Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ

Nay có người quê ở vùng… thuộc huyện Vũ Tấn, phủ Thường Châu, tỉnh Giang Tô, sống tại vùng miếu… thuộc huyện Thượng Hải, phủ Tùng Giang của tỉnh nhà, là vị tín chủ quan viên hộ pháp, [đảm nhiệm chức] nghị hòa khâm sai đại thần, trông coi tu bổ đường sắt, tức đại nhân Hạnh Tôn Thịnh Cung Bảo, đọc sách học đạo, thường ôm lòng Y Lữ sâu xa, cai trị bằng lòng nhân, tạo lập công nghiệp rộng lớn như Châu Thiệu, hòa hợp trong ngoài nước để phò tá kim luân, tạo phước cho dân đen, đốc thúc tu bổ đường sắt. Đã gieo cội gốc từ xưa, cảm bổng lộc và chức vị cao quý tột bậc, tiếp tục tu phước nhân, nguyện tuổi thọ chẳng có hạn lượng, cầu cho gia đạo được hưởng tốt lành, chúc nước nhà an khang. Vì thế, sai quý sứ đến núi dâng hương, cúng dường đức Phổ Môn Đại Sĩ, trai tăng một ngàn vị tăng già, cung cấp chi dụng cho trọn khắp các tĩnh thất, khiến cho ngôi phạm vũ càng được tỏa sáng rạng ngời. Khẩn khoản thỉnh sơn tăng thăng tòa thuyết pháp. Sơn tăng chẳng tránh khỏi làm phiền mộc thượng tọa thừa dịp chỉ bày. (Giơ gậy chống nói): “Đã thấy hay chưa?” (giộng gậy nói): “Đã nghe hay chưa?” Mọi người nếu đỉnh đầu có mắt, đối với chuyện này sẽ thấy nghe thân thiết, há chỉ đặc biệt thẳng thừng khế nhập Phật tâm, mà còn tiếp nối huệ mạng của Phật bao kiếp, nhanh chóng thấu hiểu tự tánh, hoằng dương Thiền đạo trong tương lai, mới biết ông Thịnh thọ bằng hư không, xưa nay luôn thường hằng chẳng diệt, trí vượt hơn nhật, nguyệt. Hễ hiểu rõ tối tăm, sẽ chẳng mê muội. Các người cộng sự thân thiết đều thành nhân tài cho nước nhà, con cháu đều hành xử làm khuôn mẫu cho cõi đời, lại còn khiến cho dân Trung Hoa và ngoại quốc đều cùng hưởng nhiều phước, trong ngoài nước cùng thâu nhận ngàn điều tốt lành. Vương đạo thênh thang, ai nấy đều tuân hành. Chẳng dấy động can qua (chẳng phát động chiến tranh), ngồi hưởng thái bình. Hãy nói một câu cuối cùng làm như thế nào đây?

(Chống trượng nói): Ứng hiện thân tể quan, rộng phát Bồ Đề tâm. Muốn chứng vô lượng thọ, hãy nghe ngược Tánh Nghe.

65) Pháp ngữ thượng đường dành cho Trương Trấn Đài thuộc huyện sảnh của tỉnh nhà

Nhiều đời gieo sâu mạ thiện căn, chống đỡ pháp môn và thánh triều. Nếu hỏi “Tây lai” Đệ Nhất Nghĩa, xin xem nắng sớm rực mây hồng.

Nay có vị quan viên tín chủ hộ pháp thuộc bổn sảnh là vị Tổng Nhung đại nhân Trương Liên Thắng và phu nhân Lý Thị, [cùng với] thiếu gia… đến núi dâng hương, đảnh lễ Viên Thông Đại Sĩ. Trên là chúc vận mạng quốc gia hưng thịnh, an lành, khởi lập đạo tràng Thủy Lục để cầu siêu cho cha, mẹ, họ hàng, đặc biệt sắm sửa Như Ý Đại Trai cúng khắp Tăng chúng để rộng kết duyên lành. Khẩn khoản thỉnh sơn tăng thăng tòa tuyên dương Đệ Nhất Nghĩa Đế. Sơn tăng chẳng khỏi tùy cơ chỉ dạy, lên tòa giảng giải. Còn như Tổng Nhung vốn văn thông, võ giỏi, làm rường cột bảo vệ, lòng tinh trung chói lòa nhật nguyệt, hạo khí lấp trời đất. Quân oai thấu đến nơi xa, họa loạn tiêu mất khi chưa manh nha. Hãy nói xem là sức của ai khiến thành ra như thế? Nếu có thể nhận biết, thì người đã khuất mau lên Tịnh Độ, chính mình phước thọ dài lâu. Lan quế sum suê dưới thềm, cha con cùng phục vụ cho minh quân. Dẫu chẳng biết, minh châu vẫn trong chéo áo y như cũ; thấy sắc, nghe tiếng rõ rành rành. Chống đất nâng trời ngang vũ trụ, công huân cõi đời chẳng thể lường. Tuy là như thế, do trai tăng bèn vui mừng chúc tụng một câu là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Thái bình vốn do tướng quân định, vui được tướng quân hưởng thái bình.

Xét ra huyện Định Hải vào đời Thanh được gọi là Định Hải Sảnh, Phổ Đà Sơn thuộc vào Định Hải, nên nói “bổn sảnh” tức là nói về Định Hải vậy (Ngày Ba Mươi tháng đầu mùa Đông năm Mậu Tuất, Huệ Dung ghi).

66) Pháp ngữ thượng đường dành cho Trấn Đài X… thuộc bổn sảnh

Thơ vịnh hộ thành, ngăn kẻ xấu. Oai trấn bốn phương, giữ nước nhà. Lại còn một điều rất kỳ đặc, lòng son ủng hộ pháp vương gia.

Nay có vị quan viên hộ pháp thuộc bổn sảnh, tức vị đại nhân X… là Tổng Nhung trong quân đội, trước kia, do có chuyện đến núi đảnh lễ Phổ Môn Đại Sĩ, cầu cho bờ cõi nước nhà an ninh. Lại muốn rộng kết duyên lành, cúng dường khắp các đại chúng. Do công vụ chẳng rảnh rỗi, liền ngồi thuyền đi ngay. Nay phu nhân là bà X…. lại đến dâng hương, đặc biệt xếp đặt trai soạn để bổ sung cho nguyện trước. Khẩn khoản thỉnh sơn tăng thăng tòa thuyết pháp.

(Giơ trượng lên, nói): Đây là đao giết người, là gươm cứu sống người. Quân đội nương vào sức ấy, thân làm lá chắn, bảo vệ hoàng triều. Quân oai vang dội thấu nơi xa, tiêu họa loạn khi còn chưa manh nha! Phu nhân nương theo sức ấy, chí ngưỡng mộ đấng Đại Giác, chuyên dốc tu Tịnh nghiệp, làm bậc mẫu nghi trong chốn khuê phòng, làm bậc thầy khuôn mẫu cho nữ giới. Phật pháp và quân pháp vốn chẳng hề hai! Thất niệm và đắc niệm, vốn là nhất tâm. Nếu có thể nhất tâm niệm Phật, vọng niệm ngay lập tức diệt trừ, tự nhiên chẳng vướng bận mảy may, muôn điều lo nghĩ hoàn toàn tiêu trừ. Ngũ Uẩn không tịch, sáu căn thanh tịnh, đoạn Tam Hoặc, thành tựu tam muội, vạn thiện trọn mà vạn đức phô bày toàn vẹn, cũng giống như tính toán đúng lẽ, chế ngự địch đúng cách, quân đội sẽ đao chẳng nhuốm máu, ngoài đồng chẳng phải đốt lửa truyền tin. Tự nhiên kẻ đầu sỏ trao đầu, lũ hùa theo thói ác sẽ quay về nương náu. Toàn thể kẻ giặc cướp cừu oán đều thành con đỏ, bọn phản nghịch đều trọn thành dân lành. Pháp chẳng có tướng nhất định, gặp duyên liền đề cao.

Thấu hiểu thì chuyện gì cũng là đạo, pháp nào cũng đều thật. Đao giết người, kiếm cứu người, hai đằng vốn chẳng mâu thuẫn! Hãy tham cứu cặn kẽ chuyện “nhấc lên, bỏ xuống”; sắc trước, thanh sau thường hiển hiện. Tuy vậy, do trai tăng mà vui mừng khen ngợi một câu là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Tướng quân, chủ soái thường tỉnh táo. Chẳng

động can qua, vững thái bình. Can gián, mưu toan phò thánh chúa. Sẵn sàng ra sức giúp dân đen!

67) Pháp ngữ thượng đường dành cho ông Hà Minh Phủ ở Quang Châu, tỉnh Hà Nam cầu thọ cho cha mẹ (cha con đều cùng làm Tri Huyện)

Chu Tứ nguồn sâu thấu Ngân Hán . Chưa gõ cửa Thiền há tri âm? Tánh và thiên đạo nơi tiếp xúc, hiếu tâm tha thiết là Phật tâm.

Nay có vị tín chủ là quan viên hộ pháp là ông Hà, vì cầu cho cha là X… và mẹ là Y… núi thọ cao chót vót, biển phước rộng sâu, tước vị tăng cao, thân tâm khỏe mạnh, an vui, chẳng ngại trèo núi vượt biển đến lễ Phổ Môn đại sĩ, chí thành khẩn thiết, nhiều phen chúc thọ, mong [Tam Bảo] rủ lòng từ mẫn, mau được cảm thông. Lại đặc biệt sắp đặt cỗ chay thơm thảo, rộng kết duyên lành, khẩn khoản thỉnh sơn tăng thăng tòa thuyết pháp. Sơn tăng đẹp lòng vì họ hiếu tâm chân thật thiết tha, chẳng thể không đến đây để chỉ dẫn lẽ hướng thượng. Hiếu kinh dạy: “Phù hiếu, thiên chi kinh dã, địa chi nghĩa dã, dân chi hạnh dã” (Hiếu là đạo lý to lớn của trời, là nghĩa của đất, là hạnh của dân). Kinh Phạm Võng dạy: “Hiếu danh vi giới, hiếu danh chế chỉ, hiếu thuận chí đạo chi pháp” (Hiếu gọi là giới. Hiếu được gọi là ngăn dứt, chế ngự. Hiếu thuận là pháp chí đạo). Do vậy biết một niệm hiếu tâm này thấu suốt xưa nay, bao trùm hư không, bất sanh, bất diệt, không khởi đầu, chẳng kết thúc, nơi phàm chẳng giảm, tại thánh không tăng, mê bèn oan uổng luân hồi trong sáu nẻo, ngộ thì mau chóng chứng Viên Thông, có phạm vi bao trùm trời đất, là hóa công tạo ra vạn tượng. Nếu có thể hiểu biết, không chỉ đích thân thấy thọ lượng của cha mẹ dài lâu như trời với đất, phước trạch của cha mẹ như non cao, biển rộng, lại còn khiến cho tâm pháp của Khổng Tử muôn đời thường sáng ngời, huệ mạng của Như Lai trải trần kiếp vĩnh viễn tiếp nối. Trên là báo trọng ân của vua và cha mẹ, dưới là mở lối cho dân đen nhiều phước, còn ngại ngần gì nữa chăng?

(Chống trượng nói): Trống rền, chuông vọng, tiếng inh tai. Nắm tay, dựng phất, ngó chằm chằm. Tâm pháp Như Lai vốn chẳng ẩn, thấy nghe chồng chất vốn vì ông!

IV. Luận văn

Giải Trừ Nghi Hoặc Về Chuyện Trầm Hà Sanh Sanh Tây (Ấn Quang Đại Sư Bình Luận Trầm Thọ Nhân Ghi Lại)

Hết thảy mọi việc trong thế gian và xuất thế gian đều do nội nhân và ngoại duyên mà được thành tựu. Đứa trẻ Hà Sanh đời trước cố nhiên là có thiện căn. Nếu chẳng nhờ cha nó dạy niệm Phật cầu sanh Tây Phương, và nghe sẵn lợi ích do trợ niệm khi lâm chung, chắc chắn nó sẽ khó thể chánh niệm rạng rỡ, niệm Phật ra đi. Do hễ cảm thấy đau đớn, khổ sở khó thể chịu đựng, nếu gặp phải quyến thuộc chẳng biết nặng nhẹ, ắt sẽ đau đớn, thương tiếc, an ủi, phá hoại chánh niệm [của người sắp mất]. Phàm tình đã dấy lên, Phật niệm liền diệt mất. Lúc ấy, tột bậc khẩn yếu! Người tu Tịnh nghiệp hãy nên nói sẵn [với quyến thuộc những điều này]. Chắc là có người cho rằng một đứa trẻ non nớt, niệm Phật chưa được bao lâu, sao có thể vãng sanh? Cần phải biết: Vãng sanh Tây Phương hoàn toàn cậy vào Phật lực. Nếu có lòng tin chân thành, nguyện thiết tha, mười niệm vẫn có thể được vãng sanh; huống hồ Hà Sanh theo đuổi Tịnh nghiệp đã hơn một năm ư?

Bốn mươi tám nguyện của A Di Đà Phật được chép trong kinh Vô Lượng Thọ, nguyện thứ mười tám là: “Nếu có chúng sanh chí tâm tin ưa, muốn sanh về cõi ta, dẫu chỉ mười niệm, mà nếu chẳng sanh về, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác”. Nguyện thứ mười chín là: “Nếu có chúng sanh phát Bồ Đề tâm, tu các công đức, chí tâm phát nguyện, muốn sanh về nước ta. Khi lâm chung, giả sử ta chẳng cùng đại chúng vây quanh, hiện ra trước người ấy, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác”. Nguyện thứ hai mươi là: “Nếu ta thành Phật, mười phương chúng sanh nghe danh hiệu của ta, hệ niệm cõi ta, gieo các cội đức, chí tâm hồi hướng, muốn sanh về cõi ta, nếu chẳng được toại nguyện, chẳng giữ lấy ngôi Chánh Giác”. Dùng ba nguyện ấy để xét, biết Phật niệm chúng sanh còn hơn chúng sanh niệm Phật! Phàm người lâm chung nếu trọn đủ lòng thành “tín nguyện niệm Phật cầu vãng sanh”, lại được sức trợ niệm đôn đốc, nhắc nhở của quyến thuộc, ngay trong lúc Phật rủ lòng Từ tiếp dẫn ấy, nếu chẳng có quyến thuộc tối tăm, ương bướng, không hiểu biết phá hoại, chắc chắn có thể cậy vào Phật lực, đới nghiệp vãng sanh. Vì thế, chẳng cần phải luận định tu trì lâu hay mau! Mười niệm còn vãng sanh, huống hồ [đứa bé ấy đã niệm Phật] hơn một năm ư? Huống hồ nó được quyến thuộc và chư Tăng giúp đỡ ư?

Như người rơi xuống biển, bỗng có thuyền đến cứu. Có người giúp thì lên được thuyền; có kẻ phá hoại, vẫn rơi xuống biển. Sanh tử tồn vong, chỉ trong khoảng chớp mắt! Đối với chuyện được giúp hay bị phá hoại khi lên thuyền đã chẳng nghi, sao lại ngờ vực chuyện được trợ niệm hay bị phá hoại vậy? Sanh nghi đối với chuyện này tức là chẳng tin lời Phật; dẫu có sức tu trì sâu xa, vẫn khó vãng sanh. Vì lẽ nào vậy? Do có nghi tình ấy, sẽ chẳng tương ứng với Phật. Đã chẳng tương ứng với Phật, sao có thể nương vào từ lực của Phật cho được? Phàm là người tu Tịnh nghiệp, ắt phải hiểu sâu xa nghĩa này, thì mới chẳng cô phụ ân Phật, chẳng khiến cho nguyện của chính mình hư luống vậy!

Giải Thích Đại Lược Về Tam Chuyển Tứ Đế Pháp Luân

Đầu tiên là Thị Tướng Chuyển (示相轉, chuyển pháp luân bằng cách dạy về tướng trạng của Tứ Đế), tức là nói: “Đây là Khổ, có tánh chất bức bách. Đây là Tập, có tánh chất chuốc vời. Đây là Diệt, có tánh chất có thể chứng. Đây là Đạo, có tánh chất có thể tu”. Hai là Khuyến Tu Chuyển (勸修轉, chuyển pháp luân bằng cách khuyên tu), nói: “Đây là Khổ, ông hãy nên biết. Đây là Tập, ông hãy nên đoạn. Đây là Diệt, ông hãy nên chứng. Đây là Đạo, ông hãy nên tu”. Ba là Tác Chứng Chuyển (作證轉, chuyển pháp luân bằng cách làm chứng), tức là nói: “Đây là Khổ, ta đã biết. Đây là Tập, ta đã đoạn. Đây là Diệt, ta đã chứng. Đây là Đạo, ta đã tu”.

Khuyên người niệm Phật cầu sanh Tây Phương, cốt sao đơn giản, rõ ràng, thẳng chóng, cố nhiên chẳng cần dẫn tràn lan sang pháp môn Tứ Đế, nhưng muốn chỉ bày sự khó dễ giữa hai thứ liễu sanh thoát tử cậy vào tự lực hoặc nương vào Phật lực, đặc biệt mượn chuyện này để làm căn cứ so sánh giữa đôi bên. Đã biết nghĩa này, ai chịu bỏ Phật lực để chuyên cậy vào tự lực nữa ư? Nay giải thích đại lược nghĩa ấy, phần văn từ so sánh sẽ nói kèm thêm vào phần giải thích ý nghĩa ấy. Tam Chuyển Tứ Đế Pháp Luân chính là khi đức Phật mới thành Chánh Giác, nơi Lộc Dã Uyển, vì những người đã theo Ngài tu đạo như Kiều Trần Như, Át Bệ, Bạt Đề, Thập Lực Ca Diếp, Câu Lợi mà nói pháp môn này. Họ nghe xong, đều đắc quả A La Hán. Tăng Bảo vì thế bèn hiện hữu trong thế gian. Tứ Đế là bốn pháp Khổ, Tập, Diệt, Đạo đều chân thật, chẳng hư giả, trọn chẳng có ý nghĩa sai lầm. “Chuyển” có nghĩa là lần lượt truyền dạy. “Luân” là thí dụ, ví như bánh xe trong cõi đời có thể nghiền nát, hoặc vận chuyển các vật. Đức Phật dùng pháp này nói với chúng sanh, chúng sanh nương theo đó tu tập, sẽ có thể phá trừ phiền não Hoặc nghiệp. Đó là ý nghĩa “nghiền nát”. Hoặc nghiệp đã phá, liền có thể đích thân chứng đế lý Niết Bàn bất sanh bất diệt, tức là ý nghĩa “chuyên chở”. Do vì các nghĩa ấy, bèn gọi là “pháp luân”.

Đầu tiên là Thị Tướng Chuyển, tức là trước hết chỉ dạy tánh tướng ấy như thế nào, khiến cho [người nghe] biết lẽ lợi, hại, sẽ quyết định giữ lấy hay bỏ đi. Đấy là Khổ, có tánh chất bức bách. Chữ “đấy” là nói đến các khổ quả phải hứng chịu, nghĩa là sắc thân chánh báo này và y báo quốc độ. Nay nói theo sắc thân, hễ có sắc thân này, liền có tám loại khổ như sanh, lão, bệnh, tử, ái biệt ly (yêu thương mà phải chia lìa), oán tăng hội (oán ghét mà cứ phải gặp gỡ), cầu bất đắc (cầu chẳng được), Ngũ Ấm xí thịnh khổ (năm ấm lừng lẫy). Tám loại khổ ấy, phú quý hay nghèo hèn đều cùng có. Huống hồ ai nấy do nghiệp riêng mà cảm vời sự khổ riêng biệt. Do các nỗi khổ ấy, bức bách, não loạn thân và tâm, khiến cho suốt một đời người chẳng được tự tại.

Đấy là Tập, có tánh chất cảm vời. Chữ “đấy” nhằm nói đến hai thứ Kiến Hoặc và Tư Hoặc, chính là căn bản của sanh tử, danh tướng rất nhiều, chẳng rảnh để nói tường tận được! Nói ước lược, tức là gặp cảnh bèn dấy lên tham, sân, si, và tham, sân, si dấy lên khi không thấy cảnh. Phiền não tuy nhiều, nhưng ba món tham, sân, si đã gồm trọn chẳng sót. Tập có nghĩa là “tụ tập”. Do có hai loại Hoặc ấy, cho nên có thể tụ tập hết thảy các phiền não, chuốc vời hết thảy khổ báo. Do khởi các tâm thiện, ác v.v… sẽ tạo các nghiệp thiện, ác v.v… Hễ có nghiệp, ắt phải hứng chịu báo ấy. Vì thế, luân hồi dài lâu trong đường thiện, nẻo ác của tam đồ lục đạo, bao kiếp chẳng thể thoát ra.

Đấy là Diệt, có tánh chất có thể chứng. Tức là diệt các thứ khổ tập trên đây, sẽ đạt được lý thể bất sanh bất diệt. Do tu đạo Giới, Định, Huệ, cho nên đoạn được cái nhân của sanh tử là tham, sân, si. Từ đấy, chẳng còn hứng chịu khổ quả luân hồi sanh tử, chứng Niết Bàn bất sanh, bất diệt. Vì thế gọi là Diệt. Diệt có nghĩa là “không có”. Đã chẳng có sanh, thì cũng chẳng có diệt. Bất sanh, bất diệt, cưỡng gọi là Diệt. Ví như mây mù ngăn chướng hư không, một trận gió mạnh vừa thổi, mây mù tiêu trừ. Hư không vốn sẵn có do vậy bèn hiện ra. Khi mây mù ngăn chướng, hư không vốn chưa từng diệt. Khi mây mù tiêu tan, hư không vốn chưa từng sanh. Bản thể của hư không cố nhiên là thường hằng, bất biến, tướng “sáng, tối, thông, tắc” của nó quả thật khác biệt một trời, một vực. Hiểu rõ điều này mà chẳng phát tâm tu Đạo hòng chứng Diệt, chẳng có lẽ ấy! Lý này, ai nấy đều có. Nếu chịu tu Đạo, chẳng có ai không đạt được! Vì thế nói là “có tánh chất có thể chứng”.

Đấy là Đạo, có tánh chất có thể tu. Chữ “đấy” chính là nói về Giới, Định, Huệ. Do Phật pháp tuy vô lượng, vô biên, nhưng ba môn Giới, Định, Huệ đã thâu nhiếp không gì chẳng tận. “Đạo” có nghĩa là “có thể thông”, ý nói: Nương vào đạo Giới, Định, Huệ để tu, ắt sẽ có thể đoạn cái nhân của sanh tử là tham, sân, si, chẳng hứng chịu cái quả sanh tử luân hồi trong tam đồ lục đạo, đích thân đắc Niết Bàn bất sanh bất diệt vốn sẵn có trong tự tâm, nhưng đạo Giới, Định, Huệ ấy cũng sẵn có trong tự tâm. Chẳng tu thì trọn chẳng phải là ta có, tu thì cố nhiên chẳng do bên ngoài tới. Vì thế nói là “có tánh chất có thể tu”. Bốn loại pháp ấy đều là nêu ra cái quả trước, sau đó chỉ bày cái nhân. Khổ là quả của Tập, Tập là cái nhân của Khổ. Diệt là cái quả của Đạo, Đạo là cái nhân của Diệt. Nói như thế khiến cho họ biết Khổ mà đoạn Tập, hâm mộ Diệt mà tu Đạo.

Điều thứ hai Khuyến Tu Chuyển. Đã biết tánh, tướng, lợi, hại, nếu chẳng chân thật tu trì, sẽ chẳng thể đạt được lợi ích, xa rời họa hại. Vì thế, khuyên rằng: “Đây là Khổ, ông nên biết. Đây là Tập, ông nên đoạn. Đây là Diệt, ông nên chứng. Đây là Đạo, ông nên tu”. Do muốn lìa khổ quả, trước hết phải đoạn cái nhân là Tập, muốn chứng lý Diệt, trước hết phải tu đạo phẩm.

Điều thứ ba là Tác Chứng Chuyển. Do trước khi đức Phật xuất thế, trọn chẳng có nghĩa này; nay tuy nói ra, sợ còn hoài nghi. Vì thế, dẫn sự từng trải của chính mình để làm chứng cứ, bèn nói rằng: “Đây là Khổ, ta đã biết. Đây là Tập, ta đã đoạn. Đây là Diệt, ta chứng. Đây là Đạo, ta đã tu”. Muốn biết đường dưới núi, phải hỏi người đã từng đi qua. Đức Phật là người từng trải, lời của Ngài chắc chắn đáng nương cậy. Vì thế, năm vị ấy nghe xong, đều chứng quả A La Hán. Năm vị ấy túc căn đã chín muồi, lại đuợc oai thần của Phật gia bị, cho nên có thể được như thế.

Nếu xét bất cứ sự chứng đắc theo đường lối thông thường nào, sự khó dễ khác biệt rất xa! Vì bậc Sơ Quả đã đoạn Kiến Hoặc, vẫn cần phải bảy lượt sanh lên trời, bảy lượt trở lại nhân gian mới chứng Tứ Quả. Nhị Quả thì một lần sanh trời, một lần trở lại nhân gian mới chứng Tứ Quả. Tam Quả thì trải qua [tất cả các cõi trời] thuộc Ngũ Bất Hoàn Thiên mới chứng Tứ Quả. Hoặc có vị trải qua Tứ Không Thiên , cố nhiên chẳng dễ tính nổi số lượng năm tháng ấy! Sơ Quả, Nhị Quả, Tam Quả còn phải tốn thời gian lâu dài như thế, thì kẻ chưa đoạn Kiến Hoặc sẽ càng khó khăn gấp bao nhiêu lần! Huống chi quả A La Hán vẫn thuộc về Tiểu Thừa, cách biệt địa vị Bồ Tát rất xa! Nếu có thể hồi Tiểu hướng Đại thì mới có thể nhập địa vị Bồ Tát, tiến tu dần dần cho đến khi thành Phật. Xét theo sự tự lực tu trì đạo Giới, Định, Huệ để liễu sanh tử thì khó khăn đúng là như lên trời. Do vậy, Như Lai đặc biệt mở ra một pháp môn “tín nguyện niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ” để các vị Bồ Tát đã chứng Đẳng Giác cũng như phàm phu tạo ác nghiệp đều cùng vãng sanh Tây Phương trong đời hiện tại. Luận định theo giáo lý thông thường, phàm phu trọn đủ Hoặc nghiệp, trọn chẳng có phần liễu sanh tử. Chỉ có pháp môn Tịnh Độ, nếu có đủ lòng tin chân thành, nguyện thiết tha, kiền thành trì Phật hiệu, sẽ có thể nương vào từ lực của Phật, đới nghiệp vãng sanh. Hễ được vãng sanh, ắt Hoặc nghiệp cũng chẳng thể có, do cảnh duyên của Tây Phương thù thắng như lò luyện to, mảy tuyết chưa đến nơi, đã tan mất! Cũng như Kiếp Hỏa thiêu đốt thế giới, tro cũng chẳng còn. Phật lực, pháp lực, chúng sanh tâm lực, ba thứ ấy đều chẳng thể nghĩ bàn. Vì thế, pháp môn đặc biệt này đã đem lại lợi ích đặc biệt.

Cần phải biết pháp môn Tịnh Độ chính là pháp môn vô thượng để mười phương ba đời hết thảy chư Phật trên thành Phật đạo, dưới hóa độ chúng sanh, thành tựu từ lúc tu nhân cho đến khi chứng quả. Cõi đời lắm kẻ quen thói chẳng quan sát, cho rằng pháp này vì kẻ ngu phu ngu phụ mà lập ra, tự cho rằng chính mình là bậc trí huệ, chẳng chịu tùy thuận tu tập, nhường cho ngu phu ngu phụ cậy vào Phật lực, vãng sanh Tây Phương, liễu thoát sanh tử, siêu phàm nhập thánh. Kẻ tự cho mình là bậc trí huệ, trí lực vẫn chẳng thể đả động Hoặc nghiệp! Chưa đoạn Hoặc nghiệp, sẽ chẳng thể không hướng đến tam đồ lục đạo thọ sanh. Đã ở trong tam đồ, lục đạo, ắt sẽ khác biệt người hạ hạ phẩm vãng sanh Tịnh Độ há chỉ một trời một vực, huống hồ [so với] bậc thượng thượng phẩm ư? Ngu phu ngu phụ cố nhiên là có thể coi thường, nhưng ngu phu ngu phụ niệm Phật cầu sanh Tây Phương, há có thể xem thường ư? Coi thường, tức là khinh thường pháp để mười phương chư Phật phổ độ thượng thánh hạ phàm, tự lầm, lầm người cũng to tát lắm thay! Chẳng đáng sợ sao? Chẳng đáng kiêng dè sao? (chép từ bộ Trùng Đính Tây Phương Công Cứ năm 1930).

Bài Văn Phổ Khuyến Kính Tiếc Giấy Có Chữ Và Tôn Kính Kinh Sách

Người sống trong thế gian, cái giúp cho thành đức, đạt tài, kiến lập công nghiệp, cho đến có một tài, một nghề để nuôi thân và gia đình, đều là do sức chủ trì của văn tự giúp cho được thành tựu. Chữ viết là của báu cùng tột trong thế gian, có thể khiến cho kẻ phàm thành thánh, kẻ ngu thành trí, kẻ nghèo hèn thành phú quý, người bệnh tật được an khang. Đạo mạch của thánh hiền được lưu truyền thiên cổ, chính mình và gia đình kinh doanh, truyền lại cho con cháu, không gì chẳng nhờ vào sức của chữ viết. Giả sử cõi đời chẳng có chữ, ắt hết thảy sự lý đều chẳng thành lập, mà con người cũng chẳng khác cầm thú! Chữ đã có công sức như thế, cố nhiên nên trân trọng, yêu tiếc. Trộm thấy người hiện thời tùy ý khinh nhờn, đúng là coi vật chí bảo giống như cặn bã, có lẽ nào chẳng bị chiết phước, giảm thọ trong đời hiện tại, đời sau là kẻ vô tri vô thức ư? Lại nữa, không chỉ chữ hữu hình chẳng thể khinh nhờn, vứt bỏ, mà chữ vô hình càng chớ nên khinh nhờn, vứt bỏ! “Hiếu, đễ, trung, tín, lễ, nghĩa, liêm, sỉ”, nếu không tận lực thực hành, sẽ là đã đánh mất tám chữ ấy. Đã đánh mất tám chữ ấy thì sống là loài cầm thú mặc áo, đội mũ, chết đọa vào tam đồ ác đạo, chẳng đáng buồn ư?

Hơn nữa, nhà Nho trong thời cận đại, thảy đều chẳng biết kính trọng sách, hoặc bỏ nơi giường, chỗ ngồi, hoặc dùng để gối đầu, hoặc dùng lời giáo huấn của thánh nhân để bỡn cợt, hoặc dùng các lời khuôn phép [của cổ thánh tiên hiền] để chứng minh chuyện thô bỉ, hoặc giận dữ quăng sách xuống đất, hoặc tiêu tiểu mà vẫn đọc sách. Đủ loại khinh nhờn, chẳng thể nêu trọn! Không chỉ sau khi đại tiểu tiện, nhất loạt chẳng rửa tay, ngay cả đêm ngủ với vợ cũng chẳng rửa tay [mà đã cầm sách]. Do vậy, bậc chân Nho ngày một hiếm hoi, thế đạo ngày một chìm đắm! Nếu dùng thói quen ấy để xem kinh Phật, sẽ chưa đạt được lợi ích, mà đã mắc họa trước, đáng đau xót sâu xa! Khẩn cầu nam nữ tín tâm, ai nấy hãy chú ý tôn kính kinh điển. Ngay như nói đến sách Nho thì cũng là khuôn mẫu tốt lành “cách vật trí tri, chánh tâm, thành ý, tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”, há nên mặc sức khinh nhờn? Khinh nhờn tức là tự vứt bỏ bản thân ra ngoài “minh minh đức, chỉ ư chí thiện” (làm sáng tỏ đức sáng, đạt tới điều tốt lành tột bậc). Kinh Phật nói về nhân quả ba đời của chúng sanh và Phật, phàm phu luân hồi lục đạo, phương pháp để trái nghịch trần lao, xứng hợp giác ngộ, và đạo siêu phàm nhập thánh, so với sách Nho chỉ nói tới đời hiện tại, chẳng nói đến quá khứ và vị lai, chỉ coi trọng thân hình, chẳng trọng tâm tánh, thì càng thiết yếu hơn trăm ngàn vạn lần. Cứ theo thói quen mà đọc sách Nho [chẳng hề tôn kính], còn mắc đại tội! Nếu dùng thói quen ấy để đọc kinh Phật, tội càng chẳng to lớn hơn ư? Nếu có thể dốc cạn lòng thành, trọn hết lòng kính, thì tội nghiệp sẽ ngày một tiêu, phước huệ ngày một tăng. Gần là vãng sanh Tây Phương trong đời hiện tại, xa là trong tương lai viên thành Phật đạo. Tôi nguyện các đồng nhân tiếp nhận lời quê kệch này thì lợi ích trong đời hiện tại và vị lai, [ai nấy] sẽ đều đích thân nhận lãnh!

Phủ Quyết Bài Luận “Nhất Tâm Niệm Phật Liền Được Vãng Sanh” Của Pháp Sư Thủ Bồi

Tôi trộm cho rằng: Trong thế giới thuộc đời Mạt Pháp, trong Thiền, Giáo, Luật, thật sự khó có ai có thể đoạn Hoặc, chứng Chân, ngay trong thân hiện tại mà có thể thoát khỏi sanh tử luân hồi, bởi cậy vào tự lực. Chỉ có pháp môn Tịnh Độ, bất luận thượng, trung, hạ căn, chỉ cần trọn đủ tín nguyện, đều có thể vãng sanh, do cậy vào Phật lực. Nhưng bài luận Nhất Tâm Niệm Phật Liền Được Vãng Sanh của pháp sư Thủ Bồi thoạt đầu nói “tín, nguyện, niệm như ba chân của cái đỉnh, khuyết một chẳng thể được chính là lời nói của cổ nhân nhằm phù hợp căn cơ một thuở, chẳng phải là lời nói thông thường. Nhưng người thời nay chấp chặt, tức là cam lộ ngược ngạo trở thành độc dược”. Như thế thì [ông ta đã] coi các ngôn luận hoằng dương Tịnh Độ của Phật và các vị đại tổ sư Đông Độ đều là độc dược! Vì sao vậy? Vì khiến cho người ta sanh lòng tin quyết định!

Sau đó lại nói: “Niệm Phật nhất định phải sanh lòng tin, phát nguyện. Chẳng có tín nguyện, sẽ chẳng thể! Nếu phát khởi tín nguyện, nhất định phải niệm Phật, chẳng niệm Phật sẽ không được! Như thế thì có khác gì dựa theo một toa thuốc nhất định để chữa bệnh, khó tránh khiến cho người khác bị lỡ làng! Linh đan, diệu dược thì người bệnh nên uống, bệnh đã hết thì chẳng uống nữa. Kẻ chẳng bệnh, tuy có diệu dược, chớ nên uống!” Nếu đúng như ông ta nói, đức Phật và các vị tổ sư, thiện tri thức Tây Thiên, Đông Độ đều là hạng lang băm hại người! Người bệnh thì uống, người không bệnh chớ nên uống; thử hỏi ai là người không bệnh? Ngài Phổ Hiền dùng “mười đại nguyện vương dẫn về Cực Lạc” để dạy Thiện Tài là bậc đã chứng bằng với chư Phật, cũng như [khuyến tấn trọn khắp] Hoa Tạng hải chúng. Do họ đều chưa lìa bệnh hoàn toàn, cho nên dạy họ uống thuốc. Nay pháp sư Thủ Bồi dạy đức Phật, hay là dạy chúng sanh trong chín pháp giới vậy? Nếu là dạy Phật thì Quang là kẻ ngu độn, kém cỏi, chẳng thể hiểu được! Nếu dạy chín pháp giới, chẳng tương phản với đức Phật, Phổ Hiền, và các vị thiện tri thức ư? Kiểu ăn nói đao to búa lớn ấy, ông X… còn chẳng cho là sai mà còn đăng tải, sợ rằng sẽ chiêu họa chẳng cạn!

Trong phần sau, ông ta còn nói không có pháp Ngũ Giới, Thập Thiện, không có đạo cương thường, không duyên chân thật theo các pháp Lục Độ, vạn hạnh v.v… đúng là ăn nói chẳng ra gì! Ngài Linh Phong (tổ Ngẫu Ích) bảo: “Chẳng có tín nguyện, dẫu trì danh hiệu tới mức gió thổi chẳng lọt, mưa tạt chẳng ướt, giống như tường đồng, vách sắt, vẫn chẳng thể nào vãng sanh!” Chẳng có tín nguyện, thì đều thuộc về tự lực. Dẫu là công phu tinh thuần, chuyên dốc, vẫn chưa đạt tới mức nghiệp tận, tình không! Chẳng có tín nguyện, sẽ không thể cậy vào Phật lực. Chưa đạt đến mức nghiệp tận tình không, do tự lực, cũng sẽ chẳng thể đạt tới thế giới Cực Lạc là cảnh giới của Phật, Bồ Tát. Kiểu nói ấy chính là luận định chẳng thể sửa đổi được, tam thế chư Phật đều tán thán. Nay pháp sư Thủ Bồi chắc là bậc đại thiện tri thức đã đạt lên cao tới đỉnh đầu Tỳ Lô . Nếu không, sao có thể bác bỏ luận định ấy? Phàm là người tu hành, không ai chẳng trì giới, tu thiện, trọn hết đạo cương thường luân lý. Vì thế, trong luật Tiểu Thừa lẫn Đại Thừa, đều có nguyên tắc chung “đừng làm các điều ác, vâng hành các điều thiện”. Nay ông ta nói “người nhất tâm niệm Phật chẳng có đạo hay đức”, chẳng lẽ người nhất tâm niệm Phật là tượng đất nặn, gỗ tạc ư? Vì vẫn mặc áo, ăn cơm, chẳng khác gì người đời; nếu đã mặc áo, ăn cơm, sao có thể chẳng có giới, thiện, cương thường vậy? Hơn nữa, mặc áo, ăn cơm đã chẳng trở ngại nhất tâm, vậy thì sanh lòng tin, phát nguyện sao lại là tạp nhiễm, chẳng phải là nhất tâm vậy? Nói tóm gọn một lời: Chỉ biết ăn nói đao to, búa lớn, chưa từng thực hành! Mong hãy phát tâm đại từ bi, phá tà kiến, chấp trước lầm lạc của tôi, ngõ hầu lời luận định của pháp sư Thủ Bồi trọn khắp trong ngoài nước, đấy là điều Quang thơm thảo mong mỏi. Hoằng pháp kiểu đó, Quang là phường ngu độn, hèn kém, chẳng thể lãnh hội được; cho nên chẳng thể không thưa trình lòng ngu thành của chính mình. Nếu có diệu đế, xin hãy chỉ đích xác chỗ Ấn Quang nói chẳng phù hợp đạo lý, xin hãy bài bác để tháo gỡ chỗ vướng mắc, nhưng cần phải đem nguyên văn lá thư của Quang gởi kèm theo, ngõ hầu đối ứng với diệu nghĩa của tọa hạ vậy!

Phụ Lục Bài Nhất Tâm Niệm Phật Liền Được Vãng Sanh Của Pháp Sư Thủ Bồi

Hoặc có kẻ hỏi rằng: “Tín nguyện niệm Phật là ba thứ tư lương của pháp môn Tịnh Độ, hình thế như ba chân của cái đỉnh, khuyết một chẳng thể được! Linh Phong Ngẫu Ích đại sư nói: ‘Niệm Phật nếu chẳng có tín nguyện, dẫu trì danh hiệu tới mức nhất tâm bất loạn, gió thổi chẳng lọt, mưa tạt không ướt, giống như tường đồng, vách sắt, cũng chẳng có lẽ nào được vãng sanh’. Cớ sao thầy ta dạy nhất tâm niệm Phật liền được vãng sanh, khác với cổ nhân?”

Đáp: Phật pháp chẳng có giống hay khác, do thời cơ mà có lớn hay nhỏ. Nói đến Tín thì là tin ngoài mười vạn ức cõi Phật có Tây Phương Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật, chẳng sanh nghi hoặc. Dẫu có tín tâm mà chẳng nguyện, chẳng niệm, khác gì kể tên món ăn, đếm của báu ư? Vì thế nói thiếu khuyết nguyện và niệm, sẽ chẳng thể vãng sanh. “Nguyện” là ý ưa muốn. Tin có Tây Phương Cực Lạc thế giới, bảy báu trang nghiêm, vi diệu chẳng thể nghĩ bàn. Nhưng có thể dấy lòng ưa muốn, mà chẳng niệm Phật, khác nào kể tên món ăn, chẳng nấu nướng, mà mong được ăn ư? Vì thế, thiếu khuyết niệm, cũng chẳng thể vãng sanh. “Niệm” chính là nghĩ nhớ Tây Phương A Di Đà Phật như con nhớ mẹ, niệm nào cũng chẳng bỏ, lâm chung vãng sanh Tây Phương, có khác gì kể tên món ăn, nấu nướng rồi sau đó ăn ư? Vì vậy, tín, nguyện, niệm như ba chân của cái đỉnh, thiếu một thứ đều chẳng thể được! Lời ấy tuy hay khéo, nhưng là lời bàn luận nhằm phù hợp căn cơ một thuở, chẳng phải là có thể thường nói như vậy được! Nếu quyết định chấp trước, chẳng dung thông, cam lộ ngược ngạo trở thành độc dược! Tôi nói “nhất tâm niệm Phật liền được vãng sanh” chẳng khác gì điều ấy; nhưng đối với ba pháp tín, nguyện, niệm, đừng nên dấy lòng chấp trước! Như nói “niệm Phật nhất định phải tín nguyện. Chẳng tín nguyện, sẽ không thể. Nếu tín nguyện thì nhất định phải niệm Phật, chẳng niệm Phật sẽ không được”, có khác gì dùng một toa thuốc nhất định để trị bệnh, há tránh khỏi không hại người? Tuy linh đan mầu nhiệm, người chẳng có bệnh sao lại dùng thứ ấy? Người bệnh thì nên uống, bệnh hết thì bỏ đi. Đó là lý nhất định!

Nếu hỏi: “Nhưng niệm Phật mà chẳng có tín nguyện, như đỉnh có hai chân, làm sao có thể đứng vững cho được?”

Đáp: Nếu có tín nguyện mà chẳng niệm Phật mà có thể nói là “chẳng sanh”, vậy thì niệm Phật mà chẳng có tín nguyện, sẽ không thể nói là “chẳng sanh”! Vì lẽ nào vậy? Nếu ai có thể nhất tâm niệm Phật, chẳng nguyện sanh về Tây Phương, mà cũng chẳng nguyện không sanh về Tây Phương, chẳng nguyện lìa Đông Độ, mà cũng chẳng nguyện không lìa Đông Độ, chẳng muốn sanh lên trời, chẳng nguyện làm người, chẳng nguyện làm Tu La, chẳng nguyện thành thần tiên, chẳng nguyện chứng Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, chẳng nguyện đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, chẳng nguyện sanh vào các cõi Phật ở Đông, Nam, Bắc, bốn góc, trên, dưới, chỉ có nhất tâm niệm Phật, không có hết thảy các niệm khác, gió thổi chẳng lọt, mưa tạt chẳng ướt, giống như tường đồng, vách sắt, hãy nói xem người ấy khi lâm chung, sẽ sanh vào nơi nào! Nếu sanh vào Tứ Không Thiên thì người ấy thiếu cái nhân Không Định. Nếu sanh vào Tứ Thiền Thiên, người ấy thiếu cái duyên lìa hỷ lạc. Nếu sanh vào Lục Dục Thiên, người ấy lại thiếu đức “giới, thiện”. Nếu sanh vào Tu La, người ấy lại chẳng ôm lòng sân khuể. Nếu sanh vào nhân gian, người ấy lại chưa hành các điều thiện thuộc về cương thường. Nếu đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, người ấy lại chưa hề vướng các tội “mắc nợ, keo tham, Ngũ Nghịch, Thập Ác”. Nếu chứng Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, người ấy lại chẳng tu nhân duyên Tứ Đế, các pháp Lục Độ, vạn hạnh v.v… Nếu sanh vào cõi Phật ở phương Đông, kẻ ấy lại chưa từng niệm A Súc Phật. Nếu sanh vào cõi Phật ở phương Nam, người ấy lại chưa từng niệm Bảo Thắng Phật. Nếu sanh vào cõi Phật ở phương Bắc, người ấy lại chưa từng niệm [Bất Không] Thành Tựu Phật. Bốn góc, trên, dưới cũng giống như thế. Nhưng đã có cái nhân “nhất tâm thanh tịnh niệm A Di Đà Phật”, nếu chẳng sanh vào Tây Phương Tịnh Độ, thử hỏi sẽ sanh vào nơi nào? Chẳng lẽ sanh trong hư không ư? Hư không lại chẳng phải là chỗ để sanh. Hơn nữa, người ấy chưa từng niệm hư không. Nếu chỗ sanh vào chẳng lấy niệm nhân làm chủ, mà lấy tín nguyện làm chủ, tôi nghe cõi đời có người tạo cái nhân “giết, trộm, dâm”, chưa từng nghe có ai phát nguyện đọa địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh. Nếu thật sự chẳng có nguyện sẽ chẳng sanh, vậy thì tam đồ lẽ ra trống rỗng vì chẳng có ai nguyện [sanh vào đó]. Nếu tam đồ chẳng phải là chỗ con người sanh vào thì nhân quả báo ứng lại đặt vào đâu? Đúng là chẳng biết: Nhất tâm niệm Phật đã bao hàm hết thảy. Không chỉ tín nguyện được gộp trong đó, mà Lục Độ, vạn hạnh, hết thảy vạn pháp thảy đều đầy đủ. Nhất tâm niệm Phật sẽ ngay lập tức là quốc độ thanh tịnh, cần gì cứ phải chấp chặt “phải sanh tín nguyện, phát nguyện” nữa ư? Niệm đã là như thế, thì nguyện cũng như thế, mà tín cũng như thế. Pháp môn Tịnh Độ quý ở nhất tâm. Nhất tâm là chủ, lấy tín, nguyện, niệm làm dụng. Đối với kẻ hạ căn thì hoàn toàn nên dùng; đối với người trung căn, chẳng nhất định phải dùng. Đối với người thượng căn thì đơn dụng, đối với người thượng thượng căn thì chẳng dùng mà cũng không chẳng dùng. Nếu ngay trong khi niệm Phật mà lại xen tạp cái tâm “thích cõi kia, ghét cõi này”, mà cái tâm ấy có thể nhất tâm bất loạn thì là chuyện chưa hề có! Niệm chẳng nhất, chẳng sanh Cực Lạc, nghe tên, thấy hình, đều được vãng sanh, há có phải là hư huyễn ư?

Lâm Chung Châu Tiếp (臨終舟楫 Mái Chèo Lâm Chung)

Đức Phật chế định hỏa thiêu vị Tăng đã mất, vốn là khiến cho họ lìa hình tướng phần đoạn hư giả, chứng Pháp Thân chân thường. Vì thế, từ khi đức Phật lập chế định tới nay, Tăng chúng tuân phụng thành quy củ thường lệ. Hiềm rằng pháp đạo suy bại, lâu ngày nẩy sanh thói tệ! Hiện thời, Thích Tử đều coi chuyện hỏa thiêu cho xong chuyện, chẳng tuân theo quy chế. Thường có chuyện lúc người bệnh sắp mất, thở hắt ra, bèn thay áo, dời động người ấy, và nhập khám trong một hai ngày, liền cử hành hỏa thiêu. Có thể là trái nghịch chế định của Phật rất lớn! Đức Phật nói con người có tám thức, tức là sự hay biết. Năm thức đầu tức là Nhãn, Nhĩ, Tỷ, Thiệt, Thân, Ý, thức thứ sáu là Ý Thức, thứ bảy là Mạt Na, còn gọi là Truyền Tống Thức, thức thứ tám là A Lại Da, còn gọi là Hàm Tàng Thức. Phàm người sanh ra, chỉ có thức thứ tám đến trước nhất. Các thức thứ bảy, thứ sáu và năm thức trước lần lượt đến sau. Tới khi chết, cũng là thức thứ tám ấy rời đi sau cùng. Các thức khác lần lượt đi trước, bởi thức thứ tám chính là linh thức của con người, thế tục nói đến “linh hồn”, chính là nó vậy. Nhưng cái thức ấy đã linh, cho nên con người thoạt đầu vào trong thai mẹ, nó bèn đến trước tiên. Vì thế, con ở trong thai mẹ chính là vật sống. Cho tới khi người chết tắt hơi, nó chẳng rời đi ngay, ắt phải đợi tới khi toàn thân đều lạnh, chẳng còn một chút hơi ấm nào, thức ấy mới rời đi. Thức rời đi, thân thể chẳng còn mảy may hay biết nữa. Nếu còn chút hơi ấm, tức là thức ấy chưa từng rời đi. Động chạm vẫn biết đau khổ. Lúc ấy, phải tránh các chuyện thay quần áo, xếp chân cho ngồi xếp bằng v.v… Nếu hơi đụng chạm, ắt [người chết] sẽ đau khổ khó thể chịu đựng nổi nhất, bất quá miệng chẳng thể nói, thân chẳng thể động mà thôi! Xét ra, kinh dạy: Thọ mạng, hơi ấm và thức, ba thứ thường chẳng tách lìa. Như người có hơi ấm, bèn có thức tồn tại. Thức còn thì thọ mạng vẫn chưa chấm dứt. Xưa kia, có nhiều người đã chết dăm ba ngày bèn sống lại, chép tường tận trong sách vở, rành rành có thể khảo chứng được. Nho giáo cũng có lễ chế “ba ngày mới đại liệm” , vì tình quyến thuộc yêu thương, vẫn mong biết đâu người ấy sống lại. Còn như Tăng chúng bọn ta, tuy chẳng mong người ấy sống lại, nhưng cũng chớ nên không thấu hiểu nỗi thống khổ của người đã chết, cứ lập tức dời động và đưa đi hỏa thiêu, tâm từ bi tồn tại ở chỗ nào vậy? Cổ nhân nói: “Thố tử, hồ bi, vật thương kỳ loại” (Thỏ chết, cáo buồn, loài vật thương xót đồng loại). Loài vật còn như thế, huống hồ cùng là nhân loại ư? Huống nữa lại còn đều là Phật tử ư?

Hơn nữa, con người khi tâm tình đau khổ cùng cực, dễ nẩy sanh sân tâm. Do vì sân tâm, dễ bị đọa lạc nhất! Như kinh dạy, vua A Kỳ Đạt lập chùa tháp thờ Phật công đức vòi vọi. Khi lâm chung, thị thần (người hầu) cầm quạt, lỡ tay làm rơi trúng mặt nhà vua. Vua bị đau, dấy lòng sân, chết đọa làm thân rắn. Nhờ có công đức, sau đó, gặp sa-môn vì nhà vua thuyết pháp. Do được nghe pháp, bèn thoát thân rắn, được sanh lên trời. Xét điều này, có thể biết khi thần thức của người chết chưa rời đi, mà ngay lập tức làm các chuyện như thay quần áo, dời động, và lập tức hỏa thiêu, sẽ khiến cho người ấy do đau đớn mà nổi sân, càng thêm đọa lạc. Há chẳng phải là nhẫn tâm hại lý, cố tình làm chuyện thảm độc ư? Hãy nên nghĩ ta và người chết có cừu hận gì, mà do hảo tâm bèn tạo ác duyên? Nếu nói là chuyện mơ hồ, chẳng thể khảo cứu được, những điều ghi chép trong kinh điển há chẳng đáng tin ư? Gần đây, đủ thứ thói tệ lưu hành, nói chung là vì người còn sống chẳng thương xót nỗi khổ của người chết, chỉ mong sao nhanh chóng cho xong chuyện, cho nên chẳng hơi đâu mà xét kỹ ấm lạnh. Do vậy, quen thói cho là chuyện thường! Dẫu có người chỉ bảo, đâm ra chê cười là viễn vông, đến nỗi khiến cho người chết có nỗi khổ nạn kéo dài. Than ôi! Điều khổ nhất trong cõi đời không gì hơn sanh tử. Sanh thì như con rùa còn sống bị bóc mai, chết thì như con cua rơi vào nước sôi. Tám nỗi khổ nung nấu, đau đớn chẳng thể nói nổi! Nguyện những ai chăm sóc người bệnh, hãy chú tâm, cẩn thận, đừng nói chuyện tạp nhạp với người bệnh khiến tâm họ tán loạn, cũng chớ nên bi ai, ồn ào! Hãy nên khuyên người bệnh buông xuống thân tâm, nhất tâm niệm Phật để cầu vãng sanh. Lại hãy nên trợ niệm, khiến cho người bệnh nương theo tiếng niệm Phật của mình, trong tâm tưởng Phật. Nếu có tiền tài, hãy nên thỉnh Tăng chúng chia ban trợ niệm Phật hiệu, khiến cho tiếng niệm Phật ngày đêm chẳng dứt, khiến cho tai người bệnh thường nghe thấy tiếng Phật hiệu, trong tâm thường niệm Phật hiệu, chắc chắn sẽ có thể nương theo từ lực của Phật, vãng sanh Tây Phương. Dẫu chẳng có tiền bạc, mọi người cũng nên phát tâm trợ niệm để kết duyên cuối cùng.

Đối với chuyện sắp đặt hậu sự, đừng bàn bạc trước mặt người bệnh. Chỉ nên gõ dẫn khánh, cao giọng niệm Phật, ắt khiến cho câu nào cũng đều lọt vào tai người bệnh, khiến cho tâm người ấy thường chẳng rời Phật. Tiếng mõ đục, khi lâm chung trợ niệm, quyết chớ nên dùng. Tùy ý để cho người ấy ngồi hoặc nằm, chớ nên dời động, mọi người cứ chuyên tâm niệm Phật. Chờ tới khi toàn thân đã lạnh buốt, tức là thần thức đã rời đi. Lại để qua hai thời (bốn tiếng đồng hồ), mới có thể tắm rửa, thay quần áo. Nếu thân lạnh, trở thành cứng còng, hãy nên dùng nước ấm lau rửa, dùng vải ấm đắp lên khủy tay, đầu gối, chừng ít khắc sẽ có thể chuyển động. Sau đó, xếp bằng để vào khám. Tới khi sắp đặt mọi việc xong xuôi, càng cần phải chú trọng niệm Phật. Tất cả chuyện tụng kinh, bái sám, đều chẳng có lợi ích rộng lớn bằng niệm Phật. Phàm hết thảy quyến thuộc tại gia và xuất gia đều nên nương theo đó mà hành, thì kẻ còn lẫn người mất đều được lợi ích to lớn.

Hơn nữa, đức Phật nhập Niết Bàn, vốn nằm bên hông phải. Do vậy, [các đệ tử của Ngài để nguyên tư thế nằm mà] nhập quan trà tỳ. Người đời nay nếu thuận theo tự nhiên, ngồi mà mất cũng nhập quan; nằm mà mất cũng nhập quan, sẽ là thỏa đáng nhất. Nhưng người đời nay đã thành thói quen, sợ chẳng nghĩ như vậy là đúng, cũng chỉ thuận theo [họ thích xếp đặt như thế nào để nhập quan] mà thôi. Còn như cảnh tướng thiện hay ác sau khi người ấy đã chết, vốn có chứng cứ thật sự. Người sanh vào thiện đạo, hơi nóng từ dưới dồn lên trên. Kẻ sanh vào ác đạo, [hơi nóng sẽ] từ bên trên giáng xuống dưới. Như toàn thân đều lạnh, mà hơi nóng tụ về đỉnh đầu thì sanh vào thánh đạo. Tụ về mắt thì sanh vào thiên đạo. Tụ vào tim thì là sanh trong nhân đạo. Tụ về bụng thì vào ngạ quỷ đạo. Tụ vào đầu gối thì đọa vào súc sanh đạo. Tụ vào bàn chân thì đọa địa ngục đạo. Vì thế, có kệ rằng: “Đảnh thánh. Nhãn thiên sanh. Tâm nhân. Ngạ quỷ phúc. Súc sanh tất cái ly. Địa ngục cước bàn xuất” (Đỉnh: Thánh. Mắt: Sanh thiên. Tim: Người. Ngạ quỷ: Bụng. Súc sanh: Đầu gối lìa. Địa ngục: Bàn chân ra). Sanh tử là chuyện lớn, chẳng ai tránh được. Đối với chuyện này, phải nên thận trọng bậc nhất. Người chăm sóc bệnh nhân, hãy nên dùng bi tâm đồng thể để giúp thành tựu đại sự vãng sanh. Cổ nhân nói: “Ngã kiến tha nhân tử, ngã tâm nhiệt như hỏa. Bất thị nhiệt tha nhân, khán khán luân đáo ngã” (Ta thấy người khác chết, lòng ta nóng như lửa. Chẳng nóng lòng ai khác, mà thấy đến lượt mình). Nhân duyên quả báo, cảm ứng chẳng sai. Muốn cầu tự lợi, ắt phải lợi người khác trước. Viết những điều này để bảo khắp đồng bào, mong cầu ai nấy đều chú ý!

V. Bi ký

Bi Ký Về Chuyện Công Đức Quyên Mộ Mua Ruộng Để Có Chi Dụng Vĩnh Viễn Của Long Thọ Am

Phổ Đà là đạo tràng ứng hóa của Quán Âm Đại Sĩ, Long Thọ chính là chốn Lan Nhã để tứ chúng cầu phước thường trụ. Xét ra, từ vô lượng kiếp trước, Đại Sĩ đã sớm thành Phật đạo, do thệ nguyện từ bi, trọn chẳng cùng tận, cho nên trong mười phương vô tận thế giới hải, hiện khắp các sắc thân. Hoặc hiện thân Phật, hoặc thân tam thừa, hoặc thân lục đạo, hoặc núi, sông, cầu, bến, ao, giếng, nhà cửa v.v... tức các thứ thân vô tình để độ thoát chúng sanh. Kinh Pháp Hoa nói: “Đáng nên hiện thân gì để đắc độ, liền hiện thân ấy thuyết pháp”. Do Đại Sĩ chẳng có tâm, chẳng có thân, cho nên tâm có thể rủ lòng ứng theo các căn cơ mà hiện thân. Một vầng trăng in bóng trọn khắp ngàn sông, một trận mưa tưới tắm muôn cây cỏ. Lại như rồng ẩn, hiện khó lường, giăng mây Từ rộng khắp, tưới trọn mưa pháp cho đến hết đời vị lai, chẳng có lúc nào hết, cho nên đặt tên am là Long Thọ (龍壽). Am được sáng lập vào đời Minh, trải mấy trăm năm qua, sửa cũ, xây mới, đã chẳng phải là một hai lượt.

Từ mùa Đông năm Tuyên Thống thứ hai (1910), Trụ Trì Viên Thông Am là Liên Thiền đã sai đồ điệt là Hóa Năng đến tiếp nhận am ấy, tính chuyện hưng phục. Mười mấy năm qua, điện đường, liêu thất, thảy đều xây cất hoàn bị, nhưng do chẳng có hằng sản, sau này chẳng có lương thực, chi dụng, làm sao có căn cứ để có thể chuyên tâm dốc chí tu Tịnh nghiệp, báo đền mười phương thí chủ và tứ ân tam hữu? Cư sĩ Hoàng Kim Vinh dốc lòng tin tưởng Phật pháp, một mực là bậc hộ pháp của am, bèn khẳng khái bỏ tiền để làm chi phí tậu ruộng, lựa đúng dịp mà tậu thượng đẳng điền chừng đó mẫu để cho cấy rẽ thâu tô, vĩnh viễn dùng làm lương thực, chi dụng. Ý ấy sâu xa, lợi ích rộng lớn. Hóa Năng muốn cho con cháu sau này ăn tô lợi, dốc lòng tu đạo nghiệp. Nay điện vũ, điền sản, các thí chủ đều được nhờ sức từ bi của Đại Sĩ và công tu trì của đại chúng trong am, khiến cho mỗi vị thí chủ đều trong hiện đời phước sâu, thọ dài, vĩnh viễn hưởng ngàn điều tốt lành. Khi lâm chung, nghiệp tận tình không, cao đăng chín phẩm. Sư cậy tôi soạn bài ký để khắc vào bia đá, hộ pháp tín sĩ Hoàng Kim Vinh giúp khoản tiền một ngàn đồng, Đỗ Nguyệt Sanh cúng một ngàn đồng, hộ pháp tín nữ Châu Hóa Dẫn, Lâm Hóa Nhân, mỗi vị đều giúp một ngàn đồng. Điền sản tại trang viên Động Ngao và Lô Hoa, tổng cộng là hai mươi chín mẫu.

Bi Ký Tu Bổ Bến Tàu Phổ Đà Sơn

Phổ Đà là đạo tràng của Quán Âm đại sĩ, thiện tín triều bái quanh năm không dứt, nhưng gần bờ nước cạn, thuyền chẳng thể cập sát bờ được. Nếu không nhờ vào người khác cõng, chẳng có cách nào lên bờ được. Hơn nữa, đá lổn nhổn trong bùn, trơn trợt khó thể đặt chân, hơi chẳng cẩn thận, sẽ ngã chỏng gọng! Bạn tôi là Liễu Dư vào năm Quang Tự 30 (1904) đã quyên mộ, xây bến tàu bằng đá, khá tiện lợi. Nhưng khi gặp thủy triều rút xuống, vẫn có khoảng lầy rộng hơn cả trượng. Khi nước cạn, vẫn cần có người cõng. Gần như mỗi tháng có mười ngày như thế. Cho nên trong các ngày ấy, vì mực nước [quá cạn], chẳng tiện sắp xếp, trở thành chuyện đáng tiếc nuối. Đồ đệ của Sư là Minh Giác phát tâm tu bổ thêm, xây một kè đá rộng một thước năm tấc, dài một trượng tám, mỗi phía đều có ba bậc, mở rộng bến đá cũ thêm hai trượng nữa. Chỗ thấp thì xây thêm một hai bậc, dài hai trượng hai thước. Phía ngoài, đóng xuống hơn một trăm cọc gỗ tùng để bảo vệ. Công vận chuyển, lát đá khá tốn tâm lực. Mỗi lần gặp lúc thủy triều rút sạch thì mới có thể thi công, nhưng chẳng thể lâu hơn hai tiếng đồng hồ được. Thầy Minh Giác đích thân đốc thúc chuyện này, hơn năm mươi ngày mới hoàn tất. Từ nay, vĩnh viễn chẳng cần phải có người cõng [từ thuyền lên bờ], công sức so với [lần xây dựng] khi trước đỡ tốn hơn, nhưng lao tâm nhọc trí gấp bội!

Thoạt đầu, lão hòa thượng Khai Như đề xướng quyên tặng hai trăm đồng, thầy Liên Phương cũng quyên tặng hai trăm đồng. Gặp dịp lão hòa thượng Minh Ấn dẫn các đệ tử đến núi, ở tại Tích Lân Đường, nghe chuyện bèn tùy hỷ, nguyện đảm nhiệm toàn bộ chi phí, quyên tặng một ngàn sáu trăm ba mươi đồng, mong cho chuyện ấy thành tựu, khiến cho công tác chẳng thể thực hiện của Liễu Dư được hoàn thành chẳng khiếm khuyết. Quả thật nhờ vào sức thành toàn của Minh Ấn lão nhân, công đức ấy thật chẳng cạn nhỏ vậy. Còn như ông Chí X… đã lập biện pháp, kế hoạch, tấm lòng ấy quả thật càng đáng ca ngợi! Nguyện những vị đề xướng, bỏ tiền của, sẽ đều nghiệp tiêu, chí rạng, chướng tận, phước cao. Còn sống thì các duyên thuận thảo, vừa ý, mất thì sẽ cao đăng liên bang. Vì thế, bèn ghi lại.

148.

* Bi ký công đức dựng Như Ý Liêu, mở Niệm Phật Đường của chùa Phổ Tế

Danh sơn Phổ Đà chính là cuộc đất thù thắng thị hiện dấu tích của Đại Sĩ. Phổ Tế Thiền Tự thật sự là đạo tràng cầu phước của tứ chúng. Vì thế, các đời đều khâm phục, tôn kính, cả cõi đời tôn sùng. Hết thảy thiện tín, nhân dân trong ngoài nước, ai nấy đều muốn lễ bái để gieo lòng thành, chẳng sợ trèo núi, vượt biển. Mười phương Tăng chúng đến triều bái mỗi năm thường có mấy ngàn vị. Tuy là chia thành ba ngôi chùa để ở, nhưng Phổ Tế thật sự chiếm quá nửa. Số người đã đông, không thể nào chẳng có người bệnh tật, tử vong. Như Ý liêu xá vốn được lập ở phía dưới lầu trống, hiềm rằng phòng ốc quá sâu, cửa sổ quá ít, tối tăm, ảm đạm, có trở ngại về vấn đề vệ sinh. Các vị Trụ Trì trước kia và hiện thời đều muốn xây dựng mới, nhưng các hạng mục quá nhiều, chưa thể lo xuể!

Đương gia của Tích Lân Đường là thầy Minh Giác ôm ấp chí ấy đã lâu, nhưng cơ duyên quá ít. Nay có bà Tôn Dung Tinh ở Thọ Châu, tỉnh An Huy, vốn là hậu duệ của Tôn Trung Đường, cũng là bậc ngoại hộ của pháp môn, mùa Hạ năm nay đến núi, ngụ tại Tích Lân Đường. Thầy Minh Giác nói chuyện với bà, bà ta liền khảng khái quyên tặng hai ngàn đồng để phát khởi. Do vậy, các vị tăng tục, ai nấy đều giúp đỡ tịnh tài để mong thành tựu chuyện ấy. Lại do mười tám vị đại đức trong núi này, khởi xướng một hội Niệm Phật, lo liệu Niệm Phật Đường, hết thảy quy tắc và kinh phí. Do vậy, bèn ở phía Nam của lầu trống, dựng một tòa nhà lầu có mười gian để làm chỗ dưỡng bệnh. Phía dưới lầu trống, chính giữa làm Niệm Phật Đường. Hai bên thì dựng sáu gian phòng để làm chỗ ở cho sư tăng. Phía trên trổ cửa sổ trời để cho ánh nắng mặt trời soi thấu, phòng ốc thanh tịnh, bàn sạch sẽ, khá tiện tụng trì. Thỉnh vị cao tăng phát Bồ Đề tâm làm quản đường, và sáu vị sư tăng tu hành chân thật, mỗi ngày hai thời công khóa, ba thời niệm Phật tại Niệm Phật Đường. Các chuyện thù tạc trong các điện đường của chùa nhất loạt chẳng dính líu, để mong bệnh nhân thường được nghe Phật hiệu, tâm niệm quy nhất, ngõ hầu dễ được lành bệnh. Nếu [bệnh nhân] sắp mất, sẽ trợ niệm, khiến cho người ấy chánh niệm rõ ràng, theo Phật vãng sanh.

Cho tới khi đã mất, bèn dời sang Niết Bàn Đường ở bên cạnh để tiện khâm liệm, chuyển đi, chẳng gây trở ngại. Người săn sóc bệnh nhân, quản đường trông coi tổng quát, còn các vị hương đăng, tư thủy (người trông coi nước nôi) sẽ lo liệu mọi việc chi tiết. Di quan, đưa đi hỏa thiêu, đều có trợ niệm. Chỉ riêng một chuyện này, đã có nhiều lợi ích, khiến cho người niệm Phật biết thân là cội khổ, nỗ lực siêng tu. Nếu người bệnh nặng, chẳng thể tự niệm, do nghe tiếng niệm Phật trong Niệm Phật Đường, trong tâm người ấy niệm nào cũng đều có Phật hiển hiện. Nếu sắp qua đời, do sức trợ niệm của mọi người, chẳng đến nỗi tâm hiện trần cảnh, theo nghiệp duyên mà đi. Đức Phật coi chăm sóc người bệnh là phước bậc nhất trong tám thứ phước điền! Nguyện những ai ở trong Niệm Phật Đường sau này đều phát tâm “tự lợi, lợi người, tu ròng Tịnh nghiệp”, quyết định trong hiện đời, phiền hoặc tiêu trừ, thiện căn tăng trưởng, lâm chung cảm ứng đạo giao, Phật thánh tới đón.

Lại còn các khoản đã quyên mộ, ngoài tu bổ Niệm Phật Đường, xây cất Như Ý Liêu và Niết Bàn Đường ra, lại còn tu bổ cửa rào quanh Ngự Bi Đình, tạo Hóa Thân Quật , dời hơn bảy mươi cỗ quan tài đã quàn lâu ngày đem cải táng ở vùng đất cát sau hậu sơn của Phạm Âm Động, trùng tu bến tàu bằng đá, dựng nhà vệ sinh nam nữ ở mỗi đầu bến tàu, đều do thầy Minh Giác và Giám Viện chùa Phổ Tế là Dung Thông, thầy tri khách là Bổn Lập quyên mộ. Trộm nghĩ trong Như Ý Liêu lập Niệm Phật Đường là hợp lẽ nhất, do người còn, kẻ mất, người khỏe, kẻ bệnh sẽ đều được lợi ích. Tùng lâm các nơi hãy nên nối tiếp nhau thành lập, nguyện những người cùng sắc áo với tôi đều cùng đề xướng.