Đại Tập 33 · Bộ Bát-nhã XVI · Số 231–261

Số 235 - Kinh Kim Cang Bát-Nhã Ba-la-Mật

SỐ 235

KINH KIM CANG BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

Hán dịch: Đời Dao Tần, Tam tạng Cưu-ma-la-thập,

người nước Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật trú tại khu lâm viên Kỳ thọ Cấp cô độc, thuộc thành Xá-vệ, với đại chúng Tỳ-kheo gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị.

Lúc bấy giờ, vào giờ khất thực, Đức Phật mặc áo và ôm bát đi vào thành Xá-vệ, theo thứ lớp khất thực. Khất thực xong về lại trú xứ thọ trai rồi xếp y bát, rửa chân, trải tọa cụ mà ngồi.

Lúc ấy, từ chỗ ngồi trong đại chúng, Tôn giả Tu-bồ-đề đứng dậy, trịch vai áo bên phải ra, quỳ chân phải xuống, chắp tay cung kính bạch Đức Phật rằng:

–Bạch Đức Thế Tôn! Thật là Bậc hiếm có! Đức Thế Tôn thường đặc biệt hộ niệm và đặc biệt giao phó sự nghiệp cho các vị Bồ-tát. Bạch Đức Thế Tôn! Những thiện nam, thiện nữ nào muốn phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì nên nương tựa vào đâu và làm sao mà điều phục tâm của họ?

Đức Phật bảo:

–Hay lắm, hay lắm! Này Tu-bồ-đề! Ông nói thật đúng! Như Lai thường đặc biệt hộ niệm và giao phó sự nghiệp cho các vị Bồ-tát. Nay ông hãy lắng nghe cho kỹ, Như Lai sẽ vì ông mà trả lời. Những thiện nam, thiện nữ nào muốn phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì phải nương tựa và phải điều phục tâm của họ như thế này.

Tu-bồ-đề nói:

–Bạch Đức Thế Tôn! Chúng con rất mong được nghe người chỉ dạy.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Các bậc Bồ-tát đại nhân nên hàng phục tâm họ như sau. Có tất cả bao nhiêu loại chúng sinh, hoặc sinh bằng trứng, hoặc sinh bằng thai, hoặc sinh từ sự ẩm ướt, hoặc bằng sự biến hóa, hoặc có hình sắc, hoặc không có hình sắc, hoặc có tri giác, hoặc không có tri giác, hoặc không phải có tri giác cũng không phải không có tri giác, ta phải đưa tất cả các loài đó vào Niết-bàn tuyệt đối để được giải thoát. Giải thoát cho vô số, vô lượng, vô biên chúng sinh như thế, mà kỳ thực ta không thấy có chúng sinh nào được giải thoát. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Nếu một vị Bồ-tát mà còn có khái niệm về ngã, về nhân, về chúng sinh và về thọ giả thì vị ấy không phải là một vị Bồ-tát đích thực.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát thực hiện pháp bố thí nhưng không dựa vào bất cứ một thứ gì cả, nghĩa là không dựa vào sắc để bố thí, cũng không dựa vào thanh, hương, vị, xúc và pháp để bố thí. Tu-bồ-đề! Bồ-tát nên bố thí theo tinh thần ấy, không dựa vào tướng. Tại sao? Nếu Bồ-tát bố thímà không dựa tướng thì phước đức sẽ không thể nghĩ bàn. Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Không gian về phía Đông có thể so lường được không?

–Bạch Đức Thế Tôn, không!

–Này Tu-bồ-đề! Không gian về phương Tây, phương Nam, phương Bắc, phương Trên và phương Dưới có thể nghĩ và lường được hay không?

–Bạch Đức Thế Tôn, không!

–Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát không nương vào đâu cả để thực hiện pháp bố thí thì phước đức cũng nhiều như hư không vậy, không thể nghĩ bàn, không thể so lường được. Này Tu-bồ-đề! Các Bồ-tát nên trú tâm theo những lời chỉ dặn vừa đưa ra.

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có thể nhận diện Như Lai qua than tướng hay không?

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Cái mà Như Lai nói là than tướng vốn không phải là thân tướng.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng, nếu thấy được tính cách chẳng phải tướng của các tướng tức là thấy được Như Lai.

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Trong tương lai, nếu được nghe những câu nói như thế người ta có thể phát sinh lòng tin chân thật hay không?

Đức Phật bảo:

–Ông đừng nói thế! Năm trăm năm sau khi Như Lai diệt độ, sẽ có những người biết giữ giới và tu phước; những người đó khi nghe được những lời này sẽ có thể phát sinh lòng tin và nhận ra đó là sự thật. Ta nên biết rằng những người ấy đã gieo trồng những hạt giống tốt không phải ở nơi một vị Phật, hai vị Phật, ba, bốn, năm vị Phật mà thật đã gieo trồng những hạt giống lành ở nơi vô lượng ngàn muôn vị Phật. Người nào phát sinh niềm tin thanh tịnh được nghe những lời câu nói ấy, dù chỉ trong một niệm, thì này Tu-bồ-đề! Như Lai tất nhiên biết, tất nhiên thấy được người ấy và người đó sẽ đạt được vô lượng phước đức như thế. Vì sao? Vì những người như thế không còn kẹt vào những khái niệm về ngã, về nhân, về chúng sinh, về thọ giả, về pháp, về không phải pháp, về tướng và về không phải tướng. Vì sao? Nếu còn chấp vào ý niệm pháp thì còn kẹt vào tướng ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả; nếu còn chấp vào ý niệm không phải pháp, thì cũng vẫn còn kẹt vào tướng ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả như thường. Thế cho nên, đã không nên chấp vào pháp mà cũng không nên chấp vào không phải pháp. Do vậy Như Lai đã mật ý nói: “Này các Tỳ-kheo! Nên biết rằng pháp ta nói được ví dụ như chiếc bè, pháp còn nên bỏ, huống là không phải pháp.”

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có đắc pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không? Như Lai có pháp gì để tuyên thuyết hay không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Theo con hiểu điều Đức Phật dạy thì chẳng có một pháp gì riêng biệt được gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cũng không có một pháp nào riêng biệt được Như Lai tuyên thuyết. Vì sao? Vì những pháp mà Như Lai đã chứng và đã nói thì không thể nắm bắt được, cũng không thể diễn tả được. Đó không phải là pháp cũng không phải là không pháp. Vì sao? Vì tất cả các bậc Hiền thánh đều do pháp vô vi ấy mà trở nên có sự sai khác.

Đức Phật hỏi:

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu có người đem bảy thứ châu báu nhiều cho đến nỗi chứa đầy cả tam thiên đại thiên thế giới này để bố thí, thì người ấy có phước đức nhiều hay không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Vì sao? Bạch Đức Thế Tôn! Vì phước đức trong tự thân chẳng phải là phước đức, nên Như Lai mới nói là phước đức nhiều.

Đức Phật hỏi:

–Nếu có người tiếp nhận và hành trì kinh này dù chỉ một bài kệ bốn câu trong kinh thôi rồi đem giảng nói cho người khác nghe thì phước đức của người này còn lớn hơn phước đức của người kia. Tại sao? Này Tu-bồ-đề! Tất cả các Đức Phật và pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của các Đức Phật, đều xuất phát từ kinh này. Này Tu-bồ-đề! Cái gọi là pháp Phật, cái đó chính là cái không phải pháp Phật.

Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Một Tu-đà-hoàn có nghĩ rằng: “Ta đã đắc quả Tu-đà-hoàn” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì Tu-đà-hoàn có nghĩa là đi vào dòng (Dự lưu) mà thật ra không có dòng nào để đi vào cả. Không đi vào dòng sắc, cũng không đi vào dòng thanh, hương, vị, xúc và pháp. Vì vậy cho nên gọi là “đi vào dòng”.

Đức Phật hỏi:

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Một Tu-đà-hàm có nghĩ rằng:

“Ta đã đắc quả Tu-đà-hàm” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì Tu-đà-hàm có nghĩa là một lần vãng lai (Nhất lai) mà thật ra không có sự vãng lai. Vì vậy cho nên gọi là Tu-đà-hàm.

Đức Phật hỏi:

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Một A-na-hàm có nghĩ rằng: “Ta đã đắc quả A-na-hàm” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì A-na-hàm có nghĩa là không trở lại (Bất hoàn), mà thật ra làm gì có sự không trở lại? Vì vậy cho nên gọi là A-na-hàm.

Đức Phật hỏi:

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Một A-la-hán có nghĩ rằng: “Ta đã đắc quả A-la-hán” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì thật ra không có pháp nào riêng biệt được gọi là A-la-hán.

Bạch Thế Tôn! Nếu một A-la-hán nào khởi niệm rằng: “Ta đã đắc quả A-la-hán” thì vị đó còn chấp vào ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả.

Bạch Đức Thế Tôn! Thế Tôn thường nói con đã đạt tới Vô tránh Tam-muội và trong số người đệ nhất, con là vị A-la-hán ly dục đệ nhất.

Bạch Thế Tôn! Nếu con nghĩ rằng con đã đắc quả A-la-hán thì chắc Thế Tôn đã không nói rằng Tu-bồ-đề là người ưa hạnh A-lan-na.

Đức Phật hỏi Tu-bồ-đề:

–Thuở xưa lúc còn theo học với Đức Phật Nhiên Đăng, Như Lai có đắc pháp gì chăng?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Ngày xưa khi còn ở với Đức Phật

Nhiên Đăng, Như Lai không có đắc pháp cả.

Đức Phật hỏi:

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Bồ-tát có trang nghiêm cõi Phật chăng?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn, không! Vì sao? Vì trang nghiêm cõi Phật tức là không trang nghiêm cõi Phật, vì vậy nên mới gọi là trang nghiêm cõi Phật.

Đức Phật hỏi:

–Cho nên, này Tu-bồ-đề! Các Đại Bồ-tát nên phát tâm thanh tịnh như thế. Không nên dựa vào sắc mà phát tâm, cũng không nên dựa vào thanh, hương, vị, xúc và pháp mà phát tâm, chỉ nên phát tâm nơi không chỗ trụ.

Này Tu-bồ-đề! Ví dụ có người có thân lớn như núi chúa Tu-di, ý ông nghĩ sao? Thân ấy có lớn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, lớn lắm! Vì sao? Cái mà Thế Tôn gọi là không phải thân lớn mới đích thật là thân lớn.

Phật hỏi:

–Này Tu-bồ-đề! Ví như trong sông Hằng có bao nhiêu hạt cát là có bấy nhiêu dòng sông Hằng. Vậy thì cát của tất cả các sông hằng có nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, rất nhiều! Số lượng các sông Hằng đã là vó đại, huống là số lượng những hạt cát của các sông Hằng ấy.

Đức Phật hỏi:

–Này Tu-bồ-đề! Bây giờ ta hỏi thật ông rằng, nếu có thiện nam, thiện nữ nào đem châu báu chất đầy cả tam thiên đại thiên thế giới nhiều như cát của tất cả các sông Hằng kia mà bố thí thì phước đức có nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, rất nhiều!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu thiện nam, thiện nữ nào mà thọ trì kinh này dù chỉ một bài kệ bốn câu thôi và đem ra chia sẻ với người khác thì phước đức của người này còn nhiều hơn phước đức của người trước.

Còn nữa, Tu-bồ-đề! Mảnh đất nào mà nơi đó có người thuyết kinh này, dù chỉ là thuyết một bài kệ bốn câu thôi, thì nên biết rằng mảnh đất ấy là nơi mà tất cả các hàng Trời, Người và A-tu-la đều phải hướng về cúng dường như là cúng dường tháp miếu của Phật. Một mảnh đất mà còn như thế, huống gì là bản thân người đứng ra hành trì và đọc tụng. Ông nên biết, một con người như thế đã thành tựu được chuyện hiếm có tối thượng. Nơi nào mà có kinh này là nơi đó mặt của Bậc Đạo Sư, hoặc một vị đệ tử lớn của Ngài.

Lúc ấy, Tu-bồ-đề thưa với Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Nên đặt tên kinh này là gì và chúng con nên phụng trì kinh này như thế nào?

Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nên gọi kinh này là kinh Kim Cang Bát-nhã Ba-la-mật. Hãy dùng danh từ ấy mà phụng trì kinh này. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì cái mà Như Lai gọi là Bát-nhã ba-la-mật vốn không phải là Bát-nhã ba-la-mật. Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có pháp để nói không?

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Như Lai chẳng có gì để nói cả.

–Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Cát bụi do tam thiên đại thiên thế giới nghiền ra có nhiều không?

–Nhiều lắm, bạch Thế Tôn!

–Này Tu-bồ-đề! Những cát bụi ấy Như Lai gọi không phải là cát bụi cho nên mới thực sự là cát bụi. Cái mà Như Lai gọi là thế giới tức không phải là thế giới cho nên được gọi là thế giới.

Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có thể nhận diện Như Lai qua ba mươi hai tướng không?

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì cái mà Như Lai gọi là ba mươi hai tướng đều không phải là tướng, vì vậy cho nên Như Lai

mới gọi là ba mươi hai tướng.

–Tu-bồ-đề! Nếu có hàng thiện nam, thiện nữ nào đem thân mạng nhiều như số cát sông Hằng mà thực hiện việc bố thí, và nếu có thiện nam, thiện nữ khác biết thọ trì và đem kinh này ra giảng cho kẻ khác, dù chỉ thọ trì và giảng dạy bốn câu thôi, thì phước đức của người này cũng nhiều hơn phước đức của người trước.

Bấy giờ, Tôn giả Tu-bồ-đề nghe Đức Phật thuyết kinh này, hiểu được nghĩa lý thâm sâu, nên cảm động khóc rơi nước mắt mà bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Đức Thế Tôn thật là hiếm có! Từ ngày theo Thế Tôn đạt được Tuệ nhãn cho đến giờ, con chưa bao giờ được nghe kinh điển thâm diệu như hôm nay.

Bạch Thế Tôn! Nếu có người nghe được kinh này mà có lòng tin thanh tịnh và đạt được tướng chân thật thì nên biết người ấy đã thực hiện được công đức hiếm có bậc nhất.

Bạch Thế Tôn! Cái tướng chân thật đó vốn không phải là tướng cho nên Như Lai mới gọi là tướng chân thật.

Bạch Thế Tôn! Ngày nay con nghe được kinh điển mầu nhiệm như thế này, được tin, hiểu, tiếp nhận và hành trì kinh này cũng chưa phải là chuyện khó có lắm, nhưng trong tương lai, khoảng năm trăm năm về sau mà có người được nghe kinh này lại có thể tin, hiểu, tiếp nhận và hành trì thì chắc chắn những người ấy là hy hữu bậc nhất. Vì sao vậy? Vì những người ấy không có tướng ngã, tướng nhân, tướng ngã, chúng sinh và tướng thọ giả. Tại vì sao? Vì tướng ngã tức không phải là tướng, tướng nhân, chúng sinh và thọ giả cũng không phải là tướng. Vì sao? Vì xa lìa tất cả tướng cho nên có các vị Phật.

Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Đúng thế, đúng thế! Nếu có người được nghe kinh này mà không hoảng không sợ thì nên biết rằng những người như vậy rất là hiếm có. Tại sao? Này Tu-bồ-đề! Cái mà Như Lai gọi là Đệ nhất ba-la-mật vốn không phải là Đệ nhất ba-la-mật cho nên mới được gọi là Đệ nhất ba-la-mật.

Tu-bồ-đề! Cái gọi là Nhẫn nhục ba-la-mật, Như Lai nói không

phải là Nhẫn nhục ba-la-mật nên mới được gọi là Nhẫn nhục ba-la-mật. Tại sao? Này Tu-bồ-đề! Trong một tiền kiếp xa xưa, khi bị vua Ca-lợi cắt đứt thân thể, ta đã không vướng vào tướng ngã, không vướng vào tướng nhân, tướng chúng sinh và tướng thọ giả. Vì nếu khi đó, ta khởi tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả thì đã sinh tâm oán hận.

Này Tu-bồ-đề! Lại nhớ đến thuở khi ta còn tu Tiên theo hạnh nhẫn nhục, trong suốt năm trăm kiếp, ta đã tu tập để không vướng vào tướng ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả. Vậy nên, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát khi phát tâm Bồ-đề vô thượng thì nên buông bỏ tất cả tướng; không nên dựa vào sắc mà phát tâm, không nên dựa vào thanh, hương, vị, xúc và pháp mà phát tâm, chỉ nên phát tâm nơi không chỗ trụ, vì nếu tâm có chỗ trụ tức chẳng phải trụ. Thế nên, Phật nói: “Bồ-tát tâm không nên trụ nơi sắc mà bố thí.” Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát vì lợi ích cho tất cả chúng sinh mà bố thí như thế.

Như Lai đã nói: “Tất cả các tướng đều không phải là tướng”, lại nói: “Tất cả các loài chúng sinh đều không phải là chúng sinh”. Tu-bồ-đề! Như Lai là người nói lời chính xác, là người nói lời đúng với sự thật, là người nói lời phù hợp với thực tại, là người nói lời không dối trá, là người chỉ nói một lời. Tu-bồ-đề! Nếu có pháp mà Như Lai đã đắc thì pháp ấy không phải thật cũng không phải hư dối.

Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát còn dựa vào pháp mà thực hiện bố thí, cũng như người đi vào trong bóng tối, chẳng thấy được gì. Trái lại, nếu Bồ-tát không dựa vào pháp mà hành bố thí, cũng như người có mắt đi trong ánh mặt trời, có thể thấy được tất cả hình sắc.

Tu-bồ-đề! Trong đời vị lai nếu có thiện nam, thiện nữ nào mà có khả năng tiếp nhận, đọc tụng và hành trì kinh này thì tất được Như Lai dùng trí tuệ Phật s biết người ấy, sẽ thấy người ấy và người ấy sẽ thành tựu công đức vô lượng, vô biên.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào buổi sáng đem thân mình ra nhiều như số cát sông Hằng để bố thí; buổi trưa cũng đem thân mình nhiều như số cát sông Hằng để bố thí buổi chiều cũng đem than mình nhiều như số cát sông Hằng để bố thí, bố thí như thế trong thời gian trăm ngàn vạn ức vô lượng kiếp. Nếu có một

người khác nghe điển này kinh này, đem lòng tin tưởng, không phản kháng lại thì phước đức còn nhiều hơn phước đức của người kia; huống hồ là biên chép, hành trì, đọc tụng và giải thích cho kẻ khác được nghe.

Này Tu-bồ-đề! Tóm lại, kinh này có công đức vô biên không thể suy nghĩ, bàn luận, không thể tính lường. Như Lai vì người phát tâm Đại thừa mà thuyết giảng; vì người phát tâm Tối thượng thừa mà thuyết giảng. Nếu có người nào có khả năng thọ trì, đọc tụng và phổ biến cho người khác biết thì người ấy sẽ được Như Lai thấy rõ ràng, biết chắc chắn và người ấy sẽ thực hiện được công đức không thể nghĩ bàn, không thể nói cho hết, không có biên giới, không có so lường. Người như thế có thể gánh vác sự nghiệp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Như Lai. Tại sao? Này Tu-bồ-đề! Nếu chỉ ưa thích pháp nhỏ, nếu còn vướng mắc vào ngã, nhân, chúng sinh và thọ giả thì không có khả năng nghe, nhận, đọc tụng và giải thuyết cho kẻ khác.

Tu-bồ-đề! Bất cứ nơi nào mà có kinh này thì tất cả các chúng Trời, Người, A-tu-la đều phải đến cúng dường, những nơi ấy đều được coi là bảo tháp cần được cung kính, hành lễ, đi quanh và cúng dường bằng hoa và bằng hương.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu thiện nam, thiện nữ nào đọc tụng và hành trì kinh này mà bị người khác chê bai hủy báng thì nên biết người ấy tội nghiệp đời trước đáng lẽ phải bị đọa vào các nẻo ác nhưng nay chỉ bị người đời khinh, chê. Tội nghiệp đời trước ắt sẽ tiêu mất và sẽ chứng đắc quả vị giác ngộ cao tột.

Tu-bồ-đề! ta nhớ vô lượng a-tăng-kỳ kiếp về trước, trước khi gặp được Phật Nhiên Đăng, ta đã từng gặp tám trăm bốn vạn ức na-do-tha các vị Phật. Và với vị nào ta cũng đều có cúng dường và hầu cận không hề bỏ xót. Nếu vào thời mạt thế mà có người có khả năng đọc tụng và thọ trì kinh này thì phước đức đạt được còn lớn hơn hàng trăm ngàn vạn ức lần phước đức cúng dường chư Phật của ta ngày trước; cho đến dùng thí dụ về toán số cũng không thể hình dung được phước đức ấy.

Tu-bồ-đề! Vào thời mạt thế, nếu có thiện nam, thiện nữ nào

thọ trì, đọc tụng kinh này, công đức đạt được nếu ta nói hết ra thì sẽ có người nghe sinh tâm cuồng loạn, nghi ngờ không tin. Tu-bồ-đề nên biết! Nghĩa lý của kinh này không thể nghĩ bàn nên phước báo cũng không thể nghĩ bàn.

Lúc ấy, Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì nên an trụ vào đâu và nên hàng phục tâm mình như thế nào?

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì nên sinh tâm như thế này: Ta phải hóa độ hết tất cả chúng sinh nhưng khi độ hết tất cả chúng sinh rồi thì ta chẳng thấy có chúng sinh nào thật được hóa độ cả. Vì sao thế? Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát mà còn có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh và tướng thọ giả thì chưa phải là Bồ-tát. Tại sao như thế? Này Tu-bồ-đề! Thật ra chẳng có pháp gì gọi phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nơi Phật Nhiên Đăng, Như Lai có pháp gọi là đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác hay không?

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Theo cách con hiểu lời Phật dạy thì Phật ở nơi Phật Nhiên Đăng không có pháp gọi là đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Phật dạy:

–Đúng thế, đúng thế! Này Tu-bồ-đề! Thật ra không có pháp Như Lai chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Này Tu-bồ-đề! Nếu có pháp Như Lai chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì Phật Nhiên Đăng đã không thọ ký cho ta như thế này: “Sau này ông sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni.”

Chính vì không có pháp đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cho nên Phật Nhiên Đăng mới nói thọ ký cho ta thế này: “Ông đời sau sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni.” Vì sao? Vì Như Lai tức là nghĩa như như của các pháp. Nếu có người nói: Như Lai đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì này Tu-bồ-đề! Thật chẳng có

pháp mà Phật chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tu-bồ-đề! Quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà Như Lai đắc ấy, trong đó không thật không hư. Cho nên, Như Lai nói tất cả các pháp đều là pháp Phật. Này Tu-bồ-đề! Cái mà ta gọi là tất cả các pháp thật ra chẳng phải là tất cả các pháp thế nên gọi là tất cả các pháp. Tu-bồ-đề! Ví như thân người cao lớn.

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai nói thân người cao lớn tức chẳng phải là thân cao lớn, đó gọi là thân cao lớn, đó gọi là thân cao lớn.

–Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát cũng giống như thế. Nếu nói thế này: “Ta phải hóa độ vô lượng chúng sinh”, thì không phải là Bồ-tát. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Thật ra không có pháp gì để gọi là Bồ-tát, cho nên Đức Phật đã nói tất cả các pháp đều không có ngã, không có nhân, không có chúng sinh, không có thọ giả. Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát nói rằng: “Ta phải làm nghiêm tịnh cõi Phật” thì đó không gọi là Bồ-tát. Vì sao? Vì cõi Phật, Như Lai nói việc làm nghiêm tịnh cõi Phật, tức phải làm nghiêm tịnh, đó mới gọi là nghiêm tịnh. Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát nào thông đạt được lý vô ngã, vô pháp thì Như Lai gọi đó là Bồ-tát chân thật.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Nhục nhãn không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai có Nhục nhãn.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Thiên nhãn không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai có Thiên nhãn.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Tuệ nhãn không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai cóTuệ nhãn.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Pháp nhãn không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai có Pháp nhãn.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Như Lai có Phật nhãn không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai có Phật nhãn.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Cát trong sông Hằng, Phật có gọi là cát không?

–Bạch Thế Tôn, có! Như Lai gọi là cát.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu mỗi hạt cát trong sông Hằng là mỗi sông Hằng thì số lượng thế giới Phật nhiều như số cát trong tất cả những sông Hằng ấy, như thế có nhiều không?

–Bạch Thế Tôn, rất nhiều!

Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Trong các thế giới ấy, tất cả chúng sinh có bao nhiêu tâm ý, Như Lai đều biết hết. Vì sao? Tu-bồ-đề! Vì cái mà Như Lai nói là các loại tâm đều chẳng phải là tâm, cho nên mới gọi là tâm. Vì sao vậy? Này Tu-bồ-đề! Vì tâm quá khứ không nắm bắt được, tâm hiện tại không nắm bắt được, tâm vị lai cũng không nắm bắt được.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Nếu có người đem bảy loại châu báu đầy cả tam thiên đại thiên thế giới để mà bố thí thì do nhân duyên này người đó có được phước nhiều không?

–Bạch Đức Thế Tôn! Người ấy nhờ nhân duyên như vậy được phước đức rất nhiều.

–Này Tu-bồ-đề! Nếu phước đức có thật thì Như Lai đã không nói được phước đức nhiều; nhưng do phước đức vốn không, cho nên Như Lai mới nói là được nhiều phước đức.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có phải thấy sắc than đầy đủ là thấy Phật không?

–Bạch Thế Tôn, không! Không nên cho rằng thấy sắc than đầy đủ là thấy Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai nói sắc thân đầy đủ tức chẳng phải là sắc thân đầy đủ, mới gọi là sắc thân đầy đủ.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Có phải thấy tướng tốt đầy đủ là thấy Như Lai không?

Bạch Đức Thế Tôn, không! Không nên cho rằng thấy các tướng tốt, đầy đủ là thấy Như Lai. Vì sao vậy? Vì Như Lai nói các tướng đầy đủ tức chẳng phải đầy đủ, mới gọi là tướng tốt đầy đủ.

Này Tu-bồ-đề! Ông chớ nên cho rằng Như Lai có ý niệm: “Ta sẽ thuyết pháp.” Đừng nghĩ như thế! Vì sao? Nếu có người nói: “Như Lai có pháp để thuyết”, tức là phỉ báng Phật không thể hiểu được điều ta nói. Tu-bồ-đề! Thuyết pháp có nghĩa là không có pháp nào

được thuyết, như vậy gọi là thuyết pháp.

Lúc bấy giờ, Tuệ mạng Tu-bồ-đề bạch Phật rằng:

–Bạch Thế Tôn! Đời sau có chúng sinh nào khi được nghe pháp này có thể sinh lòng tin hay không?

Phật dạy:

–Tu-bồ-đề! Những chúng sinh đó không phải là chúng sinh mà cũng không phải là không chúng sinh. Vì sao thế? Tu-bồ-đề! Cái mà gọi là chúng sinh, Như Lai nói không phải là chúng sinh, đó gọi là chúng sinh.

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà Phật đắc có phải là cái vô sở đắc?

Phật nói:

–Đúng thế, đúng thế! Tu-bồ-đề! Ta đối với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, ta chẳng có một chút pháp để chứng đắc, nên mới gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Pháp ấy bình đẳng, không có cao thấp nên gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; do tu tập tất cả thiện pháp theo tinh thần không ngã, không nhân, không chúng sinh, không thọ giả nên chứng đắc quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tu-bồ-đề! Cái gọi là thiện pháp thì Như Lai bảo không phải là thiện pháp, nên đó mới thật là thiện pháp.

Tu-bồ-đề! Giả dụ có người tom góp bảy thứ châu báu chứa đầy từng đống cao như tất cả núi Tu-di trong tam thiên đại thiên thế giới này để mà bố thí nhưng nếu có người đọc tụng, thọ trì kinh Bát-nhã ba-la-mật này, dù chỉ một bài kệ bốn câu rồi đem giảng nói cho người khác nghe thì phước đức trước trăm phần không được một, trăm ngàn vạn ức phần cho đến tính toán thí dụ cũng không thể sánh kịp.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Các ông chớ cho rằng Như Lai có ý niệm: “Ta sẽ độ chúng sinh”. Tu-bồ-đề, đừng nghĩ như thế! Tại sao vậy? Vì sự thật thì không có chúng sinh nào để Như Lai độ, nếu có chúng sinh được độ thì Như Lai đã vướng vào tướng ngã, nhân,

chúng sinh, thọ giả. Tu-bồ-đề! Cái mà Như Lai nói là có ngã vốn không phải là có ngã nhưng phàm phu cho là có ngã. Này Tu-bồ-đề! Kẻ phàm phu đó, Như Lai nói chẳng phải là phàm phu nên gọi là phàm phu.

Tu-bồ-đề! Yù ông nghĩ sao? Có nên quán tưởng Như Lai qua ba mươi hai tướng không?

Tu-bồ-đề nói:

–Bạch Thế Tôn, đúng như thế! Phải dùng ba mươi hai tướng mà quán Như Lai.

Phật nói:

–Này Tu-bồ-đề! Nếu lấy ba mươi hai tướng mà quán Như Lai thì một vị Chuyển luân thánh vương cũng là Như Lai sao?

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Con đã hiểu lời Phật dạy, không nên dùng ba mươi hai tướng mà quán Như Lai.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Tìm ta qua hình sắc

Cầu ta qua âm thanh

Là kẻ hành đạo tà

Không thể thấy Như Lai.

Tu-bồ-đề! Ông đừng nghĩ rằng: “Như Lai đạt đến Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà không cần tới các tướng đầy đủ.” Tu-bồ-đề, đừng nghĩ như thế! Tu-bồ-đề! Ông đừng nghĩ là khi phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì phải coi các pháp là đoạn diệt. Đừng có nghĩ như thế, vì sao vậy? Vì người phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không cho rằng các pháp là đoạn diệt.

Tu-bồ-đề! Nếu có Bồ-tát đem bảy thứ châu báu đầy khắp các thế giới nhiều như cát sông Hằng mà bố thí; và nếu có người biết được tất cả các pháp đều là vô ngã, thành tựu được pháp Nhẫn, thì công đức vị Bồ-tát này đạt được thù thắng hơn công đức của vị Bồ-tát trước. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì các Bồ-tát không cần phải thọ nhận phước đức.

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Vì sao Bồ-tát không thọ nhận phước đức?

–Tu-bồ-đề! Phước đức do Bồ-tát tạo ra, không nên tham đắm, cho nên nói là không thọ phước đức.

Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Thế Tôn có tới, có đi, có ngồi, có nằm, thì người ấy không hiểu được điều ta nói. Tại sao? Như Lai có nghĩa là không từ đâu tới cả và cũng không đi về đâu cả, cho nên gọi là Như Lai.

Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào đem tam thiên đại thiên thế giới nghiền thành bụi nhỏ, thì ý ông nghĩ sao, bụi nhỏ như thế có nhiều không?

Tu-bồ-đề nói:

–Bạch Thế Tôn, rất nhiều! Vì sao? Vì nếu bụi nhỏ mà có thật thì Phật đã không gọi chúng là bụi nhỏ. Vì sao? Cái mà Phật gọi là bụi nhỏ vốn không phải là bụi nhỏ, cho nên mới là bụi nhỏ. Bạch Thế Tôn! Cái mà Như Lai gọi là thế giới tam thiên đại thiên, tức chẳng phải là thế giới, cho nên mới gọi nó là thế giới. Vì sao? Nếu thế giới mà có thật thì đó là một hợp tướng; cái mà Như Lai gọi là một hợp tướng vốn không phải là một hợp tướng cho nên gọi là một hợp tướng.

–Tu-bồ-đề! Cái gọi là một hợp tướng chỉ là một ước lệ ngôn ngữ không có thực chất, nhưng kẻ phàm phu lại bị vướng mắc vào đó.

Tu-bồ-đề! Nếu có người bảo rằng: “Phật có nói về ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến và thọ giả kiến”. Này Tu-bồ-đề! Ý ông nghĩ sao? Người ấy có hiểu được ý ta không?

–Thưa không, bạch Thế Tôn! Người ấy không hiểu được nghĩa Như Lai đã giảng. Vì sao? Cái mà Như Lai gọi là ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến và thọ giả kiến vốn không phải là ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến và thọ giả kiến, cho nên mới là ngã kiến, nhân kiến, chúng sinh kiến và thọ giả kiến.

Này Tu-bồ-đề! Người phát tâm cầu Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đối với tất cả các pháp phải biết như thế, phải thấy như

thế, phải tin hiểu như thế, mà không nên có khái niệm về pháp. Tu-bồ-đề! Cái gọi là khái niệm về pháp, Như Lai nói không phải là khái niệm về pháp, cho nên mới gọi là khái niệm về pháp.

Tu-bồ-đề! Nếu có người đem bảy thứ châu báu đầy khắp vô lượng a-tăng-kỳ thế giới để bố thí; và nếu có thiện nam, thiện nữ nào phát tâm Bồ-đề, trì kinh này dù chỉ một bài kệ bốn câu…, đọc tụng, thọ trì rồi đem giảng thuyết cho người khác nghe, thì phước đức người này thù thắng hơn người trước. Thế nào là vì người giảng nói? Đó là giảng thuyết mà không kẹt vào tướng, như như, không động chuyển. Vì sao thế? Vì:

Tất cả pháp hữu vi

Như mộng, huyễn, bào ảnh,

Như sương, như chớp lòe,

Hãy quán chiếu như thế.

Phật nói kinh này, Trưởng lão Tu-bồ-đề, các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và tất cả các hàng Trời, Người, A-tu-la đều rất hoan hỷ, tin nhận phụng hành.

Số 236 - Kinh Kim Cang Bát-Nhã Ba-La-Mật

SỐ 236

KINH KIM CANG BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

Hán dịch: Đời Nguyên Ngụy, Tam tạng Pháp sư

Bồ-đề-lưu-chi, người xứ Thiên Trúc.

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Thế Tôn ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thành Xá-bà-đề, cùng với chúng đại Tỳ-kheo gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị.

Bấy giờ, đến giờ ngọ trai, Đức Thế Tôn đắp y, ôm bát vào thành Xá-bà-đề khất thực. Ở trong thành đó, theo thứ lớp khất thực xong, trở về chỗ cũ thọ trai. Thọ trai xong, xếp y cất bát, rửa chân; như thường lệ trải tọa cụ, ngồi kiết già thẳng than mà trụ trong chánh niệm bất động.

Khi ấy các Tỳ-kheo đi đến chỗ Phật. Đến xong, đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên.

Bấy giờ, Tuệ mạng Tu-bồ-đề ở trong đại chúng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch y để bày vai phải, gối phải sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật, cung kính bạch Phật:

–Hiếm có thay! Đức Thế Tôn Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Ngài khéo hộ niệm cho các vị Bồ-tát, khéo phó chúc cho các vị Bồ-tát. Bạch Thế Tôn! Làm thế nào để các vị Bồ-tát ở Đại thừa phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác? Nên an trụ như thế nào? Nên tu hành như thế nào? Nên hàng phục vọng tâm như thế nào?

Bấy giờ Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Lành thay, lành thay! Này Tu-bồ-đề! Như ông đã nói, Như Lai khéo hộ niệm các vị Bồ-tát, khéo phú chúc các vị Bồ-tát. Nay ông hãy lắng nghe, ta sẽ vì ông mà nói. Như trong hàng Đại thừa Bồ-tát, nếu có vị nào phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì nên như vầy mà an trụ tâm, như vầy mà tu hành, như vầy mà hàng phục vọng tâm.

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Chúng con vui sướng muốn nghe!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Các vị Bồ-tát nên sinh tâm như vầy: “Những điều mà tất cả chúng sinh có và những gì thuộc về chúng sinh như loài sinh bằng trứng, loài thai sinh, loài sinh chỗ ẩm thấp, loài hóa sinh, loài có sắc, loài không sắc, loài có tưởng, loài không tưởng, loài chẳng phải có tưởng chẳng phải không tưởng; những gì mà sinh giới có và những gì thuộc về chúng sinh; ta đều khiến vào Vô dư Niết-bàn mà diệt độ.” Diệt độ vô lượng, vô biên chúng sinh như vậy, nhưng kỳ thật không thấy chúng sinh được diệt độ. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát có tướng chúng sinh tức chẳng phải Bồ-tát. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát khởi tướng chúng sinh, tướng nhân, tướng thọ giả thì không gọi là Bồ-tát.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát không trụ vào sự việc mà thực hành bố thí; không trụ vào mọi nơi mà thực hành bố thí, không trụ sắc mà bố thí, không trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp mà bố thí.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Hư không ở phương Đông có thể suy lường được không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

Đức Phật hỏi:

–Như vậy, này Tu-bồ-đề! Hư không ở phương Nam, phương Tây, phương Bắc, bốn hướng trên, dưới có thể suy lường được không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát không trụ nơi tướng mà bố thí, thì phước đức cũng lại như vậy, không thể suy lường.

Đức Phật lại bảo Tu-bồ-đề:

–Bồ-tát chỉ nên như vậy mà thực hành bố thí. Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có thể dùng tướng đã thành tựu để được thấy Như Lai không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Không thể dùng tướng đã thành tựu mà thấy được Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai nói tướng tức là chẳng phải tướng.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Phàm nói có tướng đều là nói dối. Nếu thấy các tướng chẳng phải tướng, thì chẳng phải nói dối. Nếu thấy các tướng chẳng phải tướng như vậy, tức là thấy Như Lai.

Ngài Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Về sau, nếu có chúng sinh ở đời mạt pháp, được nghe những câu kinh như vậy, có thể sinh tướng chân thật không?

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ông chớ nói điều đó, rằng về sau, nếu có chúng sinh ở đời mạt pháp, nghe những câu kinh như vậy, có thể sinh tướng chân thật không?

Đức Phật lại bảo Tu-bồ-đề:

–Các vị Đại Bồ-tát, ở đời mạt pháp về sau, khi Phật pháp muốn tiêu diệt, vị nào có giữ giới, tu phước đức trí tuệ, đối với kinh này có thể phát khởi lòng tin và cho đó là sự thật.

Đức Phật lại bảo Tu-bồ-đề:

–Nên biết, các vị Đại Bồ-tát kia chẳng phải ở nơi một Đức Phật, hai Đức Phật, ba, bốn, năm Đức Phật đã tu hành cúng dường;

chẳng phải ở trong một Đức Phật, hai Đức Phật, ba, bốn Đức Phật đã gieo trồng căn lành.

Đức Phật lại bảo Tu-bồ-đề:

–Các vị đó đã ở trong vô lượng trăm ngàn vạn Đức Phật để tu hành, cúng dường và ở trong vô lượng trăm ngàn vạn Đức Phật để gieo trồng căn lành. Các vị ấy nghe kinh này dù chỉ trong một niệm cũng có thể sinh lòng tin trong sạch.

Này Tu-bồ-đề! Đức Như Lai đều biết những chúng sinh đó. Đức Như Lai đều thấy những chúng sinh đó.

Này Tu-bồ-đề! Các vị Bồ-tát ấy sinh phước đức nhiều vô lượng như vậy, nhận vô lượng phước đức như vậy là vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì các vị Bồ-tát ấy không trở lại tướng ngã, tướng chúng sinh, tướng nhân, tướng thọ giả.

Này Tu-bồ-đề! Các vị Bồ-tát ấy, không tướng pháp, cũng chẳng phải là không tướng pháp; vô tướng cũng chẳng phải là vô tướng. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Các vị Bồ-tát ấy nếu ôm giữ tướng pháp tức là dính mắc vào ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả.

Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát ấy có tướng pháp tức là dính mắc tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Không nên giữ lấy tướng pháp, cũng chẳng nên không giữ lấy tướng pháp. Bởi nghĩa ấy nên Như Lai thường nói: “Pháp môn là thí dụ đổi dời, pháp ấy nên bỏ, cũng chẳng phải bỏ pháp ấy.”

Đức Phật bảo Tuệ mạng Tu-bồ-đề:

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Như Lai có được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không? Như Lai có thuyết pháp không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Như con hiểu nghĩa của Phật đã nói, không có pháp nhất định để Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cũng không có pháp nhất định mà Như Lai nói. Vì sao? Vì Như Lai thuyết pháp đều không thể chấp giữ, không thể nói được, chẳng phải là pháp, cũng chẳng phải là phi pháp. Vì sao? Vì tất cả bậc Thánh đều tu pháp vô vi mà được gọi vậy.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ nào đem bảy báu bố thí khắp tam thiên đại thiên thế giới, này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Người thiện nam, tín nữ đó có được phước đức nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Thiện nam, tín nữ kia được phước rất nhiều. Vì sao? Bạch Thế Tôn! Phước đức nhiều ấy tức chẳng phải nhiều phước đức. Cho nên, Như Lai nói phước đức nhiều, phước đức nhiều.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu có thiện nam, tín nữ nào đem bảy báu bố thí khắp tam thiên đại thiên thế giới, lại có người đối với kinh này, thọ trì chỉ có bốn câu kệ thôi, rồi vì người khác mà giảng nói, thì phước đó hơn người kia vô lượng, không thể đếm. Vì sao?

Này Tu-bồ-đề! Vì tất cả chư Phật và pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đều từ kinh này mà sinh ra, tất cả chư Phật Như Lai đều từ kinh này mà sinh.

Này Tu-bồ-đề! Gọi là Phật pháp, tức chẳng phải Phật pháp.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Tu-đà-hoàn có thể nghĩ: “Ta được quả Tu-đà-hoàn” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì thật không có pháp nào gọi Tu-đà-hoàn. Không nhập vào sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, ấy mới gọi là Tu-đà-hoàn.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào? Tư-đà-hàm có thể nghĩ: “Ta được quả Tư-đà-hàm” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì thật không có pháp nào gọi Tư-đà-hàm, nên gọi là Tư-đà-hàm.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? A-na-hàm có thể nghĩ: “Ta được quả A-na-hàm” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì thật không có pháp nào gọi là A-na-hàm, nên mới gọi là A-na-hàm.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào, A-la-hán có thể nghĩ: “Ta được quả A-la-hán” không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì thật không có pháp nào gọi là A-la-hán.

Bạch Đức Thế Tôn! Nếu A-la-hán nghĩ: “Ta được quả A-la-hán”, tức là còn chấp ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả.

Bạch Thế Tôn! Phật khen con được phép định Vô tránh là bậc tối đệ nhất, Thế Tôn khen con là A-la-hán ly dục. Bạch Thế Tôn! Con không nghĩ con là A-la-hán ly dục.

Bạch Thế Tôn! Nếu con nghĩ rằng con được A-la-hán, thì Thế Tôn không khen con ưa hạnh Vô tránh đệ nhất. Vì Tu-bồ-đề thật ra không có làm gì hết nên mới gọi là Tu-bồ-đề ưa hạnh Vô tránh.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào? Đức Như Lai trước kia ở chỗ Phật Nhiên Đăng, có được pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Đức Như Lai ở chỗ Phật Nhiên Đăng, thật không được pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu Bồ-tát nói rằng: “Ta trang nghiêm cõi nước Phật” thì Bồ-tát đó nói không thật. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Như Lai đã nói: “Trang nghiêm cõi Phật tức chẳng phải trang nghiêm, nên mới gọi là trang nghiêm cõi Phật.” Cho nên, này Tu-bồ-đề! Các Đại Bồ-tát nên sinh tâm thanh tịnh như vậy, mà không cần có chỗ trụ; không sinh tâm trụ nơi sắc, không sinh tâm trụ nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp, nên sinh tâm mà không cần có chỗ trụ.

Này Tu-bồ-đề! Ví như có người, thân to như chúa núi Tu-di. Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào, thân ấy có lớn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Rất lớn, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì Phật nói chẳng phải thân gọi là thân lớn, thân kia chẳng phải than mới gọi là thân lớn.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Như số cát có được trong sông Hằng, như vậy nếu có số cát trong nhiều sông Hằng thì ý ông thế nào, số cát trong những sông Hằng ấy có nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Chỉ những sông Hằng ấy cũng đã nhiều vô số rồi, huống chi là cát.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nay ta nói rõ cho ông, nếu có thiện nam, tín nữ nào dùng bảy báu đầy khắp thế giới như số cát song Hằng mà cúng dường chư Phật Như Lai thì, này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Thiện nam, tín nữ đó được phước nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Rất nhiều, bạch Thế Tôn! Thiện nam, tín nữ kia được phước rất nhiều.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Có người dùng bảy báu khắp thế giới như số cát sông Hằng mà bố thí; lại có thiện nam, tín nữ khác đối với pháp môn này mà thọ trì cho đến chỉ bốn câu kệ thôi, rồi vì người khác giảng nói, thì phước đức này hơn phước đức trước vô lượng a-tăng-kỳ.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Tùy nơi nào mà pháp môn này được nói đến, thậm chí một câu kệ thôi, thì nên biết nơi đó, tất cả thế gian Trời, Người, A-tu-la, đều nên cúng dường như tháp miếu của Phật, huống chi là có người thọ trì, đọc tụng được hết kinh này.

Này Tu-bồ-đề! Nên biết người ấy đã thành tựu được pháp hiếm có, cao tột đệ nhất. Nếu nơi nào có kinh điển này tức là có Phật, phải tôn trọng như Phật.

Bấy giờ Tôn giả Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là pháp môn gì? Chúng con phải phụng trì như thế nào?

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Pháp môn này gọi là Kim cang Bát-nhã ba-la-mật, cứ theo tên gọi này mà ông nên phụng trì. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì Phật nói Bát-nhã ba-la-mật tức chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật. Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Pháp của Như Lai có thể nói không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn! Pháp của Như Lai không có chỗ để nói.

–Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Số vi trần trong tam thiên thế giới có nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Vi trần kia rất nhiều, bạch Thế Tôn!

–Này Tu-bồ-đề! Những vi trần ấy, Như Lai nói chẳng phải vi trần mới gọi là vi trần, Như Lai nói thế giới chẳng phải thế giới mới gọi là thế giới.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, có thể dùng ba mươi hai tướng Đại nhân để thấy Như Lai không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì Như Lai nói ba mươi hai tướng Đại nhân tức là chẳng phải tướng nên gọi là ba mươi hai tướng Đại nhân.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu có thiện nam, tín nữ nào đem thân mạng nhiều như cát sông Hằng mà bố thí; lại có người đối với pháp môn này thọ trì thậm chí chỉ bốn câu kệ thôi, rồi vì người khác giảng nói, thì phước đức đó rất nhiều, nhiều đến vô lượng a-tăng-kỳ.

Khi ấy Tu-bồ-đề nghe Đức Phật nói kinh này, hiểu được nghĩa thú sâu xa, tủi khóc sụt sùi, lau nước mắt mà bạch Phật:

–Thật hiếm có, bạch Đức Bà-già-bà! Thật hiếm có, bạch Đức Tu-già-đà! Phật nói pháp môn sâu xa như thế, mà con từ khi được Tuệ nhãn đến giờ, chưa từng được nghe pháp môn như vậy. Vì sao? Vì Phật nói Bát-nhã ba-la-mật tức chẳng phải Bát-nhã ba-la-mật.

Bạch Đức Thế Tôn! Nếu lại có người được nghe kinh này, mà lòng tin thanh tịnh, liền sinh thật tướng. Nên biết người này đã thành tựu công đức hiếm có đệ nhất. Bạch Đức Thế Tôn! Thật tướng ấy tức chẳng phải là thật tướng, cho nên Như Lai gọi là thật tướng.

Bạch Đức Thế Tôn! Con nay được nghe pháp môn như vậy, tin hiểu thọ trì không sợ khó, không sợ không được. Nếu đời tương lai, có chúng sinh nào được nghe pháp môn này, mà tin hiểu trọ trì thì người ấy chính là hiếm có đệ nhất. Vì sao? Vì người ấy không có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả. Vì sao? Vì tướng ngã tức chẳng phải tướng; tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả tức chẳng phải tướng. Vì sao? Vì lìa được tất cả các tướng tức là chư Phật.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Đúng vậy, đúng vậy! Nếu lại có người được nghe kinh này không kinh, không khiếp, không sợ. Nên biết người đó rất là hiếm có. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Như Lai nói Ba-la-mật đệ nhất, tức chẳng phải Ba-la-mật đệ nhất. Như Lai nói Ba-la-mật đệ nhất nghĩa là vô lượng chư Phật kia cũng nói Ba-la-mật mà gọi là Ba-la-mật.

Này Tu-bồ-đề! Như Lai nói Nhẫn nhục ba-la-mật tức chẳng phải Nhẫn nhục ba-la-mật. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Như ta xưa kia bị vua Ca-lợi cắt đứt thân thể, lúc đó ta không có tướng ngã, không có tướng chúng sinh, không có tướng nhân, không có tướng thọ giả, không tướng cũng chẳng phải là không tướng. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì xưa kia, khi ta bị phanh xẻ than thể, nếu ta còn có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả tất phải sinh sân hận.

Này Tu-bồ-đề! Ta nhớ lại thời quá khứ, năm trăm đời về trước, làm vị tiên nhẫn nhục. Trong những đời đó, ta không có tướng ngã, tướng nhân, tướng chúng sinh, tướng thọ giả. Cho nên, này Tu-bồ-đề! Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, phải lìa tất cả các tướng. Vì sao? Vì nếu tâm có chỗ trụ tức là chẳng phải trụ. Không nên sinh tâm trụ nơi sắc, không nên sinh tâm trụ nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp nên sinh tâm không trụ. Cho nên, Phật nói Bồ

-tát tâm không trụ nơi sắc mà bố thí.

Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát vì lợi ích cho tất cả chúng sinh nên phải bố thí như vậy.

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn! Tất cả tướng chúng sinh tức chẳng phải tướng. Vì sao? Vì Như Lai nói tất cả chúng sinh tức chẳng phải là chúng sinh.

–Này Tu-bồ-đề! Như Lai là Đấng nói lời chân chánh, là Đấng nói lời chắc thật, là Đấng nói lời đúng đắn, là Đấng nói lời không sai khác.

Này Tu-bồ-đề! Pháp mà Như Lai đã chứng, đã nói đó không thật cũng không nói dối.

Này Tu-bồ-đề! Ví như có người vào chỗ tối thì không thể thấy gì. Nếu Bồ-tát làm việc bố thí mà tâm còn trụ nơi việc mình làm thì cũng lại như vậy.

Này Tu-bồ-đề! Ví như người có mắt, lại được ánh sáng mặt trời soi chiếu hết các phần tối, nên thấy đủ loại màu sắc. Nếu Bồ-tát thực hành bố thí mà không trụ nơi việc mình làm thì cũng lại như vậy.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ nào đối với pháp môn này mà có thể thọ trì, đọc tụng, tu hành thì Như Lai dùng trí tuệ Phật đều biết người ấy, đều thấy người ấy, đều hiểu người ấy là đã thành tựu được công đức vô lượng, vô biên.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ nào buổi sáng bố thí thân mạng nhiều bằng số cát sông Hằng, buổi trưa lại bố thí thân mạng nhiều bằng số cát sông Hằng, buổi chiều cũng bố thí thân mạng nhiều như số cát sông Hằng. Như thế cứ xả vô lượng thân mạng nhiều như số cát sông Hằng, cứ bố thí thân mạng như thế cho đến trăm, ngàn, vạn ức na-do-tha kiếp. Nếu lại có người nghe pháp môn này sinh lòng tin, không chút chê bai thì phước đức đó hơn người kia vô lượng a-tăng-kỳ, huống chi lại còn biên chép, thọ trì, đọc tụng, tu hành, vì người mà rộng nói.

Này Tu-bồ-đề! Nói tóm lại, pháp môn này công đức vô biên,

không thể nghĩ bàn, không thể xưng lường được. Với pháp môn này, Như Lai vì người phát tâm Đại thừa, vì người phát tâm Tối thượng thừa mà nói. Nếu có người siêng thọ trì, đọc tụng, tu hành kinh này, rộng nói cho người, Như Lai đều biết người ấy, đều thấy người ấy đã thành tựu công đức nhiều vô lượng, vô biên, không thể nghĩ bàn, không thể xưng lường. Những người như thế, mới gánh vác được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Như Lai. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì nếu người ưa tiểu pháp, thì đối với kinh này không thể thọ trì, đọc tụng, tu hành, hay vì người khác giảng nói. Nếu còn thấy có ngã, thấy có chúng sinh, thấy có người, thấy có thọ giả, mà người đó đối với pháp môn này, có thể thọ trì, đọc tụng, tu hành, vì người khác giảng nói thì không có chuyện đó xảy ra.

Này Tu-bồ-đề! Mọi chỗ mọi nơi, nếu có kinh này thì tất cả thế gian Trời, Người, A-tu-la đều nên cúng dường. Nên biết chỗ ấy như là tháp miếu, phải nên cung kính làm lễ, nhiễu quanh, dùng các thứ hương hoa mà rải nơi ấy.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ thọ trì, đọc tụng kinh này mà bị người khinh rẻ (Vì sao? Vì do nghiệp tội đời trước người đó phải bị đọa vào ác đạo, nên đời này mới bị người khinh rẻ), thì nhờ trì tụng nên tội nghiệp đời trước liền bị tiêu diệt, và sẽ được đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này Tu-bồ-đề! Ta nhớ thuở quá khứ, cách nay vô lượng a-tăng-kỳ, a-tăng-kỳ kiếp, ở trước Phật Nhiên Đăng, ta được gặp tám mươi bốn trăm, ngàn vạn, ức na-do-tha Đức Phật, ta đều cúng dường, thờ phụng không có bỏ qua.

Này Tu-bồ-đề! Vô lượng chư Phật như vậy, ta đều cúng dường, thờ phụng không có bỏ qua. Nếu lại có người, ở đời mạt thế sau này mà có thể thọ trì, đọc tụng, tu hành kinh này, thì công đức ấy dầu đem công đức cúng dường chư Phật của ta mà so sánh cũng chẳng bằng một phần trăm, ngàn, vạn, ức, phần, cho đến toán số thí dụ cũng chẳng sánh bằng.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ ở đời mạt thế sau này, có thọ trì, đọc tụng, tu hành kinh này, thì công đức ấy nếu ta

nói ra cho hết, hoặc có người nghe thì tâm liền cuồng loạn, nghi hoặc không tin.

Này Tu-bồ-đề! Nên biết pháp môn này không thể nghĩ bàn, và quả báo cũng không thể nghĩ bàn.

Bấy giờ, Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bồ-tát nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác như thế nào? Nên an trụ thế nào? Tu hành thế nào? Hàng phục tâm ấy thế nào?

Đức Phật bảo:

–Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nên sinh tâm như vầy: “Ta phải diệt độ cho tất cả chúng sinh, khiến họ đều vào cõi Vô dư Niết-bàn.” Diệt độ tất cả chúng sinh như vậy rồi, mà không có một chúng sinh nào thật sự được diệt độ. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì nếu Bồ-tát có tướng chúng sinh, tướng nhân, tướng thọ giả tức chẳng phải là Bồ-tát. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì thật không có pháp nào gọi là Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Ở chỗ Phật Nhiên Đăng, Như Lai có pháp gì để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Theo con hiểu nghĩa Phật đã nói, ở chỗ Phật Nhiên Đăng, Như Lai không có pháp gì để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Thật không có pháp gì, ở chỗ Phật Nhiên Đăng, Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này Tu-bồ-đề! Nếu Như Lai có pháp gì để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì chắc Phật Nhiên Đăng không thọ ký cho ta là: “Về đời sau, ông sẽ thành Phật, hiệu là Thích-ca Mâu-ni.” Bởi thật không có pháp gì để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cho nên Phật Nhiên Đăng mới thọ ký cho ta và nói như vầy: “Này Ma-na-bà! Về đời sau, ông sẽ thành Phật, hiệu là Thích

-ca Mâu-ni.” Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì nói Như Lai tức là chân như thật tánh.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì người đó nói không thật.

Này Tu-bồ-đề! Thật không có pháp gì để được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác cả.

Này Tu-bồ-đề! Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà Như Lai đã được; ở trong đó, không thật, không nói dối; cho nên Như Lai nói tất cả pháp đều là Phật pháp.

Này Tu-bồ-đề! Tất cả pháp được nói, tất cả pháp đó tức chẳng phải là tất cả pháp, cho nên gọi là tất cả pháp. Này Tu-bồ-đề! Ví như người có thân hình to đẹp.

Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai nói thân hình to đẹp tức chẳng phải thân lớn, cho nên Như Lai gọi là thân lớn.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Bồ-tát cũng như vậy; nếu nói rằng: “Ta sẽ diệt độ cho vô lượng chúng sinh”, tức chẳng phải Bồ-tát.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, thật có pháp nào gọi là Bồ-tát không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Thật không có pháp nào gọi là Bồ-tát. Cho nên Phật nói tất cả pháp đều không có nhân, không có chúng sinh, không có thọ giả.

–Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát nói rằng: “Ta trang nghiêm cõi Phật”, ấy không gọi là Bồ-tát. Vì sao? Vì Như Lai nói trang nghiêm cõi Phật là gì? Trang nghiêm cõi Phật tức là chẳng phải trang nghiêm, mới gọi là trang nghiêm cõi Phật.

Này Tu-bồ-đề! Nếu Bồ-tát thông đạt được vô ngã, vô ngã pháp thì Như Lai gọi là chân thật Bồ-tát, là Bồ-tát.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào, Như Lai có Nhục nhãn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Như Lai có Nhục nhãn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, Như Lai có Thiên nhãn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Như Lai có Thiên nhãn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, Như Lai có Tuệ nhãn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Như Lai có Tuệ nhãn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, Như Lai có Pháp nhãn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Như Lai có Pháp nhãn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, Như Lai có Phật nhãn không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Như Lai có Phật nhãn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, như cát trong sông Hằng, Phật có nói là cát không?

Tu-bồ-đề thưa ràng

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn. Như Lai nói là cát!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào? Nhiều những sông Hằng thì số cát sẽ nhiều hơn số cát trong một sông Hằng; thế giới chư Phật bằng với số cát trong những sông Hằng ấy; thế giới như vậy, có gọi là nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Thế giới kia rất nhiều, bạch Thế Tôn!

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Có ngàn loại tâm của những chúng sinh trụ trong ngần ấy thế giới, Như Lai đều biết. Vì sao? Vì Như Lai nói ở các tâm trụ ấy đều

chẳng phải là tâm trụ, mới gọi là tâm trụ. Vì sao?

Này Tu-bồ-đề! Vì tâm quá khứ không thể nắm bắt, tâm hiện tại không thể nắm bắt, tâm vị lai không thể nắm bắt.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Nếu có người dung bảy báu đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới để bố thí, thì thiện nam, tín nữ nhờ nhân duyên ấy có được phước nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Người đó nhờ nhân duyên ấy được phước rất nhiều.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Thiện nam, tín nữ kia nhờ nhân duyên ấy được phước rất nhiều.

Này Tu-bồ-đề! Nếu phước đức có thật, thì Như Lai tất không nói phước đức nhiều, phước đức nhiều.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có thể dùng sắc than đầy đủ để thấy Phật không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Không thể do nơi sắc thân mà thấy được Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai nói, sắc than đầy đủ tức chẳng phải sắc thân đầy đủ, cho nên Như Lai mới gọi là sắc thân đầy đủ.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào? Có thể do nơi các tướng đầy đủ mà thấy được Như Lai không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Không thể do các tướng đầy đủ mà thấy được Như Lai. Vì sao? Vì Như Lai nói, các tướng đầy đủ tức chẳng phải đầy đủ, cho nên Như Lai mới gọi là các tướng đầy đủ.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào? Ông chớ nên cho rằng Như Lai có suy nghĩ: “Ta có nói pháp ư?” Này Tu-bồ-đề! Chớ nghĩ như vậy. Vì sao? Vì nếu có người nói: Như lai có nói pháp, tức là phỉ báng Phật, không hiểu lời ta dạy. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì Như Lai nói pháp, mà nói

pháp là không có pháp gì nói được, mới gọi là nói pháp.

Bấy giờ, Tuệ mạng Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn! Có thể có chúng sinh ở đời vị lai, nghe nói pháp này mà sinh lòng tin không?

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Chúng sinh nghĩa là chẳng phải chúng sinh, cũng chẳng phải không chúng sinh. Vì sao? Vì chúng sinh ấy, Như Lai nói chẳng phải chúng sinh, mới gọi là chúng sinh.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Ý ông thế nào, Như Lai có được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Thế Tôn không có một pháp nhỏ nào để Như Lai được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Đối với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cho đến một chút pháp ta cũng không có được, mới gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Pháp ấy bình đẳng, không có cao thấp; đó gọi là Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nhờ không chúng sinh, không nhân, không thọ giả nên được bình đẳng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác; tất cả các pháp thiện cũng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Này Tu-bồ-đề! Nói pháp thiện ấy là pháp thiện, Như Lai nói chẳng phải pháp thiện, mới gọi là pháp thiện.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người dùng bảy báu nhiều như những núi chúa Tu-di, ở trong tam thiên đại thiên thế giới mà bố thí; nếu lại có người, dùng kinh Bát-nhã ba-la-mật này để thọ trì, đọc tụng, thậm chí chỉ bốn câu kệ thôi, rồi vì người khác mà giảng nói, thì phước đức của sự bố thí bảy báu kia chẳng bằng một phần trăm, một phần ngàn, một phần trăm ngàn vạn, chẳng bằng một phần trăm chiếc lông người, chẳng bằng một phần vô lượng, vô biên, cho đến toán số thí dụ cũng chẳng bằng.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Ông chớ bảo Như Lai có suy

nghĩ: “Ta phải độ chúng sinh ư?” Tu-bồ-đề chớ nghĩ như vậy! Vì sao? Vì thật không có chúng sinh nào Như Lai độ cả.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu thấy có chúng sinh nào Như Lai độ, thì Như Lai có tướng ngã, nhân, chúng sinh, thọ giả. Này Tu-bồ-đề! Như lai nói có ngã tức là chẳng phải có ngã, mà kẻ phàm phu ngu si cho là có ngã. Này Tu-bồ-đề! Kẻ phàm phu ngu si ấy, Như lai nói chẳng phải là phàm phu ngu si, cho nên mới gọi là phàm phu ngu si.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Có thể dùng tướng thành tựu để được thấy Như Lai không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Như con hiểu nghĩa Như lai đã nói, không thể dùng tướng thành tựu mà thấy được Như Lai.

Đức Phật dạy:

–Đúng vậy, đúng vậy! Này Tu-bồ-đề! Không thể dung tướng thành tựu mà thấy được Như Lai.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Nếu dùng tướng thành tựu mà quán Như Lai thì Chuyển luân thánh vương cũng là Như Lai. Cho nên, không thể dùng tướng thành tựu mà thấy được Như Lai.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ:

Nếu dùng sắc thấy ta

Lấy âm thanh cầu ta

Người ấy tu tà đạo

Không thể thấy Như Lai.

Như Lai kia diệu thể

Tức Pháp thân chư Phật

Pháp thể không thể thấy

Thức kia không thể biết.

Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? Như Lai có thể dung tướng thành tựu mà được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không? Này Tu-bồ-đề! Ông chớ nghĩ như vầy: “Như Lai dùng tướng thành tựu mà

được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.”

Này Tu-bồ-đề! Nếu ông nghĩ rằng Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, nói tướng đoạn diệt của các pháp. Này Tu-bồ-đề! Ông chớ nghĩ như vậy! Vì sao? Vì Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì không nói tướng đoạn diệt của các pháp.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, tín nữ dùng bảy báu có khắp trong những thế giới như số cát sông Hằng mà bố thí; lại nếu có vị Bồ-tát biết tất cả các pháp là vô ngã, đạt được Vô sinh pháp nhẫn; thì công đức này hơn phước đức bố thí bảy báu đã nói ở trước. Này Tu-bồ-đề! Do các Bồ-tát không nhận lấy phước đức.

Tu-bồ-đề bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tại sao Bồ-tát không nhận lấy phước đức?

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Bồ-tát thọ phước đức nhưng không giữ phước đức, cho nên mới gọi là Bồ-tát giữ phước đức.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói Như Lai hoặc đến, hoặc đi, hoặc ngồi, hoặc nằm, thì người ấy không hiểu nghĩa Như Lai đã nói. Vì sao? Vì Như Lai là không từ đâu đến, không đi về đâu, cho nên mới gọi là Như Lai.

Này Tu-bồ-đề! Nếu thiện nam, tín nữ nào đem vi trần của tam thiên đại thiên thế giới, lại đem nhiều thế giới vi trần như trên nghiền nát thành a-tăng-kỳ vi trần. Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào?

Những vi trần ấy có nhiều không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Những vi trần kia rất nhiều, bạch Thế Tôn! Vì sao? Vì nếu những vi trần ấy mà thật có, tức Phật không nói những vi trần ấy. Vì sao? Vì Phật mà nói những vi trần ấy tức chẳng phải những vi trần, cho nên Phật mới nói đó là những vi trần. Bạch Thế Tôn! Như Lai nói tam thiên đại thiên thế giới tức chẳng phải thế giới, cho nên Phật mới nói đó là tam thiên đại thiên thế giới. Vì sao? Vì nếu thế giới thật có tức là tướng nhất hợp. Như Lai nói tướng nhất hợp tức chẳng phải là tướng nhất hợp, cho nên Như Lai mới gọi đó là tướng nhất hợp.

Đức Phật bảo Tu-bồ-đề:

–Tướng nhất hợp tức là không thể nói, chỉ có những người phàm phu mới tham đắm việc đó. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Vì nếu có người nói như vầy: “Phật nói thấy ngã, thấy nhân, thấy chúng sinh, thấy thọ giả.” Này Tu-bồ-đề! Ý ông thế nào? người ấy nói có đúng không?

Tu-bồ-đề thưa:

–Dạ không, bạch Thế Tôn! Vì sao? Bạch Thế Tôn! Vì Như Lai nói: “Thấy ngã, thấy nhân, thấy chúng sinh, thấy thọ giả tức chẳng phải thấy ngã, thấy nhân, thấy chúng sinh, thấy thọ giả; mới gọi đó là thấy ngã, thấy nhân, thấy chúng sinh, thấy thọ giả.”

–Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đối với tất cả pháp nên biết như vậy, thấy như vậy, tin như vậy, nhưng không trụ nơi pháp tướng như vậy. Vì sao? Này Tu-bồ-đề! Gọi pháp tướng là pháp tướng, Như Lai nói tức chẳng phải pháp tướng, mới gọi đó là pháp tướng.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có Đại Bồ-tát dùng bảy báu có khắp trong vô lượng a-tăng-kỳ thế giới mà bố thí; lại nếu có thiện nam, tín nữ phát tâm Bồ-tát đối với kinh Bát-nhã ba-la-mật này mà đọc tụng, thọ trì, cho đến chỉ bốn câu kệ thôi, lại vì người khác mà giảng nói thì phước đức người này hơn vị Bồ-tát kia vô lượng a-tăng-kỳ. Thế nào là vì người mà diễn nói, mà không gọi là nói, đó là diễn nói?

Bấy giờ Đức Thế Tôn vì điều hỏi ấy mà nói kệ:

Tất cả pháp hữu vi

Như đèn, sao, màng, huyễn

Như bọt, sương, mộng, chớp

Nên làm như đã quán.

Đức Phật nói kinh này xong, Trưởng lão Tu-bồ-đề cùng các Đại Bồ-tát, các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, tất cả thế gian Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… nghe Phật nói vậy, đều rất vui vẻ, tin nhận phụng hành.