Đại Tập 174 · Bộ Chư Tông XIV · Số 1997–2000 (Quyển 1–20)

Hư Đường Hòa Thượng Ngữ Lục - Quyển 5

HƯ ĐƯỜNG HÒA THƯỢNG NGỮ LỤC

QUYỂN 5

Đức Thế tôn lên cõi trời Đao-lợi nói pháp cho mẹ, vua Ưu-điền nhớ Phật. Ánh sáng vàng tím chiếu khắp núi sông. Nhân gian trên trời nhiều ý khí, từng sai Văn-thù thống lãnh đồ chúng. Trong thành Tỳ -da hỏi Duy-ma.

Thế tôn, nhân vua Càn-Thát-Bà tấu nhạc. Lúc ấy, núi dông đất đai đều lên tiếng đàn. Ca-diếp đứng dậy múa, vua Càn-Thát-Bà hỏi Ca-diếp: Há chẳng phải là A-la-hán, các lậu đã hết, sao lại có tập khí dư thừa?

Đức Thế tôn nói: Thật không có tập khí dự thừa, chớ phỉ báng pháp. Có kiếm ba thước, có thể yết kiến nước Triệu, mắt trông ngàn dặm, khó thấy sợi tơ. Đường đường vòi vọi, Đại sư ba cõi. Đức Thế tôn nhân ngoại đạo hỏi: bất luận có lời hay không lời, Phật im lặng hồi lâu.

Có người sức mạnh đều là khác. Đợi nhàn rũ tay liền tương ưng.

Thế nào nửa đêm mặt trời Phù tang đẩy lên tầng trên hết núi Tu-di.

Vua nước Kế-tân, cậy kiếm hỏi Tôn giả Sư Tử:

Đêm khuya thanh vắng chân trời rơi xuống chậu vàng, trên gối khô, ngô đồng tàn chuyển mới, đổi nước thương gió nhẹ nhàng chỉ, keo khó nối được người đứt ruột.

Bà già đốt am.

Vách sắt và mây tan từng áng, núi đen bỗng xuất hiện trăng tròn đến trúng chỗ tối sáng, ngoài trời xuất đầu ai giải xem.

Đồng Tử Thiện Tài tham học năm mươi ba vị thiện tri thức. Cuối cùng đến lầu các Di-lặc.

Cảnh giới đại nhân thật khó đến. Sau khi đến làm sao nói cho người, chẳng phải sức tri kiến của đương nhân. Chớ dùng tri kiến phân biệt thân sở.

Đạt-ma yết kiến Lương Vũ Đế.

Tiếng ngọc thổi đến đài phụng hoàng. Điện xưa thâm trầm sáng

chưa mở. Đầy đất hoa rơi xuân đã qua, rậm rạp không tan vẫn rêu xanh.

Kinh Lăng-nghiêm nói: Lúc ta không thấy, sao chẳng thấy chỗ ta không thấy?

Đá nhuộm chẳng phải ngọc, nước trong chẳng phải vàng, Đại vũ quyết về Tây. Bồn chồn khóc lóc mà chìm trên cạn.

Đẹp hề, xa hề, đá xưa cối nay.

Xưa có vị lão túc, một mùa hạ không nói pháp cho Sư Tăng.

Trời lạnh buốt, khóc buồn hang thu, mới biết biển xanh, bèn chèo thuyền xa thẳm. Nghe nói nguyên do từng rửa tai. Đáng thương Sào phủ liền đánh trâu.

Kinh Duy-ma chép: Người thí cho ông không gọi là ruộng phước. Núi xanh mây trắng, khe xanh trăng lành, vẽ hổ thành cáo, chỉ được một cái.

Đại sư Trí giả ở Nam Nhạc ngộ Tam-muội Pháp Hoa.

Thật dùng chân pháp cúng dường Như lai. Hoa ở núi sau nở chỗ hiểm nguy. Một đêm cuồng phong thổi nuốt hết. Cỏ hoa vô số điểm rêu xanh. Lão tử nói: Nhìn không thấy gọi là Di. Lắng không nghe gọi là hiếm, nắm không được gọi là nhỏ, ba thứ nầy không thể vặn hỏi.

Tiên trâu xanh: Đi không hư truyền thường dùng rơi vào bên đoạn trong hư không. Tự là một đời nhiều vận xấu. Đêm khuya chỉ đứng trước cổ hoàng.

Thiền sư Nam Nhạc Tư Đại nhân Chí công sai người truyền ngữ, một hớp nuốt hết Chư Phật ba đời. Răng như cây kiếm, mắt như chuông, dây đàn đứt keo nối không được. Chỉ cần tri âm lắng tai nghe.

Phu Tử nói: Sáng nghe đạo chiều chết cũng cam.

Tấm biển mới bày thấy bậc Thánh. Chớ đem sinh tử so thân sơ, Đài xanh lịch ngày phiền anh xem, một năm phải có một mùa xuân.

Gái đẹp lìa hồn.

Đi điếu phải có hoa đào, sau xe tang là giấy tiền, khách môn hạ lão Hồ thà xuống suối vàng.

Điều Đạt phỉ báng Phật.

Đầu núi muôn trượng bỏ đi được. Không biết nơi nào tìm thây chết, gió nghiệp thổi lên sống tỉnh lại, lại hỏi như nay là lúc nào?

Cô gái xuất định.

Sông quê nổi thuyền nhẹ. Khói ấm sanh rau đỏ, tối đến nhìn trên hồ. Đầy người đi đánh cá.

Vương Thường Thị hỏi: Lâm Tế hỏi: Nhất đường Tăng còn xem

kinh không?

Việc đến vô tâm không nên khinh, quạ đen ngỗng trắng còn hoài nghi. Tự chẳng đích thân thấy lão đầu vàng, đâu dám gặp người tiết lộ cho y.

Dương Đại Niên tham Hòa thượng Quảng Tuệ Liên, phát minh có bài tụng, tám gốc mài đi trong bàn không. Sư tử lông vàng biến thành chó. Định lấy thân che Bắc Đẩu, cần phải chắp tay sáng trời Nam.

Đá trắng đục đục, dấu ngọc đẹp của anh. Nhạc này của Quân Tử, trần tháo thượng thư, một ngày cùng các quan lên lầu. Nhìn thấy các vị Tăng có một vị quan nói: Đến đây đều là Tăng hành cước.

Thượng thư nói: chẳng phải.

Vị quan nói: sao biết là chẳng phải?

Thượng Thư nói: Đợi gần cùng các ông khám qua.

Chốc lát Tăng đến. Thượng Thư vời đến nói: Thượng tọa!

Tăng ngưỡng đầu.

Thượng Thư nói: không tin đạo.

Lý đều từng gò ao, tuy biến khó phân giúp tự trốn, đưa người lầu cao thôi ngóng. Rõ ràng có thể thấy lông thu.

Bàng cư sĩ sắp thị tịch, đầu dựa vào gối của Địch Tướng Công, dặn rằng: Chỉ nguyện rỗng không các điều có, cẩn thận chớ thật các điều không. Muốn biết chỗ cùng nguồn, người nào là chỉ mê. Bóng trời ngoài gà chó. Đào mận tự thành lối đi.

Bùi Tướng Quốc hỏi vị Tăng: xem kinh gì?

Vị Tăng đáp: Xem kinh Vô Ngôn Đồng Tử.

Bùi nói: Có mấy quyển?

Có hai quyển.

Đã là vô ngôn vì sao lại có hai quyển.

Vị Tăng không đáp được.

Từng rơi hốt ngoài cỏ sương đá, lại đỡ đi thô đến Đường Thiên, chỉ lấy bốn biển rủ khăn tay, tôm cua cá rồng làm một xâu.

Hoàng bá ở chỗ Nam Tuyền làm Thủ tọa, bằng lòng lễ xin thí tài.

Ném qua ném lại rồi trinh thí. Trước cửa địa ngục quỷ mắt sáng, nhìn phá đầu lâu ngoài gan ruột, trên đỉnh Ma-ê một lớp sáng. Lục Hằng Đại Phu hỏi Nam Tuyền: Pháp sư Triệu cũng kỳ quái.

Ghi chép muốn gõ cửa nhà trời, thường không có người để cùng bàn. Nhân được già sống nhe tay bỏ, gió đến bất chợt tối mất hồn.

Trấn Sử Thiền Đường ở trên giới, hễ thấy Tăng liền hỏi:

Nếu khế hợp thì giữ lại ở một đêm. Có hai vị Tăng, từ chỗ Mã Đại Sư đến, liền hỏi: Đại Sư có phương tiện gì?

Vị Tăng nói: Tức tâm là Phật, liền bị đuổi đi.

Lại có hai vị Tăng đến, ông cũng hỏi như trước.

Tăng nói phi tâm phi Phật, cũng bị đuổi đi.

Dưới tướng làng xanh lập công huân, thao lược xong toàn riêng thấy anh. Vừa từ lòng son đến báo quốc, bên chước đâu chưa từng nghe. Hàn Sơn, Thập Đắc biết trước Quy Sơn đến Quốc Thanh thọ giới. Linh Sơn một bề bia ký, ba lần đích thân làm quốc vương, cây gậy lại tìm biết xa gần. Rõ ràng trời đất lướt vàng đen. Lục Tổ gọi môn nhân nói: ta muốn về Tân Châu.

Hưng khởi ở trời tận đầu trời Nam, chưa đi trước đã đến Tân Châu. Khi đến không miệng đi không bạn, đâu lại man mác lá vàng thu. Hòa thượng Nhượng nói: Đạo Nhất nói pháp ở Giang Tây, chẳng thấy gởi tin tức đến.

Tâm lão bà ngày ngày lo lắng, sợ rơi vào trong hủ gia vị nhà người. Tin tức đến sau Hồ Loạn, Giang Tây Tông phái lưu thông tốt. Trung Quốc sư hỏi Tử Lân cung phụng.

Từ đâu đến?

Từ thành Nam đến. Thành Nam cỏ mầu gì? Cỏ mầu vàng.

Sư liền hỏi Đồng tử: Thành Nam cỏ mầu gì?

Cỏ mầu vàng.

- Chỉ Đồng Tử cũng có thể trước rèm ban cho Tử Đối Ngự Đàm huyền.

Muốn đảo lộn hết ruột khô, ra cửa bất chợt lại dặn dò, khuyên anh nên trở về sớm. Chớ đợi gió xuân mắt liễu xanh.

Mã Tổ nhân Bách Trượng tái tham.

Cơ loại nhái lại khác nhau. Lao bay lửa tung đầu lâu không, tâm trộm chết đều khó làm sống, bỗng thấy Kim ô ra biển đông.

Bách Trượng và chồn hoang.

Không rơi vào nhân quả, chợt xuất hiện chồn hoang. Tâm người như sắt, phép quan như lò lửa. Không mê mờ nhân quả, thoát được thân chồn. Trên đỉnh không xương, dưới cằm có râu.

Hoàng Bá nhân Lâm Tế từ Đại Ngu về.

Nhổ cây gió thổi xào xạc, mây mưa che phủ trong đó. Ngàn muôn sóng vỗ kinh trời đất. Đến biển mới biết tin chẳng thông. Hương Sơn

bốn lần đánh trống:

Giày cỏ là đội thông làm cài, giống như thanh nhãn trái mắt. Ngữ âm chỉ ở dưới hiện gió, suốt ngày không người chẳng đến thềm.

Giáp Sơn nói: Giữa đường thấy rắn chết chớ đánh chết. Chiếc giỏ không đáy đựng đem về.

Kẻ vác bản không ràng buộc, Thủ Dương Sơn chết đói, thề không ăn gạo nhà Chu.

Giáp Sơn nói: Ta hai mươi năm ở núi này, không hề nêu một việc trong tông môn. Có vị Tăng hỏi: Thừa Hòa thượng có nói hai mươi năm ở núi này, không hề nêu một việc trong tông môn phải không?

Sơn nói: Đúng.

Tăng xô nhào giường thiền. Sơn liền thôi.

Đến hôm sau, phổ thỉnh đào một cái hố, sai thị giả thỉnh vị Tăng nói lời thoại hôm qua đến.

Sơn nói: Lão Tăng hai mươi năm chỉ nói lời vô nghĩa, nay xin Thượng tọa đánh chết lão Tăng, chôn dưới hầm. Nếu không đánh chết Lão Tăng thì Thượng tọa tự đánh chết chôn trong hầm này, vị Tăng nầy cuốn hành trang lèn đi.

Hải Liên Bằng bận rộn nắm trời trăng, ánh sáng đêm thấu bên sao Đẩu ngưu. Chẳng chỉ đặt kiếm nhiều kế sống, Ba tư mắt lòa đầy đại đường.

Một hôm, Ma cốc ngồi trong trướng giấy, dùng khăn tay che đầu. Phi vân vào thấy liền làm tiếng khóc, hồi lâu đi ra pháp đường nhiễu quanh giường thiền một vòng rồi trở lại. Cốc bỏ khăn tay đi và ngồi. Vân nói: Trong cái chết được sống, trong muôn không có một. Cốc xuống giường làm thế kéo tọa cụ. Vân đến đứng gần nói: Trước chết sau sống, ông có chịu không?

Cốc nói: chịu thì chịu, sư hỏi làm gì?

Vân đẩy ra nói: biết, lời nói trước của ông không phụ lời sau. Năm mươi cười ông ta trước trăm bước. Làm sao cưỡi ngựa hơn cưỡi trâu? Không cần so sánh nhiều hay ít. Về đến núi nhà thì thôi. Phong Huyệt nhân vị Tăng hỏi im lặng, nói nang liền quan đến lìa sự mầu nhiệm.

Lấy ngọc làm chim bổ các, lấy chuột làm châu, rõ ràng hư không bao la.

Thủ Sơn dạy chúng: Các Thượng tọa không được hét mù hét loạn. Bình thường nói với ông, khách thì thỉ chung khách. Chủ thì thỉ chung chủ, khách chẳng có hai khách, chủ chẳng có hai chủ.

Nếu có hai khách hai chủ, hai người thì đều thành kẻ mù. Cho nên ta đứng ông phải ngồi, ta ngồi ông phải đứng. Ngồi thì ngồi với ông, đứng thì đứng với ông, tuy như thế, mắt nhanh chống mới được khách chủ có đều sai khiến bên ngoài. Hành Tăng cần phải ra khỏi thường tình, không dừng ở chỗ nước mở cửa. Nửa đêm trăng đến không dám sáng.

Nam viện, nhân vị Tăng hỏi trên cục thịt đỏ, vách đứng ngàn thước há chẳng phải là lời của Hòa thượng ư?

Viện nói: Đúng vậy.

Vị Tăng xô nhào giường thiền.

Viện nói: Ông xem kẻ mù làm loạn.

Vị Tăng suy nghĩ.

Viện liền đánh, đuổi ra.

Trời trăng không sáng giết khí nổi. Ca sấu trời cổ chiến vượn khỉ. Đánh gọi được thẳng xuống lần lượt, kẻ kia không còn ngẩng đầu lên.

Đặng ẩn phong từ biệt Mã Tổ, Tổ nói: Đi đâu?

Đến Thạch Đầu.

Đường Thạch Đầu trơn.

Ngàn cây tùy thân, gặp trường làm vui, liền đi. Đến Thạch Đầu nhiễu quanh giường thiền một vòng, dộng tích trượng một cái, hỏi: Là Tông chỉ gì?

Đầu nói trời xanh trời xanh.

Phong không đáp được, trở về nêu cho Mã Tổ nghe, Mã Tổ nói:

Ông đi ngay, đợi ông ta nói trời xanh trời xanh ông bên hử hai tiếng. Phong lại đi, vẫn hỏi như trước, Đầu bèn hử hai tiếng, Phong không đáp được, trở về nêu cho Mã Tổ, Tổ nói: Ta nói cho ông nghe đường Thạch Đầu trơn, đường Thạch Đầu nguy hiểm người khó đến. Người đến mới biết trơn như rêu, hai lần qua ba lần về tuy té nhào, toàn thân cả bàn lại đi về.

Nam Tuyền ở Am, bấy giờ có một vị Tăng đến. Tuyền nói: Ta lên núi làm việc, giờ thọ trai ăn cơm xong đem một phần cơm đến. Vị Tăng ấy ăn xong, đem việc nhà một lúc đập nát, lên giường nằm mãi. Tuyền thấy lâu không đến, trở về thấy vị Tăng nằm, Tuyền cũng đến nằm, vị Tăng bỏ đi.

Quần ngắn áo dài khăn trắng, ô hô dưới trăng, mau đẩy vòng, gặp nhau trên đường Lạc Dương, đều là người buôn bán qua lại. Nam Tuyền nói: Tâm chẳng phải Phật, trí chẳng phải Đạo. Hôm qua nhân đi qua Trúc Viện Tây, bọn trẻ nhà bên khóc cách khe. Núi lạnh nước

trôi nửa vàng rơi. Vô số chim về đậu trên cành. Càn phong dạy chúng: Pháp thân có ba thứ bệnh, hai thứ ánh sáng. Đủ lá cầm đến rõ sớ này. Tự xưng linh nghiệm, đời không ai bằng. Vẫn trở lại, người đời Đường dịch, mới có người biết là Phạm Thư, Lang Da nhân vị Tăng hỏi thanh tịnh bổn nhiên.

Không bày cạm bẫy, không vung kiếm nhọn, một mũi xuyên cành dương mắt thần không nháy. Nghĩ lại ngày xưa Lý tướng Quân. Cơ bắn hổ còn kém.

Đại Từ dạy chúng: Sơn Tăng chẳng biết lời đáp, chỉ là biết bệnh?

Lúc ấy, có vị Tăng ra. Đại Từ liền về phương trượng.

Nhẹ như bông, nặng như núi, chân trời góc đất đi lại về. Lá vàng tàn khi tiết tháo bày, bên ao vẫn là đá sặc sỡ.

Đức Sơn khất thực.

Chỗ nghĩ Đức Sơn hỏi Nham Đầu, đưa đến toàn nhà một khối sầu, cha lại chú con, con chú cha. Oan oan tương báo bao giờ thôi.

Tuyết Phong hỏi vị Tăng: Từ đâu đến?

Từ Triết Trung đến.

Đi thuyền hay đi bộ?

Không liên can đến thuyền, bộ.

Làm sao đến đây được?

Có gì cách ngại? Phong đánh đuổi ra.

Sau mười năm vị Tăng lại đến, Phong lại hỏi: Từ đâu đến?

Từ Hồ Nam đến

Hồ Nam cách đây bao xa?

Không cách.

Phong dựng đứng phất trần nói: Còn cách cái gì?

Nếu cách thì không đến

Phong lại đánh, đuổi ra.

Sau Tăng ở, hễ thấy người liền mắng Tuyết Phong.

Có bạn đồng hành nghe được hỏi: Huynh đến Tuyết Phong có ngôn cú gì? Liền mắng như thế, vị Tăng nêu lời trước bị bạn Đồng hành mắng nói rõ cho ông ta. Lúc ấy, buồn khóc, thường ban đêm đốt nhang xa lễ Tuyết Phong.

Nghe nói núi Mân có nhiều trùng độc. Ngàn phương trăm kế tránh không được. Trong cái chết có hồn ma thúc giục, một mạng về phương khác mới thôi.

Tuyết Phong ở am. Có vị Tăng gõ cửa. Phong đích thân ra nói: Là

gì?

Tăng cũng nói: là gì?

Phong cúi đầu trở về am.

Tăng nói việc này Cho Nham Đầu, Đầu nói:

Lúc ấy nếu ta nói câu cuối cùng với y, thì thiên hạ không làm gì được Tuyết Phong.

Đỡ qua cầu nước hỏng. Bạn về thôn trăng sáng, chỉ biết đường đi xa, bất giác lại hoàng hôn.

Tuyết Phong nhân Tam Thánh hỏi: Cá vàng vào lưới, lấy gì làm thức ăn.

Gậy tân-la liền trông bát, Phong gia nạp tử điều gì không giống như xem đến đen như mực, ai có thể nặng so với nhẹ.

Tuyết Phong tự làm bài minh trên tháp rằng: Gió lạnh cỏ Kiêm mưa làm Thu, tựa cửa vô ý ra mắt các quan, năm tới lại quyết trận rồng rắn. Lấp bắc an Nam một đường thâu. Tuyết Phong nói: chư Phật ba đời hướng vào lửa đỏ, xoay bánh xe đại pháp.

Vân Môn nói: lửa đỏ nói pháp cho Chư Phật ba đời. Chư Phật ba đời đứng lắng nghe.

Lửa đỏ rực lại là khi nói. Trăm ngàn Chư Phật đều cau mày. Phạm âm sâu xa khó giải thích, chỉ cho Thiều Dương Lão Tuyết biết. Thuyền Tử dặn Giáp Sơn: sau nầy, chỗ ẩn thân của ông phải không có dấu vết. Thuốc dán rõ ràng nói được thân. Chẳng biết bên trong chân hay ngụy. Siêng năng dạy bảo người nữ si. Chớ dùng phương thư mê người sau.

Ban đầu Giáp Sơn trụ chùa Kinh Khẩu, nhân vị Tăng hỏi: Thế nào là Pháp thân?

Sơn nói: Pháp thân vô tướng.

Lại hỏi: Thế nào là pháp nhãn?

Sơn nói: Pháp nhãn không dấu vết.

Lúc ấy, Đạo Ngô ở dưới tòa bật cười.

Sơn thưa: sau đó giải tán chúng. Rồi tham Thuyền tử có sở ngộ, sau đó về nhóm họp đồ chúng, Đạo Ngô sai vị Tăng đến hỏi:

Thế nào là Pháp thân?

Sơn nói: pháp thân vô tướng.

Lại hỏi: Thế nào là pháp nhãn?

Pháp nhãn không dấu vết.

Tăng trở về nói lại với Đạo Ngô.

Ngô nói: Kẻ đó lần này mới thấu suốt.

Mới thấy hoa xuân vềchỗ trên ở. Lại gặp lá thu rơi vào tường

cung, suy nghĩ việc đời như lật bàn tay, ai được sống mãi mà không chết.

Triệu Châu nhân vị Tăng từ biệt, bèn dặn: Chỗ có Phật không được ở, chỗ có Phật, không Phật không được ở. Ngoài ba ngàn dặm không chỗ nương. Triệu châu được mất da miệng sáng. Lại là giả Tăng biết ra sao.

Triệu Châu hỏi Thù Du.

Đường đời sóng gió chỉ tự biết, thấy người phần nhiều không nhướng mày, gọi đèn cách đêm viết gọi giấy, chẳng hay nhà giàu lại thấy ai.

Cây Bá trước sân của Triệu Châu.

Có hỏi tự biết không chỗ đáp.

Lại đem cây bá ở trước sân.

Gió táp mưa sa bao năm tháng, không giống gốc thông có nấm sinh.

Lưu khắc Ma hỏi Quy Sơn.

Xuân núi ấm đào thứ lớp hồng, chập chờn chú bướm đậu cành thơm. Bỗng nhiên, một trận cuồng phong đến, nép vào cành hoa chẳng thấy đâu.

Nam tuyền, Quy Tông, Ma Cốc cùng đi lễ bái Trung Quốc sư, mỗi người đem tài sản mình có đi kinh doanh. Lên nước như trời tốt theo tình, chưa ra khỏi cửa trước toan tính, làm sao đến được thành Phượng Hoàng, Đan Hà hỏi Trung Quốc sư: Gặp sư đang ngủ, thấy thị giả Đam Nguyên.

Dấu vết vốn từ lâu lánh Tần, cửa động vòng sâu xuân đài xưa, hoa rơi chỉ biết chảy theo dòng, có kẻ tìm mùi thơm đến người xinh. Huyền Sa hỏi Kính Thanh: Không thấy một pháp là lỗi lầm rất lớn, Tuyết Phong cửa cao các con thịnh. Lại có thể nặng tình quý hơn trời. Lấy việc nhà tuy tượng tự, cũng có người tham cỏ chẳng rơi. Huyền Sa hỏi Thượng tọa Thái Nguyên Phu:

Vừa gặp đánh nước trên lầu nước.

Sa nói: nhìn nhau.

Phu nói: đã gặp nhau rồi.

Sa nói: Gặp nhau trong kiếp nào?

Phu nói: Chớ nhắm mắt ngủ.

Sa thưa với Tuyết Phong rằng: Đã khám phá rồi.

Phong hỏi: Khám phá cái gì?

Sa nói lời trước đó cho Tuyết Phong nghe.

Phong nói: Ông làm giặc rồi.

Voi đầu đàn voi con đều theo nhau. Người trên bờ xem hai chân dẫm xéo, cỏ thơm ăn kỹ biết no đủ, trở về không đợi đầu ngày cúi.

Nham Đầu dạy chúng: Hễ xướng giáo thì phải từ trong sự vô dục tuôn ra ba câu, chỉ là lý luận. Nhai đi nhai lại, muốn đi không đi, muốn ở không ở, có khi một bề không đi, có khi một bề không ở.

Tam Văn Mại mò tìm con sóng, mò hến mò cua được mấy năm, Nghịch Thuận, khuyết ưu khỏi phải nói.

Nhà ai bếp mà không có khói.

Nham Đầu nhân Sa Thải qua hạ tại nhà Cam Chí, đang vá y thì chí đi qua. Đầu lấy kim làm thế đâm, Chí liền sửa y muốn tạ lỗi, vợ hỏi: Làm gì vậy?

Chí nói: nói không được.

Vợ nói: cũng phải cho mọi người biết.

Chí nêu lời trước đó cho vợ nghe. Vợ nói cách ba mươi năm sau ai muốn biết một lần uống nước một lần nghẹn.

Con gái nghe nói: Ai biết tánh mạng người khắp đại địa bị mũi nhọn Thượng tọa đâm vào đem đi.

Nữa đêm canh ba đến tìm lửa. Ta mắng ông, ông mắng ta.

Gọi nhau qua lại đã về chưa. Cũng có kẻ không y ngồi trong cỏ.

Thạch Đầu nhân Dược Sơn hỏi: ba thừa mười hai phần giáo đệ tử còn mù mờ.

Một lớp núi, một lớp mây. Đi hết chân trời thật khổ thay. Bỗng nhiên về ngồi trong nhà ghi chép. Hoa rơi chim hót là một Xuân, Quy Sơn nói: lão Tăng sau trăm năm làm con trâu trong nhà đàn việt ở trước núi.

Sau trăm năm con sợ không người biết, tên họ vẫn đề ở hông trái. Vào nước vào bùn khó thả chăn. Ngưỡng Sơn chỉ được cưỡi nửa bên.

Quy Sơn hỏi Ngưỡng Sơn: Từ đâu đến? Từ trong ruộng đến.

Một ngày phải đến năm, ba lần. Có khi vui vẻ, có khi giận hờn. Thay đầu đổi mặt thôi chớ nghi. Vốn là người ở dưới bức rèm.

Cổ Sơn Yến Quốc Sư dạy chúng: Môn hạ cổ sơn không được ho hen, trong hư không một mũi tên chín lớp thành. Môn phong lão Tuyết đều có tiếng. Chỉ nói cấm ban tuyên hiệu lệnh. Bên nào là không cho người đi.

Hòa thượng Pháp Hoa Cử hỏi Lang Da:

Bờ xanh Trĩ gấm kêu, nước chiếu cá lân vàng, đâu được khách ở kinh đô, cùng hát trên đài xuân.

Hưng Hóa nhân vị Tăng hỏi: bốn phương tám hướng đến thì thế nào?

Hòa nói: Đánh vào trung gian.

Bụi khói ải Bắc bao năm lặng, cỏ cây Giang Nam bốn thời tươi không cần đặc biệt chia cương giới, muôn dặm núi sông giống tay băng Hòa thượng Đỗng Sơn Thông từng tự gánh củi lên núi, giữa đường gặp một vị Tăng hỏi: trên núi có củi sao lại gánh lên núi?

Sơn thả củi xuống đất nói: Hội không? Tăng đáp: không hội.

Sơn nói: Ta phải đốt.

Lần này đi chẳng định bao giờ về. Lần này đi phải đến núi Ngũ Đài, nếu qua chỗ Mạn-thù phát ra ánh sáng. Ân cần là ta nhớ trở về. Vân Môn dạy chúng: Tách nửa xẻ ba, lỗ kim ở chỗ nào? Vì ta mỗi mỗi lấy ra xem. Tự nói thay: Trên, giữa, dưới. Năm xưa từng gõ cửa Mục Châu. Phụ nghĩa quên ân lúc đợi nhân.

Nghe nói tiếng Ngô (đất ngô) đều biến hết. Ngôn ngữ giống như đất Nam Man.

Vân Môn nói: Người chết trên đất bằng vô số kể.

Tiếng như ngọc kêu lặng bên nghe. Không tin người ẩn chẳng thấy ông. Hoa trôi về biển thường vắng lặng, áo gấm còn đem xông xạ hương, đêm đông Đỗng Sơn uống trà.

Gậy chống trời chống đất đen như sơn, không chia ngày đêm là vật gì. Lấy đến ném đi trong hầm phân. Hương sen trong lửa phảng bay qua. Hòa thượng Bảo Phước Triển nhân vị Tăng hỏi: Tuyết Phong bình sanh có ngôn cú gì? Được như linh dương treo sừng.

Ta không thể làm đệ tử của Thuyết Phong được.

Một đời chưa rõ ngôn cú gì. Được như linh dương hóc mang sừng, đánh vỗ tự nhiên đều cùng múa. Không cần dê con mặc cánh mây thổi. Hòa thượng Đại Tùy Chân nhân vị Tăng từ biệt.

Tùy hỏi: đi đâu?

Đi Nga My lễ bái Phổ Hiền.

Tùy dựng nhất trần nói: Văn-thù Phổ Hiền ở trong đây.

Tăng vẽ một tướng vòng tròn, ném về phía sau lưng.

Tùy nói: Thị giả đem cốc trà cho vị Tăng đi.

Bao la muôn cây mưa hoa lê. Ngọc đống bên bờ nước muốn trôi khoảnh khắc Dương Ô lên Thái Bạch. Lúc nào thì không thấy dấu chân. Hòa thượng Pháp Vân Cảo dạy chúng: Lão Tăng ở trong màn trướng ba năm vui vẻ. Phượng bay ở Phủ cùng bày tỏ. Năm ấy núi Hoa lở nát tám

mươi dặm, các ông hậu sanh như ca bầu, nơi nào biết được.

Cách nước người nào ca cành trúc. Động tình người suy cùng u thẳm. Đêm khuya vào đơn vào điệu. Gió mát trăng thanh ít người nghe.

Long Tế dạy chúng: Đầy đủ pháp phàm phu, phàm phu không biết. Đầy đủ pháp bậc Thánh, bậc Thánh không hội.

Dung Phong gượng muôn trượng, chưa nói đủ đau lòng, nếu duyên mây không đi. Đâu biết sao Đẩu lạnh.

Ba Tiêu dạy chúng: ông có gậy ta cho ông gậy.

Ông có phải cho ngay mặt, hắn không tay lưng đoạt đem đến, bỗng nhiên ban đêm hóa rồng đi. Mây đen chim gió xe trời đất. Hòa thượng Quảng Đức Châu nhân vị Tăng hỏi: Thừa giáo có nói A-Dật-Đa không dứt phiền não, không tu thiền định. Phật thọ ký người này thành Phật không nghi, lý này thế nào?

Đức nói: Muốn lại hết, tro lại không.

Vị Tăng nói: Muốn hết, tro không, thì thế nào?

Đức nói: Người sầu chớ nói với người sầu, nói với người sầu, sầu chết người.

Nắm thả tùy thời tuy có chuẩn, ra cửa vào cửa e khó bàn.

Đường Trường An anh phải đến, chớ đến thôn vắng ngồi trong cỏ. Tư Phúc dạy chúng: Cách sông thấy Tư Phúc dựng phướn liền về. Nhìn thấy dựng phướn quay đầu đi, ba mươi gót chân khinh chế đáp. Người nói hoa vườn trên ở ngàn cây, không thắng nhà tiên mười hai lầu.

Lão tổ hễ thấy vị Tăng đến tham thì liền ngồi xoay mặt vào vách. Tuyền Thạch bệnh nặng không thể chữa. Chuông sáng ngân đến lúc chiều. Câu thiên nhiên rốt cuộc khó được, mấy lần trước gió bậm miệng cau mày.

Tu Sơn Chủ, Ngộ Phòng, Pháp Nhãn đi hóa đạo đến viện Địa Tạng đụt mưa, nhóm lửa nói đạo. Địa Tạng vào phụ lửa liền hỏi.

Núi sông đất đai với Thượng tọa là đồng hay khác.

Địa Tạng giơ hai ngón tay rồi bỏ đi.

Thoại đầu lò lửa bao nhiêu thứ. Chính mình cùng lúc làm sao xem.

Thẳng xuong đứng lên trình hai tay, núi sông đất đai đen bao la. Thúy Vi cuối hạ dạy chúng: Một hạ cùng huynh đệ nói Đông nói Tây. Phát ngôn trước phải lòng không thẹn. Sai việc cần phải xử lý đúng, chớ học kế không tin dặm tường. Từ sáng đến tối bàn luận sai. Tuyết Đậu ở Thúy Phong. Lúc ấy, có mấy Tăng đến Tuyết Đậu nói: Phải mới đến

không?

Táng nói: phải.

Đậu nói: Tham đường đi.

Vị Tăng vừa đi, Đậu lại gọi nói: đến đây!

Vị Tăng quay đầu.

Đậu nói: Động Đình khó được sư Tăng đến, cho ông uống một cốc trà. Câu vào cửa trước đã báo. Gọi đi gọi lại đầu thứ hai, người đến đây không biết vị trà. Lộn xộn không mua thuyền Động Đình.

Phần Dương dạy chúng: biết được cây gậy, việc hành cước xong, bình mạn học đồ rồng. Người nói uổng phí công, từ người chẳng thân đến, khó luận bàn cùng thông.

Từ Minh nhân Tuyền Đại Đạo đến tham, Minh nói: Áng mây vàng ở miệng hang.

Một văn một võ cùng giao nhau. Nói hết anh hùng mỗi khác nhau, cùng đến Trường an chầu Thánh chúa, tánh danh đều là đạt thông trời.

Hoàng Long trong thất nói: niệm tán trên lầu chuông.

Tiếng tán trên lầu giúp sắc thái, bỗng nhiên đột xuất lão già nua, xa xa đường xưa không cách trở, một mắt như linh ai dám hỏi.

Dương Kỳ thiết trại ngày kỵ của Tử Minh.

Một tượng gỗ khắc thành, nửa hình Thần nửa hình quỷ.

Ca cổ lúc tan trời chưa sáng. Còn lại mảnh trăng lạnh não nùng.

Hòa thượng Bạch Vân Thủ Đoan nói: việc này như đầu núi muôn thước. Đều biết buông tay lại đến đáy. Chỉ là bỏ mạng không được, Pháp hoa ngày nay không động đầu sợi lông. Dạy mọi người đi đến ném gậy xuống.

Nghĩ từ chỗ hiểm buông thân, người nào bàn luận không cau mày, bất động mây may đích thân đến, da mắt che lấp núi Tu-di. Hòa thượng Bửu Minh Dũng dạy chúng.

Thích-ca bốn mươi chín năm nói pháp, không hề nói một chữ.

Ưu-Ba Cúc Đa, trượng thất đầy thẻ, không hề độ một người.

Đạt-ma không ở Thiếu Thất, Lục Tổ không ở Tào Khê.

Ai là con cháu, ai là người giác ngộ trước.

Khói ấm đất dính khí dân động, vừa mới mưa phá ruộng xuân, bờ đê xa tít vô bờ mé. Cỏ đồng hoa nhàn lần lượt sanh. Hòa thượng Ngũ Tổ Diễn nhân vị Tăng hỏi: Việc về Lâm Tế thế nào?

Tổ nói: Người phạm năm tội nghịch nghe sấm.

Người phạm năm tội nghịch nghe sấm rất ân hận, bình thường đâu dám nói với người, từ sau sáu mươi đáp nhẹ nhàng.

Lừa Tế Bắc gọi là bất lãng truyền.

Ngũ tổ nhân vị Tăng hỏi: Thế nào là Phật?

Tổ nói: miệng là cửa họa, hầm hầm hố hố, hiểm hiểm nguy nguy, một lời dễ phát, bốn ngựa khó đuổi theo.

Phật Nhãn dạy chúng: Ngàn nói muôn nói không bằng chính mặt thấy dẫu không nói cũng tự rõ ràng. Dụ về dao báu của Vương Tứ. Dụ về những người mù sờ voi. Trong thiền học, việc cách sông vẫy tay, việc Đình Vọng Châu gặp nhau, việc núi sâu cao vòi vọi, đây đều chính mắt thấy không phải nói.

Thà biện nhân gian đúng và sai, đời sau gặp mặt lại như mày, không nhân nói việc năm nay. Muôn xưa ngàn thu nào biết được. Thiền sư Hổ Khưu Long tham học với Tử Tâm.

Tâm hỏi: ông là Tăng gì?

Khưu nói: là Tăng hành cước.

Ông là Tăng thôn nào? Mà đi chân lừa chân ngựa?

Khưu nói: Quảng Nam Man nói gì? Sao không lớn tiếng nói?

Tâm nói: Lại có nạp Tăng nín thở, bèn giữ lại qua hạ.

Trong khách chê nhà nát, chân trời nhiều người xưa, khéo nhớ viết vô xứ, thoại xưa được bàn lại. Tuyết tan đá chưa mất. Mai đào trước phá xuân. Bồi hồi đầu có hẹn. Đến đây nối mùi trần.

Đại Tuệ ở trong thất nói: gọi làm cành trúc thì đánh dã can kêu.

Mất hết sanh nhai, không dễ mở miệng.

Ứng Am nói: Câu nói không được, Không ở Thiên Thai, định ở Nam Nhạc.

Sau khi Kỳ-bà đi không tín tức, người bệnh long bong ngày gõ cửa, trăm cỏ tự biết người không biết, buồn rầu ứa lệ ở bờ rào.

Mật Am đập vỡ chậu cát.

Là đập vỡ chậu cát, xô nhào bên núi tối, đỉnh môn kẻ mù thật ngàn xưa lụy cháu con.

Sư tổ Tùng Nguyên, Lâm Tế thị tịch có để lại ngữ lục, người đại lực lượng vì sao kéo chân không nổi.

Chỗ sức khó khéo nói cho anh, ngựa hay đâu nhọc lại bị roi, vừa vụt lên tầng trời ba mươi sáu, đến khi cốt phàm cũng thành tiên.

Mở miệng không ở trên đầu lưỡi.

Hàm hồ một đời không phân rõ, mở miệng không hề ở đầu lưỡi. Gió nghiệp muôn xưa thổi không hết. Lại theo trăng sáng qua La-phù. Nạp Tăng Minh Nhãn, vì sao dưới gót chân tợ lụa hồng không đứt.

Dưới chân không đứt tợ lụa hồng, đánh vỡ trời đất tự tại đi.

Lấp hang lấp hố không nơi nào có, trở về vẫn là hai mày ngang, Dương Hùng Trước Đại Huyền:

Liền nói: đời không ai biết ta, lúc ấy có Tử Vân sống lại, đây cũng là lời hổ thẹn. Nhờ con họ Thích, sự che chở của Đại Thánh. Mỗi khái niệm tuệ mạng này như tơ treo. Làm nhiều ăn ít, lại khẩn chí hết sức lâu ngày mới được.

Đi tuần lễ các Tổ khắp Hồ Tương. Đối cảnh suy người bèn lấy cơ duyên tinh áo. Lúc ấy làm bài tụng.

Từ khe rồi lại núi, chỉ hơn bốn mươi tắc. Hạ Tân Sửu tạ sự, Chi Phong. Phân rèm bày hang. Duyên dứt hang sâu. Lại lấy Phật Tổ trở xuống. Đều là kẻ công khách tục nạp cơ khế đời Đường. Cuối cùng thành một trăm tắc. Lúc đầu không chọn sự hơn kém của Nho, Thích, Đạo. Chỉ tìm sự ngay thẳng chân chánh mà thôi.

Lúc ấy, hoặc ngưng, hoặc chảy. Hoặc sống hoặc chết, chẳng thể trói buộc, không thể lý sai. Người trong đó, vừa thấy liền tỏ, đâu dám lén thưởng thức. Kích tiết với nhau, thẳng muốn báo một trong muôn phần Phật Tổ là điều ta nguyện.

Ngày tốt năm Nhâm Dần niên hiệu Thuần Hưu thứ 2, Trí Ngu kính ghi.

❧

Hư Đường Hòa Thượng Ngữ Lục - Quyển 6

HƯ ĐƯỜNG HÒA THƯỢNG NGỮ LỤC

QUYỂN 6

THAY RIÊNG

Nêu: Một hôm Đức Thế tôn thấy Văn-thù đứng ngoài cửa liền nói: Nầy Văn-thù! Văn-thù! Sao không vào đây.

Văn-thù nói: Con không thấy một pháp nào ngoài cửa, vì sao Đức Thế tôn dạy con vào cửa?

Nói thay: người khai mở cho ta là nhiều.

Nêu: Thế tôn nhân ngoại đạo hỏi: Hôm qua nói pháp gì?

- Nói pháp định.

Lại hỏi: Hôm nay nói pháp gì?

Nói pháp bất định.

Hôm qua nói định, hôm nay sao nói bất định?

Vì hôm qua định, hôm nay bất định.

Nói thay ngoại đạo, nhìn nhau rồi bỏ đi.

Nêu: Thế tôn sắp nhập Niết-bàn, Văn-thù thỉnh xoay bánh xe pháp lần nữa. Đức Thế tôn quở trách rằng: Ta trụ thế bốn mươi chín năm không hề nói một chữ. Ông lại thỉnh xoay bánh xe pháp là ta có xoay bánh xe Pháp ư?

Nói thay Văn-thù rằng: Đức Thế tôn cuối cùng ân cần.

Nêu: Lương Võ Đế thỉnh Phó Đại Sĩ giảng kinh, Đại sĩ mới lên tòa, gõ thước vào bàn một cái rồi xuống tòa. Vua ngạc nhiên. Chí Công liền hỏi: Bệ hạ có hội không?

Đế nói: không hội.

Chí Công nói: Đại Sĩ giảng Kinh xong rồi.

THAY VÕ ĐẾ NÓI THẬT LÀ ÍT NGHE

Nêu: Trung Quốc Sư nhân Hoàng Đế Túc Tông hỏi: Sư ở Tào Khê Đắc pháp gì?

Sư nói: Bệ hạ có thấy một áng mây trên bầu trời không?

Vua nói: thấy.

Sư nói: Đinh đóng trên vách núi.

NÓI THAY: TÀO KHÊ Ở ĐÂU

Nêu: Trung Quốc Sư hỏi Nam Tuyền. Từ đâu đến?

Tuyền nói: Từ Giang Tây đến.

Sư nói: Có đem được hình Mã Đại Sư đến không?

Tuyền nói: Chỉ là thế.

Sư nói: sau lưng dần dần. Tuyền lại thôi.

THAY NAM TUYỀN, DÙNG CHÂN CHÀ MỘT CÁI RỒI ĐI

Nêu: Trung Quốc Sư nhân Ma Cốc đến, liền rung tích một cái, bỗng nhiên đứng yên. Sư nói: ông đã như thế đâu cần yết kiến ta? Cốc lại dộng tích trượng một cái.

NÓI THAY: ÔNG ĐƯỢC THẤY TA

Nêu: Trung Quốc Sư nhân Ngu Quân Dung hỏi:

Lúc sư ở núi Bạch Nhai, tu hành thế nào?

Sư gọi Đồng tử, lấy tay xoa đầu nói. Sợ hãi lời ngay, sợ hãi rõ ràng, lời ngay rõ ràng. Sau này chẳng bị người chê. Quân Dung không đáp được.

NÓI THAY: ĐỆ TỬ ĐẾN ĐÂY LẠI KHÔNG LỄ PHẬT.

Nêu: Phong Can nhân Hàn Sơn Tử hỏi: Gương xưa không mài làm sao chiếu sáng?

Can nói: Ao nước không hình bóng, vượn tìm trăng đáy nước.

Sơn nói: Đó là không chiếu sáng.

Hàn Sơn, Thập Đắc đều làm lễ mà lui.

THAY NÓI: NHÂN TA DẪN ĐẾN ĐƯỢC

Nêu Hòa thượng Bố Đại thường đeo đãy vải và chiếu rách đi lại khắp đường.

Trong túi vải chứa đầy chén bát, cây, dép, cơm cá, Trà, thịt, gạch đá, cây đất. Hoặc ở chỗ đông người bày nhưng vật trong túi ra, nói: khán khán. Lại mỗi mỗi đem ra hỏi người: mọi người gọi là gì? Chúng không đáp được.

NÓI THAY: VỢ XẤU NHƯỚNG MÀY

Nêu: Vô Trước đến Đài Sơn. Văn-thù hỏi: Đại Đức từ nơi nào đến?

Vô Trước đáp: Từ Phương Nam đến.

Phương Nam Phật pháp trù trì thế nào?

Tỳ-kheo thời Mạt phát ít vâng giữ giới luật.

Có bao nhiêu vị?

Hoặc ba trăm, hoặc năm trăm.

Vô Trước lại hỏi: Hòa thượng lúc nầy trụ trì thế nào?

Phàm Thánh đồng cư, rồng rắn lẫn lộn.

Bao nhiêu chúng? Trước ba ba sau ba ba.

NÓI THAY: BAO NHIÊU KHÔNG ĐẾN ĐÂY.

Nêu: Vô Trước đến Đài Sơn gặp Văn-thù uống trà, sau đó

Văn-thù lấy ra chén pha-lê hỏi: Phương Nam còn có thứ này không?

- Không

Bình thường lấy gì uống trà?

Vô Trước không đáp được.

THAY VỪA VÁI CHÀO LIỀN ĐỨNG DẬY

Nêu: Nam Tuyền dạy chúng: Vương lão sư bán thân rồi, có người mua không?

Lúc ấy, có vị Tăng bước ra thưa: Đệ tử mua Tuyền

Không làm sang, không làm hèn làm sao mua

Vị Tăng không đáp được.

NÓI THAY: NẾU CÓ NGƯỜI KHÁN VIỆC NẦY THÌ ĐỆ TỬ CŨNG KHÔNG TỪ BỎ

Nêu: Nam Tuyền dạy chúng: Pháp thân có bốn đại, có người nào nói được thì cho ông ta sợi dây quần.

Đạo Ngô bước ra, nói: Tánh đất chẳng phải không, không chẳng phải phải tánh đất. Đây là địa đại, ba đại còn lại cũng vậy. Tuyền không trái lời trước bèn cho dây quần.

THAY ĐẠO NGÔ: GÕ VÀO RĂNG LẤY QUYẾT

Nêu: Hoàng Bá dạy chúng: Các ông đều là kẻ uống rượu cặn hành cước như thế, chỗ nào có ngày nay. Có biết trong nước Đại Đường không có Thiền sư chăng?

Lúc ấy, có vị Tăng bước ra nói: như các vị lãnh đồ chúng thì làm sao? Nói: chẳng nói không thiền, chỉ là không có sư.

THAY TĂNG NÓI: CHỊU ƠN SÂU THÀNH THAY THẾ.

Nêu: Triệu Châu ở chỗ Nam Tuyền. Lúc ấy, ở trên lầu giếng, thấy Tuyền đi qua liền thả một chân nói: cứu tôi cứu tôi.

Tuyền dẫm đạp trên thang lầu, đánh nói: 1, 2, 3, 4, 5

Châu đầy đủ oai nghi lên phương trượng nói: vừa đến cám ơn Hòa thượng cứu tôi.

NÓI THAY: LÃO TĂNG KHÔNG TIỆN

Nêu: Tây Đường nhân giữa đường gặp thiên sứ bèn mời ở lại thọ trai bỗng lừa kêu, Sứ nói: Đầu-đà.

Đường ngẩng đầu.

Sứ chỉ con lừa, Đường lại chỉ Sứ, Sứ không nói được.

NÓI THAY TỘI LỖI CỦA HẠ QUAN

Nêu: Quy Tông nhân Lý Bột hỏi. Núi Tu-di chứa hạt cải, Bột liền không nghi. Hạt cải chứa núi Tu-di chẳng phải là vọng ư?

Tông nói: Nghe nói sứ quân đọc muôn quyển sách phải không?

Đúng vậy.

Tông nói: Thân chỉ to như cây dừa, muôn quyển sách để chỗ nào? Lý Công cúi đầu mà thôi.

NÓI THAY: LÝ SẼ CHO LÀ KHÔNG NGƯỜI

Nêu: Đại Mai nhân Bàng Cư Sĩ hỏi: Nghe tiếng Đại Mai lâu rồi, chẳng hay mai chín chưa?

Mai nói: Ông hướng về chỗ nào mà nói?

- Trăm thứ lộn xộn.

Mai nói: Còn Ta hạt đến.

NÓI THAY: BÌNH XUẤT

Nêu: Thù Du nhân Triệu Châu lên Pháp đường, nhìn Đông nhìn Tây,

Thù Du nói: Thế nào?

Tìm nước

Ta trong đây một giọt nước cũng không có tìm cái gì?

Châu dựng gậy tựa vách rồi đi ra.

NÓI THAY: CHỚ NÓI ĐƯỢC TIỆN NGHI

Nêu: Đỗng Sơn nhân vị Tăng hỏi: Trong ba thân thân, nào nói pháp?

Sơn nói: Ta thường ở đây tha thiết.

Sau đó, Tăng hỏi Tào Sơn: Đỗng Sơn nói: Ta thường ở đây tha thiết, ý chỉ thế nào?

Tào Sơn nói: Muốn chặt đầu đem đi.

Tăng lại hỏi Tuyết Phong

Phong dùng gậy đánh vào miệng, nói: Ta cũng từng đến Đỗng Sơn, vị Tăng không đáp được.

NÓI THAY: HƠI THỞ GẤP GIẾT NGƯỜI

Nêu: Thạch Thất nhân Hạnh Sơn vào nhà giã gạo, gặp nhau bèn nói: không dễ đi.

Thật nói: có gì không dễ? Mở bát tâm đựng đem đến không che

lồng bàn đem đi, Hạnh không nói được.

NÓI THAY: DƯỚI LONG MÔN

Nêu: Chương Kính nhân Tiểu Sư du phương trở về, liền hỏi ông rời nơi đây bao nhiêu năm rồi?

Từ lúc rời Hòa thượng gần được tám năm.

Kính nói: Làm được việc gì?

Tiểu Sư đến chỗ đất vẽ tướng vòng tròn.

Kính nói: Chỉ cái này thì có riêng.

Tiểu sư vẽ phá tướng vòng tròn, làm lễ mà lui.

THAY NÓI: NHÀ KHÔNG CÓ SỨ NHO THÌ KHÔNG THÀNH QUÂN TỬ

Nêu: Tuyết Phong nhân vị Tăng từ biệt, hỏi: Đi đâu?

Đi lễ bái Hòa thượng Kính Sơn.

Nếu Kính Sơn bỗng hỏi ông: lúc này Phật pháp thế nào thì ông nói làm sao?

Đợi hỏi thì nói Phong liền đánh.

Lại về hỏi Cảnh Thanh: Giả Tăng qua chỗ nào cũng đều ăn gậy.

Thanh nói: hỏi được Kính Sơn thì hết khốn.

Phong nói: Kính Sơn ở Chiết Trung, làm sao hỏi được hết khốn.

Thanh nói: không thấy nói, xa hỏi gần đáp ư? Phong liền thôi.

NÓI THAY DÂY MỰC LỖ BAN

Nêu: Tuyết Phong từ biệt Đỗng Sơn, Sơn hỏi: đi đâu?

Đi về núi.

Lúc ấy từ đường nào ra?

Từ núi Vượn Bay mà ra Nay đi về đường nào?

Đi đường núi Vượn Bay.

Có một người không đi từ núi Vượn Bay ông có biết không?

Không biết.

Vì sao không biết?

Ông ta không có mắt mũi.

Ông đã chẳng biết vì sao biết không có mắt mũi?

Phong không đáp được.

NÓI THAY KHÔNG DÙNG MẮT THẤY

Nêu: Tuyết Phong nhân Cổ Sơn đến thăm, mới vào cửa Phong túm ngực áo nói: là gì?

Sơn khế ngộ, giơ tay làm ra vẻ múa.

Ông thực hành đạo lý ư?

Đâu có đạo lý gì?

Phong Ấn khả

THAY CỔ SƠN NÓI: HÒA THƯỢNG KHÔNG XEM THƯỜNG TRẺ CON

Nêu Linh Vân hỏi vị Tăng: Đi đâu?

Đi đến Tuyết Phong.

Ta có thư gởi Tuyết Phong.

Nói: Thỉnh Vân cởi giày, ném trước mặt.

Vị Tăng liền đi.

Phong hỏi Từ đâu đến?

Từ Linh Vân đến.

Hòa thượng có khỏe không? Có thư gởi cho người, nói rồi cởi giày, ném trước mặt.

Phong liền thôi.

NÓI THAY: NGHĨ ÔNG CÒN ĐẾN

Nêu: một hôm Trường Khánh thăng đường, chúng nhóm họp, Khánh kéo một vị Tăng ra nói: Đại chúng lễ bái giả Tăng nầy.

Lại nói: Giả Tăng có rất nhiều tài. Lại dạy đại chúng lễ bái. Chúng không đáp được.

NÓI THAY: ĐƯỢC ĐƯỢC ĐƯỢC

Nêu: Linh Thọ nhân có vị ni đưa bình bát cho Sư, liền bày ra hỏi: Cái này từ đâu ra?

Ni nói: Từ Định Châu ra Thọ liền đập bể.

Ni không nói được.

NÓI THAY: ĐỆ TỬ KHÔNG HỢP Ý HÒA THƯỢNG

Nêu: Hòa thượng Vân Cư Ưng nghe dưới núi có một vị Tăng ở am, sai thị giả đưa dây quần cho Tăng. Vị Tăng nói:

Ta tự có cái khố do mẹ sanh rồi, sau đó không nhận

Lại sai thị giả đi hỏi: khi mẹ chưa sanh mặc cái gì?

Vị Tăng không nói được.

NÓI THAY CHỈ DAM CÙNG CHÂN

Nêu: Vân Môn có nêu Mã Đại Sư nói: Tất cả ngôn ngữ là Tông của Đề-bà. Lấy đây làm chủ, liền nói: lời tốt chỉ là không có người hỏi ta. Lúc ấy, có vị Tăng liền hỏi: Thế nào là Tông của Đề-bà?

Môn nói: Tây Thiên chín mươi sau loại: Ông là loại thấp nhất.

LỄ BÁI THAY RỒI LUI

Nêu: Vân Môn hỏi Thủ tọa: núi sông, đất đai là đồng hay khác với ông?

Thủ tọa nói: Đồng.

Môn nói: Vì sao chiến tranh nối tiếp nhau.

THAY THỦ TỌA THÈ LƯỠI ĐỨNG NGHIÊNG

Nêu: Vân Môn hỏi vị Tăng: Từ đâu đến?

Tăng đáp: Lễ tháp đến.

Môn nói: Dối ta

Tăng nói: Đệ tử thật lễ tháp đến

Môn nói: năm giới cũng không giữ

Vị Tăng không nói được.

NÓI THAY: MỖ GIÁP VỪA VÀO ĐẠO

Nêu: Hòa thượng Diệp Huyền Tỉnh hỏi vị Tăng:

Buổi chiều vào rừng, buổi sáng rời chỗ nào?

Vị Tăng nói: Đệ tử không hề tham thiền.

Huyền nói: Ông hiện đời đọa vào địa ngục.

Vị Tăng không nói được.

NÓI THAY AI KHÔNG THỪA ÂN

Nêu: Diệp Huyền hỏi vị Tăng: vừa rời chỗ nào?

- Vừa rời huyện Tương Châu

Diệp kéo đồng tử, đánh một tát, liền hét đuổi ra.

Vị Tăng không nói được.

NÓI THAY: XUỐNG NƯỚC THẤY NGƯỜI CAO.

Nêu: Hàn Văn Công hỏi vị Tăng: Nghe nói Sư giảng được Triệu luận phải không?

Phải

Công nói: Triệu có bốn thứ không đổi dời phải không?

Phải.

Công đập bể tách trà nói: Cái này là đổi dời hay không đổi dời?

Vị Tăng không nói được.

NÓI THAY: KHÔNG TRẢI QUA MỘT VIỆC KHÔNG LỚN THÊM MỘT TRÍ

Nêu: Một hôm, Lạc Phố nhân Thị giả nói: Pháp sư Triệu soạn được bốn luận, thật là kỳ quái.

Phố nói: Pháp sư Khải thật kỳ quái, lại không thấy Tổ Sư.

Thị giả không nói được.

Nói thay: Đập cỏ rắn sợ.

Nêu: Hòa thượng Bảo Ứng Ngung nhân vị Tăng hỏi: từ trên các bậc Thánh đi về chốn nào?

Ứng đáp: Không lên cõi trời, không xuống địa ngục.

Vị Tăng nói: Còn Hòa thượng thế nào?

Ứng đáp: Có biết Hòa thượng Bảo Ứng rơi vào chỗ nào không?

Vị Tăng suy nghĩ.

Ứng gõ phất trần vào miệng, lại gọi vị Tăng đến gần, nói: làm cho hợp với hạnh của ông. Lại đánh một phất trần.

Thay chỗ Tăng suy nghĩ, lấy mắt nhìn, dùng tay chỉ.

Nêu: Chân Điểm hung ở trong hội Hòa thượng Quy Tông Nam làm Thủ tọa. Lúc ấy, Quy Tông hỏi: Thừa Thủ tọa thường vì người mà nêu thoại đầu người nữ xuất định phải không?

Không.

Xa xỉ không tiết kiệm, tiết kiệm thì không xa xỉ, vì sao nói không?

Nếu là bổn phận nạp, Tăng cũng không được thiếu muối tương, Tông gọi Thị giả báo với Điển tọa, ngày sau chỉ nấu cháo trắng.

Nói thay: phụ tâm người không buông nợ.

Nêu: Thiền sư Thạch Sương Khánh chư nhân vị Tăng từ biệt, Sương hỏi: Đi thuyền hay đi bộ?

Gặp thuyền đi thuyền, gặp bộ đi bộ.

Sương nói: Ta nói nửa đường hơi khó.

Vị Tăng không nói được.

Nói thay: vội vàng nghiêng ngửa không quên gửi gắm. Nêu: Minh Chiêu đến chỗ trưởng Lão Tuyền Châu Thản.

Thản nói: Về tham học, chỗ một người cũng phải đến, chỗ nửa người cũng phải đến.

Chiêu liền hỏi: Chỗ một người thì bất luận. Chỗ nửa người là thế nào?

Thản không nói được. Sau đó sai Tiểu Sư hỏi Chiêu, Chiêu nói

muốn biết nửa người không? Cũng chỉ là kẻ chơi cục bùn.

Thay Trưởng lão Thảnh lại được lễ tạ.

Nêu: Thiền sư Hạc Lâm Tố nhân vị Tăng gõ cửa.

Lâm hỏi: ai?

Vị Tăng.

Chẳng những là Tăng mà Phật đến cũng không được.

Vì sao Phật đến cũng không được?

Chẳng phải chỗ ông đến.

Nói Thay: không uổng bán đi vải thô.

Nêu: Hòa thượng Vụ Châu Tấn Kiến một đời không nuôi Sa-di, có Tọa chủ nói: Hòa thượng tuổi lớn sao không nuôi một tiểu sư để lo lắng, hầu hạ.

- Nếu có người nào mắt mù, tai điếc, miệng câm đến thì ta nhận. Tọa chủ không đáp được.

Nói thay: Mỗ giáp có thể rưới quét.

Nêu: xưa có vị Lão túc hỏi một vị Tọa chủ: Sớ sao giải nghĩa lược rộng thế nào?

Sao giải sớ, sớ giải kinh.

Kinh giải gì?

Tọa chủ không nói được.

Nói thay: Khán lấy khoa đầu.

Nêu: Hòa thượng Thiên Thai U Thê, một hôm chuông đổ thượng đường, chúng mới nhóm họp liền hỏi: ai đánh chuông?

Vị Tăng nói: Duy Na.

Đến gần đây.

Vị Tăng đến gần.

Thê cho một chỏ rồi về phương trượng

Nói thay: Chỉ sợ Hòa thượng có ưu điểm riêng.

Nêu: xưa có một vị hành giả theo Pháp sư vào điện Phật, hành giả hướng về Phật hỉ nhổ.

Pháp sư hỏi hành giả vì sao hỉ nhổ trước Phật?

Hành giả nói: Sẽ đến chỗ không có Phật cho mỗ giáp hỉ nhổ.

Sư không đáp được.

Nói thay Mình rắn đuôi ba ba.

Nêu: xưa có vị Tăng đến gặp Thúy Nham, gặp lúc Thúy Nham không có nhà, liền gặp chủ sự.

Chủ sự nói: Tham kiến Hòa thượng chưa?

Chưa.

Sự chỉ con chó, nói: Thượng nhân muốn thấy Hòa thượng chỉ lễ bái con chó này.

Vị Tăng không nói được.

Nói thay bày biện Thúy Nham thì được.

Nêu: xưa, nước Cao-ly đến Tiền Đường khắc tượng Quán Âm rồi đưa lên thuyền, nhưng tượng không nhúc nhích.

Do đó thỉnh vào cúng dường chùa khai Nguyên ở Minh Châu

Sau đó, có người hỏi: không cõi nào chẳng hiện thân.

Tượng Thánh sao không đi về nước cao-ly?

Nói thay: chỗ thuần thục khó quên.

Nêu: xưa, có vị Tăng đến Tào Khê, nhân giữ y bát,

Tăng đưa y lên nói: Đây là núi lớn đưa không nổi.

Tào nói: vì sao ở trong tay Thượng tọa?

Vị TTăng không nói được.

Nói thay: người nhân thấy cho là nhân.

Nêu: xưa, có vị Tăng ôm bát đến nhà Trưởng giả, bỗng bị chó cắn, Trưởng giả nói:

Rồng mang một sợi tơ, chim cánh vàng không nuốt, Đại đức mặc toàn pháp phục vì sao bị chó cắn.

Vị Tăng không nói được.

Nói thay: Dưa ngọt ngọt đến gốc.

Nêu: xưa, có vị thí chủ vào viện, cúng dường Tăng chúng tính theo năm.

Chủ sự nói: Trước Thánh Tăng để một phần.

Thí chủ nói: Thánh Tăng bao nhiêu năm?

Chủ sự không nói. Thay chỉ bày ngược.

Nêu: Hòa thượng Tương Châu Triết nhân đàn việt thỉnh Thủ tọa khai đường, chủ sự đến bạch, Triết nói:

Đúng thì đúng nhưng thiếu ngộ.

Thủ tọa nghe nói buộc hành trang đi nơi khác.

Triết dùng gậy đánh, đuổi ra.

Nói thay: không dám cô phụ Hòa thượng.

Nêu: xưa có vị đạo sĩ ở trước điện ngồi quay lưng về phía Phật.

Vị Tăng nói: Đạo sĩ chớ quay lưng về phía Phật.

Đạo sĩ nói: Thân Phật đức lớn đầy khắp pháp giới, dạy ta ngồi chỗ nào?

Nói thay Quên con là người của giáo khác.

Nêu: Thúy Vi Vô Học Thiền sư hỏi Đan Hà: Thế nào là thầy chư Phật?

Hà mắng nói: may tự đang thương đời, có cần cầm khăn không? Vi lui thêm ba bước.

Hà nói: “Lầm”.

Vi liền tiến tới.

Hà cũng nói “lầm”

Vi kiểng một chân xoay mình mà đi.

Hà nói: Được thì được, cô Phụ thầy của Chư Phật.

Nói riêng “lầm, lầm”

Nêu Trung Quốc Sư nhân Tây Đường Tạng và Mã Tổ đem thư đến. Sư hỏi: Thầy Ông nói pháp gì?

Tạng đi từ Tây qua Đông rồi đứng lại.

Sư nói chỉ riêng có cái này, chẳng còn có không?

Tạng đi từ Đông qua Tây rồi đứng lại.

Sư nói Người này là Mã Tổ, Nhân giả làm thế nào?

Tạng nói: Đã trình với Hòa thượng rồi.

Biệt Tây đường hậu Ngữ nói: khi đến dạy xin lấy sách về. Nêu: Mã Tổ nhân có vị Tăng ở trước vẽ bốn lằn, ba lằn trên thì dài, ba lằn dưới ngắn. Liền bảo: không được nói một lằn dài, ba lằn ngắn, lìa bốn câu dứt trăm phi phi, thỉnh sư đáp.

Tổ vẽ một đường nói: không được nói một đường dài, ba đường ngắn, đáp cho ông rồi.

Biệt thỉnh chỗ đáp: Nói tuổi Lão Tăng phải ở hố.

Nêu: Nam Tuyền dạy chúng: Mã tổ ở Giang Tây nói tức tâm tức Phật. Vương lão sư thì không như vậy, nói chẳng phải tâm, chẳng phải Phật, chẳng phải vật, nói thế có lỗi không?

Bấy giờ, Triệu Châu ra lễ bái rồi lui. Kế đó, có vị Tăng hỏi Triệu Châu: Thượng tọa lễ bái ý thế nào?

Châu nói: Ông hãy đến hỏi Hòa thượng.

Vị Tăng lại hỏi Nam Tuyền: vừa rồi ý Thượng Tòa Thẩm nghĩ thế nào?

Tuyền nói: Ông ta lãnh hội được ý lão Tăng.

Riêng ngồi xoay mặt vào vách.

Nêu: Quy Tông cắt cỏ, có vị Tọa chủ đến tham, bỗng thấy con rắn bò qua, Tông liền chặt đứt.

Chủ nói: Nghe tiếng Quy Tông đã lâu vốn là sa môn hạnh thô.

Tông nói: Ông thô hay ta thô?

Nói riêng: Tâm tốt không được quả báo tốt.

Nêu: Ma Cốc hỏi Lâm Tế: Đại Bi ngàn tay ngàn mắt, mắt nào là mắt chính?

Tế nói: Đại Bi ngàn tay ngàn mắt, thế nào là mắt chính? Nói mau nói mau.

Cốc kéo Lâm Tế ngồi xuống giường thiền. Tế bèn đứng dậy nói: chẳng hay Cốc nghĩ gì? Tế bèn hét, kéo Cốc ngồi xuống giường thiền, Cốc bèn đi ra. Biệt Lâm Tế không xét chỗ. Nói: Dã Hồ tinh liền dậy đi.

Nêu: Hòa thượng Tây Đường Tạng, một hôm khi giảng chung cho đại chúng nói: nhân quả rõ ràng đâu thể làm gì được.

Bấy giờ, có vị Tăng bước ra dùng tay bươi đất.

Đường nói: làm gì vậy?

Tăng nói: cứu tôi, cứu tôi.

Đường nói với Đại Chúng: Sư Tăng còn khá một chút.

Vị Tăng rũ tay áo bỏ đi

Đường nói giòi trong xác sư tử tự ăn thịt sư tử.

Biệt Tăng rũ tay áo bỏ đi, nói: chớ phạm người gieo mẹ. Nếu Vân Nham hỏi Bách Trượng mỗi ngày khiu khu là vì ai?

Trượng nói: Có một người cần.

Nham nói: Vì sao không dạy y tự làm?

Trượng nói: Cuộc sống ông ta không nhà cửa.

Biệt: Bách Trương nói xưa nay tôn quý.

Nêu: Hòa thượng Tam giác ấn dạy chúng: nếu nói việc này, nháy lên lông my, chính là lầm quá.

Lúc ấy, Ma Cốc bước ra hỏi: Nháy lên lông mày thì bất luận, thế nào là việc này?

Giác nói: lầm quá rồi.

Cốc liền xô nhào giường thiền, Giác liền đánh.

Biệt, Ma Cốc mới hỏi nói ngậm sắt mang yên. Nêu: Lỗ Tổ nhân Đỗng Sơn đến tham, Lễ bái xong đứng hầu chốc lát rồi ra. Rồi vào lại, Tổ nói.

Chỉ như thế, chỉ như thế, cho nên như thế.

Đỗng sơn nói: Phần lớn có người không chịu.

Tổ nói: Làm sao dùng miệng ông để biện.

Đỗng Sơn liền hầu gần mấy tháng.

Biệt, Đỗng Sơn lời trước nói. Không ngại đường hiểm nguy đến yết kiến Hòa thượng.

Nêu: Hòa thượng Mã Đầu Phong Tạng ở Từ Châu dạy chúng: Biết mà không biết chẳng phải là không biết mà nói không biết.

Nam Tuyền nói: Như thế theo sư nói mới được một nửa.

Biệt: Nam Tuyền nói sáu tai không cùng mưu.

Nêu Hòa thượng Tề Phong nhân Băng công hỏi:

Từ đây đến Phong Đỉnh xa mấy dặm?

Phong nói: Đi đến nơi nào?

- Đá Cứng đáng chết không được hỏi.

Phong nói: là bao nhiêu?

- Một, hai, ba.

Nêu: Hòa thượng Mễ Lãnh ở Hồng Châu, dạy chúng: chớ vượt qua đây? Lúc ấy, có vị Tăng hỏi: Chưa rõ thế nào là chớ vượt qua đây?

Là không ra.

Vị Tăng ấy sau đó hỏi Trường Khánh thế nào là không ra?

Khánh nói: Ông định gọi là gì?

- Biệt Trường Khánh nói: nghe tiếng từ lâu.

Nêu: Hòa thượng Quảng Tuệ Chân nhân Phong Huyệt hỏi: khi sa thải vào niên hiệu hội xướng. Hộ pháp thiện thần đi chỗ nào?

Tuệ nói: Thường ở trong chợ, nhưng lại không có người thấy.

Huyệt nói: Ông thấu suốt rồi.

Biệt Phong Huyệt nói: Biết ông sức yếu.

Nêu: Hòa thượng Từ Minh ngày đông yết thị trước Tăng đường, làm tướng này..., nếu người biết được, không lìa bỏ bốn oai nghi.

Thủ Tọa vừa thấy liền nói với chúng: Hòa thượng hôm nay phóng tham.

Vị Thủ tọa khác nói: Mỗ Giáp thay Hòa thượng xuống Diên Thọ đường, nêu: Đao Ngô nhân vị Tăng hỏi: Bồ-tát không có thần thông. Vì sao dấu vết khó tìm.

Ngô nói: Người đồng đạo mới biết.

Tăng nói: Hòa thượng có biết không?

Ngô nói: không biết.

Vì sao không biết?

Ngô nói: Đi! Ông không hội lời ta nói.

Biệt nói: chỉ tương tự như duyên.

Nêu: Kim Phong giơ gối lên nói: tất cả mọi người gọi là cái gối, Kim Phong nói: không đúng.

Vị Tăng nói: Chẳng hay Hòa thượng gọi là gì?

Phong giơ cái gối kê lên nói: như thế thì y theo đó mà thực hành.

Nói: Ông gọi là gì?

- Cái gối

Phong nói rơi vào hang ổ Kim Phong.

Vị Tăng khác nói: chỗ cái gối tách mặt liền ném.

Nêu: Khâm Sơn và Tuyết Phong cùng Nham Đầu ngồi thiền, Đỗng Sơn đi pha trà, Khâm Sơn nhắm mắt. Đỗng sơn hỏi: Đi đâu?

Đi vào định.

Định vốn không cửa, từ đâu mà vào?

Biệt, Khâm Sơn nói: Ngày này khốn,

Nêu: Huyền Sa nhân vị Tăng hỏi: hết cùng tận các thế giới mười phương một hạt ngọc sáng, vì sao học nhân không hội?

Sa nói: hội làm gì?

Biệt, Huyền Sa nói: Ông đâu được tự làm tổn thương sanh mạng mình.

Nêu Huyền Sa lúc đầu đến huyện Bồ Điền, Bách Hý đón Ngài. Hôm sau, hỏi Trưởng Lão Tiểu Đường: Hôm qua nhiều duyên ồn ào đi đâu hết rồi?

Tiểu đường nhất góc cà-sa lên.

Huyền Sa nói: Thật không có liên quan.

Biệt Tiểu Đường nói: lãnh hội từ bi rất sâu.

Nêu: Huyền Sa và Địa Tạng nói chuyện trong phương trượng. Đêm khuya bèn nói: cửa thị giả cách cửa ông, ông làm sao ra được?

Địa Tạng nói: Cái gì gọi là cửa?

Biệt, Địa Tạng nói cha con một nhà.

Nêu: Ngưỡng Sơn hầu Quy Sơn, bỗng nghe chim kêu.

Quy Sơn nói: Y nói việc lại là đường tắt.

Không thể nói với người khác.

Vì sao?

Vì y nói rất ngay thẳng.

Bao nhiêu pháp môn? Chữ tịch một lúc đẩy xuống.

Việc đẩy xuống thì thế nào?

Quy Sơn gõ vào giường thiền ba cái.

Lời bạt của Biệt Ngưỡng Sơn nói Hòa thượng mù mờ thì không thể.

Nêu: Hòa thượng Trường Khánh Lăng hỏi vị Tăng: Đi đâu?

Tăng đáp: Đi Cổ Sơn.

Cổ Sơn có câu cửa đá không khóa.

Có người hỏi ông, ông nói làm sao?

Đêm qua ngủ ở Báo Từ.

Cổ Sơn có câu cửa đá không khóa.

Có người hỏi ông, ông nói làm sao?

Đêm qua ngủ ở Báo Từ.

Nếu đánh vào cột sống ông thì thế nào?

Nếu Hòa thượng thực hành gậy nầy thật không dối thì được trời người cúng dường.

Dường như phóng qua.

Biệt nói: Cầm lửa đi đêm.

Nêu: Vân Môn hỏi Ba Lăng Tuyết Phong: Mở cửa Đạt-ma đến ý thế nào?

Lăng nói: Trét vào mũi của Hòa thượng.

Môn nói: Tu-la ác phát, cầm núi Tu-di nhảy lên phạm Thiên báo cho Đế-thích. Vì sao lại ẩn thân trong nước Nhật-bản?

Lăng nói: Chớ có tâm hạnh như thế.

- Ông nói trét là thế nào?

Biệt, sau lời Ba Lăng nói tất cả đều già lớn.

Nêu Hòa thượng Đỗng Sơn hễ có khách đến liền hỏi: “Con trâu đực của Quy Sơn” làm sao hội? Trước sau đều không khế hội.

Tuyết Đậu đến cũng hỏi, Đậu nói làm gương mẫu cho người sau, Sơn định nói, Đậu lấy Tọa Cụ phất cho một cái rồi đi.

Sơn nói: Hãy đến đây Thượng tọa.

Đậu nói: Tham đường đi

Biệt, chỗ Đỗng Sơn định nói là con trâu.

Nêu: Quy Sơn thấy Hương Nghiêm Ngưỡng Sơn làm bánh, Quy Sơn nói lúc này Bá Trượng Tiên Sư đích thân thấy lý này.

Ngưỡng Sơn và Hương Nghiêm nhìn nhau nói: Người nào đáp được lời này.

Quy Sơn nói có người đáp được.

Ngưỡng Sơn hỏi: ai?

Quy Sơn chỉ con trâu đực bảo: nói nói.

Ngưỡng Sơn đem một bó cỏ đến, Nghiêm đem một thùng nước đến trâu bèn cúi đầu uống.

Quy Sơn nói: đúng thế đúng thế, không đúng thế, không đúng, hai người đều làm lễ.

Quy Sơn nói: có lúc tối, có lúc sáng.

Biệt, sau lời Quy Sơn nói nhọc mà vô công.

Nêu: Dũng Tuyền nhân Tuyết Phong hỏi liền mở cửa. Phong kêu Tuyền nói: Bốn người khiêng

Cái nào mấy người khiêng?

Phong rung mình nói: Nói gì?

Tuyền nêu lại. Phong nói Đi đi, ông ta không hội.

Biệt, chỗ Dũng Tuyền nêu lại nói Hòa thượng yên ổn ngồi kiệu.

Nêu: Đức Sơn nhân vị Tăng nhìn, bèn đến gần trước làm thế đánh.

Sơn nói: Như thế là vô lễ, đáng ăn cây gậy trong tay Sơn Tăng.

Tăng rũ tay áo bỏ đi.

Sơn nói: Dù ông như thế, chỉ được một nửa.

Vị Tăng xoay mình, liền hét.

Sơn đánh nói: phải là ta đánh ông mới được.

Vị Tăng nói: Các vị có người mắt sáng

Sơn nói: Thiên nhiên có mắt.

Vị Tăng banh hai mắt ra nói: “con mèo”, liền đi ra

Sơn nói: Hoàng Hà ba ngàn năm một lần trong.

Biệt, ta bình thường thích đánh người, hôm nay không được dừng tù trưởng trí.

Nêu: Hòa thượng Đào Tràng Nột nhân vị Tăng hỏi: làm sao thấy được tánh nghe mà không tùy duyên?

Nột nói: Ông nghe xem.

Vị Tăng làm lễ.

Tràng nói: Người điếc cũng hát khúc nhà Hồ, tốt xấu cao thấp tự không biết.

Tăng nói: Tánh nghe rõ ràng như vậy.

Tràng nói: Đá đứng trong hư không, lửa đốt ở trong nước.

Biệt, Chỗ tánh nghe rõ ràng của vị Tăng,

Gọi Tăng đến gần đứng chốc lát, suy nghĩ định hỉ nhổ.

Nêu: Nam Tuyền hỏi vị Tăng: Đêm đến gió lành.

Tăng nói: Đêm đến gió lành.

Tăng nói: Đêm đến gió lành.

Tuyền nói: Thổi gãy cành thông trước cửa.

Tăng nói: Thổi gãy cành thông trước cửa.

Lại hỏi Tăng: Đêm đến gió lành.

Tăng hỏi là gió gì?

Thổi gãy cành thông trước cửa, Là thông gì?

Tuyền nói một được một mất.

Biệt, lời nói sau của Nam Tuyền than thở sao sáng lẻ loi.

Nêu: Văn-thù sai Thiện Tài tìm thuốc rằng: Tìm thuốc này đem đến đây.

Thiện Tài tìm khắp đều là thuốc này, lại đến bạch rằng: Đều là thuốc này.

Văn-thù nói: Tìm thuốc này đem đến đây.

Thiện Tài lấy một cành cỏ đưa cho Văn-thù.

Văn-thù giơ lên dạy chúng rằng: thuốc này cũng có thể giết người, cũng có thể cứu người.

Biệt, Văn-thù nhận cành cỏ ngải rồi đưa cho Thiện Tài. Nêu: Thượng tọa Phu lúc đầu tham học với Tuyết Phong, qua cửa mới thấy Tuyết Phong, bèn tham tri sự. Hôm sau, lại đến lễ bái nói: Hôm qua xúc phạm Hòa thượng.

Phong nói: Biết là chuyện thường bèn thôi.

Biệt rằng: lúc ấy ta đến ngàn đi muôn.

Nêu: Thạch Thê một hôm thấy thị giả bưng bát thượng đường liền gọi thị giả. Thị giả đáp: dạ.

Thê nói: Đi đâu?

Thượng đường thọ trai.

Chẳng lẽ ta không biết ông thượng đường thọ trai.

Ngoài ra chẳng nói gì cả.

Thê nói: Ta chỉ hỏi việc bổn phận của ông.

Nếu hỏi việc bổn phận, đệ tử thật là thượng đường thọ trai.

Không phải thị giả ta.

Biệt rằng: Nếu không khám nghiệm lại, thì klhó để kết khoản.

Nêu: Hòa thượng Nhật Dang Viễn nhân tuế thượng đường tham, Dung vỗ tay ba cái nói: Mãnh Hổ ở ngoài hiên, ai là kẻ địch?

Tuế nói: chim Dao mạnh vù lên trời ai bắt được?

Dung nói: Tất cả khó làm.

Thôi đi, người chưa đoán công án.

Dung dùng gậy múa rồi về phương trượng.

Tuế không nói được.

Dung nói: kẻ chết đi. Biệt rằng thua ta một lần.

Nêu: thượng tọa Tuế đến chỗ Bách Trượng, Trượng nói: Xà-lê có việc hỏi được không?

- Nay tự chẳng nói đâu cần dối.

Trượng nói: Thâu được An Nam lại lo dẹp Bắc

Tuế phanh bụng ra nói: đúng thế, không đúng.

Trượng nói: Thật khó làm, thật khó làm.

Biết thì được, biết thì được.

Biệt rằng: Núi cao biển rộng mặt người tâm thú.

Nêu: Hòa thượng Tây viện Tư Minh khi chưa ở Hứa Châu,

Nghe Nam viện ở Nhữ Châu ra đời, vốn cùng đồng tham, liền bỏ nhân sự rồi nói: Đệ tử đổi Hòa thượng không thể là nhân sự được. Từ Hứa Châu đến lấy được một con dao cạo tóc ở Giang Tây lên Hòa thượng.

Viện nói: Ông từ Hứa Châu đến vì sao lại có con dao cạo Giang Tây?

Minh liền để trên tay Viện rạch một đường.

Viện nói: Thị giả lấy.

Minh rũ tay áo rồi bỏ đi.

Viện nói a la la a la la.

Biệt rằng Dung khoản khúc tựa cũ.

Nêu: Thị giả Khuếch nhân Hương Nghiêm thượng đường.Ngày nay ban khanh vô úy. Nếu là con cháu Lâm Tế, Đức Sơn, Cao Đinh, Đại Ngu, Ô sào Thuyền Tử thì không cần như thế nào, như thế nào. Liền xin con dao đơn thẳng vào, Hương Nghiêm cho ông chứng cứ.

Khuếch liền bước ra làm lễ, Đứng dậy rời hét, Nghiêm cũng hét.

Khuếch lại hét, Nghiêm lại hét.

Khuếch lễ bái rồi đứng dậy nói: Đại chúng khán,

Gã này một bề thất bại, lại hét một tiếng vỗ tay về lại trong chúng, Hương Nghiêm về phương trượng.

Lúc ấy, Duy Na Phong Huyệt Sung lên hỏi.

Nghiêm nói: khách Chiết không thể chịu được, người giữ khuếch ngày nay đem lão Tăng cắt đứt. Như nay chúng nhóm họp đánh một gậy rồi đuổi ra.

Huyệt nói: Điểm còn chậm. Huống gì Hòa thượng nói thái quá.

Nói con dao đơn thẳng vào, ông ta là con cháu Lâm Tế, bổn phận như thế, Nghiêm mới thôi giận.

Huyệt bước xuống nói việc này cho Khuếch.

Khuếch nói: Ông sao như thế, kẻ khuyên lão, tôi chưa hỏi trước, sớm phải ăn gậy được lời nói và việc làm của ta. Nếu nay không đánh ta rập lấy lại ta. Lời nói này không hộp việc làm.

Huyệt nói: Lời này đã làm.

Biệt, Phong Huyệt nói: Khuếch huynh cũng trong quả cân tìm nước gì?

Nêu: Dược Sơn nhân vị Tăng hỏi: ruộng bằng cỏ bụi, ít nai thành bầy, làm sao bắn được bụi trong bụi?

Sơn nói: xem mũi nhọn.

Vị Tăng buông thân té nhào.

Sơn nói thị giả kéo ra.

Vị Tăng liền đi.

Sơn nói kẻ làm cục bùn có hạn gì?

Biệt nói: Trong nhà cổ khó ở riêng.

Nêu: Hòa thượng Trường Tỳ Khoáng hỏi vị Tăng: từ đâu đến?

- Từ am Khống Thạch núi Cửu Hoa đến.

Am chủ là ai?

Là Tôn túc dưới Mã Tổ.

Hiệu là gì?

Không rõ pháp hiệu của vị ấy.

Ông ta không rõ hay ông không rõ?

Mắt tôn túc ở đâu?

Nếu là am chủ đích thân đến, ngày nay cũng phải ăn gậy.

Lại gặp Hòa thượng phóng qua mỗ giáp.

Sau trăm năm giao phó cho sư Tăng cũng khó được.

Biệt rằng người Hồ vào đất Hán.

Nêu: Đỗng Sơn hỏi vị Tăng: Từ đâu đến?

Dạo núi đến.

Có đến đỉnh không?

Đến.

Trên đỉnh có người không?

Không có người.

Ông không đến đỉnh.

Nếu không đến đỉnh sao biết không có người?

Xà-lê sao không phải ở.

Mỗ Giáp ở thì không bỏ. Tây Thiên có người không chịu.

Biệt rằng: ở thì không bỏ, người biết nhau thì ít.

Nêu: Hòa thượng Vân Cử Ứng nhân Thành Thượng Thư đưa đồ Cúng đến, hỏi: Như lai có mật ngữ, Ca-diếp không che giấu, lý này thế nào?

Cư gọi: Thượng Thư!

Thượng Thư đáp: Dạ.

Hội không.

Không hội.

Nếu không hội, thì Như Lai có mật ngữ, nếu hội thì Ca-diếp không che giấu.

Biệt: chỗ Thượng Thự không hội là: Ta không có tâm này, chắc chắn không có quả báo này.

Nêu: Hòa thượng Lộc Môn chân nhân Quốc sư Thiều đến, hỏi:

Vừa rời chỗ nào?

Cốc ẩn, đêm ngủ ở Bàng Cư Sĩ Nham.

Môn nói: Trong mắt mắt, mắt nào là chính?

Nghe tiếng Lộc Chân đã lâu.

Một mảnh ruộng đất việc gì liên can đến ông?

Quốc Sư nói: Thoại đầu ở đâu?

Biệt: Quốc Sư nói: Đói không rảnh chọn thức ăn.

Nêu: Hòa thượng Long Sách Phu, nhân vị Tăng dẫn một đồng tử đến, nói: Đứa trẻ này thường thích hỏi Phật Pháp, thỉnh Hòa thượng nghiệm xem. Sách sai sót trà bưng đến, uống trà cạn rồi đưa cho Đồng tử, Đồng tử định lấy, sách lại thụt tay nói: có nói được không?

Tử nói: hãy hỏi đi!

Tăng từ tốn hỏi: Đồng tử này kiến giải thế nào?

Sách nói: Chỉ là Tăng một đời hai đời trì giới.

Biệt, cùng giả Tăng làm một đường.

Nêu La Sơn một hôm hầu Nham Đầu dạo núi, bỗng nhiên gọi Hòa thượng!

Đầu nói: Cái gì?

Sơn đến gần làm lễ gọi: Hòa thượng! Há chẳng phải ba mươi năm năm trước ở Đỗng Sơn mà lại không chịu Đỗng Sơn?

Đầu nói: Đúng vậy!

Không chịu Đức Sơn thì không luận, như Đỗng Sơn có điều gì thiếu sót?

Đầu im lặng hồi lâu, nói: Đỗng Sơn giống Phật, chỉ không có ánh sáng, Sơn liền lễ bái.

Biệt Nham Đầu nói ông kỵ huý riêng.

KHEN NGỢI PHẬT TỔ.

Lìa tượng Tuyết Sơn.

Áo rách buộc xương gầy, tóc bạc che đầu xanh, thời tiết ở trên đời, lại như muốn ra núi.

TƯỢNG CỔ DI ĐÀ

Có nguyện độ sanh, duỗi tay tiếp dẫn, hàm sanh không đến, vật không thương xót.

CƯ SĨ TỊNH DANH

Sấm sét vang rền, đúng sai bỗng khởi. Thị bệnh Tỳ-da, hổ dữ không răng.

VĂN-THÙ ÁO CỎ

Là những sách nào, đọc không thành câu, áo ngắn tóc dài. Tay chân đều lộ.

ĐẠI SĨ QUÁN ÂM

Bình báu cành liễu thường trong tay. Lại đi trên cánh hoa sen

xanh. Trong đời năm trược không cấu nhiễm, không dùng mắt từ nhìn chúng sanh.

TRỜI RỒNG CUNG KÍNH

Mây tan ngàn núi sáng, rồng thần ứng niệm đến, thượng sĩ Bổ Đà Nham, tâm thức bao giờ nguôi.

Cô gái nghèo chú nước qua biển.

Cành liễu sống, chén nước linh. Một chú độc phát. Trăm dòng đều kêu, Thiện Tài cách biển tìm không được, Vô số núi xa lại loạn xanh.

GIỎ CÁ

Chiếu cố không rời tay, đề khởi lại cúi đầu, tự cười không người mua, mùi tanh thổi không thôi.

NƯỚC, VÀ ĐÁ

Chẳng phải nước, đá đáng nương. Chẳng phải âm thanh đến được,

Hoa cười chim hót, viên thông chứng nhập.

VIÊN TƯỚNG

Trăng tối thì ẩn, trăng sáng thì hiện. Chúng sanh mê muội, xin không tái diện.

CÁT VÀNG

Róc rách tiếng nước chảy, hoài bão tình nghiêng hết, không biết mặt gió xuân, tuyết tan bóng mai xanh.

Đại Sĩ Kim Thư, tâm Kinh là viên tướng, Đại bi chú vào áo và thân.

Dùng Ba-la-mật-đa, tròn đầy tướng ấy. Lấy hát la đát na nương thân này. Chú đất từ đây phát, trở lại nơi bổn nhân, không hiểu hai mươi lăm viên thông. Có linh tốt lành xuân che lấp.

ĐẠI SĨ THIỆN TUỆ

Muôn phái cùng nguồn. Tam giáo một lưỡi. Ôi! Tôn từ, lộng khéo thành vụng.

ĐỘ LƯ

Lòng không lá lau lạnh, gió lặng áo nhẹ bay, không được nhuộm thiên tử, không người biết họ tên.

XOAY MẶT VÀO VÁCH

Đá héo khô, chấm nốt ruồi áo hoang tàn, nước chết thả câu, đất bằng cưỡi thuyền, ban đầu khéo diện kiến vua Lương.

TÂY QUY

Nhìn vách chín năm. Hồ lô trôi sông, không tính thoát thân, gượng phân da tủy, chiếc dép hoảng hốt về phương nào? Sau đêm trăng sáng

nghĩ hùng nhĩ.

ĐẠI SƯ TRÍ GIẢ

Thái hư không mây, gương sáng không vết, như ý đưa tay. Mưa hoa lả tả. Kế yếu chỉ Nam nhạc không truyền. Thấy người ở hội Linh Sơn chưa giải tán. Diệu viên thể cực là tướng phi chân.

TU BỒ ĐỀ

Cầm đủ lá bối, nương lễ già. Giải không chưa tận, nói đúng nói sai, vô cớ dẫn dắt Kiều-thi.

BỐ ĐẠI HÒA THƯỢNG

Một vai mang không nổi, hai chân đi như bay, gió nghiệp đến lại cười hi hi, hỏi ông là ai ông chẳng biết.

Trong mộng lên Đâu-suất, Diêm-phù đợi hạ sanh, chẳng trình túi u mê, ác độc đã lưu hành.

BỎ GẬY NGỦ

Năng sở đều quên, giả vờ nằm ngủ, một hơi không đến, trăm dòng vọt ra.

HÀN SƠN, THẬP ĐẮC

Dưới bếp trộm cơm Tăng, chân núi ôm hổ ngủ, biếng ngâm câu ngắm dài. Lại lấy sách phạm xem, thật là người xem trâu, thì dạ cũng phải thủng.

Cái chổi không quên, tấc tâm chưa dứt, mắt lạnh nhìn người. Bao nhiêu cây gai, ôi! Bỏ đi lũ trẻ, thập đắc trong cỏ Phong Can.

HÀ SƠN QUY MÌNH ĐỨNG

Mắng Phong can là giả hán, đồ ống tre đầy sau thô. Chỉ ra dạy người thấy. Thật ra chỉ cần biết cơ, không muốn bày đầu bày mặt.

THẬP ĐẮC CHỈ HƯ KHÔNG CƯỜI

Guốc gỗ chổi tre, dính chân nắm tay. Gia Phong Cổ Phật heo bùn cho lở, chỉ trời cười lớn một tiếng, bỗng được đi ngược trên không.

PHONG CAN CƯỠI HỔ.

Muôn đức không đem đến, thú dữ tự thuần phục, vừa gầm ra khỏi rừng, bóng gió thổi cây. Chỉ biết duỗi tay buông tỉnh, bất chợt non xanh nước biếc.

HÀN, SƠN THẬP DẮC HỎI THĂM.

Trong hang vàng bạc tuôn ra, kia đây túi không một đồng, đánh nghèo không đánh giàu. Làm khéo léo tận cùng, hổ dữ đến phải chắp tay.

HÀN SƠN LÀM THẾ NGÂM THÂN

Một câu có cũng chưa, buồn rụng hết lông mày. Làm hết thế tay,

nhờ ngược Duy-na nhớ được không, đến nay một mặc tuyên trời đất.

THẬP ĐẮC MÀI MỰC HƠN BÚT

Đầu đội mũ da cây, chân mang giày gỗ nát, có công mài mực hơn bút, không có hai ngàn sông tả cải binh. Chịu bại rồi. Trong chùa Quốc Thanh trộm cơm Phật vốn là ông.

ĐẠO GIẢ TRỒNG THÔNG.

Uất uất hang băng đẹp, tường gốc chính tay trồng, muốn biết dấu đến đi, núi cao lạnh xanh biếc.

DẪM PHÁ LÃO LÔ

Dùng trí giống như ngu, không người biện được trấu cám, cùng trăng giã, ý ở chỗ tự tại.

THẦN QUANG THAM ĐẠT MA

Thiền đá lạnh đến xương, thông tuyết chiếu mắt xanh, Đạo này nặng như núi, khó dùng tay báo đền.

MÃ TỔ TIẾP TẢNG ĐÁ.

Cỏ khô, núi muôn lạnh. Gần sáng vào lớp mây, một mũi không trúng hai, làm sao bắn một bầy.

ĐAN HÀ GẶP BÀNG CÔNG

Xa gần hết rào ông, ngôn bàn tai lại điếc, không biết đi nơi nào, gió Tây trong rèm cũ.

LƯƠNG TOẠI YẾT KIẾN MA CỐC

Đóng cửa lại mang bừa, mây dày đường lại xa, phải biết ngoài hình bóng, ruột gan đưa cho người.

HÒA THƯỢNG DƯỢC SƠN

Đem kinh phạm đối tịnh bình, một chữ không treo mắt, thường chuyển kinh như thế.

HÒA THƯỢNG LẠI TOẢN

Rừng Đá mãi lạnh, phân lửa có mùi, lâu bỏ cạn được, vị này rất lâu.

Hòa thượng Chi Độn về hư đồ.

Chịu lạnh cưỡi ngựa gầy, hai mắt xanh như thu, gởi lời Vương công nói, khiêng tiền mua Ốc châu.

ÚC SƠN CHỦ

Trời ấm khóa lừa ra, khe cầu khoản bộ hành, nhân nghĩ gặp chỗ ngã. Tấc cỏ không hề sanh.

CHÁNH HOÀNG NGƯU

Sáng xem mây trăng bay, chiều cưỡi trâu vàng về, chỗ núi cùng cầu gãy, cò trắng đâu được biết.

TỎA CHỦ LƯỢNG

Hư không mua được, tham cây gai trời, vừa gọi quay đầu, xét không dấu vết. Mặt trời treo đầu cành, vẫn là ẩn không được.

TUYỀN ĐẠI ĐẠO RỬA THU ĐỒ

Bỏ thân đi vào xa thẳm, đợi nhắm mắt lấy đầu rồng, gió nổi sấm giận chim bay thỏ chạy. Sợ bị Từ Minh mấy khuỷu tay. Xin khéo léo không nhiều. Ngàn cổ nướng cá miệng người, như lấy gậy trắng kéo xương sống, quát.

MẶT TRỜI BUỔI SÁNG ĐỐI TRĂNG.

Nóng lạnh không đến nơi, núi cùng đá tự khô, khóc than biết xương lạnh, tùy phần mà công phu, một quyển không đề mục.

Cầm đến bên gốc đá, mắt mờ hiềm chử nhỏ, Hoa Phạm e khó phân.

HÒA THƯỢNG TRIỆU CHÂU

Mắt như trống, đầu như cây thìa, muốn biết Triệu Châu, tám mươi hành cước.

ĐẠI SƯ LÂM TẾ

Đầu gậy Hoàng Bá, dưới gân Đại Ngu, con cháu đời sau, ô yên thành mã.

HÒA THƯỢNG PHỔ HÓA

Dâng hình mắng giết Bàn Sơn. Đối chúng khinh chê Lâm Tế. Chỗ tỉnh sợ bóng trốn hình, trong chợ phá trời độn đất. Chốn sống ngoài thành Trấn Châu. Đến nay gà sợ chó cắn.

ĐẠI SƯ VÂN MÔN

Đáng phát Mục Châu, thoát khỏi Linh Thọ, Xích Thể lộ gió vàng, Sóng xanh chẳng thấu đường, chân sư đạp không thể đi, thôi đối càn Phong, Nam Nhạc đi.

HÒA THƯỢNG HUYỀN SA

Vượn bay không ra, dưới da có máu, câu cá phóng sanh, trong chết được sống. Như Tuyết Phong dùng sức quá lắm. Cười gốc Linh Vân chưa suốt, chỉ biết ý ở đầu câu, bất giác trong mắt dính phẩn tiểu. A ha ha. Ai biện khác, muôn khoảnh khói sóng vừa câu trăng mới.

HÒA THƯỢNG THUYỀN TỬ

Hơi nước lạnh lại thuyền nhỏ, Hoa dừng trên sông tìm nhau bàn. Phụ mạng đáy, vỗ miệng một cái. Chỗ gật đầu bao la không ít. Cha con sợ tương báo. Ai nói chuyển thân sớm, ra lau vàng vào rau đỏ. Thu thập tơ lụa, sông trời chưa sáng.

THIỀN SƯ THÁI BẠCH HƯNG

Dẫu lẫn lộn chôn sâu một áng mây, Tiên quan việc gì cùng nhau khổ, tu hành chẳng phải không linh nghiệm, lại làm người quan môn nhàn hộ.

TÔNG AM CHỦ

Giày cỏ trong cà-sa gót đỏ đi thành Đồng, chỉ là phá sinh nhai, chống đỡ nhà tử dương.

HÒA THƯỢNG TỪ MINH VIÊN.

Bỏ thấy cái vạc thần, dứt gọi lương thực nhà, không được pháp thoát tay. Đánh vỡ vụng lừa ông.

HÒA THƯỢNG DƯƠNG KỲ PHƯƠNG HỘI

Đầu tro mặt đất, lộng giả thành chân, lừa có ba chân, kỳ lân một sừng

THIỀN SƯ TUYẾT ĐẬU TRÙNG HIỂN

Ngưng mà không kết, hỗn mà thường sạch, núi lại đứng thẳng giống như mài bằng. Suy đạo của sư, hư không đóng cọc, Đức của sư đẹp, bền chặt trong sắc, Diệu cao muôn lớp.

Xuân về kính gấm, ốc xanh vừa xoa, Động đình sau sương, ở đây ở kia, mới không vết trẫm, hoặc duỗi hoặc co, nước đến sông hồ, xa tưởng vết cao. Thật thành pháp ngã.

THIỀN SƯ HOÀNG LONG NAM

Nước ta Lặc Đàm, mây đoạt Hành sơn, bên cửa nhiều lỗ lưới, ai là người phụ ân. Dưới Hối đường có mát mẻ.

HÒA THƯỢNG BẠCH VÂN THỦ ĐOAN

Tiếp nhận ít then chốt, khám nghiệm không có mắt, thường thường hơi ngực đập. Chỉ cần nướng cỏ lau.

HÒA THƯỢNG BẢO MINH DŨNG

Nạp Tăng tánh tháo, giả vờ Tọa chủ, quét qua đầu bước cỏ thôn. Thẳng xuống vai gánh Phật Tổ. Dương Kỳ thầy ta, Bạch Vân bạn ta. Phượng kêu trên đài. Vượt qua xưa nay.

HÒA THƯỢNG NGŨ TỔ DIỄN

Đạo của thầy không thể được mà xưng, đức của thầy không thể được mà thuật, hạnh của thầy không thể được mà nghe, nghiệp của thầy không thể được mà thấy. Đạo đức, hạnh nghiệp nghe xưng thuật, người đời còn xa vời. Nếu gánh vác tuệ mạng ở bờ sắp ngã. Chuyển phàm phu lên bờ vực Thánh hiền, ấy gọi là lão nhân Đông Sơn, ta không được mà biết.

THIỀN SƯ VIÊN NGỘ KHẮC CẦN.

Thi Bích Nham Chê Nhũ Đậu, kích Cao Am, tựa Âu Phụ. Điều

này người bàn luận không đến, nói chi phép trừ không văn ấn. Này người bàn luận không đến. Nói gì phép trừ không văn ấn. Tận tình ước gác qua chớ luận. Hoặc nói khen chê không ở giữa hai đầu. Lằng nhằng ông có ưu điểm riêng, quát.

HÒA THƯỢNG HỔ KHƯU LONG.

Thần cỏ yếu hèn, cốt khí mạnh bạo, vui ít sân nhiều, sang mua hèn bán. Hình bóng sư tử ba mươi năm, cho nên mắt Viên Ngộ là Hổ mù.

THIỀN SƯ HOẰNG TRÍ.

Phụng vàng mới kêu, người ngọc mở cửa, gió lớn thổi mạnh, con trở về cha.

THIỀN SƯ ĐẠI TUỆ.

Trước không Thích-ca, Ssu không Đạt-ma. Mắng mưa chửi gió, cầu muốn làm lớn. Trúc đen như sơn, đánh loạn đánh xạ, là Phật là ma. Vạch mặt thì mắng. Do đó trời giáng lỗi này. Hành Dương Mai dương mười bảy năm chịu đựng đói khát. Lẽ gọi muôn dặm sống còn biết sai. Vốn là một ngôi sao không từng đổi qua. Kẻ trọc lòa bị người ghét. Trên cõi trời, dưới nhân gian không hai người mắng.

HÒA THƯỢNG ỨNG AM

Vạch tay và bụng, mò tìm cốt tủy hư không, mở mắt người sống, mù lại chính đảnh môn mình, từ đây biển vọt núi nguy, ấy là núi đông đang nối tiếp.

HÒA THƯỢNG MẬT AM

Hành cước không đến trước Đại Triệt đường, Cương yếu diệt tiêu nhà cửa Ứng Am, Chỉ liễu mắng dương, Thổi cát ngửi đất.

Lại cười Tạ Lang mày dựng đứng. Muốn biết người cản núi. Đại trùng không đuôi chẳng phải hổ.

HÒA THƯỢNG THẠCH SONG.

Cò thu đậu thông, cốc lạnh nằm nước, cốt tủy lão Chi Phong không ở trong rõ ràng. Rời lâu sư khoáng tìm không vết, ngàn xưa muôn xưa chỉ là đây.

HÒA THƯỢNG TÙNG NGUYÊN

Trong thất thủy am, tranh một mũi nhọn, đánh được tai điếc. Từ đây gọi chuông làm bình, diệt đi chánh tông Dương Kỳ. Tự gọi là Thủy am để vào, lại nói không biết Trung Phong.

TIÊN SƯ VẬN AM

Hành cước chỉ tham Tùng Nguyên. Chính là tin đoán bán thất, lại nói Đông Sơn chánh truyền, giống như ngựa già nhai lúa. Gần đây nhân

tình không mặt mũi. Dẫn được con cháu rộn ràng. Báo ân hết sức tán dương. Cũng là khoét thịt cổ cò.

HÒA THƯỢNG NAM MINH BẤT AM NGỘ.

Bay đến dưới núi. Đánh mất thẻ hộ thân, Nam Minh trong núi mắng quát Tổ sư Tam Bình. Xiển-đề phước mỏng. Mắt tục khó nhìn. Ấy là chùy cổ lão Bất Am.

THỦ TỌA NAM NHẠC TU

Mây mù đầy bụng đói, khói sương che áo rách. Chúc mừng Chùa Phong Đỉnh, mấy lần đối ánh tà.

HÒA THƯỢNG LINH ẨN THẠCH CỔ DI.

Mặt mày núi rất lạnh khí như mây, kéo lấy ông gỗ lớn. Điên đảo lên cây. Phẩm tháo quả mắng trời, thấy đất không nhìn. Cắn răng cắn lưỡi, đá đi bụi bay, Thiếu Phong có riêng kiếp hồ xuân.

PHÁP SƯ LINH SƠN CỔ VÂN TÚY

Ba lần nhìn nhau hiển bày cơ, mười môn bất nhị bày dấu vết, như trăng in nước sáng tận sâu. Như Xuân ở hoa hương thấy áo. Ấy là anh giáo Tường, đích bắc phong. Bắt lấy đem đến không như y, theo giáo khắp đất không người biết.

PHÁP SƯ NGỌC TUYỀN PHỔ MINH

Vàng đá tơ trúc. Khó xếp vào tiếng. Mây xanh gió mát khó đồng điệu, ngọc sáng trong sạch hoa tín dung thông. Diệu ở ngoài có không. Há rơi vào trong không giả. Mở sống phục bút. Chỗ nào hình dung. Đây là đến Am thường Chuẩn của Lão tử. Chịu cùng người có thơ có họa, ghi chép để lại tiếng thơm chùa Linh Uyển, rõ ràng ngàn xưa kính cao dấu vết.

VOI GIÀ XUỐNG NÚI.

Chuông vàng đêm đánh chín lớp thành, sáu năm trở về đổi hình gầy, đợi được tâm mắt chúng sanh sống, Tuyết Sơn vẫn là xanh vời vợi.

DUY MA THỊ HIỆN BỆNH

Một đời môi mép lao xao, lòng muốn dắt đi đoạt chợ, giả bệnh Thành Tỳ-da-ly. Dẫn được nhiều quỷ dã thần nhàn, cúi đầu Tịnh Danh, ta không biết ông.

BỐ ĐẠI QUAY ĐẦU CƯỜI ĐẦU LÂU

Ôi! Đầu lâu, có hoang một đống, che mắt vừa cười, muôn hốc mây thâu.

Ba giáo hợp một mặt

Rùa chứng vô công, hội ba về một, mỗi người có một mặt không

muốn bày ra.

HÒA THƯỢNG LẠI TOẢN.

Gối đá rêu xanh, Dây núi hình lục. Ban ngày vội đi khoai nước chưa chín.

HÒA THƯỢNG HÀ TỬ

Khe xanh bóng lạnh, lấy tôm làm mắt, không có rào dậu, đông kéo tây dắt.

ÚC SƠN CHỦ

Lăng xăng đạp lên trời đất đen, lừa mù không thích dùng móng đi.

Từ đây không đến Trà xuyên thượng, nước sông tự chảy bóng núi xanh.

TRÍ HOÀNG NGƯU

Sừng trâu bình đồng treo khói sáng, khe núi phần nhiều thiên vãng, không biết rõ việc ngâm tình hiểm, thổi rơi gió thu bên quạ trắng.

TRIÊU DƯƠNG CHUẾ NẠP.

Kim không thịt phụ không đủ, bên trời sáng tựa núi khe, sợ thấy lá vàng bay, chưa gió cau mày trước.

ĐỐI NGUYỆT LIỄU KINH

Muốn liễu mà không thể liễu, trăng đầu núi tròn lại khuyết, chỉ như hãy thôi xem. Đêm khuya gió thổi lạnh.

HÀN SƠN THẬP ĐẮC

Trên đá Ngữ Phong bên khe thông. Thật là khéo léo. Chớ mắng Phong Can.

- Cây bá trước sân thượng trúc, Pháp Sư Nguyệt vẽ tượng.

Dày nặng như núi. Rộng lớn như biển, đỏ xanh có thần chớ nghĩ dấu vết, Tăng hay bút tốt, khó so dấu vết, như xuân về khắp nước. Gió xuân thổi bốn phương, như cóc bạc ra nước, muôn tượng che bóng. Chính là Tông chủ của ba giáo, dung thông đại pháp.

Thiền giả của Hòa thượng Vô Chuẩn thỉnh tán vẫn đứng hầu. Đổi tròn đến vuông thì khổ, ép vuông thành tròn thì cực.

Đục tạo không vào, là cửa nhà Vô Chuẩn, Ngũ Phong vòi vọi đợi nhìn, muôn tượng chuyển xoay ai xem, sương rơi nước rớt con về cha.

Pháp sư Bảo Nghiêm Sùng Biện Nột vẽ tượng.

Thân khô như củi, mắt sáng như điện soi sáng đến đỉnh đài.

Phẩm tháo tông ngoài núi, vung vẫy trách cửa ngộ, không rơi vào tướng văn tự, lấy “Nột” làm “Biện”, lấy giới làm ngại, giơ ngang đuôi trần muôn tượng sum la đều tuôn ra.

Hòa thượng Bảo Lâm Viễn dạo núi Tượng Sư Tôn thị hành.

Đức lạp đều cao. Cành con càng xanh, siêng tiết kiệm khổ tiết. Khởi lại nghiệp tốt, lấy khí già vận dư, nhìn thẳng các phương, góc my rũ tuyết. Gậy trúc đóng sương, đi bộ có người gió mát đáng theo, lặng thường đạo xưa, ngoài kiếp lơ là.

LỄ THÁP TỔ

Bảo Phong Mã Đại Sư

Lưỡi thông mũi thẳng, trâu đi hổ nhìn, chỉ là khuôn hình. Chuyển thêm điếc trái. Sông lạnh muôn trượng hề, ao sông không sóng. Núi báu ngàn trượng, Phù-đồ cao ngất, tám mươi bốn người. Còn ở học địa.

THIỀN SƯ ĐẠI MAI THƯỜNG

Trong tiếng chuột nhắt. Điên đến đảo đi. Bụng lừa cằm ngựa. Không cần chú giải.

THIỀN SƯ LONG NHÃ ĐỘN.

Thúy vi mé bắc, đầu tay ngắn. Hang nước chảy ngược mới đến nhà. Tuổi già chân cẳng phải mang tất, không thể tùy nơi đạp cát bùn.

THẠCH SƯƠNG NGÀN NGÔI MỘ TĂNG.

Muôn chỉ hoát nhiên, một đường về, đầu lâu đối đối mắt như mày.

Phải biết một mầu rõ bên ngoài. Sanh tử làm sao dựng được y.

ĐẠI SƯ THẠCH SƯƠNG TỪ MINH

Sông bao núi vây hang sư tử, lông vàng rực rỡ từ đây ra, Dã can đã chết cáo thỏ buồn, tòng lâm thiên hạ lại ồn náo, ta đến không dám bước đi lại. Núi rậm vòng vòng gió mát sanh. Ba lạy không lời đi ra cửa. Ống khói một tiếng ngang lưng trâu.

THIỀN SƯ MINH CHIÊU KHIÊM

Dây dài dây ngắn quấn quanh tháp, dùng mắt gọi rộng sợ là, y ném xuống mâm bùn vỗ tay cười, Sư từng nhầm lẫn Xà-lê lùn.

HÒA THƯỢNG MỤC HỘ ĐỊNH THÂN

Mục mục thuần đến năm tháng nhiều, đến nay vỏ rớt chưa tiêu ma. Chớ hiềm cắt đứt khe nước chảy, còn có thiền nham treo duyên la.

ĐẠI SƯ MINH GIÁO

Cây đạo lấy thục giữa Hoàng Hựu, sức đỡ chỗ nguy khó bao nhiêu. Nhân nghĩ người ngày nay an nhiên, nhẫn thường không đình trúc mấy cành.

THÁP HÒA THƯỢNG GIÁC PHẠM Ở ĐỒNG AN

Thiền nói văn tự, bao trùm hư không, mắng chủ tháp xưa, không rõ yếu chỉ, khen chê đè nâng, lưu hành lại thôi. Phượng đậu núi cao cắm

rõ ràng, hoa rơi chim hót ai an ủi.

PHẬT SỰ

Sa-di cạo tóc.

Khe sâu thìa dài. Núi cao am chủ từng cắt tóc, chẳng gió tranh biện phước. Ấn Tông cho Lão Lô, nên đi Châu La. Nối vết cao nầy.

Cức lâm thỉnh hai Sa-di phó y.

Chỗ làm kín đáo chẳng những cắt đứt mà thành. Chuyển tay phó đến, thầm hợp Tam-muội bảo kính, hai người đỉnh thọ là nhà chân khắc.

TÍCH TRỰC TUẾ TRÌ BÁT, CẦM ĐUỐC

Chả tay trúng cái xẻng. Theo giáo ruộng đất hoang vu, bày ra không có bát. Chẳng láy Hương tích phương trên, chúng đã no đức. Nằm cao rừng mây. Đồng tử bính đinh thầm nung nấu, ở đây muốn tìm con đường sống. Chẳng phải đường sống sương không, trăng rơi chỗ vượn hú.

VĂN BÂN TẠNG CHỦ CẦM ĐUỐC.

Văn chất nho nhã, Riêng đi mình đứng, một đại tạng giáo, chủ rõ không bằng. Lửa đến cháy, nước đến thấm. Liếc ông chuyển đầu đến, Ngoài đồng gió xuân mau.

Thượng tọa Bả Cước Kiệt làm khám.

Kiệt đẩu thiền họa. Hành lý là riêng. Chân cao chân thấp, Đông liếc Tây nhìn. Chỗ chuyển tự nhiên, vui nhộn.

Thượng tọa Kiệt Hưng khó ngăn, khoản khoản ra cửa. Đường Linh Sơn trơn.

THƯỢNG TỌA CHẤN KHỞI CỐT

Muôn dặm thấy Linh Sơn, sửa thế gặp tiếng hét, cửa chuồng sanh tử. Khi giao đánh suốt, lửa tàn mây lạnh, hương mù quế. Chân đầu khắp nơi trời đất rộng.

THƯỢNG TỌA THIỀU NHẬP THÁP.

Luyện qua rồi, leng keng có tiếng, Phượng tự bay đến. Đâu cần chín lần đổi mà thành. Thu thập về nơi nào? Nhiều núi xanh ngoài mây.

THƯỢNG TỌA THIỆN MỤC BẮT ĐẦU LÀM KHÁM.

Chăn được thuần, khó trói cột. Kéo dây mũi ra, Đông đụng Tây chạm, cấm ngược ông lau, ngược gió thổi, mưa qua hồ núi. Cỏ xuân tươi.

THƯỢNG TỌA HỮU BỔN KHỞI CỐT

Có đến do không có bổn cứ. Chân nhỏ giày cỏ rộng núi vòi vọi

xương bày. Bổn Thiền nhân đi nơi nào, đảo châu báu ở gần, tiến thêm một bước.

THƯỢNG TỌA VĨNH GIA TRỤ BẮT ĐẦU LÀM KHÁM.

Trụ thì không chùa, chùa thì không trụ, Vách sắt núi bạc. Trời đỏ chỉ bước. Canh ba trăng chiếu chỗ quê vượn hú.

Người ở núi ưng nhìn thác đổ.

THƯỢNG TỌA CHI BẮT ĐẦU LÀM KHÁM.

Gò hang linh cấm, mày Chi tím rộng, đã qua cửa sinh tử. Gật đầu còn tự cho. Ra cửa bờ liễu đang uốn mình. Cò vàng đậu cành nói rõ ràng.

CHẤT TRI KHỐ TỎA KHÁM

Không kiểu ngụy, thường ngay thẳng, trăm đứng ngàn ngang, đối bổn thâu tức, chất tri khố về chiều, cũng thu lấy chìa khóa.

THƯỢNG TỌA YÊN CẦM ĐUỐC.

Nạp Tăng về nguyên xứ, cầm đuốc ba tấc. Tánh tháo vô minh, cái kèn cái loa không ra khỏi đây. Thượng Tọa Yên nghèo lâu vừa giầu. Xem xem được vào tay đi, nép bó lửa xuống, đại chúng chẳng cần mắt nóng.

THƯỢNG TỌA ĐẠO HƯNG CẦM ĐUỐC.

Đạo không chỗ cứ núi sâu khe lạnh, một niệm chưa khởi cửa chết đường sống, muốn biết hai chỗ thu công, biết lấy đồng tử bính đinh. Đồng tử bính đinh, ném bó lửa xuống, khéo léo phục sự.

Hy Hòa Sứ Quân xin đi cầu mới Đoan Bình: Bước bước khoan thai ngoài trời xanh. Quay đầu mới biết là hóa thành. Đại chúng có biết không? Ngày xưa thuyền ngang gẫy bờ, thường lo mối bệnh. Sử nghịch cùng đường, thường than sao chưa về. Bởi vậy, Bang hầu rũ tay cứu dòng cư sĩ phấn đoạt cơ lưu. Từ chỗ hiểm đắp nổi căn cơ. Đến hư không cố thành thế giới. Lồng trắng cây khói. Vẫn ít thắng du rộng lớn. Trăng rơi thành giang. Phảng phất ở Lạc Dương. Nói gì liền núi xuyên sông, mong vượt thông đất Ngô. Nam đến Bắc đi như đến nhà lấy tay làm tướng vòng tròn. Chân đầu từ đây trời đất rộng, nguyện lực vẫn đồng kiếp đá vững.

❧