Hành Trạng Chư Thiền Đức Xứ Quảng

19. Hòa Thượng Thích Đồng Phước

Hòa Thượng

THÍCH ĐỒNG PHƯỚC

( 1895 – 1968 )

Trụ Trì Chùa Cổ Lâm – Đại Lộc

Hòa thượng thế danh Huỳnh Thanh Liễn, sinh năm Ất Mùi (1895) tại xã Đại Cường, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Huỳnh Thanh Kiên pháp danh Chơn Long và thân mẫu là cụ bà Cao Thị Được pháp danh Chơn Thị.

Vốn sinh trưởng trong một gia đình nhiều đời kính tín Tam Bảo, trong thân tộc có nhiều vị đi xuất gia nên Ngài cũng tiếp nối chí nguyện ấy.

Vào năm Canh Ngọ (1930), Ngài xuất gia với tổ Ấn Mục-Hoằng Cam tại tổ đình Cổ Lâm tại thôn Hà Nha, xã Đại Đồng huyện Đại Lộc và được Bổn sư ban cho pháp danh Chơn Thông.

Năm Ất Hợi (1935), Ngài thọ Sa Di với pháp tự Đạo Đạt và năm Canh Thìn (1940) thọ Tỳ Kheo với đạo hiệu Đồng Phước, nối pháp đời 40 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Chùa Cổ Lâm vốn là một trong những ngôi chùa cổ thuộc tỉnh Quảng Nam. Nơi đây cũng là chiếc nôi

cách mạng đã lưu dấu chân của các nhà chí sĩ Trần Cao Vân, Huỳnh Thúc Kháng v.v…trong các phong trào cứu nước giải phóng dân tộc. Chính vì lẽ đó mà Tăng chúng tại chùa luôn bị thế lực Nam triều và chính phủ bảo hộ Pháp ruồng bắt khủng bố.

Tuy là người tu sĩ xuất gia đầu Phật hướng tâm đến sự giải thoát, nhưng đời trai nặng nợ núi sông, nhìn cảnh dân chúng lầm than dưới sự đô hộ của ngoại bang nên Hòa thượng đã nhiệt tình tham gia phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc do Đảng Cộng Sản Đông Dương lãnh đạo.

Sau cách mạng mùa thu năm 1945, Hòa thượng Hoằng Cam về lại Hội An, Ngài được chỉ định kế thừa trụ trì tổ đình Cổ Lâm, một trong những tổ đình lớn của Phật giáo Quảng Nam. Sau đó, người Pháp trở lại tái chiếm Đông Dương, nhân dân khắp nơi đều đi tản cư, nhưng Hòa thượng vẫn kiên trì ở lại chốn Cổ Lâm sáng tối hai thời kinh kệ để duy trì mạng mạch nơi chốn tổ.

Năm Nhâm Thìn (1952), Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng được thành lập, Hòa thượng được mời làm ủy viên của hội đặc trách huyện Đại Lộc.

Năm Giáp Ngọ (1954), sau khi đình chiến, Ngài cùng với ngài phó trụ trì là Hòa thượng Long Tường (tức ngài Kiểm Chuyên) đứng ra vận động trùng tu toàn

bộ chùa Cổ Lâm do bị tàn phá bởi cuộc chiến Pháp-Việt. Lễ khánh thành được tổ chức vào năm 1959 dưới sự chứng minh của đức Tăng Cang Thích Thiện Quả, trụ trì tổ đình Chúc Thánh-Hội An.

Sau đó, Ngài cùng với Hòa thượng Long Tường hằng năm tập chúng an cư tại tổ đình Cổ Lâm khiến cho chốn tổ ngày càng khởi sắc. Từ đó, Tăng chúng lần lần quy tụ về lại Cổ Lâm dưới sự hướng dẫn dạy bảo của Ngài.

Hòa thượng là người tính tình hòa nhã đôn hậu nên rất được mọi người yêu mến kính trọng. Trong thời kỳ chiến tranh Pháp Việt cho đến chiến tranh Việt Mỹ, vùng quê hương Đại Lộc là nơi giao tranh ác liệt. Bao nhiêu trận chiến xảy ra trên quê hương này gây tang tóc cho những người nông dân hiền lành chất phác. Bao nhiêu khó khăn, bao nhiêu đau thương đó được Hòa thượng an ủi vỗ về bằng những lời thăm hỏi động viên và những lời kinh kệ đượm mùi thiền vị.

Trong cuộc chiến khắc nghiệt Việt Mỹ ấy, vào năm 1967 ngôi chùa Cổ Lâm lại sụp đổ hoàn toàn và Tăng chúng phân tán khắp nơi tránh nạn, chùa xưa lại hoàn toàn im lặng, chỉ còn mình Hòa thượng ra vào với ngôi chánh điện nhỏ che tạm bằng tranh nứa.

Hòa thượng thị tịch vào ngày 27 tháng Giêng năm Mậu Thân (1968), thọ 72 tuổi, tháp mộ được lập bên trái tổ đình Cổ Lâm.

Sau ngày đất nước thống nhất vào năm 1975, chùa Cổ Lâm và bảo tháp của Ngài đã được môn đồ kiến lập lại. Lòng từ của Ngài, nhất là sự nhẫn nhục kiên trì trong việc duy trì tổ nghiệp mãi là một tấm gương sáng cho đàn hậu học noi theo.

20. Hòa Thượng Thích Bảo Toàn

Hòa Thượng

THÍCH BẢO TOÀN

( 1899 - 1970 )

Khai Sơn Chùa Hải Hội – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Trang Văn Tại, sinh giờ Thìn ngày mồng 4 tháng 5 năm Kỷ Hợi (1899) tại làng Cẩm Phô, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là thị xã Hội An). Tổ tiên Ngài vốn người huyện Tấn Giang tỉnh Phước Kiến sang định cư tại Hội An vào triều Tự Đức. Thân sinh Ngài là cụ ông Trang Văn Lư pháp danh Chơn Hương và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Chút pháp danh Chơn Xuân.

Năm Mậu Ngọ (1918), Ngài được bào huynh là Hòa thượng Như Tiến-Quảng Hưng hướng dẫn đi vào con đường giải thoát. Vì thế, Ngài đến chùa Tam Thai-Ngũ Hành Sơn lạy tổ Phước Trí xin được xuất gia. Ngài được Bổn Sư hoan hỷ thâu nhận làm môn hạ, ban cho pháp danh Như Niệm, tự Giải Khoan, nối pháp đời 41 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh.

Sau một thời gian tu học tại Tam Thai, vào năm Ất Sửu (1925), Ngài xin Bổn Sư cho phép được sang chùa Từ Vân-Đà Nẵng phụ với Hòa thượng Quảng

Hưng kiến tạo chùa Từ Vân và Ngài được cử giữ chức thư ký tại đây.

Năm Đinh Mão (1927), Ngài được Bộ lễ Nam triều cấp bằng làm tự trưởng chùa Từ Vân-Đà Nẵng.

Năm Mậu Thìn (1928), Hòa thượng Quảng Hưng mở trường Hương và thỉnh Hòa thượng Phước Trí làm Đàn đầu Hòa thượng. Ngài được thọ Tỳ Kheo tại giới đàn này và được Bổn sư phú pháp hiệu là Bảo Toàn.

Năm Canh Thìn (1940), Hòa thượng Quảng Hưng chính thức vào trụ trì tại chùa Pháp Bảo và hoằng pháp tại Phan Thiết nên Ngài được đề cử làm trụ trì chùa Từ Vân-Đà Nẵng. Từ đó, Ngài tiếp tăng độ chúng và thường xuyên đi giáo hóa ở các địa phương trong tỉnh.

Tháng 7 năm Kỷ Sửu (1949), Ngài thành lập đạo tràng Tịnh Độ tại Mân Quang-Thọ Quang-Sơn Trà-Đà Nẵng. Từ đó, bổn đạo quy về tu học dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng ngày một đông.

Vào ngày 15 tháng 7 năm Đinh Dậu (1957), Ngài đặt viên đá đầu tiên khai sơn chùa Hải Hội tại làng Mân Quang, Sơn Trà, Đà Nẵng. Công việc xây dựng kéo dài cho đến ngày mồng 10 tháng 3 năm Mậu Tuất (1958) thì lễ khánh thành được cử hành. Sau lễ khánh thành, Ngài bèn cử pháp đệ là Thượng tọa Thích Bảo Tạng trụ

trì chùa Hải Hội, còn Ngài tiếp tục hành đạo tại trú xứ Từ Vân.

Năm Mậu Tuất (1958), Giáo hội Tăng Già Đà Nẵng thành lập, Ngài được cử giữ chức vụ Kiểm Tăng của Giáo hội.

Vào các mùa tranh đấu năm 1963 và 1966, Ngài là một trong những thành viên tích cực của phong trào, góp phần không nhỏ trong việc bảo tồn Đạo pháp trong những mùa pháp nạn khốc liệt tại Đà Nẵng.

Hòa thượng thị tịch vào lúc 16 giờ 15 phút ngày 22 tháng 1 năm Canh Tuất (1970) tại chùa Từ Vân, thọ thế 72 tuổi. Ban đầu tháp lập tại chùa Từ Vân, phường Thạc Giáng-Đà Nẵng. Về sau chùa Từ Vân bị điêu tàn nên tháng 6 năm 1998, môn đồ cải táng về tại chùa Hải Hội-Sơn Trà-Đà Nẵng, nơi mà Ngài đã dày công khai sáng.

21. Hòa Thượng Thích Trí Minh

Hòa Thượng

THÍCH TRÍ MINH

( 1904 – 1971 )

Trụ Trì Chùa Pháp Bảo – Hội An

Hòa thượng Thích Trí Minh thế danh Đinh Văn Nhiên sinh năm Giáp Thìn (1904) tại xã Điện Tiến, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ Ngài là cụ ông Đinh Văn Siêu, pháp danh Ấn Lộc; thân mẫu là cụ bà Hồ Thị Hành.

Năm Nhâm Ngọ (1906), khi vừa tròn 3 tuổi thì mẫu thân qua đời, Ngài được người dì chăm lo nuôi dưỡng.

Vốn sinh trưởng trong một gia tộc nhiều đời kính tín Tam Bảo và để cho truyền thống ấy luôn được tiếp nối, vào năm Giáp Dần (1914), Ngài được thân phụ gởi xuống chùa Chúc Thánh theo học với Hòa thượng Ấn Bính-Phổ Bảo, là chú ruột của Ngài, lúc bấy giờ Ngài vừa tròn 11 tuổi. Nhưng chẳng may, cũng trong năm này Hòa thượng Phổ Bảo viên tịch nên Ngài theo học đạo và xuất gia với Hòa thượng Chơn Chứng-Thiện Quả, được Hòa thượng ban cho pháp danh Như Quang.

Năm Nhâm Tuất (1922), thân phụ lâm bệnh nặng nên Ngài xin phép Bổn sư được về nhà lo phụng dưỡng,

ngõ hầu báo đáp thâm ân sanh dưỡng. Đồng thời, để huyết thống có người nối dõi nên Ngài thuận lời nghiêm phụ tính chuyện môn đăng định tính.

Năm Đinh Hợi (1947), Ngài thu xếp mọi việc trong thân tộc, về lại chùa xưa, đảnh lễ ân sư xin được tiếp tục chí nguyện dở dang của mình. Năm Canh Dần (1950), Ngài được Bổn sư truyền trao giới Sa di với pháp tự là Giải Chiếu.

Năm Đinh Dậu (1957), Ngài được thọ Cụ túc giới tại giới đàn tỉnh Nha Trang và Bổn sư phú pháp hiệu là Trí Minh. Từ đây, Ngài chính thức dự vào hàng Chúng Trung Tôn, nối pháp đời 41 dòng thiền Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh. Trong những năm này, Hòa thượng được Hội Phật Học Quảng Nam cung thỉnh làm trụ trì chùa Tỉnh Hội (nay là chùa Pháp Bảo) và bầu làm Hội trưởng Hội An Nam Phật Học tỉnh Quảng Nam.

Trong cương vị Hội trưởng Hội An Nam Phật Học, Ngài thường xuyên đi thuyết giảng khắp các huyện thị trong tỉnh. Lúc bấy giờ quý Hòa thượng Chơn Phát, Như Vạn, Như Huệ v.v… còn đang học tại Sài Gòn nên việc hoằng pháp phần lớn Ngài đảm trách. Với tánh tình hiền hòa từ ái, chịu khó nhọc nên Ngài không

từ nan một Phật sự nào. Cả một tỉnh Quảng Nam rộng lớn không có nơi nào mà không có dấu chân Ngài đi qua. Vì lẽ đó, hàng Phật tử tại gia thời bấy giờ tại Quảng Nam phần lớn quy y với Ngài.

Năm Quý Mão (1963), Phật giáo lâm vào pháp nạn dưới một chế độ gia đình trị kỳ thị tôn giáo. Tại Quảng Nam, một Ủy Ban tranh đấu được thành lập và Ngài là một thành viên tích cực của phong trào. Điều này đã được Ngài thể hiện qua cuộc tuyệt thực nhiều ngày cùng với Hòa thượng Chơn Phát trước tòa hành chánh Quảng Nam (nay là khách sạn Hội An). Có những lúc phong trào lên cao, Ngài xin chư tôn đức được phát nguyện tự thiêu để cầu mong Pháp nạn sớm qua. Tuy nhiên, tâm nguyện này đã không được chấp thuận. Đồng thời, hàng Phật tử tại gia luân phiên gìn giữ canh gác Ngài. Bởi lẽ, họ không muốn mất đi một bậc Tôn sư hài hòa khả kính.

Vào đêm 20 và ngày 21 tháng 8 năm 1963, toàn thể các chùa tại Hội An, trung tâm tranh đấu của Phật giáo Quảng Nam bị chính quyền Ngô Đình Diệm tấn công. Ngài cùng tất cả chư tôn đức bị bắt và bị đưa xuống biển Cửa Đại để thẩm vấn, mãi cho đến khi cuộc cách mạng 1/11/1963 thành công, Ngài mới được trả tự do.

Năm Giáp Thìn (1964), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tỉnh Quảng Nam được thành lập, cả hai tổ chức Giáo Hội Tăng Già và An Nam Phật Học hợp lại làm một, Ngài được mời làm cố vấn cho Giáo Hội tỉnh Quảng Nam.

Năm Đinh Mùi (1967), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Nhị tôn chứng tại giới đàn Sa Di chùa Long Tuyền. Cũng trong năm này, trong một chuyến đi thuyết giảng từ Quế Sơn về, Ngài bị lâm nạn, từ đó sức khỏe yếu dần nên Ngài từ nhiệm tất cả mọi chức vụ của Giáo hội, chỉ đảm nhận trụ trì chùa Tỉnh Hội Quảng Nam.

Đầu năm Tân Hợi (1971), Ngài cùng với Giáo Hội tiến hành xây dựng giảng đường và nhà tăng. Tuy nhiên công việc đang tiến hành thì Ngài lại trở bệnh nặng nên Giáo Hội và môn đồ đưa Ngài về tổ đình Chúc Thánh để tịnh dưỡng và lo thuốc thang. Nhưng vô thường xưa nay là lẽ vậy nên Ngài đã xả bỏ huyễn thân để trở về với cảnh giới an lành của Đức Di Đà vào lúc 5 giờ ngày mồng 9 tháng 3 năm Tân Hợi (4/4/1971) hưởng thọ 68 tuổi. Bảo tháp của Ngài được kiến lập trong khuôn viên tổ đình, nơi mà năm xưa Ngài đã sơ tâm phát nguyện tu trì.

Suốt cuộc hành trình 30 năm trong sứ mệnh thượng cầu hạ hóa, Ngài không ngừng đem hết khả

năng của mình để Phật pháp lưu bố khắp nơi. Tuy Phật sự có đa đoan nhưng Ngài vẫn không quên tiếp dẫn hậu lai, đào tạo người kế thừa mạng mạch chánh pháp. Từ sự thương yêu tận tụy của Ngài mà ngày nay hàng đệ tử đã trưởng thành, đảm nhận công việc hoằng hóa tại các trú xứ ở miền Nam như: cố Hòa thượng Thích Hạnh Tâm: khai sơn chùa Giác Quang, quận 4; Hòa thượng Thích Kiến Tánh: trụ trì chùa Bửu Lâm, Đồng Nai; Thượng tọa Thích Hạnh Hải: trụ trì chùa Viên Thông, quận 11; Thượng tọa Thích Minh Nghĩa: trụ trì chùa Từ Minh, quận 3; Đại Đức Thích Hạnh Trí: trụ trì chùa Giác Quang; cố Thượng tọa Thích Bửu Nghĩa: trụ trì chùa Dược Sư-Mỹ Tho v.v…

22. Hòa Thượng Thích Tôn Bảo

Hòa Thượng

THÍCH TÔN BẢO

( 1895 – 1974 )

Trụ Trì Chùa Vu Lan – Đà Nẵng

Hòa thượng lâm thế vào giờ Dần ngày 19 tháng 9 năm Ất Mùi (1895) tại làng Hương Quế, tổng Hương Phú, quận Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Phạm Nhữ Ngôn pháp danh Ấn Niệm và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Trà. Hòa thượng được song thân đặt tên là Phạm Nhữ Hựu, theo gia phả thì Ngài thuộc dòng dõi của danh tướng Phạm Ngũ Lão thời Trần.

Sinh ra trong một gia đình có nề nếp Nho phong, lại thừa hưởng đức tính hiền hòa của phụ mẫu nên Ngài phúc hậu khác người.Vốn có căn duyên nhiều đời với cửa Phật nên từ thuở thiếu thời Ngài đã được song thân thuận cho xuất gia tu đạo.

Năm Nhâm Dần (1902), niên hiệu Thành Thái thứ 13, Ngài được Tăng Cang Từ Trí nhận làm đệ tử và nhập chúng tu học tại chùa Linh Ứng-Núi Ngũ Hành, tỉnh Quảng Nam. Lúc bấy giờ Hòa Thượng vừa lên 8 tuổi.

Bước chân vào chốn Thiền môn, Ngài cẫn mẫn trong việc công phu bái sám, chấp lao phục dịch, vận

thủy ban sài. Với bản tính thuần hậu, khiêm nhường, nhẫn nhục nên Ngài được Hòa thượng Từ Trí thế độ khi vừa tròn 20 tuổi và cho thọ Sa Di giới vào năm Giáp Dần (1914) với pháp danh Chơn Tá, tự Đạo Hóa, nối pháp đời 40 tông Lâm Tế, thế hệ thứ 7 pháp phái Chúc Thánh.

Sau khi thọ Sa Di giới, Ngài tinh cần học luật, sớm hôm hầu Thầy, tùng chúng trong mọi công việc thiền môn. Vì lẽ đó, Ngài được Bổn sư cho đăng đàn thọ giới Cụ túc vào năm Bính Thìn (1916), năm nầy Ngài vừa tròn 22 tuổi.

Sau khi thọ Cụ túc, nhận thấy năng lực của Ngài nên chư sơn đã cung cử Ngài giữ chức vụ Tăng Mục tại chùa Tam Thai, núi Ngũ Hành Sơn.

Năm Tân Dậu (1921), Hòa thượng Bổn sư viên tịch nên Ngài cầu pháp với Hòa thượng Phước Trí và được Hòa thượng ban cho đạo hiệu Tôn Bảo.

Năm Giáp Tý (1924), Ngài được chư sơn cung cử chức vụ trụ trì chùa Vu Lan tại làng Hòa Thuận-Hòa Vang-Đà Nẵng sau khi Hòa thượng trụ trì Thích Hưng Long viên tịch. Từ đây, cuộc đời của Ngài gắn bó với ngôi chùa Vu Lan trong suốt hành trình 50 năm hoằng dương chánh pháp.

Năm Mậu Thìn (1928), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Tứ dẫn thỉnh sư tại Đại giới đàn chùa Từ Vân-Đà Nẵng do Hòa thượng Phước Trí làm Đàn đầu.

Vào các năm Đinh Mão và Mậu Thìn (1927-1928), với cương vị trụ trì chùa Vu Lan, Ngài đứng ra vận động xây dựng Tăng đường cũng như Tam Quan của chùa tồn tại cho đến ngày hôm nay.

Năm Canh Ngọ (1930), Ngài được chư sơn cung thỉnh vào chức vụ Phó Trị Sự chư sơn tỉnh Quảng Nam kiêm Kiểm Tăng huyện Hòa Vang.

Năm Quý Dậu (1933), niên hiệu Bảo Đại thứ 9, Ngài đứng ra xin triều đình ban sắc tứ cho chùa Vu Lan.

Năm Ất Hợi (1935), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Ngũ Tôn Chứng tại giới đàn chùa Tịnh Quang-Quảng Trị.

Năm Ất Dậu (1945), Ngài là Hội trưởng Hội Phật học Đà Nẵng. Cũng trong thời gian này, Ngài đã chứng minh cho Đà Thành Phật Học Hội và bảo trợ trực tiếp cho Ban Biên Tập tạp chí Tam Bảo đặt tòa soạn tại chùa Vu Lan.

Khi Pháp tái chiếm Việt Nam và chiến tranh Pháp-Việt diễn ra, Ngài và Tăng chúng phải di tản khỏi chùa, mãi đến năm Đinh Hợi (1947) mới hồi cư. Từ đó,

Ngài bắt tay vào việc trùng tu ngôi Tam Bảo đang bị xuống cấp sau một thời gian hoang phế. Đồng thời, Ngài chú nguyện đúc một Đại hồng chung, hiện vẫn cón lưu giữ tại chùa.

Từ năm Bính Thân đến năm Đinh Dậu (1956-1957), Ngài làm Trị sự Sơn môn Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng và chứng minh Đạo sư cho Giáo Hội Đà Nẵng.

Sau khi Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng được thành lập, Ngài được thỉnh cử vào chức vụ Trị Sự trưởng và Chứng minh Đạo sư Giáo Hội Đà Nẵng.

Năm Quý Mão (1963), Ngài là vị lãnh đạo tinh thần tối cao cho Tăng tín đồ thị xã Đà Nẵng trong công cuộc đấu tranh đòi bình đẳng tôn giáo cũng như chống chính sách độc tài gia đình trị của vương triều họ Ngô.

Năm Bính Ngọ (1966), lúc bấy giờ Ngài đã 71 tuổi nhưng Ngài vẫn sáng suốt, dõng mãnh lãnh đạo Tăng Ni Phật tử Đà Nẵng đấu tranh chống hiến chương Vũng Tàu, đòi tự do dân chủ, thiết lập chính quyền dân sự, đòi quốc hội lập hiến.

Năm Đinh Mùi (1967), Ngài được suy cử vào Hội Đồng Viện Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

Cũng trong năm này, ngôi chánh điện chùa Vu Lan được đại trùng tu. Để tán dương công đức to lớn

này, Ban Đại Diện GHPGVNTN Đà Nẵng đã phụng cúng tấm hoành với 4 chữ “Chánh Biến Tri Hải” và Ban Đại Diện GHPGVNTN Quảng Nam cũng phụng cúng 4 chữ “Thiệu Long Tam Bảo”. Nhị vị Thượng tọa Thích Hương Sơn (Trụ trì chùa Linh Ứng) và Thích Trí Giác (Trụ trì chùa Tam Thai) cũng phụng cúng 2 câu đối với nội dung như sau:

“Tam Thai Linh Ứng Khai Thác Tố Công Thành Từ Trí Phước Quả Viên Bồi Vạn Cổ Trường Lưu La Hán Địa.

Trà Lãnh Vu Lan Trùng Doanh Cao Cảnh Ngưỡng Tín Tri Hưng Long Tôn Bảo Thiên Thu Vĩnh Trĩ Thích Ca Thiên”

Năm Kỷ Dậu (1969), ngôi nhà tăng chùa Vu Lan được Ngài sửa đổi theo lối kiến trúc mới. Đồng thời Ngài mua thêm đất để mở rộng già lam có nơi cho Tăng chúng tu học.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Nhất Tôn Chứng tại Đại giới đàn Vĩnh Gia do Đại lão Hòa thượng Giác Nhiên làm đàn đầu.

Vào các năm Giáp Dần, Quý Mão, Ất Tỵ, Đinh Mùi (1962, 1963, 1965, 1967), Ngài được cung thỉnh làm Đàn đầu truyền giới Sa Di tổ chức tại chùa Long Tuyền-Quảng Nam.

Năm Tân Hợi (1971), GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam và Ban Giám Đốc Phật Học Viện Quảng Nam cung thỉnh Ngài làm Chứng minh đại đạo sư cho Học viện.

Năm Giáp Dần (1974), Ngài được cung thỉnh làm Đàn dầu Hòa thượng tại Đại giới đàn chùa Long Tuyền do Giáo Hội và Phật Học Viện Quảng nam tổ chức.

Trong suốt hành trình 60 năm hóa đạo, Ngài đã hiến trọn cuộc đời cho lý tưởng “Thượng cầu hạ hóa”. Ngoài việc truyền giới, tiếp Tăng độ chúng duy trì mạng mạch của Tổ đức, Ngài còn chú trọng đến việc giáo dục thanh thiếu niên Phật tử. Vì thế, Ngài đã hoan hỷ đảm nhận làm Cố vấn Giáo Hội phường Hòa Thuận, Cố vấn giáo hạnh GĐPT Hòa Thuận, Cố vấn giáo hạnh chi đoàn thanh niên Phật tử Thiện Huệ. (tất cả đều đặt trụ sở tại chùa Vu Lan).

Vào ngày 27 tháng 10 năm Giáp Dần (10.12.1974) vào lúc 11 giờ 45 phút, Ngài đã xả báo an tường hưởng thọ 80 thế tuế với 60 mùa kiết hạ an cư. Nhục thân của Ngài được an trí trong bảo tháp tại khuôn viên chùa Vu Lan.

Trong phong trào chấn hưng Phật giáo tại Quảng Nam Đà Nẵng, Ngài là một trong những bậc thiền Tăng mô phạm, làm điểm tựa cho Tăng chúng tu học. Trong lòng quần chúng Phật tử Đà Nẵng, Ngài là vị thầy lãnh đạo tinh thần luôn được mọi người kính mến về tài năng và phẩm hạnh. Đạo nghiệp của Ngài mãi tỏa sáng nới mảnh đất địa linh nhân kiệt này.

23. Hòa Thượng Thích Trí Hữu

Hòa Thượng

THÍCH TRÍ HỮU

( 1912 – 1975 )

Trụ Trì Chùa Linh Ứng – Ngũ Hành Sơn

Hòa thượng thế danh Lê Thùy pháp húy Thị Năng, tự Trí Hữu, hiệu Hương Sơn, nối pháp đời 42 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Chúc Thánh. Hòa thượng sinh năm Quý Sửu (1912) tại làng Quá Giáng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Thân sinh là cụ ông Lê Tất Các pháp danh Hồng Diễn, thân mẫu là cụ bà Kiều Thị Đỉnh. Về sau, cụ ông xuất gia với Hòa thượng Thích Tôn Bảo, thọ Sa Di Bồ tát giới với pháp tự Giải Khánh, hiệu là Giác Tánh.

Vốn có túc duyên nhiều đời với Phật pháp nên vào năm Giáp Tuất (1934), Ngài phát nguyện xuất gia khi vừa tròn 13 tuổi. Ngài đến chùa Linh Ứng, núi Ngũ Hành bái Hòa thượng Như Thông-Tôn Nguyên làm thầy, được Hòa thượng thu nhận làm đệ tử và cho pháp danh là Thị Năng. Đến năm Mậu Dần (1938), khi vừa tròn 27 tuổi thì Ngài thọ Cụ Túc giới.

Sau một thời gian theo hầu Hòa thượng Bổn sư, thấy Ngài có căn tánh lanh lẹ nên vào năm Ất Hợi

(1935), Ngài được Bổn sư cho theo học tại Đà Thành Phật Học Viện tại chùa Phổ Thiên-Đà Nẵng.

Năm Đinh Sửu (1937), sau khi tốt nghiệp tại Học Viện Phổ Thiên, Ngài tiếp tục cầu học tại Phật Học Đường Báo Quốc-Huế. Cùng học với Ngài có các Hòa thượng như: Thiện Hoa, Thiện Hòa, Trí Tịnh, Trí Nghiễm, Trí Nghiêm v.v…

Năm Ất Dậu (1945), Ngài tốt nghiệp chương trình đại học Phật giáo tại Báo Quốc và bắt đầu cuộc hành trình vân du hóa đạo tại các tỉnh miền Nam.

Ban đầu, Ngài vào ngụ tại chùa Hưng Long và chùa Hưng Đạo do Hòa thượng Huệ Chấn làm trụ trì. Sau mùa hạ năm Kỷ Sửu (1949), Ngài đến khu vực Vườn Lài lập thảo am lấy tên là Trí Tuệ Am. Sau khi làm chánh điện và Tăng xá xong, Ngài đặt tên là Ứng Quang. Tại đây, Ngài cùng với các Hòa thượng Nhật Liên và Thiện Hòa mở một Phật học đường nhỏ lấy tên Ứng Quang để dạy giáo lý cho chư Tăng trẻ các chùa lân cận. Trong thời gian này, Ngài cộng tác với tạp chí Từ Quang nhằm phổ biến giáo lý đến khắp các giới Phật tử, đồng thời là giáo thọ sư của Phật học đường Nam Việt.

Đến năm Canh Dần (1950), Ngài cùng với các Hòa thượng Thiện Hòa, Thiện Hoa v.v… hợp nhất các

Phật học đường Liên Hải, Sùng Đức thành Phật Học đường Nam Việt, đồng thời Ngài hiến cúng chùa Ứng Quang cho Hòa thượng Thiện Hòa để làm trụ sở Giáo Hội Tăng Già Nam Việt cũng như Phật Học Đường Nam Việt. Sau đó, Hòa thượng Thiện Hòa trùng tu và đổi tên lại là Ấn Quang cho đến ngày hôm nay.

Năm Đinh Dậu (1957), Ngài về lại Ngũ Hành Sơn và nhận chức vụ trụ trì tổ đình Linh Ứng.

Năm Canh Tý (1960), Phật Học Viện Phổ Đà được thành lập tại chùa Phổ Thiên-Đà Nẵng, Hòa thượng được mời làm Giám viện cho đến năm 1975.

Năm Tân Sửu (1961), Ngài được cung thỉnh vào chức vụ Trị Sự Trưởng Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng.

Năm Nhâm Dần (1962), Ngài được sung cử trụ trì chùa tỉnh hội Đà Nẵng.

Năm Giáp Thìn (1964), sau khi Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất được thành lập, Ngài được Trung Ương giáo hội cửa làm Chánh đại diện miền Liễu Quán.

Năm Ất Tỵ (1965), Ngài được cung thỉnh làm Giáo Thọ A-xà-lê tại giới đàn Sa Di mở tại chùa Long Tuyền-Hội An.

Năm Mậu Thân (1968), Hòa thượng được cung thỉnh làm Đệ thất tôn chứng tại giới đàn tại Phật học viện Hải Đức-Nha Trang để truyền trao giới pháp cho Tăng ni sinh tu học.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Ngũ Tôn Chứng tại Đại giới đàn Vĩnh Gia tổ chức tại Phật học viện Phổ Đà-Đà Nẵng.

Năm Tân Hợi (1971), Ngài được cung thỉnh làm Giáo Thọ A-xà-lê tại giới đàn Tu viện Quảng Đức, quận Thủ Đức-Sài Gòn.

Năm Nhâm Tý (1972), Ngài vận động đại trùng tu tổ đình Linh Ứng.

Năm Quý Sửu (1973), Ngài được Đức Tăng Thống tấn phong lên hàng giáo phẩm Hòa thượng và thỉnh vào Hội đồng giáo phẩm Viện Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

Năm Ất Mẹo (1975), vào lúc 12 giờ ngày 28 tháng 11 âl (30.12.1975), Ngài đã viên tịch tại chùa Ấn Quang-Sài Gòn, nơi mà 37 năm về trước Ngài đã đặt những viên đá đầu tiên kiến tạo. Sau khi trà tỳ, hài cốt của Ngài được phân làm hai phần: một phần thờ tại chùa Ấn Quang và một phần đem về nhập bảo tháp tại chùa Linh Ứng-Ngũ Hành Sơn.

Hơn 60 năm xuất hiện ở cõi đời và 46 năm tu học và hoằng hóa, Ngài đã cống hiến rất nhiều cho Phật giáo nước nhà. Ngài phiên dịch và trước tác nhiều kinh sách như:

- Kinh Viên Giác

- Lời Phật dạy (Phỏng dịch)

- Duy thức dị giản

- Kinh Phật địa: Ấn hành năm 1959.

- Phật học danh số: Đăng nhiều kỳ trên tạp chí Từ Quang.

- Lịch sử Ngũ Hành Sơn (sáng tác)

Đặc biệt, trong đó tác phẩm “Lịch Sử Ngũ Hành Sơn” là cuốn sách rất có giá trị về mặt lịch sử, văn hóa của Phật giáo tại núi Ngũ Hành.

Ngoài việc kế thế trùng tu tổ đình Linh Ứng, Ngài đã khai sơn các chùa Ứng Quang (1949) (tức chùa Ấn Quang bây giờ)-Sài Gòn, các chùa Hòa Phước (năm 1950), Chùa Bảo Minh (1965) huyện Hòa Vang, chùa Từ Quang-Điện Bàn, Bích Trân, La Thọ tại Quảng Nam Đà Nẵng.

Hàng đệ tử xuất gia của Ngài hiện nay còn rất nhiều vị đang hoằng pháp tại trong nước cũng như ở hải ngoại. Tại Mỹ thì có Hòa thượng Thích Thanh An, tại

Úc thì có Hòa thuợng Thích Bảo Lạc. Trong nước thì có Thượng tọa Thích Thiện Nguyện kế nghiệp Ngài trụ trì chùa Linh Ứng, khai sơn các chùa Linh Ứng tại Bà Nà và Bãi Bụt-Đà nẵng. Thượng tọa Thích Thanh Thế-khai sơn chùa Thánh Đức ở Đức Trọng, Lâm Đồng. Quý Thượng tọa Thích Hoằng Khai, Thích Bảo Quang v.v.. đang đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng tại các trú xứ.

24. Hòa Thượng Thích Tôn Thắng

Hòa Thượng

THÍCH TÔN THẮNG

( 1889 – 1976 )

Khai Sơn Chùa Phổ Đà – Đà Nẵng

Hòa thượng Thích Tôn Thắng, thế danh Dương Văn Minh, sinh ngày 29 tháng 2 năm Kỷ Sửu (1889), niên hiệu Thành Thái nguyên niên tại làng Hà My, tổng Bích La, phủ Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Thân phụ là cụ ông Dương Văn Hiếu và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Tiện.

Ngài sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống Nho học và Phật học chuẩn mực, được nuôi dạy theo khuôn mẫu, nên buổi thiếu thời Ngài đã sớm được tiếp cận với kinh sách thánh hiền.

Năm Giáp Thìn (1904), Thành Thái thứ 15, lúc lên 16 tuổi, Ngài được phép mẫu thân đến cầu xuất gia với Hòa thượng Thanh Ninh Tâm Truyền, Tăng Cang chùa Báo Quốc và được Hòa thượng ban pháp danh là Trừng Kệ, tự Như Nhu, nối pháp đời 42 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 8 pháp phái Liễu Quán. Đó là năm đáng nhớ nhất cuộc đời Ngài: năm nhiều tỉnh miền Bắc bị mất mùa, đói kém và hình ảnh cao đẹp nữa về vị vua mà

Ngài ngưỡng mộ lại phải thân hành ra tận miền Bắc để thăm hỏi, cứu trợ, ghi thêm một nét đẹp nữa cho Ngài.

Năm Bính Ngọ (1906), Ngài được Bổn sư cho thọ Sa Di giới và được ban pháp tự là Như Nhu. Ngay sau đó, vua Thành Thái truyền lệnh cho Bộ Lễ sung Ngài vào ngạch Tăng chùa Diệu Đế (Gia Hội-Huế).

Năm Canh Tuất (1910), khi hay tin và qua thời gian chiêm nghiệm về sự kiện vua Thành Thái bị khâm sứ Trung Kỳ Lévêque bắt buộc thoái vị, nhường ngôi cho vua Duy Tân (1907), Ngài được phép Bổn sư cho tạm rời xa kinh thành Huế, dạt vào Quảng Nam, Khánh Hòa và Bình Thuận để cầu tham học. Ngài trụ lại thị xã Đà Nẵng, lập thảo am trú xứ tại làng Thạch Châu tu tập.

Năm Quý Sửu (1913), Ngài trở về Huế thọ tang Hòa thượng Bổn sư Tâm Truyền đã viên tịch. Tăng môn đại chúng cung thỉnh Hòa thượng Tâm Khoan kế vị trụ trì chùa Báo Quốc và Ngài được Hòa thượng cử làm tri sự.

Năm Mậu Ngọ (1918), sau một chuỗi sự kiện làm chạnh lòng người dân đế đô, nổi cuộm nhất là sự kiện cuộc khởi nghĩa của vua Duy Tân thất bại (1916), Ngài lại một lần nữa trở vào Đà Nẵng. Nơi đây Ngài khai sơn chùa Phổ Thiên tại làng Bình Thuận (nay là chùa Phổ Đà, cơ sở của trường Cơ bản Phật học Quảng Nam-Đà Nẵng).

Năm Quý Hợi (1923), năm Khải Định thứ 7, lúc này Ngài 34 tuổi mới thọ Cụ Túc giới tại Đại giới đàn chùa Phước Quang, tỉnh Quảng Ngãi do Hòa thượng Hoằng Tịnh làm Đàn đầu truyền giới.

Năm Giáp Tý (1924), Ngài đến cầu pháp với Hòa thượng Phước Trí chùa Tam Thai, núi Ngũ Hành, Quảng Nam, được Hòa thượng phú pháp với pháp hiệu là Tôn Thắng.

Năm Mậu Thìn (1928), Ngài được cung thỉnh làm Quản giới tử tại Đại giới đàn chùa Từ Vân, Đà Nẵng do Đại lão Hòa Thượng Phước Trí làm Đàn đầu.

Năm Kỷ Tỵ (1929), Ngài được mời làm Dẫn Lễ Sư tại Đại giới đàn chùa Phước Lâm-Hội An, do Đại lão Hòa thượng Phước Trí làm Đàn đầu.

Năm Canh Ngọ (1930), Ngài đảm đương trụ trì chùa Phổ Thiên, đồng thời được Giáo hội Tăng già Đà Nẵng cung thỉnh giữ chức vụ Kiểm Tăng.

Năm Nhâm Thân (1932), hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo nổi lên ở khắp ba miền đất nước, Ngài đứng ra sáng lập Đà Thành Phật Học Hội và cung thỉnh Hòa thượng Bích Liên làm Hội trưởng. Trụ sở đặt tại chùa Phổ Thiên và cho xuất bản tạp chí Tam Bảo làm cơ quan ngôn luận chính thức của Hội trong việc hoằng dương chánh pháp.

Năm Ất Hợi (1935), Ngài vào khai sơn chùa Tịnh Độ tại thị xã Tam Kỳ, nay là chi nhánh trường Cơ Bản Phật Học Quảng Nam-Đà Nẵng.

Năm Bính Tý (1936), để phát triển việc hoằng hóa Ni giới, cũng tại làng Bình Thuận-Đà Nẵng, Ngài lại khai sơn chùa Diệu Pháp để làm Phật Học Ni Viện.

Năm Mậu Dần (1938), Ngài được cung thỉnh vào ngôi Tôn Chứng tại Đại giới đàn chùa Tịnh Quang, làng Ái Tử-Quảng Trị, do Hòa thượng Phước Huệ làm Đàn đầu.

Năm Kỷ Mão (1939), tại Đại giới đàn chùa Liên Trì, Khánh Hòa, Ngài được mời làm Yết Ma A-xà-lê, giới đàn này cũng do Hòa thượng Phước Huệ làm Đàn đầu.

Năm Tân Tỵ (1941), Ngài được cung thỉnh làm Đàn đầu tại Đại giới đàn chùa Bình Quang Ni tự tại tỉnh Bình Thuận.

Năm Nhâm Ngọ (1942), việc hóa đạo khắp nơi đã khởi sắc do sự đóng góp tích cực của Ngài trong phong trào chấn hưng Phật giáo, nhưng Ngài cũng không quên nghĩ về quê hương bản sở. Do đó, sau bao nhiêu năm trời xa cách Ngài về lại Quảng Trị, việc đầu tiên là Ngài thành lập ngay Phật học đường tại chùa Hội Quán và làm Giám đốc trong 3 năm.

Năm Ất Dậu (1945), do biến chuyển lớn của thời cuộc, Ngài lại trở vào Đà Nẵng tiến hành trùng tu các chùa Phổ Thiên, Tịnh Độ và chùa Hội Quán.

Năm Bính Tuất (1946), ý thức về tiền đồ Phật giáo mai sau, Ngài quyết định hiến cúng chùa Phổ Thiên (sau là chùa Phổ Đà) cho Giáo hội để mở Phật học viện có tầm vóc quy mô, chi nhánh Phật học viện Trung Phần ở Trung Bộ.

Năm Giáp Thìn (1964), Ngài được tiến cử làm Chứng minh Đạo sư Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất thị xã Đà Nẵng.

Năm Bính Ngọ (1966), Ngài được tiến cử vào Hội Đồng Trưởng lão Viện Tăng Thống Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài làm Chánh chủ đàn tại Đại giới đàn Vĩnh Gia, được tổ chức tại chùa Phổ Đà - Đà Nẵng.

Năm Bính Thìn (1976), Ngài được thỉnh làm thành viên Hội Đồng Giáo Phẩm Trung Ương Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất.

Ngày 16 tháng 3 năm Bính Thìn (1976), Ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 87 năm, giới lạp 53 tuổi hạ, môn đồ pháp quyến lập Bảo tháp Ngài tại chùa Tịnh Độ-thị xã Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam-Đà Nẵng.

Hơn nửa thập kỷ tu đạo và hành đạo tại Quảng Nam-Đà Nẵng, Hòa thượng đã đào tạo được hàng đệ tử kế thừa ưu tú như: Hòa thượng Thích Chơn Ngộ: trụ trì chùa Tịnh Độ-Tam Kỳ; Cố Hòa thượng Thích Từ Ý: trụ trì chùa Hòa An-Tam Kỳ; Cố Hòa thượng Thích Từ Mẫn: trụ trì chùa Phổ Đà-Đà Nẵng; Cố Ni trưởng Thích Nữ Từ Hương: trụ trì chùa Linh Phong-Đà Lạt; Ni trưởng Thích Nữ Từ Hạnh:trụ trì chùa Châu Phong-Điện Bàn và nhiều đệ tử hữu danh khác. Ngày hôm nay, hàng pháp tôn của Ngài có mặt khắp mọi nơi trong và ngoài nước, tiếp tục sứ mệnh hoằng pháp độ sanh mà thầy tổ đã dày công vun đắp.

25. Hòa Thượng Thích Như Vạn

Hòa Thượng

THÍCH NHƯ VẠN

( 1930 – 1980 )

Trụ Trì Chùa Phước Lâm – Hội An

Hòa thượng thế danh Trần Văn Chín, sinh năm Canh Ngọ (1930) tại làng Ái Nghĩa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Thân phụ là cụ ông Trần Văn Hoàng pháp danh Chơn Tấn và thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Chung (khi Ngài viên tịch thì song thân vẫn còn tại thế).

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống Phật giáo nên Ngài sớm có ý chí thoát tục tu đạo. Lúc lên 12 tuổi, Ngài đến chùa Phổ Khánh trong làng và tỏ ra quyến luyến không muốn về. Nhưng vì là con trai duy nhất trong gia đình nên Ngài phải trở về nhà lo bổn phận môn đăng định tỉnh.

Năm Canh Dần (1950), khi vừa tròn 20 tuổi, thuận duyên đầy đủ nên Ngài đến chùa Chúc Thánh lạy Hòa thượng Thiện Quả làm thầy, được Hòa thượng thu nhận làm đệ tử với pháp danh Như Vạn.

Sau một thời gian hành điệu hầu hạ Bổn sư, thấy Ngài có căn duyên nên vào năm Tân Mẹo (1951), Hòa thượng Thiện Quả gởi Ngài vào tòng học tại Phật Học

Đường Nam Việt dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng Thích Thiện Hòa và Hòa thuợng Thích Trí Hữu. Đồng học khóa này có các vị như Hòa thượng Thích Chơn Phát, Hòa thượng Thích Chơn Điền, Hòa thượng Thích Như Huệ v.v…

Năm Nhâm Thìn (1952), Ngài thọ giới Sa Di với Hòa thượng Khánh Anh và được Bổn sư ban pháp tự là Giải Thọ.

Năm Ất Mùi (1955), Ngài thọ Cụ Túc giới tại giới đàn chùa Ấn Quang do Hòa thượng Thích Thiện Hòa tổ chức. Đàn giới này đã cung thỉnh Hòa thượng Thích Tịnh Khiết-Pháp Chủ Giáo Hội Tăng Già Việt Nam làm Đàn đầu Hòa thượng. Sau khi đắc giới, Ngài được Bổn sư phú pháp với hiệu là Trí Phước. Như vậy, Hòa thượng chính thức dự vào hàng Tăng Bảo khi vừa tròn 25 tuổi, nối pháp đời thứ 41 dòng Lâm Tế và thế hệ thứ 8 pháp phái Chúc Thánh.

Năm Kỷ Hợi (1959), sau khi tốt nghiệp tại Ấn Quang, Hòa thượng được Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng và tông môn thỉnh cử làm trụ trì tổ đình Phước Lâm thay thế cho Hòa thượng Thích Trí Giác đảm đương Phật sự quan trọng khác. Từ đây, Ngài bắt đầu cuộc đời “Tác Như Lai Sứ, Hành Như Lai Sự” cho đến hơi thở cuối cùng.

Năm Canh Tý (1960), Ngài đảm nhận chức vị giảng sư do Hòa thượng Thích Thiện Minh bổ nhiệm với văn thư đề ngày 19.8.1960. Từ đây, Ngài cùng với quý Ngài trong Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam xây dựng nhiều cơ sở Phật giáo tại các huyện Duy Xuyên, Đại Lộc, Quế Sơn, Điện Bàn. Từ hải đảo Cù Lao xa tít cho đến vùng núi đồi hiểm trở Đèo Le, Hòn Kẽm Đá Dừng v.v.. đều lưu dấu những bước chân hoằng pháp không biết mỏi mệt của Ngài. Với vóc người gầy ốm, tánh tình cởi mở hiền hòa chân thật, với những mẫu chuyện đạo đơn giản nhưng thực tế, Ngài đã đến với mọi tầng lớp nhân dân với tâm tha thiết độ sanh không phân biệt. Từ đó, như có một làn gió đạo tươi mát thổi vào làm bừng dậy sức sống của Phật giáo Quảng Nam. Nhưng một đống lửa lại bùng ra, đống lửa 1963: cuộc đấu tranh của Phật giáo đồ trước nạn kỳ thị tôn giáo của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Tại Quảng Nam, một Uỷ Ban Tranh Đấu được thành lập và Hòa thượng được bầu làm Ủy Viên Đặc trách các huyện thị. Trong cuộc tranh đấu này, Ngài đã tuyệt thực liên tục trước Tòa Hành Chánh Quảng Nam. Trong thân xác của con người nhỏ bé này lại chứa đựng một tinh thần vô úy kiên định khiến cho đối phương phải nể phục.

“Qua cơn bỉ cực đến hồi Thái lai”, câu nói của người xưa quả thật là chuẩn xác. Bao nhiêu hy sinh cay đắng chịu đựng của Tăng Ni cả nước đã làm cho triều Ngô lung lay và Dân tộc đã gạt dòng họ độc tài này sang bên lề lịch sử. Với cuộc cách mạng 1.11.1963, Phật giáo đã thoát khỏi nạn kỳ thị tôn giáo và đỉnh cao của sự đoàn kết hòa hợp ấy là Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất ra đời vào đầu năm 1964.

Năm Giáp Thìn (1964), Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tỉnh Quảng Nam được thành lập và Ngài được bầu giữ chức vụ Đặc Ủy Cư Sĩ kiêm Chánh Đại Diện GHPGVNTN quận Hiếu Nhơn. Đồng thời cũng trong năm này, Hòa thượng cùng với Hòa thượng Thích Như Huệ được Viện Hóa Đạo chính thức bổ nhiệm làm Giảng sư tỉnh Giáo hội Quảng Nam.

Năm Ất Tỵ (1965), Ngài phát tâm đảm nhiệm làm đốc công xây dựng Trường Bồ Đề Quảng Nam (nay là trường Nguyễn Duy Hiệu-Hội An). Cũng trong năm này, Ngài được cung thỉnh làm Đệ tứ tôn chứng tại giới đàn Sa Di chùa Long Tuyền-Quảng Nam.

Năm Bính Ngọ (1966), Ngài lại dấn thân trong phong trào đấu tranh chống Thiệu-Kỳ bảo vệ hiến chương Phật Giáo. Kết thúc cuộc đấu tranh ấy là Ngài và Hòa thượng Thích Long Trí, bị bắt giam tại Nha an

ninh quân đội Sài Gòn cho đến cuối năm mới được trả tự do.

Năm Đinh Mùi (1967), Ngài đứng ra đại trùng tu tổ đình Phước Lâm. Trong lần trùng tu này, Ngài muốn đảm bảo tuổi thọ của ngôi chánh điện nên đã cho đúc toàn bộ cột trính bằng xi măng cốt thép. Tuy nhiên, Ngài vẫn giữ được nét hài hòa cổ kính của ngôi danh lam xứ Quảng có gần 300 năm lịch sử. Trong năm này, Ngài lại được chư sơn thỉnh cử vào ngôi vị Đệ tứ tôn chứng tại giới đàn Sa Di chùa Long Tuyền-Hội An.

Năm Mậu Thân (1968), trong đại hội GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam, Ngài lại được Tăng Ni Phật tử tín nhiệm giao cho trọng trách Đặc ủy Cư Sĩ kiêm Hoằng Pháp. Với những trách nhiệm nặng nề như vậy, nhưng với tình thương vô hạn, Ngài đứng ra xây dựng trường Bồ Đề Xuân Mỹ để con em Phật tử có điều kiện học tập (trường này nay đã giao cho nhà nước quản lý). Trong năm này, Ngài được cung thỉnh làm Yết Ma A-xà-lê truyền giới Sa Di tại giới đàn chùa Long Tuyền-Quảng Nam.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài được cung thỉnh làm Tả Giám Đàn cho đại giới đàn Vĩnh Gia do Hòa thượng Thích Giác Nhiên-đệ nhị Tăng thống GHPGVNTN làm Đàn đầu.

Năm Tân Hợi (1971), Phật Học Viện Quảng Nam được thành lập tại chùa Long Tuyền, Ngài được Ban Giám Đốc mời giữ chức vụ Phó Giám Viện kiêm chủ nhiệm bộ môn Hán Văn.

Năm Giáp Dần (1974), Ngài được cung thỉnh làm Đệ Tứ Tọa Chúng Tăng Già cho giới đàn chùa Long Tuyền do Hòa thượng Thích Tôn Bảo làm Đàn đầu.

Năm Ất Mẹo (1975), đất nước hoàn toàn thống nhất, Phật giáo và Dân tộc bước sang một giai đoạn mới. Với khả năng công tác cộng với kinh nghiệm dồi dào trong cả hai lãnh vực Đạo-Đời, Ngài được mời đảm nhiệm chức vụ Chánh Đại Diện GHPGVNTN thị xã Hội An. Đồng thời, Ngài tùy duyên tham gia giữ chức vụ Phó chủ tịch Ủy Ban mặt trận tổ quốc Việt Nam thị xã Hội An và Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng.

Đảm đang nhiều trọng trách trong Giáo hội cũng như ngoài xã hội, với trăm công ngàn việc nhưng Ngài vẫn không sao lãng trong việc duy trì tu bổ chốn tổ. Mùa hè năm Kỷ Mùi (1979), cuộc trùng tu Đông đường được tiến hành và hoàn tất trong niềm kinh ngạc và sung sướng của Tăng Ni Phật tử tỉnh nhà. Trong giai đoạn “Gạo châu củi quế” này mà Hòa thượng làm được Phật sự như vậy thì quả thật là bất khả tư nghì.

Sau những năm đất nước mới thống nhất, đời sống nhân dân còn nhiều lo âu vất vả, Ngài lại dấn thân cùng với Tăng chúng tham gia nông thiền. Mùa lại đến mùa, hết đồng cạn đến đồng sâu, ra đi sau thời công phu sáng, trở về lúc gióng U Minh nhưng Ngài vẫn hoan hỷ lạc quan.

Chư Tổ đã từng dạy: “Nhất thực tam xang mỗi niệm nông phu chi khổ”. Cái khổ của nhà nông mà Hòa thượng đã thâm nhập nắng lửa mưa dầm, chân bùn tay lấm và chính trong cái cảnh lam lũ mà vinh quang này, vào lúc 2 giờ chiều ngày 24 tháng 3 năm Canh Thân (08-5-1980), một tai nạn giông tố đã cướp đi một tài năng của Phật giáo xứ Quảng trong khi Ngài vừa được 51 tuổi.

Tang lễ của Ngài được GHPGVNTN tỉnh Quảng Nam Đà nẵng cử hành trọng thể và nhục thân được an trí trong bảo tháp bên trái khuôn viên tổ đình Phước Lâm.

Trong suốt 30 năm tu học và hành đạo, Hòa thượng đã cống hiến hết mình cho sự nghiệp hoằng dương Phật pháp. Với tinh thần vị tha trong giao tiếp, hăng hái trong công việc, vô úy trước bạo quyền, tận tụy với trách nhiệm của người thầy, Ngài đã để lại nhiều hình ảnh cao đẹp trong lòng Tăng Ni Phật tử xứ

Quảng. Ngài đã được Tăng tín đồ gọi là một trong Tứ Trụ [1] của Phật giáo Quảng Nam thời cận đại.

Bị chú:

[1]. Trong các mùa pháp nạn 1963-1966, Phật giáo Quảng Nam dưới sự lãnh đạo của bốn vị Tăng ưu tú mà Tăng Ni Phật tử thường gọi là “Quảng Nam Tứ Trụ”. Đó là cố Hòa thượng Thích Như Vạn, cố Hòa thượng Thích Long Trí, Hòa thượng Thích Chơn Phát (hiện đương trụ trì chùa Long Tuyền-Hội An), Hòa thượng Thích Như Huệ (hiện là viện chủ chùa Pháp Hoa-Nam Úc ). Cả bốn vị đều có năng lực và cùng nhau cộng tác làm cho Phật giáo Quảng Nam một thời hưng thịnh. Cuộc đời tu học và hành đạo của các Ngài đã trở thành những huyền thoại đi cùng với lịch sử truyền bá Phật giáo tại xứ Quảng thân yêu.

26. Hòa Thượng Thích Đồng Chơn

Hòa Thượng

THÍCH ĐỒNG CHƠN

( 1914 – 1990 )

Trụ Trì Chùa Bát Nhã – Đà Nẵng

Hòa thượng thế danh Nguyễn Văn Kỉnh, sinh giờ Thìn ngày 14 tháng 2 năm Giáp Dần (1914) niên hiệu Duy Tân năm thứ 8 tại thôn Vọng Trì, xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên-Huế. Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Xương và thân mẫu là cụ bà Lê Thị Hoằng.

Được sinh trưởng trong một gia đình kính tin Tam Bảo nên cậu bé Kỉnh sớm được đến chùa nghe kinh niệm Phật. Với chủng tánh sâu dày, khi vừa tròn 10 tuổi thì Ngài đã phát nguyện xuất gia đầu Phật. Song thân đã đưa Ngài đến chùa Viên Thông, tại núi Ngự Bình xã An Cựu, huyện Hương Thủy lạy Hòa thượng Thị Bình-Diệu Khai xin thế phát. Hòa thượng hoan hỷ nhận làm môn hạ nhập chúng tu học tại ngôi tổ đình lịch sử của Phật giáo Thừa Thiên-Huế.

Sau một thời gian dài hành điệu, với bổn tánh cần mẫn hiền hòa Ngài rất được Bổn sư yêu mến. Vào tháng 10 năm Giáp Tuất, Ngài được Hòa thượng bổn sư

cho thọ Sa Di giới với pháp danh Đồng Chơn, tự Thông Niệm, kế tiếp dòng pháp Lâm Tế đời 43 và thế hệ thứ 10 pháp phái Chúc Thánh.

Sinh ra và trưởng thành trong giai đoạn đất nước bị xâm lăng, lòng người ly tán. Lại nữa, Ngài sống gần chốn kinh kỳ chứng kiến biết bao sự thạnh suy hưng phế của hoàng triều nhà Nguyễn. Năm Ất Dậu (1945), vua Bảo Đại thoái vị, chính quyền cách mạng chấp chính v.v… Với những biến cố xảy ra liên tục, Ngài đã xin Bổn sư được vân du hành đạo.

Năm Nhâm Ngọ (1942), Hòa thượng vào Quảng Nam và được Tổng Hội Phật Giáo Trung Phần cử làm trụ trì chùa Pháp Bảo-Hội An. Tại khu phố nhỏ cổ kính này, Ngài gặp Hòa thượng Phổ Thoại-tổ khai sơn chùa Long Tuyền, cảm mộ đạo phong của Tổ, Ngài đến cầu pháp và được ban pháp hiệu là Long Hưng.

Năm Đinh Hợi (1947), người Pháp quay lại tái chiếm Việt Nam. Hưởng ứng phong trào tiêu thổ kháng chiến của Việt Minh phát động, Ngài đã thỉnh tượng Phật đồng và đại hồng chung theo dòng người tản cư lên làng Phú Đa, Bến Dầu. Sau đó, xét thấy cuộc kháng chiến còn trường kỳ nên Ủy Ban Kháng Chiến đã quyết định để những người già yếu và không đủ khả năng chiến đấu trở về vùng Pháp chiếm để sinh sống. Một

thân một mình, Ngài lại thỉnh tượng Phật và đại hồng chung về lại chùa xưa vào mùa thu năm Kỷ Sửu (1949). Bấy giờ, chùa Tỉnh Hội (nay là chùa Pháp Bảo-Hội An) bị chiến tranh tàn phá cháy sém một góc, hai năm sau mới trùng tu lại.

Vào ngày 14 tháng 8 năm Kỷ Sửu (1949), Ngài chính thức thọ Cụ Túc giới tại giới đàn Hộ Quốc chùa Báo Quốc-Huế do Hòa thượng Thích Tịnh Khiết làm Hòa thượng Đàn đầu truyền giới. Cùng thọ giới với Ngài còn có Hòa thượng Thích Trí Giác và Hòa thượng Thích Quang Thể.

Sau khi thọ đại giới, Ngài được Giáo Hội Tăng Già Quảng Nam Đà Nẵng cử làm trụ trì chùa Bảo Thắng. Tại nơi đây, Ngài tận tâm xây dựng ngôi Tam Bảo nên Bảo Thắng dần dần trở thành một ngôi chùa hiện hữu sinh động trong khu phố cổ bên dòng sông Hòai hiền dịu.

Năm Đinh Dậu (1957), thể theo yêu cầu của anh Ngài là Thượng tọa Chơn Không (Nguyễn Văn Tùy)-khai sơn chùa Bát Nhã, Ngài ra đảm nhiệm trụ trì chùa Bát Nhã tại thị xã Đà Nẵng, chùa Bảo Thắng được Giáo Hội cử Sư bà Đàm Minh về làm trụ trì để phát triển Ni bộ tại Quảng Nam. Từ đây, đạo hữu Phật tử dần dần quy tụ về chùa Bát Nhã tu học dưới sự hướng dẫn của Ngài.

Năm Quý Mão (1963), Phật giáo Việt Nam bị nạn kỳ thị của chính quyền Ngô Đình Diệm, khắp nơi phong trào tranh đấu dâng lên mạnh mẽ. Tại thị xã Đà Nẵng, Phật giáo đồ hưởng ứng lời kêu gọi của Ủy Ban Liên Phái Bảo Vệ Phật Giáo xuống đường tranh đấu cho 5 nguyện vọng chính đáng của Phật giáo. Mùa tranh đấu này, Hòa thượng tham gia tích cực dưới sự lãnh đạo của chư Hòa thượng Thích Tôn Bảo, Thích Tôn Thắng, Thích Hương Sơn v.v….Có lần Ngài xin Ủy ban tranh đấu cho Ngài được tự thiêu để cúng dường chư Phật và bảo vệ đạo pháp, nhưng không được chấp thuận.

Trong sự tu học, Ngài cảm nhận sự màu nhiệm của đức Bồ tát Quan Thế Âm, đồng thời hình ảnh cứu khổ của Bồ tát gần gũi dễ đưa người đến với đạo. Vì thế, Ngài quyết định tôn tạo một bức tượng Quan Thế Âm tôn trí trong khuôn viên chùa Bát Nhã để tín đồ lễ bái cầu nguyện. Vào ngày 11 tháng 2 năm Quý Mão (1963), Ngài đặt đá xây dựng tượng đài Quan Thế Âm lộ thiên dưới sự chứng minh của nhị vị Hòa thượng Thích Tôn Bảo và Thích Tôn Thắng cùng chư Tăng Quảng Nam Đà Nẵng. Công trình xây dựng kéo dài gần 1 năm và lễ an vị được tổ chức vào ngày vía Quan Âm 19 tháng 9 cùng năm. Và ngày nay, tượng Bồ tát Quan Thế Âm tại chùa

Bát Nhã là một trong những tôn tượng đẹp và linh ứng mầu nhiệm nhất tại thành phố Đà Nẵng.

Năm Canh Tuất (1970), Ngài được cung thỉnh làm Tả Giám Đàn cho đại giới đàn Vĩnh Gia do Hòa thượng Thích Giác Nhiên-đệ nhị Tăng thống GHPGVNTN làm Đàn đầu.

Năm Tân Hợi (1971), nhận thấy ngôi chùa Bát Nhã đã xuống cấp, không đáp ứng được nhu cầu tu học của chư Tăng và tín đồ Phật tử nên Ngài phát nguyện đại trùng tu toàn bộ. Công trình đang xây dựng dở dang thì đất nước thống nhất vào mùa xuân năm 1975. Trong giai đoạn giao thời còn rất nhiều khó khăn về mọi mặt, nhưng với tâm nguyện và ý chí kiên định, Ngài đã vượt thắng tất cả để công việc trùng tu được hoàn tất vào năm 1983. Công trình tái thiết chùa Bát Nhã với kiến trúc 1 tầng lầu làm chánh điện và tầng trệt làm nhà giảng đã được tổ chức khánh thành trọng thể vào ngày 15 tháng 9 năm Quý Hợi (20/10/1983).

Sau khi công trình trùng tu hoàn tất, Ngài chuyên tâm tu niệm, sáng tối hai thời kinh kệ cầu nguyện quốc thái dân an. Lần lần, môn đệ tín đồ quy tụ khiến cho chốn Già lam Bát Nhã ngày càng hưng thịnh.

Thành, trụ, hoại, không là định luật xưa nay vẫn vậy, Hòa thượng đã thuận theo quy luật ấy, giã từ tứ

chúng vào lúc 0 giờ ngày 15 tháng 5 năm Canh Ngọ (1990), hưởng thọ 77 xuân thu và 40 mùa hạ an cư kiết giới. Bảo tháp được kiến tạo trong khuôn viên tổ đình Phước Lâm-Hội An.

27. Hòa Thượng Thích Từ Ý

Hòa Thượng

THÍCH TỪ Ý

( 1919 – 1990 )

Khai Sơn Chùa Hòa An – Tam Kỳ

Hòa thượng pháp húy thượng Tâm hạ Niệm, tự Từ Ý, hiệu Chơn Thiện, nối pháp đời 43 dòng Lâm Tế, thế hệ thứ 9 pháp phái Liễu Quán, thế danh Trần Văn Chí, sinh ngày 21 tháng 01 năm 1920 (tháng chạp năm Kỷ Mùi-1919) tại xã Trà Tây, tổng Đức Hòa, phủ Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam (nay là thôn Trà Tây, xã Tam Mỹ Đông, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam). Thân sinh là cụ ông Trần Văn Thi pháp danh Thanh Y và thân mẫu là cụ bà Ngô Thị Thời pháp danh Tịnh Vận.

Sớm kết duyên cùng Tam Bảo, mười sáu tuổi Bính Tý (1936), Ngài theo học Phật pháp với Thượng tọa Thích Như Đào-tọa chủ chùa Tế Nam, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam.

Năm Canh Dần (1950), Ngài đến đảnh lễ xin xuất gia với Hòa thượng Tăng cang Thích Tôn Thắng tại chùa Phổ Thiên (nay là chùa Phổ Đà, thành phố Đà Nẵng). Trong quá trình tu học tại đây, Ngài được Đức Tăng cang hết lòng thương mến, ban cho pháp danh Tâm Niệm.

Năm Giáp Ngọ (1954), rời Đà Nẵng, Ngài về Tam Kỳ tu học tại chùa Tịnh Độ, kế đến trú tại chùa Minh Hương do hội người Hoa tại Tam Kỳ sáng lập. Hai năm sau, Bính Thân (1956), Ngài đến xây dựng cơ sở chi hội Phật học Tam Kỳ (tức là Hội quán Phật học Tam Kỳ, ngày nay là chùa Hòa An).

Năm Kỷ Hợi (1959), Ngài được Đức Tăng cang cho thọ giới Sa Di và ban cho pháp tự là Từ Ý. Mùa hạ năm Canh Tý (1960), Đức Tăng cang lại tiếp tục cho Ngài thọ Cụ túc giới tại giới đàn chùa Ấn Quang, Sài Gòn, do Hòa thượng Thiện Hòa làm Đàn đầu. Sau khi đắc giới, Ngài trở về Tam Kỳ phụng hành Phật pháp, tu bổ và phát triển chùa Hòa An thành cơ sở của Tỉnh hội Phật giáo Quảng Tín và được Viện Hóa Đạo bổ nhiệm làm trụ trì. Từ đây, Ngài khởi đầu cho sự nghiệp hoằng hóa rộng lớn sau này.

Trong suốt cuộc đời hành đạo, Hòa thượng đã đem hết tâm lực, trí lực và sức lực phục vụ cho Giáo Hội. Năm 1960, Ngài đảm trách sứ mệnh phát triển chi hội Phật học Tam Kỳ, đã tạo tiền đề cho quá trình lớn mạnh của Phật giáo huyện Tam Kỳ và các huyện lân cận sau này.

Năm Đinh Tỵ (1977), nhận lãnh chức vụ Chánh đại diện Phật giáo huyện Tam Kỳ. Ngoài ra, Ngài

thường âm thầm thực thi những Phật sự trọng yếu khác vào những thời điểm khó khăn và cần cấp như: dự phần tổ chức Đại giới đàn tại chùa Long Tuyền, Hội An (1984), mở Phương trượng Giới đàn truyền giới Sa Di tại chùa Hòa An (1988) v.v...Tất cả Phật sự với Ngài đều là sứ mệnh Như Lai nên trước hay sau, thuận hay nghịch duyên, Hòa thượng đều không nề hà mệt mỏi và chùn bước.

Vì muốn xiển dương Đạo pháp ngày một sâu rộng hơn nữa nên Ngài liên tiếp phát nguyện khai sơn, trùng tu xây dựng nhiều cơ sở tự viện, Phật đài nhằm có chỗ để cho chư Tăng tu tập và tín đồ xa gần quy ngưỡng. Năm Nhâm Dần (1962), Ngài khai sơn xây dựng chùa Từ Quang tại xã Kỳ Hương, huyện Tam Kỳ (nay là phường Trường Xuân, thị xã Tam Kỳ); năm 1968, đại trùng tu chùa Hòa An; năm 1969, đại trùng tu chùa Từ Quang.

Năm Nhâm Tý (1972), tại quê cha đất tổ huyện Núi Thành, Hòa thượng khai sơn xây dựng chùa Hưng Quang, xã Tam Xuân; cùng năm, khai sơn chùa Lộc Tân, xã Tam Tiến, dựng tượng Phật Thích Ca tại Thiên Long Thạch Động (chùa Hang, xã Tam Nghĩa) và tượng Quan Thế Âm Bồ Tát tại đập Bà Quận.

Thương tưởng hàng nữ xuất gia thiếu nơi tu tập, năm Giáp Dần (1974), Hòa thượng khai sơn xây dựng

chùa Sư nữ Diệu Quang, phường Hòa Hương, Tam Kỳ. Sau khi khai sơn, Hòa thượng đã mời Ni trưởng Thích Nữ Diệu Trí tại Ni trường Diệu Đức-Huế vào đảm nhận trụ trì tiếp độ nữ giới tại tỉnh Quảng Tín.

Trên đường hóa duyên phương Nam, năm Bính Dần (1986), Ngài khai sơn xây dựng chùa Phước Quang tại huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai. Sau ngày đất nước thống nhất, Ngài còn hổ trợ tu bổ cho cho một số chùa chiền bị hư hoại bởi chiến tranh tại các vùng nông thôn Quảng Nam.

Sự nghiệp “Tiếp dẫn hậu lai báo Phật ân đức” và chí nguyện độ sanh là điểm son sáng nhất trong suốt cuộc đời hành đạo của Ngài. Với cái nhìn trìu mến ban phát từ bi và giọng nói nhẹ nhàng trầm ấm, Ngài đã khuyến hóa không thể đếm được số người theo về cửa Phật. Ngài độ cho hàng đệ tử xuất gia trên năm mươi vị-trong đó, đã có nhiều vị nhận lãnh chức vụ trụ trì, có những vị phục vụ cho Giáo Hội, còn một số đang theo tu học, hành đạo tại nhiều nơi trong nước và nước ngoài. Hòa thượng thường xuyên quan tâm hỏi han, thăm viếng, tặng quà và khuyến khích tu tập nên đã có hàng ngàn đệ tử tại gia nương về Quy y Tam Bảo, hướng theo hạnh nguyện của Ngài. Thật là:

Bất từ bì quyện tiếp chúng độ Tăng, linh chánh lý thời thời quảng bá

Vô tích gian lao lợi sanh hoằng đạo, tỷ pháp luân xứ xứ xương minh.

Tạm dịch:

Không nề nhọc mỏi, tiếp chúng độ Tăng khiến chánh lý luôn luôn truyền bá.

Chẳng quản nhọc nhằn, lợi sanh truyền đạo cho pháp luân mãi mãi xương minh.

Thuận lý vô thường, thân tứ đại trả về tứ đại, duyên sanh đã mãn, hoằng hóa đủ đầy, lão bịnh tử thong dong thọ nhận, mùa Đông năm 1989, Ngài lâm trọng bệnh. Vào lúc 1 giờ 25 phút ngày 21 tháng 7 năm Canh Ngọ (9-9-1990), tại chùa Hòa An, Ngài dự tri thời chí, chuẩn bị hành trang sẵn sàng cho cuộc ra đi vĩnh viễn, Ngài bảo đồ chúng đở ngồi dậy rồi an nhiên hòa tiếng niệm Phật cùng tứ chúng đệ tử, ngay đó thâu thần thị tịch trong tư thế kiết tường, thọ 72 tuổi đời, tròn 30 hạ lạp.

Giáo Hội Phật Giáo tỉnh Quảng Nam Đà Nẵng đã đi 2 câu đối tán thán công đức của Ngài như sau:

Từ tâm mẫn niệm hậu lai, đệ tử vĩnh hoài ân hóa dục

Ý chí đốc hành tiên huấn, Tăng già cộng ngưỡng đức đề huề.

Tạm dịch:

Từ tâm thương nghĩ hậu lai, Đệ tử mãi ghi ân hóa dục

Ý chí dốc theo tiên huấn, Tăng già luôn nhớ đức đề huề.

Bảo tháp Ngài được kiến tạo trang nghiêm trong khuôn viên chùa Từ Quang, thị xã Tam Kỳ, nơi mà Ngài đã dày công kiến tạo.