Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ

Lời Giới Thiệu Của Hoằng Hóa Xã

Pháp sư Ấn Quang là vị được trời, rồng tôn sùng. Ý nghĩa trong ngôn giáo của pháp sư vốn lấy từ kinh Phật, khế cơ, khế lý trong biển tự tánh, ân đức nhuần thấm mười phương. Trước là có các vị đại cư sĩ như Từ Úy Như v.v… trong thời Dân Quốc, sau là pháp sư Đức Sâm, [cư sĩ] La Hồng Đào v.v… muốn báo ân pháp nhũ của pháp sư Ấn Quang, bèn biên tập thành các bộ Tăng Quảng, Tục Biên, Tam Biên Văn Sao gồm mười quyển, tổng cộng hơn một trăm vạn chữ. Từ thời cận đại tới nay, đấy là trước tác Phật giáo được lưu thông với số lượng lớn nhất, rộng khắp nhất. Năm 2003, vị cư sĩ chấp sự của bổn xã do được cư sĩ Vũ Diên Khang gợi ý, “thâu thập những bản văn còn bỏ sót của Ấn Tổ”, bèn sưu tập các di văn của tổ Ấn Quang từ các tạp chí Phật giáo và các sách vở Phật giáo thời Dân Quốc. Trước sau, có cư sĩ Diệu Âm, cư sĩ Dư Hội Tâm v.v… ở Thượng Hải tham gia công tác chỉnh lý. Năm 2007, Hoa Điển Đồ Thư đã xuất bản bộ Dân Quốc Phật Giáo Kỳ San Tập Thành (tổng tập các tạp chí Phật Giáo xuất bản trong thời Dân Quốc) khiến cho công tác thâu thập và chỉnh lý hết sức thuận tiện.

Cuối năm 2008, bổn xã đem bản mục lục chỉnh lý sơ bộ của cư sĩ Hội Tâm trình lên pháp sư Minh Học, thượng nhân rất tán thán, trao cho bổn xã các bản chép tay được trân trọng cất giữ tại Linh Nham Sơn Tàng Kinh Lâu để làm tài liệu đối chiếu từng bài. Trong khoảng từ tháng Sáu tới tháng Tám năm 2009, lại do pháp sư Diệu Thiền, cư sĩ Văn Ấn tham dự giảo chánh, đối chiếu, biên soạn bộ sách này. Pháp sư Minh Học lại đích thân đặt tên cho bộ tổng tập này là Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ. Sách này gồm hơn mười vạn chữ, chia thành các thể loại Thư Tín, Tự, Bạt, Duyên Khởi, Pháp Ngữ Khai Thị, Luận Văn, Bi Ký, Đề Từ, Kệ Tụng, Nguyện Văn, Câu Đối, Truyện Ký, Ký Sự, Văn Tế, Phụ Lục v.v…

Đặc biệt tỏ ý cảm tạ các liên hữu dưới đây đã tham gia công tác chỉnh lý, giảo đối, sao lục bộ Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ: Pháp sư Diệu Thiện, pháp sư Huệ Minh, cư sĩ Dư Hội Tâm, cư sĩ Trương Diệu Âm ở Thượng Hải, cư sĩ Văn Ấn ở Giang Tô, cư sĩ Mã Quý ở Nội Mông, cư sĩ Chánh Nguyên ở Nam Kinh, cư sĩ Nhân Chân ở Liêu Ninh v.v… (còn nhiều vị cư sĩ khác nữa, chẳng thể nêu tên từng vị được!)

Bổ Khuyết Thư Gởi Phật Học Báo Quán (Tòa Soạn Báo Phật Học)

(tháng Chạp năm Nhâm Tý, tức năm Dân Quốc thứ hai - 1913)

Hiện thời, giấy Tây phổ biến, kẻ in sách hoặc dùng lối thạch ấn (lithography), hoặc dùng lối in typo, giá thành chẳng cao, lưu thông tiện lợi nhất. Nhưng người ta chỉ biết đến điều lợi ấy, tôi lại sợ cái hại của nó! Vì sao nói như thế? In bằng lối thạch ấn hay in typo, đều phải dùng mực in. Nếu dùng mực và giấy của nước nhà, mực loại nhẹ thì hơn hai mươi năm sau, nét chữ vẫn rõ. Nếu dùng mực đậm thì sau mười mấy năm, nét chữ sẽ phai nhạt. Nếu dùng giấy Tây, trong vòng từ ba năm đến năm năm, [sách đã in] liền trở thành giấy trắng. Bởi lẽ, giấy Tây làm từ chất xơ từ vải dơ, dùng chất thuốc tẩy trắng, cho nên nét chữ dễ bị phai. Không chỉ là in bằng loại mực nước [của phương Tây], dẫu in bằng mực Tàu hay chữ son, cũng đều chẳng lâu sau bị bay nét chữ. Tôi đã từng thí nghiệm nhiều lượt. Tháng Bảy năm ngoái, tôi được bạn bè tặng cho bộ Tam Quốc Phật Giáo Lược Sử do chùa Long Tuyền ở kinh đô in vào tháng Tư theo lối thạch ấn. Bộ này [lúc mới nhận được] nét chữ đã hơi lu mờ; đến nay, chưa đầy nửa năm, khá nhiều chỗ chỉ còn giấy trắng! Chắc hai năm nữa sẽ thành một quyển giấy trắng! Hiện thời, sách giáo khoa toàn dùng loại giấy này in theo lối thạch ấn, trong dăm ba năm, lại phải mua sách khác. Đối với các sách như Ngũ Kinh v.v… cũng có người dùng loại giấy và mực này để in. Hơn nữa, dân quê chẳng biết, nếu dùng loại giấy này để viết các loại khế ước trọng đại, chẳng quá mười năm, sẽ trọn chẳng có bằng chứng nào, chẳng biết sẽ khiến cho bao nhiêu thường dân bị oan uổng! Lại nữa, in bằng lối thạch ấn hoặc typo, bản khắc ván dần dần ít đi. Nếu nhằm lúc thời cuộc thái bình, chẳng ngại in nhiều lượt. Nếu gặp phải lúc đói kém, loạn lạc, mấy chục năm sau, chắc là sách vở bị đoạn diệt. Lại có người in kinh theo kiểu ấy, chính là do lưu thông mà khiến cho kinh điển bị diệt vong, ứng với chuyện Như Lai đã thọ ký “thời Mạt Pháp, kinh điển biến thành giấy trắng”. Đó chính là cái gốc khiến cho nước nghèo, dân hèn, diệt thánh giáo của Nho lẫn Thích; sao lại không có ai vì dân mà nghiêm cấm in sách bằng loại giấy này? Sao lại không có một ai vì đồng bào mà lo lắng hậu hoạn, luôn đăng báo khắp nơi để nêu rõ cái họa của loại giấy này?

Phật Học Tùng Báo vốn nhằm lưu thông Phật pháp, chẳng giống như các báo khác, hễ xem xong liền trở thành vật bỏ đi. Cần phải vĩnh viễn không bay nét chữ thì mới có lợi ích thật sự. Nếu chỉ vài năm đã mất sạch chữ, ắt quý vị chỉ uổng công khổ tâm, chẳng cứu nổi đêm dài hắc ám! Số báo đầu tiên nét chữ đã mờ, tôi hết sức lo âu. Muốn sao lại, nhưng thị lực chẳng đủ; muốn để đó, chỉ lo bị mòn diệt, to gan dâng lời quê kệch, mong chư quân soi xét. Khẩn cầu [chư vị hãy] lập riêng một cách thức, dùng giấy mực của nước nhà để ấn loát, ắt dăm ba năm hoặc trăm năm, vẫn có thể bảo tồn. Dẫu phí tổn tốn gấp một hai phần, nhưng lợi ích sẽ nhiều đến trăm, ngàn, vạn, ức, vô lượng vô biên lần! Hơn nữa, in chữ trên cả hai mặt giấy, nếu bị hư rách, sẽ chẳng thể tu bổ được!

Năm Quang Tự 31 (1905), tôi đến Kim Lăng Khắc Kinh Xứ , thấy bản Đại Tạng Kinh do người Nhật in vào thời ấy, bèn hỏi Dương lão cư sĩ (cư sĩ Dương Nhân Sơn): “[Bản kinh ấy in bằng] mực in ngoại quốc, hay mực Tàu?” Ông Dương nói là loại mực dầu của ngoại quốc. Lại hỏi: “Có bị bay chữ hay không?” Ông Dương đáp: “Không bay”. Nếu thật sự không bay, nếu lỡ như chẳng thể in bằng mực Tàu được, xin hãy dùng loại mực dầu ấy. Vẫn mong đem những số đã in trước đây, chọn lấy những bài trọng yếu, so sánh phân loại để in mộc bản, hoặc dùng cách in bằng lối chữ rời khác để ấn hành, lưu thông, ắt văn chương của các vị có thể tồn tại sánh cùng trời đất, các hữu tình nơi đại địa trong hiện tại lẫn vị lai sẽ cùng được lên thuyền từ phổ độ. Nếu có thể thương xót lòng ngu thành của tôi, ắt sẽ chẳng nề xả thân cúng dường.

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Nhất)

Mùa Đông năm ngoái các hạ đến núi, sai tôi viết bài bi ký duyên khởi, Quang đang trong Phật Thất, chẳng muốn suy nghĩ viết lách, bèn ước hẹn trong tháng Tư sẽ gởi sang Thiểm Tây. Mồng Năm tháng Giêng năm nay, nhận được thư, biết ông vẫn còn ở phương Nam, cho nên gom góp hơn một ngàn năm trăm chữ cho xong trách nhiệm! Tiếc là sở học hời hợt, nông cạn, chẳng thể nêu tỏ tột bậc được! Hơn nữa, bài ký ghi lại sự thị hiện ứng tích của Bồ Tát nhằm lúc Ngài trụ tại Đại Đảnh [của Nam Ngũ Đài tại Thiểm Tây] vào năm Quang Tự 11 (1885). Tôi thường nghĩ Đại Sĩ khai sơn, suốt một ngàn mấy trăm năm, trọn chẳng có bi ký để tham khảo, đúng là chuyện đáng tiếc nuối bậc nhất. Một hôm, tôi tới Lưu thôn, tản bộ nơi Tây Tự, thấy có mấy tấm bia, đều là bia thuộc về Đài Sơn, nhưng nội dung đều chẳng khẩn yếu, chẳng cần phải sao lục. Trong số đó, có một tấm bia, vốn là một tấm đá, trọn chẳng có một chữ nào! Quang thử lấy ngói cạo [bỏ rong rêu], thì ra là tấm bia được khắc vào năm Chí Nguyên thứ bảy (1341) đời Nguyên, trần thuật duyên khởi dựa theo bia cổ. Do đã trải qua hơn sáu trăm năm, bia bị các chất dơ phong kín, tôi mừng rỡ khôn cùng, sao lại để dành. Lại nói với ông hội trưởng Lưu Tứ cho lập bia trên núi.

Năm sau, lên miền Bắc, tới Hồng Loa, sau đó trở về phương Nam, tới Phổ Đà, thường nhớ tới chuyện này. Tới năm Dân Quốc thứ ba (1914), thầy Định Huệ đến núi, liền dặn thầy ấy sao lại gởi đi. Một là vì muốn đăng trên báo Phật Học, hai là muốn khi tu chỉnh Phổ Đà Chí, sẽ trần thuật chuyện ấy để nêu tỏ đầu mối “tầm thanh cứu khổ” của Đại Sĩ. Nay đại điện trên núi Nam Ngũ Đài đang trùng tu, mong cư sĩ khi in bài Tịnh Độ Duyên Khởi Ký, sẽ in kèm theo, hòng khơi gợi tín tâm. Tới núi, hãy nên thưa chuyện với người chủ trì công trình trùng tu, khuyên hãy khắc bia trên núi, ngõ hầu một phen từ bi gia hộ của Đại Sĩ chẳng đến nỗi lâu ngày bị tuyệt tích! Bài tán do Quang soạn và bài tựa ngắn trước bài tán đều cùng khắc. Bài văn bia bị cỏ lấp và bài văn bia này đều nên dùng lối chữ thô to [để khắc] cho dễ đọc, lại còn có thể tồn tại lâu ngày. Nếu dùng vật liệu bằng đá cao to, không chỉ phí tiền, lại còn khó chuyển vận. Có lẽ nên dùng hai tấm bia ghép lại một chỗ, thì sẽ đỡ tốn tiền đá hơn, vận chuyển thuận tiện thỏa đáng hơn! Chỉ cốt sao thánh tích được nêu tỏ, chẳng quan tâm hình dạng hoa mỹ! Hãy nên đem ý Quang nói với người chủ trì công trình. Hơn nữa, khi in, ắt cần phải giảo chánh, đối chiếu cẩn thận, đừng bị sai ngoa, tăng giảm! Lại cần phải chấm câu rõ ràng để tiện xem, đọc. Nếu không, kẻ học vấn nông cạn sẽ khó lãnh hội. In xong, hãy nên gởi mấy bản cho Quang làm kỷ niệm. Chỉ mong ông an trụ trong Thiền duyệt, những điều khác chẳng nói nữa.

Phụ lục 1: Giải trừ nghi vấn về Vô Môn Động

Núi Nam Ngũ Đài chẳng có hang động lớn để người ta có thể sống trong đó, mà cũng chẳng có cái hang nào tên là Vô Môn! Cái hang ấy là động Tương Tử, chắc chắn chẳng còn ngờ chi! Ấy là vì từ cuối đời Thanh đến nay, pháp đạo suy vi, bậc thông triết ẩn mất, sách vở thất lạc. Lại còn trải qua nhiều đợt binh lửa, đã lâu chẳng có ai ở. Tăng tục vô tri, do nghe chuyện Hàn Tương Tử đã quen, liền hư vọng đặt ra tên gọi ấy. Vào đầu thời Quang Tự, các vị như sư Pháp Nhẫn v.v… mới tới ở nơi đó, nhưng Tăng chúng trong núi thường hay gây trở ngại, đến nay đã trở thành lệ thường, ai nấy đều sống yên ổn.

Vô Môn tức là lấy cái tâm như lời dạy của đức Phật trong kinh Lăng Già làm tông. Vô Môn có nghĩa là “pháp môn”. Cần phải biết, Vô Môn chính là Phổ Môn. Bởi lẽ, đối với mọi pháp, mọi sự, hễ mê đều có thể khởi Hoặc, tạo nghiệp; ngộ thì đều có thể đoạn Hoặc, chứng Chân. Vì thế, hai mươi lăm vị thánh trong kinh Lăng Nghiêm, đối với sáu căn, sáu thức, bảy đại, mỗi pháp đều chứng Viên Thông. Do vậy, không pháp nào chẳng phải là diệu lý Tam Đế, cũng chẳng có pháp nào chẳng kham tiến nhập Niết Bàn. Chỉ vì các pháp ấy đều là Môn, cho nên chẳng cần phải lập riêng một môn, bèn gọi là Vô Môn! Hãy nên đem ý này bảo cặn kẽ với vị Tăng trụ trì nơi lều tranh, để ông ta biết chuyện của bậc cao nhân, và tên gọi vô thượng thậm thâm thật sự ở chỗ nào, chẳng đến nỗi truyền tụng tên gọi hư ngụy của ngoại đạo, để rồi đánh mất chánh danh trong Phật pháp.

Phụ lục 2: Biện định sự sai ngoa trong đối với danh xưng của Nhiếp Thân Nham

Nhiếp Thân Nham (攝身巖) là do núi cao và dốc, thẳng đứng vạn nhận . Kẻ lên tới đỉnh nhìn xuống, khôn ngăn dè dặt, cẩn trọng, thân tâm run rẩy, vọng tưởng tiêu diệt, chánh niệm rõ ràng, tức là ý nghĩa “nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối” trong kinh Lăng Nghiêm. Bởi lẽ, Thân là tên gọi chung, sáu căn thuộc về tên gọi riêng biệt. Dùng Tổng để thâu nhiếp Biệt, cho nên chỉ nói là Nhiếp Thân mà thôi! Sau này, bậc thông triết đều ẩn mất, sách vở thất lạc, kẻ tăng người tục vô tri bèn ngoa truyền thành Xả Thân. Lại có ma dân tạo tác ma thuyết, bảo Quán Âm xả thân tại đó thì mới thành đạo quả. Lời lẽ bịa đặt vô căn cứ như thế đã nhuốm bẩn Đại Sĩ, làm nhục pháp môn, chuốc lấy sự báng bổ tà vạy của ngoại đạo, khơi gợi kẻ ngu nghĩ tưởng ma mị, gây hại quả thật chẳng cạn! Chuyện này giống như kiến giải ma mị, biến Quán Âm Thiếu (觀音眺, Quán Âm dõi nhìn) trở thành Quán Âm Khiêu (觀音跳, Quán Âm nhảy) ở Phổ Đà, đúng là khiến cho người khác đáng than, đáng hận, đáng buồn, đáng thương!

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Hai)

Thư của ông Trang đã gởi đi, nhưng qua lại giữa Tô Châu, Vân Cư, và Phổ Đà cũng phải hơn nửa tháng, sợ rằng đã gởi đến rồi. Nếu chưa gởi, chưa soạn, Quang sẽ thuật cặn kẽ nguyên do và lợi ích, ông ta sẽ nhanh chóng gởi đi, đừng bận tâm. Ước chừng sau Rằm tháng Tám, Quang sẽ xuống núi. Chắc cuối tháng Tám có thể đến đất Thân (Thượng Hải). Mong ông hãy tùy thời điều trị, đừng để thân tâm bị tổn thương.

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Ba)

Thu trước vừa qua, tiết Xuân lại đến, quang âm vùn vụt, thật đáng than thở! Mùa Đông năm ngoái, bộ Văn Sao hủ bại của Quang được in ra, ông Vân Lôi tính gởi sang Cửu Hoa, hỏi Quang có biết ông đang ở chỗ nào hay không? Quang nghĩ cư sĩ hành tung vô định, bảo ông ta chẳng cần gởi. Ngày Hai Mươi Bảy tháng Hai, nhận thư từ Hương Cảng, biết ông đã đến núi Kê Túc chiêm bái tôn giả Ca Diếp, khôn ngăn ngưỡng vọng, hâm mộ cùng cực. Hôm nay lại nhận được thư, biết ông sang Tào Khê lễ yết Lục Tổ, lại còn cùng với ông Chiếu Nam Giản quen thân sâu đậm, chắc là phải đợi cho Phật sự viên mãn rồi mới khởi hành. Bộ Văn Sao của Quang đã gởi hết. Mùa Xuân năm nay, Úy Như lại bảo Thương Vụ Ấn Thư Quán in tiếp. Lại thỉnh cư sĩ Hoàng Ấu Hy giảo chánh, đối chiếu cặn kẽ hơn. Hễ chỗ nào biên tập chẳng hợp quy củ, sẽ sửa đổi ngay. Lại thêm vào mười mấy bài nữa, vẫn chưa ra sách, một hai tháng sau chắc sẽ hoàn thành. Sắp chữ ấn loát lần này, Ấn Thư Quán sẽ tự phát hành, lưu lại bản thảo để sau này họ sẽ tiếp tục in không ngớt, ngõ hầu có thể thỉnh sách bất cứ lúc nào cũng được. Thư này kèm theo ba tờ giới thiệu [bộ sách Văn Sao], mong ông hãy báo cho người có tín tâm biết.

Chuyện trở về Tần Xuyên, quả thật chẳng có sức ấy. Ngày Hai Mươi Bảy tháng trước, trụ trì chùa Ngọa Long là thầy Hiển An vâng lệnh của Trần đốc quân thúc giục Quang quay về đất Bắc. Quang viện cớ tuổi tác lẫn chí hướng đều suy đồi, mắt vừa quáng vừa yếu để tận lực từ chối. Vì sách khơi gợi hàng sơ cơ nhập đạo có đến mấy thứ, hãy bảo những ai có tín tâm thỉnh về đọc, họ sẽ dần dần nhập đạo là được rồi. Nếu chẳng khoan dung, cứ nhất định ép buộc tôi phải quay về, tôi sẽ lánh xa đến chỗ không có bưu cục cho đến hết tuổi thừa!

Năm ngoái, tôi lại nhận được toa thuốc thần diệu để cai thuốc phiện của ông Trần Tích Châu, hiệu nghiệm phi thường, bèn lập tức gởi tới mười mấy chỗ. Cũng có chỗ in ra, gởi ngược lại cho Quang. Nhà ông Giản dư dả, lại còn nhiệt tâm làm chuyện công tích, mong ông ta sẽ đem toa thuốc ấy in ra trăm ngàn vạn bản để lưu truyền rộng khắp, ngõ hầu kẻ muốn cai nghiện sẽ cai được, cũng là công đức không chi lớn bằng! Nay tôi gởi mấy tờ, nhờ vào đạo lực của cư sĩ, chắc Quang chẳng đến nỗi thất vọng! Hơn nữa, cơ duyên pháp đạo ở Vân Nam đã hưng thịnh. Mùa Đông năm ngoái, Đường đốc quân gọi điện, sai Mậu Diên Diên mời pháp sư Đế Nhàn và Quang đến đó giảng kinh. Thầy Đế Nhàn lấy cớ không rảnh để chối từ, Quang viện cớ mắt kém, học cạn để từ chối. Vì thế, ông ta mời Âu Dương Cánh Vô sang đó.

Hôm nay, ông Trương Chuyết Tiên cũng gởi thư đến, cho biết ông ta ăn chay trường, niệm Phật đã lâu. Hiện thời, ông ta đang khôi phục chùa cổ Viên Thông ở tỉnh lỵ, biến thành thập phương tùng lâm, kiêm lưu thông kinh Phật, và lập Niệm Phật Đường làm chỗ tu trì cho hàng Tăng, tục, lập Duyệt Kinh Thất để làm chỗ nghiên cứu. Tôi đem các kinh mà ông ta và Vương Mộng Cúc muốn thỉnh đều xếp vào trong bưu kiện để họ đọc và nghiên cứu. Trong thuở rối loạn cùng cực, bèn mong mỏi bình trị, mọi người đều có cùng cái tâm ấy. Do đạo “nhân quả ba đời”, pháp “chúng sanh và Phật chẳng hai” của đức Phật ta, cùng với các pháp “đoạn Hoặc, chứng Chân, siêu phàm nhập thánh”, và “nương vào từ lực của Phật, tín nguyện vãng sanh” v.v… cho nên không căn cơ nào chẳng được tiếp độ, không căn cơ nào chẳng thâu nhiếp! Nếu lại được người văn chương lẫn đức hạnh đều ưu tú đề xướng, sẽ thấy “một người xướng, trăm người họa, ngả rạp theo chiều gió”. Sau mấy chục năm, có thể sánh bằng thuở pháp đạo hưng thịnh thời Đường - Tống cũng chưa biết chừng! Chuyết Tiên chất phác, phẩm đức cực thuần túy. Cư sĩ tới đất Điền (Vân Nam), hãy nên kết bạn.

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Tư)

Nhận được liên tiếp hai lá thư trong mùa Xuân, biết các hạ được mời ở lại nhà ông Giản. Lại đến Tào Khê để lễ Lục Tổ lần nữa. Đợi đến khi Phật sự ở chỗ ông ta viên mãn, sẽ cùng sang núi Kê Túc tham lễ Tây Thiên Sơ Tổ (ngài Ma Ha Ca Diếp). Đó là nhờ hòa thượng Liễu Thanh nhận được thư liền cho Quang xem ngay, lại còn giảng giải về núi Kê Túc, biết các hạ thong dong nơi hang Thiền, thân tâm an lạc, tôi vui sướng khôn ngằn! Quang sống uổng quang âm, chẳng có mảy may cảnh giới nào thăng tấn, hổ thẹn khôn cầm! Năm nay chẳng muốn xuống núi, nhưng vì chuyện khắc kinh, chẳng thể nào không lo liệu. Đợi sang năm khắc xong bộ Pháp Hoa Nhập Sớ, sẽ lại sang Dương Châu lo liệu hết thảy. Mùa Xuân năm nay, Từ Úy Như đem bộ Văn Sao của Quang cậy Thương Vụ Ấn Thư Quán ở Thượng Hải tái bản lưu thông, cũng như lưu lại bản in gốc, cho đến nay vẫn chưa ra sách. Sớm muộn gì sách cũng in ra, sẽ gởi sang Kê Túc một hai gói để kết pháp duyên.

Hiện thời, vận nước ngày một cấp bách, dân chúng lầm than, nếu chẳng gấp cầu vãng sanh, chỉ sợ mười hay hai mươi năm sau, tình cảnh sẽ giống như An Nam hoặc Cao Ly. Nhắc đến bèn đau lòng, nghĩ tới mà lệ ứa. Mong ông hãy vì các sư ở núi Kê Túc trần thuật hiện tượng vận mạng trong cõi đời để kích phát chí hướng thành tâm, đồng tâm nhất ý, lìa cõi ác trược này, ngõ hầu từ trong tòa nhà lửa to lớn vô biên này mà thoát thân ra, đến thẳng chốn quê nhà vốn sẵn có. Nếu đời này chẳng thực hiện, chẳng biết mai sau rốt cuộc còn có pháp đạo hay không? Dẫu có kinh điển, rốt cuộc chẳng biết còn có thể tùy ý tự do nghiên cứu, giở xem, thọ trì, đọc tụng hay không? Tháng Ba năm nay, hòa thượng Liễu Thanh đã xin nghỉ hưu (thôi làm Trụ Trì), hiện đang ở Bạn Sơn Am. Có lẽ sau này, Sư sẽ ở tại Đa Bảo Tháp Viện. Chủ nhân hiện thời của chùa Pháp Vũ tên là Liễu Minh, có cùng thầy với sư Liễu Thanh, là người khá trung hậu, lão thành.

Anh em ông Giản chưa đến. Hễ họ tới đây, tôi sẽ đúng pháp chăm sóc, ông chẳng cần bận lòng. Người tại gia sự việc đa đoan, không thể muốn đi bèn lập tức đi ngay. Thường có người đã phát nguyện nhiều năm, vẫn chưa thể đến được, rất nhiều!

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Năm)

Quang từ ngày Hai Mươi Sáu tháng Bảy vượt biển, ngày Hai Mươi Chín tới đất Thân (Thượng Hải). Tôi đến Hữu Chánh Thư Cục, hỏi thăm các hạ, họ nói vẫn chưa trở về. Lại có thư từ Vân Nam gởi đến. Nay tôi gởi ở Hữu Chánh Thư Cục để ông quay về sẽ đọc. Bộ Văn Sao của Quang đã in ra, còn chưa gởi đi cho những người đặt trước, sợ phải mất nửa tháng lo liệu. Quang lại đặt trước một trăm bộ, tiền đã giao xong, chờ tới lúc từ Dương Châu quay về, sẽ phân phát. Cư sĩ ôm chí hướng tham bái cảnh thanh lương của Ngũ Đài, chắc đã nhập thánh cảnh, thù tạc cùng các vị La Hán, khôn ngăn vui mừng, an ủi.

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Sáu)

Vừa nhận được thư, như gặp cố nhân. Quang tính đầu tháng Tám sẽ đến đất Thân (Thượng Hải) để lo chuyện in An Sĩ Toàn Thư. Chuyện khắc ván ở Dương Châu cứ kéo dài, có sang đó hay không vẫn chưa định, vì có đi cũng chẳng thể xong việc!

Đối với chuyện ở Đông Lâm, các vị Tĩnh Thiền và Huệ Thiền muốn biến nơi đó thành chốn cư trú yên vui vạn năm cho con cháu, bất luận thế nào cũng chẳng chịu đổi thành thập phương tùng lâm. Lời này do Tĩnh Thiền nói trước mặt Quang và cư sĩ Thí Tỉnh Chi. Thầy ấy nói: “Xưa kia, thầy tôi sai tôi làm Đương Gia, tôi thưa ‘nếu con làm Đương Gia, sẽ đổi thành đạo tràng thập phương’. Thầy tôi liền cúi đầu đau buồn. Không chỉ là thầy tôi hãy còn, chẳng thể đổi thành tùng lâm thập phương. Dẫu thầy đã qua đời, cũng chẳng dám đổi thành tùng lâm thập phương vì sợ thầy thương tâm”. Ông Thí bèn nói: “Đã chẳng thể làm tùng lâm thập phương, xin hãy đừng bàn tới nữa”. Lòng Tĩnh Thiền vui sướng, trọn chẳng có một ý niệm tiếc thương! Mười mấy ngày sau khi ông Tỉnh Chi rời đi, Huệ Thiền hẹn với năm vị cư sĩ như Lý Bảo Linh ở Vu Hồ v.v… khải thỉnh Quang phục hưng Đông Lâm. Trong hai ngày liên tiếp, họ hai lượt tới khải thỉnh. Quang viện cớ già, bệnh để từ chối, lại còn nói đại lược nguyên do với Lý Bảo Linh. Do ông ta đã từng quy y với Quang, cho nên không thể kể sự thật. Huệ Thiền cũng gởi thư đến, Quang bảo thẳng ý của sư huynh ông ta, bảo ông ta đừng gởi thư tới nữa! Nay thầy Hoằng Khánh nói như thế đều là khuôn sáo dỗ ngọt trẻ nít, Quang há vô tri hãm mình vào trận lốc xoáy ấy ư?

Huống chi Quang thật sự chẳng có tài lực, lại còn hiện thời đã bắt

đầu tu chỉnh Phổ Đà Sơn Chí. Tuy phần nói về Đại Sĩ đã có cư sĩ Hứa Chỉ Tịnh ở Giang Tây đảm nhiệm, những phần khác thì trưởng ấp đã sai các thân sĩ trong ấp biên soạn. Quang vướng tên trong số đó, thật sự chẳng thể nào không luôn ra sức xem xét, ngõ hầu ít bị sai ngoa. Bọn họ (các sư ở Đông Lâm) chẳng chấp thuận lời thỉnh cầu trước đó, đặc biệt dùng lời lẽ để che giữ thể diện. Họ biết Quang chắc chắn không thể đích thân đến đó, đặc biệt thốt lời ngon ngọt ấy để khỏi bị tai mắt [người đời] chê gièm. Loại Tăng nhân kiểu đó còn có thể giao thiệp được chăng? Nếu chẳng tự suy xét, ắt sẽ mắc phải chuyện phiền bực bất ngờ! Cố nhiên, Quang chẳng tiếc thân mạng, nhưng chết vô ích cho cả mình lẫn người, sao bằng cẩn trọng từ đầu đến cuối chẳng hay hơn ư? Mong cư sĩ cũng đừng bàn đến nữa. Nếu tổ Huệ Viễn linh thiêng, chắc sẽ có lúc xoay vần, nhưng Quang nhất quyết chẳng can dự vào chuyện ấy.

Thiên tai nhân họa trong năm nay càng thảm hơn trước, chẳng biết kết quả là nước ta rốt cuộc sẽ là cảnh tượng như thế nào, há còn so đo một đạo tràng Đông Lâm nữa ư? Tục nhân muốn hưng thịnh pháp, Tăng muốn diệt pháp! Cố nhiên họ nương theo nguyện mà đến để phá hoại tín tâm của thí chủ và đạo tràng của tổ sư. Do bão lốc gần đây, các nơi đều bị thiệt hại. Tại Sán Đầu ở Quảng Đông, thuyền trôi lên nóc nhà, còn được tường vách của căn nhà chống đỡ. Có thể biết là người ở nơi ấy đều bị chìm đắm, trôi giạt. Buồn thay! Sau cơn bão lại thêm ôn dịch, nhân dân tử vong chẳng biết số lượng! Trong lúc này, cố nhiên hãy nên giữ yên. Nếu khởi sự thực hiện, chưa thành công mà tai họa lại xảy đến, sẽ uổng công nhọc nhằn mà chẳng đạt được gì! Vì thế, cần phải biết điều gì trọng yếu!

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Bảy)

Đã lâu chưa gặp gỡ, vẫn luôn tưởng nhớ. Quang đoán ông đang xây cất Trinh Tiết Viện tại nhà. Hôm qua, nhận được thư của một người bạn là cư sĩ Trương Thụy Tăng, nói cư sĩ đang nghe kinh ở Nam Viên. Lần này, cư sĩ Thụy Tăng bị dính tới chuyện mất mát tiền bạc, được cư sĩ từ ái lo liệu vẹn toàn, chẳng đến nỗi nguy khốn, cảm kích sâu đậm. Quang nghe tin, cũng cảm thấy giống như chính mình mắc nạn, cảm tạ khôn ngằn. Vẫn mong ông thay mặt cư sĩ Thụy Tăng cảm ơn cư sĩ Quan Biệt Tiều. Cố nhiên là ông Quan phát tâm Bồ Tát, nhưng ông Trương đã là người chịu ơn được lo liệu vẹn toàn, ắt chẳng thể nào không khấu đầu tạ ơn. Đầu tháng Bảy, Quang sẽ xuống núi, cùng Thí Tỉnh Chi đi Hàng Châu lo toan chuyện ở chùa Phạm Thiên. Khi trở về, sẽ lại đến Nam Kinh để thành lập chùa Pháp Vân. Kế đó, thuận tiện sẽ đến Dương Châu, một là để gặp gỡ cư sĩ Thụy Tăng, hai là sắp đặt chuyện khắc ván bộ Văn Sao. Phỏng chừng sẽ trở về núi vào cuối tháng Chín. Trong tháng Bảy và tháng Tám, đừng gởi thư tới.

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Tám)

Từ biệt vào tháng Tám đến nay đã hơn một trăm ngày. Khi trước, ở Dương Châu, tôi đã cùng cư sĩ Trương Thụy Tăng bàn chuyện Trinh Tiết Tịnh Độ Viện, do viện thiếu tiền chi dụng, yêu cầu ông ta giúp đỡ. Ông ta nói: Tại Lưu Trang Trường có hơn hai trăm mẫu đất, có thể giúp lương thực cho viện ấy. Sau đó, Quang liền gởi một lá thư nói đến chuyện ấy, đến nay chẳng thấy hồi âm, chẳng biết ông ta có nhận được thư ấy hay không? Do chuyện đã lâu, tôi muốn gởi thư hỏi, nhưng bận bịu quá nhiều việc, chẳng có ngày nào rảnh rỗi, đêm đến dưới đèn vẫn chưa lo liệu xong. Do vậy, chưa thể rảnh rang để làm được. Trộm nghĩ Trinh Tiết Viện sắp hoàn tất, trước đó, lại nghe tin ông bị bệnh, muốn sang chỗ khác để tĩnh dưỡng. Tôi đoán đến nay bệnh đã lành rồi, chẳng biết đã quay về Lưu Trang hay chưa? Nếu thân thể khỏe mạnh, hãy nên sang Dương Châu bàn bạc với Thụy Tăng, ngõ hầu chẳng đến nỗi thành chuyện bỏ lửng, không đâu vào đâu! Mong ông nhận thư này hãy hồi âm.

Cư sĩ Giản Chiếu Nam đã qua đời ngày Mười Chín tháng Chín. Trước khi ông ta mạng chung, còn có Giang Vị Nông, Triệu Vân Thiều, Âu Dương Thạch Chi niệm Phật. Tới khi ông ta tắt thở, con ông ta vừa kêu gào, [thần thức của] ông ta bèn hôn mê, đến nỗi loạn mất chánh niệm. Tiếc thay!

Thư Gởi Cư Sĩ Cao Hạc Niên (Thư Thứ Chín)

Hôm qua tôi đã bảo gởi mấy gói sách (đã quên bao nhiêu gói). Sáng nay bèn tom góp một trăm hai mươi chín chữ để tắc trách hoàn tất chuyện ông sai tôi viết bài tán thán tượng, nhưng văn từ mộc mạc, sợ chẳng thể dùng được. Nếu viết bài ấy lên bức họa tượng, có lẽ đâm ra chẳng đẹp, mong ông hãy châm chước, ngõ hầu chẳng đến nỗi do bài tán của Quang khiến cho bức họa bị suy giảm vẻ mỹ quan. Mong ông hãy châm chước thì may mắn lắm thay!

Thư Trả Lời Pháp Sư Hoằng Nhất

Ngày hôm qua, tôi nhận được thư và hai bản tán tụng cũ và mới, [kiểm giảo thấy] không sai lầm, đừng lo! Trong thư, [thầy có] nhắc đến tình cảnh dụng tâm quá độ, Quang đã sớm lường được chuyện này, cho nên đã nói chỉ viết một bản. Do tâm thái của thầy quá tỉ mỉ, thường đối với chuyện chẳng cần phải hết sức nghiêm túc, vẫn không chịu chẳng nghiêm túc, đến nỗi bị thương tổn. Xét theo sắc lực của thầy, có lẽ nên lắng lòng chuyên nhất niệm Phật. Đối với các giáo điển khác và các sách đang được truyền bá hiện thời, hãy nhất loạt chớ xem, để khỏi bị phân tâm, bị tổn hại vô ích. Người hợp thời thì cần phải biết chuyện đương thời.

Thầy và tôi đều chẳng thể lo liệu mọi sự, hơn nữa, thân ở ngoài thế cục, cố nhiên hãy nên để đó chẳng hỏi tới, cứ nhất tâm niệm Phật, mong cho mình lẫn người đều đạt được lợi ích chân thật. Đó là đường lối duy nhất không hai vậy! Ngày hôm qua vừa giảo chánh xong bộ Cao Tăng Truyện, vẫn phải mất mấy hôm nữa mới có thể gởi đi. Vì chưa sao chép xong bản lưu lại cho tôi, lại cần phải châm chước đại lược đối với bản ghi chép các chỗ nghi vấn. Xong chuyện này, liền cân nhắc [giảo duyệt Phổ Đà] Sơn Chí. Sơn Chí đã châm chước xong xuôi, họ mong sẽ in ngay trên núi (Phổ Đà). Bộ sách ấy sẽ được in theo cách sắp chữ với số lượng nhỏ. Mỗi lần sắp chữ, in mấy chục trang. In xong, lại xóa khuôn chữ, sắp lại các trang khác để tiếp tục in. Đợi sau này sẽ tiến hành khắc ván. Tôi không sang Thượng Hải, mong thầy gởi ba quyển sau đến Phổ Đà.

Thư Trả Lời Siêu Nhất Đại Sư

Nhận được thư, biết pháp đạo tại Xuyên Bắc đã khởi sắc, vui mừng khôn ngằn. Quang thuộc loại Tăng nhân chỉ biết ăn cơm, húp cháo, chuyện trong pháp môn hoàn toàn chẳng biết gì, chỉ biết học theo ông già bà cả ăn chay, hằng ngày giữ công khóa niệm Phật hiệu để cầu vãng sanh Tây Phương, sao kham được tán thán quá mức như thế! Huống chi thầy còn nói “đặc biệt đích thân đến nghênh tiếp” ư? Văn Sao được in trước kia tại kinh đô sai ngoa quá nhiều, do Từ Úy Như lo cư tang mẹ, phải rời khỏi kinh thành, cậy người khác giảo chánh, đối chiếu, nhưng người đó chẳng cẩn thận. Vì thế, mùa Xuân năm nay, Thương Vụ Ấn Thư Quán sắp chữ in một bản khác, khá đích xác. Tọa hạ đã chẳng hiềm [văn chương của tôi] rườm rà, lẩm cẩm, do vậy bèn gởi năm bộ, và một bản [trần thuật] duyên khởi khắc Đại Tạng Kinh, một bản mục lục của kinh tạng vừa mới khắc ở Bắc Kinh, gộp thành một gói, mong Ngài thâu nhận. Văn Sao đã cho khắc mộc bản tại Dương Châu, tới tháng Tư hoặc tháng Năm năm sau có thể ra sách. Ván in được lưu trữ tại Dương Châu Tàng Kinh Viện.

Hiện thời, thế đạo nhân tâm đã bại hoại tới cực điểm. Hoàng Đạo Doãn và Hà sư trưởng đặc biệt thỉnh lão pháp sư Phật Nguyên giảng kinh hòng thay đổi, cứu vãn [vận nước] tốt lành hơn, có thể nói là “biết cội gốc”. Nhưng theo kiến giải ngu tối của Quang, đối với các thường dân, hãy nên dùng nhân quả báo ứng, sanh tử luân hồi và pháp môn Tịnh Độ “nương theo từ lực của Phật, đới nghiệp vãng sanh” để giảng diễn, tợ hồ dễ đạt được lợi ích hơn! Nếu chuyên nói về Tướng Tông, dẫu khiến cho ai nấy đều biết nghĩa đó, nhưng hai loại vô ngã, ai có thể đích thân chứng? Hai kinh Lăng Nghiêm và Pháp Hoa, một kinh trọn đủ nhân quả của mười pháp giới, kinh kia thì trọn đủ duyên do hiển thị Quyền, Thật, Bổn, Tích, dường như càng dễ lãnh hội để tiến nhập hơn so với Tướng Tông. Lại nữa, Tịnh Độ Tam Kinh cùng với phẩm [Phổ Hiền] Hạnh Nguyện chính là pháp “độ khắp ba căn, thấu triệt sâu xa cội nguồn và kết quả” của Như Lai. Chúng sanh đời mạt chẳng có sức đoạn Hoặc mà nếu chẳng nương theo pháp này, ai có thể liễu sanh thoát tử ngay trong đời này? Vì thế, hãy nên thường giảng. Dẫu không chuyên giảng, cũng nên thường diễn nói kèm theo, ắt lợi ích sẽ to lớn.

Trước kia, tôi đã từng thấy bộ An Sĩ Toàn Thư, toan khắc in lưu hành để giúp cứu đời. Đã mấy lượt mà cơ duyên chẳng thành, đều trở thành bánh vẽ. Tới năm Dân Quốc thứ bảy (1918) mới bắt đầu giao cho thợ khắc. Năm Dân Quốc thứ tám, sau khi ván in khắc xong, từ hai năm đó trở đi, đã lưu thông gần ba ngàn bộ. Nhờ các bạn bè cùng tán trợ, đã cậy Trung Hoa Thư Cục ở Thượng Hải sắp chữ theo kiểu sách cỡ nhỏ, tính quyên mộ các thiện sĩ in tặng mấy ngàn hoặc mấy vạn bộ để phân phát cho các giới ở bốn phương, ngõ hầu [mọi người] sẽ nhờ đấy mà biết nhân quả báo ứng và tâm pháp của Phật, Tổ, thánh hiền, cùng với pháp môn Tịnh Độ “hoành siêu tam giới” (vượt thoát tam giới theo chiều ngang). Mong sao ai nấy đều cảnh tỉnh, chẳng dám buông thả trong chán nản, thất chí, tâm niệm trở về cội gốc và cái tâm ban sơ. Nếu hai vị Hoàng và Hà muốn khiến cho những kẻ bình phàm đều đạt được lợi ích, cho in kèm thêm mấy ngàn bộ để mọi người đều được xem thì lợi ích sẽ to lớn.

Mỗi bộ khoảng chừng bảy cắc; nếu muốn in thêm, xin hãy gởi thư cho cư sĩ Đinh Phước Bảo ở số 38 đường chùa Tĩnh An tại Thượng Hải thì sẽ chẳng sai. Gởi tiền cũng thế. Lại nữa, đối với các bài Khuyên Người Sơ Cơ Niệm Phật, cũng như nơi trang thứ ba của bài bi ký phóng sanh [trong Văn Sao], chữ Thân trong câu “sát bỉ thân mạng” (giết thân mạng của chúng) bị viết sai thành Sanh. Đó là do người sao chép đã tự tiện sửa chữ!

Thư Trả Lời Thầy Siêu Nhất

Nhận được thư biết Phật Học ở Hồ Bắc hưng thịnh, hết sức an ủi. Đối với sách Khuyến Thế Bạch Thoại, tôi đã gởi thư xin sách tới cư sĩ Hoàng Hàm Chi, gởi thẳng tới dinh thự của quan đạo doãn Ninh Ba [của ông Hoàng], tùy lòng ông ta phát tâm bao nhiêu. Nghe nói [ông Hoàng] chỉ in hai ngàn bản, sợ rằng đã gởi tặng [gần hết], chẳng còn được mấy! Nếu hãy còn, cố nhiên là Hàm Chi sẽ vui lòng bố thí trọn khắp. Phàm là đối trước kẻ tại gia thuyết pháp, trước hết, ắt cần phải dạy họ ai nấy trọn hết bổn phận, cha từ, con hiếu, em kính, anh nhường, vợ chồng hòa thuận, chủ nhân từ, tôi tớ trung lương. Có thể như thế thì sẽ là thiện nhân trong thế gian. Lại còn kèm thêm kiêng giết, phóng sanh, ăn chay, niệm Phật, sẽ chẳng thẹn là đệ tử Phật. Tôi thường thấy người tu hành, phần nhiều đáng thẹn về mặt luân lý, không chỉ chẳng dễ cảm Phật, mà còn dễ chuốc lấy tiếng gièm chê! Người tại gia là như thế, mà người xuất gia cũng như thế. Phàm hết thảy mọi người chẳng trọn hết bổn phận của chính mình, hư vọng ăn nói lớn lối, đều là phường tà ác bại hoại lừa mình, dối người, còn chẳng được gọi là “người tốt”, huống hồ mong liễu thoát sanh tử ư?

Thư Trả Lời Từ Hà Đại Sư

Nhận được thư, khôn ngăn hổ thẹn! Quang là hạng người nào mà dám nói là hoằng pháp! Chẳng qua tôi biết ý nghĩa đại lược của Tịnh Tông đó thôi! Hễ có ai chẳng hiềm Quang kém hèn, Quang ắt dùng chuyện này để thưa trình. Tọa hạ muốn chuyên tu Tịnh nghiệp, hãy nên xem kỹ bộ Tịnh Độ Thập Yếu, đó là tinh hoa trong các trước thuật Tịnh Độ. Các sách khác đều nên xem, nhưng Tịnh Độ Thánh Hiền Lục trọng yếu nhất. Đọc sách ấy, sẽ biết biển cả Tịnh Độ được ngàn kinh vạn luận tán dương, vãng thánh tiền hiền thảy đều quy hướng, quyết chẳng đến nỗi bị miệng lưỡi nhạy bén của tri thức thuộc các tông khác đoạt mất. Các tông khác càng đả phá, tín tâm càng kiên cố. Thoạt đầu, cần biết Phật lực và tự lực lớn, nhỏ, khó, dễ, cùng với duyên do của Thiền và Tịnh. Nếu chẳng vì con người Quang [hèn kém] mà bác bỏ lời thưa thốt, hãy nên xem trước bộ Văn Sao của Quang (Thương Vụ Ấn Thư Quán ở Thượng Hải có bán, chứ ở chỗ Quang chẳng có). Văn từ của Quang lan man, lẩm cẩm, nhưng đối với duyên do và giới hạn giữa Thiền và Tịnh thật sự đã nêu tỏ tường tận, [xem đến] sẽ dễ hiểu rõ ràng.

Sau khi đã đọc Văn Sao của Quang, lại đọc các trước thuật về Tịnh Độ của cổ nhân, sẽ càng thêm thân thiết. Do cổ nhân phần nhiều nói đại lược, nếu chẳng đặc biệt chú ý lãnh hội, sẽ ơ hờ đọc lướt qua. Nhờ vào bộ Văn Sao của Quang mà sẽ biết duyên do, đối với mỗi lời, mỗi chữ của cổ nhân, sẽ đều chẳng đến nỗi “ở ngay trước mặt mà bỏ lỡ”. Pháp Tịnh Độ lấy ba pháp Tín, Nguyện, Hạnh làm tông. Nếu [ai giảng giải Tịnh Độ mà] nương theo điều ấy để nói, sẽ có thể vâng theo lời lẽ ấy. Nếu chẳng nói thuận theo [ba pháp] ấy, dẫu nói cao siêu, huyền diệu, có thể khiến cho người khác ngay lập tức đích thân thấy được bổn lai diện mục, cũng đều thuộc về bản lãnh của nhà Thiền! Chưa đạt tới đại triệt đại ngộ mà tinh thông kinh tạng, cũng có thể hiểu rõ Thiền giáo, nhưng sẽ cách tuyệt lợi ích vãng sanh thù thắng. Điều này trọng yếu tột bậc!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Từ Bình Hiên (Thư Thứ Nhất)

Quang thuở bé, bệnh nhiều, thất học, vẫn chưa biết cách viết văn. Dẫu gặp lúc bắt buộc, bất đắc dĩ phải viết lách, chỉ lan man, quẩn quanh cho có lệ, chứ muốn cho văn lý đạt tới chỗ tinh vi, mở mang tâm mục cho người khác, chắc chắn là chẳng có văn tài ấy! Trong mùa Hạ, ông đã cậy viết bài ký về sự vãng sanh của thái phu nhân, tôi uyển chuyển từ chối. Hôm trước, ra tiền sơn, gặp ông Phương Vân Lân nói các hạ gởi thư mấy lượt cậy ông ta khẩn cầu giùm. Quang bất đắc dĩ, bèn dựa theo đại ý trong Tịnh Độ và thuật đại lược chuyện của thái phu nhân, ghép thành bài viết gồm một ngàn một trăm lẻ năm chữ. Trước hết là kể về sự tích, nhưng chỉ dùng cách trần thuật sơ lược. Kế đó, đối với chuyện tu Tịnh nghiệp và chuyện cứu tế dân chúng bị tai nạn, cùng với các chuyện lúc lâm chung thì nói hơi tường tận hơn. Do cứu tế nhằm hiển lộ lòng Từ, còn tất cả các lời lẽ tu trì dành cho lúc lâm chung chính là chuẩn mực của người học Phật. Vì thế, đặt tựa đề là Sanh Tây Ký. Nếu ông phiền lòng vì những chuyện được trần thuật trước đó quá sơ lược, chẳng ngại bổ sung thêm. Còn đối với chuyện sau khi cụ mất, tay vẫn nắm chặt xâu chuỗi thì phải là thật sự có. Nếu không, hãy nên bỏ đi, tránh cho người đọc ngờ vực, bàn tán. Sau khi Phó Đại Sĩ đã mất bảy ngày, huyện lệnh cùng đại chúng tới dâng hương. Tới chỗ Đại Sĩ, Đại Sĩ bèn trở tay nhận hương (“trở tay” nghĩa là dùng lưng bàn tay chạm vào). Đó là Đương Lai Thế Tôn thị hiện. Thái phu nhân nắm chặt xâu chuỗi rất lạ lùng, chắc là do thiện căn đã gieo sâu từ nhiều đời nhiều kiếp mà ra! Lời văn trong bài ký mộc mạc, vẫn mong ông cậy bậc đại thông gia gọt giũa, ngõ hầu có thể lưu truyền! (Hiện thời, vận nước chẳng bình yên, chưa thể ấn hành Đại Sĩ Tụng; cần phải đợi tới lúc yên ổn thì mới có thể sắp đặt được).

Thư Trả Lời Cư Sĩ Từ Bình Hiên (Thư Thứ Hai)

Đã lâu không gặp gỡ, trò chuyện, tôi rất nhớ. Ngày Hai Mươi tháng Tám, Quang xuống núi, tới ngày mồng Sáu tháng Mười mới trở về. Mồng Bảy đến tiệm Cẩm Thái, thấy thư ông gởi đến. Hai hôm sau, nhận được Di Huy Tập của lệnh từ. Đọc xong, khôn ngăn cảm phục. Như các hạ có thể nói là khéo phụng sự cha mẹ. Nhưng tôi do công việc bận bịu, chẳng thể ngay lập tức trút ra ý tứ khô cằn, tới hôm nay mới tom góp hơn một trăm chữ cho xong trách nhiệm! Nhưng chữ trong bài đề từ thô mộc, càng khiến cho người khác xấu hổ chẳng ngơi! Tuy thế, phận làm con, chuyện thật sự khiến cho cha mẹ rạng mày nở mặt là ở chỗ “lập đức, hành đạo”, khiến cho kẻ khác ngưỡng mộ cha mẹ mình. Nếu thật sự có thể lập đức, hành đạo, người khác sẽ kính ngưỡng cha mẹ, sẽ được gọi là “hiền”. Nếu không, cha mẹ dẫu hiền, nhưng vì con cháu chẳng ra gì, đến nỗi thiên hạ ngờ vực cha mẹ đức hạnh khiếm khuyết! Cố nhiên các hạ có thể lập đức hành đạo, nhưng Quang vẫn dùng chuyện này để khuyến khích, do bắt chước đường lối bạn bè răn nhắc lẫn nhau của cổ nhân, chẳng như người hiện thời chỉ lo a dua, ca ngợi!

Sách Quán Thế Âm Tụng đã cho sắp chữ, chắc trong năm nay có thể ra sách, nhưng Quang tính in trước hai ngàn bộ để những người góp công in thỏa lòng được xem trước. Năm sau sẽ in tiếp, in một lượt hơn một vạn bộ. Hiện thời, người đặt in đã tới bốn vạn bộ, Quang mong mỏi in mấy chục vạn bộ để phân phát rộng khắp trong và ngoài nước, sợ rằng Quang chẳng thể cảm ứng được như thế. Hơn mười vạn bộ chắc là có thể làm được! Nay gởi kèm cho ông một trang thuyết minh, mong hãy tùy duyên khuyên người khác đứng ra in. Đó cũng là một cách giúp đỡ hoằng pháp lợi sanh.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Vạn Khứ

Nhận thư, biết ông có chí tu trì, khôn ngăn vui mừng, an ủi. Quang là một ông Tăng chỉ biết cơm cháo, ông lại lầm lẫn muốn tôn tôi làm thầy. Hãy nên coi tượng Phật bằng đất đắp, gỗ tạc như Phật sống, cung kính cúng dường như vị Phật sống, lợi ích sẽ chẳng thể nghĩ bàn! Nếu bảo “đấy là đất, gỗ, cần gì phải cung kính” thì không chỉ vô ích, mà còn mắc tội khinh mạn Phật. Ông có thể tin như thế thì tôi là thầy của ông. Nếu không, chẳng cần phải khách sáo hư ngụy! Tôi với ông vẫn là kẻ ngang hàng mà thôi để ít lầm lỗi!

Nay tôi đặt pháp danh cho ông là Tông Nhất (宗一). Tông là “chủ”. Do ông họ Vạn (萬), Vạn từ một mà phát hiện. Có thể chuyên chú nơi một thì càng vạn càng nhất! Chẳng thể chuyên chú nơi một, vạn sẽ tản mạn, phồn tạp, chẳng có trật tự! Một là gì? Chính là Phật tánh thiên chân vốn có của chúng ta. Do vốn có Phật tánh thiên chân ấy, chẳng thể nào không niệm Phật, trọn chẳng thể “trái nghịch giác, xuôi theo trần lao”, dấy lên tham, sân, si, tạo giết, trộm, dâm để rồi vĩnh viễn đọa trong tam đồ ác đạo. Vợ ông có pháp danh là Tông Trinh (宗貞). Trinh là “chánh”, là “chủ chốt”. Vạn mà có thể chú trọng nơi điều chủ chốt, tức là mọi pháp, mọi chuyện chẳng rời tự tánh, tự tánh thường luôn hiện tiền, há đối với nữ đức có điều hổ thẹn, chẳng thể giúp chồng dạy con để cùng đạt đến địa vị thánh, cùng thoát khỏi đường mê ư?

E rằng ông chẳng có Văn Sao bản mới in, đợi tới tháng Giêng hay tháng Hai sách in xong, sẽ bảo Vân Lôi gởi cho vợ chồng ông mỗi người một bộ. Trong ấy, có nhiều đoạn nêu rõ ý nghĩa chánh yếu về đạo nữ nhân giúp chồng, dạy con. Biết điều ấy, sẽ làm gương cho vợ mình rồi ảnh hưởng đến anh em. Sau đó, lan ra khắp cả gia tộc, đất nước. Chẳng riêng gì Văn Vương là như thế, mà đạo nghĩa hiền thục nội trợ của hậu phi cũng giống như thế. Người hiện thời cũng không một ai chẳng phải là như thế. Có chồng là người tốt đẹp, dẫu vợ chẳng hiền, cũng có thể cảm hóa trở thành hiền! Có vợ tốt đẹp, dẫu chồng chẳng hiền, cũng có thể cảm hóa thành hiền. Nếu vợ lẫn chồng đều tốt, sẽ như ao chuôm giúp ích lẫn nhau, hai tay giúp đỡ lẫn nhau, có thể chẳng mấy chốc mà dần dần tiến nhập địa vị thánh hiền đó ư? Con ông năm tuổi, hãy nên dạy bảo nghiêm ngặt, ngõ hầu đứa có thiên tư sẽ có thể thực hiện sự nghiệp “chính mình tốt lành, còn khiến cho kẻ khác tốt lành”. Đứa chẳng có thiên tư cũng sẽ thành dân lành chẳng hề không tuân thủ quy củ. Quang bận bịu lắm việc, chẳng có ngày nào rảnh rỗi! Do vậy, viết đại lược mấy câu, nhưng văn chương chẳng ra hồn, mong ông hãy nhận biết ý nghĩa thì sẽ được lợi ích vậy!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thái Cát Đường

Người sống trong thế gian, hiểm nạn quá nhiều: Dâm dục, tà kiến là những điều chánh yếu. Gia cảnh ông khá dư dả, lại còn chẳng có cha anh, nếu chẳng cực lực tự khích lệ, khó tránh rơi vào hố sâu dâm dục muôn trượng! Hễ rớt vào trong ấy, chẳng thể thoát ra, chẳng thể nào không chôn thân trong chốn ôn nhu, khiến cho gia nghiệp tan nát, con cháu đoạn tuyệt, đức hạnh của tiền nhân bị chôn sạch, linh tánh của chính mình chẳng bị mai một sẽ chẳng thôi! Hãy nên coi nữ sắc như rắn độc, như la-sát. Dẫu là thê thiếp của chính mình, còn phải nên tiết dục để giữ thân, mong sao quyết kế thừa đức hạnh của tiền nhân, khiến cho con cháu mãi mãi hưng thịnh. Đối với chuyện tà dâm, đừng nói là chẳng thể xâm phạm phụ nữ nhà lành, dẫu đối với bọn gái bán phấn buôn hương cũng chớ nên phạm. Vì trong số ấy, có kẻ tốt lành hay hạ tiện bất đồng, mà ta cứ luôn dùng cái tâm hạnh tà ác để đối xử.

Kẻ ngu trong cõi đời chẳng biết chánh pháp, phần nhiều thuộc loại tà kiến, ngược ngạo nói chính mình là chánh pháp, bảo chánh pháp là tà pháp! Hết thảy ngoại đạo, chẳng có kẻ nào không trộm cắt xén Phật pháp để khuếch trương to lớn môn đình của chúng, nhưng những điều chúng nó trộm cắt xén chỉ là da lông. Chứ đối với lý tinh vi trong Phật pháp, chúng nó như kẻ mù ngó mặt trời, trọn chẳng thể thấy. Những kẻ bị chúng ngu hoặc toàn là phường ngu phu, ngu phụ! Người có chánh tri kiến sẽ chẳng tự bị mê hoặc. Như đem phân người làm thành hình dạng hương chiên đàn, chỉ có thể lừa kẻ chẳng biết thơm thối! Nếu là người biết thơm thối, chẳng đợi trông thấy đã bịt mũi, há bị bọn chúng mê hoặc ư? Những lời lẽ trong sách của chúng chẳng đáng bàn tới, hèn kém tột bậc, hãy nên tránh xa!

Đức Phật dạy kiêng giết, lòng Từ thấu tới vô hình, sao lại nói do trâu cày ruộng, bèn chẳng được giết ư? [Kẻ viết sách đó] lại cho rằng chùa miếu dùng trống đều do da trâu làm thành, cũng là do sát sanh mà có, chẳng biết ông muốn dùng trâu để làm món ăn hằng ngày, đến nỗi vô lượng vô biên trâu đều thành vật thỏa thích bụng miệng, còn chùa miếu dùng da của trâu đã bị giết [để bịt trống], lại ngược ngạo quở là chẳng từ bi! Đó gọi là “bất năng tam niên chi tang, nhi tư tiểu công chi sát” (chẳng thể cung kính để tang ba năm, cứ soi mói chuyện mặc tang phục vặt vãnh). Cần phải biết trống là thuận theo tình kiến thế tục mà sử dụng, chẳng phải do đức Phật chế định phải sử dụng! Nếu chẳng dùng, cũng chẳng phải là không được! Nhưng do thế gian tấu nhạc, đã có chuông, trống; pháp khí trong Phật môn, chuông là bậc nhất, chứ trống chẳng thuộc loại khẩn yếu. Dùng da trâu đã bị giết để bịt trống, có lợi rất lớn cho con trâu ấy. Bởi lẽ, trong Ngũ Đài Sơn Chí, có câu chuyện cái trống bịt bằng da người. Một vị Tăng giám viện, lén trộm tiền bạc của thường trụ, để tậu ruộng đất cho chùa mình. Sau đấy, ông Tăng chết, biến thành trâu cày ruộng đất ấy. Tới khi trâu già, người quản lý điền trang muốn bán trâu cho đồ tể. Trâu báo mộng cho đồ đệ của mình, cho biết khi ông ta còn sống, trộm cắp của thường trụ, mua ruộng đất riêng, cho nên biến thành trâu. Nay chủ điền muốn bán trâu cho đồ tể, tội ấy bao kiếp vĩnh viễn khó chuộc, “mong rằng sau khi ta chết, hãy lột da bịt trống, viết chuyện này lên đó, tặng cho điện Văn Thù, ngõ hầu khi [Tăng chúng] làm Phật sự, đánh trống thì tội ta sẽ có thể nhanh chóng diệt trừ”. Nói xong, húc đầu vào gốc cây chết mất. Ngày hôm sau, chủ điền trang báo tin con trâu già húc đầu vào cây mà chết. Đồ đệ bèn lấy da nó làm trống, tặng cho điện Văn Thù. Do vậy, người thuở ấy gọi là “cái trống da người”. Xem chuyện đó, biết trâu được bịt trống để làm pháp khí sẽ có thể diệt tội, tăng phước, siêu sanh thiện đạo.

Kẻ đó lại nói cứu hổ hay chim ưng, chẳng bằng giết ưng, hổ thì lòng từ bi sẽ to lớn hơn! Đó là lời lẽ của kẻ may mắn được làm người! Nếu kẻ đó đời sau sanh làm ưng, hổ, sẽ trọn chẳng chịu thốt lời ấy. Hơn nữa, Phật hành từ bi, oán thân bình đẳng. Nếu bảo có thứ gì tổn thương con người, tổn thương loài vật bèn giết sạch mới là từ bi, thế thì hãy nên giết người trước. Trong đời một người, chẳng bàn tới kẻ ác, dẫu là thiện nhân trong thế gian, từ bé tới già, chẳng biết đã ăn bao nhiêu thịt? Vậy thì giết một người, sẽ có thể bớt giết bao nhiêu sanh mạng! Loại tà thuyết ấy chẳng cần phải nhắc tới! Kẻ đó may mắn được làm người đó thôi, chẳng lâu sau sẽ lại sanh trong địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, ngay cả danh từ “trời đất, cha mẹ” đều chẳng được nghe, huống hồ lòng đại từ bình đẳng, lòng vô duyên đại bi của Như Lai ư? Những lời lẽ ấy khác gì ngậm phân phun lên trời. Trời chưa bị bẩn, mà thân và miệng của kẻ ấy đã bị phân nhuốm bẩn. Thế mà vẫn nhơn nhơn đắc ý nói: “Ta đã dùng phân phun lên trời”. Chẳng đáng buồn ư?

Thư Trả Lời Cư Sĩ Phật Tâm

Hôm qua từ Thương Vụ Ấn Thư Quán ở Thượng Hải chuyển đến thư ông, biết ông đang độ tuổi dốc chí học hành, lại hâm mộ Phật đạo, khôn ngăn vui mừng, an tâm. Tôi liền bảo ông Nhậm Tâm Bạch ở Thương Vụ Ấn Thư Quán gởi cho ông một gói Văn Sao để thuận tiện xem đọc. Số còn lại để tặng cho người có thiện căn. Hết thảy chúng sanh đều có Phật tánh, nhưng do mê muội, chẳng biết, ngược ngạo nương vào sức công đức của Phật tánh để dấy lên tham, sân, si, tạo giết, trộm, dâm. Do vậy, trầm luân trong tam đồ lục đạo, vĩnh viễn chẳng thể thoát ra. Như Lai thương xót, dạy tu Giới, Định, Huệ hòng đoạn tham, sân, si do hư vọng dấy lên. Tham, sân, si đã hết, sẽ có thể liễu sanh thoát tử, siêu phàm nhập thánh. Đó là pháp môn tự lực, muốn liễu thoát ngay trong đời này thì vạn người chẳng được một. Vì thế, dạy “sanh khởi tín nguyện, trì danh hiệu Phật, cầu sanh Tây Phương”. Nếu có thể tín nguyện chân thật, thiết tha, sẽ có thể nương vào từ lực của Phật, đới nghiệp vãng sanh. So với kẻ cậy vào tự lực, sự khó dễ khác biệt vời vợi như trời với đất!

Ông đã muốn quy y Phật pháp, làm đệ tử đức Phật, ắt cần phải y giáo phụng hành thì mới có thể danh xứng với thật. Trong gia đình, ắt phải trọn hết hiếu đễ. Đối với bạn bè, phải khuyến thiện, sửa lỗi. Tâm ắt phải lấy thành kính làm chủ, làm việc ắt phải đặt thận trọng hàng đầu. Đừng làm các điều ác, vâng làm các điều thiện. Tâm khởi một niệm bất chánh, tức là ác. Ắt cần phải gột sạch làu, chẳng phải đã làm chuyện ác thì mới là ác. Phàm các ý niệm đều chú trọng lòng kính, tuân giữ lòng thành, mong thành thánh, thành hiền, đó là thiện. Ắt cần phải khuếch trương sao cho từ bên trong mà thấu lộ ra ngoài, viên mãn chẳng thiếu sót. Điều đại ác trong cõi đời không gì bằng sát sanh, ăn thịt! Nếu có thể tự do, hãy nên thôi ăn mặn. Nếu không, hãy nên sanh tâm thương xót, chớ tham muốn ăn nhiều. Điều đại thiện trong thế gian, không chi bằng tự mình niệm Phật cầu sanh Tây Phương. Lại dùng đủ mọi phương tiện khuyên nhủ cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc, làng xóm, láng giềng, thân thích, bằng hữu, và hết thảy kẻ hữu duyên cùng niệm Phật cầu sanh Tây Phương. Ông hãy nên lượng sức mà hành, ngõ hầu chẳng thẹn với cái tên Phật Tâm. Theo lệ thường, hễ quy y, ắt đặt pháp danh. Tôi lấy ngay tên ông làm pháp danh. Ông nhìn vào tên bèn nghĩ đến nghĩa, gắng sức thực hiện, sẽ chẳng phụ một phen thành tâm này. Xem kỹ Văn Sao, ắt sẽ biết phương pháp tu trì. Chớ nên thường gởi thư tới, khiến cho đôi bên phiền lòng!