Ấn Quang Pháp Sư Văn Sao Tam Biên Bổ

Thuyết Minh Nguyên Do Quyên Mộ Và Biện Pháp Ấn Hành Quán Thế Âm Bổn Tích Cảm Ứng Tụng

Quán Thế Âm Bồ Tát trong quá khứ vô lượng kiếp trước, thành tựu Phật đạo đã lâu, hiệu là Chánh Pháp Minh; nhưng do tâm từ bi khẩn thiết, lòng cứu khổ ân cần, chẳng rời cõi Tịch Quang, hiện hình trong chín pháp giới, tùy loại hiện thân để độ thoát chúng sanh trong mười phương vô lượng thế giới. Phẩm Phổ Môn nói “đáng nên hiện thân nào để độ được, bèn hiện thân ấy để thuyết pháp”. Tuy mười phương thế giới, không cõi nào chẳng hiện, nhưng Ngài có nhân duyên rất sâu với thế giới Sa Bà. Tuy các thân trong mười pháp giới, chẳng thân nào không hiện, nhưng người đời đều dùng danh xưng Bồ Tát để xưng tụng. Tuy chỗ Ngài ứng hóa trọn khắp hoàn vũ, nhưng Phổ Đà ở Chiết Giang là nơi rõ rệt nhất. Ấn Quang chịu ơn rất lớn, đội ân rất sâu. Thoạt đầu, xuất gia tại Nam Ngũ Đài Sơn ở Thiểm Tây, là đạo tràng nơi đức Quán Âm hiện thân hàng phục độc long. Kế đó, sống nhờ tại Phổ Đà trong Nam Hải là thánh địa chiêm bái Quán Âm trong chuyến đi về phương Nam của Thiện Tài.

Thường nghĩ người đời chẳng biết lòng từ bi rộng sâu của Bồ Tát, muốn sưu tập từ Đại Tạng và các sách vở, phàm là hạnh nguyện nơi bổn địa của Bồ Tát, cùng với sự tích cảm ứng ở các nơi để viết thành bài văn ca tụng, lại còn chú giải cặn kẽ, ngõ hầu những người cùng hàng trong cõi đời đều biết được tâm từ bi to lớn của đức Quán Âm, cũng như thật lý, thật sự “tùy loại hiện hình, tầm thanh cứu khổ” của Ngài, mong sao ai nấy cùng trì thánh hiệu, cùng tiêu nghiệp chướng, cùng tăng phước huệ, sống thì là người thân tâm thanh tịnh, thác thì dự vào hội của Liên Trì hải chúng. Dùng điều đó để uốn nắn lòng người cho ngay thẳng hòng vãn hồi kiếp vận để mong thiên hạ thái bình, nhân dân an lạc. Tuy đã phát cái tâm ấy, nhưng do học thức nông cạn, thô lậu, văn chương vụng về, mộc mạc, chẳng thể ngay lập tức thực hiện. Khéo sao, bậc đại văn học gia ở Giang Tây là cư sĩ Hứa Chỉ Tịnh đến núi thăm viếng, vừa gặp gỡ bèn thành bạn tâm đầu ý hợp. Do vậy, đem chuyện này nhờ cậy, ông ta liền vui vẻ chấp thuận, lắng lòng viết lách trải qua hai năm, biên soạn thành tụng văn hơn hai vạn chữ. Đối với mỗi câu sự tích, đều chú giải sau mỗi đoạn, khiến cho độc giả vừa xem liền hiểu ngay, tổng cộng là ba quyển. Lại sao lục các nghĩa trọng yếu trong kinh, đặt tên là Kinh Chứng (經證, dùng kinh điển để làm chứng) gồm một quyển, ghép vào sau phần Tụng Văn (頌文, phần văn chương ca tụng). Lại còn ghép thêm bài ca tụng công đức của kinh Kim Cang vào cuối sách, khiến cho người tụng kinh, niệm Phật đều biết phương hướng, những mong do phàm tâm mà thấy Phật tâm, thỏa nguyện độ sanh của Như Lai.

Vì thế, giao cho thợ sắp chữ, ấn loát. Mỗi bộ gồm hai trăm trang, mỗi trang gồm hai mươi sáu hàng, mỗi hàng gồm ba mươi lăm chữ. Phần sách chính dùng loại giấy phỏng theo giấy đời Tống. Bìa sách thì dùng loại giấy bìa bền nhất có màu sắc theo kiểu cổ có sức chịu nén đến một trăm pounds để in. Mỗi bộ được chia làm hai tập, dùng chỉ khâu gáy sách. Nếu in hai vạn bộ, mỗi trang trong phần nội dung chính của sách sẽ tốn ba mươi đồng. Mỗi bộ sách, giá bìa và in chữ trong phần Thư Căn là ba xu. Nếu [sách sắp chữ xong, có] đủ cả hai trăm trang, cứ một vạn bộ sẽ có giá là ba ngàn ba trăm đồng. Nếu bớt đi một trang, [chi phí in] sẽ giảm ba mươi đồng. Nhiều trang hơn hay ít hơn, cứ chiếu theo đó mà suy (do hiện thời chưa sắp chữ xong, số trang chưa thể xác định, nhưng cũng chẳng quá một, hai, ba, bốn trang [nhiều hơn]). Mỗi gói sách [khi gởi đi], sẽ dùng bao bì của bưu điện để tiện gởi cho người khác. Bưu phí gởi sách được tính kèm trong đó, mỗi bộ chừng ba cắc ba xu. Cách làm này chính là thay cho thiện tín in sách, chẳng phải là theo lệ quyên mộ tiền bạc để tự làm thiện sự. Nếu có ai phát tâm đứng ra chịu tiền in sách, muốn in một vạn bộ thì giao ba ngàn ba trăm đồng, một ngàn bộ thì giao ba trăm ba mươi đồng. Tháng Hai năm sau có thể ra sách. Khi sách đã in ra, cứ dựa theo tiền đã giao mà gởi sách, chẳng chiết khấu bộ nào. Nếu ai muốn ủy thác [chúng tôi] thay cho người ấy thí tặng, chính mình chỉ muốn nhận một số ít, cần phải nói rõ trước để có thể gởi thay. Nếu không, sẽ gởi toàn bộ sách [ứng với số tiền đã giao] cho người gởi tiền, chẳng giảm bớt mảy may. Tại Thượng Hải thì không cần bưu phí, sẽ giao thẳng đến nhà. Các nơi khác nếu là thành thị lớn, có thể nhờ công ty chuyển vận gởi giùm. Số lượng nhỏ thì gởi qua bưu điện. Chi phí ấy hoặc khấu trừ vào số lượng sách, hoặc [người gởi] sẽ giao thêm chi phí bổ sung, đều tùy theo ý của người đứng in.

Hiện thời, thiên tai nhân họa liên tiếp giáng xuống, thế đạo lòng người đã chìm đắm đến cùng cực. Đặc biệt nhờ vào chuyện này để đẩy lùi cơn sóng cuồng, nâng đỡ thế đạo, làm hướng dẫn để cùng đạt lên bậc thánh, cùng chứng Bồ Đề. Nguyện thiện tín có sức cùng bỏ ra tịnh tài, ngõ hầu những người cùng hàng trên cõi đời ai nấy đều được gội từ ân của Quán Âm Bồ Tát, hòng cùng được đích thân chứng Phật tánh vốn sẵn có, viên mãn giác đạo vô thượng. Tấm lòng khăng khăng như thế mà thôi! Phàm những ai muốn đứng ra ấn hành, xin chuyển khoản trực tiếp đến Trung Hoa Thư Cục Ấn Loát Tổng Xưởng ở ngõ Cáp Đồng, đường chùa Tĩnh An, Thượng Hải, giao cho hai vị tiên sinh Du Trọng Hoàn và Đường Tử Quyền thâu nhận. Khi họ nhận được, sẽ giao biên lai. Khi sách được in ra, sẽ dựa theo khoản tiền đã gởi mà giao sách, quyết chẳng đến nỗi sai lầm.

Nguyên Do Đính Kèm Phật Pháp Đạo Luận Vào Sau Bộ Phật Học Cứu Kiếp Biên

Phật Học Cứu Kiếp Biên là vì người đời chẳng biết sự lý “nhân quả ba đời, lục đạo luân hồi”, cho nên suy nghĩ và hành xử đều trái nghịch với lòng trung hậu, khoan dung, từ bi. Tuy muốn lợi lạc cho chính mình, chẳng biết nếu tự lợi trái lý, ắt sẽ khiến cho kẻ khác mắc hại, tuy chính mình tạm thời được lợi, nhưng trong chốn âm thầm, ắt sẽ đến nỗi có chuyện khiến cho các lợi ích chính mình đáng được hưởng bị mất đi, gây thành mối họa vô cùng cho nhiều đời nhiều kiếp nơi thân sau của chính mình và con cháu. Nếu mọi người biết điều ấy, ai chịu vì điều lợi nhỏ nhoi mà chuốc lấy đại họa ư? Do vậy, dùng sáu loại kinh Phật để đề xướng, khiến cho hết thảy mọi người, ai nấy thọ trì Tam Quy, Ngũ Giới, dùng chuyện tu Thập Thiện để mong thành bậc thiện nhân “ba nghiệp thân, miệng, ý thanh tịnh”. Nếu ai thật sự nương theo đó để tu trì, phong thái cạnh tranh sẽ tự chấm dứt, ý niệm “chúng sanh là ruột thịt, là đồng loại của ta” sẽ tự sâu thêm, sao còn có kiếp vận được nữa? Lại còn chỉ bày pháp môn Tịnh Độ nương vào từ lực của Phật để liễu sanh thoát tử ngay trong hiện đời. Không chỉ chẳng tạo ác nghiệp, chẳng thọ ác báo, mà ngay cả thiện báo nhân thiên cũng chẳng buồn hưởng! Ấy là vì chẳng liễu sanh tử, dẫu được hưởng phước báo trong nhân gian, nhưng vì chưa đoạn phiền hoặc, khó tránh khỏi do hưởng phước mà lại tạo ác nghiệp đến nỗi càng thêm đọa lạc. Dẫu sanh lên trời, nhưng khi phước trời đã hết, lại sanh xuống nhân gian. Nếu có túc nghiệp, hoặc tạo oan khiên mới, lại vẫn đọa lạc trong tam đồ ác đạo. Đáng sợ lắm thay! Vì thế, khuyên họ kiêm tu pháp môn tín nguyện niệm Phật để mong siêu phàm nhập thánh, liễu sanh thoát tử. Đấy chính là đạo cứu kiếp rốt ráo!

Sách này gồm ba quyển, chia thành hai tập. Tập thượng dày, tập hạ mỏng, chẳng thể chia đều thích đáng. Do vậy, năm ngoái, cư sĩ Lý Viên Tịnh biên soạn bộ Phật Pháp Đạo Luận khá khế hợp sơ cơ. Tông chỉ của sách ấy khá giống như Cứu Kiếp Biên. Cách dùng chữ, lập luận trong ấy càng dễ dẫn khởi tín tâm của giới học thuật trong thời gần đây. Đem ghép vào tập hạ [của sách Cứu Kiếp Biên] thì hai tập cân bằng, lại còn khiến cho người đọc đạt được lợi ích “đôi bên chứng nghĩa lẫn nhau”. Nhưng người chuộng đơn giản, chẳng ngại xem trước sách Đạo Luận; đợi tới khi đã biết chỗ chỉ quy, sẽ lại xem kỹ cả bộ sách, sẽ [đọc dễ dàng] với khí thế như chẻ tre, mới biết: Chẳng thông suốt Phật pháp, sẽ chẳng thể thành tựu vẹn toàn rốt ráo thế pháp được! Vì thế, xưa nay các bậc lập đại công, dựng đại nghiệp lớn, chánh khí lấp trời đất, ân trạch thấm đẫm dân sanh, phần nhiều là do học Phật đắc lực mà thành. Nếu có thể xem trọn khắp các sách vở, lắng lòng suy xét cẩn thận, sẽ đều có thể biết rõ! Nếu xem bằng cái tâm hời hợt, ắt sẽ không ai chẳng phải là đã chạm mặt mà bỏ lỡ! Nếu có tri kiến ấy, thì Phật pháp và thế pháp hai đằng không chỉ trở ngại nhau, mà đôi bên còn thành tựu lẫn nhau. Như hai vầng trăng soi lẫn nhau, hai tay giúp đỡ nhau, ao chuôm nhuần thấm lẫn nhau, hai bánh xe cùng tiến, ngõ hầu vận đời trở về thuở đại đồng, nhân dân hưởng an lạc, may mắn chi hơn?

Lời Sớ Nêu Duyên Khởi Giảng Kinh Thỉnh Quán Âm Và Phổ Môn Phẩm

Quán Thế Âm Bồ Tát là chỗ nương cậy cho hết thảy chúng sanh trong chín pháp giới, là chỗ nương về cho vô biên hàm thức trọn hết hư không giới. Ấy là do Ngài đã trọn đủ đạo và chứng, đức vượt xa bậc Thập Địa, đã sớm thành Chánh Giác từ vô lượng kiếp trước. Nhưng do tâm từ bi tha thiết, lòng độ sanh ân cần, cho nên Ngài lại chẳng lìa cõi Tịch Quang, rủ lòng hiện thân trong chín pháp giới, tùy theo từng loại mà hiện thân, tầm thanh cứu khổ, đủ loại phương tiện độ thoát chúng sanh. Đáng nên dùng thân gì để độ được, bèn hiện thân ấy để thuyết pháp. Ví như vầng trăng rạng ngời giữa trời, in bóng trọn khắp muôn sông; Xuân về trên đại địa, trăm loài thảo mộc cùng tươi tốt. Dấu tích từ bi cảm ứng của Ngài chẳng thể nghĩ bàn được nổi! Vì thế, trong các kinh như Pháp Hoa, Đại Bi v.v… đức Thích Ca Thế Tôn đã riêng khen ngợi công đức nơi Bổn Tích của Ngài, và đạo “hưng khởi lòng từ, vận dụng lòng bi”, khiến cho khắp chúng sanh đều hưởng từ ân của Đại Sĩ. Nhưng trong các kinh Hoa Nghiêm, Lăng Nghiêm v.v… đại sĩ tự nói đại lược các chuyện “tùy loại hiện thân, tầm thanh cứu khổ”, khác nào lên cao hô một tiếng, trăm hang đều vọng tiếng dội. Phàm là hữu tình, chẳng có kẻ nào không kính ngưỡng; nhưng đức Thế Tôn mẫn niệm chúng sanh Sa Bà, muốn khiến cho họ đều được che chở. Ngài bèn đặc biệt thừa dịp nhân dân nước Tỳ Xá Ly (Vaiśālī) bệnh khổ, dạy trưởng giả Nguyệt Cái lễ thỉnh Tây Phương Cực Lạc thế giới Quán Thế Âm Bồ Tát tiêu trừ độc hại cho họ. Do vậy, Bồ Tát giáng lâm thành Tỳ Xá Ly, cành dương vừa rẩy, muôn bệnh bình phục. Lại dạy họ tụng niệm danh hiệu Tam Bảo và thần chú, khiến cho người trong nước ấy thường được cát tường. Đó là nói về nguyên do của kinh Thỉnh Quán Âm .

Ấy là vì Bồ Tát phân thân trong các cõi nhiều như vi trần, độ thoát chúng sanh, lại có nhân duyên rất sâu với thế giới Sa Bà. Đức Thế Tôn nặng lòng lo cho nỗi khổ của chúng sanh trong đời vị lai, cho nên đặc biệt nhường chuyện cứu khổ cho Quán Âm, mong cho đời sau có chỗ nương cậy. Tới khi kinh truyền đến cõi này, Trí Giả đại sư đặc biệt chú sớ giải thích. Đối với phẩm Phổ Môn của kinh Pháp Hoa, Ngài lại dốc hết tâm ý phát huy, mong cho hết thảy người thấy nghe đều cùng ngộ Phật tánh vốn sẵn có trong tâm, cùng tu tịnh nghiệp “phản vọng quy chân”.

Tới nay đã hơn một ngàn năm, kinh sớ cố nhiên vẫn còn, nhưng chẳng có ai đề xướng, đúng là chuyện đáng tiếc nuối! Huống hồ mười mấy năm qua, binh đao nhiều phen dấy lên, đói kém lắm lượt, thiên tai, nhân họa liên tiếp giáng xuống. Vận mạng quốc gia nguy ngập, dân chúng lầm than, phàm những ai hữu tâm không người nào chẳng đau thương. Vì thế, những người cùng có lòng nhân toan thỉnh bậc thượng tọa trong tông Thiên Thai là pháp sư Đế Nhàn giảng hai kinh này tại chùa Bồ Đề, kỳ hạn là hai mươi mốt ngày, để cầu cho mọi người đều được an ổn. Nguyện khắp người thấy nghe, cùng dùng tâm của đức Quán Âm làm tâm của chính mình, cùng coi chuyện của ngài Quán Âm là chuyện của chính mình, ắt sẽ mất tướng nhân ngã, ngưng dứt cái tâm đấu tranh, tâm tình từ ái thiết tha, tâm tàn hại tiêu trừ. Do vậy, tự lập, lập người, tự lợi, lợi tha, ắt phong thái đại đồng há khó thấy trong hiện thời ư? Nguyện những vị cùng hàng với tôi đều dự hội thù thắng này, ai nấy xướng niệm danh hiệu tốt lành để làm duyên khởi “cùng được gội Phật ân trong hiện thời, tương lai cùng thành Phật đạo”.

Sớ Tạo Lập Niệm Phật Đường Chùa Phước Nghiêm Tại Huyện Sùng Đức Tỉnh Chiết Giang

Đấng đại giác Thế Tôn do thương xót chúng sanh mê muội cái tâm mầu nhiệm vốn có mà phải luân hồi sanh tử, bèn thị hiện sanh trong thế gian, thành Đẳng Chánh Giác. Ngài thuận theo căn cơ của chúng sanh, nói đủ loại pháp. Tuy lớn, nhỏ, quyền, thật bất đồng, thiên, viên, đốn, tiệm khác nhau, nhưng đều vì muốn khiến cho chúng sanh khai thị ngộ nhập tri kiến của Phật, rốt ráo thành Phật mới thôi! Nhưng chúng sanh căn tánh có lớn, nhỏ, mê có cạn, sâu, chẳng thể ngay lập tức thỏa thích bổn hoài của Phật. Đã thế, chúng sanh thời mạt, nghiệp chướng sâu dày, trí huệ nông cạn, thọ mạng ngắn ngủi, bậc tri thức hiếm hoi, chẳng cậy vào Phật lực, quyết khó thể liễu thoát. Vì thế, Ngài đặc biệt mở ra pháp môn Tịnh Độ, thâu nhiếp các pháp thuộc chặng đầu, chặng giữa, chặng cuối, độ trọn khắp các căn cơ thượng, trung, hạ, khiến cho bậc đã chứng Pháp Thân sẽ nhanh chóng thành Phật đạo, kẻ chưa đoạn phiền hoặc cũng thoát khỏi luân hồi. Đấy là lợi ích siêu xuất trong giáo pháp suốt một đời đức Phật. Do một đằng chuyên cậy vào tự lực, một đằng kiêm nhờ vào Phật lực. Ví như kẻ thọt, suốt ngày chỉ có thể đi được vài dặm, nếu nương theo luân bảo của Chuyển Luân Thánh Vương, trong một ngày có thể đến khắp bốn châu. Vì thế, chín pháp giới cùng quay về, mười phương đều xưng tán. Ngàn kinh cùng xiển dương, vạn luận đều tuyên nói. Do đấy là pháp môn tổng trì để mười phương ba đời hết thảy chư Phật, trên thành Phật đạo, dưới hóa độ chúng sanh, thành tựu từ thuở phát tâm cho đến khi chứng quả.

Xét ra, kể từ khi đại giáo truyền đến phương Đông, Viễn công (Sơ Tổ Huệ Viễn) mở liên xã đầu tiên, bậc cao Tăng, cự nho thuở ấy tham dự hội có đến một trăm hai mươi ba người. Từ đấy về sau, đời nào cũng có bậc cao nhân, tiếp lửa, truyền đèn (tục diệm truyền đăng) rộng khắp trong ngoài nước. Đại pháp của Như Lai có năm loại là Luật, Giáo, Tông (Thiền), Mật, Tịnh, chỉ có pháp Tịnh Độ là dễ tu trì nhất, dễ thành tựu nhất, là chỗ quy túc cho Luật, Giáo, Tông, Mật. Vì thế, các bậc tri thức trong Luật, Giáo, Tông, Mật xưa nay đều chú trọng ngầm tu, nhiều vị còn cực lực khuyến hóa hiển nhiên. Pháp này chân lẫn tục đều viên dung, khế lý lẫn khế cơ. Không chỉ là pháp để người học đạo thoát khỏi luân hồi, mà còn là nền tảng để người cai trị đất nước ngồi yên hưởng thái bình. Vì thế, vãng thánh tiền hiền, người thông hiểu, bậc trí huệ, đều chú trọng tu trì. Ví như các ngôi sao chầu về Bắc Đẩu, các dòng nước chảy xuôi về Đông. Chùa Phước Nghiêm ở Sùng Đức chính là đạo tràng Tịnh Độ đã một ngàn năm trăm năm. Năm Thiên Giám thứ hai (503) đời Lương, pháp sư Đông Hy hâm mộ đạo của Viễn công, chuyên tu Tịnh nghiệp, ý mong lợi khắp người đồng hàng, lập ra chùa Phước Nghiêm để làm đạo tràng Tịnh Độ. Hơn một ngàn năm qua, đạo phong chẳng giảm. Đầu đời Thanh, thiền sư Phí Ẩn Dung làm trụ trì, pháp đạo trung hưng. Trong thời Hàm Phong - Đồng Trị, do gặp loạn Hồng Dương , bèn trở thành chốn hoang tàn. Về sau, dần dần tu bổ kiến tạo, mới hơi khôi phục lại quang cảnh cũ.

Gần đây, do nhiều lần gặp cảnh mất mùa, ruộng dâu biển xanh biến đổi, đến nỗi chẳng đủ lương thực và chi dụng, Phật đường ngưng hoạt động. Đại sư Tánh Không gần đây tới làm Trụ Trì, mong khôi phục quy củ cũ, an trụ đại chúng niệm Phật, sợ chi dụng, lương thực chẳng đủ, có lẽ khó được như nguyện, cậy Quang viết sớ để báo với thiện tín. Quang cho rằng mọi việc đều phải lấy chí thành làm gốc: “Ông đã chí thành, ắt các sư Tăng chí thành sẽ đến ở. Do sư Tăng chí thành, niệm thánh hiệu Di Đà, xa gần nghe đồn, cùng sanh lòng tin tưởng, hướng về, ắt sẽ có bậc đại đàn-việt tin sâu Phật pháp tranh nhau đến bố thí, chẳng khiến cho cơm áo bị thiếu thốn!”

Sớ Cầu Siêu Cho Tổ Tiên

Đầu lá sớ của cư sĩ Dương X… đề tên chính mình, hướng dẫn con là Đạt Quyền thưa rằng: - Trộm nghĩ đệ tử… đời trước đã gieo nhân lành, được sanh tại Trung Hoa, gần độ tuổi cổ hy (bảy mươi), lại được nghe Phật pháp. Tuy thuở trẻ vâng theo gia phong tứ tri, tuổi già thọ khuôn phép Tam Quy, càng sợ thiếu sót phản tỉnh, tự xét, chẳng bớt tội khiên. Huống nay đã bảy mươi, phụng dưỡng mẹ chưa tròn, nào dám chẳng dốc cạn tấc lòng thành cầu siêu tổ tiên. Do vậy, kính cẩn trong ngày hôm nay, tại Linh Nham sơn, thỉnh sư Tăng giới đức bao nhiêu vị, xưng niệm vạn đức hồng danh Nam mô A Di Đà Phật suốt một ngày, dùng công đức này, ngưỡng mong Phật quang chiếu trọn khắp, khiến cho pháp giới đều được thọ ân, khiến cho tiên khảo, tiên tỷ tiêu trừ ác nghiệp từ vô thỉ, tăng trưởng thiện căn thù thắng, liền được đức Phật từ bi, rủ lòng đích thân tiếp dẫn lên thượng phẩm nơi chín phẩm sen, được Phật thọ ký ngay trong một đời. Lại nguyện ông X… và thân quyến, thân tâm an lạc, các duyên thuận lợi, vừa ý, hiện thời đồng tu Tịnh nghiệp, tương lai cùng sanh về Tịnh Độ, báo chung bốn ân, giúp khắp ba cõi, pháp giới chúng sanh cùng viên thành Chủng Trí. Cung kính xin đức Bổn Sư hai cõi và mười phương vô tận Tam Bảo chứng minh nhiếp thọ. Đại lược là như thế, hãy nên châm chước để sử dụng.

Phương Pháp Niệm Phật Theo Kiểu Thập Niệm Ký Số

Gần đây, Quang tìm ra một phương pháp nhiếp tâm niệm Phật. Nếu đã thành phiến, cố nhiên chẳng cần cách này. Nếu chưa thành phiến, cách này rất dễ ra sức. Trong khi niệm Phật, chỉ dùng mười niệm để nhớ số, từ một tới mười, tâm và miệng niệm cho rành mạch, tai nghe rành mạch. Lại còn từng câu ghi nhớ rành rẽ, rõ ràng. Nếu có thể nhớ rõ ràng từ một tới mười thì vọng niệm chẳng thể do đâu mà dấy lên được! Nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối, hãy dùng chuyện này làm tiền phương tiện. Chỉ dùng tâm để nhớ, chớ nên lần chuỗi. Từ một tới mười, rồi lại từ một đến mười, chẳng thể là hai mươi hoặc ba mươi. Cần phải biết nếu tới hai mươi hay ba mươi, tâm lực sẽ chẳng chịu nổi, ắt đến nỗi bị bệnh. Như Lai dạy pháp Sổ Tức (đếm hơi thở), cũng chỉ từ một tới mười mà thôi. Trong Liên Tông Bảo Giám, đã viết sai là từ một tới mười, tới trăm, tới ngàn, tới vạn, gây hại chẳng nhỏ!

Lại nữa, pháp Thập Niệm này khác với pháp Thập Niệm vào buổi sáng, do pháp kia coi hết một hơi là một niệm, chẳng luận số câu niệm Phật là bao nhiêu. Ở đây, lấy một câu làm một niệm. Cách kia chỉ có thể dùng vào buổi sáng, hễ thường dùng, sẽ bị tổn khí thành bệnh. Cách này thì từ sáng đến tối, hoặc niệm ra tiếng, hoặc niệm thầm, hoặc nhanh, hoặc chậm, đều sử dụng được, không gì chẳng thích hợp. Nhưng khi làm việc, sẽ khó nhớ rõ, hãy cứ thẳng thừng mà niệm. Đến khi xong việc, lại tiếp tục, nhưng vẫn là mười niệm. Nếu nhớ một lèo cảm thấy tốn sức, hãy từ một đến năm, từ sáu tới mười. Hoặc từ một đến ba, từ bốn đến sáu, từ bảy đến mười. Tùy theo tâm lực của chính mình, tuy niệm hai hơi hay ba hơi, hoàn toàn chẳng ngưng chút nào, chỉ dùng tâm để ghi nhớ như thế mà thôi!

Răn Cấm Đóng Ấn Có Danh Hiệu Phật Bồ Tát Lên Đệm Ngồi

Phụ nữ có tín tâm vùng Giang Chiết thường hay dùng vải trắng trải lên mặt đất để lễ Phật, gọi là “thủ phương” (手方, khăn vuông lót tay), hoặc có khi dùng lót ngồi để giữ cho y phục khỏi bị hư. Chuyện ấy cố nhiên chẳng phải là không được, nhưng chớ nên đóng con dấu có [danh hiệu Phật, Bồ Tát] lên đó. Nếu đã đóng dấu, muôn vàn chớ nên trải ra [để quỳ lên đó] lễ Phật, huống hồ làm đệm ngồi lên ư? Có kẻ cho rằng ngồi lên nửa phần vải chưa in dấu thì chẳng trở ngại, chẳng biết: Nếu đã có chữ viết mà đem trải xuống đất, vẫn là khinh nhờn! Huống hồ đã ngồi trên nửa dưới [tấm vải không có chữ], nửa trên vẫn dựa sát vào phần dưới thân thể của chính mình, hoặc có kẻ hoàn toàn ngồi trên chỗ vải đã đóng dấu!

Cần phải biết chữ trên con dấu đều là thánh hiệu của Phật, Bồ Tát. Theo đúng lý, phải nên đặc biệt tôn trọng, sao lại khinh nhờn đến thế? Con dấu tại chùa A Dục Vương lại là ấn bảo tháp chân thân xá-lợi của Thích Ca Như Lai. Còn con dấu tại chùa Phổ Tế ở Phổ Đà chính là Sắc Kiến Nam Hải Phổ Đà Thiền Tự Quán Âm Bảo Ấn (Phổ Đà Thiền Tự chính là tấm biển được sắc phong vào năm Vạn Lịch 33 (1605). Tới năm Khang Hy 38 (1699) đời Thanh, mới đổi thành tấm biển sắc phong Phổ Tế Thiền Tự. Như vậy thì chắc cái ấn ấy là ấn đúc trước năm Khang Hy 38). [Ấn của] chùa Pháp Vũ thì là Nam Hải Phổ Đà Thiên Hoa Pháp Vũ Quán Âm Bảo Ấn. Những thứ khác có thể suy ra tương tự. Vải đã đóng dấu chỉ có thể cất trong khám thờ Phật tại nhà, hoặc để trong khám thờ thần, sẽ có công đức. Nếu dùng để trải xuống đất lễ Phật, tội ấy chẳng nhỏ, huống hồ dùng làm đệm ngồi ư? (Lại nữa, Thủ Phương đã dùng để lót xuống đất lễ Phật, chỉ nên giặt sạch rồi đốt đi, đừng nên cất trong khám thờ Phật).

Ví như con cháu dùng tên của cha ông, viết lên vải, dùng để trải xuống đất khi lễ bái tổ phụ và khi ngồi xuống đất vì sợ bẩn quần áo, dùng vải ấy để lót làm đệm ngồi, ắt người khác sẽ cho là bất hiếu, mà tâm chính mình cũng chẳng nỡ! Sao lại dám dùng thánh hiệu của Phật, Bồ Tát in trên vải lót đất để bảo vệ quần áo vậy thay? Nguyên do là vì Tăng nhân chẳng biết sự vụ, chỉ muốn in cho nhiều để có nhiều tiền, chẳng màng loại vải ấy muôn phần chẳng thể đóng dấu! Dẫu các tăng sĩ kiểu đó có tu trì, cũng sẽ đọa lạc, do đã vì kẻ khác đóng dấu loạn xạ, khiến cho hết thảy hàng phụ nữ có tín tâm cùng tạo đại tội khinh nhờn Phật, Bồ Tát. Nguyện các hàng Tăng tục hãy thống thiết răn dè. Lại mong những người biết chữ, thấy nghe lời này, hễ gặp người khác bèn khuyên răn, khiến cho hết thảy mọi người đều sửa đổi thói quen này, công đức sẽ là vô lượng vô biên vậy!

Pháp Ngữ Trong Dịp Ban Thiền Lạt Ma — Tổ Chức Cúng Trai Tăng Một Ngàn Vị Tăng Tại Chùa Phổ Tế Ở Phổ Đà Sơn Viết Thay Hòa Thượng Liễu Tín

Pháp đạo của đấng Pháp Vương trọn khắp trần hoàn, do túc duyên đã lãnh nhận lời căn dặn hoằng pháp; vị nắm quyền cai trị lẫn lãnh đạo giáo pháp đất Tây Tạng, vì lễ đấng Phổ Môn mà đến Nam Hải. Nay có đại lạt ma Ban Thiền Hoạt Phật của Tây Tạng, xưa kia đã nhận lời chúc lụy của đức Phật, nương theo nguyện mà thị hiện giáng sanh làm bậc thầy khuôn mẫu cho đất Tạng, hoằng dương đại giáo của Như Lai, Hiển và Mật cùng trì, Chân và Tục viên dung, ngự nơi pháp vương chánh vị, thực thi kế sách to lớn để bình trị. Do ngưỡng mộ lòng từ bi của Đại Sĩ, đến Bổ Đát Lạc Ca để lễ yết. Lại muốn kết pháp duyên rộng khắp, bình đẳng cúng dường đại chúng, vốn toan tự mình thăng tòa, vì khắp đại chúng tuyên dương, chỉ vì ngôn ngữ chẳng thông, cho nên bảo sơn tăng nói thay. Đại chúng hãy nên biết: Hết thảy chúng sanh đều trọn đủ Phật tánh, do mê trái mà oan uổng làm chúng sanh. Hoạt Phật là do chúng sanh bao kiếp tu trì mà thành. Trọn chẳng có chuyện trời sanh Di Lặc, đất nẩy Thích Ca, chẳng do tu trì mà thành Chánh Giác được! Nay đặc biệt nêu ra một pháp môn nhanh tắt, để trong hết thảy mọi lúc, hết thảy mọi nơi, thấy sắc, nghe tiếng, xúc động căn cơ, gặp cảnh giới, đều quán ngược lại sự “thấy, nghe, hay, biết” ấy rốt ráo đều là nương vào sức của ai? Do ai sai khiến? Quán lâu ngày thì “thấy, nghe, hay, biết” trọn chẳng thể được, tự nhiên linh quang riêng chiếu, chứng thấu triệt chân thường! Tuy là như thế, do trai tăng bèn vui mừng tán thán một câu để làm gì vậy? Chống trượng, bảo: “Quán Âm không cõi nào chẳng hiện thân, Hoạt Phật vốn là tâm từ bi”.

Báo Cáo Trong Lễ Khai Mạc Phật Giáo Từ Ấu Viện Ở Nam Kinh — Trích Lục Những Điều Chánh Yếu

Giữa khoảng Thu Đông năm Dân Quốc 11 (1922), các vị cư sĩ như cụ Phùng Mộng Hoa, Ngụy Mai Tôn, Vương Ấu Nông, Bàng Tánh Tồn, và hai vị sư Diệu Liên, Tâm Tịnh, do thấy đại đức của trời đất là “sanh”, bèn tổ chức hội phóng sanh. Anh em cư sĩ Phương Tuấn Sanh đã đem cuộc đất thuộc hạ trang viên do tổ tiên để lại ở sông Tam Xoa nhượng lại, chỉ lấy nửa giá, phần còn lại dùng làm công đức. Trong lúc bàn bạc quyết định về Quán Âm Am, đúng dịp Ấn Quang đến Ninh Ba, tán thành quyết định ấy, bèn được các ông Vương và Ngụy thôi thúc ký tên đầu tiên cùng với cụ Phùng Mộng Hoa. Trong mấy năm qua, được các vị đại thiện tín hớn hở hoan hỷ giúp đỡ, trước sau, xây dựng điện đường, đào ao nhiều chỗ. Quy mô vừa tạm đủ. Trong việc lo toan kiến tạo công trình, thầy Tâm Tịnh đổ công tốn sức khá nhiều. Trong mùa Xuân năm Dân Quốc 12 (1923), ông Nhậm Tâm Bạch nhiều lượt gởi thư đề nghị: “Trong khu vực ao phóng sanh, hãy lập một cô nhi viện”. Cụ Phùng Mộng Hoa, cụ Vương Nhất Đình, cụ Từ Tích, các ông Ngụy, Vương, Bàng nhất trí tán thành. Do vậy, lại tổ chức kiến lập Phật Giáo Từ Ấu Viện (cô nhi viện Phật giáo), được các vị đại thiện tín khảng khái vui vẻ giúp đỡ, quyên tiền cũng tới mấy vạn, cho nên các tòa nhà của viện mồ côi sớm được hoàn thành. Đúng lúc cụ Phùng Mộng Hoa lo toan giúp đỡ nạn nhân chiến tranh tại vùng Hoài Từ, chọn gởi tới ba mươi mấy đứa trẻ là nạn nhân chiến tranh, cùng với mấy đứa cô nhi không nơi nương tựa ở Kim Lăng và huyện Thành Sương, tổng cộng là năm mươi mấy đứa. Kể từ đầu tháng Giêng, đã bắt đầu dạy bảo. Nhằm lúc Ấn Quang đến Ninh Ba, [Từ Ấu Viện] bèn cử hành lễ khai mạc, được tỉnh trưởng, huyện trưởng, các vị đại thiện tín quang lâm chỉ giáo,

cảm thấy may mắn khôn cùng.

Viện này mới bắt đầu hoạt động, hết sức non nớt, càng hết sức mong mỏi tỉnh trưởng, huyện trưởng, các vị đại thiện tín luôn rủ lòng đốc thúc, sách tấn. Trẻ trong viện quá nửa đến từ các vùng bị chiến tranh, [hiện thời] lìa khổ được vui, càng cần phải nhớ kỹ cái nhân gây khổ, hăng hái dốc lòng cầu học, ngõ hầu chẳng phụ lòng thiết tha trông mong của tỉnh trưởng, huyện trưởng, và các vị đại thiện tín. Nền đất của Pháp Vân Tự chưa định, lại được anh em cư sĩ Phương Tuấn Sanh đem hai trang viên thượng và trung hoàn toàn bán nhường cho, cụ Đặng Phác phát bốn mươi tám nguyện, xây cất đại điện. Do quyên góp cũng đã được quá nửa, chẳng lâu sau sẽ có thể khởi công. Điều khó bỏ mà có thể bỏ được, điều khó làm mà có thể làm, đều là nhân duyên hy hữu vô thượng!

Pháp Ngữ Khai Thị Trong Ngày Quán Âm Thành Đạo Tại Thế Giới Phật Giáo Cư Sĩ Lâm

Hôm nay là ngày lành Quán Thế Âm Bồ Tát thành đạo, đặc biệt trần thuật bổn tích cảm ứng của Bồ Tát như sau: Cõi đời truyền tụng có ba ngày kỷ niệm Bồ Tát, tức là Mười Chín tháng Hai, Mười Chín tháng Sáu, và Mười Chín tháng Chín. Ngày Mười Chín tháng Hai thật sự chẳng thể khảo chứng, có người nói là đó là ngày Bồ Tát đản sanh. Ngày Mười Chín tháng Sáu chính là ngày Ngài thị hiện ở Nam Ngũ Đài Sơn. Ngày Mười Chín tháng Chín tức là ngày hôm nay, được truyền tụng là ngày thành đạo; nhưng Bồ Tát đã sớm thành Phật từ bao kiếp lâu xa, hiệu là Chánh Pháp Minh. Nay điều truyền tụng bất quá là sự tích cảm ứng nơi thân ứng hóa của Bồ Tát, khiến cho chúng sanh kẻ thấy, người nghe gieo các thiện căn mà thôi! Thật ra, chẳng ngày nào không phải là ngày sanh của Đại Sĩ, không giờ nào chẳng phải là lúc Đại Sĩ nhập Niết Bàn. Trong lúc tu nhân, Đại Sĩ do Nhĩ Căn mà chứng nhập, từ Văn, Tư, Tu mà nhập tam-ma-địa. Do tam-muội ấy bèn đắc Viên Thông. Xét theo Quả, do chúng sanh xưng danh mà Ngài quán âm thanh ấy, khiến cho họ được giải thoát. Vì thế, có hiệu là Quán Thế Âm Bồ Tát. Tuy Bồ Tát an trụ trong cõi Tịch Quang, nhưng phân thân trong các cõi nhiều như vi trần, tùy loại hiện thân. Hoặc hiện thân Bồ Tát, hoặc hiện thân Duyên Giác, hoặc hiện thân Thanh Văn, hoặc hiện thân trời, thân A Tu La, địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh, như phẩm Phổ Môn đã nói “đáng nên dùng thân gì để độ được, bèn hiện thân ấy thuyết pháp”.

Cần phải biết: Một niệm tâm tánh của chúng sanh chẳng hai, chẳng khác với chư Phật, Bồ Tát. Đại Sĩ chẳng chứng gì khác, hoàn toàn là chứng tâm tánh chúng sanh vốn sẵn có. Chúng sanh bỏ mê về ngộ, cũng sẽ giống như Đại Sĩ ứng hiện khôn ngằn thuận theo căn cơ, hưởng niềm vui pháp hỷ tịch diệt. Ngài đã là trượng phu, ta cũng vậy, sao lại tự khinh để rồi thoái khuất? Bọn chúng ta nếu mong sanh nhằm lúc Quán Âm tu trì, rất ư là khó. Nay Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật đã chỉ dạy cặn kẽ pháp tắc tu trì, ví như tổ tiên đã sáng lập gia nghiệp, chỉ cần con cháu khéo gìn giữ, sẽ chẳng đến nỗi bại vong. Đại Sĩ đã sáng lập gia nghiệp của Phật, chỉ cần chúng ta có thể y giáo tu trì, liền có thể hưởng thụ tự tại. Y giáo tu trì như thế nào? Hãy nên lấy tâm Quán Âm làm tâm của chính mình, lấy hạnh Quán Âm làm hạnh của chính mình. Tâm Quán Âm là đại từ bi, hạnh Quán Âm là tự lợi, lợi tha. Nếu chúng sanh tin tưởng, ngưỡng mộ Bồ Tát, dẫu gặp phải các cảnh giới ác như đao binh, nước, lửa, giặc cướp, tai nạn ngang trái, cũng chớ nên có một niệm gián đoạn. Sự nhân quả thông ba đời. Lý nhân quả phát xuất từ tự tâm. Đạo ở trong lòng người, như nước ngầm trong đất. Chịu đào bới, sẽ liền được nước; chịu niệm, sẽ được thọ dụng. Hễ cầu sẽ đạt được, không cầu bèn đánh mất. Tuy nói là “cảm ứng đạo giao”; thật ra cũng do chính tự tâm cảm ứng. Hư không chẳng ngăn ngại cương giới, cương giới chẳng trở ngại hư không. Một vầng trăng sáng vằng vặc giữa trời, bất luận sông to, rạch lớn, dẫu bé như một giọt nước, một hớp nước, hễ ánh trăng chiếu đến bèn hiện bóng. Chỉ có nước trong lặng, trăng bèn hiển hiện; nước đục, dao động, bóng trăng bèn ẩn mất. Cái tâm của chúng sanh như nước, A Di Đà Phật như trăng. Chúng sanh do tín nguyện trọn đủ, chí thành cảm Phật, ắt Phật sẽ ứng hiện, như nước trong, trăng hiện. Nếu tâm chẳng thanh tịnh, chẳng chí thành, tương ứng với tham, sân, si, trái nghịch Phật, Phật sẽ chẳng thể cảm, giống như nước đục ngầu, xáo động, bóng trăng ẩn mất. Tuy trăng vẫn chiếu soi chẳng sót, nhưng chẳng thể hiện bóng rõ ràng.

Trong thế gian hiện thời, họa loạn và hoạn nạn rất dữ dội. Muốn tìm một pháp trọn khắp hết thảy các pháp, tu ngay trong đời này liền chứng ngay trong đời này, là đường tắt tu hành, chỉ có Niệm Phật là bậc nhất! Đại chúng đã là đệ tử đức Phật, cần phải có con mắt sáng suốt để chọn lựa pháp. Phật pháp vô lượng vô biên, mọi người cần phải tự lượng căn tánh của chính mình. Bậc thượng căn lợi trí, hiện thân thành Phật, dẫu Phật tại thế cũng chẳng được thấy nhiều, còn nói chi đến hạng độn căn trong thời Mạt Pháp đời này ư? Hết thảy các pháp môn, đều cần phải có công tự lực sâu xa, đoạn Hoặc, chứng Chân, chẳng còn sót mảy may Kiến Tư Hoặc thì mới liễu sanh tử. Đã đoạn Kiến Hoặc liền chứng Sơ Quả, dự vào dòng thánh, gọi là Tu Đà Hoàn. Vẫn phải bảy lần sanh lên trời, bảy lượt trở vào nhân gian, đoạn Tư Hoặc, dần dần chứng địa vị Tứ Quả La Hán thì mới liễu sanh tử! Pháp môn Niệm Phật chẳng vậy. Chỉ cần chí thành khẩn thiết, tâm hợp với Phật, tâm hợp với đạo, khi lâm chung, tự có thể được Phật tiếp dẫn, phẩm vị cao hay thấp do tu trì sâu hay cạn quyết định. Tuy sanh vào cõi Đồng Cư trong bốn cõi của Cực Lạc, mà cũng thuộc địa vị Bất Thoái, lập tức có thể nhanh chóng vượt lên Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, Thập Địa, đới nghiệp vãng sanh, hoàn toàn cậy vào Phật lực. Ví như trăm ngàn vạn tảng đá to, muốn vượt qua biển lớn, đặt trên chiếc tàu to, sẽ có thể chẳng chìm mà chuyển sang nơi khác. Nếu không, một dúm đất cát, cũng liền chìm ngay. Tự lực mà mong liễu sanh tử như bỏ thuyền vượt biển, trừ phi có lông vũ để có thể [chắp cánh] tự bay lượn được. Nếu không, chẳng ai không rơi xuống, chìm đắm! Cậy vào Phật lực để liễu sanh tử, giống như an ổn ngồi trên thuyền, chốc lát liền tới bờ kia. Kẻ tu học, điều thứ nhất là chớ nên có hai ba tâm, bị xoay chuyển theo cảnh, đối với Thiền, Giáo, Mật Tông, trọn chẳng có định kiến! Rốt cuộc bỏ công sức lớn lao mà đạt được lợi ích nhỏ nhoi, không chỉ đời này chẳng liễu sanh tử, dẫu đời sau cũng chẳng dễ gì! Pháp Niệm Phật luận về tu học, sẽ là đơn giản, dễ dàng, ổn thỏa, thích đáng; luận theo pháp môn, rộng lớn không ngằn!

Ngài Đế Nhàn giảng phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện tại chùa Viên Thông, đối với sự lý Tịnh Độ, đã phát huy nhiều điều; nay tôi lại trần thuật thêm. Thiện Tài tham học với khắp các vị tri thức, cuối cùng được đức Phổ Hiền dạy dỗ, sau khi đã chứng bằng chư Phật, dùng mười đại nguyện vương hồi hướng sanh về Tây Phương Cực Lạc thế giới để mong viên mãn Phật quả. Lại còn khuyên trọn khắp hải chúng trong Hoa Tạng. Hải chúng trong Hoa Tạng chẳng có vị nào là phàm phu hay Nhị Thừa, đều là Pháp Thân đại sĩ, phá vô minh, hiển pháp tánh, [thế mà] vẫn cần phải vãng sanh! Ta là hạng người như thế nào mà dám chẳng vâng theo? Pháp môn Niệm Phật quả thật là trên thành Phật đạo, dưới hóa độ chúng sanh, là con đường để phàm thánh cùng noi theo, là pháp môn thành tựu từ lúc tu nhân cho đến khi chứng quả. Người tu hành ai nấy hãy nên trọn hết bổn phận, cha từ, con hiếu, anh nhường, em kính, chồng xướng, vợ theo, ba nghiệp thân, miệng, ý chẳng ô uế, phát Bồ Đề tâm, tự lợi, lợi người, mới gọi là “chân tu”. Nếu miệng nói tu hành, tâm ôm ấp điều bất thiện, thì là “giả thiện nhân”. Nhân địa đã hư ngụy, làm sao đạt được lợi ích chân thật? Lại nữa, đối với chuyện lợi người, nếu kẻ khác chẳng tin, hãy nên nín lặng mà thôi. Đối với cha mẹ, quyến thuộc, do thiên tánh liên quan, nếu có ai chẳng tin, hãy nên vì họ chân thành sám hối thay, lâu dần sẽ tự có thể cảm hóa. Đó gọi là “lòng thành tột bậc, đá, vàng cũng phải nứt”. Nếu cha mẹ và quyến thuộc nghiệp tiêu, trí rạng, chính mình tu trì chân thành, chuyên dốc, người khác nhìn vào sẽ tốt lành theo. Cổ nhân nói: “Dĩ ngôn giáo giả tụng, dĩ thân giáo giả tùng” (dùng lời nói để dạy sẽ có tranh cãi, dùng thân làm gương, người khác sẽ thuận theo). Dùng thân làm gương, nói ra mọi người sẽ tuân theo, hiệu quả cực lớn. Người có đủ tín tâm chớ nên học theo ngoại đạo cầu phước quả sanh trong cõi trời người, và quả báo phú quý, dục lạc trong đời sau. Tôi bảo đảm Phật nhất định tiếp dẫn, quyết định hoa nở thấy Phật.

Nay có vị cư sĩ hỏi tôi “ý của Tổ Sư từ phương Tây đến [Đông độ], trước sân một cây bách”, người ấy thật sự chẳng có mảy may tâm đắc! Ý của tổ sư, cây bách trước sân, đại thụ chót vót, học nhân thấy ngay trong một niệm hiện tiền, khiến cho người đó tham cứu mà tự đạt được. Nếu không, tâm địa vốn sáng suốt chẳng được thấu tỏ, sẽ thấy bất quá là cây bách mà thôi. Tất cả các câu chữ trong nhà Thiền, mỗi mỗi đều nhằm chỉ quy tự tánh ngay trong cái tâm, trọn chẳng có nghĩa lý để có thể suy lường. “Minh tâm kiến tánh, kiến tánh thành Phật” chính là thấy Danh Tự Phật ngay trong tự tánh thiên chân, chẳng phải là đấng Lưỡng Túc Tôn phước huệ viên mãn rốt ráo Niết Bàn. “Minh tâm kiến tánh” là ngộ, chẳng phải chứng. Sau khi đã ngộ, cần phải đoạn Kiến Hoặc, chứng địa vị Sơ Tín, tiến vào dòng thánh. Đoạn Tư Hoặc chứng Thất Tín bèn liễu sanh tử. Bát Tín, Cửu Tín, và Thập Tín phá Trần Sa, chế phục Vô Minh. Phá một phẩm Vô Minh, chứng một phần Tam Đức Bí Tạng, chứng địa vị Sơ Trụ, tức là Pháp Thân đại sĩ. Lại trải qua Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, cho đến Thập Địa, Đẳng Giác, lại phá một phẩm vô minh, chứng một phần Tam Đức Bí Tạng mà thành Phật. Người học chớ nên hiểu lầm. Cổ nhân nói: “Tây Phương Cực Lạc thế giới chỉ có một chữ Lạc, tiếc là người đời chẳng thể toàn thân nương cậy”. Đại chúng đã nghe pháp vốn sẵn có, đã hiểu rõ, tôi mong mỏi sâu xa quý vị sẽ chí thành khẩn thiết tu trì. Tôi bảo đảm trong tương lai, sẽ có phần thành Phật. Hãy gắng lên, hãy cố lên nhé!

Pháp Ngữ Về Sách Quán Thế Âm Bồ Tát Cảm Ứng Linh Khóa

Quán Thế Âm Bồ Tát nghĩ thương chúng sanh, tầm thanh cứu khổ. Phàm làm thiện sự, khẩn cầu Bồ Tát, ắt sẽ được Ngài rủ lòng gia bị, khiến cho việc ấy được thành tựu. Nếu làm việc ác, Ngài cũng rủ lòng gia bị, khiến cho việc ấy quyết chẳng thành. Bởi [chuyện ác ấy] được thành, sẽ là tạo tội, đọa vào chốn khổ sở. Đó là cứu vớt khổ nạn vậy! Đấy là chân từ đại bi của Bồ Tát. Kẻ muốn quyết nghi, mà nếu thờ tượng Bồ Tát, hãy đối trước tượng Bồ Tát, dâng hương, lễ bái. Nếu không có, liền hướng về khóa bổn này mà thắp hương, lễ bái. Dùng năm đồng tiền sạch, hơ qua khói hương, trong tâm thầm niệm cầu đảo chuyện muốn hỏi, dựa theo bài kệ được liệt kê trong phần sau, và niệm Bồ Tát chừng bao nhiêu tiếng. Cầm tiền trong tay lắc mấy lượt, khiến cho các đồng tiền đảo lộn thứ tự. Sau đó, gieo xuống bàn, dựa theo thứ tự mấy đồng sấp, mấy đồng ngửa, chiếu theo khóa bổn để tra là quẻ nào, sẽ được dạy cho biết điều tương ứng.

Pháp Ngữ Trong Lễ Thượng Lương Quán Âm Điện Chùa Nam Thiên Trúc Tại Hàng Châu

Đại Sĩ vốn chẳng có thân và tâm, tùy duyên ứng hiện trọn khắp các cõi nhiều như vi trần. Hôm nay trùng tu chùa Thiên Trúc, khiến cho khắp mọi loài được gội từ ân. Đặt kèo rường cho điện báu thênh thang, đại chuyển pháp luân xiển dương Phật quang. Đàn-việt hộ pháp trợ duyên được nhờ vào pháp lực mà con cháu muôn đời hiền thiện, hưng thịnh trăm đời.

Pháp Ngữ Thượng Đường — Gồm Sáu Mươi Bảy Bài, Trích Từ Nguyên Gốc Văn Sao Tam Biên Bản Chép Tay

1) Một câu Di Đà diệu khó lường, phàm thánh cùng nương chứng chân thường, chỉ nguyện pháp này truyền bá rộng, cùng tột ba đời, khắp mười phương.

Đức Như Lai thuyết pháp, chúng sanh đắc độ, khó, dễ, nhanh, chậm khác biệt rất lớn! Do vậy, viên âm vừa diễn, kẻ căn cơ chín muồi liền chứng Bồ Đề. Một trận mưa thấm khắp, kẻ tiểu căn chỉ tăng trưởng phân tấc. Do vậy, rộng lập các giáo Đốn, Tiệm, Thiên, Viên để phù hợp căn cơ; mở toang các môn Luật, Giáo, Thiền, Mật hòng lợi lạc chúng sanh. Cầu một pháp phàm thánh cùng tu, đại tiểu nhất trí, vừa cạn, vừa sâu, thực hiện dễ mà thành công cao, chí viên, chí đốn, dùng sức ít mà đạt được hiệu quả nhanh chóng, Đẳng Giác Bồ Tát nương theo đó để viên thành Phật đạo, chúng sanh nghịch ác nương vào đó để thoát lìa luân hồi, không gì thù thắng, siêu tuyệt bằng pháp Tịnh Độ! Trong đời Chánh Pháp và Tượng Pháp xưa kia, đời nào cũng có cao nhân “tiếp lửa, truyền đèn” (tục diệm truyền đăng) rạng ngời Thiên Trúc và Chấn Đán (Trung Hoa). Đời mạt căn cơ kém hèn, muốn liễu sanh tử mà bỏ pháp môn này, làm sao yên được? Mọi người ai nấy hãy nên chí thành khẩn thiết, trì danh hiệu Phật. Phật niệm vừa dấy lên, phàm tình nhanh chóng đoạn dứt. Núi phước chót vót, biển nghiệp cạn khô, sương tội tiêu, huệ nhật rạng ngời, mới biết pháp Trì Danh này vốn là Thật Tướng. Hễ sanh vào Tịnh Độ, sẽ thẳng thừng khế nhập Tịch Quang!

(Chống trượng nói): Thênh thang một nẻo về nguồn, thẳng bước về nhà há hỏi han!

2) Một câu nam mô A Di Đà, đúng là tâm yếu của đức Phật. Dọc thấu năm thời Tiểu Đại Thừa, ngang trùm tám loại giáo Quyền, Thật.

Đức đại giác Thế Tôn thị hiện sanh trong thế gian, căng rộng lưới giáo để độ thoát chúng sanh. Dùng một vị đề hồ, tùy cơ nghi mà nói khác biệt. Với kẻ căn cơ chín muồi, liền dạy họ thẳng thừng chứng nhập. Kẻ căn cơ sống sít, bèn giúp hun đúc dần dần. Từ thuở mới thành đạo, cho tới khi nhập Niết Bàn, thuyết pháp bốn mươi chín năm, giảng kinh hơn ba trăm hội. Tuy Đại, Tiểu, Thiên, Viên, Quyền, Thật, Đốn, Tiệm, không pháp nào chẳng đủ, không hạnh nào chẳng vẹn. Nhưng trong các hội, đối với một môn Tịnh Độ này, lại càng liên tiếp tán thán, ra rả căn dặn, muốn cho chín pháp giới cùng lên Phật giới, ba thừa cùng chứng Nhất Thừa. Vì thế, phí sạch tấm lòng đau đáu, chẳng tiếc kim khẩu [răn dạy]. Ngày nay các vị may mắn được nghe, ắt phải cảm ân đức của Phật, chuyên trì thánh hiệu, nhiếp trọn sáu căn, buông xuống muôn duyên, sao cho tâm lẫn cảnh rỗng rang, tĩnh lặng, khác nào Không hợp với Không, Phật niệm khế hợp, hệt như nước hòa vào nước, sẽ chẳng lìa một niệm hiện tiền, mau chóng chứng chân thường. Lời Phật thành thật, ai nấy đều nên tin nhận.

(Chống trượng nói): Há đợi Long Hoa được thọ ký? Ao quý lên thẳng sen tử kim.

3) Thầy của mười phương hết thảy Phật, vốn là Tây Phương A Di Đà. Một câu “súc miệng” của Triệu Châu, khiến khắp hàm thức thoát Sa Bà.

Bậc thượng sĩ tham Thiền, hàng cao nhân học Phật, muốn đắc Vô Sư Trí, cần phải biết pháp hữu sư. Xưa kia, có vị Tăng hỏi ngài Triệu Châu: “Mười phương chư Phật có thầy hay không?” Triệu Châu nói: “Có”. Hỏi: “Như thế nào là thầy của chư Phật?” Triệu Châu đáp: “A Di Đà Phật, A Di Đà Phật”. Phàm sở chứng sở đoạn của hết thảy chư Phật thảy đều bình đẳng, chẳng hề sai kém mảy may. Vì thế, kinh Hoa Nghiêm dạy: “Thập phương chư Như Lai, đồng cộng nhất Pháp Thân, nhất tâm, nhất trí huệ, lực vô úy diệc nhiên” (Mười phương các Như Lai, cùng chung một Pháp Thân, một tâm, một trí huệ, lực, vô úy cũng thế). Vì sao ngài Triệu Châu nói A Di Đà Phật là thầy của mười phương chư Phật? Hãy nói xem ý chỉ là như thế nào? Nếu có thể hiểu thấu triệt, may mắn chi bằng? Nếu chẳng liễu giải, xin hãy chuyên trì thánh hiệu Di Đà. Trì tới lúc “toàn tâm là Phật, toàn Phật là tâm, tâm và Phật chẳng hai, tâm lẫn Phật cùng mất”, bỗng dưng ngã giữa đất bằng, đột nhiên xoay người đứng phắt dậy, mới biết đạo của Triệu Châu vốn rộng thênh thang, lời lẽ vượt ngoài khuôn phép, chẳng dấy can qua, ngồi yên hưởng thái bình. Các vị còn thấy Triệu Châu nữa chăng?

(Chống trượng nói): Yết đế, yết đế, ba la yết đế.

4) Hãy nên phát nguyện, nguyện vãng sanh. Khách đường trược ác gấp khởi hành. Tự mình chẳng về, về liền được. Gió trăng quê cũ, có ai giành?

Đức đại giác Thế Tôn nghĩ thương chúng sanh, mở ra pháp môn Tịnh Độ, chỉ bày con đường tắt trở về nguồn. Gộp chung ba thừa, năm tánh cùng lên cõi tịnh, dẫn thượng thánh, hạ phàm đều chứng chân thường. Vì vậy, Như Lai do hành chuyện khó này, mau thành Bồ Đề. Đời Mạt Pháp chỉ cậy vào Niệm Phật hòng thoát sanh tử. Hoa Nghiêm khuyến tấn, Văn Thù phát nguyện. Hành phương tiện tối thắng, Mã Minh dạy trong luận Khởi Tín. Đạo dễ hành, chóng đạt, Long Thọ xiển dương trong luận [Tỳ] Bà Sa. Trí Giả là hậu thân Thích Ca, nói Thập Nghi Luận khuyên khắp mọi người vãng sanh. Di Đà thị hiện thân Vĩnh Minh, soạn Tứ Liệu Giản hòng chuyên chỉ Tịnh Độ. Vì thế, vãng thánh tiền hiền, người người tiến hướng. Ngàn kinh vạn luận, chốn chốn chỉ về. Các vị hãy nên dùng Phật hiệu để đối trị phàm tình, khiến cho mỗi căn, mỗi trần, không gì chẳng niệm Phật, ngõ hầu mỗi pháp, mỗi sự, đều chứng Viên Thông. Tâm tánh tự mình vốn có, do đấy triệt để tỏ lộ trọn vẹn. Bổn hoài xuất thế của chư Phật mới có thể rốt ráo vui thỏa.

(Chống trượng nói): Báu cột nơi áo gã nghèo, chính là châu tại đỉnh đầu Luân Vương.

5) Một câu Di Đà vượt khuôn khổ, vô biên pháp tạng thảy gồm trong. Bóng trăng đáy nước do trăng rọi. Đầu ghềnh lùa gió, gió lùa hang.

Pháp dược vô lượng, hễ trị được bệnh thì là thuốc hay. Biển giáo vô biên, pháp khế cơ là diệu. Các pháp môn khác, mỗi pháp thích hợp một loại căn cơ, chẳng thể thích hợp khắp ba căn. Nói pháp Đại, tiểu căn chẳng thể nhập. Nói pháp Tiểu, đại căn chẳng cần phải tu! Chỉ có pháp Tịnh Độ này vượt ngoài thể lệ, Đại lẫn Tiểu cùng nhiếp, lợi căn lẫn độn căn gồm thâu, toàn thể tánh thành tu, thượng thượng căn chẳng thể vượt ngoài phạm vi của pháp này. Toàn thể sự chính là Lý, hạ hạ căn cũng có thể đạt tới cõi ấy. Nương theo từ lực của đức Di Đà, mở toang tri kiến của Như Lai, thoạt đầu là nhiếp trọn sáu căn, kế đó là nhất tâm bất loạn. Dùng cái tâm niệm Phật để nhập Vô Sanh Nhẫn, mới biết trăm ngàn pháp môn chẳng rời một tấc vuông (chân tâm). Diệu đức nhiều tợ cát sông Hằng, đều thuộc nguồn tâm. Ví như đã tắm trong biển cả, ắt dùng nước của trăm sông. Thân đã ở trong điện Hàm Nguyên, cần gì phải hỏi Trường An chi nữa? Hễ nhập môn này, việc làm đều xong. Chỉ chịu bằng lòng, quyết chẳng thua thiệt. Đấy thật sự là phương tiện siêu xuất Vô Thượng Thiền Tông.

(Chống trượng nói): Chỗ được nắng Xuân vừa chiếu đến, không đâu hoa chẳng trổ tươi hồng!

6) Một câu nam mô A Di Đà, vô tận pháp tạng được tổng trì. Tín, nguyện, hạnh nếu như đầy đủ, đời này chắc chắn chứng Bồ Đề.

Một môn Tịnh Độ thông trên, thấu dưới, sơ cơ và hậu tâm cùng tu. Đối với chuyện vãng sanh, giúp [tu trì] từ đầu đến cuối. Tiểu, phàm, đại thánh đều tiến nhập; chí viên, chí đốn, tối diệu, tối huyền, là chỗ quy tông cuối cùng của Hoa Nghiêm, là lời đàm luận tột bậc triệt để vì chúng sanh của Như Lai. Đừng luận những ai đã thấu triệt ba cửa ải, ngũ nhãn viên minh, dẫu bậc hiểu ngộ bằng đức Chánh Pháp Minh trong quá khứ, vẫn phải nên thân cận A Di Đà trong hiện tại. Nếu tham mà chưa ngộ, hoặc đã ngộ mà chưa thấu triệt, hãy nên lấy một câu Nam mô A Di Đà Phật này làm bổn mạng nguyên thần. Thời thời hệ niệm, khắc khắc giữ gìn. Bỗng dưng Năng lẫn Sở cùng mất, nhanh chóng thấy “tâm và Phật chẳng hai”, mới biết “mười đời xưa nay, từ đầu đến cuối chẳng rời một niệm hiện tại!” Vô biên cõi nước, ta cùng người nào cách mảy lông! Do vậy, nghiệp tiêu, trói buộc tự rớt, sanh vào nhà Như Lai, an trụ trong Tam Đức Bí Tạng, thường hưởng pháp lạc, khắp mười phương sát hải rộng độ chúng sanh.

(Chống trượng nói): Lâu đài gần nước được sáng trước, hoa cỏ hướng dương sớm gặp Xuân.

7) Rung đất, rền trời, siêng niệm Phật. Đập cửa, giộng cổng khuyên tu hành. Hỏi ai cớ gì luôn bận bịu? Chỉ sợ chúng sanh lọt lửa hầm.

Một môn Tịnh Độ gồm trọn vạn hạnh, thỏa thích bổn hoài xuất thế của chư Phật, là đường tắt để chúng sanh trở về nguồn. Nói đại lược, chỉ một chữ Tịnh có thể nhiếp trọn chẳng sót. Đó gọi là “nhiếp trọn sáu căn, tịnh niệm tiếp nối”. Tịnh đến mức cùng cực, ắt thông đạt rạng ngời, tịch chiếu trọn hư không. Sanh diệt đã diệt, tịch diệt hiện tiền. Viên mãn Bồ Đề, trở về chỗ chẳng có gì để đạt được. Đấy là tịnh đến tột cùng, trừ Phật Thế Tôn ra, ai dám đảm đương? Nói rộng thì dẫu đàm luận viên dung trong Tam Tạng mười hai bộ, diệu nghĩa của các vị thầy trong năm tông vẫn diễn tả chẳng trọn! Dẫu hết thảy chúng sanh trong thế giới hải trọn hết mười phương cùng thành Chánh Giác, dùng sức thần thông, vi trần nói, cõi nước nói, hừng hực nói, nói chẳng gián đoạn, há có thể trọn hết ư? Bởi lẽ, pháp môn Tịnh Độ vốn chẳng thể nghĩ bàn! Do vì lẽ ấy, các kinh Đại Thừa như Hoa Nghiêm, Pháp Hoa… các vị đại Bồ Tát như Văn Thù, Phổ Hiền… các vị đại tổ sư như Mã Minh, Long Thọ… các đại thiện tri thức như Thiên Thai, Vĩnh Minh… ai nấy đều dùng pháp này để chỉ dạy, khuyên bảo khiến cho chúng sanh vãng sanh. Do pháp này chính là chỗ quy túc của các pháp, là tâm ấn của Phật, Tổ vậy!

(Chống trượng nói): Họ là trượng phu, ta cũng thế. Ao báu ai nấy chiếm cành sen!

8) Muốn được đời này lìa kết phược, tâm thần mau gởi chốn Liên

Bang. Vãng sanh cầu chứng bằng chư Phật, vốn sẵn Hoa Nghiêm bước cuối cùng.

Như Lai do một đại sự nhân duyên mà xuất hiện trong cõi đời, tùy theo căn cơ mà thí giáo, nói đủ loại pháp, không gì chẳng nhằm khiến cho chúng sanh khai thị ngộ nhập tri kiến của Phật mà thôi! Tuy chúng sanh vốn sẵn có tri kiến của Phật, nhưng mê muội từ vô thỉ cạn hay sâu khác nhau. Kẻ mê cạn tu bất cứ pháp nào, cũng đều có thể ngộ nhập. Người mê sâu, chẳng cậy vào thệ nguyện lực sâu rộng của đức Di Đà, quyết khó thể chứng đắc. Huống hồ pháp này chính là bí yếu của chư Phật, là sự tu chứng tột bậc. Như Lai lúc mới thành Chánh Giác, bèn nói kinh Hoa Nghiêm, trọn đủ vô lượng pháp môn, thâu nhiếp căn tánh Nhất Thừa. Nhưng Thiện Tài sau khi chứng bằng chư Phật, Phổ Hiền Bồ Tát bèn dạy phát mười đại nguyện vương, hướng dẫn về Cực Lạc, còn khuyên Hoa Tạng hải chúng cùng sanh về Tây Phương. Các kinh Đại Thừa đều khơi mở lẽ trọng yếu ấy, các bậc Khai Sĩ đều vào môn này. Xét các điều này, có thể dứt sạch hồ nghi, chuyên trì Phật hiệu, mong thân cận Di Đà chốn Tịch Quang, vĩnh viễn nêu gương giác ngộ cho thời Mạt.

(Chống trượng nói): Kể từ hải chúng về Tây, cõi đời ai cũng noi theo tuân hành.

9) Tây Phương từ phụ A Di Đà, thệ nguyện rộng sâu, lợi ích nhiều. Chỉ chịu nhất tâm thường nghĩ nhớ, quyết được tiếp dẫn thoát Sa Bà.

Pháp môn Tịnh Độ được khởi xướng bởi đức Di Đà đạo sư, được diễn bày bởi Thích Ca Thế Tôn, mười phương chư Phật hiện tướng lưỡi rộng dài tán dương. Cao tăng hai cõi (Ấn Độ và Trung Hoa) phát kim cang tâm lưu truyền. Quy củ tu trì chia thành bốn loại, tức là trì danh, quán tượng, quán tưởng, Thật Tướng. Trì danh dễ nhất, Thật Tướng khó nhất. Nhưng có thể trì tới mức nhất tâm bất loạn, tâm lẫn Phật cùng mất, diệu lý Thật Tướng sẽ tỏ lộ toàn thể. Do vậy biết trì danh chẳng khác Thật Tướng. Trăm ngàn pháp môn trong một thời giáo hóa của đức Phật, không gì chẳng nhằm khiến cho mọi người đích thân chứng Thật Tướng đó thôi! Đã chứng Thật Tướng, sẽ tình không, cảnh không, tâm tịnh, cõi tịnh. Như gió mạnh lùa qua, muôn ống sáo vang tiếng vi vu, như một vầng trăng in bóng khắp ngàn sông. Quang minh, thọ mạng, theo chiều ngang trọn khắp, theo chiều dọc tột cùng, lâu bền rộng lớn giống hệt như Di Đà Thế Tôn. Như vậy thì có kinh nào chẳng phải là kinh Tịnh Độ, có hạnh nào chẳng phải hạnh Tịnh Độ? Do vậy, biết pháp này gồm trọn pháp tạng, toàn thể Sự chính là Lý, toàn thể vọng chính là chân, nhân bao trùm biển quả, quả thấu triệt nguồn nhân, là môn trọng yếu để nhập đạo, là chỗ nương tựa cho cả chín pháp giới.

(Chống trượng nói): Pháp môn Tịnh Độ như biển cả. Ngàn dòng, muôn phái thảy chầu về.

10) Tâm ta, tâm Phật, tâm chúng sanh. Cả ba rốt ráo chẳng sai biệt. Nếu trái vọng để trở về chân; lập tức, sáng sanh mà tối diệt.

Cái tâm của chúng sanh và tâm của chư Phật vốn giống hệt như nhau, trọn chẳng sai khác. Do chúng sanh mê, hư vọng hứng chịu sanh tử, nhưng oai thần chẳng giảm. Chư Phật vì ngộ, đích thân chứng Niết Bàn, mà đức tướng chẳng tăng. Đó gọi là chư Phật nương vào sức ngu si của chúng sanh, phá sạch vô minh, thành Đẳng Chánh Giác, giăng mây đại pháp, tuôn mưa pháp lớn, khiến cho nóng bức được mát mẻ, khiến cho đêm dài mau sáng. Chúng sanh nương theo sức trí huệ của chư Phật, phát sanh vô minh, luân hồi lục đạo, tạo các nhân gây khổ, hứng chịu các khổ báo. Do mê Phật tánh nên chẳng giác, quên mất viên châu trong chéo áo, trái nghịch, xa rời bổn phận, lực, dụng, lẽ thật v.v… Mê, ngộ tuy khác, tâm tánh chẳng hai. Hiểu rõ điều này, sẽ bỏ mê trở về ngộ, bỏ chúng sanh theo Phật, thẳng thừng khiến cho chúng sanh trong tâm Phật, tâm nào cũng đều làm Phật, chư Phật trong tâm chúng sanh, niệm nào cũng chứng chân, như khơi thông Trường Giang, Hoàng Hà, cuồn cuộn chẳng thể ngăn được. Nhưng cần phải cậy vào từ lực của Phật, vãng sanh Tây Phương thì mới có thể “hễ đắc bèn vĩnh viễn đắc”, chẳng đến nỗi bỏ lừng giữa chừng! Ví như khách làm kẻ bần tiện, mà là con ông trưởng giả, vô lượng trân bảo chẳng cầu mà tự được.

(Chống trượng nói): Di Đà từ phụ pháp trung vương, hun đúc thánh phàm chứng chân thường.

11) Nguyện đem uế độ ba ngàn cõi, gieo hết Lạc Bang chín phẩm sen. Nhắn gởi thượng nhân đang tham học, Cực Lạc gấp về giống Phổ Hiền.

Một niệm tâm tánh của chúng ta bất sanh, bất diệt, chẳng phải Sắc, chẳng phải Không, theo chiều dọc chẳng có trước, sau; theo chiều ngang trọn chẳng ngằn mé! Bất biến tùy duyên, trải chín pháp giới mà chẳng giảm. Tùy duyên bất biến, chứng Phật đạo, nhưng chẳng tăng. Quang minh thấu triệt, thọ dụng tự tại, đúng là chẳng hai, chẳng khác với chư Phật. Nhưng do mê Chân mà đuổi theo vọng, trái giác, theo trần, khiến cho chúng sanh và Phật cách xa, khổ lạc khác biệt vời vợi. Do vậy, đức Thế Tôn dùng ngôn giáo rộng diễn, vì Thật mà hành Quyền, lập trọn các địa vị thuộc năm thừa. Khai Quyền, hiển Thật, đồng nương về pháp môn Tam Đức. Không gì chẳng nhằm khiến cho họ bỏ vọng theo Chân, trái trần, hợp giác, phục hồi thiên chân sẵn có, đích thân chứng giác đạo vô thượng. Lại muốn cho khắp cả ba căn thành tựu ngay trong đời này, đặc biệt mở ra Tịnh Độ, chuyên khuyên vãng sanh. Dù là Đẳng Giác Bồ Tát, hay nghịch ác phàm phu, đều dạy họ nghĩ nhớ Di Đà, vãng sanh Tây Phương. Ấy là vì nương vào từ lực của Phật, khiến cho phàm phu nhanh chóng thoát khỏi sanh tử, Bồ Tát mau thành Chánh Giác. Đúng là cương tông của pháp tạng, là đường tắt tu trì. Ai nấy hãy nên hăng hái phát khởi đại tâm, đừng cô phụ Phật tánh sẵn có.

(Chống trượng nói): Chỉ nên gởi thân nơi ao sen, mau chứng thân Tịch Quang thường trụ.

12) Chân Như pháp tánh vô hình thể. Tâm, sắc, hữu, không, thảy chẳng màng. Thanh tịnh trang nghiêm diệu khó tưởng, chẳng lìa động tác nói năng chi!

Chân Như pháp tánh vốn chẳng có tên gọi “chúng sanh, Phật, phàm, thánh”. Viên giác diệu tâm há có tướng trời, người, thăng, giáng? Chỉ vì mê chân, đuổi theo vọng, xuôi theo dòng, quên mất cội nguồn, đến nỗi luân hồi trong sáu nẻo bao kiếp chẳng thôi! Đại giác Thế Tôn đặc biệt rủ lòng thương xót, dạy cho biết quê nhà vốn sẵn có, chỉ đường tắt trở về nguồn. Cực lực bàn Tịnh Độ, khuyên khắp vãng sanh. Nếu có thể niệm đâu nghĩ đó, trì danh hiệu Phật, lâu ngày chầy tháng, sức tột bậc, công tinh thuần, tự nhiên Năng lẫn Sở đều vắng lặng, tâm lẫn Phật cùng mất, chẳng lìa một niệm hiện tiền, đích thân chứng tam muội, hiểu thấu triệt tự tâm, đạt được đại tổng trì. Như thế thì vẫn ở trong Sa Bà, mà đã là con thật sự của đức Di Đà; chưa sanh về Cực Lạc, đã là bạn lành của Đại Sĩ. Dẫu căn cơ yếu kém, chưa đạt tới mức ấy, vẫn có thể trong đời hiện tại phước sâu, thọ dài, ngàn điều lành tụ tập nơi thân, lâm chung chư thánh ứng hiện, Phật tiếp nghênh, bao kiếp ngao du Tịnh Độ. Hãy nói xem vì sao được như thế?

(Chống trượng nói): Dây leo cổ thụ hơn ngàn cỏ, nước vào biển cả vua trăm sông.

13) Bốn sắc hoa sen giữa lá xanh. Mỗi hoa chở một đức Di Đà. Đừng ngờ Tịnh Độ đường xa thẳm. Giọt mưa đời người còn nhiều hơn .

Đấng giáo chủ Lạc Bang Di Đà Thế Tôn tế độ không ngằn mé, dẫn dụ chẳng lường được! Trong lúc tu nhân, Ngài phát ra bốn mươi tám đại nguyện, đắc quả thâu nhiếp hữu tình thuộc chín pháp giới khắp mười phương. Do vậy, sông tuôn, sóng vỗ, cùng về cõi Tịnh. Biển chứa hư không, đều chứng chân thường. Trên thì Quán Âm, Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền là bậc Đại Quyền Bồ Tát, dưới thì con vẹt, sáo, nhồng, địa ngục, ngạ quỷ, phàm phu dẫy đầy triền phược, nếu trọn đủ lòng tin chân thật, nguyện thiết tha, không một ai chẳng được nhiếp thọ. Do dùng tín nguyện của chính mình để cảm lòng từ bi của Phật, nương vào sức oai thần, thẳng thừng vượt thoát Ngũ Trược! Đã sanh vào Tịnh Độ, nhờ duyên thù thắng ấy, sáu căn tiếp xúc không gì chẳng phải là Phật cảnh. Vì thế, nhanh chóng đoạn phiền hoặc, mau lên bờ giác. Cổ đức nói học đạo trong các môn khác như con kiến bò lên hòn núi cao. Niệm Phật vãng sanh giống như căng buồm thuận nước. Lòng Từ lồng lộng đời này, lòng Bi thấu tột mạt kiếp, dẫu là thánh nhân vẫn còn có điều chẳng biết, phàm phu há còn gì để khoe khoang? Khẩn thiết cầu mong ai nấy hãy cung kính tin lời Phật, gấp cầu vãng sanh.

(Chống trượng nói): Phát trọn ba tâm siêng niệm Phật. Ai mà sen báu chẳng sanh vào?

14) Gạt sóng tìm nước, vốn không nước. Biết nước thành sóng, nước tràn trề. Muốn đắc Như Lai chân giải thoát, tâm hạnh chúng sanh gấp nghiên cầu .

Tâm tánh của Phật và chúng sanh vốn đồng, do mê hay ngộ mà phân cách, khổ lạc khác xa vời vợi! Nơi chúng sanh thì trái giác, theo trần, trọn đủ vô lượng phiền não Hoặc nghiệp, công đức trí huệ chẳng có cách nào hiển hiện, như nước do gió lùa mà thành sóng. Nơi chư Phật bèn “trái trần, hợp giác”, trọn đủ vô lượng công đức trí huệ, phiền não Hoặc nghiệp sạch làu chẳng sót, như sóng do gió lặng mà thành nước. Nếu muốn thành Phật, bỏ chúng sanh, trái trần, hợp giác, ắt phải dùng cảnh giới của Phật làm tăng thượng duyên, phát trọn ba tâm, chấp trì thánh hiệu, khăng khăng vâng giữ, đau đáu dấy khởi, tám gió chẳng thể động, vạn duyên chẳng thể dời, niệm nào cũng phản chiếu nguồn tâm, tâm nào cũng đoạn trừ gốc vọng. Một mai sức tột cùng, công đã thuần, tâm không, cảnh lặng, hết sạch vô minh, Phật tánh tỏ lộ rạng ngời, tự hồi phục thiên chân vốn có, thành tựu giác đạo vô thượng. Hãy nói xem một câu “quay lại gốc, trở về nguồn” phải nói như thế nào đây?

(Chống trượng nói): Mây trôi lờ lững đã cuốn sạch, tự nhiên trăng tỏ rạng bầu trời.

15) Nếu ai chỉ niệm Di Đà Phật, thì là vô thượng thâm diệu Thiền. Tam thừa, Thập Địa sanh từ đó. Lục độ, vạn hạnh Thể vẹn toàn.

Một pháp Tịnh Độ siêu việt các pháp khác, không gì lớn mà ra ngoài được, không gì nhỏ chẳng gồm trong, không căn cơ nào chẳng thâu nhiếp, không căn tánh nào chẳng thích hợp, không pháp nào chẳng nhiếp, không hạnh nào chẳng vẹn! Trên thì trọn khắp mười phương, dưới thì cứu vớt tam đồ. Hết thảy các pháp Thiên, Viên, Đốn, Tiệm, không gì chẳng từ pháp giới này lưu xuất. Hết thảy các hạnh Đại, Tiểu, Quyền, Thật, không gì chẳng quy hoàn pháp giới này. Chẳng đoạn Hoặc nghiệp mà được dự vào Bổ Xứ. Ngay trong đời này, quyết định chứng Bồ Đề. Chúng sanh trong chín pháp giới lìa pháp này, trên là chẳng thể viên thành Phật đạo. Mười phương chư Phật bỏ pháp này, dưới là chẳng thể lợi khắp quần sanh. Từ sau hội Hoa Nghiêm khuyến tấn, hết thảy các vị Bồ Tát trong các thế giới hải tận hư không, chẳng vị nào không cầu sanh Tịnh Độ. Từ lúc được diễn thuyết ở Kỳ Viên cho tới nay, phàm hết thảy các trước thuật tại Tây Thiên, Đông Độ, đều có nguyện dẫn về liên bang. Đấy là chuyện mà đấng vô thượng pháp vương, từ phụ đệ nhất mới chứng biết được, chẳng lời lẽ nào có thể diễn tả nổi!

(Chống trượng nói): Phát trọn ba tâm, vượt chín giới. Chẳng rời đương niệm, đắc tự tại.

16) Tây Phương có nẻo ít người đi. Một câu Di Đà tối thượng thừa. Nắm tay lôi đi, chẳng chịu bước. Kẻ ấy chịu đi, mới tương ứng.

Pháp môn Tịnh Độ giống như biển cả. Theo chiều dọc, sâu không đáy; theo chiều ngang, rộng không bờ. Dung nạp trọn khắp trăm sông, nuốt trọn vạn phái. Vô biên giáo võng đều là cước chú [của pháp này] . Vô lượng hành môn đều làm trang nghiêm. Vì vậy, Hoa Nghiêm hải chúng đều tuân theo mười đại nguyện vương. Xưng niệm một lần như kinh Pháp Hoa đã dạy, ắt đều chứng Thật Tướng của các pháp. Mười phương chư Phật hiện tướng lưỡi rộng dài để tán dương. Cao tăng trải các đời phát kim cang thệ nguyện lưu truyền. Quý vị đã xuôi vào biển Phật, hãy nên vào phổ môn, dùng pháp Phản Văn của đức Quán Âm để trì thánh hiệu Di Đà. Như gà ấp trứng, như con nhớ mẹ, sáng ở đâu, tối tại đó, niệm đâu chú tâm vào đó, bỗng dưng tâm lẫn Phật cùng mất, trước sau đều đoạn, tự nhiên mây mê hết sạch, bầu trời chân tánh rạng ngời. Uế nghiệp tiêu, tịnh báo hiện tiền. Nhập cảnh giới Phật, thọ dụng như Phật, chẳng rời một niệm hiện tiền, đích thân chứng Pháp Thân. Sau đó, nương theo nguyện luân của chính mình, vào biển sanh tử, cho đến hết đời vị lai độ thoát hữu tình, chẳng còn cõi để sanh vào mà đều thành Phật đạo.

(Chống trượng nói): Do đây, đường thẳng thênh thênh. Lập tức quay về gặp chủ nhân.

17) Một câu Di Đà: Quyền trong Thật. Phải biết trong giáo có chân truyền. Hồng danh vừa dấy, phàm tình đoạn. Mây tan, trăng rạng giữa lưng trời.

Pháp tạng mênh mông, khó lường sâu rộng. Phật địa xa thẳm, ai thấu đạt ngằn mé. Chẳng nương theo giáo pháp phù hợp căn cơ, sao có thể triệt để trở mình? Nếu đạt được môn phương tiện, tự có thể thẳng thừng chứng nhập. Do vậy, đức Thế Tôn phát tâm đại bi, khiến cho khắp chúng sanh chuyên tu Tịnh nghiệp, ngõ hầu bọn phàm phu đang bị phiền não trói buộc sẽ trì thánh hiệu Di Đà, dùng quả đức của Ngài làm cái tâm tu nhân, chuyển biến phàm tình, thành tựu thánh trí. Do ghét uế mà lìa uế, như gột nhơ để chẳng nhơ! Do ưa tịnh mà đạt được tịnh, như nhuốm hương mà được thơm tho. Đoạn Tam Độc bèn viên minh Tam Trí, diệt lục tặc mà lục thông tự tại. Thâm nhập biển Tát Bà Nhã (Sarvajña, Nhất Thiết Trí), cao đăng địa vị A Bệ Bạt Trí. Trong một niệm, cúng dường chư Phật trọn khắp mười phương. Tột đời vị lai, độ chúng sanh tột cùng pháp giới. Tuy là như thế, hãy nói một câu “ngay từ phàm mà thành thánh” rốt cuộc là để làm gì vậy?

(Chống trượng nói): Do đất ngã, từ đất đứng dậy. Chuyển phàm thành thánh do lý này.

18) Một câu Di Đà Không, Giả, Trung. Ngàn môn vạn phái thâu tóm trọn. Niệm tới tâm lẫn Phật cùng mất. Thoáng chốc lại gặp chủ nhân cũ.

Chỉ thú của Tịnh Độ mầu nhiệm chẳng lường! Nhất Chân dứt bặt đối đãi, Tam Đế viên dung. Nhân thấu triệt biển quả, chúng sanh và Phật vốn tự như một. Quả thấu triệt nguồn nhân, phàm thánh vốn chẳng hai. Tâm này làm Phật, tâm này là Phật. Pháp “chỉ thẳng tâm người” còn kém phần lạ lùng, đặc biệt. Niệm Phật trong đời này, thành Phật ngay trong đời này. Trải nhiều kiếp tu chứng, càng thêm ngưỡng mộ phong thái cao vời. Thích hợp trọn khắp căn cơ thượng, trung, hạ, thống nhiếp Luật, Giáo, Thiền Tông. Như trời rộng che khắp các loài, tợ đất dày nâng đỡ muôn vật. Dạy chẳng sót một ai, như mưa đúng thời nhuần tưới vạn vật, ba loại cỏ, hai loại cây đều sum suê. Hễ hướng về, liền được nhiếp thọ, dường biển cả dung nạp trăm sông, ngàn dòng muôn nước đều đổ hết vào đó. Quý vị muốn thoát sanh tử, hãy gấp mau vâng thuận, cốt sao tâm mình chỉ có Phật hiệu đúc thành một khối, chẳng chia “ta, người”, trọn chẳng có Năng, Sở. Như thế thì diệu tánh vốn có mới có thể triệt để hiển lộ trọn vẹn, Vô Thượng Bồ Đề mau được viên mãn rốt ráo.

(Chống trượng nói): Chuyên niệm Như Lai Vô Lượng Thọ, liền theo Thế Chí chứng Viên Thông.

19) Phật chân Pháp Thân trọn vô tướng. Ứng cơ để cảm thường thích hợp. Trăng in ngàn sông, chẳng sai lệch. Xuân về thảo mộc thảy xanh tươi.

Chân Pháp Thân của Phật tròn đầy pháp giới. Theo chiều dọc, cùng tột ba đời; theo chiều ngang, trọn khắp mười phương. Chẳng động Chân Tế, thích hợp trọn khắp các căn cơ. Vừa khéo phù hợp, trọn chẳng sai lệch! Giống như mùa Xuân ôn hòa, tăng trưởng trăm loài thảo mộc, há Xuân bận lòng? Cũng giống như vầng trăng trong mát vằng vặc, in bóng trọn khắp ngàn sông, nhưng trăng chẳng khởi ý. Vì thế, kinh Hoa Nghiêm dạy: “Phật thân sung mãn ư pháp giới, phổ hiện nhất thiết chúng sanh tiền, tùy duyên phó cảm mỵ bất châu, nhi hằng xử thử Bồ Đề tòa” (Thân Phật trọn khắp trong pháp giới, hiện khắp trước hết thảy chúng sanh, tùy duyên cảm ứng chẳng hề sót, luôn ngự trên tòa Bồ Đề này). Sơn tăng chẳng thích xuôi dòng, căng buồm, tốt nhất là ngược gió, bẻ lái. Lại hỏi các vị: “Còn được thấy thân Phật nữa chăng?” Nếu nói “chưa từng thấy”; [thân Phật] đã là trọn khắp pháp giới, trong mười hai thời, nơi sáu căn của các vị, phóng quang, rúng động đại địa, vì sao chẳng thấy? Nếu nói “đã từng thấy”, thân Phật tướng mạo ra sao, hãy thử nói xem? Hồi lâu mà các vị vẫn tiếc nuối chẳng đáp, sơn tăng chẳng khỏi nói thay một câu chuyển ngữ vậy.

(Chống trượng nói): Giữa mây, mặt trời mọc rạng rỡ. Biển thẳm, sóng thu vỗ dập dềnh!

20) Như Lai phước đức trí huệ tướng, trọn trong một niệm của chúng sanh. Gió quét sạch mây, rốt ráo trọn, khắp trời đều thấy vầng nhật hồng!

Tâm, Phật, chúng sanh, cả ba chẳng khác biệt. Do mê hay ngộ mà tách rời, thăng trầm khác nhau vời vợi. Dẫu khác nhau vời vợi, Thể vốn chẳng khác! Như vàng ở trong kho, viên châu nơi chéo áo, do trọn chẳng biết, hư vọng chịu nghèo túng! Nếu gặp bậc có trí từ bi chỉ dạy, thì vô tận bảo tạng vốn là của báu trong nhà, tùy ý thọ dụng; từ đó, đắc đại tự tại. Vì thế, đức Thế Tôn lúc mới thành Chánh Giác, đã than rằng: “Lạ thay! Lạ thay! Hết thảy chúng sanh đều có trí huệ và đức tướng của Như Lai, chỉ vì vọng tưởng, chấp trước mà chẳng thể chứng đắc. Nếu lìa vọng tưởng, Nhất Thiết Trí, tự nhiên trí liền được hiện tiền”. Hãy nên biết mê thì trí huệ lẫn đức tướng, hoàn toàn trở thành vọng tưởng, chấp trước. Ngộ thì vọng tưởng, chấp trước vốn là trí huệ và đức tướng. Giống như nước đông thành băng, băng tan thành nước. Mọi người hãy gấp nên nội chiếu, khôi phục tâm tánh vốn có, ngõ hầu chẳng đến nỗi mê muội chính mình, đuổi theo sự vật, mai một thân pháp vương. Hãy nói thân pháp vương là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Ánh nắng, bóng mây bàn Chân Đế. Sắc núi, tiếng suối hiện bảo dung.

21) Bồ Tát trăng trong mát, dạo chơi rốt ráo không. Chúng sanh tâm thủy lặng, hiện hình bóng Bồ Đề.

Bồ Tát niệm nào cũng muốn độ chúng sanh, chúng sanh tâm nào cũng nhớ nghĩ Bồ Tát, giống như hai tấm gương chiếu lẫn nhau, ngàn viên châu hiện bóng lẫn nhau, cảm ứng đạo giao, tự đạt được tế độ. Nếu tâm chẳng chân thành, sẽ khó đạt được lợi ích, do tự mình che ngăn, chẳng phải lỗi của Bồ Tát. Bậc đại sĩ Viên Thông, thệ nguyện rộng sâu, tế độ chẳng ngằn mé, phương tiện khó lường. Cõi cõi, trần trần, nơi nơi, chốn chốn, hễ có cầu đều ứng, không cảm nào chẳng thông. Như một vầng trăng in bóng ngàn sông, trọn chẳng có trước sau, sai lệch, mà ngàn sông đều hiện một vầng trăng, [bóng trăng ấy] có thể có sáng, tối, đến, đi sai khác. Cần phải biết Bồ Tát như vầng trăng nơi tâm, tâm chúng sanh như nước. Nước trong lặng, trăng hiện toàn thể. Trăng hoàn toàn chẳng chọn lựa nước để hiện bóng. Nước nhơ bẩn, xáo động, trăng chẳng có ánh sáng cố định, trăng chẳng bỏ nước mà đi! Nơi nước bèn có trong, đục, động, tĩnh. Nơi trăng chẳng có lấy, bỏ, đến, đi. Nếu nương theo nghĩa này để cảm Bồ Tát, chắc chắn nghiệp chướng tiêu trừ, trí huệ khai phát, hiểu rõ tự tâm ngay trong một niệm, thành Phật quả trong tương lai. Tuy nhiên, do trai tăng mà vui mừng tán dương, lại làm như thế nào đây?

(Chống trượng nói): Lòng thành vừa cảm, ngồi tòa ngàn hoa, vạn phước khôn ngằn, trăm đời hưng thịnh.

22) Ân trạch Bồ Tát khắp mười phương. Đàn tín chí thành, quang soi rọi. Muốn biết chỗ cảm ứng đạo giao, xin nhìn trăng in ngàn sông rạch.

Tâm Bồ Tát trọn đủ đại từ bi, như trời che khắp, như đất chở đều, chẳng có chúng sanh nào chẳng mong độ thoát. Tâm chúng sanh trọn đủ đại oai thần, trọn chẳng có một điều ác, viên mãn các đức, vốn chẳng hai, chẳng khác với Bồ Tát. Chỉ vì tùy thuận nhiễm duyên, đến nỗi mê muội bản thể. Ví như trong phòng tối, đụng phải chất báu, không chỉ chẳng thọ dụng được, ngược lại còn bị tổn thương! Mọi người chẳng sợ trèo non vượt biển tới đây cúng dường Bồ Tát, trai tăng, thỉnh pháp, rốt cuộc là nương vào sức của ai, có thể biết nổi hay chăng? Nếu có thể biết rõ, tốt lành chi bằng! Giả sử chưa hiểu, ắt cần phải chí thành khẩn thiết, lễ bái, cúng dường Quán Thế Âm Bồ Tát, xưng danh hiệu của Ngài. Trong mỗi niệm, phản quán nội chiếu, quán âm thanh ấy, từ đâu khởi lên, sẽ rơi vào đâu, sức đạt đến cùng cực, công đã thuần thục, sẽ thấy thấu triệt nguồn tâm, mới biết tự tâm vốn tự thanh tịnh. Đó gọi là “chúng sanh tức chẳng phải là chúng sanh”.

(Chống trượng nói): Chẳng phải một phen xương buốt lạnh, há

ngửi hoa mai nở ngát hương.

23) Trí lực Bát Nhã chẳng nghĩ bàn! Vừa chiếu, Ngũ Uẩn thảy rỗng rang. Ai nấy đã muốn thoát khổ ách, sao chẳng dốc chí mà ngưỡng vọng?

Bản thể của Ngũ Uẩn là Như Lai Tạng. Chúng sanh chẳng hiểu, hư vọng dấy tham đắm. Do vậy, vừa mê, bao kiếp luân chuyển. Chỉ có đức Đại Sĩ ta dùng trí Bát Nhã chiếu kiến các Uẩn đều không, vượt khỏi các khổ ách, viên thành giác đạo. Chánh trí ấy như khối lửa lớn, bốn phía đều chẳng thể tiến vào được! Hễ tiến vào, sẽ bị lửa thiêu. Như ao trong mát, chung quanh đều có thể gột rửa, hễ gột rửa bèn lìa chất nhơ. Như thuốc A Già Đà, trị khắp các bệnh. Như Chuyển Luân Thánh Vương cai quản bốn châu. Như Kim Cang Vương có thể phá hoại hết thảy, chẳng vật nào có thể phá hoại nó. Như thái hư không có thể chứa đựng muôn vật, trọn chẳng có một pháp nào có thể trốn thoát. Mọi người ai nấy hãy nên phỏng theo bậc tiên giác, phản chiếu Uẩn tánh. Chiếu thể đã lập, các Uẩn đều nhanh chóng rỗng không! Từ đấy khế nhập Bát Nhã sâu xa, vượt các khổ ách. Vô minh hết mà diệu tánh phô bày toàn vẹn, các pháp đều không, triệt chứng Vô Sanh. Noi theo chư Phật, thành Vô Thượng Đạo, kế thừa chư tổ, truyền Bất Nhị tông. Tuy nhiên, lại có sự nhiệm mầu chẳng truyền của Phật, Tổ, các vị còn e ngại gì nữa hay chăng?

(Chống trượng nói): Không mây che ngang núi, trăng in nơi sóng tâm.

24) Tâm cảnh hai pháp đều đối lập, vô biên sanh tử khởi từ đó. Nếu ngay nơi cảnh hiểu vô tâm, liền chứng Như Như Thể sẵn có.

Cái tâm trong một niệm hiện tiền vốn tự vô sanh, do cảnh mới sanh. Hết thảy các cảnh hiện tiền vốn chẳng có, do tâm mà có. Mê là do mê cảnh bèn mê tâm. Ngộ là vì ngộ tâm liền ngộ cảnh. Đó gọi là “căn và trần cùng nguồn, trói buộc và giải thoát chẳng hai!” Cũng như do đất mà té, do đất mà đứng dậy. Nếu có thể biết rõ cảnh chính là tâm, cảnh sẽ chẳng thể được! Do tâm chính là cảnh, tâm do đâu mà có? Tự nhiên hai đằng đều dứt bặt, chẳng ngự nơi Trung Đạo. Lìa khỏi giả danh “phàm, thánh”, khế hợp tâm ấn của Phật, Tổ, viên mãn vô thượng giác đạo, chứng Pháp Thân thường trụ. Nghĩa “tâm và cảnh sanh ra nhau, diệt lẫn nhau” như sơn tăng vừa nói trên đây, sợ mọi người chưa thể tin chắc chắn! Chẳng khỏi dẫn lời một vị cổ đức để chứng minh. Ngài Bàn Sơn nói: “Tâm nguyệt cô viên, quang thôn vạn tượng. Quang phi chiếu cảnh, cảnh diệc phi tồn. Quang cảnh câu vong, phục thị hà vật?” (Vầng trăng trong tâm riêng tròn, ánh sáng nuốt chửng muôn hình tượng. Quang chẳng chiếu cảnh, cảnh cũng chẳng còn! Quang và cảnh đều mất, lại là vật gì?) Mọi người có hiểu rõ hay chăng?

(Chống trượng nói): Nước vẫn chảy về biển, trăng rọi chẳng lìa trời!

25) Lay động một giọt nước Tào Khê, đại thiên lập tức lưu truyền khắp. Nếu ai vừa khẽ nhép mồm mép. Năm Uẩn rỗng toang, muôn đức tròn.

Nếu luận định chuyện này, ai nấy đều hiện thành, vẹn đủ thánh trí, trọn chẳng có phàm tình. Chỉ vì mê vọng, mất ngay sự sáng suốt vốn có, đến nỗi khiến cho Phật tánh ngược ngạo trở thành chúng sanh. Các vị đã muốn quay lại gốc, trở về nguồn, hãy theo dấu bậc tiên giác. Cần phải biết pháp vị Tào Khê để nối tiếp tâm tông. Xưa kia, có vị Tăng hỏi thiền sư Pháp Nhãn: “Như thế nào là một giọt nước Tào Khê?” Ngài Pháp Nhãn nói: “Là một giọt nước nơi nguồn Tào”. Vị Tăng chẳng hiểu ý chỉ ấy, như vào phòng tối, chẳng thấy bản thân. Thiên Thai Thiều quốc sư đúng lúc ở ngay bên cạnh, nghe lời ấy giống như cái thùng thủng đáy. Pháp Nhãn nói: “Ông thấy đạo lý gì, nói thử xem?” Thiều công nói: “Là một giọt nước nơi nguồn Tào”. Pháp Nhãn bèn ấn khả. Lại nói vị Tăng ấy và Thiều công cùng nghe lời đó, mà ngộ và chẳng ngộ, hãy thử kiểm điểm xem! Nếu kiểm ra được, đúng là ở trong biển sanh tử nóng bức, giăng mây đại từ, xối trận mưa pháp lớn, nhuần thấm trọn khắp hết thảy chúng sanh khô khao. Nếu kiểm chẳng ra thì hãy kiểm xem chẳng thấy thứ gì vậy?

(Chống trượng nói): Điệu lưu thủy cao sơn, Tử Kỳ mới thấu hiểu.

26) Hết thảy các ác đều chớ làm. Tất cả điều thiện đều phụng hành. Thân tâm thanh tịnh, sạch trần cấu. Vô thượng Phật đạo mau viên thành.

Như Lai xuất thế, giáo hóa chúng sanh, không gì chẳng nhằm dạy họ thâu nhiếp thân, miệng, ý, đoạn ác, tu thiện, khôi phục tâm tánh vốn có, thành vô thượng đạo mà thôi. Xưa kia, Bạch Cư Dị hỏi Ô Khỏa thiền sư: “Như thế nào là đại ý của Phật pháp?” Sư nói: “Đừng làm các điều ác, vâng làm các điều thiện”. Ông Bạch nói: “Đứa con nít ba tuổi cũng có thể nói như thế”. Sư bảo: “Tuy đứa con nít ba tuổi nói được, nhưng ông cụ tám mươi tuổi vẫn chưa làm được”. Nói đúng sự thật, chỉ có Phật thấu hiểu rốt ráo! Người đời chẳng biết, coi đó là thiển cận! Vì thế, chẳng gắng tu đức, chẳng ra sức sửa lỗi, bao kiếp luân hồi sanh tử! Nhưng hai câu ấy chính là Đệ Nhất Nghĩa Đế. Nếu muốn đích thân chứng, hãy nên cầu trong cuộc sống thường nhật. Phàm các chuyện trái nghịch “trung, hiếu, tiết, nghĩa”, đều triệt để lìa bỏ. Phàm các chuyện phù hợp “trung, hiếu, tiết, nghĩa”, hãy toàn thân gánh vác, ắt khiến cho lòng ham muốn của con người đều hết sạch, thiên lý lưu hành. Tự nhiên diệu tánh hoàn toàn phô bày, khác nào vẹt mây, mặt trăng lộ ra, mới biết trước kia đoạn ác, tu thiện đều thuộc vào quang cảnh nơi bổn địa của Đệ Nhất Nghĩa Đế. Tuy vậy, do trai tăng mà vui mừng tán dương, lại nên làm như thế nào?

(Chống trượng nói): Ngàn điều lành mây nhóm. Trăm phước tranh nhau đến.

27) Thử hỏi tâm này do lẽ nào? Như ma ni theo sắc đổi màu. Khi các sắc hiện, biết bản thể; viên thành Vô Thượng Phật Bồ Đề.

Chân tâm thường trụ, diệu tánh Niết Bàn, Phật và chúng sanh chẳng hai! Chỉ vì trong hành xử thường ngày chẳng biết, bèn thành luân chuyển bao kiếp dài lâu. Cần phải biết cái tâm này từ vô thỉ đến nay, suốt ngày tùy duyên, nhưng suốt ngày bất biến. Suốt ngày bất biến, mà suốt ngày tùy duyên. Tuy tùy duyên nhưng rốt ráo bất biến, như vàng đúc thành tượng Phật hay đại pháo, thiện ác khác biệt vời vợi, Thể chẳng đổi khác! Dẫu chẳng thay đổi, nhưng mặc tình tùy duyên, như gương hiện bóng người Hồ, người Hán, đẹp xấu lần lượt hiện, thể chất [của gương] chẳng tăng giảm. Thuận theo nhiễm duyên bèn luân hồi lục đạo; theo tịnh duyên bèn vượt khỏi tam thừa. Thăng trầm tuy khác, tâm và tánh chẳng hai. Như châu ma ni thuận theo các sắc mà hiện, gặp trắng bèn [trở thành màu] trắng, gặp đen bèn đen, biến hiện chẳng đồng nhất, bản thể vẫn như cũ. Nếu có thể ngay trong lúc tùy duyên mà thấy thấu triệt bản thể bất biến, người ấy liền có thể cùng với tam thế chư Phật, lịch đại tổ sư, kề vai cùng đứng, nắm tay cùng đi. Tuy vậy, hãy nói xem: Cái Thể bất biến, thấy như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Núi trổ hoa tợ gấm, nước khe lắng xanh rì!

28) Một niệm tâm nhỏ bé của ta. Xa lìa có, không, các danh tướng. Ngàn hiền vạn thánh chẳng thể nói. Thể ấy chẳng chân cũng chẳng vọng.

Chân Như diệu tâm, giác tánh viên minh, ai nấy sẵn đủ, chẳng có ai không có, thật sự là chánh nhân để thành Phật, là căn bản của trí huệ. Chẳng không, chẳng có, xa lìa trọn vẹn lỗi của tứ cú. Chính là Sắc, chính là Không, đôi đằng đều dứt bặt. Đoạn giả danh “chân, vọng”, dứt bặt danh xưng “chúng sanh, Phật”. Tròn xoe xoe, sáng ngời ngời, Ngũ Nhãn chẳng thể nhìn phớt cái Thể ấy. Sạch trần trụi, đỏ lừ lừ, Tứ Biện Tài đều chẳng thể diễn nói tướng của nó. Kẻ mê cái tâm ấy thì gọi là “phàm”, hư vọng hứng chịu vô biên nỗi khổ sanh tử, nhưng công năng chẳng giảm. Người ngộ cái tâm này được gọi là “thánh”, thường hưởng vô tận niềm vui Niết Bàn, nhưng lực dụng chẳng tăng. Mê và ngộ đã chia, thăng trầm cách biệt. Khổ, lạc tuy khác, bản thể chẳng khác. Sơn tăng chẳng tiếc khẩu nghiệp, vì khắp mọi người, lôi kinh to lớn từ trong vi trần, chỉ bày viên minh châu nơi chéo áo. Xin ai nấy hãy lãnh nạp của báu sẵn có trong nhà, tùy phần thọ dụng. Còn nói “chính là như thế nào” nữa ư?

(Chống trượng nói): Hiểu rõ bàn chân đến đỉnh đầu. Thanh trước, sắc sau tỏ rành rành.

29) Đừng trụ vào đâu mà sanh tâm. Sanh tâm rốt ráo không chỗ trụ, bất động chân tế, xen tạp duyên, rành rành hiện bóng muôn sông rạch.

Bồ Tát nương theo lẽ Chân mà trụ. Vì thế, trụ vào “vô sở trụ”. Tùy nguyện sanh tâm, cho nên sanh mà “không có gì để sanh”. Vì thế, kinh Bát Nhã dạy: “Hãy đừng trụ tâm vào đâu để sanh tâm”. “Chẳng trụ vào đâu” là biết rõ căn và trần vốn là Không, thức tánh như huyễn. Giống như núi sông trong mộng, hoa và liễu trong gương. Do đó, có thể ở trong cõi trần mà chẳng nhiễm, trọn chẳng có tâm tham đắm thế tục. Bản thể của Phật, Pháp, Tăng Bảo là chân; Bồ Đề và Niết Bàn sẵn có trong tâm. Do vậy, xứng tánh khởi tu, chẳng thấy tướng năng tu và sở tu . Kẻ sanh cái tâm ấy, dùng diệu tâm vô trụ để tu trọn vẹn đạo phẩm vô tác. Mây trùm cửa độ, sóng trào biển hạnh. Trên cầu Phật đạo, dưới hóa độ chúng sanh. Chỉ mong lợi khắp ta, người, chẳng tiếc đầu, mắt, tủy, não. Phá hai chấp sạch làu, thấu đạt tam luân thể không. Vô trụ mà sanh tâm, sanh tâm mà vô trụ. Tịch chiếu chẳng hai, chân tục viên dung. Vì thế, Lục Tổ vừa nghe bèn nhanh chóng chứng chân thường, đã biết chỗ chứng của Lục Tổ hay chưa?

(Chống trượng nói): Vốn chẳng có một vật, chỗ nào nhuốm bụi trần?

30) Thiền cơ vốn tự lìa ngôn thuyết. Diệu thể viên thành chứng trước tiên. Linh quang riêng chiếu, chạm cảnh thức. Giơ hoa liền truyền nối tiếp tâm.

Chân Như diệu tánh ai nấy đều viên thành, chẳng phải tâm, chẳng phải sắc, lìa tướng, lìa hình. Không và Hữu đều chẳng thể toan tính, phàm lẫn thánh đều chẳng thể gọi tên. Pháp nào cũng đều là nó, mê thì ở ngay trước mặt mà bỏ lỡ. Pháp nào cũng đều chẳng phải, hễ ngộ thì toàn thể rạng ngời. Vì thế, ngài Quy Sơn nói: “Linh quang riêng chiếu, vượt thoát căn trần”. Thể lộ chân thường, chẳng câu nệ văn tự. Tâm tánh vô nhiễm, vốn tự viên thành. Chỉ lìa vọng niệm, chính là Như Như Phật. Mọi người đã tham cứu “ý của tổ sư từ phương Tây đến [Đông Độ]”, mong tiếp nối tông phong hướng thượng. Đối với căn trần, đã từng nhận biết linh quang riêng chiếu hay chưa? Nếu vẫn chưa thể, sơn tăng chẳng khỏi lắm mồm! Nơi mắt là thấy, nơi tai là nghe, nơi mũi phân biệt mùi, nơi lưỡi thì đàm luận. Chỉ vì xuôi theo trần lao, trái nghịch giác tánh, rong ruổi theo vọng, mê chân, khiến cho diệu tâm Niết Bàn sẵn có muôn kiếp trầm luân trong sanh tử, vô thượng như ý bảo châu bị chôn vùi dài lâu trong tình trần!

(Chống trượng nói): Sơn tăng đặc biệt nêu lần nữa, mưa báu rải trân cứu kẻ nghèo.

31) Tánh Nghe vốn sẵn thường viên thông. Động, tĩnh, thức, ngủ luôn rạng ngời. Nếu xoay cái Nghe nghe tự tánh, Sa Bà lập tức là Tịch Quang.

Giáo thể trong Sa Bà hay khéo ở chỗ nghe tiếng. Tánh Nghe trong một niệm chính là căn bản để thành Phật. Thanh có, chẳng sanh; Thanh không, chẳng diệt. Hết thảy chúng sanh từ vô thỉ đến nay, do mê trái cái Nghe vốn có, đuổi theo thanh mà lưu chuyển, chỉ cầu đa văn, chẳng hiểu quán tâm. Dẫu trì pháp do chư Phật đã nói, chẳng hiểu cái tâm “có thể nghe” của chính mình, cho nên chẳng thể khế hội cái sẵn có, lãnh nhận của báu gia truyền. Vì thế, kinh Lăng Nghiêm dạy: “Tương văn trì Phật Phật, hà bất tự văn văn. Phản văn văn tự tánh, tánh thành vô thượng đạo” . Quán Thế Âm Bồ Tát xưa kia được Quán Thế Âm Như Lai dạy dùng Văn, Tư, Tu để nhập tam ma địa, bèn nhập lưu vong sở, chứng Viên Thông chân thật. Mọi người sau khi đã nghe tiếng, và trước lúc chưa nghe, hãy quán ngược lại cái tánh Nghe này là “do thanh mà sanh, theo thanh mà diệt” ư? Hay là “chẳng do thanh mà sanh, chẳng theo thanh mà diệt” ư? Quán sát như thế, sức đến cùng cực, công đã tinh thuần, tự nhiên Văn Trần (thanh trần) thanh tịnh, tánh Nghe rõ ràng, tức là Quán Âm Đại Sĩ chẳng thể hay khéo một mình được! Hải chúng hiện tại và vị lai, đều phải xếp hàng thành đội ngũ chỉnh tề sau [người đã hiểu điều đó]. Tuy vậy, hãy nói một câu cuối cùng, lại làm gì nữa đây? (Ra oai quát lớn, bước xuống pháp tòa).

32) Trên tri kiến lập thêm tri kiến, đó là cái gốc của vô minh. Tri kiến chẳng thấy tức Niết Bàn, “chẳng lập” liền đều cùng thoát khỏi, diệu đế ngàn thánh chẳng thể truyền.

Chúng sanh trầm luân sanh tử, chư Phật chứng đắc Niết Bàn, đều do một niệm làm căn bản. Nhưng một niệm ấy, vốn trọn đủ chân giới, chân định, chân huệ, vốn chẳng có vọng tham, vọng sân, vọng si. Chúng sanh mê trái tự tâm, rong ruổi hướng ra bên ngoài truy cầu, chẳng thể biết rõ cái vốn sẵn có. Đối với cái vốn chẳng có, cho là pháp thật sự có. Vì thế, do sáu căn tiếp xúc sáu trần, dẫn khởi sáu thức. Từ đấy, phát sanh vô lượng các thứ tri kiến, chẳng biết căn và trần vốn là không, thức tánh như huyễn. Không thể phản quán nội chiếu, khôi phục bổn thể, đến nỗi luân chuyển sanh tử chẳng có kỳ hạn. Nếu biết tất cả tri kiến hiện tiền này vốn tự chẳng sanh, tự nhiên đối với các trần cảnh chẳng dấy lòng nắm níu. Hễ chẳng duyên theo trần, căn chẳng có duyên gặp gỡ, liền nhanh chóng chứng Bồ Đề Niết Bàn. Vì thế, kinh Lăng Nghiêm dạy: “Tri kiến lập kiến, tức vô minh bổn. Tri kiến vô kiến, tư tức Niết Bàn vô lậu chân tịnh” (Từ trên sự hay biết mà lập thêm một cái thấy nữa. Đó chính là cái gốc của vô minh. Chẳng thấy có sự hay biết thì chính là Niết Bàn vô lậu chân tịnh). Đó gọi là “vạn cảnh bổn nhàn, duy tâm tự náo” (vạn cảnh vốn thanh nhàn, chỉ có tâm tự náo động). Hễ tâm chẳng sanh, vạn pháp đều dứt! Lại nói một câu cuối cùng để làm gì vậy?

(Chống trượng nói): Hoa trên cành, Xuân nở. Đầm lạnh, bóng trăng in.

33) Chuyện này không lúc nào chẳng hiện. Mọi pháp, mọi sự vốn tự nhiên. Chạm cảnh mà hay biết tự tánh. Há còn nhọc lòng hỏi tổ Thiền?

Nếu luận theo Đệ Nhất Nghĩa, thì nơi mỗi người, vốn đã tự sẵn có, chẳng thừa, chẳng thiếu. Chuyện nào cũng đều hiển lộ, pháp nào cũng phô bày trọn vẹn. Khác nào Xuân đến hoa nở, chẳng khác kênh đã hình thành, nước bèn chảy theo. Tùy theo “đi, đứng, nằm, ngồi” mà hiển lộ thần thông vốn có. Trong “thấy, nghe, hay, biết”, làm Phật sự to lớn. Khạc nhổ, nhấc tay, mặc áo, ăn cơm, mỗi mỗi đều là ý “[tổ sư Đạt Ma] từ phương Tây đến [Trung Hoa]”. Bát Nhã luôn khế hợp Tổ Sư Thiền. Ba đời dứt bặt, trọn chẳng có biến đổi từ đầu đến cuối. Mười pháp giới lặng chìm, há có nóng lạnh đắp đổi? Nhưng vầng trăng rạng ngời giữa trời, sông nào cũng đều hiện bóng. Ví như thủy ngân rơi xuống đất, giọt nào cũng tròn xoe. Đúng là khó gọi tên, khó hình dung, quả thật tối diệu, tối huyền. Ngàn trăm năm trước, cổ nhân đã sẵn biết tự thọ dụng tam muội do người hiện thời chứng đắc, đã viết sẵn một bài kệ tụng như sau: “Nhất khí bất ngôn hàm hữu tượng, vạn linh hà xứ tạ vô tư, hiệp lộ đào hoa phong vũ hậu, mã đề vô địa tỵ tàn hồng” (Một khí không lời dung vạn tượng, vạn linh chẳng chốn dứt vô tư, nẻo hẹp sau mưa đào tơi tả, vó ngựa không chỗ tránh hoa rơi).

(Chống trượng nói): Muốn biết mai sau như thế nào, chỉ nghe vạn chuyện giống như ông.

34) Ta giơ gậy nâng trời chống đất. Thấu triệt đại ý “đến từ Tây”. Trước mắt mọi người liền trải tòa, bèn tuyên dương Đệ Nhất Nghĩa Đế.

(Nâng trượng nói): Một cây gậy chống, sống động như rồng, Thể vốn vắng lặng, tác dụng vô cùng. Thâu lại, đặt yên trong vi trần; phóng ra, chứa đựng thái hư không. Phô bày vật quý, tuôn chất báu đều là chuyện thừa thãi, “làm mái chèo, làm mưa dầm” đừng bỏ công. Nếu là bậc Thiền giả có mắt, “cho” hay “đoạt” đều có thể chấn hưng Tông phong. Cổ đức nói: “Ông có chiếc gậy chống, đoạt chiếc gậy của ông. Ông chẳng có gậy chống, cho ông chiếc gậy chống”. Lại nói: “Ông có chiếc gậy chống, cho ông chiếc gậy chống. Ông không có gậy chống, đoạt gậy chống của ông”. Lại nói: “Hai phen cho và đoạt, là biệt hay là đồng?” Hãy gác “đồng” hay “biệt” tại đó, mọi người đã biết gậy chống hay chưa? Cái gậy chống ấy vốn chẳng có sanh; vì thế, kiếp thành mà nó chẳng sanh. Vốn chẳng có diệt, cho nên kiếp hoại mà chẳng diệt. Tuy có hình tướng, ngũ nhãn rốt cuộc chẳng thể nhìn ngó! Có đại lực dụng, mười pháp giới thảy đều dựa vào. Tuy nhiên, chuyện này lại là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Lay lay động động hướng cơ duyên, liền thấy rồng bay, báo đổi hình.

35) Đệ Nhất Nghĩa Đế trọn không lời. Nói và chẳng nói thảy đều đúng. Ví như đất dày và trời thẳm. Cõi thế không ai tránh được đâu!

Nếu luận theo Đệ Nhất Nghĩa, đúng là nên giải tán [pháp tòa]. Chính mắt thấy mà đạo vẫn còn, thì mới là bậc anh liệt. Tu Bồ Đề ngồi yên trong thạch thất, Thiên Đế Thích rải hoa tán thán. Các vị Bồ Tát đều diễn nói pháp Bất Nhị, Duy Ma Cật im lặng chẳng bàn. Vì thế biết: Tâm thông diệu đế, chẳng nói mà thường hừng hực nói. Tâm thần khế hợp chân thừa, chẳng nghe mà pháp “vốn sẵn như vậy” thường được nghe. Hiểu rõ điều này, trúc xanh biêng biếc đều là Chân Như. Hoa vàng thơm ngan ngát, không gì chẳng phải là Bát Nhã. Ngày qua, tháng lại, vốn thuộc tướng thường trụ. Mây bay, sông chảy, mới thấy hình dạng chẳng dời. Sấm rền, gió lay, băng tan, lá rụng, quạ kêu, sẻ hót, sắc núi, tiếng khe, mỗi mỗi đều bàn Thật Tướng, thứ nào cũng hoàn toàn hiển lộ Pháp Thân. Mọi người từ sáng đến tối, sáu căn đối trước hết thảy cảnh giới, chẳng có thứ gì không phải [Pháp Thân]! Sao lại đợi sơn tăng khua mép, múa lưỡi thì mới là Đệ Nhất Nghĩa ư? Do vậy, chẳng tiếc khẩu nghiệp, triệt để nói toạc ra. Tuy vậy, do trai tăng vui mừng mà khen ngợi một câu là để làm gì vậy?

(Chống trượng nói): Xuân gieo một hạt thóc, Thu thâu hoạch muôn hạt.

36) Há cần bàn Đệ Nhất Nghĩa Đế. Vạn tượng sâm la nói với nhau. Mưa xô giàn cải rơi đầy đất. Gió cuốn tơ liễu bay lên trời.

Nếu luận theo Đệ Nhất Nghĩa, không chỉ sơn tăng chẳng có pháp gì để nói; ngay cả ba đời chư Phật cũng sẽ treo miệng trên vách! Tuy vậy, đạo vốn chẳng thể nói, mượn lời nói để hiển đạo. Lại từ cửa ngõ thứ hai, trực chỉ con đường hướng thượng. Nếu sơn tăng chưa thăng tòa, trước khi duy na bạch chùy, triệt để tiến thủ, thì còn lải nhải đôi chút. Nếu không, đang cưỡi trâu mà tìm trâu, tới thuở nào mới xong? Mọi người từ sáng đến tối, cử động, nói năng, đều nương theo sức oai thần của Đệ Nhất Nghĩa. Do vì ở ngay trước mặt mà bỏ lỡ quá đỗi, sơn tăng chẳng tiếc lông mày quét đất, lại nêu bày ra. Chuyện này trước nay vốn đã hiện thành, chẳng ngại nói với các vị. Cây mai trên non, cội bách trước sân thường hiển lộ, mưa ban đêm, gió mùa Thu tỏ hiện lẫn nhau. Trên trời mây trắng lững lờ từng đám, đầu cành chim hót véo von. Nước trôi, hoa nở đừng bỏ lỡ; áo ấm, cơm thơm tự hiểu rành. Nhân, nghĩa, lễ, trí ta đều đủ, mừng, giận, buồn, vui há phải tình? Gặp duyên ngộ cảnh hay tiến thủ, kham báo ơn Phật, độ chúng sanh. Lại nói một câu cuối cùng để làm gì vậy?

(Chống trượng nói): Đã khí khái rồi càng khí khái. Chẳng phong lưu cũng vẫn phong lưu!

37) Đấng pháp trung vương vừa hướng thượng. Sâm la vạn tượng thảy nêu bày. Mắt thấy căn trần đều rụng sạch. Vô biên nhiệt não thảy thanh lương.

Chuyện hướng thượng nêu bày như thế nào? Lông rùa ngắn củn, sừng thỏ dài cả trượng. Chẳng phải tâm, chẳng phải sắc, lớn tột cùng, cứng tột bậc. Mảy trần chẳng lập, vạn đức phô bày trọn vẹn. Núi hình chẳng do đâu mà bí mật, khối uẩn há thể chứa đựng? Lìa vọng tướng (tướng hư vọng) huyễn hóa, trọn chân thường tịch chiếu. Trơ trọi, chẳng cùng vạn pháp làm bầu bạn. Sống động, riêng chấn hưng giềng mối to tát của Phật. Như chim bay lượn trên không, chẳng có chỗ vướng mắc; giống như nước đổ vào đồ chứa, sẽ vuông hay tròn theo [hình dạng của đồ chứa] đó. Có thể làm Phật, có thể làm Tổ, kham làm thánh, kham thành cuồng. Khởi tâm suy lường, sẽ mau chóng đánh mất chân giác. Lìa niệm hay biết, trực tiếp thấu đạt hiện lượng. Trên noi theo Phật, Tổ, mãi dùng tàu thuyền. Chẳng chấp một pháp, chuyện gì cũng hiển lộ đại ý “đến từ Tây”. Chẳng bỏ sót một vật, ai nấy đều phô bày quang cảnh của chính mình. Do vậy, gặp việc nhân bèn chẳng nhường, dốc cạn sức giúp đỡ. Chẳng cần dời núi, lấp hang, chẳng cần khoét thịt tạo thành vết thương. Ngay nơi thân khiến cho nhận biết, ngay nơi lưỡi khiến biết nếm vị, khiến cho khắp mọi người theo đường trở về nhà, đích thân thấy cha mẹ ruột của chính mình. Như thế nào là cha mẹ ruột của chính mình vậy?

(Chống trượng nói): Chống đất, nâng trời, ngang vũ trụ. Thấy nghe, đường nẻo lộ rành rành.

38) Chuyện hướng thượng nói như thế nào? Mọi pháp, mọi chuyện đều hiện tiền. Ngàn sông có nước, ngàn trăng rọi. Muôn dặm không mây, muôn dặm trời.

Chuyện hướng thượng, ngàn thánh chẳng truyền. Bất sanh, bất diệt, chẳng đổi, chẳng dời. Ngẩng trông càng thêm cao, dùi mài càng thêm cứng . Phàm chẳng thể giảm, thánh chẳng thể thêm. Chẳng có mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, mà mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý nương theo điều này để nhận biết, vận động. Chẳng có sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, mà là sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp; do vậy, ứng cơ tùy duyên. Tam thừa, Thập Địa từ đấy mà ra. Lục Độ vạn hạnh viên mãn nơi Thể. Diệu càng thêm diệu, huyền càng thêm huyền. Tâm muốn nghĩ mà ý dứt bặt, miệng toan bàn mà quên bẵng lời. Trí của Thân Tử (Xá Lợi Phất) chẳng thể biết, tài biện luận của Mãn Từ (Phú Lâu Na) chẳng thể diễn tả. Chỉ có ông cụ Thích Ca và cư sĩ Duy Ma bi tâm chân thật, thiết tha, chỉ thẳng nguồn pháp. Chẳng tiếc lông mày của chính mình quét đất, muốn cho khắp các quần sanh mũi hỉnh tận trời. Triệt để hiển thị cho người khác, do lấp miệng mà lặng im. Nói xem ngậm miệng lặng im lại hiển thị điều gì vậy?

(Chống trượng nói): Ôi! Một khí vô ngôn dung vạn tượng, vạn linh không chỗ tuyệt vô tư!

39) Chuyện hướng thượng mầu nhiệm vô cùng, liền lìa các pháp, chẳng “có, không”. Nếu tại đỉnh đầu mở chánh nhãn; căn cơ nào chẳng phải tông phong.

Chuyện hướng thượng chẳng dễ mò tìm. Vô tướng, vô hình, khó gọi tên, khó thấu đáo. Hết thảy đều là nó, mà hết thảy cũng đều chẳng phải. Hai bên chẳng lập, Trung Đạo chẳng dính mắc. Vừa nghe nói liền lãnh hội ý chỉ, vẫn là độn căn. Từ ngay một câu nói bèn hiểu rõ tông thú, vẫn là sai lầm. Lìa niệm, toàn thể liền hiển lộ; khởi tâm liền triệt để mai một. Sạch làu làu, đỏ hon hỏn, tròn xoe xoe, sáng rực rỡ, tuyên dương thì đã rộng lại càng rộng hơn, năm thời, tám giáo chẳng thể tận. Khế chứng thì đã giản ước lại càng giản ước hơn; cầm cành hoa, mỉm cười liền phó thác. Do vậy, lưu truyền khắp pháp giới, rộng mở đường cho kẻ hậu học. Mỗi pháp đều lập ra cương tông để truyền tâm, cùng thể hiện nơi tay và mắt để tiếp dẫn chúng sanh. Hoặc nhìn vào vách để an tâm, hoặc mài ngói để tháo gỡ trói buộc. Hoặc nhướng mày, chớp mắt, hoặc giơ nắm tay, dựng thẳng phất trần. Hoặc hành chánh lệnh bằng một gậy, hoặc chỉ lối về bằng tiếng hét, ắt đều khiến cho cái tâm mong ngóng chụp giật [của hành nhân] hết sạch, pháp tánh sống động. Như vẹt mây mà trăng tỏ lộ, như trời cao, biển rộng, khôi phục Phật tánh vốn sẵn có, vĩnh viễn chứng chân giác nơi tự tánh. Lại nói xem chân giác là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Ôi! Chân giác săm soi còn chẳng biết. Thoạt nhìn lại chẳng biết A Nan!

40) Chuyện hướng thượng pháp giới tôn sùng. Vô biên pháp tạng tận bao dung. Tam thế chư Phật từ đấy có. Giáo dưỡng phàm thánh thảy gồm trong.

Chuyện hướng thượng là cương tông của pháp giới. Chẳng chân, chẳng vọng, không khởi đầu, không kết thúc. Công sánh bằng tạo vật, khéo léo ngang hóa công. Mảy trần chẳng lập, muôn đức thuận theo, trọn khắp kẻ lanh lợi lẫn ngu xuẩn, bàng bạc trong ngoài Trung Hoa. Cha con vâng theo đó mà cha từ, con thảo, vua tôi nhờ đấy mà nhân hậu, trung thành. Ví như nguyên khí ngập tràn vũ trụ, khác nào thái hư diệt sạch dị, đồng. Dẫu tích tập Hoặc nghiệp, ở trong chướng ngại mà chẳng trở ngại. Đúng là viên thành phước huệ! Tuy ở trong chỗ thông suốt mà chẳng thông suốt, hết thảy đều chẳng phải là lý ngoài vạn tượng. Hết thảy đều là trong lúc khế hợp đạo, tánh và tướng thấu triệt lẫn nhau, Lý Sự viên dung. Thức chẳng thể hiểu, trí chẳng thể tột cùng. Đó gọi là “có mà chẳng có”. Đó gọi là “không mà chẳng không”. Đúng là khuôn mẫu to lớn để đúc thành Phật quả, là thần long tuôn mưa pháp. Mê thì sẽ oan uổng luân hồi bảy nẻo, ngộ bèn chứng thẳng đại hùng. Mọi người muốn đạt được điều này, nhận biết chủ nhân ông trong nhà của chính mình, còn ngại gì nữa chăng?

(Chống trượng nói): Quán kỹ chỗ cúi, ngửa, nghe, nhìn. Hết thảy vì ông hiện ngọc dung.

41) Chuyện hướng thượng xuyên suốt các cõi. Thấu trời thông đất thật phân minh. Thênh thang giống hệt đường vua dạo. Cõi thế chẳng ai dám đặt chân.

Chuyện hướng thượng lìa kiến, siêu tình, khó nghĩ, khó bàn, khó hình dung, khó gọi tên, chẳng khởi đầu, chẳng kết thúc, chẳng hoại, chẳng thành. Trước sắc chẳng phải là sắc, sau tiếng chẳng phải là tiếng. Sâu thẳm, u viễn không ai đến. Phẳng phiu, thẳng lối đáng nên liên tục tiến lên. Hoa đàm Thật Tướng tỏa hương thơm ngát. Chim nói pháp yếu hòa giọng thánh thót. Cây mai trên non, cội bách trước sân thường hiển lộ. Mưa đêm, gió thu tỏ rạng lẫn nhau. Chạm vào mắt bèn hiểu rõ tông như nước đổ xuống ghềnh. Qua tai đạt được ý chỉ như cây cối sum suê. Năng lẫn Sở cùng mất, ba đời dứt bặt, căn trần vượt thoát, vạn đức viên minh. Đã đến đứng nơi đỉnh non chót vót, cần phải hướng đến đáy biển sâu thẳm. Chẳng rời nơi đang ở, đến thẳng giác thành. Cảnh và trí hòa lẫn vào nhau, chứng Tịch Diệt Nhẫn. Tri kiến đắp đổi, đạo khế hợp Vô Sanh. Đắc thường, lạc, ngã, tịnh nơi Phật địa, đủ đức “nguyên, hanh, lợi, trinh” của Càn. Do vậy, trên hoằng dương Phật đạo, dưới tế độ quần manh, khiến cho ai nấy đều đạt được cái tâm diệu giác vốn có. Từ đấy, muôn kiếp luôn hưởng thái bình. Mọi người có biết cảnh tượng thái bình hay chăng?

(Chống trượng nói): Cõi bờ pháp giới không ai chiếm. Gió trăng quê cũ có ai tranh?

42) Chuyện hướng thượng rời lìa ngôn thuyết. Chẳng sanh, chẳng diệt, vốn tự nhiên. Trọn không một pháp nuôi vạn tượng. Lửa hồng thường nở đóa sen tươi.

Chuyện hướng thượng hình dung thế nào? Bất sanh, bất diệt, chẳng phải sắc, chẳng phải không, chẳng ở chặng giữa, trong, ngoài, không thuộc quá khứ, hiện tại, vị lai. Sanh tử và Niết Bàn đến đấy đều là hoa đốm trong hư không. Chúng sanh, chư Phật, ở đây đều là giả danh. Vắng lặng, tuy đủ ngũ nhãn mà chẳng có cách gì thấy được! Cao minh thay! Dẫu trọn tứ biện tài, chẳng thể tuyên dương. Chẳng có hình tượng mà đứng đầu vạn tượng. Chẳng phải pháp mà là cội nguồn vạn pháp. Thánh do vậy mà thành thánh, hiển các đức mà chẳng trụ vào đức. Phàm do vậy mà là phàm, tạo các lỗi mà chẳng nhiễm lỗi. Tình tưởng chẳng thể nghĩ; danh từ, ngôn thuyết há thể diễn tả? Mê thì trầm luân mãi trong biển khổ; ngộ bèn nhanh chóng lên tánh thiên! Nếu có thể nội chiếu phản quán, ngay lập tức thấu triệt nguồn tâm, lần lượt dùng tâm ấn tâm, khiến cho lửa hết mà củi truyền, tột cùng đời vị lai tiếp nối huệ mạng, khiến cho khắp muôn loài tận mắt thấy diện mạo trước khi sanh ra. Lại nói “thấy diện mạo trước khi sanh ra” là thấy như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Ôi! Sáng ra rửa mặt mò trúng mũi, hai lỗ hít thở ngay trên đầu!

43) Chuyện hướng thượng lìa chân lẫn vọng. Phàm tình vốn là tạng Như Lai. Đoạn trừ phân biệt sạch làu làu, liền chứng Tỳ Lô sát trần tướng.

Chuyện hướng thượng có tướng trạng ra sao? Chẳng trược, chẳng thanh, chẳng chân, chẳng vọng. Lìa trọn bốn câu, bách phi nào báng? Diệu dụng khó nghĩ, công huân lạ lùng vô lượng! Không chẳng phải không, có chẳng phải có. Trái nghịch chẳng trái nghịch, hướng về chẳng hướng về. Tâm muốn nghĩ mà quên bặt suy tưởng, miệng toan bàn mà từ ngữ mất sạch. Chỉ vì dân chúng sử dụng thường ngày mà chẳng biết, cho nên cảm chư Phật xứng tánh diễn nói. Muốn đạt được chỉ quy, cần phải thân cận bậc thầy. Tâm hãy khéo hiểu ý chỉ “dựng phất trần, giơ nắm tay”. Đừng bỏ lỡ nước trôi, hoa rụng. Chạm vào mắt đều là Bồ Đề, động niệm liền thành nghiệp chướng, liền đạt được nhất tâm chẳng sanh, lục căn rỗng tuếch. Thân lẫn thế gian đều mất, rốt ráo trở về nguồn. Nhân và pháp cùng mất, triệt để thỏa đáng. Đến đấy thì trời cao biển rộng, mây tan, trăng sáng. Niết Bàn, sanh tử giống hệt như nhau. Phiền não, Bồ Đề chẳng hai tướng. Chứng thường trụ Pháp Thân, dứt trôi lăn trong luân hồi. Do đã được thiết tha cầu thỉnh, thấy điều nhân chẳng nhường, mỗi mỗi đều giãi bày trọn hết, ai nấy đều cúng dường trọn khắp.

(Chống trượng nói): Ôi! Đừng bắt chước nuốt trộng quả táo, nêu bày mùi vị cho người xem.

44) Chuyện hướng thượng nêu cao chánh lệnh: Dẹp ma, chế ngoại, hun phàm thánh. Vô thỉ vọng hoặc tiêu tan sạch, nhanh chóng khôi phục tánh Chân Như.

Chuyện hướng thượng toàn là nêu chánh lệnh. Diệu dụng khôi phục rộng lớn, oai lực hùng tráng. Giết, sống tự tại, như kim cang vương đao. Đẹp, xấu cách biệt vời vợi, như ma ni, gương báu. Mũi nhọn hơi hé lộ, beo biến hình, rồng bay lên. Ánh lửa vừa nhá, chuyển phàm thành thánh. Khác nào nước chảy thành sông, giống như búng dây mực [đánh dấu, thợ cưa liền xẻ] thẳng gỗ. Nhanh chóng khiến cho vượt thoát căn trần, dường như không trung sương tan, trời rạng. Định huệ viên minh, như muôn sông lặng sóng, ánh trăng bèn hiện. Do vậy, tam thừa an tâm, quần ma xin tha mạng. Trời đất trong sáng, bình yên, nước hưởng ân, dân vui mừng. Dứt luân hồi huyễn hóa, lìa hố sâu sanh tử. Luận về Thể: Chẳng sanh, chẳng diệt, chẳng cấu, chẳng tịnh. Tâm hành xứ diệt, ngôn ngữ dứt sạch. Bao trùm mười pháp giới vẫn còn dư, hết sạch ba đời chẳng thừa sót. Là cương tông của pháp tạng, là cốt lõi để tu trì. Đấy chính là chân tâm linh tri ly niệm của chính hành nhân, là Phật tánh tùy duyên bất biến. Chỉ vì vọng tưởng chấp trước, bao kiếp chẳng thể đích thân chứng đắc. Hãy nói xem lúc chứng là như thế nào?

(Chống trượng nói): Ôi! Biển lặng, trời trong, trăng rạng ngần. Khắp trời trọn đất đều thanh tịnh.

46) Hăng hái tối thắng kim cang tâm. Thọ trì Như Lai kim cang giới. Nhập lưu, quên Sở chứng tịch diệt. Bao kiếp theo gót Quán Tự Tại.

Như Lai chế định giới để điều ngự chúng sanh, làm cầu bến trong biển khổ, là người khéo hướng dẫn trong đường kinh sợ. Kẻ tiểu căn nương theo, liền được lìa ác đạo, sanh lên trời, chứng Chân Đế, nhập Niết Bàn. Người đại căn nương theo, mau chóng khôi phục vạn đức vốn có, diệt vô minh, thành Phật quả. Lô Xá Na Phật dùng giới làm Thể. Do không điều ác nào chẳng hết sạch, nên gọi là Tịnh; không điều thiện nào chẳng trọn vẹn, nên gọi là Mãn . Cần phải biết Báo Thân viên mãn của mười phương chư Phật đều do nghiêm trì tịnh giới mà quyết chứng. Các ông đã là Phật tử, đã thọ Phật giới, ắt phải noi theo bậc tiên giác, nghiêm tịnh Tỳ Ni (Vinaya, giới luật). Thà táng thân mất mạng, chẳng để hủy phạm đôi chút thì mới thanh tịnh ba nghiệp, thành đại pháp khí. Rốt cuộc sẽ nêu gương rộng lớn cho cả tam giới, làm bậc đại đạo sư, nắm giữ kim chỉ nam cho vạn hạnh, đạt được tổng trì của pháp tạng, đoạn phàm tình để hiển thánh trí, báo Phật ân hòng độ chúng sanh.

(Chống trượng nói): Nhân giới sanh định, nhân định phát huệ, tam học viên minh, hai đằng ngát thơm.

46) Vô thượng Bồ Đề: Giới làm gốc. Trì giới, khối công đức viên thành. Vượt thoát căn trần chẳng chấp trước. Đó gọi là trì Đệ Nhất Nghĩa.

Đức đại giác Thế Tôn khiến cho khắp các chúng sanh khôi phục nguồn tâm vốn có, nhập cảnh giới của Phật. Từ đầu đến cuối, chỉ có Giới để nương cậy. Nếu chẳng trì giới, còn chưa thể đạt được thân hữu lậu bị nghiệp trói buộc trong đường trời người, huống hồ trọn đủ các công đức, viên thành Chủng Trí ư? Ví như muốn trở về cố hương, chẳng có Giới làm chân, sẽ chẳng thể đến. Muốn nhặt lấy các thứ báu, không có Giới làm tay, sẽ chẳng thể thâu hoạch! Giới là thánh dược để khử phiền hoặc. Giới là toa thuốc tốt lành nhằm diệt huyễn khổ. Giới đúng là tàu thuyền hòng thoát biển sanh tử. Giới là bậc thang để lên núi Niết Bàn. Chẳng trì giới mà tu điều lành, phước hết, vẫn phải đọa lạc. Có thể trì giới để tu thiện; nhân tròn vẹn, ắt thành giác đạo. Các ông tu trì tịnh giới của Phật, gặp các cảnh duyên, ắt cần phải hiểu rõ tam luân thể không, sáu trần chính là giác. Tự nhiên căn và cảnh chẳng dính mắc, thân tâm vĩnh viễn thanh tịnh. Gần thì là ruộng phước tốt lành cho ba cõi, xa là bậc Điều Ngự của chín pháp giới.

(Chống trượng nói): Kính tuân lời Phật dạy thanh tịnh, quyết thoát Sa Bà vượt muôn loài.

47) Trong đời thanh tịnh như hoa sen. Sanh trong bùn nhơ chẳng nhiễm trần. Đối cảnh vô tâm, dứt tỳ vết. Thấy thấu Oai Âm người chốn nào?

Hết thảy chúng sanh luân hồi lục đạo, sanh tử, tử sanh, sanh sanh tử tử trải bao kiếp dài lâu chẳng thể thoát lìa. Như con thiêu thân gieo mình vào đèn, tự bị đốt cháy. Như tằm kéo kén, tự khiến bị trói buộc. Xét đến cái nhân căn bản, đều do chẳng biết một niệm tâm tánh của chính mình vốn là Phật. Mê tâm đuổi theo cảnh, trái giác, hợp trần, dấy tham, sân, si, tạo giết, trộm, dâm, đến nỗi nghiệp chất như núi, biển sanh tử sâu thăm thẳm! Đức đại giác Thế Tôn đặc biệt rủ lòng thương xót, mở ra khuôn mẫu giới rộng lớn để phổ độ quần manh. Trong kinh Phạm Võng, [đức Phật] đã cực lực khuyên lơn, khen ngợi: “Ông là Phật sẽ thành, ta là Phật đã thành”. Thường tin như thế, giới phẩm đã trọn đủ. Các ông đã phát Bồ Đề tâm, thọ giới cấm của Phật, ắt đối với căn thân của hữu tình, khí giới của vô tình, biết rõ Ngũ Uẩn vốn là không, sáu trần như huyễn, thoát trọn vẹn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, chẳng chấp sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp. Do vậy, một niệm chẳng sanh, ba đời đoạn dứt, diệt hết các Hoặc, vạn đức phô bày trọn vẹn.

(Chống trượng nói): Gió huệ lùa quét sạch trời cao, Phật nhật nghiễm nhiên chiếu hư không.

48) Vô thượng Bồ Đề: Giới là gốc. Hoa Nghiêm đại giáo nói như vậy. Ba nghiệp thanh tịnh lìa tỳ vết, như lưu ly sạch đựng trăng báu.

Đức đại giác Thế Tôn xuất hiện trong thế gian, thuận theo căn cơ của chúng sanh, rộng diễn ngôn giáo. Nói giản ước, chẳng ra khỏi Tam Học. Tam Học như thế nào? Chính là Giới, Định, Huệ. Giới có thể nhiếp thân, Định có thể chế tâm. Chiếu lý phá Hoặc, chỉ có Huệ để nương cậy. Ba pháp nương tựa lẫn nhau thì mới đạt được lợi ích to lớn. Như tay rửa lẫn nhau thì mới được thanh tịnh. Bước đầu nhập môn, Giới trọng yếu nhất. Dẫu đạt đến rốt ráo, cũng chẳng lìa bỏ. Giới là pháp giới, thống nhiếp các pháp. Do vậy biết: Thiền chính là Giới, Giới chính là Thiền. Không chỉ phân chẳng thể phân, mà hợp cũng chẳng thể hợp. Vì thế, kinh Phạm Võng nói: “Chúng sanh thọ giới của Phật, liền dự vào địa vị của chư Phật”. Các vị đã thọ Phật giới, ắt phải nghiêm trì, hệt như dùng phao nổi để vượt biển, chẳng dám để hư hoại chút nào! Thoạt đầu giữ thân chẳng làm; kế đó, giữ cho tâm chẳng khởi. Do vậy, ba nghiệp thanh tịnh, ba đức phô bày trọn vẹn, chứng Vô Sanh Nhẫn, lên địa vị Bất Thoái, mới biết tự tâm vốn là Phật, chỉ vì vọng tưởng, chấp trước, trải nhiều kiếp chẳng thể chứng đắc. Hãy nói khi chứng đắc thì sẽ như thế nào?

(Chống trượng nói): Mây tan, trăng lộ, trời biếc rạng. Cấu trừ, sáng đến, gương báu ngời!

49) Thế gian vạn tượng thảy đều không. Diệu tánh viên minh lìa đầu cuối. Nghiêm tịnh Tỳ Ni chẳng hủy khuyết. Kham thừa Phật Tổ cổ gia phong.

Phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng. Chúng sanh chẳng hiểu rõ, hư vọng dấy lên chấp trước. Thuận cảnh thì tham, nghịch cảnh bèn sân. Trong cảnh trung dung mà vẫn ngu si. Do tham, sân, si, tạo giết, trộm, dâm. Hễ mê bèn vĩnh viễn mê từ kiếp này sang kiếp khác. Luân hồi sáu nẻo, trọn chẳng có thuở thoát ra. Do bởi duyên ấy, cảm Phật thương xót, giơ cao lưới giới, theo chiều dọc dựng trọn khắp pháp tràng, khiến cho [chúng sanh] giữ miệng, nhiếp thân, đoan tâm, chánh niệm. Đừng làm các điều ác, vâng làm các điều thiện. Lại dạy phản quán nội chiếu, thấu hiểu tự tánh thấy, nghe, hay, biết. Sức tột bậc, công tinh thuần, phá toang phiền hoặc Kiến, Tư, vô minh chìm đắm, mới biết Tứ Đại vốn là không, Ngũ Uẩn chẳng phải có. Ngã còn trọn chẳng thể được, cảnh lại do đâu mà phát sanh? Từ đấy, sáu căn thanh tịnh, tam đức viên minh. Chẳng chấp vào hai bên, chẳng ở nơi Trung Đạo. Khế nhập tánh giới vô tác, chuyển nguyện luân vô trụ, khiến cho khắp pháp giới hữu tình đều cùng lên bờ kia Tỳ Ni.

(Chống trượng nói): Siêng thọ Ba La Đề Mộc Xoa, liền sanh đại giác pháp vương gia.

50) Túc căn gieo sâu chẳng chuyển dời. Chẳng nhiễm trần duyên, kết Phật duyên. Giới kiểm nghiêm minh, chuộng rộng tiến. Khác nào riêng có một tầng trời!

Diệu tánh viên minh vốn chẳng sanh diệt. Hư linh thấu triệt rỗng rang, lặng trong, thường hằng. Vốn lìa danh xưng “phàm, thánh”, há có chuyện sanh tử? Hiềm rằng chúng sanh mê trái bổn tâm, hư vọng dấy lên phân biệt. Do vậy, khởi Hoặc, tạo nghiệp, luân hồi sáu nẻo. Đại giác Thế Tôn thương xót các hàm thức ấy đã ôm báu như ý mà cam chịu bần cùng. Do vậy, vận lòng từ vô duyên rộng lớn, khởi đại bi đồng thể, thị hiện sanh trong thế gian, thành Đẳng Chánh Giác, mở pháp hội Phạm Võng cao cả, để nêu ra khuôn phép xuất thế tốt lành. Trên thì nhiếp thọ thánh nhân tam thừa, dưới nhiếp thọ lục đạo phàm phu. Bất luận tăng, tục, nam, nữ, thiên, tiên, quỷ, súc, phàm là kẻ có tín tâm, đều dạy họ thọ trì. Dẫu táng thân mất mạng, chẳng dám sai phạm chút ít. Thoạt đầu là do ngăn ngừa sai trái mà cấm ngăn điều ác. Kế đó là đoạn Hoặc, chứng Chân, khôi phục cái tâm vốn sẵn thanh tịnh, hoàn phục tánh diệu giác viên minh. Đó chính là đại ý [vì sao] đức Thế Tôn chế giới, Phật tử trì giới vậy. Các ông đã thọ Phật giới, ai nấy hãy gắng lên!

(Chống trượng nói): Họ là trượng phu, ta cũng thế. Chẳng nên tự khinh mà thoái khuất.

51) Giới: Thuyền chở người vượt biển khổ. Như vượt sóng cả đến

bờ kia. Tam nghiệp tinh thuần chẳng hủy phạm. Siêu phàm nhập thánh cứ ngao du.

Như Lai do một đại sự nhân duyên mà xuất hiện trong cõi đời. Vừa mới thành Chánh Giác, liền chế giới pháp Ba La Đề Mộc Xoa để hun đúc phàm thánh, phạm vi bao gồm khắp chín pháp giới, khiến cho hữu tình trong khắp pháp giới cùng thành Vô Thượng Giác Đạo. Do vậy, kinh Phạm Võng dạy: “Chúng sanh thọ giới của Phật, liền dự vào địa vị của chư Phật, địa vị đã đồng đại giác, là Phật tử thật sự”. Do vậy biết một pháp “giới luật” trên thì là Tam Hiền, Thập Thánh nương vào đó để phá sạch vô minh, vào biển trí của Phật; dưới thì lục đạo tam đồ nương vào pháp này để nhanh chóng lìa quả khổ, vĩnh viễn dứt cái nhân gây khổ. Đúng là chiếc thuyền từ trong biển khổ, là bè báu nơi bến mê, là đạo trọng yếu để thoát sanh tử, là phương kế to tát để chứng Tịch Diệt. Nếu thân, ý, nghiệp có thể sạch tợ băng, sương, hễ đã thọ rồi, vĩnh viễn chẳng hủy phạm. Lại còn thương mình, xót người, tổn mình, tổn người, phát Tứ Hoằng Nguyện rộng lớn, tu khắp Lục Độ, cạn khô biển phiền não, vào biển trí huệ, lìa cái thân trói buộc bởi nghiệp, chứng thân thanh tịnh. Phàm là kẻ có tâm đều có thể kham làm Phật. Phật tử thọ giới, ai nấy hãy nên y giáo tu tập.

(Chống trượng nói): Lò luyện to lớn chẳng phí vàng. Thánh phàm đều khôi phục sơ tâm.

52) Tội từ tâm khởi, dùng tâm sám. Khi tâm đã diệt, tội cũng mất. Tâm, tội, cả hai chẳng thể được. Thấy thấu tự tánh đại pháp vương.

Tâm vốn thanh tịnh, do mê muội mà ngược ngạo trở thành nguồn ác. Thân kham chở đạo, do vọng niệm mà trở thành rừng tội. Do vậy, đối với sáu trần cảnh, dấy tâm điên đảo, chẳng hiểu rõ “vốn là không”. Hư vọng sanh tham đắm, hệt như voi cuồng chẳng câu thúc. Vượn, khỉ trèo lên cây, nhảy nhót, quăng, bắt, chẳng thể ngăn cấm được! Đại giác Thế Tôn do bởi duyên ấy, chế ra giới luật, khiến cho họ thọ trì, sám trừ tội khiên trước kia, như giặt áo cũ; vun bồi hạt giống trí huệ cho tương lai, như gieo hạt thóc ngon. Do nhiếp thân mà dần dần đạt đến lắng lòng, từ trói buộc mà chuyển thành giải thoát. Do vậy biết căn và trần cùng nguồn, trói buộc và giải thoát chẳng hai. Có thể trì giới thì nơi nơi giải thoát; chẳng trì giới thì niệm nào cũng bị trói buộc! Trói buộc và giải thoát đều cùng là sáu căn, chỉ phân thành “mê, ngộ, trì, phạm” đó thôi! Đó gọi là “tâm, Phật, chúng sanh, cả ba chẳng sai biệt. Mê và ngộ cách biệt như trời cách biệt đất”. Bậc có trí lẽ đâu chẳng dùng Bát Nhã rất sâu, chiếu kiến Ngũ Uẩn đều không, hòng cầu độ tận hết thảy khổ ách, mau chóng thành vô thượng giác đạo ư?

(Chống trượng nói): Diễn Nhã nhanh khỏi bệnh cuồng đầu. Trì giới công đức chẳng thể lường.

53) Tam giới oai lực há thể lường, hay chuyển ba độc thành ba đức. Phật trí toàn là tâm chúng sanh. Ngược dòng bèn độ chẳng cùng cực!

Tâm tánh của chúng sanh và Phật chẳng hai. Do mê muội nên hư vọng dấy lên vô minh. Do tham, sân, si, mà tạo giết, trộm, dâm, trả thù lẫn nhau, trôi lăn trong sanh tử. Thoắt thăng, thoắt giáng, trồi lên, hụp xuống, đã trải bao kiếp lâu xa, chẳng thể thoát lìa. Đức Phật Thế Tôn ta là đại y vương, trị các thứ tâm bệnh của trọn khắp chúng sanh. Tâm bệnh dẫu nhiều, Tam Độc làm gốc. Chỉ có ba giới này có thể dẹp trừ hết sạch. Thọ Luật Nghi Giới, nghiêm trì chẳng phạm, chế ngự Tam Độc, chẳng cho chúng dấy lên hiện hành. Chế ngự lâu ngày, cái tâm định, đạt được Định Cộng Giới. Do định lực, chế phục Hoặc chẳng khởi. Sức giới định sâu xa, đắc Đạo Cộng Giới. Đoạn Hoặc chứng Chân, nhập lưu, vong Sở. Từ đó trở đi, chỉ tiến chẳng lùi, nhanh chóng khôi phục bổn tâm, viên thành Phật quả. Đã viên thành Phật quả, thường hưởng Tam Đức cho đến cùng tột đời vị lai, vô cùng, vô cực. Tam Độc hay Tam Đức, chỉ là một cái tâm này. Mê bèn thành độc, ngộ thì thành đức. Đạo có cách xa ư? Đụng chuyện bèn ngộ lẽ chân. Thánh xa vời ư? Thấu hiểu thì tâm bèn lãnh hội. Nếu các vị có thể như vậy, khắc cốt minh tâm, chẳng lìa một niệm hiện tiền, bèn chứng thân Pháp Vương.

(Chống trượng nói): Giới kiểm nghiêm tịnh như băng sương. Vô biên nhiệt não thảy thanh lương.

54) Vô thượng Bồ Đề: Giới làm nhân. Hay chuyển phàm thân thành Phật thân. Tâm, tánh vốn sẵn chẳng hai thể. Tùy duyên chuyển biến chỉ do người.

Tâm thuật vô thường, thuận theo hay trái nghịch bất định. Tập thói ác thì dễ, tập điều lành thì khó. Nhướng mắt dõi trông, toàn là bỏ gốc đuổi theo ngọn. Giữ lòng khăng khít, đi ngược dòng trở về nguồn. Vì thế nói: “Nhân tâm duy nguy, đạo tâm duy vi” (Lòng người biến đổi vô thường, đạo tâm nhỏ bé). Chẳng có khuôn phép để hướng dẫn, uốn nắn, ắt nhân dục (lòng ham muốn của con người) ngày càng lừng lẫy, nguy ngập trọn chẳng thể yên; thiên chân ngày một tối tăm, đã ít ỏi lại còn chẳng gìn giữ. Vì thế, đức Phật xuất thế, điều ngự chúng sanh, dùng giới luật để nhiếp thọ, ngõ hầu họ sẽ tuân theo quy củ, dùng quả báo để dạy dỗ, khiến cho họ hướng cát, tránh hung. Ngũ Giới, Thập Thiện, mở rộng nẻo nhân thiên. Tứ Hoằng, Lục Độ, mở toang cửa Niết Bàn. Do vậy biết giới là chỗ y chỉ của chúng sanh, là tàu thuyền trong biển khổ. Khai, giá, trì, phạm, treo gương sáng trong ruộng tâm. Cử động, nói năng, giữ ý địa trong ngần! Thường ôm lòng hổ thẹn, chẳng tự thụt lùi. Trong thì tôn trọng linh tánh của chính mình, ngoài thì ngưỡng mộ chư thánh. Từ đó, khôi phục nguồn tâm vốn có, thành vô thượng đạo. Dùng lợi ích trì giới để độ hết chúng sanh trái nghịch giới. Các ông ai nấy hãy nên tinh tấn, chẳng phụ cái tâm ban đầu.

(Chống trượng nói): Phật và chúng sanh vốn y hệt. Do trái nghịch giới, khác vời vợi!

55) Vô tác giới thể, sanh, Phật đồng. Phật thì giác ngộ, chúng sanh mê. Một niệm hiện tiền lìa Năng Sở, lập tức viên thành Phật Bồ Đề.

Vô tác giới thể vi diệu không chi sánh. Tâm chẳng thể nghĩ, miệng chẳng thể tính. Chứa đựng mười phương mà vẫn thừa, tột cùng ba đời chẳng hề sót! Ngước lên nhìn càng thêm cao, chẳng thấy đỉnh. Thăm dò càng thêm sâu, khó lường tận đáy. Giới là bổn sư của chư Phật, là từ mẫu của Bồ Tát. Ai nấy đều trọn đủ, ai nấy đều nương cậy. Hình tích còn chẳng có, há có sanh tử? Chỉ vì một niệm thuở đầu bất giác, đến nỗi bỗng dưng chạy theo cảnh mê Lý. Do vậy, vọng tưởng bùng dậy, nhân ngã nhanh chóng dấy lên. Trong tâm kết tham, sân, si, ái chẳng ngớt, ngoài thì hành giết, trộm, dâm, vọng chẳng thẹn. Vì thế, thoắt thăng, thoắt giáng, luân hồi dài lâu trong sáu nẻo. Thoạt chìm, thoạt nổi, trọn chẳng dựa nương. Như Lai xem các chúng sanh đều như con đỏ, giơ tay dìu dắt, cứu thoát khỏi nước, lửa, ngõ hầu họ đoạn ái kiến trần tình, nhận lãnh khuôn khổ Tam Quy, Ngũ Giới thơm thảo. Do Giới sanh Định, do Định phát Huệ. Định Huệ viên minh, đích thân thấy chính mình. Như thế thì không chỉ chẳng cô phụ sự giáo hóa của đức Phật, mà còn chẳng phụ linh tánh của chính mình. Lại còn có thể hướng dẫn chúng sanh, làm sứ giả của Như Lai. Hãy nói xem: Làm như thế nào để thấy chính mình?

(Chống trượng nói): Nơi chốn dương xanh kham buộc ngựa. Nhà nhà có nẻo thấu Trường An.

56) Có huệ, không phước, huệ chẳng thật. Có phước, không huệ, phước chẳng thuần. Phước huệ đầy đủ thành Chánh Giác. Phước huệ đều không, mãi trầm luân!

Muốn thành vô thượng giác đạo, ắt phải trọn đủ phước huệ. Muốn được phước huệ trọn đủ, ắt cần phải vào căn nhà tịnh giới đẹp đẽ. Pháp môn vô lượng, chẳng ra ngoài Lục Độ. Bố Thí, Trì Giới, Nhẫn Nhục, Tinh Tấn, Thiền Định, năm độ ấy được gọi là phước đức xuất thế. Một độ Bát Nhã được gọi là trí huệ xuất thế. Năm độ như mù, Bát Nhã như người dẫn đường. Năm độ chẳng có Bát Nhã, sẽ trở thành phước đức trụ tướng, chỉ đạt được tiểu quả nhân thiên, chẳng thể rốt ráo đến bờ kia, chẳng được gọi là Ba La Mật. Bát Nhã như tâm, năm độ như thân. Bát Nhã chẳng có năm độ, dẫu có giác chiếu, trọn chẳng thể thực hiện, cũng chẳng thể rốt ráo đạt tới bờ kia, chẳng được gọi là Ba La Mật. Sáu độ giúp lẫn nhau, pháp nào cũng đạt tới bờ kia. Như hai tay rửa lẫn nhau, mỗi tay đều được sạch sẽ. Một độ Trì Giới, thông trước, gồm sau, càng thiết yếu! Do chư Phật có thể trì giới, phước huệ trọn đủ, chứng Niết Bàn rốt ráo. Do lục phàm chẳng trì giới, phước lẫn huệ hoàn toàn chẳng có, trầm luân trong sanh tử ác đạo. Muốn thoát trần lụy, Giới là bậc nhất. Phật tử các ông, hãy nên nỗ lực!

(Chống trượng nói): Phước huệ chưa từng lìa đương niệm. Trì, phạm vốn chỉ tại nhất tâm.

57) Tự tâm thanh tịnh trọn vô trần. Phàm càng tăm tối, thánh càng mới. Nếu chịu nghiêm trì giới của Phật. Mây trôi, sương tan, thấy thiên chân.

Chân nguyên trong lặng, biển giác lặng trong. Vốn chẳng có đầu mối Năng và Sở, há có dấu tích phàm hay thánh? Nhưng bỗng dưng tình sanh, ngẫu nhiên thất niệm, đến nỗi sóng thức dấy trào, rúng động chân nguyên. Sóng vọng ùa khởi, cuộn trào biển giác. Từ đó, xuôi theo dòng, quên trở về, trái nghịch trí, rong ruổi mãi, chìm nổi theo sanh tử, tham nhiễm nơi thanh sắc. Do hướng về hay trái nghịch sai khác, đến nỗi có quả báo trong mười pháp giới. Do mê muội sâu hay cạn, bèn chia thành thăng trầm trong sáu nẻo. Muốn quay về cội, trở về nguồn, cần phải chuyên chú chế ngự tình, diệt vọng. Phương pháp chế phục và diệt trừ, không gì bằng trì giới. Chẳng trì giới, dẫu sẵn có thánh trí, toàn thể biến thành phàm tình. Có thể trì giới, sẽ chẳng lìa phàm tình mà thẳng thừng thành tựu thánh trí. Ví như nước kết thành băng, băng tan thành nước. Băng và nước cùng một tánh ướt, nhưng đông cứng hay tuôn chảy bất đồng, do tùy theo duyên [khác nhau] mà có lạnh hay nóng mỗi thứ mỗi khác. Hiểu điều này, sẽ nghiêm trì tịnh giới, trái trần, xuôi theo giác, như chôn cất cha mẹ, như cứu đầu cháy, dẫu ngàn vị thánh cùng nhau kéo lại, vẫn buông tay tiến lên trước, chẳng ngó lại. Các Phật tử thọ giới ai nấy hãy nên nỗ lực.

(Chống trượng nói): Căng lưới giới làm mẫu cho đời. Biển khổ vô biên cạn khô sạch!

58) Tứ Hoằng, Tam Tụ nghĩa vô biên. Nhiếp trọn pháp môn chẳng thể nói. Tam thế Như Lai từ đó có. Do trì hay phạm, chia thánh, phàm.

Đức Phật nói hết thảy các pháp để đối trị hết thảy các tâm. Tâm bệnh của chúng sanh vô lượng, pháp dược của Như Lai cũng vô lượng. Nhưng nêu tổng quát đại cương, nói theo lẽ trọng yếu thì Tam Tụ Tịnh Giới, Tứ Hoằng Thệ Nguyện thâu nhiếp không gì chẳng tận. Ví như trăng mọc giữa trời, in khắp muôn sông, Xuân về trên đại địa, trăm loài cỏ cây đều tươi tốt. Nay vì các vị, gộp chung lại để nói rõ Tam Tụ là gì? Thứ nhất là Luật Nghi Giới, không ác nào chẳng đoạn, tức là hoằng thệ thứ hai, “phiền não vô tận thệ nguyện đoạn”. Thứ hai là Nhiếp Thiện Pháp Giới, không điều thiện nào chẳng tu, tức hai hoằng thệ thứ ba và thứ tư, tức “pháp môn vô lượng thệ nguyện học” và “Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành”. Thứ ba là Nhiếp Chúng Sanh Giới, không chúng sanh nào chẳng độ, tức hoằng thệ thứ nhất, “chúng sanh vô biên thệ nguyện độ”. Chỉ với Tam Tụ và Tứ Hoằng Thệ ấy, diệu pháp độ sanh của mười phương ba đời chư Phật không gì chẳng lưu xuất từ pháp giới này, không gì chẳng trở về pháp giới này. Đúng là cương tông của Phật pháp, là khuôn phép để nhập đạo. Bỏ pháp này thì thánh chẳng có phương cách tiếp dẫn, chúng sanh chẳng thể độ, phàm phu dứt bặt con đường tu tập, Phật chẳng do đâu mà thành!

(Chống trượng nói): Thập thánh còn tuân nghĩa như thế, lục phàm dám vượt kế lành ư?

59) Trì giới chắc chắn thoát vòng khổ. Giống hình với bóng chẳng chia lìa. Bốn tướng nhân ngã gột trừ sạch. Quyết chứng chân thường pháp tánh thân.

Giới chính là nền tảng ban đầu để nhập đạo, là trận đầu để khử ác, là rìu sắc để chặt cây phiền não, là thần đan chữa lành bệnh sanh tử. Mười phương chư Phật nương vào đấy để chứng Bồ Đề. Hết thảy Bồ Tát do vậy mà được giải thoát. Vô tận pháp tạng, hễ nêu lên một pháp, sẽ gồm thâu toàn thể. Thông trên, thấu dưới, khôn sánh, khôn tày. Pháp môn mầu nhiệm, không chi hơn được. Đó gọi là “vi trần Phật, một nẻo Niết Bàn môn”. Quá khứ chư Như Lai do môn này mà thành tựu. Các vị Bồ Tát trong hiện tại, nay mỗi vị đều nhập viên minh. Người học đạo trong tương lai, hãy nên nương vào pháp như thế. Luận khít khao tánh thể, chúng sanh và Phật vốn đồng, do mê hay ngộ mà khác biệt, vì trì hay phạm mà phân chia rạch ròi. Trì giới thì là thánh, phạm giới thì là phàm. Đó là vì chúng sanh hễ tình kiến sanh thì trí bị ngăn cách, do tưởng biến đổi mà Thể khác biệt. Bên ngoài thì hư vọng thấy núi, sông, đại địa, sáng, tối, sắc, không. Trong thì hư vọng thấy Tứ Đại, Ngũ Uẩn, thấy, nghe, hay, biết. Ví như hễ mắt có màng mộng, sẽ thấy hoa đốm rơi loạn xạ. Do chẳng hiểu ngay nơi bản thể chính là Không, cho nên phải luân chuyển nhiều kiếp dài lâu. Các ông muốn khôi phục bổn tâm, thẳng thừng khế hợp quả giác, chỉ nên kính cẩn tuân phụng Tỳ Ni, nghiêm trì chẳng trái phạm. Tự nhiên mò được lỗ mũi vốn có trước khi được mẹ sanh ra. Hãy nói là như thế nào vậy?

(Chống trượng nói): Mấy chỗ cùng hô, mấy chỗ ứng. Một phen gặp gỡ, một phen thân.

60) Nghiêm tịnh Tỳ Ni, đạo hiếu thịnh. Tâm trí gieo sâu nơi Phật thừa. Thế gian, xuất thế đều y chỉ. Muôn vàn sai khác thảy đều thông.

Thế gian và xuất thế gian, không gì chẳng lấy hiếu làm gốc. Muốn trọn hết đạo hiếu, ắt cần phải nghiêm trì tịnh giới, bởi đó là đạo trọng yếu trong đức tột cùng, Nho lẫn Thích cùng đề cao. Đời này, đời sau, lợi ích khác biệt. Đoán trước ý để làm vui lòng cha mẹ, chăm chút phụng dưỡng, dốc cạn sức mình khiến cho cha mẹ vui lòng. Chẳng nhuốm bẩn bản thân, chẳng nhục lây cha mẹ. Lập thân hành đạo, nêu danh cho đời sau, hòng cha mẹ nở mày nở mặt. Đạo hiếu trong thế gian chỉ là như thế mà thôi!

Nếu trong khi chăm chút phụng dưỡng, khéo léo, uyển chuyển, gợi mở, dẫn dụ tâm ý cha mẹ, khiến cho họ quy y Tam Bảo, trai giới, niệm Phật. Lúc sống thì phụng dưỡng tấm thân ấy, mất rồi bèn hướng dẫn linh hồn, khiến cho cha mẹ thần siêu tịnh vực, nghiệp giũ sạch trần lao, nở hoa sen thượng phẩm, được Phật thọ ký ngay trong một đời. Đấy chính là lòng hiếu thế gian mà kiêm lòng hiếu xuất thế. Đó chỉ là luận định hạn cục xét theo lẽ phụng dưỡng cha mẹ. Nếu có thể thọ trì giới cấm của Phật, kính cẩn vâng giữ chẳng phạm, đừng làm các điều ác, vâng hành các điều thiện, nương theo ngôn giáo của Phật, tự hành, dạy người, khiến cho khắp mọi người đoạn Hoặc, chứng Chân, siêu phàm nhập thánh. Đó gọi là rốt ráo hiếu thuận cha mẹ, sư tăng, Tam Bảo, chính là lòng hiếu đến tột cùng. Hành hiếu như thế, sẽ mau chóng thành Phật. Phàm những ai có tâm, ai nấy đều nên gắng công!

(Chống trượng nói): Hiếu đạo nếu hay hành như thế, kham gọi chẳng thẹn đấng sanh ta!

61) Toàn thể Ngũ Giới là Ngũ Thường, hệt hai tấm gương chiếu sáng nhau. Tuy nói giáo lý chia thông, cục, đều dẫn quần mê về cố hương.

Ý chỉ chánh yếu của Ngũ Giới chẳng khác Ngũ Thường; nhưng sự chế định của chúng có thân, sơ, lợi ích có xa gần khác biệt. Nếu gộp lại để nói thì không giết là nhân, chẳng trộm tức là nghĩa, chẳng tà dâm tức là lễ, chẳng nói dối tức là tín, không uống rượu thì tâm chẳng tối tăm, tinh thần sáng suốt, ý chẳng loạn, chí ngưng lặng, tức là trí. Nếu nói tường tận, Nho là bậc quân tử thịnh đức, nhưng xa lìa bếp núc. Tuy nói “dân là ruột thịt của ta, loài vật và ta như nhau”, nhưng miệng vẫn thích ăn loài vật, vẫn thường ăn thịt mà tâm tình thoải mái, chẳng sanh lòng đau thương. Phật thì từ lớn tới bé, hữu hình, vô hình, phàm những gì có tâm đều khiến cho được sống yên vui. Sống thì chẳng nỡ lòng tổn thương, chết thì hướng dẫn sao cho thoát khổ. Xa là tháo gỡ trói buộc của nghiệp quá khứ, vun bồi sẵn huệ căn cho vị lai. Dạy người khác trì giới, chính là thoạt đầu kiềm chế cái thân chẳng làm. Kế đó, chế ngự không cho tâm dấy lên, dần dần đạt tới tình kiến nhân ngã đều không, Năng lẫn Sở cùng diệt, phá sạch vô minh, khôi phục tâm tánh vốn có, xé rách lưới trần lao, vào cửa giải thoát. Có thể nói tam giới đại sư, tứ sanh từ phụ, thánh trong các thánh, trời trong các trời, đức vượt càn khôn, ân sâu biển thẳm. Giới không sát sanh đã là như thế, những giới còn lại có thể suy luận tương tự! Trừ kẻ Nhất Xiển Đề, có ai nghe thấy mà chẳng tin nhận?

(Chống trượng nói): Phật ân trải kiếp chẳng tuyên nói. Dạy sơ đầu mối để thương mình.

62) Hổ thẹn là mặc áo nhẫn nhục, muốn chứng Pháp Thân chớ tạm lìa. Vạn hạnh do đây đều trọn đủ, chóng thành vô thượng Phật Bồ Đề.

Tín, Giới, Văn, Xả, Huệ và Tàm, Quý được gọi là Thất Thánh Pháp Tài, thật sự thuộc về đạo trọng yếu để xuất trần. Năm món trước là Tài, hai món sau là người giữ “tiền tài” ấy. Tài mà chẳng có người giữ, sẽ lập tức mất mát. Vì thế, hai pháp Tàm và Quý càng thiết yếu. Tàm chính là trong tâm tự cảnh giác, kiêng dè, tôn trọng linh tánh của chính mình. Quý là tuân theo cảnh hạnh bên ngoài để hướng dẫn mình, ngưỡng mộ chư thánh. Cừ Bá Ngọc tuổi đã năm mươi, biết bốn mươi chín năm trước sai trái. Khổng Tử lo lắng chính mình đức chẳng tu, học chẳng giảng, nghe đạo nghĩa mà chẳng thể thực hiện, chẳng thể sửa đổi điều bất thiện. “Bốn điều đừng” (tứ vật) của Nhan Uyên, ba lượt phản tỉnh của Tăng Tử, Mạnh Tử nói “con người chẳng thể không hổ thẹn”. Thánh hiền thế gian không ai chẳng dốc sức nơi đây! Kinh Di Giáo dạy: “Tàm sỉ chi phục, ư chư trang nghiêm, tối vi đệ nhất” (Trong các thứ trang nghiêm, áo hổ thẹn là bậc nhất). Tàm như cái móc sắt, có thể chế ngự điều phi pháp của con người. Vì thế, thường phải nên hổ thẹn, chớ nên tạm rời. Nếu lìa hổ thẹn, sẽ đánh mất các công đức. Kinh Niết Bàn dạy: “Thế gian hữu nhị chủng kiện nhi. Nhất giả, bất tự tác tội; nhị giả, tác dĩ năng hối” (Thế gian có hai loại người dũng mãnh: Một là chẳng tự mình tạo tội, hai là đã tạo mà có thể sám hối). Do vậy biết trọn đủ hổ thẹn thì phiền não hoặc nghiệp sẽ thẳng thừng tiêu trừ, công đức trí huệ mau được viên mãn. Khế nhập giới thể vô tác, chứng thanh tịnh Pháp Thân. Các ông nếu có thể thường giữ lòng hổ thẹn, nghiêm trì tịnh giới, thì lợi ích vô biên sẽ tự chứng biết.

(Chống trượng nói): Nhờ Phật giáo hóa, chứng linh tánh. Toàn nhờ hổ thẹn để nêu gương.

63) Pháp ngữ thượng đường khi phương trượng của Bạch Vân Quán ở kinh đô là Cao Nhân Động cúng trai tăng một ngàn vị

Tam giáo vốn cùng một cội nguồn, đừng nên mờ mịt chỗ căn nguyên. Một vầng trăng sáng chiếu trời thẳm. Vạn nước ngàn sông, bóng hiện tròn.

Nay có vị đạo hữu hộ pháp phương trượng của Bạch Vân Quán ở kinh đô là ông Cao Nhân Động lãnh thọ chân truyền của ngài Trụ Hạ, là lãnh tụ của huyền môn, giữ ngôi phương trượng của Bạch Vân, là chỗ quy y của giới hoàng quan, muốn tham bái đức Phổ Môn nên đến triều bái danh sơn bậc nhất. Để rộng kết các duyên, do vậy, cúng trai tăng một ngàn vị. Lại do tâm mong đạo lớn, chí tại lợi người, ân cần thỉnh sơn tăng thăng tòa thuyết pháp, muốn khiến cho đại chúng đều biết: Giáo tuy có ba, đạo vốn chẳng hai. Sơn tăng chẳng khỏi làm phiền mộc thượng tọa vì đại chúng chỉ ra (nâng gậy chống nói): Đại chúng nhìn xem, vật này là Nho ư, là Đạo ư, là Thích ư? Nếu có thể ngay lập tức hiểu rõ, Nhân lẫn Ngã đều cùng trừ sạch, chuyện tham học đã xong! Một còn chẳng thể được, ba lại do đâu mà lập? Nếu như chưa thấu hiểu, chẳng khỏi dây cà dây muống một phen. Đạo chẳng có hình tướng, như Xuân về hoa nở trên cành. Người có đây kia, như gương cổ chứa đựng hình tượng. Tuy vạn tượng đều khác, nhưng vốn đều được chứa đựng trong một tấm gương! Dẫu ngàn hoa đua sắc, nhưng vốn do cùng một khí sanh trưởng. Toàn bộ nhiều chính là một, toàn thể biệt chính là đồng. Hiểu rõ điều này, pháp nào cũng viên thông, chuyện nào cũng đều là đạo. Từ sáng tới tối, cử động, nói năng, không gì chẳng phải là đạo thường hằng của Lão Tử, là đạo chí thành của Khổng Tử, giống như đạo “chỉ thẳng tâm người, thấy tánh thành Phật” của tổ Đạt Ma đến từ trời Tây. Tuy vậy, ông Cao là bậc đầy bản lãnh đã thông thạo một mối, chẳng ngại tiến cao hơn một bậc nữa. Hãy nói khi kính rỗng, hoa rụng thì sẽ lại như thế nào? Hãy thử nêu một câu chuyển ngữ xem sao? (Hồi lâu sau mới nói):

Bạch vân hiện bóng vị tiên nhân. Quạt lụa hồng cầm che ngang mặt. Gấp nên chú mục nhìn tiên nhân, đừng ngắm chiếc quạt trong tay Ngài.

64) Pháp ngữ thượng đường khi ông Thịnh Cung Bảo cúng trai tăng một ngàn vị (nhằm cầu thọ)

Thánh triều ca ngợi bậc hiền thần, lo liệu trong ngoài vận nước yên. Xưa được Như Lai từng phó chúc, mãi vì phạm vũ giữ yên bình.