Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ

Thư Gởi Cư Sĩ Trương Cụ Nhụ

Tất cả các cảnh giới trong thế gian đều là vô thường. Mặt trời giữa Ngọ rồi sẽ chênh, trăng tròn rồi khuyết. Bờ cao thành hang, hang sâu thành vực. Biển xanh biến thành ruộng dâu, ruộng dâu thành biển xanh. Dân đen thành quan cao chức cả, quan cao chức cả trở thành thường dân. Đủ mọi nỗi cát hung họa phước đều đủ để tổn hại con người, [mà cũng] đều đủ để chu toàn con người! Không chỉ hung họa có thể tổn hại, mà phước lành cũng có thể tạo ích. Chỉ có bậc quân tử biết hành xử đúng theo địa vị, vui theo mạng trời, thì ở chỗ nào cũng đều đạt được lợi ích. Nếu không, chuyện gì cũng bị hao tổn! Vì thế, sách Trung Dung dạy: “Tố phú quý hành hồ phú quý, tố bần tiện hành hồ bần tiện, tố di địch hành hồ di địch, tố hoạn nạn hành hồ hoạn nạn” (Ở trong cảnh phú quý bèn hành xử theo cảnh phú quý, ở trong cảnh nghèo hèn bèn hành xử theo cảnh nghèo hèn, ở nơi mọi rợ bèn hành xử theo hoàn cảnh mọi rợ, ở trong cảnh hoạn nạn bèn hành xử theo cảnh hoạn nạn). Ý chỉ của bốn câu ấy sâu lắm. Tiếc là người đời chẳng khéo hiểu, đến nỗi chẳng đạt được lợi ích. Nay tôi tiếm phận chú thích rõ ràng như sau: “Tố” (素) có nghĩa là “hiện tại”, chẳng phải là [hiểu theo ý nghĩa] “cứ một mực như thế”. Nay đang ở trong cảnh phú quý, hãy nghĩ người nghèo khó rất nhiều, phước tinh rất ít, ắt phải nghĩ phương cách cứu vớt kẻ khốn đốn và đói nghèo, hòng tạo hạnh phúc cho đồng bào, khiến cho người đời đều hưởng niềm hạnh phúc ấy, thì mới có thể gọi là “hành hồ phú quý”. Nếu kẻ phú quý chỉ theo đuổi tài lợi, cơm áo, để mong bản thân vinh hiển, con cháu dư dật, sẽ chẳng phải là đạo “hành hồ phú quý”. “Hành hồ” (行乎) chính là ưu du tự tại, hợp với đạo nghĩa. “Tố bần tiện hành hồ bần tiện” chẳng phải là cứ một mực nghèo hèn, coi như lẽ dĩ nhiên, mà [có nghĩa] là kẻ một mực phú quý, bỗng dưng gặp họa, vụt trở thành nghèo hèn. Cố nhiên hãy nên nghĩ lui một bước, hãy nghĩ mình trước nay chưa hề phú quý, cái tâm sẽ thảnh thơi, giải thoát, trọn chẳng có ý niệm lo nghĩ, đau buồn, oán hận. Tức là gặp họa, trở thành nghèo hèn, vẫn là lợi khí hướng dẫn tốt lành thành tựu điều tốt đẹp cho người khác. Biết phú quý hay bần tiện đều do túc nghiệp hiện duyên mà ra, nhưng nghiệp do tâm tạo, cũng do tâm diệt. Chúng ta ở trong sanh tử luân hồi, ai có thể thường hưởng phước lành, chẳng gặp hung họa ư? Nhưng hung hiểm do nghiệp trong quá khứ cảm vời, ta hãy nên nghĩ vượt ra ngoài phạm vi của cát hung, họa phước, vận dụng toàn thể đại dụng nơi tâm tánh vốn sẵn có của chính ta, làm một người hưởng an lạc dài lâu. Đó gọi là “liễu sanh thoát tử, siêu phàm nhập thánh”, chứng Phật tánh vốn sẵn có, thoát khỏi luân hồi huyễn vọng. Nhưng muốn được như thế, có rất nhiều cách tu. Mong tìm một cách dễ thực hiện nhất, dễ thành tựu nhất, không gì bằng niệm Phật cầu sanh Tây Phương là hay khéo nhất. Đã muốn vãng sanh Tây Phương, hãy nên chán các thứ nỗi khổ trong thế giới này. Nỗi khổ trong thế giới này, nói chẳng thể tận! Cố nhiên [trong thế giới này], khổ là khổ, mà lạc cũng là khổ! Hãy nên vui thích các thứ lạc trong Tây Phương Cực Lạc thế giới.

Đối với niềm vui nơi Tây Phương, hãy xem kinh Di Đà, kinh Vô Lượng Thọ, kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật, sẽ tự biết. Đã sanh lòng tin thì phải nên phát nguyện lìa cảnh khổ này, vào cõi vui kia, giống như tù nhân mong thoát khỏi lao ngục, trở về quê nhà. Vì thế, trì niệm vạn đức hồng danh Nam-mô A Di Đà Phật để mong lúc lâm chung, được Phật tiếp dẫn, vãng sanh Tây Phương. Cũng đem tất cả công đức do làm chuyện công ích trong thường nhật và thiện niệm “an phận, an vui trong cảnh nghèo, chẳng oán, chẳng hờn” trong hiện thời dùng để hồi hướng. Cũng khiến cho người nhà, quyến thuộc đều suy nghĩ như thế, đều tu Tịnh nghiệp. Tuy ở trong cảnh nghèo hèn, hoạn nạn, vẫn vui với thiên chân của chính mình, tiến thẳng đến “chí đạo” (đạo cùng tột). So với kẻ gặp họa bèn sầu muộn, oán hờn, khiến cho thân tâm thường chịu khổ não, thì khác biệt vời vợi há chỉ một trời, một vực! Hai câu “tố di địch” và “tố hoạn nạn” có thể suy ra ý nghĩa, cho nên chẳng viết rõ.

Trong Văn Sao có phương pháp niệm Phật, cho nên chẳng viết cặn kẽ ra đây. Hãy nên đọc kỹ lá thư gởi cho Vệ Cẩm Châu trong Văn Sao. Phó Đại Sĩ nói: “Đắc như bổn hữu, thất như bổn vô” (Được thì như vốn có, mất thì như vốn không). Hai câu ấy hay khéo tột bậc! “Như vốn có” sẽ chẳng sanh vui mừng, “như vốn không” sẽ chẳng sanh ưu não. Cái tâm ấy chẳng chuyển theo cảnh, cho nên sẽ an vui. Chỉ là kẻ phú quý một mực quen thói phú quý vênh váo, một khi nghèo hèn, sẽ cảm thấy mọi chuyện đều chẳng như ý. Hãy thử nghĩ khi xưa ta nghèo hèn, làm thế nào để sống sót? Dẫu ta từ lúc sanh ra đến nay luôn là kẻ phú quý, nhưng ông cha ta, khi xưa thuở chưa phú quý lại sống bằng cách nào? Dẫu cho sau khi đã phú quý, há nên quên cội gốc, liền muốn áo đẹp, cơm ngon, ở trong nhà cao, viện lớn, hô tớ gọi hầu, tùy thuận ý ta ư? Kẻ tiểu dân đầu tắt mặt tối suốt ngày, còn khó no lòng, những người dân mắc tai nạn mong có vỏ cây, rễ cỏ đỡ lòng mà còn chưa được! Ta còn chưa đến nông nỗi ấy, hãy nghĩ tới nỗi khổ của họ, dẫu hằng ngày phải ăn gạo thô, người nhà tự nấu cơm, may áo, chẳng có kẻ hầu nào, cũng vẫn hưởng phước trời, niềm vui ấy chẳng thể thí dụ được! Đó là pháp môn mầu nhiệm nhất để “tùy ngộ nhi an” (dẫu gặp cảnh ngộ nào cũng vẫn an vui). Nếu chịu xét kỹ thì may mắn lắm thay!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Niệm Phật (Thư Thứ Nhất)

(do tạp chí bị thiếu trang, lá thư này chẳng đầy đủ)

…ăn đồ đã cúng. Điều này thuộc về tôn trọng Phật giới, cũng chớ nên quá chấp trước. Đối với chánh thần trong thế gian, chẳng ngại thuận theo tình lý thế gian để lễ bái, nhưng chớ nên thường lễ bái như đối với Phật, Bồ Tát. [Như thế thì đối với chuyện] ăn đồ đã cúng quỷ thần, cũng sẽ hiểu trọn vẹn! Do sự bố thí ấy thuộc về làm phước. Nếu nói “nhất quyết chẳng thể ăn”, như thế thì phẩm vật đã cúng tổ tiên, cúng thần đều vứt đi, trọn chẳng có lý ấy! Phật còn nhận thức ăn của con người, huống hồ người thọ Ngũ Giới chẳng thể ăn thực phẩm đã cúng cho quỷ thần ư? Kẻ thích Phật pháp mà chẳng coi trọng trì tụng, lễ bái, đều thuộc về hạng nói suông vậy!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Niệm Phật (Thư Thứ Hai)

(đính kèm nguyên văn câu hỏi)

1) Hỏi: Bản thân đứa con trai cả do túc nghiệp, cũng do quan hệ di truyền với vợ chồng đệ tử, thiếu sự từ bi, hòa nhã, cố chấp dị thường! Con tính giao nó cho cư sĩ Giang Dịch Viên giáo hóa, nhưng bà nội kế của nó sợ đường xa, nếu bị bệnh tật, không người chăm sóc, chẳng muốn cho nó đi. Vì thế, nửa chừng phải bỏ dở. Đấy cũng là vì đứa con ấy bạc phước, chẳng sớm được bậc thiện tri thức hun đúc. Nhưng tâm nguyện

đã phát, chắc sẽ có ngày được thỏa nguyện ư?

Đáp: Gởi đi xa theo Dịch Viên, chẳng bằng tự dạy tại nhà tốt hơn! Mong hãy vĩnh viễn dứt bỏ ý niệm ấy. Đối với thói đời, Quang đã hiểu rõ. Ông đã khó dạy nó, Dịch Viên càng khó dạy hơn, vì chẳng dám nghiêm khắc quở trách. Nếu nó thật sự là đứa có căn khí, ở bên ngoài cũng thế, mà ở trong nhà cũng thế. Nếu không, ở bên ngoài chẳng bằng ở trong nhà, sẽ tốt hơn nhiều!

2) Hỏi: Ngạn ngữ nói “gia phú bất như gia hòa” (nhà giàu chẳng bằng nhà hòa thuận). Trong một nhà, đầu mối bất hòa bắt đầu từ vợ chồng, lan sang con cháu. Thói quen giận dữ, tranh chấp đã thành, thay đổi cực khó! Chỉ có cách cả nhà ăn chay trường, ngõ hầu huân tập lâu ngày, biến đổi xấu ác thành tốt đẹp. Trong nhà đệ tử, ngoài trừ đệ tử và đứa con gái lớn là hai người ăn chay trường, các đứa con khác vẫn chưa dám mười phần chẳng tuân theo. Nhưng do vợ đệ tử chẳng muốn trường trai, cho nên các con cũng đều ăn mặn theo. Nếu vợ đổi sang ăn chay trường, có thể cả nhà ăn chay. Lại nữa, đệ tử con cái đông đảo, tiêu dùng rất tốn kém, nhưng vợ chẳng biết đại thể, thường đến các phòng đánh bạc. Mỗi tháng luôn lãng phí mười mấy đồng, lại còn khiến cho con cái bắt chước, con càng cảm thấy lo sợ. Đệ tử nhiều lần khuyên bà ta ăn chay trường, kiêng đánh bạc. Lại còn thường khuyên nhủ bà ta: “Nhà khác ít người, tiền bạc còn thong thả. Nhà ta đông con, tiền bạc ắt phải sớm lo liệu thì mới khỏi tan tác”. Bà ta luôn chẳng nghe theo. Do vậy, con tính nói rõ với bà ta, từ nay nếu vẫn chẳng nghe lời, con sẽ bỏ mặc hết sạch việc nhà, ngầm lánh sang nơi khác. Hết thảy do bà ta tự chịu trách nhiệm! Chờ cho bà ta sửa chữa rồi mới quay về. Chủ trương như thế chẳng biết có được hay không? Kính xin thầy từ bi dạy rõ cho!

Đáp: Bọn họ chẳng thể đúng như pháp, một là cần phải dùng lời lẽ khuyên dụ, hai là cần đối trước Phật thay bà ta sám hối, mong được gia bị, khiến cho bà ta hồi tâm chuyển ý. Hãy nên tâm bình khí hòa, nói các chuyện như người phú quý do ham vui, buông lung, đến nỗi chịu khổ sở, người bần cùng do siêng năng, tiết kiệm mà được vui sướng v.v… Hãy cứ rủ rỉ nói, lâu ngày chắc bà ta sẽ động tâm. Nếu nghiêm mặt, gằn giọng để nói, ắt sẽ trở thành chống trái. Không chỉ là vô ích, mà bà ta càng sai trái thêm sâu! Hơn nữa, lời này chỉ nhằm đe dọa, chẳng phải là làm thật. Nếu ông thật sự bỏ đi, chẳng màng tới, ắt sẽ chẳng đầy một hai năm, con cái chẳng được dạy bảo, chẳng thể nên người! Gia tư lẫn gia quy sẽ thất bại thảm hại! Sao ông lại nghĩ ra cách làm hỏng bét đến thế? Hãy vĩnh viễn đừng nói như thế, chỉ vận dụng hai cách khuyên nhủ và cầu đảo là được rồi!

3) Hỏi: Đệ tử đức mỏng, tài mọn, tâm lượng lệch lạc, thiển cận. Từ nay về sau, tính tạ tuyệt ngoại duyên, ở nhà hiếu thảo với cha mẹ, dạy con, kiền thành tu Tịnh nghiệp. Nếu gặp người hữu duyên, sẽ tùy cơ khuyến thiện. Suốt đời như thế, cũng chẳng tiếc nuối! Một lòng thành khăng khăng, có được hay chăng?

Đáp: Tạ tuyệt ngoại duyên, ở nhà phụng dưỡng song thân, tùy cơ khuyến hóa, quả thật là chuyện không chi tốt lành bằng!

4) Hỏi: “Oan oan tương báo” có phải là “oán oán tương báo” bị nói lầm hay không?

Đáp: “Oán oán” (怨怨) là cừu hận. “Oan oan” (冤冤) là oan khuất. Kinh điển đạo Nho và đạo Thích dùng lẫn lộn hai cách nói ấy. Theo kinh Hoa Nghiêm thì một nửa là oán, một nửa là oan. Nếu chú trọng kỹ càng, cố nhiên là nên tách ra để sử dụng.

5) Hỏi: Đệ tử nếu cùng người khác nẩy sanh chuyện trái ý, lập tức dấy lên cái tâm chống đối, báo cừu. Lại gặp nữ sắc, chẳng dấy khởi Bất Tịnh Quán được. Có phải là vì hai tập khí sân và dâm trong đời trước quá nặng đó chăng?

Đáp: Bệnh ấy, hãy nên suy lường khi vô sự, thì khi hữu sự, sẽ tự nhiên chẳng phát khởi ác niệm ấy. Đối với nữ sắc, nếu chẳng thể dấy khởi Bất Tịnh Quán được, hãy nên tưởng theo nhân quả, hoặc tưởng [người nữ] ấy là mẹ, chị, em, con gái v.v… thì [ý niệm bất tịnh] sẽ tiêu diệt.

6) Hỏi: Năm trước, ân sư trả lời thư, đã dạy rằng: “Tu pháp môn Tịnh Độ phải có chuyên và viên. Do căn khí của chúng sanh chẳng đồng nhất, khiến cho chư tổ lập pháp bất đồng. Ngài Thiện Đạo dạy mọi người nhất tâm trì danh, đừng tu các tạp nghiệp khác, vì sợ kẻ căn cơ trung hạ do tạp nghiệp đến nỗi tâm trí khó chuyên nhất. Vì thế, Ngài dạy chuyên tu. Tổ Vĩnh Minh dạy ‘vạn thiện cùng tu, hồi hướng Tịnh Độ’, vì sợ người thượng căn hành trì sẽ thiên lệch, đến nỗi phước huệ chẳng thể xứng tánh viên mãn. Vì thế, Ngài dạy viên tu”. Con trộm nghe “một câu Di Đà thích hợp khắp các căn. Theo chiều dọc, thấu triệt năm thời. Theo chiều ngang, bao trùm tám giáo. Lục độ vạn hạnh không gì chẳng được bao gồm. Nương theo đó để thành Phật vẫn còn có thừa”. Cớ sao chuyên tu chỉ hạn chế trung hạ, thượng căn lại lo thiên lệch? Như thế thì đối với các nghĩa “thích hợp khắp, bao trùm” v.v… tợ hồ mâu thuẫn! Đệ tử ngu muội, kính xin thầy dạy rõ.

Đáp: Sao ông lại coi lời nói viên thông thành lời thiên lệch? Một câu A Di Đà bao gồm toàn thể các pháp. Thượng căn chẳng thể vượt ra ngoài, trung hạ sẽ do vậy mà chuyên ròng, cho nên có thể đạt được lợi ích viên mãn. Thượng căn có thể tu trọn khắp, nhưng chỉ chuyên tu cũng chẳng phải là không được. Tuy vậy, đối với chuyện giáo hóa, sợ rằng chẳng thể nhiếp trọn khắp các căn cơ. Chí của ông thuở trước vốn to lớn không gì chẳng sót, nhưng cho đến nay vẫn có thiên kiến này, tức là do chưa thể thấu triệt lý mà ra!

7) Hỏi: Con kính hỏi, trong các chùa thường có thánh tượng A Di Đà Phật đặt ở phía Đông xoay mặt về phía Tây. Nếu tụng niệm xong bèn hướng về đó hồi hướng, tức là [chính mình] xoay lưng về phía Tây, tâm khá bất an. Con tính dời sang chỗ khác để hồi hướng cho thỏa đáng, có nên hay chăng? (nói theo lời một vị đệ tử, chẳng phải là Tăng chúng trong chùa đều cho là như thế).

Đáp: Tây Phương Cực Lạc thế giới, phương nào cũng đều có A Di Đà Phật. Có thể đúng pháp thì cố nhiên là tốt. Nếu không, tưởng như thế cũng chẳng trở ngại gì!

8) Hỏi: Đứa con gái lớn của con tánh tình chẳng sáng suốt, nhanh nhạy, nhưng khá điềm tĩnh, chuyên dốc. Như kinh A Di Đà, Cảm Ứng Thiên, Đại Học, Luận Ngữ, cháu đều tụng thông thạo. Phổ Hiền Hạnh Nguyện Phẩm, Nữ Luận Ngữ cũng có thể đọc theo. Mỗi ngày lễ Phật bốn mươi tám lạy, đọc kinh Di Đà, Hạnh Nguyện Phẩm, Cảm Ứng Thiên mỗi thứ một lượt, niệm Phật một ngàn câu. Con còn tính dạy cháu học Mao Thi , khiến cho nó biết nhiều chữ hơn. Lại còn dạy kinh Địa Tạng, phẩm Phổ Môn, kinh Ngọc Da Nữ, bốn mươi tám nguyện, chương Cửu Phẩm [trong Quán Kinh] v.v… chẳng biết có rườm rà quá hay không? Chẳng bằng dạy cháu chuyên niệm Phật khiến cháu dễ đạt tới nhất tâm ư? Cũng xin thầy chỉ điểm, khôn ngăn cảm kích.

Đáp: Vạn phần chẳng thể đọc Mao Thi, do trong Quốc Phong , phần nhiều là [các bài thơ] thuộc về tình cảm nam nữ. Các cô gái chưa thể đặt vững chân, hễ đọc sách ấy, sẽ có thể nẩy sanh mơ tưởng tình ái. Hãy nhớ kỹ nhé! Con gái thì có sự nghiệp của con gái. Thêu thùa chẳng học cũng không sao, nhưng may vá quyết chẳng thể không học! Nếu chuyên nhất tu hành, hoặc chẳng lấy chồng, hoặc xuất gia, dẫu không học [may vá] cũng chẳng bị ảnh hưởng lớn lao; nhưng cũng cần phải học cho biết thì mới tốt. Nếu theo chồng, trọn chẳng thể không học may vá. Nếu không, sau này, ắt sẽ bị hạn chế, và bị kẻ khác bắt nạt!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Niệm Phật (Thư Thứ Ba)

Ông X… nghe nói sách ấy giá quá cao, toan đem Thiên Phật Đồ Chinh Văn in thạch bản bán giá cao, đó là chẳng hợp lý. Có lẽ nên chỉ tính lời đôi chút thì sẽ hữu ích cho cõi đời. Bán giá cao thì người viết lời bạt [cho sách ấy] sẽ trở thành kẻ môi giới để kiếm lợi. Nói hay ho là để sách được lưu thông, nhưng nói thẳng ra là cầu lợi! Lại nghe nói tranh Phật do kẻ đó vẽ, đã tùy ý mình mà vẽ tướng khác lạ, cũng là chẳng đúng pháp! [Quy tắc vẽ] Phật và La Hán khác nhau. La Hán có thể vẽ thành các hình trạng khác nhau, nhưng Phật thì chỉ có thủ ấn (mudra) hơi khác đôi chút, sao lại vẽ mỗi vị Phật mỗi khác! Nếu vẽ mỗi vị mỗi khác, sẽ trở thành đùa bỡn, khinh nhờn, lỗi ấy chẳng nhỏ! Quang đã viết lời tựa và bài tụng xong xuôi mới nghe chuyện này. Nếu đã nghe từ trước, sẽ chẳng viết!

Đối với chuyện ngài Linh Phong khuyên mọi người lễ Quán Âm vào ban đêm, chớ nên chấp chết cứng, cho rằng nhất định phải lễ vào ban đêm. Bất quá, do ban đêm yên tĩnh, tâm thanh tịnh, dễ thấy hiệu quả nhất. Chớ nên cho người khác biết, mà cũng chớ nên chấp trước, nhằm đối trị cái tâm háo danh. Nếu chẳng thể không khiến cho người khác biết thì người khác biết cũng chẳng có lỗi gì. Nếu khoe khoang sự tu trì của chính mình, sẽ trở thành “cầu được tiếng tăm!” Người đời nay chẳng tu Pháp Hoa Sám Pháp, cần gì phải kiểm nghiệm tướng trạng tu chứng của Pháp Hoa tam-muội? Phàm tu hết thảy các pháp môn, nói chung là dùng lòng chí thành, cung kính, cầu tâm hợp với đạo, tâm hợp với Phật, đừng chú trọng thấy cảnh giới thù thắng, mầu nhiệm, sẽ chẳng đọa vào ma sự. Nếu do vọng tâm bộp chộp, muốn thấy cảnh giới thù thắng, nhiệm mầu, tâm mong mỏi như đói, như khát; đó là duyên do đọa vào cảnh ma. Nếu hiện thời chẳng mất trí, phát rồ, cũng là may lắm, chớ nên như thế!

Hai đứa con ông lười học, cũng là do túc nghiệp khiến thành như thế. Hãy nên bảo chúng nó lễ niệm Quán Thế Âm để tiêu trừ ngu si, chúng nó sẽ tự chịu học! Lại nên tạo công đức cho chúng nó, và niệm Quán Âm, vì chúng nó cầu nguyện, sẽ dễ thấy hiệu quả.

Đối với căn bệnh của bạn ông, Quang có một toa thuốc tuyệt diệu. Nếu chịu uống, không ai chẳng lập tức lành bệnh. Nhưng toa thuốc ấy cực kỳ khô khan, nhạt nhẽo, không chỉ ông ta chẳng chịu uống, mà sợ rằng vợ ông ta cũng chẳng chịu uống, sẽ khó thể thấy chuyển biến tốt đẹp được! Ông chỉ biết ông ta sau khi bị bệnh còn chưa bình phục hẳn, lại bị bệnh rồi lại chẳng lành hẳn, chẳng biết nguyên do dẫn đến bệnh tật và chưa bình phục của ông ta, sao có thể khiến cho bệnh tình của ông ta khỏi hẳn, thân thể khỏe mạnh được ư? Xét theo lời ông kể, Quang phỏng đoán là do ông ta làm chuyện phòng the quá độ; do vậy đến nỗi mắc bệnh. Bệnh còn chưa phục hồi như cũ, lại lo ân ái. Vì thế, tâm trạng ủ rũ, tâm thần uể oải, lờ đờ, ngủ mê mệt chẳng tỉnh, hành vi hỗn loạn. Nếu là kẻ chưa thể thường ở nhà thân thiết với vợ, thì hoặc là do tà dâm, hoặc thủ dâm, hoặc mơ tưởng nữ sắc, tinh tiết ra, hoặc còn mộng tinh, hay di tinh. Đó là bệnh chung của kẻ thiếu niên thông minh. Bệnh ấy chẳng trị, chắc sẽ đến nỗi chết, nói gì đến chuyện khỏe mạnh được! Huống hồ nay [bạn ông] ở nhà, sống chung với vợ, nguy hiểm còn hơn vào chốn vực sâu, đi trên băng mỏng. Nếu vợ hiền thục, sẽ chẳng đến nỗi quá đáng. Nếu vợ cũng coi đó là chuyện vui sướng, sợ rằng lâu ngày sẽ “ô hô! ai tai” (Than ôi! buồn thay), sẽ có cùng một kết quả như ông La Tế Đồng .

Nếu ông mong bạn ông sống lâu, khỏe mạnh, hãy nên nói cặn kẽ với ông ta về nỗi hại của chuyện tình dục nam nữ, khiến cho ông ta và vợ cùng sanh lòng kiêng sợ. Hai người khuyên nhắc lẫn nhau, lập thệ ước đoạn dục một năm. Trong một năm ấy, không chỉ chẳng thể cùng ở chung một nhà với vợ, mà còn nên nhất quyết chẳng thấy nhau. Bảo vợ hãy thường ở bên nhà mẹ, ngõ hầu chẳng đến nỗi vì trông thấy nhau mà động tình, hoặc không thể tự kiềm chế, hoặc do kìm nén mà lập tức tiết tinh, sẽ trở thành vô ích! Lại nên thường niệm Quán Thế Âm Bồ Tát để mong được âm thầm gia hộ. Phẩm Phổ Môn có nói “nếu có chúng sanh nhiều dâm dục, thường niệm Quán Thế Âm Bồ Tát sẽ được lìa dục”. Lại đem Thọ Khang Bảo Giám bảo vợ chồng họ đều đọc kỹ, sẽ tự biết, tự yêu thương mình, chẳng đến nỗi do khoái lạc mà giết mất thân mạng!

Năm Dân Quốc thứ mười (1921), ông Mã Khế Giác ở Ninh Ba đang bệnh mà cưới vợ, chưa đầy nửa năm liền mắc chứng bệnh giống như bạn ông. Ông ta giữ sổ sách cho người khác, chẳng thể chống đỡ nổi. Mùa Xuân năm sau, bèn lánh sang sống tại chùa Pháp Vũ. Hằng ngày trì thánh hiệu Quán Âm suốt nửa năm mà vẫn chưa bình phục hẳn. Bà mẹ sợ ông ta xuất gia, lôi kéo bố vợ và chủ tiệm kêu ông ta quay về trông coi sổ sách như cũ. Nhưng mỗi lần trở về nhà, hình hài lại tiều tụy. Ông ta tự nói mấy tháng chẳng về, vẻ mặt rất tốt. Về nhà ở dăm ba bữa, đúng là giống như một người khác. Do thân thể bệnh tật chưa hoàn toàn bình phục, lại trải qua chuyện phòng sự gây hao tổn, cho nên đến nỗi như thế. Tháng Chín năm ngoái, Quang đến Thượng Hải. Ông ta đến gặp Quang, vẻ mặt rất tốt. Tới khi Quang trở về núi, đến Ninh Ba, thì vẻ mặt của ông ta đã kém xa trước kia. Quang hỏi: “Ông đã về nhà rồi à?” Ông ta hỏi: “Sao thầy biết?” Quang nói: “Nhìn sắc mặt ông, biết ông lại phạm chuyện phòng sự!” Ông ta thưa: “Con đã về nhà ở bốn hôm, chỉ hành sự hai lần, liền đổi khác ngay. Vì sao vậy?” Quang nói: “Người cường tráng bảy ngày mới có thể khôi phục [sau khi hành phòng]. Huống chi ông đã bị bệnh sẵn, trong vòng bốn ngày lại hành phòng hai lần ư?” Ông ta liền tự than thở, hổ thẹn. Người ấy khá có thiện căn, ăn chay trường, niệm Phật. Tuy chưa học hành nhiều, nhưng viết lách thư từ văn nghĩa rất trôi chảy, nhưng cũng may mà chẳng chết! Hơi chẳng cẩn thận thì xương đã khô từ lâu rồi, há còn có ngày nay ư? Vợ ông ta chẳng biết chữ, chẳng thông hiểu văn lý. Vợ bạn ông là người biết chữ, hiểu văn lý. Nếu chịu vâng theo đạo để bảo vệ chồng, bạn ông sẽ sống thọ, khỏe mạnh.

Do Quang thấy các ông coi Quang là thầy, giống như thầy thuốc chữa bệnh, ắt phải nói tường tận chuyện cấm kỵ. Đừng bảo Quang là Tăng nhân mà bàn cặn kẽ chuyện phòng the của nam nữ rất không thích đáng, thì một phen khổ tâm của Quang chẳng đến nỗi đành đổ sông, đổ biển, mà cái tâm yêu thương bạn của ông cũng đạt được hiệu quả thật sự! Mong hãy đưa thư này cho bạn ông xem, cũng nên sao thành một bản để vợ ông ta xem. Lại nên ai nấy đều giữ lấy, lâu lâu lại xem, sẽ thấy vợ chồng sống đến già, con cháu đều mập mạp, khỏe mạnh. Quang bàn về căn bệnh của bạn ông, vẫn sợ ông ta chẳng cho là đúng, hãy nên dẫn lời Mạnh lão phu tử để nói với ông ta. Mạnh Tử nói: “Dưỡng thân giả, mạc thiện ư quả dục. Kỳ vi nhân dã quả dục, tuy hữu bất tồn yên giả, quả hỹ. Tắc kỳ vi nhân dã đa dục, tuy hữu tồn yên giả, quả hỹ” (Đạo dưỡng thân không gì bằng ít ham muốn. Kẻ làm người mà ít ham muốn, tuy có kẻ đã chết, nhưng số đó ít lắm. Kẻ làm người mà nhiều ham muốn, tuy có người sống sót, nhưng ít lắm). Thiếu niên chỉ biết dâm dục là vui, chẳng biết nó chính là cái gốc để tàn phá thân thể, mất mạng! Vui sướng trong một khắc, khổ suốt bao kiếp, chẳng đáng buồn ư?

Năm Dân Quốc thứ mười (1921), tôi sang Dương Châu, thuận đường đến Nam Kinh gặp Vương Ấu Nông. Ông ta giữ ở lại một đêm, để có dịp gặp một người bạn chưa hề gặp mặt là Lưu Viên Chiếu. Viên Chiếu mời bạn ông ta là Ngụy Mai Tôn đến. Ông này vốn giữ chức Hàn Lâm, nhà lại giàu có, cho nên cái tật thích ăn ngon đặc biệt nặng nề! Ông ta nói: “Tôi cũng tin Phật pháp, cũng chịu niệm Phật, cũng đã từng xem Văn Sao của thầy, chỉ là chẳng thể ăn chay”. Quang nói: “Phú quý khó học đạo, nhưng ông muốn ăn chay, tôi cũng có cách”. Ông ta hỏi: “Có cách gì vậy?” Quang nói: “Xin đọc thuộc lòng bài Sớ về ao phóng sanh ở Nam Tầm của Quang, chắc chắn sẽ có thể ăn chay. Nếu đọc một hai lần sẽ chẳng được, cần phải đọc đi đọc lại, đọc tới đọc lui thì mới được”. Lời ấy nói vào ngày Mười Hai tháng Tám năm Dân Quốc thứ mười (1921). Tới tháng Mười, nhằm dịp ông ta sanh nhật sáu mươi tuổi, sợ sát sanh, bèn lánh sang Kim Sơn cho qua sanh nhật, trở về liền ăn chay trường. Năm sau đó, liền phát tâm mở đạo tràng phóng sanh. Ông ta là kẻ chẳng thể ăn chay, một khi đã biết nguyên do, ngay lập tức trừ ngay thói ham ăn ngon. Bạn của ông nếu đọc nằm lòng bài sớ ấy, và các văn tự kiêng giết trong Văn Sao của Quang, cũng sẽ sanh lòng chẳng nỡ, không chỉ chẳng dám mua con vật còn sống về giết, mà con vật đã chết cũng chẳng đành lòng nuốt trôi được!

Thư Đặt Mua Đại Tạng Kinh Bản Khắc Đời Tống Được In Theo Lối Ảnh Ấn Cho Linh Nham Sơn Tự

Lời tựa đã viết xong, nay vì Linh Nham Sơn thỉnh một bộ. Khoản tiền năm trăm tám mươi tám đồng (kinh là năm trăm năm mươi hai đồng, bưu phí hai mươi đồng, bốn hộp đựng kinh là bốn mươi đồng, bưu phí ba đồng), mong hãy giao thư này cho hòa thượng Chân Đạt ở chùa Thái Bình. Quang có khoản tiền gởi ở chỗ thầy ấy, thầy ấy sẽ giao cho. Sách in ra, xin gởi cho bưu điện thuộc trấn Mộc Độc ở Tô Châu, giao cho thầy Đương Gia của Linh Nham Sơn là Diệu Chân. Mỗi lần gởi đều cần phải ghi rõ tổng cộng là bao nhiêu bưu kiện để chẳng đến nỗi thất lạc.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Trâu Trí Chương

Hôm trước đã nhận được ảnh chụp và thư của ông gởi, do chẳng rảnh rỗi, đến nay mới trả lời. Người thông minh trong thế gian thường coi chuyện phòng the giữa nam nữ là chuyện bình thường như ăn cơm, uống trà, đến nỗi khá nhiều kẻ đoản mạng mà chết. Dẫu chẳng chết, cũng trở thành tàn phế. Bệnh của ông, há thuốc men thế gian có thể trị lành được chăng? Mong hãy lắng lòng thường niệm “nam-mô Quán Thế Âm Bồ Tát”. Nếu thật sự chí thành, khẩn thiết, gạt bỏ vọng niệm, ắt sẽ có thể ngưng thổ huyết, chẳng bị di tinh. Nếu cái tâm dâm dục chẳng dứt, tâm niệm Bồ Tát chẳng khẩn thiết, sẽ khó cảm thông, chớ quở Bồ Tát chẳng linh, lời tôi dối trá vậy!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Hứa Huệ Phảng

Xem thư ông, biết ông đang bị bệnh, quá đáng thương! Hãy nên gạt bỏ hết thảy các chuyện râu ria, nhất tâm niệm Quán Thế Âm. Cớ gì lại muốn chép kinh để cầu lưu danh nơi công quán ấy? Nay tôi nói cho ông cách để chữa trị căn bệnh “không có cách gì chữa trị”. Nếu ông thật sự có thể phát tâm chân thành tự lợi, lợi ích người khác, ắt sẽ có thể nghiệp tiêu, bệnh lành!

Năm Dân Quốc thứ mười (1921), Từ Úy Như lo chuyện khắc Đại Tạng Kinh ở Bắc Kinh, do dụng tâm quá độ, hai năm trước bị mắc bệnh lòi dom. Sau khi đại tiện, phải nằm một khắc, chờ ruột rút lên rồi mới dám cử động. Đầu tháng Giêng, do có công chuyện, sau khi đi tiêu xong, liền ngồi xe đi, bị chà sát, [ruột] vĩnh viễn không co lên được! Suốt bảy ngày đêm đau đớn đến mức không thể chịu được, như bị nhiều cây kim cùng đâm. Đau đớn cùng cực, không làm sao được; vì thế, ông ta phát tâm nói: “Bệnh này khổ quá, chỉ mong khi tôi bị nhiều bệnh khổ, nguyện cho cả thế gian không bị loại bệnh khổ này!” Rồi liền niệm Quán Thế Âm; không lâu sau, ngủ thiếp đi. Đến khi tỉnh giấc, hoàn toàn bình phục. Bệnh cũ suốt hai năm, từ đấy vĩnh viễn hết tận gốc. Sau đó, ông ta viết thư cho Quang. Quang nói: “Căn bệnh ấy của ông tuy do dụng tâm quá độ, cũng thuộc về túc nghiệp cảm vời. Do ông phát cái tâm đại Bồ Đề ấy, cho nên được lập tức tiêu trừ túc nghiệp, đoạn dứt bệnh căn. Cái tâm ấy chẳng dễ phát”. Ông ta nói: “Do lúc đó nhằm ngay lúc con đang giảo chánh phẩm Thập Hồi Hướng của kinh Hoa Nghiêm. Đối với đại nguyện và đại hạnh trong phẩm Thập Hồi Hướng, phàm phu và Nhị Thừa chẳng thể mong bén mảng được!” Ông chẳng dụng tâm chân thật sám hối, lại dụng tâm nơi tiếng tăm hư huyễn, dẫu có lợi ích, sao chẳng hiềm túc nghiệp sâu nặng vậy thay?

Thư Trả Lời Cư Sĩ Trần Huệ Cung

Mỗi người nhập đạo đều có nhân duyên. Gần đây, một đệ tử ở Cam Túc tên là Trịnh Triết Hầu, đã sáu mươi bốn tuổi. Trước lúc sáu mươi tuổi, ông ta coi Phật như thứ ô uế, tránh xa còn chẳng kịp. Lúc sáu mươi tuổi, thấy Văn Sao bèn đọc, suất lãnh cả nhà ăn chay, niệm Phật dường như sợ chẳng kịp. Năm nay, nhiều lần gởi cúng dường các khoản tiền lớn, mong cầu siêu cho tổ tiên, sám hối tội lỗi, trai tăng, phóng sanh, thỉnh kinh, tạc tượng Phật, cũng như giúp cho mấy chỗ đang tu sửa đại điện. Người như thế, thoạt đầu chẳng muốn nghe danh hiệu Phật, nay bèn niệm, chỉ sợ chẳng đủ thời gian. Cõi đời có thiện nhân chẳng chịu niệm Phật, cũng là do túc nghiệp khiến thành ra như vậy, chẳng biết Phật là chỗ nương cậy to lớn cho hết thảy chúng sanh.

Lại nữa, một đệ tử ở Vân Nam, tuổi sắp bốn mươi, hiếu thảo với cha mẹ, hòa thuận với anh em đã thành tánh, khuyên cha mẹ ăn chay, niệm Phật. Cha người ấy rất thông hiểu các nghĩa của Nho và Đạo, lại tin Thiền Tông, chẳng chú trọng niệm Phật. Người ấy đã nhiều cách khuyên nhủ, và khuyên cha đọc các sách như Văn Sao v.v… Cha người ấy bèn hướng dẫn [người khác hành theo], chẳng tiếc sức thừa. Rằm tháng Tư, người con bị bệnh chết đột ngột, người mẹ vì thấy con chết, liền uống thuốc độc tự sát. Nào có biết sau khi uống thuốc độc, thân tâm an lạc, chánh niệm phân minh, niệm Phật an tường qua đời. Quàn xác hai ngày, trọn chẳng có mùi thối. Sáu bảy ngày sau, rải tro ngoài đồng, hiển hiện nhiều tướng lành như hoa sen v.v… Lập tức người trong vùng, ai nấy đều sanh tâm chánh tín. Niệm Phật đến lúc thuần thục, chất độc chẳng thể làm người ấy trúng độc được. Cha người ấy hôm trước có gởi thư đến, Quang gởi cho ông ta bảy mươi gói sách để giúp cho việc giáo hóa, hướng dẫn. Trầm Nhất Cơ đã phát tâm quy y, ắt sẽ đề xướng to lớn. Do ông ta đã từng làm lâm trưởng, thích điều lành, chuộng bố thí, sẽ chuyên hoằng dương pháp môn này. Nay đặt pháp danh cho ông ta là Huệ Dương (慧揚), ý nói: Nương theo trí huệ Phật pháp để hoằng dương, tự lợi, lợi người rộng khắp.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Khế Như

Pháp danh được viết trong tờ giấy khác, mong hãy chuyển giao [những người xin quy y]. Doãn Minh tám mươi hai tuổi, hãy nên nhất tâm niệm Phật cầu sanh Tây Phương. Cũng nên dạy người nhà, quyến thuộc niệm Phật cầu sanh Tây Phương. Trừ hai chuyện ấy ra, hết thảy đều chẳng bận tâm tới. Lại cần bảo các quyến thuộc, khi cụ lâm chung, mọi người đều vì cụ trợ niệm Phật hiệu. Chớ nên lau rửa thân thể, thay áo sẵn, hỏi han hậu sự, và an ủi thừa thãi. Cứ đợi cho tới sau khi cụ tắt hơi hơn ba tiếng đồng hồ, sau đấy mới sắp đặt [chuyện mai táng], ngõ hầu chẳng đến nỗi do hiếu tâm mà lầm lạc đại sự sanh tử của cha mẹ. Hãy nên dựa theo Sức Chung Tân Lương để khuyên cả nhà và quyến thuộc. Ngoài ra, đều nên khuyên [mọi người] giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng hành các điều thiện, kiêng giết, bảo vệ sanh mạng, ăn chay, niệm Phật, quyết định cầu sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới, chớ nên cầu phước báo nhân thiên cho đời sau. Đó là điều hết sức trọng yếu. Chuyện viết lời tựa phóng sanh, xin hãy thỉnh người khác viết, do tôi mục lực lẫn tinh thần chẳng đủ, bận bịu lắm việc. Một cụ già đã bảy mươi lăm tuổi, sao có thể thù tạc các chuyện như thế được!

Thư Trả Lời Hàn Thế Tử

Sách Vật Do Như Thử đã giao cho Tập Cần Sở sắp chữ ấn hành. Quang vì muốn sách được lưu truyền rộng khắp, bèn sửa thành một quyển, thống nhất số trang. Đầu sách, Quang viết lời tựa. Phàm các lời tựa trước đó, đều xếp ngay sau đó. Mục lục cũng quy về một chỗ. Văn từ trong sách nhất loạt chẳng sửa đổi. Do mục lực của Quang chẳng đủ, chẳng thể xem. Ông Từ học thức khá phong phú, tiếc rằng đối với Phật pháp vẫn còn bị ngăn cách. Sách này chính là pháp thế gian, cho nên chẳng có gì không thích đáng. Chỉ có điều trong phần lời bình cho chương thứ nhất là Thông Huệ Giám (tấm gương thông huệ), dẫn lời chú giải Tâm Kinh của ngoại đạo, chẳng phải là không có tỳ vết nhỏ. Môn sinh nhỏ tuổi nhất của ông ta xuất gia tại Phổ Đà Sơn, từng kể tường tận chuyện của thầy mình cho Quang nghe. Ông ta thọ chín mươi sáu tuổi, khi lâm chung, nhạc trời vang rền trên hư không, đó là đã sanh lên trời vậy!

Sách Vật Do Như Thử chỉ sắp chữ theo cỡ chữ số ba. Sách có khổ lớn, mỗi trang mười hai cột, mỗi cột ba mươi hai chữ, cũng tính in ba vạn cuốn. Nếu quý xã cần dùng Chỉ Bản, cũng có thể tặng cho một bản. Còn Chỉ Bản gốc thì vẫn phải dùng để ấn loát, chẳng giống như sách Kỹ Lộ Chỉ Quy cần phải sửa đổi thành văn ngôn. Nếu muốn dùng, xin báo cho biết, tôi sẽ bảo họ làm thêm một Chỉ Bản nữa. Chỉ Bản của sách Kỹ Lộ Chỉ Quy đã tặng cho Bắc Bình Trung Ương Khắc Kinh Viện một bản, hiện còn ba bản. Sách Vật Do Như Thử cũng muốn làm theo cách ấy. Hiện thời, thế đạo lẫn lòng người chẳng thể cứu vãn, do bởi sách này, may ra có thể tạo ích lợi cảm phát vậy!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Triệu Tuấn Phong

Trước kia, chẳng dám gởi thư vì Nam Bắc đường sá xa xôi; hễ họ ra đi, chẳng thể nào không tốn mấy chục đồng. Huống hồ thổ phỉ tràn ngập khắp nơi. Nếu trên đường, gặp phải chuyện kiểu này, sẽ phải làm như thế nào đây? Hơn nữa, tôi chưa từng gặp họ, thật, giả khó thể biện định. Nếu họ đến, Quang cũng chẳng có cách nào xếp đặt ổn thỏa được! Do vậy, một mực chẳng gởi thư từ chính là biện pháp ổn thỏa nhất. Nay đã gởi thư, hãy nên nói với người ở quê nhà: “Ngàn vạn phần đừng đến phương Nam! Vì hễ đến, chẳng tốn mấy chục đồng sẽ không được!” Hơn nữa, Quang định năm sau lìa Tô Châu ở ẩn thật xa, cho nên sẽ chẳng gặp. Dẫu gặp, Quang cũng chẳng thể giúp họ lộ phí trở về. Huống hồ bến tàu ở phương Nam có rất nhiều kẻ xấu, thấy người nhà quê, họ sẽ dùng mưu kế dụ dỗ, lường gạt, ắt sẽ khiến cho tất cả mọi thứ của kẻ khác thuộc về mình thì mới cam lòng!

Hơn nữa, pháp Niệm Phật dựa theo những gì kinh điển đã nói để tu hành, chẳng có gì bí mật, trọn chẳng có đạo lý “miệng truyền, tâm trao”, sao lại mạo hiểm tìm đến? Dẫu có đến, Quang cũng chẳng thể cung cấp chi phí cho quý vị được! Quang là một Tăng nhân nghèo nàn, một mực chẳng có chùa, sống nhờ chùa người khác, cũng chẳng có một đồ đệ xuất gia nào. Dẫu có người biếu tiền cho tôi, hễ nhận được bèn dùng ngay, hoàn toàn chẳng giữ lại. Nếu đồng hương, đồng tộc tìm đến, đừng nói là chẳng có tiền để cung cấp, ngay cả chuyện ăn ở cũng khó ứng phó! Vì một người cung cấp cho ngần ấy người, sao có sức ấy? Lại còn hoàn toàn chẳng quen biết, sao lại mạo muội tìm đến? Đã là mạo muội tìm đến, chỉ đành dùng cớ “chẳng quen biết” để cự tuyệt, hòng khỏi phải vì một người mà dẫn đến nhiều người lũ lượt làm phiền! Nếu một người biết “từ bụng ta, suy ra bụng người”, ắt sẽ chẳng có kiểu mong mỏi vô đạo lý ấy! Nếu không, chỉ có tự chuốc lấy phiền não!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Trương Tri Giáp

Mấy ngày trước nhận được thư ông và sách bổ ích, quý giá; do vậy, bảo người ta gởi cho hai Niệm Phật Đường Xích Thành và Tử Quang mỗi nơi một trăm hai mươi lăm gói kinh sách, giao cho Triệu Tuấn Phong và Vương Tín Phủ. Hôm qua, tôi mới viết thư cho hai người ấy, chỉ một lá thư để hai người cùng xem. Sách quý giá, bổ ích gởi kèm vào đó, không chỉ đỡ tốn lệ phí, mà còn ít bị lay động, hư hao. Ba ngày trước, lại nhận được thư của nhóm ba người Triệu Vũ Khôn (em trai của Tuấn Phong), cho biết mùa Xuân năm sau họ muốn đến Tô Châu. Trong thư gởi cho Tuấn Phong, Quang đã nói cặn kẽ nỗi họa hại do đến Tô Châu, bảo ông ta nói với mọi người để đôi bên khỏi cùng bị phiền lụy, hoàn toàn vô ích! Một lần đến phương Nam, cả trăm đồng sẽ chẳng đủ dùng. Bọn họ mỗi người lo liệu mấy chục đồng, sợ chẳng dễ dàng [làm được]! Nếu họ đến, Quang sắp xếp họ ở chỗ nào?

Huống hồ lại là người trọn chẳng quen biết, chỉ dùng danh nghĩa “đồng hương, đồng tộc” để đến. Một người đã chẳng dễ tiếp đãi, nhiều người thì sắp xếp như thế nào đây? Nếu hoàn toàn bù lại lộ phí cho họ, Quang chẳng thể nào lo nổi! Bọn họ uổng công một phen đi lại, lại còn tốn mấy chục đồng! Trong thế gian, kẻ không hiểu biết thường sẽ do khốn khó mà nẩy sanh mong mỏi kiểu đó, đâm ra đã nghèo túng càng thêm nghèo túng, đôi bên cùng chịu tổn hại. Mong cư sĩ hãy phát tâm từ bi, cũng gởi thư cho Tuấn Phong và Tín Phủ, khuyên hết thảy mọi người chớ manh nha ý niệm xuống phương Nam. Chỉ nên dựa theo các sách đã gởi như Gia Ngôn Lục v.v… để tu trì, sẽ liền có thể đạt được lợi ích chân thật. Nếu cư sĩ có thể nêu cặn kẽ lợi hại, những kẻ vô tri sẽ chẳng đến nỗi riêng mình đến chịu khổ! Huống chi năm sau Quang sẽ lìa Tô Châu, ẩn cư nơi xa, một thân tôi còn ngại nhiều, không có chỗ nào để an thân! Huống hồ họ là đồng hương, đồng tộc trọn chẳng quen biết, làm sao có thể khiến cho họ đều được mãn nguyện trở về? Việc này quan hệ quá lớn! Nếu chẳng lập cách cực lực ngăn cản, ắt họ sẽ nhọc nhằn vì chuyện này, có thể đến nỗi chết ở bên ngoài nhiều lắm! Mong ông hãy vì họ phát tâm từ bi, ngõ hầu Quang lẫn những người đồng hương, đồng tộc đều được hưởng lợi ích thực tế.

Chưa thể định được ngày ra sách của Cửu Hoa Chí. Ước chừng trong mùa Hè có thể ra sách. Khi có sách, sẽ gởi cho ông một gói, cần gì phải hỏi sẵn ngày tháng? Chuyện này thuộc về công việc của nhà in, chẳng thể chuyên vì chuyện này mà buộc họ lập tức dựa theo kỳ hạn để giao sách được. Chuyện họ phải làm rất nhiều, cho nên mỗi chuyện đều phải thực hiện dần dần. Nay gia đình tôi lại lập tự (chọn người làm con thừa tự), hoàn toàn trái lẽ! Quang đã xuất gia, sao còn có thể lập tự? Đã bảo kẻ đó thừa tự anh cả của tôi cũng như thừa kế anh hai. Quang là Tăng nhân, trong nhà thờ của gia đình, quyết chẳng thể lập bài vị. Nếu lập thì Tăng tục lẫn lộn, tràn lan, khiến cho tôn ty đều mất! (ngày Mười Tám tháng Mười Hai).

Thư Trả Lời Cư Sĩ Giang Hữu Bằng

Quang một mực chẳng tin vào chuyện sửa chữa cuộc đất [theo Phong Thủy]. Vì thế, khi ở nhờ tại chùa Báo Quốc, đã nói thẳng với họ: “Điều gì Quang chẳng biết, sẽ chẳng dám giới thiệu cho người khác, do chuyện ấy can hệ rất lớn”. Thường thấy những kẻ coi Phong Thủy luôn nói kiến trúc của tiền nhân không đúng, cũng chẳng biết những điều chính họ hiểu biết chưa thể nào ứng nghiệm ngay được, chỉ có thể khiến cho kẻ vô tri mê tín. Chẳng biết [họ phán điều này điều nọ như thế] lại đâm ra khiến cho người có kiến thức chẳng tin tưởng.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thôi Đức Chấn (Thư Thứ Nhất)

Tôi chẳng muốn trả lời thư lần trước, do ông chỉ biết một mà chẳng biết hai, chỉ biết buộc người khác làm như thế. Nếu bảo ông làm, cũng chẳng thể mỗi mỗi điều đều hoàn toàn trông cậy được! Ví như luận binh trên giấy, oai mãnh vô địch, nhưng nếu đến gần chỗ hai bên giao tranh, chỉ có bản lãnh to lớn là dùng kế sách đào tẩu. Quang chẳng dám tán thành kế hoạch của ông. Về phần trợ niệm suốt đêm, há có nên cắt bỏ chuyện [chia người tham gia trợ niệm thành] ba ban luân lưu niệm Phật [mà nói là] “chẳng lìa thể lệ ban đầu?” Do vậy, biết cách thức do ông đặt ra đều là do chưa đích thân thể nghiệm, xem xét. Đối với thư ông gởi cho vị đại pháp sư X… tuy ý nghĩa thật đáng khâm phục, nhưng lời lẽ thiếu uyển chuyển, hòa nhã. Rốt cuộc người ấy cho là hủy mạ, chẳng xin lỗi, sám hối lỗi lầm, tức ông ta là hạng người thường ngày tự phụ, “duy ngã độc tôn” đã hoàn toàn bộc lộ chẳng sót. Ông ta đương nhiên tán thành biện pháp “tinh tấn tổ” của ông, cũng có thể thấy rõ chí hướng của ông ta là kẻ hâm mộ những chuyện to tát, chẳng xét kỹ chi tiết.

Đối với bài trả lời Du Hữu Duy, Quang tột bậc bội phục, tiếc là người ấy đã mê đến cùng cực, thơm, thối, tà, chánh, chân, ngụy, lợi, hại, không gì chẳng hiểu lầm, cho nên cũng chẳng có hiệu quả “sửa đổi, quay đầu”. Đáng thương, đáng xót thay! Quang đã già rồi, chẳng có kính lão và kính lúp, sẽ chẳng thể đọc thư gởi đến, nhưng [chỉ đọc] cũng đã rất mơ hồ, huống hồ còn trả lời thư ư? Vì thế, đối với bất cứ ai, đều dùng câu “từ nay đừng gởi thư đến nữa” để cự tuyệt, nhưng họ vẫn làm phiền như cũ.

[Đối với câu hỏi của ông về lá thư chất vấn tổ Liên Trì của Tào Lỗ Xuyên], [những gì ông ta nêu ra] là ý trong nhà Thiền, cần phải có ngộ xứ thì mới có thể biết thấu triệt. Lỗ Xuyên tự coi mình là bậc đại thông gia thông Tông thông Giáo, vẫn còn hiểu sai ý ấy. Các hạ nếu muốn tôi nêu bày ý ấy, đúng là câu hỏi đùa bỡn mà thôi! Các hạ hãy nên buông xuống hết thảy tri kiến thừa thãi, nhất tâm niệm Phật. Sau khi đã niệm đến mức “tâm lẫn Phật đều mất”, sẽ tự cười to, vì đã hoàn toàn hiểu rõ! Chưa tới mức ấy, nếu nói với người khác, họ cũng chẳng biết. Ví như đã đến điện Hàm Nguyên, các thứ trong điện ấy đều biết trọn hết. Nếu đối với kẻ chưa đến đó, dẫu nói rõ ràng, họ vẫn hệt như cũ mờ mịt, chẳng rõ! Câu nói trong nhà Thiền toàn là dạy người khác tham cứu, nếu hiểu theo nghĩa văn tự, không chỉ chẳng đạt được lợi ích, mà còn coi hiểu lầm là ngộ, tội ấy rất lớn. Dẫu ngộ thật sự, vẫn cách biệt liễu sanh thoát tử đã xa càng xa hơn! Do họ chỉ cậy vào tự lực, trừ phi sau khi đã đại ngộ bèn đoạn hết sạch phiền não Hoặc nghiệp thì mới được. Nếu không, sẽ chẳng có cách nào.

Pháp môn Niệm Phật nếu trọn đủ nguyện chân thành, tín thiết tha, niệm Phật cầu sanh Tây Phương, nương vào từ lực của Phật, đới nghiệp vãng sanh. Căn tánh của các hạ chỉ có thể học theo cách tu trì của ngu phu ngu phụ. Nếu lầm lạc phỏng theo thân phận của Tào Lỗ Xuyên, tôi thật sự sợ rằng ông chắc chắn sẽ đọa vào ba ác đạo. Vì lẽ nào vậy? Do chưa đắc mà cho là đã đắc, chưa chứng mà bảo là đã chứng. Vì thế, hoại loạn Phật pháp, khiến cho chúng sanh ngờ vực, lầm lạc! Gởi cho ông một gói các sách như Văn Sao v.v… Nếu chẳng chê là kém hèn, thô lậu, xin hãy đọc kỹ để hành theo, ngõ hầu chẳng uổng đời này, chẳng uổng dịp gặp gỡ này. Nếu cho là chẳng đáng để vào mắt, xin hãy chuyển thí cho kẻ chẳng có mắt. Về sau, chỉ có thể đàm luận cùng Phạm Cửu, chớ nên gởi thư cho kẻ chẳng thông huệ vì tôi chẳng có tinh thần để thù tạc được!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thôi Đức Chấn (Thư Thứ Hai)

Sáng nay, nhận được thư của ông và Châu Thiện Xương, ông chỉ mong ngóng kết quả của chuyện ấy. Thiện Xương đã phần nào thể hiện các chuyện diệt pháp như Quang đã nói, may mà gởi thư cho Quang, chẳng đến nỗi uổng công chuốc họa! Nếu gởi thư cho vị đại pháp sư ham cao chuộng xa, chắc chắn [ông ta] sẽ cực lực tán thành, mặc sức làm theo lòng ham muốn, [vậy thì] “phí tiền, mệt tâm” đã trở thành chuyện chẳng thể tưởng tượng nổi. Quang suốt đời chẳng cộng sự với người khác. Chùa Pháp Vân ở Nam Kinh là do Ngụy Mai Tôn kiên quyết lôi kéo gia nhập, nhưng cũng chẳng có lợi ích to lớn mỹ mãn cho mấy, vì người đời nay đều thuộc loại ích kỷ.

Tái bút: Tôi chỉ khoác cái danh suông là hội trưởng danh dự của Pháp Vân Tự. Lúc Mai Tôn còn sống, mọi chuyện đều gởi thư thương lượng. Khi ông ta khuất bóng, Quang chẳng hề hỏi đến nữa. Xin chớ nói lời ấy để khỏi bị người khác ghi hận.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thôi Đức Chấn (Thư Thứ Ba)

Đạo bất đồng sẽ chẳng cùng nhau mưu tính được! Kẻ đó chẳng bỏ chuyện cầu cơ, chẳng thể cho quy y được! Trong tháng Mười, có một kẻ theo đạo Kim Đan ở Thiên Tân viết thư xin quy y, ăn nói tột bậc khẩn thiết. Do những điều người ấy hỏi phần nhiều thuộc về ngoại đạo, Quang liền vạch ra chỗ cuồng vọng của kẻ đó. Kẻ đó liền gởi thư chửi bới ầm ĩ. Phàm đối với những kẻ “tợ hồ đúng mà thật sự sai trái” ấy, phải nên tuyệt giao với họ (hai chữ “tuyệt giao” được khoanh tròn), ngõ hầu chẳng đến nỗi phá hoại Phật pháp.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thôi Đức Chấn (Thư Thứ Tư)

“Như con nhớ mẹ, nhớ Phật, niệm Phật, nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối” là diệu pháp thiết yếu nhất cho hết thảy những ai niệm Phật. “Giữ vẹn luân thường, trọn hết bổn phận, dứt lòng tà, giữ lòng thành, đừng làm các điều ác, vâng hành các điều thiện” là phương cách to lớn đáng nên tuân thủ trong cuộc sống thường nhật của người học Phật. Tự hành như thế, mà giáo hóa người khác cũng thế. Nếu bỏ cách này, toan tạo lập những việc ngoài bổn phận, dẫu đạt được lợi ích nhỏ nhoi, ắt sẽ có nỗi họa to lớn ẩn tàng. Đừng bảo lão Tăng bàn chuyện hủ bại thì may mắn lắm thay! Xin hiền khế Đức Chấn hãy xét soi.

Thư Trả Lời Cư Sĩ Thôi Đức Chấn (Thư Thứ Năm)

Sanh trong thời Mạt Pháp này, tự chẳng có vốn liếng, nương vào lòng bao dung của mọi người, trong đời loạn “sáng chẳng dám bảo đảm tối” này, muốn cho kinh luận của các tông đều được lưu thông, hoằng dương pháp của các tông cho người dân đang trong cảnh “sáng chẳng bảo đảm tối”, lời ấy chỉ có ông dám nói, chứ Quang chẳng dám nói. Vì lẽ nào vậy? Đừng nói ông không có bản lãnh ấy; dẫu có bản lãnh ấy, chẳng khác gì Phật, cũng chỉ là khế lý mà chẳng khế cơ, sao chẳng dùng Tịnh Độ để đề xướng ư? Chắc là ông cho rằng đề xướng Tịnh Độ, sẽ chẳng thể bộc lộ sở đắc do đọc Đại Tạng Kinh, đánh mất thân phận đại thông gia của chính mình đó chăng? Ông hoàn toàn nói mớ trong mộng! Quang sợ sau này ông sẽ bị ma dựa phát cuồng, cho nên chẳng tiếc sức rát miệng ngăn dứt tri kiến cuồng vọng của ông. Duyệt tạng (đọc Đại Tạng Kinh) thì [xem rộng kinh sách của các tông, các pháp môn] đều được, hoằng pháp thì phải có pháp chuyên biệt, chủ yếu.

Đối với pháp “thích hợp khắp ba căn, chín pháp giới cùng tuân hành” do đức Phật đã nói mà vẫn chưa muốn chuyên nhất ý chí trong thời buổi “sáng chẳng bảo đảm tối” này, đủ biết ông chẳng hiểu thời thế, cuồng vọng tự cho là đúng. Đã biết đến tác phẩm Duyệt Tạng Tri Tân , sao lại nói trước bao nhiêu chương trình? Quang cứ ngỡ là ông chẳng biết sách ấy; về sau, ông lại nhắc đến, càng biết ông tự cho mình là kẻ thông minh, chẳng nương theo quy tắc cực thiện do cổ nhân đã thành lập sẵn. Để luận định các kinh luận chuyên biệt của mỗi tông, hãy nên xem bộ Pháp Hải Quán Lan (gồm hai quyển, Dương Châu Tàng Kinh Viện có sách ấy), sẽ thông suốt trọn khắp các tông. Hoằng pháp trong thời buổi “sáng chẳng bảo đảm tối, cứu chết chóc chẳng xuể” này, chắc chắn chẳng thể không nương theo pháp môn Tịnh Độ. Đó là đường lối vạn phần chẳng nghi ngờ chi! Ông hãy nên tự lượng. Nếu không, sẽ chẳng phải là học trò của tôi.

Pháp danh của những người xin quy y được viết trong một tờ khác. Mồng Sáu, Quang sẽ sang đất Thân (Thượng Hải), Mười Bảy quay về. Ngày mồng Chín sẽ khởi thất, [nhưng tôi] chẳng nhập chúng niệm tụng, mà tự niệm trong liêu phòng. Buổi chiều chỉ nói khai thị một lần, bất luận người nào cũng đều chẳng tiếp, chẳng nhận quà cáp. Ngày Mười Sáu ở lại một hôm để truyền Tam Quy, Ngũ Giới (chuyện này Quang chẳng chấp thuận, nhưng vì ông Khuất Văn Lục đôi ba lượt nhắc đến, cho nên nói một phen). Do mắt chẳng thấy chữ, chỉ chiếu theo phương diện bình thường để nói. Quang bảo người khác làm thay, họ không chịu, cũng chỉ đành thuận theo họ. Tất cả tiền hương kính, bất luận nhiều hay ít, đều dùng làm chi phí cho hội, thì sẽ chẳng đến nỗi mệt chết. Nếu không, chẳng thể không bị mệt đến chết (ngày Mười Tám trở về, lại vào quan phòng để tránh các nơi mời mọc). Quang đã già rồi, từ nay vĩnh viễn chớ nên gởi thư đến nữa, cũng chẳng chấp thuận giới thiệu người khác đến quy y. Phàm các ghi chép khi duyệt kinh, các điều ông ngộ được, và các bản thảo nhằm nêu tỏ [ý nghĩa trong Phật pháp] đều chớ nên gởi đến vì Quang chẳng có mục lực để thù tạc được!

Thư Trả Lời Cư Sĩ Lý Đức Minh (Thư Thứ Nhất)

Thư ông và bốn mươi đồng đều nhận được. Lòng chân thành vì mẹ của ông có thể nói là chí thành không gì hơn được! Hãy nên dùng lòng thành ấy để khuyên mẹ ăn chay niệm Phật, cầu sanh Tây Phương, thì mới là lòng hiếu hữu ích đến cùng tột. Các điều thế gian quen mưu tính cho cha mẹ đều là chuyện da lông (hời hợt bề ngoài), lại còn tạo thêm tội cho cha mẹ (như chuyện coi phụng dưỡng cho cha mẹ có thịt ăn là hiếu), gây lụy cho cha mẹ đọa lạc (như lúc lâm chung lau rửa thân thể, thay quần áo sẵn, nói chuyện gẫu để an ủi, hay khóc lóc, và lúc tang ma, cúng quải, dùng rượu thịt để làm cỗ bàn cúng bái và đãi đằng khách khứa v.v…) Các sự lý ấy là do người đời vô tri, cho nên chẳng đáng trách! Nếu là đệ tử Phật, vẫn cứ vướng mắc trong tập tục ấy, chính là cậy vào chuyện đó để đổi chác cái danh hiếu thảo với cha mẹ; thật ra là phá hoại con đường thoát khổ của cha mẹ, thành tựu phương tiện khiến cho cha mẹ đọa lạc! Coi đó là hiếu, sẽ chẳng khác tình yêu của La Sát nữ cho mấy! (La Sát nữ bắt người khác về ăn thịt, bảo: “Ta yêu ngươi nên ăn thịt ngươi!” Hiếu tử kiểu này trong thế gian thì vạn người có hơn chín ngàn chín trăm kẻ; hoặc còn chưa được một hai phần như thế cũng chưa biết chừng).

Nay tôi gởi cho ông Sức Chung Tân Lương và Tang Tế Tu Tri (các điều cần biết trong tang lễ, cúng tế), gởi riêng ba gói sách khác để đáp tạ năm đồng cúng dường của ông, cũng như sẽ bảo thầy Đương Gia đọc và giải nói thư của ông với đại chúng, bảo họ làm cỗ chay dâng cúng, cúng Phật và Tăng, và chia tiền biếu. Lại còn lễ bái, niệm Phật một khóa. Đó là vì lòng thành của ông, chứ chẳng phải là lệ thường! Trong buổi cúng Ngọ vào ngày Mười Bảy ở chùa Báo Quốc, chỉ có năm vị Tăng, có hai vị ra ngoài chưa trở về. Vừa khéo có bốn vị khách Tăng, biếu mỗi vị hai cắc, đối với bảy vị tại gia làm công quả trong chùa cũng thế, khiến cho họ sanh tâm hoan hỷ. Lúc sắp dùng cơm, có bốn vị đệ tử từ Thượng Hải tới, khá là hữu duyên. Gần đây, tôi bận bịu lắm việc; vì thế, phúc đáp chậm trễ, mong ông xét hiểu cho!