Do đó, dân làng khắp nơi trong quận quy tụ về xung quanh chùa để nương tựa. Nhờ sự hộ trì của Tam Bảo, cũng như đức độ của Ngài mà mọi người được yên ổn. Dần dần Ngài đã cảm hóa họ phát tâm thọ trì Tam quy, Ngũ giới trở thành Phật tử tại gia- hộ trì Tam Bảo.

Năm Giáp Ngọ (1954), Ngài khởi công xây dựng ngôi chánh điện (do Hòa Thượng Thích Quảng Đức trụ trì đời thứ 6 tổ đình Linh Sơn đặt viên đá đầu tiên). Đến năm Bính Thân (1956) công trình xây dựng ngôi chánh

điện được hoàn thành và Ngài đã tổ chức lễ khánh thành rất trọng thể. Sau đó, Ngài tiếp tục xây dựng Đông lang và Tây lang. Công cuộc kiến thiết ngôi tổ đình đến đây tạm hoàn tất. Từ đó, Ngài tập trung vào vấn đề tu tập và tiếp Tăng độ Chúng. Hằng ngày ngoài sáu thời lễ bái ra, Ngài còn dạy cho tăng chúng tu học. Mỗi năm đến mùa an cư kiết hạ, chư tăng khắp nơi quy tụ về trụ xứ nầy tu học rất đông dưới sự hướng dẫn của Ngài.

Năm Quý Mão (1963), sự kỳ thị Tôn giáo của chế độ Ngô Đình Diệm khiến cho Tăng Ni và tín đồ vô cùng điêu đứng khổ sở. Bản thân Ngài cũng bị tay sai của nhà cầm quyền đương thời đe dọa, ám hại... nhưng đức độ của Ngài không những tự mình tránh khỏi tai họa, ngược lại còn cảm hóa họ trở về quy hướng Tam Bảo. Vì thế, uy đức của Ngài ngày càng vang rộng. Trước đó cũng như trong thời gian này, còn có quí Ngài như: Hòa thượng Thích Hưng Từ, Hòa thượng Thích Vĩnh Thọ, Hòa thượng Thích Viên Giác, Hòa thượng Thích Chơn Không, Hòa Thượng Thích Giải An, Hòa thượng Thích Trí Châu ... ở các tỉnh miền Trung vào để cùng Ngài hoằng dương Phật Pháp tại nơi đây.

Năm Giáp Thìn (1964), khi Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ra đời, Ngài được cử làm Chánh

Đại Diện GHPHVNTN quận Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, và được lưu nhiệm cho đến ngày Ngài Viên tịch.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài được Hòa thượng Thích Trí Thủ mời thỉnh giảng lớp Chuyên Khoa Phật học tại Phật học Viện Trung Phần Hải Đức-Nha Trang.

Năm Nhâm Tý (1972), Ngài mở Giới đàn Sa Di, Bồ Tát tại gia và Thập Thiện, dưới sự chứng minh kiêm Hòa thượng Đường đầu là thượng Trí hạ Thủ.

Năm Quý Sửu (1973), Đại giới đàn Phước Huệ tại chùa Hải Đức-Nha Trang, Ngài được cung thỉnh làm Đệ Tam tôn chứng.

Về sau, tuy tuổi già sức yếu nhưng hằng ngày Ngài vẫn hướng dẫn cho Tăng chúng hành trì trong các thời khóa lễ. Ngoài ra, mỗi ngày Ngài còn lễ sám Hồng danh Vạn Phật và luôn luôn khi đi đứng, lúc nằm ngồi Ngài đều niệm Phật, tràng hạt không rời tay.

Sứ mệnh thành, hạnh nguyện mãn. Trước khi từ biệt cõi trần để vào cõi Niết Bàn tịch tịnh, Ngài gọi đồ chúng lại dạy lời cuối cùng được thể hiện bằng thi kệ như sau:

Hơn, thua, phải, trái biết bao là!

Xét nét tu hành giữ lấy ta,

Tâm để rỗng không, thường nhẫn nhục,

Muôn phiền não chướng cũng tiêu ma

Sau đó, Ngài an nhiên thâu thần thị tịch vào lúc 12 giờ, ngày 24 tháng 5 năm Bính Thìn (1976), hưởng thọ 68 tuổi.

.Thượng tọa Tuệ Sĩ cảm kích ân đức của Ngài mà viết câu đối kính điếu đầy thiền vị như sau:

Ngưỡng chi cao hề sanh dư diệt dư phưởng phất không đường sấu hạc

Thùy chi thiết hỷ giới dã huấn dã bồi hồi mộ ảnh di âm

Tạm dịch:

Trông lên cao hề! Sống ư, chết ư? Thấp thoáng hạc gầy nơi cửa Phật

Nhìn lại gần hề! Răn chăng, dạy chăng? Ngậm ngùi giọng cũ lúc hoàng hôn.

14. Hòa Thượng Thích Bảo Huệ

Hòa Thượng

THÍCH BẢO HUỆ

( 1935 - 1985 )

Trụ Trì Chùa Long Thọ – Long Khánh

Hòa thượng thế danh Nguyễn Đình Khả, sinh ngày 15 tháng 10 năm Ất Hợi (1935) tại xã Bình Triều, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam. Thân sinh là cụ ông Nguyễn Đình Phường [1] và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Ngọ, Ngài là người con thứ nhì trong gia đình có 5 chị em ba trai, hai gái.

Thuở thiếu thời, Hòa thượng là người thông minh chăm học, tánh tình cương trực thẳng thắng, không nịnh bợ bất cứ ai để cầu lợi cho mình. Năm lên 20 tuổi, Ngài được song thân tính chuyện trăm năm với cô Trần Thị Miên, là người cùng xã. Cùng thời gian này, Ngài bị gọi đi lính Bảo An đóng quân tại Hương An-Quế Sơn.

Trong những thập niên 50-60 của thế kỷ XX, phong trào chấn hưng Phật giáo phát triển mạnh tại các vùng nông thôn. Tại quê hương Bình Triều của Ngài, ngôi chùa Phước Ấm được thành lập để làm nơi sinh hoạt tu tập của tín đồ. Thỉnh thoảng các vị giảng sư của Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam như Đại Đức Thích

Như Huệ, Đại Đức Thích Như Vạn từ Hội An sang thuyết pháp. Những bài giảng giáo lý của quý Ngài đã tác động rất lớn đối với người thanh niên mới lớn trong xã hội chiến tranh ly loạn như Ngài. Từ đó, Ngài thường xuyên tới lui chùa Phước Ấm để học hỏi giáo lý và sinh hoạt với những người bạn đạo.

Sinh ra trong thời loạn, lại sống trong quân ngũ chứng kiến biết bao nhiêu nghịch cảnh trái ngang, cảnh nhồi da xáo thịt khiến cho Ngài chán ngán. Từ đó tâm Bồ đề phát triển mạnh, Ngài bèn trốn khỏi quân đội đến chùa Phước Lâm-Hội An xin được tu học. Tuy nhiên, không được bao lâu, quân cảnh biết được và bắt Ngài về đưa ra tòa án quân đội xử phạt về tội đào ngũ. Càng trắc trở khó khăn, càng thử lòng kiên nhẫn của con người. Nghịch cảnh càng nhiều thì ý chí xuất trần của Ngài càng kiên định vững chắc hơn.

Năm Mậu Tuất (1958), thuận duyên đã đến, được sự cho phép của song thân cũng như sự chấp thuận của người phối ngẫu, Ngài xuất gia tu học tại chùa Linh Ứng với Hòa thượng Thích Trí Hữu, được Bổn sư ban cho pháp danh Đồng Trí, tự Thanh Minh. Sau một thời gian hành điệu, Ngài được Bổn sư cho theo học các lớp Phật học tại chùa Phổ Đà-Đà Nẵng, sau đó là Phật học viện Vĩnh Bình tại miền Tây-Nam Bộ.

Năm Nhâm Dần (1962), Ngài thọ Tỳ kheo giới và được Hòa thượng Bổn sư phú pháp hiệu Bảo Huệ, nối pháp đời 43 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 10 pháp phái Chúc Thánh. Lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 28 tuổi.

Sau khi thọ Đại giới, nhân một lần lên thăm người bạn là Văn Đức Ánh mới di cư vào quận Hoài Đức, tỉnh Bình Tuy (nay là xã Đức Hạnh, huyện Tánh Linh, tỉnh Bình Thuận). Tại nơi đây, đồng bào Phật tử các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi mới vào định cư và lập chùa Quảng Sơn để có nơi tu niệm nhưng thiếu một vị thầy hướng đạo. Trong chuyến viếng thăm ấy, Ngài được đạo hữu Phật tử khẩn khoản mời trụ trì chùa Quảng Sơn để hướng dẫn Phật tử tu học và Ngài hoan hỷ nhận lời.

Năm Quý Mão (1963), khắp nơi trong cả nước dấy lên phong trào đấu tranh chống chế độ kỳ thị tôn giáo Ngô Đình Diệm. Ngài là một trong những vị Tăng xuất sắc lãnh đạo Phật giáo đồ Bình Tuy tranh đấu đòi tự do tín ngưỡng tôn giáo.

Năm Giáp Thìn (1964), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tỉnh Bình Tuy được thành lập, Ngài được thỉnh cử làm Chánh đại diện Phật giáo quận Hoài Đức. Cũng trong năm này, Ngài khai sơn chùa Quang

Minh tại xã Võ Xu, quận Hoài Đức, để cho những Phật tử di dân có nơi tu học.

Năm Ất Tỵ (1965), Ngài xây dựng làng định cư Phật giáo La Ngà. Cũng trong năm này Ngài bị bắt lên chiến khu Lê Hồng Phong nhưng Ngài trốn thoát và tiếp tục về lãnh đạo Giáo hội.

Năm Bính Ngọ (1966), Ngài được Viện Hóa Đạo thuyên chuyển đảm nhiệm Chánh đại diện GHPGVNTN tỉnh Long Khánh, kiêm trụ trì chùa Long Thọ. Cũng trong năm này, Phật giáo đồ lại tiếp tục tranh đấu với chính phủ Thiệu-Kỳ để đòi hỏi những nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Một lần nữa Ngài lại dấn thân đi đầu và bị bắt đày đi Côn Đảo 3 năm.

Tại nhà tù Côn Đảo, Ngài lãnh đạo chư tăng tiếp tục đấu tranh đòi hỏi nhà tù phải để chư tăng ở phòng riêng và có nơi sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo. Một lần phái đoàn nhân quyền Liên hiệp quốc ra thăm, Ngài đã đốt cháy ngón áp út bên bàn tay phải để thể phái đoàn thấy sự áp bức trong nhà tù. Ngài có làm câu thơ châm biếm chế độ Thiệu-Kỳ như sau:

Nhà lao nhờ có ky cầu

Ky cầu dọn vệ sinh bao

Năm Kỷ Dậu (1969), Ngài được trả tự do trở về chùa Long Thọ tiếp tục sứ mệnh hoằng pháp của mình. Trong thời gian này, Ngài tiến hành xây dựng khu Phật giáo Gia Kiệm.

Năm 1975, Ngài lại bị bắt ở tù và giam tại trại K3 Long Khánh. Trong nhà giam, Ngài có làm bài thơ như sau:

Ta nguyền cấm khẩu để tịnh tu

Kiến tánh minh tâm được ở tù

Tu cho mãn kiếp ở tù

Tù cho mãn kiếp thiên thu mới thành.

Ngài viên tịch vào ngày 17 tháng 7 năm Ất Sửu (1985) tại trại giam Long Khánh, hưởng dương 51 tuổi. Bảo tháp được lập tại chùa Long Thọ-Long Khánh.

Trước khi viên tịch, Ngài có để lại hai câu thơ mang tâm nguyện của một bậc Như lai sứ giả:

Bao giờ đời hết ngục tù

Thì ta mới hết công phu tu hành.

Hòa thượng Thích Bảo Huệ là một trong những vị Tăng mang đậm tính cách của người con quê hương xứ Quảng. Hơn nửa thế kỷ xuất hiện ở đời và 30 năm tu học hành đạo, Ngài đã cống hiến hết sức mình trong sự nghiệp hoằng dương chánh pháp. Nơi đâu có khó khăn là nơi đó Ngài có mặt để sẻ chia những buồn vui đối với đạo hữu Phật tử. Tuy rằng thời gian trôi qua xóa

nhòa tất cả nhưng tấm lòng và gương hy sinh vì đạo của người vẫn sáng ngời trong trang sử Phật giáo Việt Nam.

Bị chú:

[1] Nguyên khởi phụ thân Ngài thuộc tộc Phan Công có tên là Phan Công Phường. Trong thời thực dân phong kiến, Ông bàn nhập qua tộc Nguyễn Đình để tránh sưu thuế. Vì vậy mà Hòa thượng được đặt tên là Nguyễn Đình Khả. Sau năm 1975 thì thân tộc Ngài đã đổi lại lấy họ Phan Công.

15. Thượng Tọa Thích Thiện Tường

Thượng Tọa

THÍCH THIỆN TƯỜNG

( 1946 – 2000 )

Phó Tọa Chủ An Tường Tự Viện – Hoa Kỳ

Thượng tọa Thích Thiện Tường thế danh Nguyễn Văn Tám sinh ngày 13 tháng 3 năm Bính Tuất (1946) tại xã Mỹ Khê, quận Đông Giang, tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng. (Nay là quận An Hải, thành phố Đà Nẵng). Thượng tọa là con trai út trong gia đình gồm 4 trai, 6 gái. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Hường pháp danh Như Danh và thân mẫu là cụ bà Đỗ Thị Tha pháp danh Thị Lợi.

Được sinh trưởng trong một gia đình chánh tín Tam Bảo, có nhiều vị tiền bối đi xuất gia mà tiêu biểu nhất là Hòa thượng Thích Phước Trí-Tăng cang chùa Tam Thai-Linh Ứng-Ngũ Hành Sơn. Truyền thống gia đình cộng với thiện căn nhiều đời trong ngôi nhà chánh pháp nên năm 16 tuổi Ngài phát nguyện xuất gia đầu Phật. Được sự hướng dẫn của bào huynh là Hòa thượng Thích Thanh An, Ngài đã đến tổ đình Linh Sơn tại xã Hiền Lương, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa xin Hòa thượng Thích Tịch Tràng quy y thế độ.

Vốn bẩm tính hiền hòa, tư chất thông minh hiếu học nên Thượng tọa đã đã học xong tất cả các chương trình sơ và tiểu học Phật giáo tại chùa. Vào năm Ất Tỵ (1965), sau 4 năm tùng chúng hành điệu, Ngài được Bổn sư truyền thọ Sa Di giới với pháp danh Nguyên Cát, tự Thiện Tường, nối pháp đời 44 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Liễu Quán.

Năm Bính Ngọ (1966), Ngài vượt qua cuộc thi tuyển khó khăn để theo học lớp trung đẳng Phật học chuyên khoa Liễu Quán mở tại chùa Linh Quang, thuộc tỉnh Thừa Thiên-Huế. Tinh cần tu học tại chốn thần kinh ròng rã 4 năm trời, đến năm Canh Tuất (1970), Thượng tọa mãn khóa với bằng hạng ưu. Cũng trong năm này, Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ giới tại giới đàn Vĩnh Gia, chùa Phổ Đà-Đà Nẵng do Hòa thượng Thích Giác Nhiên-đệ nhị Tăng thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất làm Đàn đầu Hòa thượng. Sau khi đắc giới, Ngài được Bổn sư phú pháp hiệu là Thanh Dung.

Năm Tân Hợi (1971), với ý chí cầu học mãnh liệt, Ngài lại xin Bổn sư vào tham dự lớp học Cao đẳng Phật học Huệ Nghiêm với khóa học đầu tiên 4 năm. Là một tăng sinh ưu tú của trường, Thượng tọa được Viện Hóa Đạo mời tham gia vào đoàng giảng sư trung ương của Giáo Hội.

Trong cương vị một sứ giả Như Lai, là thành viên của giảng sư đoàn, Thượng tọa không ngừng đem hết khả năng của mình để xiển dương Phật pháp. Khắp các tỉnh miền Tây Nam bộ, không có nơi nào mà dấu chân Ngài không đi qua. Những buổi giảng của Ngài thấm tình đạo vị khiến cho nhiều người quy y, bỏ tà theo chánh.

Tháng 4 năm Ất Mão (1975), Thượng tọa tốt nghiệp văn bằng cử nhân Phật học. Cũng trong giai đoạn này, tình hình đất nước thay đổi, việc hoằng pháp tại quê nhà không còn thuận duyên nữa nên Ngài quyết định tìm đường ra Hải ngoại tiếp tục chí nguyện của mình.

Năm Canh Thân (1980), Thượng tọa đến Hoa Kỳ và ngụ tại chùa Từ Quang, San Francisco tiếp tục “Tác Như Lai sứ, hành Như Lai sự” tại xứ người. Trong những năm 1985-1987, Thượng tọa được Hội Phật Giáo Việt Nam tại Connec Aicut mời làm lãnh đạo tinh thần.

Năm Canh Ngọ (1990), bào huynh của Thượng tọa là Hòa thượng Thích Thanh An cũng đã đến định cư tại Mỹ. Thượng tọa đã cùng với Hòa thượng Thanh An kiến lập đạo tràng An Tường Tự Viện tại thành phố Oakland tiểu bang California. Từ đây, Ngài cùng với Hòa thượng không ngừng đem giáo lý Phật đà truyền bá trong người Việt cũng như phương Tây.

Đến những năm 1995, Thượng tọa bị bệnh nan y nhưng tinh thần Ngài rất lạc quan và vẫn hăng say với

việc hoằng pháp của mình. Tron một lần về thăm quê hương, Thượng tọa nói với các pháp hữu và Phật tử: “chuyến đi cuối cùng này để chuẩn bị cho chuyến đi thật xa”. Trong một lần điện đàm với Thượng tọa Tâm Viên ở tu viện Huệ Nghiêm-Bình Chánh, Thượng tọa đã dự tri cho sự ra đi của mình: “ Thầy Tâm Viên, cuộc đời học đạo của tôi đến đây tạm thời chia tay cùng các anh em, vì sức khỏe lúc này không cho phép cho tôi gởi lời thăm tất cả quý huynh đệ. Tôi lúc nào cũng sáng suốt nhận định được hướng đi và chỉ mong một điều được thân thiện hướng về quý huynh đệ trong mọi lúc”.

Vào ngày 16 tháng 11 năm Canh Thìn (11/12/2000), vào lúc 5 giờ 45 phút, Thượng tọa đã thanh thản ra đi trong lời kinh cầu nguyện của Hòa thượng Thanh An và tiếng trợ niệm của chư tăng Phật tử, hưởng dương 55 tuổi đời, 30 tuổi đạo. Sau khi trà tỳ, thu được rất nhiều xá lợi để phụng thờ.

Thượng tọa Thích Thiện Tường là một trong những vị chân tu thực học. Gần như cả cuộc đời, Ngài chỉ chuyên hành trì pháp môn niệm Phật, không lúc nào ngơi nghỉ. Trước và sau khi viên tich có những điềm lành báo hiệu Ngài được đức Di Đà thọ ký tiếp về Tây Phương. Đặc biệt, Ngài lưu lại rất nhiều xá lợi để Tăng Ni Phật tử chiêm bái đảnh lễ. Điều đó đã minh chứng cho pháp hành của Ngài và khẳng quyết hơn nữa sự màu nhiệm của pháp môn Tịnh Độ.