Đại Tập 33 · Bộ Bát-nhã XVI · Số 231–261

Số 247 - Kinh Liễu Nghĩa Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa

SỐ 247

KINH LIỄU NGHĨA BÁT-NHÃ BA-LA-

MẬT-ĐA

Hán dịch: Đại sư Thi Hộ

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Ông nên biết, nếu các Đại Bồ-tát ưa thích tu tập hạnh tương ưng với Ba-la-mật-đa thì nên đối với các pháp, như thật biết rõ những gì có tạo tác đều lìa tất cả tướng.

Khi ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất chắp tay cung kính thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như Thế Tôn nói: các Đại Bồ-tát ưa thích muốn tu tập hạnh tương ưng với Ba-la-mật-đa, vậy làm thế nào để biết rõ tự tánh của các pháp? Với những gì có tạo tác, làm thế nào để lìa tướng?

Đức Phật dạy Xá-lợi Tử:

–Nếu các Đại Bồ-tát ưa thích viên mãn thắng hạnh tương ưng và đối với các pháp lìa tướng tạo tác thì phải hiểu các pháp trụ mà không chỗ trụ, mới có thể viên mãn thắng hạnh tương ưng.

Lại nữa, này Xá-lợi Tử! Nếu các Đại Bồ-tát ở trong các pháp hành hạnh bố thí mà không thấy có người bố thí, không có vật được bố thí, không có người bố thí; thì như vậy mới có thể viên mãn Thí ba-la-mật.

Lại nữa, vị nào tu tập các giới pháp mà không thấy có người giữ, không có giới để giữ, không tạo tác; nếu giữ giới như vậy thì có

thể viên mãn Giới ba-la-mật.

Lại nữa, vị nào tu tập pháp nhẫn nhục, ở trong các pháp không bị động chuyển, lìa các tạo tác thì như vậy mới có thể viên mãn Nhẫn ba-la-mật.

Lại nữa, trong hạnh tương ưng phải tinh tấn tu tập, dù thân hay tâm đều không biếng nhác, không có tướng tạo tác; nếu tinh tấn như vậy thì có thể viên mãn Tinh tấn ba-la-mật.

Lại nữa, trong các pháp không bị tán loạn, lìa xa các tướng sở đắc; nếu không tán loạn như vậy thì có thể viên mãn Định ba-la-mật.

Này Xá-lợi Tử! Nếu các Đại Bồ-tát ưa thích an trụ tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa thì cần phải viên mãn bốn Niệm xứ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, tám Thánh đạo.

Lại nữa, quán tưởng Tam-ma-địa Không, Tam-ma-địa Vô tướng, Tam-ma-địa Vô nguyện, bốn pháp Thiền định, bốn pháp Vô lượng, bốn pháp Vô sắc định, tám pháp Giải thoát, Cửu tiên hành pháp tiên hành, chín pháp tưởng.

Những gì là chín tưởng?

–Đó là tưởng pháp bên trong, tưởng Vĩ-bố-dã-ca, tưởng lìa đỏ xanh, tưởng vĩ-khư-nhó-đa, tưởng vô trụ, tưởng Khiếp-nhó-đa, tưởng ly tán, tưởng không nhiệt não, tưởng lìa ăn uống.

Như vậy gọi là chín pháp tưởng.

Lại nữa, tưởng niệm Phật; tưởng niệm Pháp; tưởng niệm Tăng; tưởng niệm giới, thí, thiên…; tưởng lìa phiền não; tưởng niệm sinh diệt; tưởng niệm vô thường, khổ, vô ngã…; tưởng niệm các thế gian không cứu cánh; tưởng niệm Khổ trí; tưởng Tập trí; tưởng Diệt trí; tưởng Đạo trí; tưởng tận trí; tưởng vô sinh trí; tưởng pháp trí; tưởng vô ngã trí; tưởng hòa hợp trí; tưởng như thật trí; tưởng ngôn ngữ phân biệt; tưởng lìa ngôn ngữ phân biệt; tưởng vị tri đương tri căn; tưởng dó tri căn; tưởng cụ tri căn; tưởng bất tịnh; tưởng thanh tịnh; tưởng chỉ và quán; tưởng ba Minh; tưởng bốn Liễu tri; tưởng bốn Vô úy; tưởng năm Thần thông; tưởng sáu Ba-la-mật; tưởng bảy chỗ Trụ tâm; tưởng

tám pháp Đại nhân; tưởng chin chỗ ở của chúng sinh; tưởng mười Lực của Như Lai; tưởng mười tám pháp Bất cộng; tưởng đại Từ; tưởng đại Bi cho đến tưởng trí Nhất thiết trí. Với các pháp như vậy phải tưởng như vậy.

Lại nữa, các Đại Bồ-tát ưa thích viên mãn trí Nhất thiết và trí Nhất thiết chủng thì nên quán tưởng như thật về Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lại nữa, nếu muốn viên mãn trí Đạo tướng và trí Nhất thiết tướng thấu rõ các hành tướng của tâm tất cả chúng sinh, đoạn trừ các tạp nhiễm của tất cả chúng sinh, thì cần phải tu tập thắng hạnh tương ưng với Bát-nhã ba-la-mật-đa.

–Này Xá-lợi Tử! Theo các môn tưởng, các pháp mà ta đã nói trên đây, Đại Bồ-tát phải học như vậy.

Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi Tử lại thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các Đại Bồ-tát tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa nên đoạn trừ pháp gì?

Đức Phật dạy Xá-lợi Tử:

–Ai tu tập Bát-nhã ba-la-mật-đa cần phải đoạn trừ mười thứ nghi ngờ.

Những gì là mười? Đó là nghi hữu tánh, nghi vô tánh, nghi các pháp sai biệt, nghi hủy báng, nghi một pháp, nghi nhiều pháp, nghi đồng, khác, nghi phẩm thượng, nghi như danh, nghi như danh nghĩa. Mười loại nghi ngờ này cần phải đoạn trừ. Nếu làm được như vậy thì Đại Bồ-tát đối với tất cả tướng đều không chỗ quán. Vì tướng không chỗ quán nên cũng gọi là không chỗ quán Bát-nhã ba-la-mật-đa, không chỗ quán các hành, không chỗ quán sắc, không chỗ quán thọ, tưởng, hành, thức. Tất cả đều không chỗ quán. Vì sao? Vì tự tánh của sắc là không, nên không ấy lìa tánh. Thể của sắc là không, lìa sắc thì chẳng có không riêng biệt. Thể của không là sắc, lìa không thì chẳng có sắc riêng biệt. Nghĩa ấy như thế nào gọi là phân biệt sắc?

–Xá-lợi Tử nên biết! Tự tánh của sắc pháp không sinh không diệt, chẳng phải nhiễm chẳng phải tịnh, nên gọi là tự tánh. Cũng

chẳng phải duyên pháp, lìa các nghi ngờ, không từ đâu đến và cũng không có trụ chỗ nào. Vì sự phát sinh như thật nên lìa ba giai đoạn. Sắc pháp như vậy, thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy. Cho nên Đại Bồ-tát đối với các danh tướng đều không có chỗ quán. Vì không có chỗ quán nên không có chỗ nhập. Không chỗ nhập thì có thể viên mãn Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Số 248 - Kinh Ngũ Thập Tụng Thánh Bát-Nhã Ba-La-Mật

SỐ 248

KINH NGŨ THẬP TỤNG THÁNH

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT

Hán dịch: Đại sư Thi Hộ

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ-kheo đều đắc A-la-hán, các lậu đã tận, không còn phiền não, tâm hoàn toàn giải thoát, trí tuệ thông đạt, giống như Đại long vương, đoạn trừ các kết sử, vứt bỏ các gánh nặng, việc làm đã xong, đạt được tự lợi, tâm được tự tại.

Bấy giờ, Đức Phật bảo Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ và các Thanh văn, Duyên giác nào ưa thích tu học Vô thượng Bồ-đề thì các ông đối với kinh Bát-nhã ba-la-mật này, thọ trì, đọc tụng, phân biệt giảng nói cho họ nghe thì họ sẽ mau đạt Chánh giác.

Này Tu-bồ-đề! Kinh Bát-nhã ba-la-mật này đầy đủ phương tiện, thông đạt tất cả, là Pháp tạng thâm sâu của chư Phật và Bồ-tát, phải học như vậy, tu hành như vậy.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có Đại Bồ-tát tùy hỷ nghe, thọ trì, đọc tụng kinh Bát-nhã Ba-la-mật này thì nên học như vậy, tu hành như vậy. Vì sao? Vì kinh này nói rộng tạng pháp sâu xa Vô thượng Bồ-đề của chư Phật Bồ-tát.

Này Tu-bồ-đề! Kinh Bát-nhã ba-la-mật này có pháp Thanh

văn, pháp Duyên giác, pháp Bồ-tát và pháp phần Bồ-đề; tất cả pháp Bát-nhã ba-la-mật của tất cả chư Phật nhóm chứa nhiếp thọ bình đẳng như một.

Bấy giờ, Tu-bồ-đề thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao có pháp Thanh văn, pháp Duyên giác, pháp Bồ-tát và pháp phần Bồ-đề và tất cả pháp Bát-nhã ba-la-mật của tất cả chư Phật chứa nhóm nhiếp giữ bình đẳng như một?

Đức Phật dạy Tu-bồ-đề:

–Vì có Bố thí ba-la-mật, Trì giới ba-la-mật, Nhẫn nhục ba-la-mật, Tinh tấn ba-la-mật, Thiền định ba-la-mật, Trí tuệ ba-la-mật, nội không, ngoại không, nội ngoại không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, vô biến dị không, vô tướng không, tự tướng không, hữu tế không, vô tế không, tánh không, bản tánh không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, tất cả pháp không, bốn Niệm xứ, bốn Chánh đoạn, bốn Thần túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, tám Thánh đạo, bốn Thánh đế, bốn Vô sắc, tám Giải thoát, chín Phần pháp, môn Giải thoát không, môn Giải thoát vô tướng, môn Giải thoát vô nguyện, tất cả môn Tam-ma-địa, Tổng trì môn, bốn Trí, năm Thần thông, tất cả mười Lực của Như Lai, bốn Vô sở úy, đại Từ, đại Bi, mười tám pháp Bất cộng, quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, quả Duyên giác, quả Bồ-tát, trí Nhất thiết đạo. Tất cả các pháp thiện như thế, tất cả Bát-nhã ba-la-mật đều chứa nhóm, nhiếp thọ bình đẳng như một không khác.

Nghe Đức Phật nói như vậy, Tu-bồ-đề thưa:

–Bạch Thế Tôn! Kinh điển này tích chứa, nhiếp thọ tất cả pháp lành, tất cả Bát-nhã ba-la-mật bình đẳng như một, sâu xa vi diệu, ý nghĩa thâm sâu, khó hiểu khó biết.

Phật dạy Tu-bồ-đề:

–Đúng vậy, đúng vậy! Đúng như lời ông đã nói. Này Tu-bồ-đề! Nếu có người không gieo trồng căn lành, bạn bè xấu ác, độn căn, biếng nhác, không trí, ngu si, ít hiểu ít nghe, mới học, hiểu biết cạn cợt, lại thích Tiểu thừa, trí tuệ hẹp hòi… thì đối với kinh Bát-nhã

ba-la-mật này khó hiểu, khó thể nhập và lại không tin thọ. Ông nên biết như vậy.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có thiện nam, thiện nữ đối với kinh Bát-nhã ba-la-mật này mà tùy hỷ lắng nghe tiếp thu, đọc tụng, giải nói như giữ chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, không bao lâu sẽ mau chứng Vô thượng Bồ-đề.

Phật nói kinh này xong, Tôn giả Tu-bồ-đề và các Bồ-tát, Trời, Người, A-tu-la… nghe Phật nói như vậy đều rất vui mừng, tín thọ phụng hành.

Số 249 - Phật Thuyết Đế Thích Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 249

PHẬT THUYẾT ĐẾ THÍCH BÁT-NHÃ

BA-LA-MẬT-ĐA TÂM KINH

Hán dịch: Đại sư Thi Hộ

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá cùng vô số chúng đại Tỳ-kheo, lại có mười ức Đại Bồ-tát tướng đồng tử.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Thiên chủ Đế Thích:

–Này Kiều-thi-ca! Bát-nhã ba-la-mật này nghĩa lý nó rất sâu xa, chẳng phải một, chẳng phải khác, chẳng phải tướng, chẳng phải vô tướng, chẳng phải nắm bắt, chẳng phải buông bỏ, chẳng phải tăng, chẳng phải giảm, chẳng phải có phiền não, chẳng phải không phiền não, chẳng phải xả bỏ, chẳng phải không xả bỏ, chẳng phải trụ, chẳng phải không trụ, chẳng phải tương ưng, chẳng phải không tương ưng, chẳng phải phiền não, chẳng phải không phiền não, chẳng phải duyên, chẳng phải không duyên, chẳng thật, chẳng phải không thật, chẳng phải pháp, chẳng phải không pháp, chẳng có chỗ quay về, chẳng phải không có chỗ quay về, chẳng phải thật tế, chẳng phải không thật tế.

Này Kiều-thi-ca! Như vậy thì tất cả pháp bình đẳng, Bát-nhã ba-la-mật cũng bình đẳng. Tất cả pháp tịch tĩnh, Bát-nhã ba-la-mật cũng tịch tĩnh. Tất cả pháp bất động, Bát-nhã ba-la-mật cũng bất

động. Tất cả pháp phân biệt, Bát-nhã ba-la-mật cũng phân biệt. Tất cả pháp sợ sệt, Bát-nhã ba-la-mật cũng sợ sệt. Tất cả pháp biết rõ, Bát-nhã ba-la-mật cũng biết rõ. Tất cả pháp một vị, Bát-nhã ba-la-mật cũng một vị. Tất cả pháp bất sinh, Bát-nhã ba-la-mật cũng bất sinh. Tất cả pháp bất diệt, Bát-nhã ba-la-mật cũng bất diệt. Tất cả pháp là hư không vọng tưởng, Bát-nhã ba-la-mật cũng hư không vọng tưởng.

Sắc vô biên, Bát-nhã ba-la-mật cũng vô biên. Như vậy thọ, tưởng, hành, thức vô biên; Bát-nhã ba-la-mật cũng vô biên.

Địa giới vô biên, Bát-nhã ba-la-mật cũng vô biên. Như vậy thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới vô biên; Bát-nhã ba-la-mật cũng vô biên.

Kim cang bình đẳng, Bát-nhã ba-la-mật cũng bình đẳng. Tất cả pháp không hư hoại, Bát-nhã ba-la-mật cũng không hư hoại. Tất cả pháp tánh không thể đắc, Bát-nhã ba-la-mật cũng không thể đắc. Tất cả pháp tánh bình đẳng, Bát-nhã ba-la-mật cũng bình đẳng. Tất cả pháp vô tánh, Bát-nhã ba-la-mật cũng vô tánh. Tất cả pháp không nghĩ bàn, Bát-nhã ba-la-mật cũng không nghĩ bàn.

Như vậy Bố thí ba-la-mật, Trì giới ba-la-mật, Nhẫn nhục ba-la-mật, Tinh tấn ba-la-mật, Thiền định ba-la-mật, Phương tiện ba-la-mật, Nguyện ba-la-mật, Lực ba-la-mật, Trí ba-la-mật cũng không thể nghĩ bàn.

Ba nghiệp thanh tịnh, Bát-nhã ba-la-mật cũng thanh tịnh.

Như vậy, Bát-nhã ba-la-mật nghĩa lý vô biên.

Lại nữa, này Kiều-thi-ca! Có mười tám không. Mười tám không ấy là gì? Là nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, vô tế không, vô biến dị không, vô thỉ không, bản tánh không, tự tướng không, vô tướng không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, tất cả pháp không.

Tụng:

Như sao, như lồng đèn

Mộng huyễn và bọt sương

Như điện và như mây

Cần phải quán như vậy.

Ta lược nói thế này:

Bát-nhã ba-la-mật

Không sinh cũng không diệt

Không đoạn cũng không thường

Nghĩa chẳng một, chẳng nhiều

Chẳng đến cũng chẳng đi

Như vậy mười hai duyên

Diệt trừ để tịch tĩnh.

Bậc Chánh Đẳng Giác nói

Kính tin Bậc Vô Thượng

Quy y Phật mười phương

Quá, hiện tại, vị lai

Tam bảo: Ba-la-mật

Biển công đức vô lượng

Cúng dường chư Như Lai

Đại minh chân bí mật.

Chân ngôn:

Đát nhĩ dã tha bát ra nghê bát ra nghê ma hạ bát ra, nghê bát ra, nghê phược bà, tế bát ra, nghê lỗ ca ca lí, a nghê dã nẵng vĩ đà ma nhĩ, tất đề tô tất đề tất, bột đổ hàm bà ngạ phược đế tất lý bột ngạ tốn na lý bạt ngật đế vẫn bà lê bát ra đa lý đa hạ tất đế tam ma bà phược sa ca lý tất bột tất bột một bột một bột kiếm ba kiếm ba tả ra tả ra ra, phược ra phược a nga sa a nga sa ba nga phược đế ma vĩ ra sa sa phược hạ.

Nẵng mồ đạt lý mồ nại nga đa tả mạo địa tát đỏa tả ma hạ tát đỏa tả ma ha ca lỗ ni ca tả nẵng mồ sa na bát ra, lỗ nhĩ đát tả mạo địa tát đỏa tả ma hạ tát đỏa tả ma hạ, ca lỗ ni ca tả. Nẵng mồ bát na, nghê dã ba ra nhĩ đa, duệ đát nhĩ dã, tha mâu nhĩ đạt lí di, tăng nga ra hạ đạt lí di a nỗ nga ra, hạ đạt lí di vĩ mục ngật đa đạt lí di tát đỏa nỗ nga ra hạ đạt lí di phệ thất ra phược noa đạt lý di, tam mãn đa nộ

ba lí phược lý đa, nẵng đạt lí di ngu noa nga ra hạ tăng nga ra, hạ đạt lí di, tát lí phược đát ra, nỗ nga đa đạt lí di, tát lý phược, ca la ba lí bát ra ba, noa đạt lý di sa phược hạ bát la nghê dã, ba ra di đa, duệ đát nhĩ dã tha a khư nhĩ nẵng khư, nhĩ a khư nẵng nhĩ khư nhĩ a phược la vẫn đà nhĩ bán na nhĩ bán na nhĩ bát nại lí sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha ngang nga ngang nga nẵng đế ra ngang nga nẵng đế nẵng phược bà sa ngang nga sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã, ba ra di đa, duệ đát nhĩ dã tha thất lị duệ thất lí duệ mâu nhĩ thất lí duệ mâu nhĩ thất lí dã tế sa phược hạ, bát ra nghê dã ba ra di đa, duệ đát nhĩ dã tha án phược ra vị lệ sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã, ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha án hột lăng thất lăng đặt lăng thất lỗ đế đặt lí đế sa mật lý nga đế vĩ duệ nhạ sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ tát nhĩ dã tha xoa phược lí xoa phược lí ma hạ xoa phược lí độ lỗ độ lỗ ma hạ độ lỗ sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha, hổ đế hổ đế đa thiết nhĩ tát lí phược ra lí ma phược ra nô nhĩ sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha án a lỗ lê ca sa phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha, án tát lí phược vĩ đỗ bà phược hạ.

Nẵng mồ bát ra nghê dã ba ra di đa duệ đát nhĩ dã tha nga đế nga đế ba lãm nga đế ba đế ra tăng nga đế mạo địa sa phược hạ.

Sau khi Đức Phật nói kinh này xong, Thiên chủ Đế Thích và các Đại Bồ-tát, Trời, Người, Càn-thát-bà, A-tu-la… tất cả đại chúng nghe Phật nói vậy đều rất vui mừng và tín thọ phụng hành.

Số 250 - Kinh Đại Minh Chú Ma-Ha Bát-Nhã Ba-La-Mật

SỐ 250

KINH ĐẠI MINH CHÚ MA-HA BÁT-

NHÃ BA-LA-MẬT

Hán dịch: Đời Dao Tần, Tam tạng Cưu-ma-la-thập.

Bồ-tát Quán Thế Âm khi thực hành sâu xa pháp Bát-nhã ba-la-mật, chiếu thấy năm uẩn đều không, vượt qua tất cả khổ ách.

–Này Xá-lợi-phất! Vì sắc không, nên không có tướng não hoại. Vì thọ không, nên không có tướng thọ. Vì tưởng không, nên không có tướng biết. Vì hành không, nên không có tướng tạo tác. Vì thức không, nên không có tướng nhận biết. Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Chẳng phải sắc khác không, chẳng phải không khác sắc, sắc tức là không, không tức là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Tướng không của các pháp không sinh không diệt, không dơ không sạch, không tăng không giảm. Pháp không ấy chẳng phải quá khứ, chẳng phải hiện tại, chẳng phải vị lai. Cho nên trong không ấy không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý; không có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; không có nhãn giới, cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có sự diệt tận vô minh, cho đến không có già chết, không có sự diệt tận của già chết. Không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí, cũng không có đắc. Vì không có đắc nên Bồ-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật, tâm không sợ sệt, không chướng ngại. Vì không chướng ngại nên không sợ hãi, lìa tất cả mộng tưởng điên

đảo, khổ ách, rốt ráo Niết-bàn. Chư Phật ba đời đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật mà chứng đắc Vô thượng Bồ-đề.

Nên biết rằng, Bát-nhã ba-la-mật là chú rất sáng, chú vô thượng, chú không gì bằng, có năng lực diệt trừ tất cả khổ, chân thật không hư. Cho nên nói chú Bát-nhã ba-la-mật.

Bồ-tát liền nói chú:

“Yết-đế, yết-đế, ba la yết-đế, ba la tăng yết-đế, Bồ-đề tăng sa ha.”

Số 251 - Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 251

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM

KINH

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng Pháp sư Huyền Trang.

Bồ-tát Quán Tự Tại khi thực hành sâu xa pháp Bát-nhã ba-la-mật thâm sâu, soi thấy năm uẩn đều không, vượt qua tất cả khổ ách.

Này Xá-lợi Tử! Tướng không của các pháp ấy chẳng sinh, chẳng diệt, chẳng nhơ, chẳng sạch, chẳng thêm, chẳng bớt.

Vì vậy trong không không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý; không có thanh, hương, vị, xúc, pháp; không có nhãn giới cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có sự dứt hết vô minh, cho đến không có lão tử, cũng không có sự dứt hết lão tử; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo; không có trí năng cũng không có đắc.

Vì không có đắc, nên Bồ-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, tâm không chướng ngại.

Vì không chướng ngại nên không sợ hãi, xa lìa phiền não mộng tưởng, đạt Niết-bàn tuyệt đối.

Ba đời chư Phật đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chứng đắc Bồ-đề Vô thượng.

Cho nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa là chú Đại thần, là chú Đại minh, là chú Vô thượng, là chú không gì sánh bằng, có năng

lực trừ tất cả khổ, chân thật bất hư cho nên nói chú Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Bồ-tát liền nói chú:

“Yết-đế, yết-đế, ba la yết-đế, ba la tăng yết-đế, Bồ-đề tát bà ha.”

Số 252 - Phổ Biến Trí Tạng Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 252

PHỔ BIẾN TRÍ TẠNG BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

TÂM KINH

Hán dịch: Tam tạng Sa-môn Pháp Nguyệt,

nước Ma-kiệt-đề.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ở nơi núi Linh thứu, trong đại thành Vương xá, cùng với trăm ngàn vị đại Tỳ-kheo, bảy vạn bảy ngàn vị Đại Bồ-tát. Tên của các vị Bồ-tát thượng thủ là: Bồ-tát Quan Thế Âm, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Di-lặc…. Các vị đều đắc Tam-muội Tổng trì, trụ giải thoát chẳng thể nghĩ bàn.

Khi ấy ở giữa chúng, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại từ chỗ ngồi đứng dậy, đến chỗ Đức Thế Tôn, hướng về Ngài, chắp tay, cúi mình cung kính, chiêm ngưỡng dung nhan của Ngài và thưa:

–Bạch Thế Tôn! ở trong hội này, con muốn nói cho các Bồ-tát về Phổ biến trí tạng Bát-nhã ba-la-mật tâm. Cúi xin Thế Tôn cho phép con được tuyên nói pháp bí yếu cho các Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn dùng Phạm âm vi diệu khen Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Lành thay, lành thay! Ông có đầy đủ đại Bi, ta cho phép ông được nói để làm ánh sáng lớn cho các chúng sinh.

Khi ấy, được Phật cho phép, được Phật hộ niệm, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại nhập vào Tam-muội Chánh thọ tuệ quang. Nhập vào

định này rồi, khi Đại Bồ-tát dùng sức Tam-muội hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, chiếu thấy tự tánh của năm uẩn đều không. Biết rõ tự tánh năm uẩn đều không, Đại Bồ-tát ra khỏi Tam-muội một cách an tường và nói với Tuệ mạng Xá-lợi-phất:

–Này thiện nam! Bồ-tát có Bát-nhã ba-la-mật-đa tên là Phổ Biến Trí Tạng. Ông hãy lắng nghe cho rõ, ghi nhớ thật kỹ. Vì ông, tôi sẽ phân biệt giải nói.

Sau khi Đại Bồ-tát Quán Tự Tại nói vậy, Tuệ mạng Xá-lợi-phất thưa:

–Thưa bậc Đại tịnh, nay đã đúng lúc, xin ông hãy nói cho.

Đại Bồ-tát Quán Tự Tại nói với Xá-lợi-phất:

–Các Đại Bồ-tát nên học như vầy: Tánh của sắc là không, tánh của không là sắc. Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Sắc tức là không, không tức là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Tánh của thức là không, tánh của không là thức. Thức chẳng khác không, không chẳng khác thức. Thức tức là không, không tức là thức.

Này Xá-lợi Tử! Tướng không của các pháp ấy không sinh không diệt, không cấu không tịnh, không tăng không giảm. Cho nên trong không, không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; không có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; không có nhãn giới cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có sự tận diệt của vô minh, cho đến không có già chết, cũng không có sự tận diệt của già chết; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí, cũng không có đắc.

Vì không có chỗ chứng đắc nên Bồ-tát nhờ nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mà tâm không chướng ngại. Vì tâm không chướng ngại nên không có sợ hãi, xa lìa mộng tưởng điên đảo đạt đến Niết-bàn cứu cánh. Chư Phật ba đời đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đắc Bồ-đề Vô thượng.

Cho nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa là chú rất linh, là chú rất sáng, là chú vô thượng, là chú không gì bằng, có năng lực diệt trừ tất cả các khổ, chân thật không hư, cho nên nói chú Bát-nhã ba-la

-mật-đa Bồ-tát liền nói chú:

“Yết-đế, yết-đế, ba la yết-đế, ba la tăng yết-đế Bồ-đề ta bà ha.”

Khi nghe Đức Phật nói kinh này xong, các chúng Tỳ-kheo, Bồ-tát và tất cả Trời, Người, A-tu-luân, Càn-thát-bà… trong thế gian rất đỗi vui mừng và đều tín thọ phụng hành.

Số 253 - Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 253

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM KINH

Hán dịch: Tam tạng Bát-nhã cùng Lợi Ngôn,

người nước Kế Tân.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo và chúng Bồ-tát.

Khi ấy, Thế Tôn nhập Tam-muội tên Quảng đại thậm thâm. Bấy giờ, trong chúng có Đại Bồ-tát tên Quán Tự Tại, khi hành Bát-nhã ba-la-mật thâm sâu, chiếu thấy năm uẩn đều không, xa lìa các khổ ách.

Ngay khi ấy, nương nhờ oai lực của Phật, Xá-lợi Tử chắp tay cung kính thưa Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Thưa Đại sĩ! Nếu có ai muốn học Bát-nhã ba-la-mật thâm sâu này thì tu hành như thế nào?

Nghe hỏi như vậy, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại nói với Cụ thọ Xá-lợi-phất:

–Này Xá-lợi Tử! Nếu thiện nam, thiện nữ nào khi hành hạnh Bát-nhã ba-la-mật thâm sâu thì nên quán tánh năm uẩn là không.

Này Xá-lợi Tử, sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Sắc tức là không, không tức là sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Tướng không của các pháp không sinh không diệt, không cấu không tịnh, không tăng không giảm.

Cho nên trong không không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý; không có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; không có nhãn giới cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có sự diệt tận của vô minh, cho đến không có già chết, cũng không có sự diệt tận của già chết; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí, cũng không có đắc. Vì không có chỗ đắc. Nên Bồ-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, tâm không chướng ngại. Vì không chướng ngại nên không sợ sệt, xa lìa mộng tưởng điên đảo, chứng Niết-bàn cứu cánh.

Chư Phật ba đời đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa mà chứng đắc Bồ-đề Vô thượng. Cho nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa là chú rất linh, là chú rất sáng, là thần chú Vô thượng, là thần chú không gì bằng, có năng lực diệt trừ tất cả khổ, chân thật không hư, cho nên nói chú Bát-nhã ba-la-mật-đa, Bồ-tát liền nói chú:

“Yết-đế, yết-đế, ba la yết-đế, ba la tăng yết-đế, Bồ-đề ta bà ha.”

–Như vậy, này Xá-lợi-phất! Đối với việc hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, các Đại Bồ-tát nên hành như vậy.

Khi nói như thế xong, Đức Thế Tôn liền ra khỏi Tam-ma-địa Quảng đại thậm thâm và khen ngợi Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nam, đúng vậy, đúng vậy! Đúng như điều ông đã nói. Hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên hành như vậy. Khi hành như vậy, tất cả Đức Như Lai đều tùy hỷ.

Sau khi Đức Thế Tôn nói như vậy, Cụ thọ Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại cũng rất vui mừng. Khi ấy, Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà…, trong chúng hội nghe Phật dạy đều rất hoan hỷ, tin thọ phụng hành.

Số 254 - Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 254

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM

KINH

Hán dịch: Tam tạng Sa-môn Trí Tuệ Luân.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Thế Tôn ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo, chúng Đại Bồ-tát.

Bấy giờ, Thế Tôn nhập vào Tam-ma-địa tên là Quảng đại thậm thâm chiếu kiến. Khi đó, trong chúng có Đại Bồ-tát tên là Quán Tự Tại, khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, chiếu thấy tự tánh năm uẩn đều không.

Khi ấy nương oai thần của Phật, Cụ thọ Xá-lợi Tử chắp tay cung kính thưa với Đại Bồ-tát Quán Thế Âm:

–Thưa Thánh giả! Nếu có người nào muốn học hạnh Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì phải tu hành như thế nào?

Nghe hỏi như vậy, Đại Bồ-tát Quán Thế Âm Tự Tại nói với Cụ thọ Xá-lợi Tử:

–Này Xá-lợi Tử! Nếu có thiện nam, thiện nữ khi hành hạnh Bát-nhã ba-la-mật sâu xa thì nên chiếu thấy tự tánh của năm uẩn là không, lìa các khổ ách.

Này Xá-lợi Tử! Tánh của sắc là không, tánh của không là sắc. Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Sắc là không, không là sắc; thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Tánh tướng các pháp ấy là không, không sinh không diệt, không dơ không sạch, không giảm, không tăng.

Cho nên trong không không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhó, tỷ, thiệt, thân, ý; không có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; không có nhãn giới, cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, cũng không có sự tận diệt của vô minh, cho đến không có sự tận diệt của già chết; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí chứng, không có đắc. Vì không đắc nên Bồ-tát nương trụ Bát-nhã ba-la-mật-đa tâm không chướng ngại. Vì tâm không chướng ngại nên không có sợ hãi, xa lìa mộng tưởng điên đảo, cứu cánh tịch nhiên.

Chư Phật ba đời đều nương Bát-nhã ba-la-mật-đa mà đắc Bồ-đề Vô thượng, hiện chứng Chánh giác. Nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa là chân ngôn lớn, là chân ngôn rất sáng, là chân ngôn Vô thượng, là Vô chân ngôn, không gì bằng, có khả năng tiêu trừ tất cả khổ, chân thật không hư.

Cho nên nói chân ngôn Bát-nhã ba-la-mật-đa, Bồ-tát liền nói chân ngôn:

“Án, nga-đế, nga-đế, phan ra nga-đế, phan ra nga-đế, phan ra tán nga-đế, mạo địa sa pha ha.”

Này Xá-lợi Tử! Đối với hạnh Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, các Đại Bồ-tát nên học như vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn an tường ra khỏi Tam-ma-địa và khen ngợi Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nam, đúng vậy, đúng vậy! Đúng như lời ông nói, hạnh Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu nên hành như vậy. Khi hành như vậy, tất cả Đức Như Lai đều tùy hỷ.

Sau khi Thế Tôn nói như vậy, Cụ thọ Xá-lợi Tử, Bồ-tát Quán Thế Âm Tự Tại, tất cả Trời, Người, A-tu-la, Càn-đà-phược… ở trong chúng hội nghe Phật nói như vậy rất là vui mừng và tin thọ phụng hành.

Số 255 - Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh

SỐ 255

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM

KINH

Hán dịch: Đại đức Tam tạng Pháp sư Sa-môn Pháp Thành.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Thế Tôn ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá, cùng với chúng đại Tỳ-kheo và các Đại Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nhập pháp môn Tam-ma-địa Thậm thâm minh liễu. Ngay lúc đó, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, quán sát chiếu thấy thể tánh của năm uẩn đều là không.

Khi ấy, Cụ thọ Xá-lợi Tử nương oai lực của Phật, thưa với Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Thưa Thánh giả! Nếu có thiện nam, thiện nữ nào muốn tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu thì phải tu học như thế nào?

Xá-lợi-phất hỏi xong, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại trả lời:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ nào muốn tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu thì vị ấy nên quán sát như vầy: Thể tánh của năm uẩn đều không. Sắc tức là không, không tức là sắc. Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều là không. Cho nên, này Xá-lợi Tử! Tánh không của pháp là không tướng, không sinh không diệt, không cấu, không lìa cấu, không giảm không tăng.

Này Xá-lợi Tử! Trong không tánh không có sắc, không có thọ, không có tưởng, không có hành, cũng không có thức; không có nhãn, không có nhó, không có tỷ, không có thiệt, không có thân, không có ý; không có sắc, không có thanh, không có hương, không có vị, không có xúc, không có pháp; không có nhãn giới, cho đến không có ý thức giới; không có vô minh, không có sự tận diệt của vô minh; không có già chết, cũng không có sự tận diệt của già chết; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo; không có trí, không có đắc, cũng không không đắc. Cho nên, này Xá-lợi Tử! Vì không sở đắc nên các Bồ-tát nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa tâm không chướng ngại, không sợ sệt, vượt qua các điên đảo, đạt Niết-bàn cứu cánh.

Tất cả chư Phật trong ba đời đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, mà được chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề.

Này Xá-lợi Tử! Cho nên biết, Bát-nhã ba-la-mật-đa là chú rất bí mật, là chú rất sáng, là chú Vô thượng, là chú không gì bằng, là chú có thể diệt trừ tất cả khổ nạn, chân thật không điên đảo. Nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa là chú bí mật. Bồ-tát liền nói chú Bát-nhã ba-la-mật-đa:

“Nga-đế, nga-đế, ba la nga-đế, ba la tăng nga-đế, bồ-đề sa ha.”

Này Xá-lợi Tử! Đại Bồ-tát nên tu học Bát-nhã ba-la-mật thâm sâu như vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ra khỏi định, nói với Thánh giả Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nam, đúng vậy, đúng vậy! Đúng như lời ông đã nói, nếu ai tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa như vậy thì tất cả Đức Như Lai đều tùy hỷ.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói như vậy xong, Cụ thọ Xá-lợi Tử, Thánh giả Đại Bồ-tát Quán Tự Tại, tất cả Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… trong thế gian nghe Phật nói đều rất hoan hỷ, tín thọ phụng hành.

Số 256 - Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa Tâm Kinh Bản Tiếng Phạm Đời Đường

SỐ 256

BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA TÂM KINH

BẢN TIẾNG PHẠM ĐỜI ĐƯỜNG

Hán dịch: Hòa thượng Từ Ân.

Bồ-tát Quán Tự Tại trực tiếp dạy cho Tam tạng Pháp sư Huyền Trang, bản tiếng Phạm không nhuận sắc.

Bát ra nga nhưỡng bá ra nhị đa, hột lí na dã tố đát lãm a lị dã phược lỗ chỉ đế thấp phược lộ mao địa, sa đát vũ nghiễm tỷ lãm bát ra nga nhưỡng bá ra nhị đa tả lị diễm tả ra ma nữ vĩ dã phược lỗ ca để bà ma bán tả tắc kiến đà ta đát thất tả, ta phược bà phược, tuất nhó diễm bả thất dã để ta ma y hạ xá lị bổ đát ra lỗ bạn tuất nhĩ diễm tuất nhĩ dã, đới phược lỗ bạn lỗ bá nẵng tỷ lật tha tuất nhĩ dã, tuất nhĩ dã đa dã, nẵng tỷ lật tha tát lỗ bạn dạ, nộ lỗ bạn ta tuất nhĩ dã dạ tuất nhĩ dã đa, ta lỗ bạn nhất phược nhị phược phệ na nẵng tán nga nhưỡng tán ta ca ra vĩ nga nhưỡng nẫm y hạ, xả lị bổ đát ra tát ra phược đạt ma tuất nhĩ dã đa lạc khất xoa noa a nộ đa bá nẵng a ninh lỗ đà a vĩ ma ra a nộ nẵng a bá lị bổ ra noa đa ta mỗi xả lí bổ đát ra tuất nhĩ dã, da diễm nẵng lỗ bạn nẵng phệ na nẵng nẵng tán nga nhưỡng, nẵng tán ta ca ra, nẵng vĩ nga nhưỡng nẫm nẵng chiết khất sô tuất lỗ đát ra ca ra noa tỷ nhĩ hạ phược ca dã ma nẵng lực nẵng lỗ bạn nhiếp na sản đà ra ta ta bá ra sắt tra vĩ dã, đạt ma nẵng chiết sô đà đô lị dã phược nẵng ma nộ vĩ nga nhưỡng nga nẫm đà đô nẵng vĩ nhĩ dã nẵng vĩ nhĩ dã nẵng vĩ nhĩ dã khất xoa dụ nẵng, vĩ nhĩ dã khất xoa dụ.

Dã phược nha ra mạ ra nẫm nẵng nha ra ma ra noa khất xoa dụ nẵng nhục như ta mẫn na dã ninh lỗ đà ma nga nhưỡng, nẵng nga nhưỡng nẫm nẵng bát ra tỳ để, nẵng tỷ ta ma đa ta mỗi vô na bát ra tỳ phủ đát phược mao địa ta đát phược nẫm bát ra nga nhưỡng bá ra nhị ma thất lị để dã vĩ hạ ra để dã chỉ đa phược ra noa vĩ nhĩ dã khất xoa dụ nẵng vĩ nhĩ dã, khất xoa dụ dã phược nhạ ra ma ra nẫm, nẵng nha ra ma, ma ra noa khất xoa dụ, nẵng nhục như ta mỗi na dã, ninh lỗ đà ma lị nga nhưỡng, nẵng nga nhưỡng nẫm, nẵng bát ra tỳ để nẵng tỷ ta ma đa ta mỗi na, bát ra tỳ để, đát phược mao địa ta đát phược nẫm bát ra nga nhưỡng bá ra nhị đa ma thất lị để dã vĩ hạ, ra để dã, chỉ đa phược ra noa chỉ đa ra noa.

Nẵng tất để đát phược na hoàng lí tố đô vĩ bá lí dã ta để già lan đa ninh sắt tra ninh lí dã phược nẫm để lị dã đà phược vĩ dã phược tất thể đa ta phược một đà bát ra nga nhưỡng, bá ra nhị đa ma thất lị để thế nậu đa lan sam mạo thế sam một địa ma tỷ sam một đà đa ta mỗi nga ngưỡng đa vĩ diễn bát ra nga nhưỡng, bá ra nhị đa ma hạ mãn đát lỗ ma hạ vĩ nhĩ dã, mãn đát ra a nậu đa ra mãn đát ra ta ma ta để mãn.

Đát ra tát phược nhục khư bát ra xả nẵng ta để dã ma nhị thế lị dã đát phược bát ra nga nhưỡng bá ra nhị đa, mục ngật hậu mãn đát ra đát nhó tha nga đế đế đế bá ra nga đế bát ra tăng nga đế mao địa ta phược hạ.

Số 257 - Kinh Thánh Phật Mẫu Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa

SỐ 257

KINH THÁNH PHẬT MẪU BÁT-NHÃ

BA-LA-MẬT-ĐA

Hán dịch: Đại sư Thi Hộ.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Thế Tôn ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá, cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ-kheo và chúng Đại Bồ-tát vây quanh.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nhập Tam-ma-địa Thậm thâm quang minh tuyên thuyết Chánh pháp. Khi ấy trong hội của Đức Phật, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại đã tu hành Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu, quán thấy tự tánh của năm uẩn là không.

Khi ấy nương oai thần của Phật, Tôn giả Xá-lợi-phất đến trước Đại Bồ-tát Quán Tự Tại thưa:

–Nếu thiện nam, thiện nữ ưa thích tu học pháp môn Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu này thì nên học như thế nào?

Đại Bồ-tát Quán Tự Tại nói với Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Ông hãy lắng nghe cho thật kỹ. Vì ông, tôi sẽ giảng nói:

Nếu có thiện nam, thiện nữ ưa thích học pháp môn Bát-nhã ba-la-mật-đa này thì nên quán tự tánh của năm uẩn là không. Sao gọi là tự tánh của năm uẩn đều không? Nghĩa là sắc chính là không, không chính là sắc. Sắc chẳng khác không, không chẳng

khác sắc. Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy.

Này Xá-lợi Tử! Tướng không như thế của tất cả pháp, không sinh không diệt, không cấu nhiễm, không thanh tịnh, không tăng trưởng, không tổn giảm.

Này Xá-lợi Tử! Cho nên trong không không có sắc, không có thọ, tưởng, hành, thức; không có nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý; không có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, không có nhãn giới, không có nhãn thức giới, cho đến không có ý giới, không có ý thức giới; không có vô minh, không có sự tận diệt của vô minh, cho đến không có già chết, cũng không có sự tận diệt của già chết; không có Khổ, Tập, Diệt, Đạo, không có trí, không có đắc, cũng không không đắc.

Này Xá-lợi Tử! Do không đắc ấy, Đại Bồ-tát nương vào hạnh tương ưng Bát-nhã ba-la-mật-đa nên tâm không vướng mắc, cũng không chướng ngại. Do không vướng mắc và không chướng ngại nên không sợ sệt, xa lìa tất cả điên đảo vọng tưởng chứng viên tịch cứu cánh.

Tất cả chư Phật trong ba đời đều nương vào Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà chứng đắc Bồ-đề Vô thượng.

Cho nên biết Bát-nhã ba-la-mật-đa này là chú rất sáng, là chú sáng vô thượng, là chú không gì bằng, có năng lực diệt trừ tất cả khổ não, đó là pháp chân thật không hư vọng. Những ai tu học thì nên học như vậy. Tôi tuyên nói chú Đại minh của Bát-nhã ba-la-mật-đa:

“Đát ninh tha, án nga đế nga đế, phan ra nga đế, phan ra tăng nga đế mạo đề sa hạ.”

Này Xá-lợi Tử! Các Đại Bồ-tát nào nếu tụng câu chú minh của Bát-nhã ba-la-mật-đa này tức là tu học Bát-nhã ba-la-mật-đa thâm sâu.

Khi ấy, Đức Thế Tôn an tường ra khỏi định, khen ngợi Đại Bồ-tát Quán Tự Tại:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nam, đúng như lời ông đã nói. Đúng vậy, đúng vậy! Học Bát-nhã ba-la-mật-đa nên học như

vậy. Đó là cứu cánh vô thượng chân thật, tất cả Đức Như Lai đều tùy hỷ.

Đức Phật nói kinh này xong, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại và các Tỳ-kheo cho đến tất cả Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà… trong thế gian, nghe Phật nói đều rất hoan hỷ và tín thọ phụng hành.

Số 258 - Kinh Phật Thuyết Thánh Phật Mẫu Tiểu Tự Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa

SỐ 258

KINH PHẬT THUYẾT THÁNH PHẬT

MẪU TIỂU TỰ BÁT-NHÃ BA-LA-

MẬT-ĐA

Hán dịch: Sa-môn Thiên Tức Tai.

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Thế Tôn ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá, cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị đại Tỳ-kheo và các trăm ngàn ức na-do-đa Bồ-tát. Lại có trăm ngàn ức triệu đại chúng Phạm vương, Đế Thích, Hộ thế cung kính vây quanh.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn ngồi kiết già trên tòa Sư tử Kiết tường bảo tạng. Khi ấy, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại đứng dậy, trịch áo bày vai phải, gối phải sát đất, chiêm ngưỡng Thế Tôn mắt không rời, chắp tay cung kính, vui mừng phấn khởi lễ lạy sát hai chân Thế Tôn, thưa:

Bạch Thế Tôn! Cúi xin Đức Thế Tôn nói cho con về kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa tóm lược để các chúng sinh nghe pháp này mà đạt được phước đức lớn, tất cả nghiệp chướng chắc chắn tiêu trừ, đời đương lai sẽ đắc Bồ-đề Vô thượng. Nếu có chúng sinh phát tâm chí thành thọ trì đọc tụng chân ngôn này thì chắn chắn thành tựu sự mong cầu theo ý muốn, không có các tai nạn về ma.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói với Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại:

–Lành thay, ông nói rất hay! Lành thay, lành thay! Này thiện nam! Ông chí tâm như vậy là làm cho các chúng sinh được an lạc sống lâu.

Này thiện nam! Ông nên lắng nghe cho thật kỹ, chí tâm mà nghe ta nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa tóm lược. Nếu chúng sinh nghe nói pháp này sẽ đạt được phước đức lớn, tất cả nghiệp chướng đều tiêu trừ, chắc chắn mau chứng đắc Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng. Nếu có chúng sinh phát tâm thọ trì chân ngôn này thì không còn các ma sự, tất cả đều được thành tựu.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Quán Tự Tại lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Bạch Thiện Thệ! Nay nói kinh này cho các chúng sinh khiến họ an lạc.

Bấy giờ, trong nhất thời, Đức Thế Tôn nhập vào Tam-ma-địa tên Giải thoát nhất thiết chúng sinh. Khi ra khỏi định, tướng lông trắng giữa chặng mày của Đức Phật phóng trăm ngàn ức triệu ánh sáng. Ánh sáng lớn này chiếu khắp tất cả cõi chư Phật. Tất cả chúng sinh nhờ ánh sáng rực rỡ ấy, chắc chắn mau chứng Bồ-đề Vô thượng. Tất cả chúng sinh ở địa ngục đều đạt được an lạc và các cõi Phật chấn động sáu cách. Phía trên chư Phật lại rải bột hương chiên-đàn, trầm thủy để cúng dường.

Đức Thế Tôn nói kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa này thì khi ấy tất cả Đại Bồ-tát đều phát tâm bình đẳng, phát tâm thương yêu, phát tâm nhớ nghĩ làm lợi ích cho người, phát tâm mau xa lìa tất cả tội chướng, phát tâm làm đủ các loại lợi ích, phát tâm Bát-nhã ba-la-mật-đa.

Lúc đó, Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại:

–Các ông hãy lắng nghe thật kỹ. Vì các ông, ta sẽ nói chân ngôn Thánh Phật Mẫu Tiểu Tự Bát-nhã ba-la-mật-đa:

“Nẵng mồ xá kết dã, mẫu nẵng duệ đát tha, nga đa dã lật yết, đế tam ma dược ngật tam một đà dã, đát nhĩ dã tha mẫu ninh mẫu ninh ma hạ mẫu nẵng duệ sa phược hạ.”

Đức Phật nói với Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại:

–Chân ngôn của Thánh Phật Mẫu Tiểu Tự Bát-nhã ba-la-mật

-đa này tất cả chư Phật nhờ vào đây mà chứng đắc Bồ-đề Vô thượng. Ta cũng nhờ chân ngôn của Tiểu Tự Bát-nhã ba-la-mật-đa này mà chứng thành Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Thuở xưa có Đức Phật cũng hiệu là Thích-ca Mâu-ni Như Lai, được nghe Đức Phật ấy nói pháp này. Đức Phật ấy nói, tất cả chư Phật ở ba đời như vậy, nhờ pháp này mới được thành Phật.

Đức Phật lại bảo Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại:

–Nay ta thọ ký cho ông, ở trong nhân gian đời vị lai ông được thành Phật đạo, hiệu là Phổ Phóng Quang Minh Cát Tường Bảo Phong Vương Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Ông được nghe pháp vi diệu như vậy nên thọ trì đọc tụng, tự mình ghi chép, hoặc bảo người khác ghi chép, tư duy hiểu rõ. Lại vì tất cả chúng sinh mà giảng nói ý nghĩa khiến họ ghi chép kinh ấy. Với ai, ngay nhà ở của chính mình mà thọ trì, đọc tụng thì đời vị lai mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Lúc đó, tất cả Đức Như Lai đều làm chứng cho các ông. Hôm nay, vì ông ta lại nói Đà-la-ni của Bát-nhã ba-la-mật-đa:

“Đát nhĩ dã tha án nhạ dã nhạ dã bát nạp ma tích át phược minh tát ra tát lí nê vĩ lý vĩ lý vĩ ra vĩ lý, xã lý xã lý nhĩ phược đa, nỗ bá ra kiết một độ đa ra ni bố ra ni, bố ra dã, bà nga phược, đế tát lật phược, thương ma ma bố ra dã, tát lật phược tát đát phược, tát lật phược, phược lật ma, phược ra nỗ kết vĩ tuất đà dã, vĩ tuất đà dã một đà địa sắt sá, ninh nẵng sa phược hạ.”

Đức Phật dạy Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại:

–Đà-la-ni của Bát-nhã ba-la-mật-đa này là diệu pháp thù thắng, là mẹ sinh ra tất cả chư Phật, Bồ-tát. Nếu có chúng sinh vừa nghe pháp này thì tất cả tội chướng đã phạm đều tiêu trừ. Tất cả chư Phật, chúng Bồ-tát trải qua trăm kiếp nói công đức của nó không thể nào hết. Nếu ai thọ trì, đọc tụng Đà-la-ni này thì đồng thể nhập trong tất cả Mạn-trà-la, được nhận quán đảnh. Nếu ai thọ trì tất cả chân ngôn đều được thành tựu.

Khi ấy, Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao lại nói Đà-la-ni của Bát-nhã ba-la-mật-đa này?

Thế Tôn nói:

–Vì thương yêu tất cả chúng sinh biếng nhác, ít phương tiện tốt nên nói Đà-la-ni của Bát-nhã ba-la-mật-đa này để họ thọ trì đọc tụng. Nếu ai tự mình ghi chép, hoặc bảo người khác ghi chép thì tất cả những người này sẽ mau chóng chứng đắc Bồ-đề Vô thượng. Thế Tôn đã nói đầy đủ về Đà-la-ni của Bát-nhã ba-la-mật ấy.

Lúc đó, Đại Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp này thật chưa từng có! Bạch Thế Tôn! Pháp này thật chưa từng có! Bạch Thiện Thệ! Thế Tôn Đại Từ, vì muốn cứu độ cho tất cả chúng sinh biếng nhác, ít phương tiện tốt để họ được lợi ích an lạc mà giảng nói pháp vi diệu như vậy!

Sau khi Đức Phật nói kinh này, các đại Thanh văn, các Đại Bồ-tát… tất cả Trời, Người, A-tu-la, Ngàn-đạt-phược… trong thế gian nghe Phật nói như vậy rất vui mừng, tin thọ phụng hành rồi làm lễ lui ra.

Số 259 - Kinh Bồ-tát Quán Tưởng Phật Mẫu Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa

SỐ 259

KINH BỒ-TÁT QUÁN TƯỞNG PHẬT

MẪU BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

Hán dịch: Đại sư Thiên Tức Tai.

Chân ngôn Quán đảnh:

“Án, nẵng mồ xá kết dã, mẫu nẵng duệ, đát tha nga đa dã ra hạ, đế tam miệu tam một đà dã.”

Tụng chân ngôn này bảy biến, để tay quán đảnh trên đầu và chạm khắp thân mình, sau đó chí tâm nhớ nghĩ, làm theo quán hành của Bồ-tát Phật Mẫu Bát-nhã ba-la-mật-đa. Quán tưởng Bồ-tát ấy có ba mặt, ba mắt, thân màu vàng ròng, ngồi tên tòa Sư tử Kiết tường tạng. Tòa sen vàng ròng ngàn cánh.

Thân Bồ-tát có sáu cánh tay gồm:

Ba cánh tay bên phải: Cánh tay thứ nhất cầm xâu chuỗi hạt, cánh tay thứ hai cầm mũi tên, cánh tay thứ ba biểu hiện tướng thí nguyện.

Ba cánh tay bên trái: Cánh tay thứ nhất cầm kinh, cánh tay thứ hai cầm cung, cánh tay thứ ba cầm bảo châu như ý.

Sáu cánh tay như vậy trang nghiêm đủ loại. Ở trên than Bồ-tát phóng vô số trăm ngàn ức triệu ánh sáng, chiếu khắp tất cả thế giới.

Lại quán tưởng tất cả Đức Như Lai và tất cả Bồ-tát; Bồ-tát Đa

-la…. Thân trang nghiêm đầy đủ tướng hảo, đem các hoa hương đích thân cúng dường.

Quán tưởng như vậy, lại niệm chân ngôn:

“Án, nẵng mồ xá kết dã, mẫu nẵng duệ đát tha nga đa dã, ra hạ đế tam miệu tam một đà dã, đát nhĩ dã tha, án mẫu nhĩ, mẫu nhĩ ma hạ duệ bà phược hạ.”

Lại tụng chân ngôn căn bản:

“Đát nhĩ dã tha, án nhạ duệ bát nạp ma, tỷ a phược nhĩ a phược nhĩ, sa ra sa la ni địa lý địa lý, ra địa lý địa ra, địa lý nhĩ phược đa, nỗ ba la nhĩ một độ da ra ni bố ra dã bà nga phược để tát lý phược, xá ma ma ba lý bố ra dã sa bà lý phược ra tả tát lý phược, tát đát xoa tả tát lý phược ca lý ma phược ra noa nhĩ vĩ du đà dã vĩ du đà dã một đà, địa sắt tra, nhĩ nẵng sa phược hạ.”

Tụng chân ngôn này xong, lại hành quán tưởng: Tưởng bên phải của Bồ-tát Phật Mẫu Bát-nhã ba-la-mật-đa kia có Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni, Thế Tôn Nhiên Đăng, Thế Tôn Vô Lượng Thọ, Thế Tôn Trí Quyết Định, Thế Tôn Quang Minh Vương, Thế Tôn Điện Thanh Khổng Âm, Thế Tôn Kim Hoa, Thế Tôn Tán Hoa. Ở bên trái Bồ-tát có Thế Tôn Tỳ-bà-thi, Thế Tôn Yết-câu-phú-na, Thế Tôn Ca-nhã-ca Mâu-ni, Thế Tôn Ca-diếp, Thế Tôn Bảo Thủ. Ở phía trước mặt Bồ-tát có Thế Tôn Đại Biến Chiếu, Thế Tôn Bảo Sinh, Thế Tôn A-di-đà, Thế Tôn Bất Không Thành Tựu, Thế Tôn A-súc. Ở phía sau Bồ-tát có Thế Tôn Tối Thượng Liên Hoa, Thế Tôn Tối Thượng Bảo, Thế Tôn Hỷ Cát Tường, Thế Tôn Lưu Ly Quang, Thế Tôn Bất Tư Nghì Cát Tường. Ở trước Bồ-tát có Bồ-tát Thánh Quán Tự Tại, Bồ-tát Từ Thị, Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Diệu Cát Tường, Bồ-tát Quy Mạng, Bồ-tát Bất Tư Nghì Cát Tường Thanh, Bồ-tát Kim Cang Thủ, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Biện Tích, Bồ-tát Vô Biên Biện, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Xứng, Bồ-tát Tự Tại Hành, Bồ-tát Pháp Sinh, Bồ-tát Thường Đế, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Pháp Vân, Bồ-tát Địa Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Thi-khí, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Kim-tỳ-la.

Tất cả Đại Bồ-tát như vậy có mặt khắp cả cõi Phật.

Lại có Bích Mî Minh vương… cũng ở trước Bồ-tát.

Quán tưởng mỗi Thánh chúng như vậy xong, lại tưởng những vật dụng, trân bảo, hương hoa của trời,người trong nhân gian đem cúng dường Bồ-tát Phật Mẫu Bát-nhã ba-la-mật-đa và tất cả quyến thuộc của Bồ-tát.

Ai quán như vậy thì người ấy không bao lâu sẽ chứng thành Phật.

Số 260 - Kinh Khai Giác Tự Tánh Bát-Nhã Ba-La-Mật-Đa - Quyển 1

SỐ 260

KINH KHAI GIÁC TỰ TÁNH BÁT-

NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

Hán dịch: Đời Tống, Sa-môn Duy Tịnh.

QUYỂN 1

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Thế Tôn ở trong núi Thứu phong, thuộc thành Vương xá cùng với chúng đại Bí-sô và chúng Đại Bồ-tát.

Khi ấy, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Tu-bồ-đề:

–Này Tu-bồ-đề! Sắc là vô tánh, giả tánh, thật tánh. Thọ, tưởng, hành, thức là vô tánh, giả tánh, thật tánh.

Này Tu-bồ-đề! Như vậy cho đến nhãn sắc, nhãn thức; nhĩ thanh, nhĩ thức; tỷ hương, tỷ thức; thiệt vị, thiệt thức; thân xúc, thân thức; ý pháp, ý thức là vô tánh, giả tánh, thật tánh.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Ở trong ba tánh ấy, đối với sắc không còn ngu si. Nên biết sở hành ấy là hành chân chánh của Bồ-tát. Hành như vậy thì Bồ-tát ấy mau chứng quả Bồ-đề vô thượng.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy. Ở trong các thức, nếu Đại Bồ-tát hiểu rõ pháp vô tướng thì các khổ tự tiêu trừ, các tướng tịch tĩnh. Nên biết, sở hành như vậy là hành chân chánh của Bồ-tát. Nếu hành như vậy thì Bồ-tát ấy mau chứng quả Bồ-đề vô thượng.

Bấy giờ Đức Thế Tôn lặp lại bằng kệ:

Nếu hiểu pháp vô tướng

Thì khổ tự tiêu diệt

Các tướng đều tịch tĩnh

Là sở hành Bồ-tát.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Ở trong các sắc, tối và sáng đều bình đẳng nương tựa nhau. Bồ-tát có thể hiểu rõ một cách như thật, thể nhập điều này đối với các pháp cũng như vậy, Bồ-tát ấy mau chứng quả Bồ-đề vô thượng.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều như vậy, ở trong các thức tối và sáng bình đẳng nương tựa nhau. Nếu Bồ-tát có thể hiểu rõ một cách như thật. Nếu hiểu rõ và thể nhập điều này thì đối với các pháp cũng vậy, Bồ-tát ấy mau chứng quả Bồ-đề vô thượng.

Bấy giờ, Thế Tôn lặp lại bằng kệ:

Nếu pháp sáng và tối

Tánh bình đẳng như vậy

Nương tựa và thể nhập

Biết rồi đắc Bồ-đề.

Lại nữa, Tu-bồ-đề! Đại Bồ-tát đối với các sắc, thọ, tưởng, hành, thức chuyển đổi ba tánh, nếu người có trí hiểu rõ một cách như thật thì ở trong thức không chấp thủ, cũng không hiện chuyển, tâm vị ấy khai sáng. Đối với thức, vị ấy không chấp thủ, tâm đã khai sáng rồi thì ở trong pháp Đại thừa có thể xuất ly, huống chi ở trong pháp Thanh văn, Duyên giác. Lại do không chấp thủ, tâm khai sáng như vậy nên mãi mãi không bao giờ sinh trong các cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời, chịu khổ sinh tử.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Sắc sinh hay sắc diệt? Nếu nói sắc có sinh tức là sắc ấy không sinh. Nếu nói sắc không sinh tức là sắc ấy tự tánh không sinh. Nếu Bồ-tát hiểu rõ một cách như thật thì sắc ấy tự tánh không sinh, cho nên đối với sắc không sinh mà có thể có.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Thức sinh

hay thức diệt? Nếu nói thức có sinh thì thức ấy là không sinh. Nếu nói thức không sinh là thức ấy tự tánh không sinh. Nếu Bồ-tát hiểu rõ một cách như thật thì thức ấy tức là tự tánh không sinh, cho nên đối với thức không sinh mà có thể có.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Sắc là ngã, là ngã sở”, nói như vậy thì ta nói người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si tà kiến.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Thọ, tưởng, hành thức là ngã, là ngã sở”, nói như vậy thì ta nói người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Sắc là do đời trước tạo thành, hoặc do Đại Tự tại thiên hóa thành, hoặc không có nhân duyên”, nói như vậy thì ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Thọ, tưởng, hành, thức là do đời trước tạo thành, hoặc do Đại Tự tại thiên hóa thành, hoặc không có nhân duyên”, nói như vậy thì ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Sắc lấy sắc tượng làm tướng; thọ lấy sự lãnh nạp làm tướng, tưởng lấy biến tri làm tướng, hành lấy tạo tác làm tướng, thức lấy sự phân biệt làm tướng”, nói như vậy, ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói rằng: “Khổ không có tịch tĩnh. Nếu sắc ấy diệt thì lạc này tịch tĩnh”, nói như vậy, ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói rằng: “Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy, khổ không có tịch tĩnh, nếu thứ ấy diệt thì lạc này tịch tĩnh”, nói như vậy, thì ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Sắc ấy không có; thọ, tưởng, hành, thức cũng không có”, nói như vậy, thì ta nói rằng

người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Như lời Phật đã nói: Sắc không có tự tánh, không sinh không diệt, xưa nay tịch tĩnh, tự tánh Niết-bàn”, nói như vậy nên đối với tất cả pháp vị ấy không hòa hợp, cũng không ưa thích, theo lời nói ấy mà hiểu biết, thì ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người nói: “Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy, theo lời Phật đã nói thì chúng đều không có tự tánh, không sinh không diệt, xưa nay tịch tĩnh, tự tánh Niết-bàn”, nói như vậy nên đối với tất cả pháp vị ấy không hòa hợp, cũng không ưa thích, theo lời nói ấy mà hiểu biết, thì ta nói rằng người ấy là kẻ ngoại đạo trong ngoại đạo, là thành phần phàm phu ngu si, tà kiến.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Lại có người nói: “Nếu có người cho rằng sắc là có, rồi chấp trước vào sắc có sự sinh khởi, rồi theo ngôn thuyết mà chuyển. Lại có người chấp sắc là có, liền đối với sắc ấy, nương tựa tạp nhiễm mà có tướng tùy chuyển.” Lại có người chấp sắc là có liền đối với sắc ấy tu tập tịnh pháp, thành lập tùy chuyển.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Lại có người cho rằng: Thức là có, rồi chấp trước vào thức nên có sự sinh khởi, theo ngôn thuyết mà chuyển. Lại có người chấp: “Thức là có, tức là với thức ấy nương tựa tạp nhiễm mà có tướng tùy chuyển.” Lại cho rằng: Thức là có liền đối với thức ấy tu tập tịnh pháp, thành lập tùy chuyển.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Hoặc có các Bồ-tát chấp: sắc là có, đối với sắc ấy có đoán có biết, đối với việc làm quá ưa thích thì nói năng trở nên thông suốt, rồi theo đối tượng mà chuyển. Lại có các Bồ-tát chấp sắc là có, rồi đối với sắc ấy có đóan có biết, biểu hiện đầy đủ theo đối tượng mà chuyển. Lại có các Bồ-tát chấp sắc là có, đối với sắc ấy hiểu rõ đầy đủ bạch pháp, nói rằng đối với các pháp đã đạt được tự tại, đối với việc làm quá ưa thích thì có khả năng tùy chuyển.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Hoặc có các Bồ-tát chấp thọ, tưởng, hành, thức là có, đối với thức ấy có đoán có biết, đối với việc làm quá ưa thích thì sự nói năng trở nên thông suốt. Lại có các Bồ-tát chấp thức là có, đối với thức ấy có đoạn có biết, biểu hiện đầy đủ theo đối tượng mà chuyển. Lại có các Bồ-tát chấp thức là có, đối với thức ấy hiểu rõ đầy đủ bạch pháp, nói rằng: “Đối với các pháp đã đạt được tự tại, đối với việc làm quá ưa thích có khả năng tùy chuyển.”

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người đối với sắc trong sắc có phần lượng, đến với khổ trong khổ, có phần lượng thì không thể như thật quán sát bình đẳng, tức là ngã trong sắc có sở đắc, nếu ngã trong sắc có sở đắc thì ngã kiến trong sắc có sở đắc. Nếu “ngã kiến” trong sắc có sở đắc thì “chúng sinh kiến” trong sắc có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” trong sắc có sở đắc thì chúng sinh trong sắc không có sở đắc. Khi “chúng sinh kiến” ấy trong sắc không có sở đắc thì chúng sinh ấy cũng không có sở đắc. Nếu đối với sắc pháp, ai có tướng sở đắc có thể thành lập thì tướng có sở đắc, có chỗ nương tựa. Cho nên trong Thanh văn, Duyên giác thừa vị ấy không thể xuất ly, huống chi là Đại thừa.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng lại như vậy. Nếu có người đối với thức trong thức có phần lượng, đối với khổ trong khổ có phần lượng không thể như thật quán sát bình đẳng thì ngã trong thức có sở đắc. Nếu ngã trong thức có sở đắc tức là ngã kiến trong thức có sở đắc. Nếu ngã kiến trong thức có sở đắc thì “chúng sinh kiến” trong thức có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” trong thức có sở đắc thì “chúng sinh kiến” ấy ở trong thức không có sở đắc. Khi “chúng sinh kiến” ấy trong thức không có sở đắc tức là chúng sinh ấy cũng không có sở đắc. Nếu đối với pháp mà có tướng sở đắc có thể thành lập tức là có tướng sở đắc có chỗ nương tựa. Cho nên trong Thanh văn, Duyên giác thừa còn không thể xuất ly, huống chi là Đại thừa.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu có người đối với sắc trong sắc có phần lượng, đối với khổ trong khổ có phần lượng, nhưng có như thật quán sát bình đẳng, tức là ngã ở trong sắc không có sở đắc. Nếu ngã

trong sắc không có sở đắc thì “ngã kiến” trong sắc không có sở đắc. Nếu “ngã kiến” trong sắc không có sở đắc thì “chúng sinh kiến” trong sắc không có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” trong sắc không có sở đắc tức là “chúng sinh kiến” ấy trong sắc có sở đắc. Khi “chúng sinh kiến” ấy trong sắc có sở đắc thì chúng sinh ấy cũng có sở đắc. Nếu với pháp mà có tướng sở đắc có thể thành lập thì có tướng sở đắc, có chỗ nương tựa. Cho nên ở trong Thanh văn, Duyên giác thừa còn không thể xuất ly, huống chi là Đại thừa.

Này Tu-bồ-đề! Thọ, tưởng, hành, thức cũng như vậy. Nếu có người đối với thức trong thức có phần lượng, đối với khổ trong khổ có phần lượng, quán sát bình đẳng, tức là ngã trong thức không có sở đắc. Nếu ngã trong thức không có sở đắc thì “ngã kiến” trong thức không có sở đắc. Nếu “ngã kiến” trong thức không có sở đắc thì “chúng sinh kiến” trong thức không có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” trong thức không có sở đắc tức là “chúng sinh kiến” ấy ở trong thức có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” ấy trong thức có sở đắc thì chúng sinh ấy cũng có sở đắc. Nếu với pháp có tướng sở đắc có thể thành lập thì tướng sở đắc có nơi nương tựa. Cho nên ở trong Thanh văn, Duyên giác thừa không thể xuất ly, huống chi Đại thừa.

Lại nữa, này Tu-bồ-đề! Nếu người nào đối với sắc mà không thể như thật quán sát bình đẳng, không như thật phân biệt phần lượng và phân vân về phần lượng thì sắc trong sắc có sở đắc. Khi sắc trong sắc có sở đắc thì “sắc kiến” trong sắc có sở đắc. Nếu “sắc kiến” trong sắc có sở đắc

thì “chúng sinh kiến” trong sắc có sở đắc. Nếu “chúng sinh kiến” trong sắc có sở đắc thì tất cả trong sắc có sở đắc. Khi tất cả có sở đắc tức là tất cả không có sở đắc. Nếu với pháp mà có tướng sở đắc có thể thành lập thì có tướng sở đắc có chỗ nương tựa. Cho nên ở trong Thanh văn, Duyên giác thừa, vị ấy còn không thể xuất ly, huống gì Đại thừa.

Này Tu-bồ-đề! Nếu có người ở trong thọ, tưởng, hành, thức mà không thể như thật quán sát bình đẳng, không như thật phân biệt về phần lượng và phân vân về phần lượng tức là thức trong thức có sở đắc. Nếu thức trong thức có sở đắc thì “thức kiến” trong thức có sở đắc. Nếu “thức kiến” trong thức có sở đắc thì chúng sinh trong thức

có sở đắc. Nếu chúng sinh trong thức có sở đắc tức là tất cả trong thức có sở đắc. Khi tất cả trong thức có sở đắc tức là tất cả không có sở đắc. Nếu với pháp, mà có tướng sở đắc có thể thành lập thì có tướng sở đắc và có chỗ nương tựa. Cho nên ở trong Thanh văn, Duyên giác thừa vị ấy không xuất ly, huống chi Đại thừa.