Đại Tập 111 · Bộ Luận I · Số 1628–1644

Số 1635 - Luận Đại Thừa Bảo Yếu Nghĩa - Quyển 1

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 111

LUẬN ĐẠI THỪA BẢO YẾU NGHĨA

SỐ 1635

(QUYỂN 1 š 10)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN

SỐ 1635

LUẬN ĐẠI THỪA BẢO YẾU

NGHĨA

Hán dịch: Đời Triệu Tống, Đại sư Pháp Hộ

QUYỂN 1

Quy mạng Như Lai và Bồ-tát

Thanh văn, Duyên giác quá, vị, hiện

Ở trong tất cả các thế giới

Khắp cả mười phương không giới hạn.

Người có trí nên biết: Được làm thân người là điều khó, vì trong khoảng sát na là mất; hoàn thành được các thắng hạnh cũng là điều khó. Nếu không khởi suy nghĩ làm việc lợi ích trong kiếp người này thì đời sống uổng phí, vô vị. Và làm thế nào để có thể phát tâm dõng mãnh siêng năng, học và thu nhận lời dạy bảo thanh tịnh của đấng Như Lai? Bởi vì gặp được thời Phật xuất thế còn rất khó hơn hai điều khó: thân người khó được và chánh pháp khó được nghe.

Hỏi: Trong đây có gì ấn chứng là gặp thời Phật xuất thế rất khó?

Đáp: Trong vô số kinh có suy lường nhất định về điều này. Như kinh Diệu Pháp Liên Hoa nói: Phật dạy: Này các Tỳ-kheo! Bậc Như Lai Ứng Cúng Chính Đẳng Chánh Giác trải qua trăm nghìn vô số kiếp, trong thời gian xa dài mênh mông như vậy, hoặc có, hoặc không có, bậc Như Lai xuất hiện ở thế gian cho nên rất là khó gặp; giống như sự xuất hiện của hoa Ưu-đàm.

Kinh Quyết Định Vương nói: Phật bảo: A-nan! Hoa Ưu-đàm xuất hiện cùng với lúc chư Phật xuất thế. Hoa ấy như vàng ròng, có ánh sáng tịnh diệu, nở to phát mùi hương lạ khắp phạm vi một do tuần. Hoa này sáng rực rỡ có sức phá tan sự tăm tối, có thể khiến ai nghĩ đến nó đều được thanh tịnh. Nó có thể dứt được bệnh khổ, có thể chiếu sáng, trừ khử được mùi hôi hám, phát ra mùi hương kỳ diệu; mùi hương này ngăn dứt được bốn cảnh giới tăng giảm. Hoa này chỉ ứng hiện theo bậc Kim Luân Vương, không tùy tiện theo Chuyển Luân vương và khắp chốn mà xuất hiện. Huống gì các loại hữu tình không giữ giới! Chỉ khi Phật xuất thế hoa Ưu-đàm ấy mới xuất hiện.

Hỏi: Trong đây, làm sao biết trong thời gian dài xa có hay không có hoa Ưu-đàm?

Đáp: Như trong “Hữu duyên khởi” có nói: Phía Bắc Hồ lớn Vô- nhiệt não có núi tên Ngũ Phong. Trên núi có rừng hoa Ưu-đàm. Lúc Phật Thế Tôn từ cung trời Đâu suất, nhập thai mẹ, giáng sinh cõi nhân gian, lúc đó hoa Ưu-đàm mới ngậm nhụy. Lúc Phật Thế Tôn xuất thai mẹ thì hoa Ưu-đàm tăng trưởng hé mở, khi Phật Thế Tôn thành đạo quả Bồ-đề vô thượng, thì hoa Ưu-đàm nở ra tươi tốt. Khi Phật Thế Tôn xả bỏ thọ mạng và duyên hạnh, hoa Ưu-đàm héo úa. Lúc Phật Thế Tôn nhập Niết-bàn thì lá hoa và quả đều rụng. Hoa Ưu-đàm to như vành bánh xe.

Kinh Giác Trí Phương Quảng nói: Vua Tiên Đại Danh Xưng nói với các vị tiên: Này các vị! Nếu Bồ-tát gặp thời Như Lai xuất thế thuyết pháp hóa lợi. Đó là tương ứng.

Kinh Hoa Nghiêm nói: Trong vô số kiếp gặp được thời Phật xuất thế, nghe nhận chánh pháp tôn trọng tin thờ, đây mà chân thực thấy là rất khó được.

Kinh Hiền Kiếp nói: Sáu mươi lăm kiếp sau thời Hiền kiếp không có Phật xuất thế. Sau có một kiếp tên Đại danh xưng, trong kiếp này có mười ngàn vị Phật xuất thế. Sau kiếp Đại danh xưng, tám mươi ngàn kiếp không có Phật xuất thế. Sau có kiếp tên Tinh Dụ, trong kiếp này, tám mươi ngàn vị Phật xuất hiện nơi thế gian. Lại trải qua ba trăm kiếp sau kiếp Tinh Dụ không có Phật xuất thế. Sau đó có kiếp tên Công Đức trang nghiêm, tám vạn bốn nghìn vị Phật xuất hiện nơi thế gian.

Hỏi: Làm sao để biết thân người khó được?

Đáp: Trong các Khế kinh đều có nói, như kinh Tạp A Hàm, Đức Phật dạy: Các Tỳ-kheo! Ví như nước chảy tràn đầy đại địa có người khoét lỗ bộng trên khúc cây rồi thả xuống nước. Khúc gỗ nhẹ nổi trôi

tùy theo gió, gió đông thổi thì trôi về Tây, gió tây thổi thì trôi về Đông, gió nam trôi Bắc, gió bắc dạt Nam. Có một con rùa chột mắt sống trong nước, sống vô số trăm tuổi. Cứ hàng trăm năm nổi lên một lần tìm lọt vào bộng gỗ. Các Tỳ-kheo! Ý các ông thế nào? Con rùa chột sống thọ hết sức dài lâu, trăm năm một lần nổi lên có thể gặp bộng gỗ không?

Các Tỳ-kheo đều nói: Thưa Thế Tôn! Không thể gặp.

Phật bảo: Các Tỳ-kheo! Gặp được thời Phật xuất thế thuyết pháp hóa độ, hiểu được chánh pháp đạt đến Niết-bàn cũng như rùa chột tìm bộng gỗ trôi, rất khó, cực kỳ khó như vậy đó. Hoặc gặp thời khắc đầy đủ để được thân người cũng rất là khó.

Hỏi: Làm sao biết được khó gặp đầy đủ thời khắc?

Đáp: Các Khế kinh có nói điều này. Như Kinh Tăng Nhất A Hàm nói: Phật dạy: Các Tỳ-kheo! Có tám điều khó để tu phạm hạnh mà không gặp thời khắc. Tám điều khó là những gì?

1.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình đang trong địa ngục.

Đây là điều khó thứ nhất về thời phần để tu phạm hạnh.

2.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình đang ở trong loài súc sinh.

Đây là điều khó thứ hai về thời gian để tu phạm hạnh

3.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình đang trong giới ngạ quỉ.

Đây là điều khó thứ ba về thời gian để tu phạm hạnh.

4.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình ở tại cõi trời Trường Thọ.

Đây là điều khó thứ tư về thời gian để tu phạm hạnh.

5.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình đang ở tại các nước biên địa độc ác sân hại

Đây là điều khó thứ năm về thời gian để tu phạm hạnh.

6.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình tuy sinh ở nước trung tâm nhưng lại điếc, câm, các căn không đầy đủ nên nói thiện nói ác đều không hiểu.

Đây là điều khó thứ sáu về thời gian để tu phạm hạnh.

7.Lúc Phật xuất thế, dạy nói pháp yếu, hóa độ hữu tình đưa đến Niết-bàn thì một loài hữu tình tuy sinh ở nước trung tâm không câm điếc, đầy đủ sáu căn, nói thiện, nói ác đều rõ nhưng lại khởi tà kiến chấp trước điên đảo, cho là không bố thí, không lợi ích, không thờ cúng,

không quả báo của nghiệp thiện nghiệp ác, không có đời này không có đời sau, không cha không mẹ, không thế gian, không Sa-môn Bà-la- môn, không có cõi chính và chính đạo, không có trí giải của bậc A-la- hán về đời này, đời sau, dùng lực tự thông chứng đắc Thánh quả.

Đây là điều khó thứ bảy về thời gian để tu phạm hạnh.

Hoặc có loại hữu tình được sinh nơi ơ nước trung tâm, không câm điếc, các căn đầy đủ, hiểu biết điều thiện điều ác, có chính kiến, không chấp trước điên đảo, tin có bố thí, có lợi cho đến có trí giải để thủ chứng Thánh quả của bậc A-la-hán nhưng lại không gặp thời Phật xuất thế dạy nói pháp yếu.

Đây là điều khó thứ tám, về thời gian để tu phạm hạnh.

Các Tỳ-kheo! Nên biết có một thời gian hòa hợp để tu phạm hạnh. Đó là lúc Phật xuất thế dạy nói pháp yếu, văn nghĩa sâu xa, phần đầu giữa và sau đều thiện, rõ ràng thuần nhất không lẫn lộn, đầy đủ tướng thanh bạch phạm hạnh, mà một loài hữu tình được ở nước trung tâm, không bị câm điếc, sáu căn không thiếu, biết thiện biết ác, đầy đủ chánh kiến, không chấp trước điên đảo, tin có thí có lợi, có thờ cúng, có quả báo của các nghiệp thiện, ác, có đời này, có đời khác, có cha mẹ, có thế gian, có Sa-môn, Bà-la-môn, có cõi chính, đạo chính, có trí giả: của bậc A-la- hán về đời này, đời sau, dùng lực tự thông để chứng Thánh quả. Đây là một loại thời gian hòa hợp.

Phẩm Nguyệt Tạng trong kinh Đại Tập nói: Các nhân giả! Thời gian hòa hợp cũng đúng vào lúc như cây tỏa hương, rất khó đạt đúng lúc.

Hỏi: Đó là nói về điều được thân người. Còn chỗ nói về thanh tịnh, bình đẳng thanh tịnh làm sao đạt?

Đáp: Có mười loại công đức, nếu viên mãn thì được thân người bình đẳng thanh tịnh.

Mười loại ấy là gì? Như kinh Siêu Việt Hạ Tộc nói:

Một là: Nếu thiện nam thiện nữ phát tâm Bồ-đề rồi sinh tâm tịnh tín.

Hai là: Thanh tịnh rộng lớn, mong gặp Thánh Hiền.

Ba là: Ưa thích nghe chánh pháp.

Bốn là: Không sinh tâm keo sẻn, đố kỵ mà hành bố thí rộng khắp.

Năm là: Thân đoan nghiêm giữ niệm, ưa thích đạo Niết-bàn.

Sáu là: Bố thí rộng với lòng thiện và vô ngại.

Bảy là: Tin có nghiệp và nghiệp báo.

Tám là: Không khởi phân biệt.

Chín là: Không cầu, không nghi cũng không có tuệ nhiễm.

Mười là: Không hủy hoại quả nghiệp thiện ác.

Đã hiểu rõ mười loại như vậy, trong đời này, chớ làm việc ác, duyên với các việc ác

Hỏi: Thế nào là tín?

Đáp: Tín là thuận theo bậc Thánh Hiền; không làm ác, như kinh Phá Nhiễm Tuệ nói: Trong các pháp thiện, tín như người đi trước dẫn đường, Tín, nghĩa như thế nào? Là nghĩa tin thuận theo có khả năng đạt đầy đủ trí không chướng ngại của Như Lai, có thể thuyết giảng chánh pháp sâu xa khó nghe khó thấy - dứt hẳn ràng buộc của Ái. Đó là không mắt, không diệt mắt, không tai - mũi-lưỡi-thân-ý, không diệt tai mũi lưỡi thân ý, không trụ, chẳng phải không trụ, không ý vui, chẳng phải không ý vui. Đầy đủ sáu mươi loại âm thanh, văn cú - Thứ lớp các nghiệp về lời nói thanh tịnh, thân trở nên rất tịnh; tâm hiện ra các lớp sắc tướng - như Phật Như Lai không chỗ nào không biết, không chỗ nào không thấy, không có pháp nào không chứng thành, không có điều gì không hiểu rõ. Như Lai dùng mắt thanh tịnh và mắt rộng khắp của Như Lai đoạn trừ hẳn lỗi lầm, xa lìa tham ái, phá những lỗi tối ám ngu si của mắt thịt nên có thể quán chiếu đảnh tướng sâu xa, tuyên thuyết nghĩa đệ nhất đế, không nghĩa nào hơn (vô thượng). Tất cả pháp Phật tuy phân biệt, pháp Phật như thế nhưng không chống trái duyên khởi. Tin tất cả những điều trên gọi là tín.

Kinh Tín Lực Nhập Ấn Pháp Môn nói: Phật dạy: Này Diệu Cát Tường! Thế nào là tín lực? Đó là hiện tiền thuận theo đúng như tất cả các pháp Phật, tin, hiểu không nghi và cũng không mong cầu khác. Quyết định, thật sự theo nghiệp và nghiệp báo, lòng tin không xen tạp, phát lòng tin thanh tịnh các pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện. Tin bố thí có quả bố thí, trì giới có quả trì giới, nhẫn nhục có quả nhẫn nhục, tinh tấn có quả tinh tấn, thiền định có quả thiền định, trí tuệ có quả trí tuệ, tin như vậy nói là tin thanh tịnh. Đối với Pháp Đại thừa bằng sự hiểu biết thù thắng có thể sinh niềm tin thanh tịnh, đó gọi là Tín lực. Nếu lại hiểu rõ những chấp trước gọi là Tín căn. Tín lực và Tín căn gọi chung là Tín.

Lại nữa, trong đây sao gọi là Tín lực, Tín là thuận theo đúng (ấn), có thể tin lời người khác, thì thế nào là người tu hạnh Bồ-tát tin lời người khác ư?

Đó là nghe lời người khác chỉ dạy phát tâm Bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát,

Bồ-tát y chỉ vào Bát-nhã Ba-la-mật đa các phương tiện khéo léo, bốn nhiếp pháp, tất cả pháp Phật, các pháp Bồ-tát v.v... Nghe người khác nói rồi rốt ráo sinh tâm tin thanh tịnh. Đó gọi là Tín lực.

Kinh Bồ Tát Tạng nói:

Phật dạy: Này Xá-lợi-tử! Người tu hạnh Bồ-tát ấy, trong đã phát tâm Bồ-đề liền sinh tịnh tín; thanh tịnh rộng lớn, muốn gặp bậc Thánh Hiền, ưa nghe chánh pháp, tin quyết định có nghiệp và quả báo nghiệp, dứt mười nghiệp bất thiện, tu mười nghiệp thiện. Tin có Sa-môn, Bà- la-môn, cõi chính, chính đạo mà lại rộng nghe học; tâm tương ưng hòa hợp những gì đã hiểu, vượt qua nghi ngờ, không thọ nhận thân sau. Một lòng kính trọng yêu mến, thường thân cận ở Phật, Bồ-tát, Thanh văn cùng các bậc thiện tri thức chân chính, tin về nghiệp và quả báo mà các vị thiện tri thức ấy đã dạy. Biết được pháp khí rồi, các thiện tri thức như tương ưng giảng nói bàn luận rất sâu về nghĩa: Không, vô tướng, vô nguyện, vô hành, vô sinh, vô khởi, luận về vô ngã, vô nhân, vô hữu tình, vô thọ giả và duyên sinh đối với các luận nói ấy, nghe rồi không nghi ngờ, cũng không chấp mà thuận theo đi vào tất cả pháp năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới thảy đều không chấp trước; tin tự tánh của tất cả pháp đều là “không”, dùng trí như Phật suy tìm thuần nhất không chút phóng dật.

Thế nào là không phóng dật? Là lúc các căn khởi tán loạn nên dùng tự tâm điều phục, tâm người hỗ trợ.

Kinh Nguyệt Quang Bồ Tát nói: Các hữu tình khởi tâm tịnh tín nơi Tam bảo thật là khó được. Ví như cầu ngọc quí như ý thật là khó đạt.

Kinh Nhập Như Lai Công Đức Trí Bất Tư Nghì Cảnh Giới nói: Bồ-tát Thánh Trừ Cái Chướng thưa với Bồ-tát Diệu Cát Tường: Có năm loại pháp mà các bậc Bồ-tát nên sinh thắng giải (hiểu biết thù thắng) dù đây hay kia sẽ thu hoạch được vô số công đức tối thắng. Năm loại là những gì?

Một là: Tất cả các pháp đều “không”.

Hai là: Tất cả các pháp đều không đối trị.

Ba là: Tất cả các pháp đều không sinh.

Bốn là: Tất cả các pháp đều không diệt.

Năm là: Tất cả các pháp đều không thể ghi nhớ để nói.

Năm loại pháp như vậy nên sinh thắng giải. Như ở cõi Diêm-phù- đề có những phép tắc uy nghi và chỗ tác dụng nhiều hơn số vi trần thì bậc Như Lai đều không phát khởi giác ngộ và không phân biệt, nhưng tùy tâm của chúng sinh đúng lúc hay không đúng lúc, đấng Như Lai

thường chuyển tất cả các pháp. Bậc đại Bồ-tát nên sinh thắng giải về ý nghĩa này.

Kinh Tinh Hạ Tao Na Nhĩ Duyên Khởi nói: Phật Thế Tôn Thích- ca Mâu-ni Như Lai vì làm lợi ích hóa độ chúng sanh, trong hằng hà sa số kiếp tu các hạnh, hiện thành Chánh giác. Các bậc đại Bồ-tát nên sinh tín giải điều này.

Lại nữa, Phật Thế Tôn Thích Ca Mâu-ni Như Lai được Phật Nhiên Đăng thọ ký, trải qua vô số vô biên kiếp tu các hạnh thù thắng, vào khắp các cảnh giới chư Phật, cho đến nay thành Chánh giác. Nên sinh tín giải điều này!

Lại nữa, Phật Thế Tôn Thích-Ca Mâu-ni Như Lai thấy rõ nhân duyên dòng họ Thích bị giết hại, vì làm lợi ích hóa độ hữu tình, trải qua vô biên vô số kiếp tu thắng hạnh, nay thành Chánh giác. Nên sinh tín giải điều này. Do đó nên biết, hết thảy hữu tình nên phát tâm Bồ-đề, đây là điều khó đạt.

Hỏi: Phát tâm Bồ-đề thực là khó được, vậy làm như thế nào khởi phát?

Đáp: Có nhiều kinh nói. Như kinh Hoa Nghiêm nói: Loài hữu tình trong thế gian phát tâm cầu đạt đạo quả Bồ-đề vô thượng khó được.

Phải biết tâm Bồ-đề như hạt giống ở thế gian, vì tất cả pháp thiện thế gian đều gieo trồng, như tất cả cảnh giới pháp Phật, tất cả việc ác hẳn bị thiêu đốt hết, giống như gặp kiếp Hỏa tất cả pháp không thiện đều bị tiêu hoại. Giống như đại địa tất cả nghĩa có thể thành tựu, như ngọc báu như ý tất cả ý vui đều được viên mãn. Cũng như bình công đức, đẩy ra ngoài dòng sinh tử, như mồi câu tốt. Tất cả nơi trời, người, A-tu-la thế gian, cho đến tất cả pháp Phật, tất cả công đức Phật đều ngợi khen công đức của tâm Bồ-đề, như khen ngợi tháp miếu Phật. Vì sao? Vì trong đó đầy đủ cảnh giới thù thắng của hạnh Bồ-tát.

Lại nhữa, tâm Bồ-đề nầy sinh ra tất cả chư Phật quá khứ vị lai và hiện tại.

Này thiện nam! Thí như có một loại thuốc tên Thiết Kim Quang. Một lượng thuốc này có thể biến một ngàn lượng sắt thành vàng. Như vậy, không phải một ngàn lượng sắt mà có thể hủy hoại một lượng thuốc Thánh. Người phát tâm Bồ-đề cũng lại như vậy. Một khi đã phát tâm Nhất thiết trí, thì thiện căn của Thánh dược vi diệu trở lại hướng đến những gì thuộc về trí tuệ, có thể khiến tất cả nghiệp chướng phiền não thành vàng, tất cả pháp vàng tất cả trí vàng. Đây không phải tất cả nghiệp chướng phiền não có thể làm ô nhiễm tâm Nhất thiết trí.

Này Thiện nam! Lại cũng như cầm một cây đuốc sáng lớn vào phòng tối thì tất cả bóng tối tích tập từ trăm ngàn năm đều bị diệt phá, trở nên sáng rỡ rỗng suốt. Phát tâm Bồ-đề cũng như vậy. Cầm đuốc tâm vào chỗ tâm ý mờ ám, vào đến trong rồi thì tất cả nghiệp chướng phiền não tích tập từ vô số trăm ngàn kiếp đến nay, vô minh đen tối đều bị tiêu trừ do trí sáng lớn phát ra sáng rõ.

Này Thiện nam! Lại cũng như cái mão có diệu bảo đại như ý nơi đảnh Long vương, không bị kẻ oán người khác đến uy hiếp. Các bậc đại Bồ-tát cũng lại như vậy, mũ báu nơi đảnh tâm Bồ-đề và mũ diệu bảo vương tâm đại bi không bị tất cả nẻo ác việc ác uy hiếp, xâm phạm. Lại cũng như trong ánh sáng của mặt trời, mặt trăng viên mãn, thanh tịnh, mọi vật rất rõ ràng, sáng tỏ, trong đó hiện ra tất cả vàng bạc châu báu vòng hoa y phục, đồ dùng kỳ diệu thích thú. Tổng chung tất cả vật đó không thể sánh bằng giá trị như Bảo Vương như ý.

Phát tâm Bồ-đề cũng lại như vậy, cùng tận ba đời, trí Nhất thiết trí pháp giới, đạo tràng, tùy chỗ chiếu diệu, trong đó ứng hiện tất cả hữu tình, tất cả trời người và tất cả các bậc Thanh văn, Duyên giác. Tất cả thiện căn dù hữu lậu hay vô lậu cũng không thể sánh bằng phát tâm Bồ-đề bảo vương tự tại.

Lại nữa, như sữa bò dê đầy cả biển lớn, nếu vài giọt sữa sư tử nhỏ vào biển ấy thì sữa bò dê không thể ngưng kết được và cũng không thể hòa hợp. Tâm Bồ-đề cũng như vậy. Nghiệp phiền não tích tụ vô số trăm nghìn kiếp như biển lớn. Giọt sữa sư tử: Ví như tâm Nhất thiết trí của Như Lai, đại trượng phu rơi vào biển lớn ấy thì tất cả phiền não dứt sạch không còn sót. Tất cả giải thoát của bậc Thanh văn, Duyên giác cũng không hòa hợp. Lại nữa cũng như thân gần một người khỏe mạnh thì các oán ác cũng không thể xâm hại. Phát tâm Bồ-đề cũng vậy. Thân gần các bậc Bồ-tát dũng mãnh thì tất cả oán ác không thể xâm hại.

Lại cũng như viên kim cương bị sứt mẻ tuy đã bị tổn giảm nhưng vẫn quý giá nhất trong các vật quý, trang nghiêm hơn các vật trang sức khác. Vật báu kim cương, tên vẫn không mất, vẫn có thể giúp được khắp những người nghèo khó. Có ít phần tâm Bồ-đề cũng vậy; như kim cương bị sứt mẻ tuy không được tròn vẹn nhưng vẫn trang nghiêm công đức hơn tất cả Thanh văn Duyên giác. Danh hiệu Bồ-tát vẫn không mất, có thể độ được những kẻ nghèo thiếu không có Thánh tài.

Kinh Thắng Quân Vương Vấn nói: Phật dạy: Lành thay! Lành thay! Đại vương! Ông có tâm yêu thích mong cầu pháp Phật. Như nay ông đang trị vì nước Kiều-tát-la, đem an lạc lợi ích cho tất cả dân chúng,

an ủi, cứu giúp, khiến họ quy về chánh đạo. Nếu ông có thể làm lợi ích rộng cho tất cả hữu tình, khiến phát tâm Nhất thiết trí, viên mãn tất cả pháp Phật, hướng đến chứng đạo quả Bồ-đề vô thượng, thì lợi lạc to lớn. Lại nữa, tại rừng Kỳ-đà thường có vô số Thánh Hiền ở ẩn trong đó đáng được tôn trọng. Đại vương! Các Thánh Hiền ấy ưa muốn Chính đẳng giác, có lòng tin cầu, có nguyện có tâm tùy hỷ. Các vị Thánh Hiền này, thân, ngữ, ý rất đáng tín trọng. Vì sao vậy? Đại Vương! Vì vùng đất ấy có vô số trăm Phật xuất hiện, vô số trăm lần chuyển pháp luân, vô số trăm Thánh chúng được nối tiếp đắc độ. Như vậy cho đến vô số trăm ngàn vô số hằng hà sa số các vị Phật xuất hiện, chuyển chánh pháp luân, hóa độ Thánh chúng. Các vị Thánh Hiền như vậy đều phát sinh lòng tin, ham thích, tâm nguyện và cầu đạo Bồ-đề.

Luận Đại Thừa Bảo Yếu Nghĩa - Quyển 2

LUẬN ĐẠI THỪA BẢO YẾU NGHĨA

QUYỂN 2

Kinh A-Xà Thế-Vương nói: Tôn giả Đại-ca-diếp bạch với Bồ-tát Diệu-cát-tường rằng: Cũng như sư tử mới sinh, vừa sinh ra đã có thế lực. Phàm chỗ sư tử đến, hoặc bầy nai vừa nghe hơi sư tử thì đều chạy trốn. Ngay đến Long tượng sức to lớn, lúc nghe hơi sư tử cũng kinh hãi co cụm như bị trói, dứt sợ sệt liền chạy bốn hướng tìm hang hóc ẩn trốn. Loài sống dưới nước, chim bay nghe mùi sư tử cũng đều hãi sợ. Này Bồ-tát Diệu-cát-tường! Bậc Bồ-tát đầy đủ sức tuệ cũng lại như vậy. Bậc Bồ-tát mới phát tâm, vừa phát tâm đại Bồ-đề liền hơn hẳn các bậc Thanh văn Duyên giác. Cung ma rúng động; tất cả thiên ma run sợ. Vì run sợ nên không thể ở yên trong cung ma.

Kinh Bảo Tích nói: Phật dạy: Này A-nan! Ý ông nghĩ sao? Người bị đứt cả tay chân có sống được không?

A-nan thưa: Chân tay dù bị đứt, nhưng mệnh người ấy vẫn có thể sống dược.

Phật hỏi: A-nan! Nếu có người bị cắt xẻ tim, người này còn sống được không

A-nan thưa: Thưa Thế Tôn! Không thể sống được.

Phật bảo: A-nan! Ông nên biết, đệ tử của ta, Đại Mục-kiền-liên và Xá-lợi-phất cũng như tay chân ta. Còn các Bồ-tát thì như tim ta. A- nan! Như có Bồ-tát cầm cương một xe báu lớn, bằng công đức nơi năm dục tạo thần thông cho xe dong ruỗi, nhưng không có ai được ngự ở trên xe. Lúc ấy, Như-lai được lực của Bồ tát ngự ở trên xe tiến về đường trước. Nếu Xá-Lợi-phất và Mục-kiền-liên tu tập ba môn giải thoát, trải qua một kiếp hoặc hơn một kiếp thì Như-lai không phải thúc đẩy nhắc nhở về sức chuyên cần.

Kinh Phụ Tử Hợp Tập nói: Này các Tỳ-khưu! Có hằng hà sa số các bậc Như-lai trong hằng hà sa số kiếp khen ngợi người phát tâm

tương ưng Nhất thiết trí và các tạng công đức nói không cùng tận. Vì sao? Lúc xưa Như-lai tu hạnh Bồ-tát, chưa từng tạm thời không phát tâm này; thâu nhận tất cả các loài hữu tình mà không khởi tưởng có các loài hữu tình được hóa độ, có vô lượng giới hữu tình, Như-lai đều ở khắp trong vô lượng giới ấy tu hạnh Bồ-tát thù thắng rộng lớn, mỗi mỗi phát tâm góp các tụ phước. Tại sao vậy? Các Tỳ-kheo! Giới hữu tình thì vô tận nên Như-lai rộng tu hạnh Bồ-tát thù thắng, mỗi mỗi phát tâm góp các tụ phước cũng là vô tận.

Kinh Như Lai Bí Mật nói: Các vị Bồ-tát phát tâm Bồ-đề tu các thắng hạnh, đó là khiến hạt giống Tam bảo không dứt tuyệt.

Lại nói: Tâm Bồ-đề của Bồ-tát sinh ra một tụ phước, nào đều đem hồi hướng cho tất cả hữu tình. Công đức hồi hướng như vậy tràn đầy hư không giới, còn hơn cả lượng phước trên. Lượng phước mà tất cả hữu tình thâu nhận được đều do tâm Bồ-đề của Bồ-tát chuyển.

Kinh Pháp Tập nói: Bồ-tát phát tâm Bồ-đề giác ngộ tất cả pháp, biết tất cả các pháp cùng với pháp giới bình đẳng, mà tất cả pháp không từ đâu đến và không chỗ dừng, cũng không thể nhận biết. Nhưng dùng trí như lượng biết tánh “không” của pháp, khiến cho tất cả các hữu tình cũng hiểu biết rõ như vậy. Nếu các Bồ-tát phát tâm như thế thì đây gọi là: Tâm Bồ-đề của Bồ-tát làm lợi lạc cho tất cả tâm loài hữu tình, gọi là tâm vô thượng, tâm đại từ hòa dịu, tâm đại bi không chán, tâm đại hỷ không lui chuyển, tâm đại xả không cấu nhiễu, tâm “không” không tạo tác việc khác, tâm Vô tướng tịch tĩnh, tâm Vô nguyện, vô trụ.

Hỏi: Vì sao dùng ít thiện căn hồi hướng Nhất thiết trí cho đến khi ngồi nơi đạo tràng Bồ-đề, mà khoảng giữa lại không cùng tận?

Đáp: Như kinh Vô Tận Ý nói, Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất: Ví như một giọt nước rơi vào trong biển lớn cho đến kiếp tận cùng, nơi đoạn giữa thì không thể tận cùng. Bồ-tát dùng ít thiện căn hồi hướng Nhất thiết trí cũng lại như vậy; cho đến khi ngồi nơi đạo tràng Bô-đề thì khoảng giữa cũng không cùng tận.

Kinh Thiện Xảo Phương Tiện nói: Hoặc có Bồ-tát thấy kẻ bần cùng khởi tâm thương xót cho một ít cơm. Như chỗ Phật dạy tâm lớn rộng này gọi là bố thí tối thượng. Huống chi bố thí pháp. Của cho tuy ít nhưng công đức của tâm Nhất thiết trí thì nhiều vô lượng.

Kinh Hiền Kiếp nói: Đức Như Lai Tinh Vương lúc mới phát tâm Bồ-đề ở nơi đức Như Lai Thanh Thụ. Kiếp xưa Như Lai Tinh Vương là mục đồng dùng hoa Mạt-câu-la cúng thí, theo nhân duyên này mà phát tâm.

Đức Như Lai Danh Xưng lúc mới phát Bồ-đề tâm ở chỗ đức Như Lai Điện Quang. Kiếp xưa Như Lai Danh Xưng là thợ dệt, theo nhân duyên đã cúng thí đệm thảm tốt mà phát tâm.

Đức Như Lai Minh Diệm lúc mới phát tâm Bồ-đề ở nơi đức Như Lai Vô Biên Quang. Kiếp xưa đức Như Lai Minh Diệm là người giữ thành. Theo nhân duyên cúng thí đèn cỏ mà phát tâm.

Đức Như Lai Nan Thắng lúc mới phát tâm Bồ-đề ở nơi đức Như Lai Kiên Cố Bộ. Kiếp xưa đức Như Lai Nan Thắng là tiều phu, theo nhân duyên cúng thí một mắt gỗ mà phát tâm.

Đức Như Lai Công Đức Tràng lúc mới bắt đầu phát tâm Bồ-đề ở nơi đức Như Lai Diệu Xứng. Kiếp xưa đức Như Lai Công Đức Tràng là người gánh nước, theo nhân duyên cúng thí một bình đựng nước mà phát tâm.

Đức Như Lai Lực Quân lúc mới bắt đầu phát tâm Bồ-đề ở nơi đức Như Lai Đại ký. Kiếp xưa đức Như Lai Lực Quân là thầy thuốc, theo nhân duyên cúng thí một quả A-ma-lặc mà phát tâm.

Kinh Bảo Tích nói: Như có người cầu quả A-la-hán nên dùng báu Ma-ni đầy khắp vô biên thế giới để bố thí.

Lại có người tu Bồ-tát thừa thấy được và phát tâm tùy hỷ tương ưng Nhất thiết trí. Tâm tùy hỷ tương ưng này có lượng phước mà lượng phước của người bố thí cầu quả A-la-hán kia không bằng một phần trăm lượng phước người tu Bồ-tát thừa. Cho đến chia phần ô ba ni sát (số cùng cực) cũng không được một phần.

Hỏi: Tại sao Bồ-tát lại hơn người bố thí trước? Đáp: Do hồi hướng về Nhất thiết trí.

Kinh Bát nhã Ba La Mật nói: Phật dạy: Xá-lợi-tử! Bậc đại Bồ-tát hơn hẳn tất cả bậc Thanh văn Duyên giác ở chỗ: Lúc tu bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định trí tuệ phải nên một lần phát tâm tùy hỷ tương ưng tâm Nhất thiết trí, tu học Bát nhã Ba-la-mật-đa lấy tâm đại bi dẫn đầu, rồi sau Bồ-tát mới phát tâm Bồ-đề. Như vậy nên biết, nếu phát tâm đại Bồ-đề thì tâm đại bi dẫn đầu.

Làm sao biết được điều này?

Như kinh Bồ-Tát Tạng nói: Bậc Bồ-tát muốn cầu Bồ-đề nên lấy đại bi dẫn đầu. Cũng như sĩ phu (con người) có mệnh căn dùng nơi hít thở dẫn đầu. Bậc đại Bồ-tát cũng như vậy, trong việc tu tập pháp Đại thừa lấy tâm đại bi dẫn đầu.

Lại như bậc Chuyển Luân thánh vương, trong các báu vật thì lấy bánh xe báu dẫn đầu. Bậc đại Bồ-tát cũng vậy, trong tất cả các pháp

Phật dùng tâm đại bi làm lối dẫn đầu.

Lại nói: Bậc Bồ-tát, với lỗi của mình thường theo sát xét nghĩ, với lỗi của người thì dùng tâm đại bi để hộ niệm.

Kinh Vô Úy Thọ Sở Vấn Đại thừa nói: Phật bảo: Trưởng giả! Bậc Bồ-tát muốn thành tựu đại Bồ-đề, nên khởi tâm đại bi với tất cả loại hữu tình. Không sinh tâm yêu mến chấp trước thân mệnh mình, cho đến tất cả gạo tiền, nhà cửa, vợ con, ăn uống, y phục, xe cộ, giường ghế, hương hoa, hương xoa và tất cả các loại vật dụng vui chơi đều không nên vướng chấp. Vì sao vậy? Trưởng giả! Phần nhiều các loài hữu tình đều yêu mến chấp trước thân mệnh, do yêu mến chấp giữ thân mệnh nên tạo nhiều tội nghiệp, đọa vào nẻo ác. Nếu loài hữu tình khởi tâm đại bi rồi, không sinh yêu mến chấp giữ thân mệnh, do không yêu mến chấp giữ nên sinh vào nẻo thiện, lại còn có thể vận tâm làm các hạnh bố thí, cùng tất cả các pháp thiện tương ưng.

Người tu hạnh Bồ-tát dùng tâm đại bi để thành tựu thân mình.

Điều này làm sao biết?

Như kinh Bảo Vân nói: Phật bảo: Này Thiện nam! Nếu các Bồ-tát đầy đủ mười pháp. Đó là dùng tâm đại bi thành tựu thân mình. Những gì là mười pháp.

Một là: Thấy tất cả loài hữu tình bị khổ bức bách không được cứu trợ, không chỗ nương, không nẻo về, thấy rồi nên phát tâm Bồ-đề lớn để hỗ trợ.

Hai là: Phát tâm Bồ-đề rồi liền khiến loài hữu tình ấy được thành tựu pháp.

Ba là: Tùy chỗ pháp đạt được làm lợi ích cho các loài hữu tình.

Bốn là: Khiến những loài hữu tình keo lận hành hạnh bố thí

Năm là: Người không tu giới cấm thì khiến họ tu tịnh giới.

Sáu là: Khiến người nhiều sân hận trụ nơi pháp nhẫn nhục.

Bảy là: Khiến người nhiều lười biếng phát khởi tinh tấn.

Tám là: Khiến người nhiều tán loạn tu tĩnh lự.

Chín là: Khiến những người không trí tuệ được tuệ thù thắng.

Mười là: Bồ-tát rộng ngăn trừ những khổ sở nhất bức não tất cả các loài hữu tình và khiến không chướng nạn đối với Bồ-đề.

Như thế gọi là mười pháp.

Kinh Tổng Trì Tự Tại Vương Vấn nói: Bậc Bồ-tát hoặc thấy một loài hữu tình do tham ái ràng buộc, đắm nhiễm vợ con quyến thuộc, do tâm ác ràng buộc nên không được tự tại, Bồ-tát thuận vì nói pháp yếu khiến cởi bỏ được sự ràng buộc của ái để được tự tại. Hoặc thấy một

loài hữu tình khởi tâm phẫn hận chống đối, tổn hại sinh nhiều lỗi lầm, Bồ-tát thuận vì thuyết giảng pháp yếu khiến trừ dứt sân hận, lỗi lầm. Lại nữa, hoặc thấy các hữu tình bị bạn ác lôi kéo xa rời bạn tốt, thường tạo tội nghiệp. Bồ-tát liền nói pháp yếu khiến gần gũi bạn lành xa rời bạn ác. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi. Hoặc thấy một loài hữu tình tham ái rất nặng không biết chán đủ, xa lìa trí tuệ thù thắng, Bồ tát thuận vì thuyết giảng pháp yếu khiến cho đoạn tham ái phát sinh trí tuệ thù thắng. Đó là Bồ tát vì các hữu tình khởi Tam đại bi.

Hoặc thấy một loài hữu tình cho là không có nghiệp báo, chấp đoạn hoặc chấp thường, Bồ-tát liền nói pháp yếu khiến vào pháp duyên khởi sâu xa biết các hành nghiệp. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi.

Hoặc thấy một loài hữu tình do vô minh si ám che lấp, nên chấp giữ ngã nhân, hữu tình, thọ giả, Bồ-tát liền giảng nói pháp yếu, khiến có tuệ nhãn thanh tịnh trừ dứt kiến chấp. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi.

Hoặc thấy một loại hữu tình đắm mùi sinh tử, chấp trước năm uẩn, như người sát hại, Bồ-tát liền nói pháp xuất yếu khiến cho xuất ly ba cõi. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi. Hoặc thấy một loài hữu tình bị ma sách nhiễu trói buộc, sinh tâm trụ vướng mắc ở ái, ác (yêu, ghét), Bồ-tát liền giảng nói pháp yếu giải thoát cởi bỏ sách nhiễu, trói buộc của ma, dứt trừ tâm vướng mắc ở ái, ác. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi. Hoặc thấy một loài hữu tình, đóng cổng Niết-bàn mở cửa nẻo ác, Bồ-tát liền nói pháp yếu khiến mở cổng Niết-bàn, đóng cửa nẻo ác. Đó là Bồ-tát vì các hữu tình khởi tâm đại bi nên phát tâm Bồ-đề.

Nếu có kẻ hủy báng pháp nhẫn của Bồ-tát, sinh tâm khinh mạn, đối với pháp, làm chướng ngại, muốn làm Bồ-tát lìa rời pháp nhẫn, Bồ- tát liền biết đó là ma sự nổi lên.

Kinh Tín Lực Nhập Ấn Pháp Môn nói: Phật bảo: Diệu Cát Tường! Giả sử có người gây chướng nạn cho tất cả thế giới nhiều như số cực vi trần, gây chướng nạn tất cả hữu tình có thiện căn; lại có người làm chướng nạn cho một Ưu-bà-tắc tôn kính tu tập đủ mười điều thiện, không thờ dị sư (ngoại đạo), lại ít thiện căn, thì tội người sau hơn tội người trước gấp bội A-tăng-kỳ lần.

Giả sử có người làm chướng nạn thiện căn của các Ưu-bà-tắc ở tất cả thế giới nhiều như cực vi trần; lại có người làm chướng nạn cho một Tỳ-kheo ít thiện căn, thì tội của người này lớn gấp bội A-tăng-kỳ lần

tội người trước. Như vậy theo thứ lớp, như làm chướng nạn người tu Tùy Tín Hành, người Tùy Pháp hành, bậc Tu-đà-hoàn, bậc Tư-đà-hàm, bậc A-na-hàm, bậc A-la-hán, bậc Bồ-tát trụ thứ tám, bậc Duyên giác, bậc Bồ-tát hành dương xa, Bồ-tát hành tượng xa, Bồ-tát hành nhật nguyệt thần thông, Bồ-tát hành Thanh-văn thần thông v.v… Hoặc có người đối với hàng Bồ-tát hành các thần thông Thanh văn ở tất cả thế giới nhiều như cực vi trần, hễ có bao nhiêu thiện căn đều gây chướng nạn; lại có người đối với một Bồ-tát hành thần thông của Như Lai, có một thiện căn đều gây chướng nạn, khởi tâm khinh mạn, giận dữ, thì tội nhiều hơn tội người trước gấp bội A-tăng-kỳ lần. Giả sử có người rình rập chực cướp đoạt tài vật, tiền bạc của tất cả hữu tình trong tất cả thế giới như cực vi trần ở mười phương, lại có người khởi tâm khinh mạn, tức giận mạ ly, quấy nhiễu một bậc Bồ-tát, tội như vậy nặng hơn tội người trước gấp bội A-tăng-kỳ lần.

Hoặc như có người, theo duyên khởi nào đó mà sinh tâm khinh mạn giận dữ Bồ-tát thì tội này phải vào địa ngục gào thét, thân hình to năm trăm do tuần, có năm trăm đầu, mỗi đầu có năm trăm lưỡi, mỗi lưỡi lại có năm trăm chiếc cày cày trên lưỡi có lửa cháy mạnh.

Giả sử có người dùng dao gậy đánh người cướp của cải tiền bạc của tất cả hữu tình ở tam thiên đại thiên thế giới, lại có người khởi tâm khinh mạn giận dữ rồi làm tổn não một bậc Bồ-tát, thì tội như vậy nặng gấp bội A-tăng-kỳ lần tội người trước.

Giả sử có người khởi tâm độc ác, phá lợi ích của tất cả hữu tình, sát hại hằng hà sa số A-la-hán trong hằng hà sa số thế giới và phá hại chùa tháp Phật, thành báu, lan can báu, cờ phướn mọi thứ nghiêm sức biểu tượng của Phật đều bị phá hoại, lại có người đối với Bồ-tát tín giải pháp Đại thừa, đã gieo trồng hạt giống Đại thừa, nhưng người này với duyên cớ nào đó mà khởi tâm khinh mạn giận tức mạ nhục quấy nhiễu xúc chạm Bồ-tát thì tội này nặng gấp bội A-tăng-kỳ lần tội người trước.

Vì sao thế? Vì Bồ-tát có thể sinh các bậc Như Lai, làm hạt giống Phật không bị dứt tuyệt.

Nếu hủy báng Bồ-tát tức hủy báng chánh pháp. Hủy báng Bồ-tát thì kẻ đó không thể thâu nhận pháp nào khác nữa, chỉ có pháp Bồ-tát mới có thể nhiếp thọ.

Giả sử có người sinh tâm tức giận với các loại hữu tình ở tất cả mười phương thế giới, lại có người sinh tâm giận tức với Bồ-tát rồi quay lưng không nhìn lại, thì tội này nặng gấp bội A-tăng-kỳ lần tội người

trước.

Giả sử có người sát hại rồi xâm đoạt tất cả của cải của hết thảy hữu tình nơi cõi Diêm-phù-đề, lại có người hủy báng một bậc Bồ-tát, thì tội nầy nặng gấp bội A-tăng-kỳ số tội người trước.

Kinh Từ Thị Sư Tử Hống nói: Nếu một Bồ-tát giận nói, chửi mắng đánh đập tất cả hữu tình khắp thế giới tam thiên đại thiên, vị Bồ-tát này cũng không bị tổn não hoại mất. Nhưng nếu khởi tức giận một vị Bồ-tát dù rất ít phần vẫn bị tổn não hư mất. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát kia đã khoác áo giáp nhẫn nhục suốt kiếp, thường không xa lìa tâm Nhất thiết trí. Do đó vị Bồ-tát này không nên, dù chỉ một lúc, giận tức đối với vị kia.

Kinh Diệu Cát Tường Thần Thông Du Hí nói: Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Ông nay nên biết: Nói lời tổn hại là làm hoại mất thiện căn tích tụ trong trăm kiếp. Đó gọi là tổn hại.

Người tu hạnh Bồ-tát nên biết như vậy: Nếu ở nơi chỗ Phật Thế Tôn làm những việc không đem lại lợi ích thì tội báo nặng. Làm việc có lợi ích thì thu được lượng phước lớn.

Luận Đại Thừa Bảo Yếu Nghĩa - Quyển 3

LUẬN ĐẠI THỪA BẢO YẾU NGHĨA

QUYỂN 3

Kinh Nhập Định Bất Định Ấn nói: Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Giả sử có người đối với tất cả hữu tình trong hết thảy thế giới khắp mười phương đều móc lấy mắt của họ đến trọn một kiếp, và nếu có thiện nam thiện nữ đối với các hữu tình kể trên khởi tâm từ bi dùng phương tiện, khiến mắt họ được bình phục như cũ, cho đến hết kiếp Này Diệu Cát Tường! Lại có người phát tâm thanh tịnh, chuyên chú nhất tâm quán bậc Bồ-tát tín giải Đại thừa, dù chỉ một lúc, thì lượng phước của người này hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước của người trước.

Giả sử có người tháo gỡ trói buộc nơi lao ngục cho tất cả hữu tình ở khắp mười phương và khiến cho họ được vị Chuyển luân thánh vương, hoặc Thiên chủ Đế Thích, được mọi diệu lạc. Này Diệu Cát Tường! Lại có người phát tâm thanh tịnh chiêm ngưỡng ngợi khen vị Bồ-tát tín giải Đại thừa, thì lượng phước nầy hơn gấp bội a-tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Kinh Tín Lực Nhập Ấn Pháp Môn nói: Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Nếu có thiện nam thiện nữ trong hằng hà sa số kiếp làm hạnh bố thí rộng rãi, ngày dùng trăm ngàn vị thứ ăn uống, quần áo tốt đẹp để bố thí cúng dường, cho các hữu tình nhiều như số vi trần của tất cả thế giới; lại có người thấy một Ưu-bà-tắc, không có dị sư, tôn trọng tu đầy đủ mười nghiệp thiện bèn nghĩ, đây là người học giới hạnh của Phật rồi mỗi ngày cúng thí một bữa ăn, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A- tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Như vậy, kể theo thứ lớp, cúng thí cho một Tỳ-kheo, cúng thí người tu Tùy Tín hành, người tu Tùy Pháp hành cho đến bậc Duyên giác… cúng thí gấp bội.

Lại có người chỉ thấy một tranh vẽ hình tượng Phật hoặc bìa kinh có ảnh tượng Như Lai, thì lượng phước của người này đã hơn gấp bội

A-tăng-kỳ lần lượng phước người trước huống gì còn chấp tay tôn trọng ảnh tượng Phật? Hoặc là dùng hương hoa, hương xoa, đèn sáng cúng dường với lòng thanh tịnh. Như vậy lượng phước hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trên.

Lại tiếp, có người trong hằng hà sa số kiếp, ngày ngày dùng trăm ngàn vị ăn uống, quần áo tốt đẹp như áo cõi trời, bố thí cúng dường hằng hà sa số các vị Phật và Thanh văn; lại có người, trong một ngày cúng thí một bữa ăn cho một vị Bồ-tát tu hạnh dương xa, đang gieo trồng thiện căn tịnh tâm đầy đủ theo các vị Phật, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trên.

Ví như có người trong hằng hà sa số kiếp, ngày ngày dùng trăm ngàn vị ăn uống, y phục tốt cúng dường các vị Bồ-tát tu hạnh dương xa, ở tất cả thế giới như cực vi trần số, lại có người trong một ngày cúng thí một bữa ăn cho một Bồ-tát tu hạnh tượng xa, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Nếu có người trong hằng hà sa số kiếp, ngày ngày dùng trăm ngàn vị ăn uống và y phục tốt cúng dường các vị Bồ-tát tu hạnh tượng xa ở tất cả thế giới như cực vi trần số, lại có người trong một ngày cúng thí một bữa ăn cho một Bồ-tát tu hạnh thần thông nhật nguyệt, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Nếu có người trong hằng hà sa số kiếp, ngày ngày dùng trăm ngàn vị ăn uống và y phục tốt cúng dường các vị Bồ-tát tu hạnh nhật nguyệt thần thông, ở tất cả thế giới như cực vi trần số, lại có người trong một ngày cúng thí một bữa ăn cho một Bồ-tát tu hạnh thần thông Thanh văn, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Nếu có người trong hằng hà sa số kiếp, ngày ngày dùng trăm ngàn vị ăn uống và y phục tốt cúng dường các vị Bồ-tát tu hạnh thần thông Thanh văn, ở tất cả thế giới như cực vi trần số, lại có người trong một ngày cúng thí một bữa ăn cho một Bồ-tát tu hạnh thần thông Như Lai, thì lượng phước như vậy hơn gấp bội A-tăng-kỳ lần lượng phước người trước.

Nơi đây nên hỏi: Thế nào là tu hạnh Bồ-tát dương xa cho đến Bồ- tát tu hạnh thần thông Như Lai?

Đáp: Kinh Nhập Định Bất Định Ấn nói: Phật dạy: Này Diệu Cát Tường! Bồ-tát có năm loại hạnh. Đó là: Hạnh dương xa, hạnh tượng xa, hạnh thần thông nhật nguyệt, hạnh thần thông Thanh văn và hạnh thần thông Như Lai. Trong năm loại hạnh có hai hạnh dương xa và hạnh

tượng xa còn có thoái chuyển đối với đạo quả Bồ-đề vô thượng. Còn hạnh thần thông nhật nguyệt, thần thông Thanh văn và hạnh thần thông Như Lai, tu ba hạnh này tức không còn thoái chuyển nơi đạo quả Bồ-đề vô thượng.

Thế nào gọi là Bồ-tát tu hạnh dương xa?

Thí như có người muốn qua số lượng các thế giới nhiều như số vi trần nơi năm cõi Phật số bèn nghĩ: Ta nên dùng xe dê. Nghĩ rồi bèn theo đường mà đi. Qua thời gian cần mẫn chịu khổ dài lâu đi được một trăm do tuần, bỗng gặp một cơn gió lớn thổi lui tám mươi do tuần. Này Diệu Cát Tường! Ông nghĩ thế nào về người cỡi xe dê này, nếu qua một kiếp cho đến vô số kiếp (bất khả thuyết bất khả thuyết kiếp) người này có thể qua số thế giới kia hoặc một thế giới không?

Diệu cát Tường thưa: Thưa Thế Tôn! Không thể qua, không thể có chuyện qua được.

Phật bảo: Này Diệu Cát Tướng! Đúng vậy, đúng vậy! Hoặc có Bồ-tát trước phát tâm đại Bồ-đề rồi, sau không trì không tụng pháp Đại thừa, trở lại ưa thích tu tập, đồng thời khen ngợi thọ trì đọc tụng giải nghĩa pháp Thanh văn, lại khiến người khác cũng tu tập trì tụng hiểu rõ. Do nhân duyên này làm trí tuệ cùn nhụt và thoái chuyển nơi đạo vô thượng trí. Bồ-tát này tuy trước tu tập tâm đại Bồ-đề, với tuệ căn, tuệ nhãn, mà vì trí tuệ cùn nhụt nên bị hoại mất. Đây gọi là Bồ-tát tu hành dương xa (hạnh xe dê).

Thế nào là Bồ-tát tu hạnh tượng xa (xe voi)? Thí như có người cũng muốn đi qua các thế giới nhiều như số vi trần nơi năm cõi Phật như trước bèn tự nghĩ: Ta nên dùng xe voi loại cực tốt có đầy đủ tám bộ phận. Nghĩ rồi theo đường mà đi. Trải qua trăm năm đi được hai ngàn do tuần. Chợt gió lớn thổi lui một ngàn do tuần. Này Diệu Cát Tường! Ông nghĩ thế nào… cho đến… người này qua được một thế giới không?

Diệu Cát Tường đáp: Thưa Thế Tôn! Không thể được, không thể có chuyện ấy.

Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Đúng vậy! Đúng vậy! Hoặc có Bồ-tát trước phát tâm đại Bồ-đề, sau lại không trì tụng pháp Đại thừa, trở lại ưa thích tu tập pháp Thanh văn, trì tụng giải rõ. Đây gọi là Bồ-tát tu hạnh tượng xa.

Thế nào là Bồ-tát tu hạnh thần thông nhật nguyệt? Thí như người muốn đi qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi năm cõi Phật, như người trước… cho đến… dùng hạnh thần thông nhật nguyệt theo đường mà đi. Này Diệu Cát Tường! Ông nghĩ người này có thể qua các thế giới kia

không?

Diệu Cát Tường bạch: Thưa, người này có thể đi qua, nhưng phải chịu khổ nhọc chuyên cần trải qua thời gian dài lâu.

Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Đúng vậy! Đúng vậy! Hoặc có Bồ-tát trước đã phát tâm đại Bồ-đề, không thích tu tập pháp Thanh văn, cho đến một bài kệ bốn câu cũng không trì, tụng. Chỉ thích đọc tụng giải thích thấu tỏ pháp Đại thừa. Đó gọi là Bồ-tát tu hạnh thần thông nhật nguyệt.

Thế là Bồ-tát tu hạnh Thần thông Thanh văn?

Ví như có người muốn qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi năm cõi Phật như trước… cho đến… người này dùng hạnh thần thông Thanh văn theo đườngmà đi. Này Diệu Cát Tường! Theo ý ông người này có thể đi qua các thế giới kia chăng?

Diệu Cát Tường bạch Phật: Thưa Thế Tôn! Người này có thể đi

qua.

Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Đúng vậy! Đúng vậy! Như các

bậc Bồ-tát phát tâm Bồ-đề rồi, yêu thích tu tập pháp Đại thừa, sau đó đối với người tu Đại thừa, với người tín giải, trì tụng, thâu nhận pháp Đại thừa và đối với các Bồ-tát hết lòng tín phụng qui hướng, thân cận, mong cầu pháp Đại thừa, thọ trì đọc tụng mãi đến lúc gặp phải nhân duyên mất mệnh, cũng không có lúc tạm xa rời pháp Đại thừa, lại còn dùng hương hoa các loại tôn quý cúng dường các người khác tu tập Đại thừa, cũng không có lòng kiêu mạn đối với người chưa học pháp Bồ-tát, thì đó gọi là Bồ-tát tu hạnh thần thông Thanh văn

Thế nào gọi là Bồ-tát tu hạnh thần thông Như Lai?

Ví như có người muốn đi qua số thế giới nhiều như số vi trần nơi năm cõi Phật như trước… cho đến… người này cầu hạnh thần thông của Phật theo đường mà đi. Này Diệu Cát Tường! Ông có nghĩ người này nhanh chóng đi qua các cõi kia không?

Diệu Cát Tường bạch Phật: Thưa Thế Tôn! Người này trong khoảng sát na, ngay lúc phát tâm liền có thể nhanh chóng đi qua những thế giới kia.

Phật bảo: Này Diệu Cát Tường! Đúng vậy! Đúng vậy! Cũng như Bồ-tát phát tâm đại Bồ-đề rồi, cho đến… khéo giải nghĩa lý sâu xa rộng lớn của Đại thừa, thường vì cứu độ tất cả hữu tình mà phát tâm đại Bồ- đề từ bi thâu nhận, giữ tâm dũng mãnh cần mẫn tu sáu pháp Ba-la-mật- đa và bốn nhiếp pháp, rồi lại khiến người khác cũng được an trụ như vậy. Đây gọi là Bồ-tát tu hạnh Thần thông Như Lai.

Ở đây nên nói: Nếu có người hủy báng chánh pháp, thì đối với pháp tạo tác các chướng nạn. Đó là tội cực lớn. Như Kinh Bát-nhã Ba La Mật Đa nói: Hoặc có người tu Bồ-tát thừa, tuy từng được gặp trăm ngàn vô số chư Phật Như Lai rộng hành pháp bố thí nơi chỗ Phật cho đến tu tập trí tuệ, nhưng khởi tâm có sở đắc, nên dù được đến trong hội Phật nghe thuyết giảng Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa, nhưng không sanh tôn trọng. Hoặc thân hoặc tâm đều không thanh tịnh, khởi tuệ nhiễm ô, thành nghiệp tội lớn, tức đối với Bát-nhã Ba-la-mật-đa thâm diệu sanh hủy báng. Mà hủy báng Bát-nhã Ba-la-mật-đa sâu xa tức là hủy báng chư Phật Thế Tôn ở ba đời quá khứ vị lai hiện tại và Nhất thiết trí của Phật. Vì nhân duyên này nên làm chướng nạn lớn cho pháp. Nghiệp này nối tiếp nên bị đọa vào địa ngục lớn, trải qua trăm ngàn vô số năm, cứ rời địa ngục này lại vào địa ngục khác. Cứ như thế xoay chuyển vô số lần thành hoại. Ra khỏi địa ngục lại phải đọa vào chốn ngạ quỉ và súc sanh.

Tôn giả Xá-lợi-tử bạch Phật: Thưa Thế Tôn! Tội làm chướng ngại chánh pháp này nối tiếp tục sẽ bị đọa địa ngục ngũ vô gián. Nay có thể nói tội nghiệp ấy là lường tính được hay là không thể nói chăng?

Phật bảo: Hãy dừng lại Xá-lợi-tử! Ông không nên nói! Lại nữa, người tu hạnh Bồ-tát có nhiều loại ma sự.

Kinh Bát-nhã Ba-la-mật-đa nói: Lại nữa, Tu-bồ-đề! Nếu có kiến lập các danh tự thì Bồ-tát nên biết đó là ma sự. Như có ma đến chỗ Bồ- tát nói như vầy: « Bồ-tát! Ông hiện đang thành Chánh giác, hãy kiến lập danh này ». Lúc ấy Bồ-tát liền xét nghĩ, nếu trụ nơi tướng bất thoái chuyển thì loài ma kia không dễ làm hại được. Nếu khởi tâm nghĩ cho là ta được thọ ký, tức sinh ý ngã mạn, sinh khinh thường các Bồ-tát khác. Đấy là ma ác tận dụng phương tiện khiến Bồ-tát xa rời Bát-nhã,

bỏ bạn lành theo bạn ác, hoặc rơi vào bậc Thanh-văn hoặc rơi vào bậc Duyên giác. Người khởi tâm tương ưng khinh mạn, phạm tội rất nặng hơn cả bốn trọng tội căn bổn. Bồ-tát nên biết: đây là ma sự.

Kinh Diệu Cát Tường Thần Thông Du Hí nói: Diệu Cát Tường nói: Thiên tử! Theo việc có sự nghiệp thành tựu, đó đều là ma sự, hoặc có chỗ mong cầu, hoặc có pháp để giữ lấy, hoặc có pháp để xả bỏ, đều là ma sự. Như có sự mong muốn, như có sự tưởng tượng, hoặc có sự thu nạp, hoặc có sự lường tính đều là ma sự. Lại nữa, Thiên tử! Đối với tâm Bồ-đề có chỗ để chấp giữ, vướng mắc đều là ma sự. Đối với việc bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn thiền định, trí tuệ, nếu tâm có chỗ chấp giữ đều là ma sự. Lại nữa, bố thí khởi tâm kiêu mạn, trì giới trụ

nơi phân biệt, nhẫn nhục mà còn sân hận, tinh tấn có hí luận, thiền định chấp giữ tướng, trí tuệ có tác ý, tất cả đều là ma sự. Hoặc khởi tâm chán bỏ, thích ở nơi tịch tĩnh cũng là ma sự. Nếu đối với sự ít muốn biết đủ, công đức Đầu-đà mà khởi ý hiểu biết lãnh thọ, đó là ma sự. Nếu hành pháp “Không”, hành Vô tướng, hành Vô nguyện, hành không hí luận, hành xa lìa, tu hành theo lời dạy của Như Lai mà khởi ý ngã mạn và có sự phân biệt thì đều là ma sự. Này Thiên tử ! Cho đến dù có phân biệt hay không phân biệt thì lúc sinh niệm nghĩ về kiến - văn - giác - tri đều là ma sự.

Thiên tử hỏi: Thưa Bồ-tát Diệu Cát Tường ! Những ma sự này từ nguyên do nào mà khởi?

Bồ-tát Diệu Cát Tường đáp: Thiên tử! Những ma sự đều do tương ưng với tăng thượng mà dấy khởi. Vì sao vậy? Các ma đối với pháp tương ưng, tăng thượng rình tìm chỗ tiện lợi. Nếu thắng pháp không tương ưng thì ma sự có chỗ nào để tác hành?

Thiên tử nói: Thưa Bồ-tát ! Thế nào là Bồ-tát tương ưng tăng thượng? Thế nào là không tương ưng?

Bồ-tát Diệu Cát Tường đáp: Thiên tử! Như có hai pháp tương ưng, đó tức là tương ưng tăng thượng. Vì sao? Hai pháp tương ưng này là sự nương dựa hòa hợp của thế gian. Tương ưng tăng thượng này tức là chính tương ưng tăng ngữ. Chính tương ưng nầy tức là không tương ưng tăng ngữ. Sự không tương ưng này tức là tăng ngữ không hí luận. Sự không hí luận này tức là chính tương ưng tăng ngữ. Dù tương ưng dù không tương ưng, trong đây đều được thành lập.

Do đó Thiên tử! Không tương ưng mắt, không tương ưng sắc, cho đến không tương ưng ý, không tương ưng pháp. Nói như vậy là chính tương ưng của Bồ-tát.

Lại nữa, Thiên tử! Nên biết Bồ-tát có hai mươi loại pháp làm ma sự khởi theo, khiến ma hung hãn. Những gì là hai mươi pháp?

Một là: đối với việc tu sự nghiệp giải thoát, đối với việc sợ hãi sanh tử, đối với việc tu hạnh tương ưng thù thắng, phương tiện thân gần phụng sự cúng dường, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Hai là: Nếu chỉ quán “không” mà dứt bỏ hữu tình, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Ba là: Chỉ quán vô vi, còn thiện căn hữu vi thì mệt chán, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Bốn là: Tuy khởi ý định mà không tu hạnh định, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Năm là: Lúc nói pháp chỉ thích giảng nói, không khởi tâm đại bi đối với người nghe, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Sáu là: Cầu hành bố thí với người có đức có giới, rồi hủy báng kẻ phá giới, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Bảy là: Thích nói pháp Thanh văn Duyên giác, che lấp không luận pháp Đại thừa, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Tám là: Không bàn luận ý nghĩa thâm diệu, chỉ thích bàn luận ý nghĩa thông thường, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Chín là: Tuy biết đạo Bồ-tát mà không biết cầu tu đạo Ba-la-mật, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười là: Khen ngợi ngôn ngữ tương ưng tăng thượng. Với các hữu tình không tương ưng, lại chỉ dạy, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười một là: Tuy gieo trồng thiện căn nhưng trái ngược với tâm Bồ-đề, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười hai là: Tương tục hành quán hạnh tương ưng nhưng không chỉ dạy hữu tình cần chỉ dạy, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười ba là: Tuy cầu dứt hết phiền não vô dư, nhưng chán ngán phiền não tương tục của sinh tử, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười bốn là: Tuy nghĩ xét về thắng tuệ mà không giữ cảnh sở duyên của tâm đại bi, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười lăm là: Không đủ phương tiện đối với tất cả hạnh thiện, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười sáu là: Tuy mong cầu pháp tạng Bồ-tát nhưng thích thọ trì sách ngoại đạo như Lộ-già-da-đà, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười bảy là: Tuy được nghe nhiều pháp nhưng thường cất giấu tiếc rẻ không khiến người khác được biết, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười tám là: Tuy nghe nhiều, theo duyên thế gian vì người giảng nói, trao pháp nhưng thủ giữ tiền bạc, mua bán không có nghĩa lợi, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Mười chín là: Đối với Pháp sư Đại thừa không tôn trọng, gần gũi học hỏi, phụng sự, trái lại gần gũi với Thanh văn, Duyên giác, tuy không đồng phận nhưng đồng chỗ khen ngợi, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Hai mươi là: Nếu Bồ-tát ỷ lại chỗ giàu có, uy đức phú thịnh nên không tôn trọng thân cận thừa sự với các bậc Thiên Đế Thích, Phạm Vương, Hộ Thế, Vua, Trưởng giả, đó đều là ma sự của Bồ-tát

Đó là hai mươi pháp của Bồ-tát, theo đó mà ma sự nổi lên và khiến ma hung hãn.

Kinh Hải Ý nói: Như có Bồ-tát đầy đủ danh tiếng, giàu có tự tại,

dòng dõi cao quí, quyến thuộc đông nhiều, đầy đủ phước hạnh, do vậy nên sinh biếng nhác, không dùng trí cầu thắng hạnh tương ưng mà phóng dật kiêu ngạo, hoặc thấy có Bồ-tát xuất gia viên mãn, thường dùng trí hạnh cầu pháp tương ưng, chịu đựng gian khổ, gió to, nắng dữ đều cam chịu đựng, thân thể hao gầy, dung mạo xấu xí, Bồ-tát trước thấy công năng cao của Bồ-tát này lại sinh ý khinh mạn, vị này có nói hay thuyết khéo cũng không nghe, lại còn tăng thêm lòng kiêu ngạo, nghi ngờ, đó đều là ma lực trói buộc của Bồ-tát

Lại nói: Có bốn loại pháp có thể làm chướng ngại pháp Đại thừa.

Một là: Khoe đức của mình.

Hai là: Dìm che đức của người khác.

Ba là: Ngã mạn lớn mạnh.

Bốn là: Giận hờn lâu chắc.

Các Bồ-tát cũng đừng nên cho phát tâm Bồ-đề rồi là điều đáng mừng và đủ mà còn phải rộng tu thắng hạnh tương ứng.

Hỏi: Bồ-tát tại gia tu hạnh như thế nào?

Đáp: Như Kinh Dũng Thọ Trưởng giả Vấn nói: Phật bảo: Trưởng giả! Bồ-tát tại gia tuy ở nhà mình nhưng thường tu hành hạnh của bậc chính sĩ (Bồ-tát) không phải việc làm của chính sĩ thì không làm. Đúng như pháp xử dụng, không dựa theo phi pháp. Trong gian khổ vẫn mong cầu chính mệnh mà tự sống không sống bằng tà mệnh. Không làm phiền nhiễu người khác. Tuy thường thọ dụng chỗ lợi ích của mình nhưng quán sát vô thường, rộng lấy pháp chân thật mà hành bố thí, xả bỏ hết, không bỏn sẻn; lo việc tôn kính cha mẹ; với vợ con, nô tỳ, người giúp việc cho đến bạn bè, trí thức, thường đem chánh pháp chỉ bảo cho nhau.

Còn thế nào là hạnh bất chính của Bồ-tát tại gia?

Như kinh Xuất Gia Chướng Nạn nói: Phật bảo Tôn giả Đại Danh: Ông nay nên biết: Những kẻ sinh ra bị mù, điếc, câm và Toàn-đà-la (kẻ bần cùng), người không biết vui, kẻ hay hủy báng, kẻ dua nịnh quanh co, kẻ không phải nam, kẻ thường là tôi tớ, kẻ chuyển thành thân nữ, lạc đà, lừa, heo, chó, cho đến rắn độc, những giống loại như vậy, nhiều đời nhiều kiếp sinh ra đều không yêu thích những điều dạy bảo của Phật.

Lại nữa, Đại Danh! Có bốn loại pháp là chướng nạn của Bồ-tát tại gia :

Một là, đối với những loại hữu tình đã từng gieo trồng thiện căn ở trước Phật và những người có tâm cầu xuất ly, người có tâm yêu thích Thánh đạo mà làm trở ngại thì đó là chướng nạn thứ nhất của Bồ-tát

tại gia.

Hai là, vì tham đắm tiền của con cái quyến thuộc, không tin nghiệp báo. Trong thân quyến có người nam hoặc nữ hoặc vợ, hoặc con bỏ phú quý muốn xuất gia mà làm trở ngại những người này thì đó là chướng nạn thứ hai của Bồ-tát tại gia.

Ba là, Bồ-tát tại gia hủy báng chánh pháp, tuy được nghe nhận những pháp chưa nghe nhưng nghe xong lại không tin và sinh hủy báng, đó là chướng nạn thứ ba của Bồ-tát tại gia.

Bốn là, đối với Sa-môn, Bà-la-môn đầy đủ giới đức nếu khởi tâm tổn hại và những ý lỗi lầm thì đó là chướng nạn thứ tư của Bồ-tát tại gia.

Bốn loại như vậy và những pháp chướng ngại khác biệt khởi lên , đều là chướng nạn của Bồ-tát tại gia cho đến nhiều đời kiếp.

Ví như có một người bị rớt vào giếng bẩn, bèn nói với những người khác: Thích ghê! Nước giếng này thật trong sạch! Những người khác nghe rồi cứ tưởng ở chỗ nước bẩn kia là trong sạch, không biết dơ bẩn, không thanh tịnh. Những loại hữu tình nhiễm dục cũng lại như vậy, tự mình vấy dính bùn dục còn dạy bảo khiến người khác cũng vấy dính, tự ngửi mùi thối rồi bảo người cũng ngửi, tự đọa trong chốn hiểm nạn tham sân si rồi bảo nhiều người cùng đọa.

Lại như có người chuốc lấy oán đối như ném vào hầm lửa, ngọn lửa này sáng mạnh cao bằng bảy lần thân người, không củi cũng không khói. Người nhiễm dục cũng lại như vậy, gần gũi nữ nhân, ca ngợi việc dục, đọa vào hầm lửa dục, lại dạy bảo người khác cũng đọa, làm cho người kia đọa rồi, bị bệnh, khổ, lo sầu thường bức bách. Lại như có người dạy bảo khiến người khác lên núi “mũi đao” để hưởng hoan lạc và nói: Núi này bằng phẳng không có nguy hiểm có thể lên núi để hưởng hoan lạc. Trong thế gian, cha mẹ yêu thương con cái cũng lại như vậy. Vì thương con nên giữ chặt nhiễm dục, mà pháp nhiễm dục thực sự rất xấu ác như rắn độc. Người có tâm nhiễm trước vợ người kia dùng lời đẹp đẽ ca ngợi sự dục. Ba nẻo ác, hiểm độc rất đáng sợ lại dùng lời hoa mỹ nói ngược là nẻo thiện. Người nói điều này đáng đọa trong các chốn địa ngục - ngạ quỷ - súc sinh.