Tâm Thư Tịnh Độ

Tâm Từ Bi

Đạo Phật lấy từ bi làm gốc, nhẫn nhục làm hạnh. Do đó, khi nói đến đạo Phật, người đời đều nghĩ đến hai pháp “từ bi” và “nhẫn nhục”. Lại nữa, khi nói đến từ bi, Phật tử chúng ta đều liên tưởng đến Bồ-tát Quán Thế Âm, vì Ngài là đại biểu cho lòng đại từ đại bi cứu khổ cứu nạn.

Vì từ bi là căn bản của đạo Phật, do đó, tất cả các pháp, tất cả các hạnh tu của đạo Phật đều quy hướng về “phát khởi tâm từ bi”.

Trong Thập Địa kinh luận, Bồ-tát Thiên Thân nói rằng: “từ là đồng với nhân quả hỷ lạc; bi là đồng với nhân quả ưu khổ”. Bồ-tát không những chỉ sanh tâm hỷ lạc với chúng sanh, mà còn phải đem đến cho chúng sanh quả hỷ lạc, đó mới gọi là từ. Thấy chúng sanh ưu bi khổ não không những chỉ khởi tâm thông cảm, mà còn phải tạo cho chúng sanh những quả lành khiến cho họ bớt đi sự thống khổ, đó mới gọi là bi. Kinh Bồ-tát niệm Phật tam muội nói: “từ tâm quán chúng sanh, như mẫu niệm nhứt tử. Vu thù bất truy ác, cánh sanh lân mẫn tâm,” nghĩa là dùng tâm từ quán sát chúng sanh như người mẹ nghĩ nhớ đến con, đối với kẻ thù không sanh khởi tâm ác, ngược lại phải sanh tâm thương xót họ. Trong Đại Trí Độ luận, Bồ-tát Long Thọ nói: “đại từ là vui với tất cả chúng sanh, đại bi là làm cho chúng sanh thoát khổ. Đại từ là đến với chúng sanh bằng tâm hỷ lạc, đại bi là cùng với chúng sanh chia sớt những nỗi thống khổ. Thí như có người giam những người con mình trong ngục. Lúc nó bị tử hình, lòng từ của người cha vì xót thương con nên dùng vô số phương tiện, khiến cho các con được thoát khổ, lòng đại bi ấy chính là khiến cho con lìa khổ; yêu con mà cung cấp cho chúng các thứ yêu thích, ấy là lòng đại từ”. Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Bồ-tát đối với chúng sanh đem từ bi lớn, xả ly chấp trước, lợi ích quần sanh, thành tựu vô lượng vô biên công đức”. Nghĩa là Bồ-tát có lòng đại từ bi, nên đối với hết thảy chúng sanh đều bình đẳng, không phân biệt kẻ oán người thân, và đến với họ bằng tấm lòng thương yêu chân thành và thông cảm.

Kinh Vô Lượng Thọ, đức Thế Tôn lại nói hạnh từ bi của Bồ-tát đối với chúng sanh như sau: “Phát rộng lòng đại bi, thương xót hữu tình, nói lời từ ái, trao pháp nhãn, đóng đường ác, mở cửa lành. Chẳng bỏ chúng sanh giữ gìn không nghỉ, như thể thân mình, cứu vớt phò trợ, khiến độ chúng sanh đến bờ giác ngộ.” Vì muốn chúng sanh được cái lợi chân thật vĩnh viễn thoát ra khỏi bờ mê, Bồ-tát không ngừng đem Phật pháp giáo hóa chúng sanh, khiến cho chúng sanh được giác ngộ rốt ráo thành Phật. Luận ngữ có câu: “bậc quân tử phải lo trước nỗi lo âu của thiên hạ, vui sau niềm vui của muôn dân”. Nghĩa là bậc hiền nhân đến với mọi người bằng tấm lòng “quên mình để cứu người” và “vô tư phụng sự”.

Pháp từ bi của đạo Phật được phân ra làm ba thể loại như sau: 1. Vì muốn cho tất cả chúng sanh thoát khổ được vui mà khởi tâm từ bi, gọi là “chúng sanh duyên từ bi”, hoặc “hữu tình từ bi” .

2. Vì chúng sanh có vô tận phiền não, nên đem Phật pháp giáo hóa chúng sanh, gọi là “pháp duyên từ bi”.

3. Vì quán tất cả pháp đều không tịch, sanh ra tâm phiền não, mà khởi tâm từ bi cứu khổ chúng sanh, gọi là

“vô duyên từ bi”.

Bởi từ bi được phân ra thành ba thể loại: chúng sanh duyên từ bi, pháp duyên từ bi và vô duyên từ bi, nên Phật vì chúng sanh mà nói ba pháp: Vô thường, Vô ngã và Tính không, để dẫn dắt chúng sanh tiến lên dần dần thâm nhập vào Như Lai tánh.

Pháp từ bi có tiểu, trung và đại:

• Tiểu từ bi: chỉ khởi tâm vui cùng với cái vui của chúng sanh và muốn cho họ thoát khổ, như tâm từ, tâm bi trong từ bi hỷ xả (tứ vô lượng tâm) của bậc Tiểu thừa. Tứ vô lượng tâm là “bốn trạng thái tâm thức vô lượng”, còn được gọi là Tứ phạm trú, “bốn cách an trú trong cõi Trời Phạm Thiên”. Bốn tâm vô lượng là: (1) Từ vô lượng, (2) Bi vô lượng, (3) Hỷ vô lượng và (4) Xả vô lượng.

Bốn tâm nầy là phương pháp đối trị bốn phiền não là sân hận, ganh tị, buồn bực và tham muốn: nếu có tâm từ thì sẽ không bao giờ sân hận, nếu có tâm bi sẽ không bao giờ ganh tỵ, nếu có tâm hỷ thì sẽ không giờ buồn bực, và nếu có tâm xả thì sẽ không bao giờ tham. Người thực hành được Tứ vô lượng tâm, khi lâm chung sẽ được tái sinh tại cõi Thiên.

Đức Phật Thích Ca Mâu-ni dạy: “Có bốn vô lượng:

Hỡi các tỳ kheo, một người tràn đầy tâm từ (bi, hỷ, xả) sẽ phóng tâm đó đi một phương, hai phương, ba phương, bốn phương, rồi phía trên, phía dưới, xung quanh mình. Người đó phóng tâm đi khắp thế giới, chiếu rọi khắp nơi với tâm từ (bi, hỷ, xả), tâm thức vô lượng của người đó sẽ vắng bóng sân hận và phiền não.”

• Đại từ bi: không những chỉ khởi tâm vui cùng với cái vui của chúng sanh và muốn cho họ thoát khổ, mà còn có khả năng làm cho họ thoát khổ được vui, như tâm đại từ bi của Phật. • Trung từ bi: Đại từ bi và Tiểu từ bi cũng chỉ là pháp tương đối; nên có Tiểu, có Đại, thì phải có Trung. Thí dụ:

lòng từ bi của Bồ-tát so sánh với lòng từ bi của Thanh Văn và phàm phu chúng ta là Đại; nhưng nếu đem so sánh với lòng từ bi của đức Phật thì chỉ là Tiểu. Vì vậy, chữ “Đại từ bi” của bậc Bồ-tát vẫn là giả danh; nói cho đúng lý chân thật chỉ là Trung từ bi. Từ mức độ, phân loại và đẳng cấp của từ bi như trên, ta thấy “vô duyên từ bi” là từ bi ở mức độ từ bi cao nhất mà chỉ tìm thấy ở nơi Phật; vì vô duyên từ bi là “vô duyên đại từ và đồng thể đại bi”. Nguyên nhân của sự khác biệt nơi tâm từ bi?

Tiểu Thừa Thanh Văn chưa phá được hết tất cả những phân biệt và chấp trước vi tế, nên chưa thể phát khởi được “vô duyên từ bi”. Bồ-tát chưa phá được hết tất cả những phân biệt vi tế, nên vẫn chưa thể phát khởi được “vô duyên từ bi”. Chỉ có Phật mới phá hết tất cả mọi phân biệt và chấp trước một cách rốt ráo. Do đó, trong “vô duyên đại từ” của Phật hoàn toàn không có sự phân biệt của các đối tượng quan hệ như: cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh em, bạn bè, người oán kẻ thân, người xấu kẻ tốt, người hiền kẻ dữ v.v… Nói cách khác, Phật đối với chúng sanh với tâm hỷ lạc và phúc thiện, mà trong đó không có điều kiện, không có nguyên nhân, vô tư vô tưởng (vô ý thức) .v.v… Phật ban cho chúng sanh sự hỷ lạc phúc thiện mà tâm không khởi một chút phân biệt, tuyệt đối thanh tịnh bình đẳng đối với tất cả chúng sanh.

Vậy, đặc điểm của “đồng thể đại bi” là dùng tâm tuyệt đối bình đẳng, không phân biệt, tâm quảng đại vô tận, tâm như hư không; cho nên tâm nầy cũng được gọi là “vô tận đại bi”; có nghĩa là không còn có tâm nào rộng lớn hơn tâm này. Nói đến đây chúng ta cũng nên biết các vị Đại Bồ-tát như Quán Thế Âm, Đại Thế Chí, Văn Thù, Phổ Hiền, Địa Tạng .v.v… đều là các cổ Phật thị hiện với thân Bồ-tát, do đó tâm từ bi của các Ngài đều là “vô duyên đại từ, đồng thể/vô tận đại bi”.

Phật dạy chúng ta phải phát khởi tâm từ bi trong phạm vi lớn nhất, không có hạn lượng, từ cả hai mặt không gian và thời gian, bao trùm hết thảy thập phương pháp giới, và đối tượng để cứu độ là vô lượng vô biên vô số các loài chúng sanh không phân biệt chủng loại.

Dựa trên tư tưởng căn bản của tâm từ bi trong Phật giáo, “kiêng sát sanh” là việc cấm đầu tiên và “phóng sanh” việc nên làm đầu tiên. Không sát sanh là ngăn ngừa đoạn dứt sự sát hại, làm thương tổn đến sanh mạng của các loài hữu tình. Phóng sanh các loại động vật có tri giác, có tình cảm, có cảm thọ khổ vui, là thực hành hạnh từ bi cứu khổ và ban vui cho chúng sanh. Trong tất cả các pháp môn tu của Phật giáo, lòng từ bi hỷ xả là một nghĩa cử cao đẹp, với trí tuệ hiểu biết rằng ta và các loài chúng sanh cùng nhau chia sẽ sự sống trên quả đất này, do đó ta không nên vì lợi ích cá nhân của mình hoặc của chủng loại mình mà sát hại các loài chúng sanh khác. Ngược lại, ta phải hết lòng bảo vệ lợi ích mọi loài, hết lòng cứu tế chúng sanh khi họ gặp hoạn nạn. Nếu mọi người, từ trong mỗi gia đình, làng xóm, thành phố, quốc gia cho đến toàn thế giới đều mở rộng tâm từ bi, thương yêu, hằng thuận và hỗ trợ lẫn nhau, đoàn kết cùng nhau phấn đấu khắc phục khó khăn, cùng nhau tạo ra tài sản, cùng nhau làm phong phú cho cuộc sống nhân sanh; thì thiên hạ sẽ được thái bình, tai dịch chẳng khởi, nước thịnh dân an, binh đao chẳng động, mọi người đều trọng sùng nhân đức, không có trộm cướp, không có oan uổng, người người đều sống trong hỷ lạc và đắc ý. Nếu được như vậy, thì Tịnh Độ có thể được thiết lập ngay trong thế gian này.

Trong pháp môn Tịnh Độ, niệm Phật A Di Đà nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, điều kiện tối yếu cần thiết để được vãng sanh là Phát vô thượng Bồ Đề tâm và nhất hướng chuyên niệm hồng danh A Di Đà Phật. Phát vô thượng Bồ Đề tâm cũng có nghĩa là phát tâm “vô duyên từ bi” hay “vô duyên đại từ và đồng thể đại bi”.

Niệm “Nam Mô Đại Từ Đại Bi A Di Đà” hay rút ngắn nó lại thành “Nam Mô A Di Đà Phật” hay “A Di Đà Phật” đều là niệm cái tâm Đại Từ Đại Bi của chính mình, niệm niệm không gián đoạn cho đến khi tâm của mình đồng hóa với tâm của Phật A Di Đà, thì mọi vọng tưởng, phân biệt và chấp trước sẽ được phá trừ, và tâm “Đại từ đại bi” của ta sẽ tự nhiên được khởi tác dụng. Do đó, ta thấy Tịnh Đô Di Đà chẳng phải là ở ngoài tâm mà có thể tìm thấy.

Diệu Âm Trí Thành

Nỗi Khổ của Tham Ái

Trong cuộc sống ở thế gian này, chúng ta thường không sống chân thật với chính mình, luôn hướng ra ngoài để tìm cầu hay tìm bắt hạnh phúc, tìm mong sự ban bố của người khác đến cho mình chỉ cốt nhằm thỏa mãn cái dục vọng. Khi đạt được những khát khao thì vui sướng, không được thì buồn khổ. Tâm cảnh và tánh khí không ngừng thay đổi lệ thuộc vào những đối tượng tiếp xúc. Phật gọi đó là vọng tưởng điên đảo!

Nếu quán sát cặn kẽ và sâu sắc những sự việc xảy ra trong thế gian, thì niềm vui nhận được từ những đối tượng của giác quan (nhãn, nhĩ, tỹ thiệt, thân và ý) đều là huyễn hoặc và có hạn chế, như thấy hình sắc thì phân tích đẹp xấu, nghe âm thanh thì phân tích tiếng hay dở; khi có được điều mong muốn thì tưởng như có mình, khi mất sự vật ấy thì lại tưởng như mất mình. Mà không nhận ra rằng tất cả những thỏa mãn, niềm vui và hạnh phúc tiếp nhận bởi các thức ấy không có bền lâu, không thể nào nắm giữ được mãi mãi, nên mê lầm này chính là nguồn gốc sanh ra khổ đau trong tương lai. Cái mê lầm này thật là đáng thương thay!

Đối với tình cảm gia đình, Phật không bảo phải xả bỏ mà Phật dạy chúng ta không nên dính chấp sâu nặng vào đó. Vì sao? - Quan hệ tình cảm gia đình quá sâu nặng, sẽ càng mang đến sự khổ đau sầu thống khi phải chia ly, vì nhớ nghĩ đến những thương yêu xưa thì phiền não càng thắt buộc không thể nào tháo gỡ nổi, tất cả cũng không ngoài cái tình dục vướng vít nên sanh tử bị buộc ràng. Do đó kinh Vô Lượng Thọ dạy: “Cùng nhau quán sát: Nào cha khóc con, con khóc cha, anh em, vợ chồng than khóc lẫn nhau. Một đời sanh tử tiễn đưa thương tiếc, buồn thương trói buộc, không sao tháo nổi. Nghĩ nhớ ân xưa cũng không lìa tình dục. Sao chẳng suy cùng, chuyên tâm hành đạo. Vô thường chợt đến, biết làm sao đây?”

- Trong gia đình, nếu không biết tương kính lẫn nhau thì gia đình ấy chưa hẳn là thiên đàng hạnh phúc. Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Thế nên ở đời cha con, anh em, vợ chồng, thân thuộc nên thương kính nhau, không nên ganh ghét nhau. Kẻ có tương thông, chia sẻ người không, chẳng nên tham tiếc. Nói năng hòa nhã, đừng chống trái nhau.

Lỡ khi tranh chấp, liền sanh sân khuể, nhiều kiếp về sau chuyển thành dữ dội, kết thành đại oán.”

- Phật cũng khuyến dụ người đời bỏ ác tu thiện, đừng tham đắm trong ái dục mà chịu luân hồi không hạn kỳ ngưng nghỉ. Ngay dầu quyến thuộc có đầy nhà, khi chết thời riêng một mình ra đi, không ai có thể thay thế được.

“Con người vì ái dục, nên phải sống chết qua lại sáu nẻo, tự chịu khổ vui, không ai thay thế được. Thiện ác biến hóa, nghiệp báo theo đuổi đến từng kiếp sống. Thọ sanh không đồng, không hạn kỳ gặp gỡ.”

Chúng ta học Phật là để lìa khổ được vui. Cái vui trong đạo Phật là thường lạc, ngã, tịnh. Đạo Phật đưa chúng ta đến với hạnh phúc tối thượng, vốn chỉ đạt được khi trí tuệ của chúng ta phát sanh và nội tâm được chuyển hóa (chuyển tám thức thành bốn trí). Vì vậy chúng ta cần phải quán chiếu kỹ càng đối trước tất cả những hạnh phúc nơi thế gian – hạnh phúc đó là gì và nguyên nhân nào đưa đến. Phải nên giác ngộ rằng, tất cả những lạc thú và thỏa mãn của giác quan đối với sự vật mà ta ưa thích đều chỉ là vọng tưởng, huyễn hoặc.

Kinh Hoa Nghiêm nói, tất cả thế gian đều là huyễn trụ, do vô minh, hữu, ái xoay vần làm duyên sanh khởi.

Đức Phật quán sát thấy rằng, khi tham đắm các đối tượng của giác quan thì rốt cuộc ta sẽ phải khổ đau.

Tham ái là nguyên nhân làm cho con người sanh ra vọng tưởng, mê đắm và dính mắc vào đó. Tham ái khiến ta si mê, lầm lạc, nên người tham ái thường hay vẽ vời, phóng đại những gì không thật có, không đúng sự thực.

Nói cách khác họ đang sống trong vọng tưởng, mộng ảo, xa rời chân thật tế.

Hãy quán xét kinh nghiệm tự thân, khi chúng ta ưa thích một sự vật hay một người nào, chúng ta hay thường thần thánh hóa những điều mà mình ưa thích ấy. Vì không dùng lý trí để phán đoán, phân tích để nhận biết cái chân thật sự tướng của nó, đến khi thấy rõ thật tướng lại sanh tâm thất vọng, đau khổ, có khi lại trở thành oán ghét ngược; vì thế không nên mặc nhiên thừa nhận việc gì mà không quán xét một cách kỹ càng.

Cũng bởi tham ái mà ta thường đánh mất tánh trung thực và lý trí, hay cách hóa thái quá các phẩm tính những điều gì ưa thích để rồi tham đắm vào đó, khi được thì cố nắm giữ lấy, khi không được hay mất đi thì sanh ra hận thù, oán ghét và khổ đau.

Trong kinh Pháp Cú, Đức Phật dạy:

Gốc sinh ra tham ái, Đó chính là tà kiến. Tà kiến nếu không còn,

Tham ái được đoạn tận.

Tà kiến nghĩa là nhận thức sai lầm, không có chánh kiến. Chúng ta thường nuôi dưỡng lòng tham ái trong tâm nên tự mình làm khổ lấy mình, bởi do nhận thức sai lầm mà không thấy tham ái chỉ là những thứ ảo vọng chóng đổi thay. Để diệt lòng tham ái, Phật dạy chúng ta: Quán thân vô thường, Quán thân khổ, Quán thân bất tịnh, Quán Vô ngã.

Kinh Pháp cú nói:

Mọi sinh vật vốn “vô thường”

Trí người nếu hiểu tận tường như trên Thoát ly ngay mọi não phiền Theo đường thanh tịnh vào miền sạch trong.

... Mọi sinh vật có thật đâu Thảy đều “vô ngã”, “ta” nào là “ta” Trí người nếu hiểu rõ ra Thoát ly phiền não cho xa tức thời.

Suy nghĩ kỹ sẽ thấy các pháp hợp tựu hay ly tán cũng không làm cho chúng ta khổ mấy, mà chính cái tâm tham ái chấp trước mới làm cho sự khổ đau kia chẳng đoạn tận. Tham ái cũng là nguyên nhân căn bản tạo ra sự bất mãn không ngừng vì tham ái không bao giờ thỏa mãn, vì vậy mới có chiến tranh, mâu thuẫn xung đột, bức hiếp cưỡng đoạt… Tham ái cũng là nhân tạo ra lo sợ, vì sợ bị mất đi những gì mình đang sở hữu và ưa thích.

Xã hội hiện nay khát muốn giàu có về mặt vật chất, nên phải gia tăng sản xuất, phát triển kinh tế kỹ thuật không ngừng, bên cạnh đó vì phải khuyến khích tiêu thụ nên càng phải khai thác lòng tham muốn của con người.

Trường học được sử dụng như một bộ máy sản xuất những con người có thể sáng tạo ra vật chất, chớ không phải là nơi giáo dục về nhân sanh quan và đạo đức. Họ đem giá trị tinh thần đặt trên vật chất, có khi còn tuyên bố rằng có tiền mua tiên cũng được, có thật vậy hay không? Vì thế con người thời nay chỉ biết chú trọng nơi tiền tài, danh vọng, sức khỏe, sắc đẹp v.v... đã lãng quên, không còn xem trọng cái giá trị chân thật đời sống tâm linh và đạo đức nữa.

Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Đời trước ngu muội, không biết đạo đức, không ai chỉ bảo, chẳng có lạ gì! Sanh tử luân hồi, thiện ác báo ứng đều chẳng tin tưởng, cho là không có.”

Người đời nay chẳng chịu tin lời Phật dạy rằng, khổ đau sanh ra là bởi tham ái. Muốn giảm bớt khổ đau thì phải biết thiểu dục tri túc, phải buông bỏ tham ái.

Đức Phật dạy:

Nếu muốn được an lạc Phải đoạn trừ tham ái Tham ái đoạn tận rồi Hỷ lạc vô biên đến Chạy đuổi theo tham ái Chỉ thấy lòng bất mãn Ai ngược dòng tham ái

Trí tuệ đạt an ổn Vì quên mất đi tự tánh từ kiếp lâu xa, nay lại tích lũy sự tham đắm trong tâm thức, rồi nhận lầm tham ái là bản tánh tự nhiên; chẳng hay biết rằng tham ái chỉ là vọng tưởng do vô minh sanh ra. Do đó, chẳng những không chịu đoạn tham ái mà ngược lại còn khuyến khích và tạo mọi phương tiện để phát triển lòng tham ái nữa. Những điều này chúng ta đều thấy rõ qua những quảng cáo, báo chí, TV, phim ảnh, âm nhạc v.v... vậy mà đối trước hoàn cảnh này vẫn không một quốc gia, xã hội hay cơ quan giáo dục nào trên thế giới chịu lên tiếng giáo dục, ngăn ngừa hay khuyến cáo dân chúng về hậu quả, nỗi lo âu và sự hoảng loạn của con người.

Buông xả tham ái là một trạng thái tâm thức cân bằng (trung đạo), không vướng mắc bám chấp vào sự vật, nên tâm được tự tại, thanh tịnh để có thể chú tâm (định)

vào những gì thật sự có giá trị. Buông xả tham ái không có nghĩa là vứt bỏ mọi tài sản vật chất và tình cảm đối với gia đình, chỉ là không tham đắm hay bám chấp vào đó mà thôi. Khi buông xả được tham ái, ta có thể sống thích hợp với mọi hoàn cảnh, điều kiện, cho dầu nó có thay đổi theo lẽ vô thường mà vẫn hỷ lạc, không cần bất cứ một thúc đẩy nào ở bên ngoài mang đến cho ta.

Người buông bỏ được tham ái cũng dứt trừ được các tập khí hay hạnh kiểm xấu như sân giận, ganh tỵ, mâu thuẫn, thị phi, xung đột, đấu tranh v.v... nhờ đó có thể sống hài hòa với mọi người xung quanh. Hơn nữa, người không tham ái thường dễ phát rộng tứ vô lượng tâm - từ bi hỷ xả, dễ dàng mang đến hạnh phúc niềm vui cho người khác (tâm từ) hoặc giúp người khác bớt khổ đau (tâm bi). Vì vậy xả bỏ tham ái sẽ mở ra cánh cửa đưa ta đến sự giao tiếp chân thành cùng với người khác, đến với tình thương yêu bao la và lòng bi mẫn rộng lớn.

Diệu Âm Trí Thành

Buông Xả là Đại Bố Thí

Kính gửi đến chú L:

Chúng ta sống ở thế gian này, đối với tất cả mọi việc dù mắt thấy tai nghe đều không nên giữ ở trong lòng, thấy như không thấy, nghe như không nghe, mỗi giờ mỗi phút cần nên gìn giữ tam nghiệp, thân khẩu ý, thanh tịnh. Nếu đã lỡ nghe hay thấy biết những chuyện nghịch ý không vừa lòng thì nên buông bỏ, không nên đào sâu vào vấn đề và cũng đừng nên đem ra loan truyền gây mâu thuẫn, xáo trộn và đấu tranh. Không nên tranh đấu hơn thua nhau trên từng ý nghĩ, hành động và lời nói. Đối với pháp thế gian và xuất thế gian, những sự đấu tranh không mang lại lợi ích gì, ngoài việc tạo thêm nghiệp oán thù. Những lý luận hay dở, đúng sai, cao thấp không phải là Phật tri kiến, nó chỉ là “sở tri chướng kiến”.

Sở tri chướng là thứ chướng ngại thuộc về tri kiến do bộ óc nhận thức được điều gì rồi chấp dính vào đó, cho đó là chân lý bất biến làm chướng ngại sự kiến tánh. Khi một người học Phật chấp chặt vào pháp đã học, cho đó là thật pháp, chân trí tuệ như căn bản trí của họ liền bị ngăn che. Trong Phật pháp, ta gọi đó là vô minh căn bản, nó làm ta mờ mịt đối với cảnh giới sở tri, che lấp pháp tính mà trở thành chướng ngại cho chủng trí trung đạo, cho nên nó cũng được gọi là Trí ngại. Do đó, Phật dạy: “y trí, bất y thức”. Những kiến thức mà chúng ta học được từ trong kinh sách hay những lời giảng dạy của chư Tổ Sư và đại đức cũng chỉ là những kiến thức phổ thông giúp chúng ta làm phương tiện để nhận ra tự tánh của vũ trụ nhân sanh, không nên bị chấp dính vào đó. Vì thế, trong kinh Kim Cang, Đức Thế Tôn bảo rằng: “Ai nói ta có cái pháp để nói là phỉ báng ta”. Thật vậy, nếu Phật có cái pháp để nói, tức là còn có “Thức”, còn có “Trí ngại” thì Phật đâu phải là Phật nữa.

Người học Phật dùng tri thức làm phương tiện để nhận biết chân thật pháp để đi vào chỗ vô tướng, vô thức, thì mới thấy rõ “vạn pháp vốn giai không, nhân quả thì bất không”. Người chấp pháp, chấp ngữ, chấp thức (kiến thức) thì liền rơi vào chướng ngại trong sự tu đạo, vì chưa phá được “căn bản vô minh phiền não” do ý thức phát động. Do đó, Phật dạy trong kinh Kim Cang rằng người nầy “hành tà đạo”. Tà ở đây có nghĩa là không Chánh, không đúng với pháp Trung Đạo mà Phật dạy, chấp có cái pháp để chứng, có cái trí để đạt, có cái đạo để thành, không nhận biết được cái gì là “hư huyễn”, cái gì “quyền”, cái gì là “thật”. Người nầy càng học Phật, ngã tướng càng lớn, vọng tưởng càng tăng, sanh ra thêm nhiều phiền não.

Những người bị tri thức chướng ngại (sở tri chướng) thường hay tranh lý trong sự học Phật, làm cho tâm mình trở nên bất tịnh, ngăn ngại che mờ chân thật trí.

Lúc lâm chung thần thức mê muội, hoặc ở trên thân xác của người bệnh, hoặc ở trong thân trung ấm, tâm trí của họ thường bị rối loạn bởi những tập khí vọng tưởng hằng ngày. Do đó sở tri chướng cũng là những chướng ngại cho sự nhất tâm niệm Phật cầu vãng sanh. Trong kinh Vô Lượng Thọ Phật dạy: “Liễu triệt tất cả pháp như tiếng vang mộng huyễn”, đã là huyễn và giả thì chẳng có gì để bàn cãi và tranh lý nữa. Chính lẽ đó, người lão tu thông thuộc kinh điển lại thường ít thích nói pháp, bởi nói cách chi cũng chẳng vẹn toàn. Vì sao? Bởi muốn nói cho đầy đủ vẹn toàn phù hợp với mọi căn cơ và cảnh giới của chúng sanh, cùng kiếp nói cũng chẳng hết. Lại nữa khi các Ngài nói pháp, các Ngài cũng rõ biết là đang nói “huyễn pháp” hay “quyền pháp”, chẳng phải “thật pháp”. Thật pháp chẳng có ngôn từ để nói; vì vậy, trong kinh Kinh Cang, Phật nói: Ngài chưa hề nói pháp.

Trong Đại Trí Độ Luận, có một đoạn khai thị rằng: “Lâm chung khoảnh khắc tối thắng hơn sức tu cả đời”. Tất cả những gì chúng ta tu tập trong suốt cuộc đời này, chẳng khác nào những người lính đang tập trận. Khi giáp trận thật sự rồi mới biết công phu luyện tập của mình như thế nào trước sức mạnh tấn công vô cùng hùng hậu và tới tấp của quân địch. Vào lúc lâm chung, hoàn cảnh của chúng ta cũng y như thế, oán thân trái chủ kéo tới trả thù vô cùng mãnh liệt và liên tục, tâm thần của chúng ta lúc đó hoang mang, hốt hoảng; phản ứng tự nhiên là chạy trốn, ra sức đánh trả hay mê lầm đi theo, khó thể nhớ ra câu Phật hiệu. Cho nên với thời gian ngắn ngủi lúc lâm chung, chúng ta phải cố gắng làm cho nó trôi qua một cách êm đẹp và thanh tịnh, buông bỏ và nhất tâm niệm Phật. Người có Tín-Nguyện kiên cố và công phu niệm Phật đắc lực trong hiện đời, nhờ vào sự dũng mãnh tinh tấn và tâm thanh tịnh sáng suốt, sẽ vượt qua khỏi mọi chướng ngại. Buông bỏ vạn duyên, quy tụ tất cả năng lực vào việc niệm Phật trong thời điểm nầy sẽ là điều duy nhất có thể giúp ta liễu thoát luân hồi vãng sanh Cực Lạc.

Điều đáng sợ nhất là vào lúc lâm chung, tâm còn bị dính mắc, không buông bỏ được. Đối với những người hay nghiên cứu Phật pháp, hoặc những người trong đời thường làm công việc hoằng pháp lợi sanh cũng không ngoại lệ, nếu quá chấp vào các công việc thường làm, cho đó là những việc quan trọng không thể dứt bỏ, tâm sẽ chẳng thể tự tại mà niệm Phật để được vãng sanh. Chúng ta phải nên cố gắng tu tập hạnh hỷ xả, đừng nên cố chấp vào bất cứ việc gì; Phật pháp cũng phải xả, huống chi là phi pháp, thì tâm mới nhẹ bớt phiền não, không bị dính mắc và sự niệm Phật mới có thể đạt được sức an định.

Hạnh buông xả:

* Tùy duyên, không phan duyên, là hạnh buông xả: đối với thế gian hay xuất thế gian pháp, tuyệt đối không được phan duyên. Tùy duyên có nghĩa là hằng thuận với chúng sanh và hoàn cảnh, nếu có cơ hội tốt, có sẵn điều kiện thuận, thì chúng ta nghiêm chỉnh quyết tâm mà thực hiện, còn nếu không có duyên tốt, thì vẫn phải tùy hỷ, không nên khởi tâm động niệm vì lòng ham muốn của mình. Biết tùy duyên là biết buông xả, phan duyên là chấp trước. Có rất nhiều người dù biết không có cơ hội, không có điều kiện tốt, nhưng lại vẫn tìm đủ mọi cách để tạo điều kiện, cơ hội, thế là phan duyên rồi! Thế là tự gây phiền não và khó khăn cho chính mình, vậy thì làm sao có thể giữ cho tâm được luôn an nhiên tự tại mà niệm Phật? Người hay phan duyên thì dù cho niệm Phật nhiều, nhưng khó đạt được sự định tâm.

* Buông xả vọng tưởng tham sân si: tất cả nghiệp chướng đều phát sanh từ vọng tưởng tham sân si. Tự tư, tự lợi, thị phi, nhân ngã, ngũ dục lục trần, tham sân si mạn v.v… nếu không đoạn cho hết, không nhổ cho tận gốc, thì dù có niệm Phật cách gì cũng không thể vãng sanh! Cũng nên biết tham pháp cũng là tham, những người thích nghiên cứu, tranh lý trong Phật pháp cũng là do từ tham pháp và tâm ngã mạn mà hiển diện. Nếu chúng ta có thắc mắc gì trong pháp học, nên tìm câu giải đáp mà thực hành là việc cần phải làm.

Nhưng không luận kẻ đúng, người sai v.v… mà tạo ra nhiều chủng tử không thanh tịnh. Nghiệp bất tịnh khi đã thành hình trong A-lại-da-thức của ta rồi, thì nó sẽ theo ta mãi như hình với bóng, rất khó mà đoạn trừ cho sạch. Bây giờ, ta chưa thấy rõ tác động của nó, nhưng đến lúc lâm chung chúng hiện ra không ngừng nghỉ, làm cho ta mất đi chánh niệm, nhẫn đến làm cho ta điên đảo quên luôn câu Phật hiệu; đến lúc đó rồi, chúng ta sẽ đối phó sao đây?

Chúng ta nơi tự bản thân mình phải luôn kiểm soát, đừng nên để ý đến chuyện bên ngoài, dù một vọng niệm bất tịnh sanh ra, phải tự mình có sự huân tập nghiêm khắc và chặt chẽ mới có thể đoạn được các thứ nghiệp chướng và phiền não. Được như vậy, lúc lâm chung, dù trong hoàn cảnh không được người trợ niệm, chúng ta cũng có thể nắm vững được phần vãng sanh.

Chúng ta nên tự mình thật sự sửa lỗi, thay đổi hành vi và tập khí xấu của mình, nỗ lực tiến tu, phát tâm chân thật “thường niệm Phật không gián đoạn”, giữ câu Phật hiệu canh cánh trong lòng như gà ấp trứng. Lúc lâm chung, Phật đến tiếp dẫn, từ bi gia hộ, khiến tâm trí sáng suốt, chẳng bị hôn mê, loạn động và điên đảo; như thế mới được vãng sanh.

Nghiệp lực là sức mạnh của những thói quen và tập khí xuất phát từ thân, khẩu và ý của chính mình trong sinh hoạt đối vật tiếp người hằng ngày, chứ chẳng phải từ nơi đâu xa mà tới. Những chủng tử tranh đấu, lỗi phải, đúng sai, oán hận, ganh ghét v.v… trong A-lại-da-thức mà chúng ta tích trữ và mang theo từ nhiều đời nhiều kiếp, thật sự là khó đoạn. Tất cả đều do từ tình chấp mà sinh ra oán hận. Nếu chúng ta không lo hóa giải những oán thù cũ, lại muốn gây thêm nhiều oán thù mới thì thật là phiền phức; đời đời kiếp kiếp phải luôn đối phó với oan gia trái chủ, không hề ngừng dứt, đôi bên đều phải lãnh chịu sự thống khổ. Đến lúc lâm chung, kẻ thù đến bên thân chúng ta để báo oán, không để chúng ta vãng sinh, đó chính là ma chướng cùng sinh, là cận tử nghiệp. Cho nên sống ở đời, chúng ta nên “hằng thuận chúng sinh, tùy hỷ công đức,” chúng sinh muốn thứ gì, tất cả đều tùy thuận, không nên hơn thua tranh luận thì lúc lâm chung mới có thể đi vãng sanh được dễ dàng.

“Người chân thật niệm Phật, buông bỏ cả thân tâm thế giới là đại bố thí.”

Diệu Âm Trí Thành

Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát

KN thân,

Trước hết chúng ta cũng biết rằng Phật Bồ-tát thật chẳng hề có tên hay danh hiệu! Danh hiệu các Ngài đặt ra hay tự xưng, chỉ nhằm cho chúng ta biết các hạnh nguyện mà Phật, Bồ-tát đang thực hành để hóa độ chúng sanh ở một góc độ không gian, và thời gian nào đó; nói cách khác những danh hiệu này chỉ nhằm để biểu thị pháp, bởi do duyên sanh, không là thật có.

Chúng ta thường thấy biểu tượng của vị Bồ-tát ngồi trên lưng con voi trắng 6 ngà, là vị Bồ-tát giáo hóa chúng sanh theo phương pháp Phổ Hiền Thập Đại Nguyện Vương. Thế Tôn gọi Ngài là “Phổ Hiền”. Trên lẽ thật thì vị Bồ-tát này không có tên. Nếu cũng là vị Bồ-tát này thị hiện ở thế giới phương khác, thực hành hay áp dụng phương pháp khác để hoá độ chúng sanh, thì Ngài lại sẽ có cái tên khác. Thí dụ: nếu KN dạy môn toán, học trò gọi là “cô giáo toán học”, nếu KN cũng dạy môn Hoá Học, học trò sẽ gọi là “cô giáo Hoá Học” v.v… KN dạy bao nhiêu môn học thì được gọi bấy nhiêu cái tên. Lại nữa đâu chỉ có riêng KN là có cái tên này, cũng có vô số các thầy/cô giáo khác cũng được gọi cùng tên như thế! Trong các thời quá khứ, hiện tại, vị lai, có vô lượng vô biên Bồ-tát ở trong tam thiên đại thiên thế giới có cùng đồng một danh hiệu Bồ-tát Phổ Hiền, Văn Thù, Quán Âm, Địa Tạng v.v… Nên khi Phật, Bồ Tát xuất hiện ở thế gian, các Ngài sẽ tùy thuận theo Nhân, Quả, Tánh, Tướng của chúng sanh, mà chọn một đức năng, trong vô lượng đức năng ấy để lập nên danh hiệu.

Trong mắt Phật, các vị Bồ-tát Phổ Hiền nơi các thời quá khứ, hiện tại và vị lai đều giống như nhau. Chính vậy, hạnh Phổ Hiền mà Pháp Tạng Tỳ Kheo nói trong kinh Vô Lượng Thọ là hạnh của tất cả các vị Bồ-tát thực hành hạnh như thế trong các thời quá hiện vị lai, chứ không phải chỉ có một vị Bồ-tát Phổ Hiền ngồi trên con voi trắng 6 ngà, như hình ảnh biểu tượng trong Phật giáo Đại Thừa.

Trong kinh Kim Cang, Phật dạy: “Bồ-tát tuy độ vô lượng vô số chúng sanh như vậy, nhưng không thấy có một chúng sanh nào được độ. Tại sao vậy? Nếu Bồ-tát còn thấy có mình độ và chúng sanh được độ, tức là Bồ-tát còn chấp bốn tướng thì không phải là Bồ-tát!” Nên như lời Thế Tôn dạy trong kinh Vô Lượng Thọ, Thế Gian Tự Tại Vương biết Pháp Tạng Tỳ Kheo là bậc cao minh, trí tuệ vượt xa đời… Theo ý này, huynh nghĩ rằng Ngài Tỳ Kheo Pháp Tạng, lúc ấy đã chứng nhập vào pháp môn Không, xả lìa được mọi phân biệt, nên khả năng thấy biết của Ngài không còn bị lệ thuộc vào hoàn cảnh của không gian và thời gian. Hạnh Phổ Hiền mà Pháp Tạng Tỳ Kheo đề cập đến trong 48 đại nguyện là phi thời xứ (không dính mắc vào không gian và thời gian), như thế mới đúng với ý nghĩa “Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác.”

Trong kinh Hoa Nghiêm, Đức Thế Tôn nói, có vô lượng Đại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ-tát, có vô lượng Phổ Hiền Bồ-tát v.v… đến dự pháp hội Hoa Nghiêm chính là ý này. Thế Tôn cũng nói: khi ấy Đức Phật Tỳ Lô Xá Na phóng đại quang minh đến Ngài Văn Thù Sư Lợi làm cho trí tuệ của Ngài Văn Thù đồng với trí tuệ của Phật, cũng trong cùng lúc đó có vô lượng vô biên Văn Thù Sư Lợi Bồ-tát ở trong vô lượng vô biên thế giới cũng đồng nhận ánh sáng này, và có đồng trí tuệ này… Ý nghĩa của sự việc này phàm phu chúng ta không thể hiểu nổi, đến cả hàng Thanh Văn, nhị thừa cũng còn không hiểu nổi; chỉ đến hàng thập địa Bồ-tát và Phật mới biết rõ nhờ ở thần thông tự tại, cái trí vô ngại, vô đẳng, vô luân, oai đức rộng lớn, và thù thắng tối thượng của Phật.

Do đó học Phật phải lìa các tướng, âm thanh, ngôn từ, văn tự, thức… để thấu suốt hết thảy cái ý nghĩa này. Chúng ta phải buông bỏ hết các pháp nhỏ để cầu pháp lớn – đó là pháp môn “Không, Vô tướng, Vô vi.” Nên Phật dạy: “Tu Bồ Đề! Như Lai nói các pháp, không thật có các pháp, chỉ giả gọi là các pháp. ” Nếu chúng ta còn kẹt vào nhân, ngã, chúng sanh và thọ giả tướng; chúng ta sẽ khó thấu suốt hay hiểu nổi trí tuệ của Như Lai. Chúng ta hãy y pháp, chẳng chấp trước pháp, chẳng nên nghi hoặc, chẳng có tranh cãi.

Nếu vì không thấy nên tâm sanh nghi, vì tâm sanh nghi sẽ mất lợi ích lớn. Thế nên trong kinh Vô Lượng Thọ, Đức Thế Tôn bảo Ngài Di Lặc Bồ-tát rằng: “Này A Dật Đa! Nên biết rằng, đối với các vị Bồ-tát, tâm nghi hoặc là điều tổn hại rất lớn, mất lợi ích lớn. Bởi thế phải nên chí thành tin kính vào trí huệ Vô Thượng của Phật.” Có nhiều vị Bồ-tát còn không tin rõ nổi trí huệ của Phật, đừng nói chi kẻ phàm phu chúng ta.

Biển trí huệ Như Lai sâu rộng Chỉ Phật cùng Phật mới hay biết Thanh Văn ức kiếp suy Phật trí Đem hết thần lực chẳng thể lường!

Chúng ta hiện sống trong đời ác ngũ trược mà có thể tin được trí huệ của Phật, là vì đời trước đã tu phước huệ cho nên mới được nghe chánh pháp này.

Diệu Âm Trí Thành

Phàm Sở Hữu Tướng Giai Thị Hư Vọng

Thân gửi đến NL,

Chúng ta tu đạo Phật là cầu Trí tuệ, chứ không phải cầu Trí thức. Trí tuệ và Trí thức không giống nhau: Trí thức thì có thể tìm học từ trong kinh sách, sách chú giảng, nghe băng chú giảng .v.v… Nhưng trí tuệ thì chỉ có thể tìm được trong tự tánh, mà muốn tìm thấy tự tánh thì tâm phải có Định, phải thanh tịnh, không còn bị vướng mắc bởi những vọng tưởng, phân biệt và chấp trước (chấp ngã, chấp ngã sở, chấp pháp).

Làm sao để hạ công phu phá trừ phân biệt và chấp trước?

Hòa Thượng Tịnh Không dạy: trước hết là phải ngăn ngừa và giải trừ mọi xung đột, đối lập, mâu thuẫn, đấu tranh .v.v... do các thứ tâm nầy sanh ra. Phân biệt và chấp trước là nguyên nhân làm chướng ngại tâm thanh tịnh và năng lực trí tuệ của chúng ta, và nó cũng là cái nhân tạo ra lục đạo luân hồi.

Học Phật trong kinh sách là để thu đạt kiến thức căn bản (Trí thức), làm phương tiện hướng về pháp Vô tướng vô vi của Như Lai, pháp nầy cũng được gọi là Nhất Thừa hay Phật Thừa. Vì pháp nầy là vô tướng vô vi, là chân thật pháp, là pháp Không, nên nó không có ngôn từ để diễn đạt, nó không thể tìm được trong kinh sách, mà nó phải tự mình giác ngộ trong tự tánh.

Trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật nói: “Vì chúng hữu tình tuyên nói chánh pháp, vô tướng vô vi, không buộc không mở, không phân, không biệt, xa lìa điên đảo”.

Vậy, pháp vô vi vô tướng mới là thật pháp. Tất cả các pháp hữu vi đều là quyền pháp, là huyễn pháp ... dùng làm phương tiện giúp cho người chưa giác ngộ phát khởi tín tâm mà tìm đến Phật đạo. Trong kinh Vô Lượng Thọ, đức Thế Tôn cũng nói:

“Chí cầu cõi nghiêm tịnh,

Thọ ký sẽ thành Phật Biết rõ hết thảy pháp

Như mộng huyễn tiếng vang” Phật nói tất cả pháp đều là như mộng huyễn, đều là không thật. Vì vậy nếu ôm chặt, bám chấp, không rời pháp hữu vi, thì ta còn Chấp pháp. Chấp pháp là thứ Sở tri chướng, sanh ra kiến tư phiền não, ngăn ngại cửa Bồ Đề, vì hết thảy Trí thức của thế gian đều là từ vọng thức.

Người chấp pháp càng học Phật, càng nghiên cứu Phật pháp càng sanh ra các thứ vọng tưởng phân biệt, chấp trước, càng sanh ra phiền não. Vì vậy Phật dạy ta không nên chấp pháp. Trong tất cả các pháp môn của Phật đều nói đến Tín-Giải-Hành-Chứng. Phật dùng pháp hữu vi làm phương tiện giúp chúng sanh phát khởi Tín tâm (Tín) và có kiến thức (Giải) để hiểu biết về pháp môn mà mình tu. Một khi Tín-Giải đã vững vàng rồi, thì phải Hành. Hành trong Phật giáo tức là Buông Xả: buông xả tất cả các pháp, buông xả tự tư tự lợi, vọng tưởng, phải quấy, nhân ngã .v.v…, ngay đến Phật pháp cũng phải buông bỏ nó ra, thì Tự tánh thanh tịnh viên minh thể mới hiện tiền. Khi đó ta gọi là chứng đắc, tức là minh tâm kiến tánh. Minh tâm kiến tánh cũng không có nghĩa là thành Phật, vì mức độ của minh tâm kiến tánh có khác nhau:

• Thanh Văn chưa phá được hết chấp trước vi tế, nên chỉ chúng được Nhất thiết trí, • Bồ-tát chưa phá được hết phân biệt vi tế, nên chỉ chứng được Đạo chủng trí • Phật rốt ráo phá được hết vọng tưởng phân biệt chấp trước, nên đắc được Nhất thiết chủng trí.

Trong kinh Kim Cang, Phật dạy chúng ta phải xả bỏ bốn tướng: nhân, ngã, chúng sanh và thọ giả, để thể nhập

Như Lai tánh.

Vì sao phải xả bỏ bốn tướng?

“Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”: Tất cả những vật chất, tinh thần và hiện tượng của vật chật và tinh thần đều có sanh diệt, đều là pháp hữu vi. Phật dùng pháp hữu vi làm phương tiện giúp chúng ta nhìn thấy hết mọi chướng ngại của mình, để có thể quán nhập vào pháp vô vi vô tướng. Pháp vô vi vô tướng là pháp mà không có thể dùng ngôn từ để nói, pháp nầy chỉ có một, đó là Chân Như Vô Vi, Tự Tánh Thanh Tịnh Chân Như Thể (chân như bổn tánh). Pháp nầy chỉ có thể tìm được trong tự tánh, không thể tìm thấy trong sách vở hay kinh sách. Do đó, nhà Thiền gọi chân thật kinh là “Vô Tự Chân kinh”.

Tất cả pháp môn của Phật đều phải quy về Thiền định mà giác ngộ. Thiền định không chỉ có trong pháp môn Thiền. Niệm Phật, trì chú cũng là Thiền Định. Thiền nghĩa là Quán, Định nghĩa là Chỉ. Thiền Định có nghĩa là

Chỉ Quán. Thiền Định hay Chỉ Quán là phương pháp để an trụ tâm và phát sanh trí tuệ. Tâm định và thanh tịnh thì trí tuệ phát sanh. Có định và tuệ thì vạn pháp sẽ tự nhiên được thông rõ một cách sáng suốt. Sự thông rõ nầy không thể do trí thức học được từ kinh sách mà có. Ngược lại, nếu chấp dính cứng ngắc vào kinh sách thì sẽ bị chướng ngại cho việc tu định và tuệ (huệ); vì vậy, nhà Thiền thường nói: “Tâm là kinh, kinh là tâm”.

Ngày xưa, Lục Tổ Huệ Năng chẳng có học qua kinh sách, Ngài chỉ được nghe Ngũ Tổ giảng dạy sơ sơ đại khái về kinh Kim Cang, lúc Ngài giã gạo trong đêm khuya, Ngài liền giác ngộ tự tánh – minh tâm kiến tánh, tự nhiên thông rõ các pháp và có thể giảng nói tất cả kinh pháp. Tại sao? Vì tâm của Ngài vốn rỗng không, còn tâm chúng ta lại chất chứa đầy vọng tưởng, kiến chấp, ngã chấp .v.v… nên chân thật trí tuệ khó có thể phát chiếu.

Trong bài chú giảng “Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên Quán”, Hòa Thượng Tịnh Không nói: Thái Tử Tất Đạt Đa ở dưới cội cây Bồ Đề giác ngộ được tự tánh, thành Phật, cũng do bởi Ngài có thể đem hết tất cả những kiến thức và pháp (pháp và phi pháp) mà Ngài học suốt một đời buông bỏ xuống hết. Buông xuống một tơ hào cũng không còn sót lại, nên Ngài mới minh tâm kiến tánh thành Phật. Ngay lúc ấy, Ngài liền vì chúng sanh mà thuyết kinh Hoa Nghiêm nói rõ tánh tướng của vũ trụ nhân sanh trong mười phương pháp giới. Pháp nầy Ngài học ở đâu? Ngài chẳng học ở đâu cả, vì khi tâm thông thì vạn pháp tự nhiên thông.

Chư Tổ Sư Đại Đức có nói: “Không dùng Chỉ Quán, không vào được cửa Bồ Đề”, cũng nhằm mục đích bảo chúng ta phải xả bỏ tất cả các pháp hữu vi, và phải dụng tâm để thông rõ pháp vô vi. Tất cả những gì có tướng, có âm thanh đều là pháp hữu vi. Niệm Phật là phương pháp Chỉ Quán, định tâm vào câu Phật hiệu “Nam Mô A Di Đà Phật”, để đoạn trừ vọng niệm. Khi tâm được an trụ hoàn toàn trong tiếng niệm Tâm Thư Tịnh Độ Phật, vọng niệm liền ngưng bặt. Đạo lý nầy thật rất là tự nhiên và dễ hiểu. Khi tất cả vọng niệm đều ngưng bặt, thì sẽ minh tâm kiến tánh, rõ thông tất cả pháp tánh và tướng của vũ trụ nhân sanh. Diệu Âm Trí Thành 200

Chắp Tay Cung Kính

Hỏi:

“Ví như có chúng sinh cung kính chắp tay được mười thứ công đức. Những gì là mười?

Một là được phước báo thù thắng; hai là sinh vào dòng họ cao quý; ba là được thân sắc tươi đẹp; bốn là được giọng nói thắng diệu; năm là được lọng che thắng diệu; sáu là được biện tài vô ngại; bảy là được lòng tin thắng diệu; tám là được giới thắng diệu; chín là được nghe nhiều thắng diệu; mười là được trí tuệ thắng diệu. Đó gọi là cung kính chắp tay được mười thứ công đức.”

Kính đạo hữu Thiện Tri Thức xin hoan hỷ trả lời câu hỏi: Cung kính chắp tay (ở đây) là đối với ai?

Trả lời:

Kính gửi đến chú L.:

Trong pháp cúng dường, có ba loại để cúng dường đó là: 1. Lợi cúng dường: Dùng hương hoa, thức ăn… 2. Kính cúng dường: Cung kính, tán thán, khen ngợi. 3. Hạnh cúng dường: Thọ trì, tu hành diệu pháp.

Cung kính chắp tay nằm trong kính cúng dường!

Tâm và tướng đồng nguyên

Trong đạo Phật, tất cả các pháp học và hành đều dựa trên căn bản của lòng chân thành và cung kính xuất phát từ bên trong nội tâm. Lễ nghi (bên ngoài) là hình thức thể hiện cái tâm (bên trong). Nếu tâm và tướng đều tương ưng, tức trong ngoài đều như nhau thì gọi là chân thật. Nếu bên trong chẳng cung kính, mà bên ngoài cứ lễ lạy mọi người thì gọi là đạo đức giả, có mưu đồ gạt người....

“Chắp tay lễ lạy” ở đây có nghĩa là tỏ lòng cung kính với mọi người. Lòng cung kính phát xuất từ trong thâm tâm; chắp tay lễ lạy là sự biểu lộ tâm cung kính ra bên ngoài.

Khi đọc/nghe câu “cung kính chắp tay được 10 thứ công đức...”, có người chấp vào văn tự mà làm vậy theo hình thức, gặp ai cũng chắp tay lễ lạy để được 10 công đức mà trong tâm chẳng có thật lòng cung kính, thì đó gọi là hành động chấp ngữ, hay chấp pháp. Nói cho cùng họ chẳng hiểu rõ tường tận thuật ngữ của nhà Phật rằng: cung kính là cái thể của tâm, chắp tay lễ lạy là hình tướng thể hiện cái tâm này. Do đó, cung kính chắp tay là nói lên hai pháp tâm và tướng tương ưng – tâm và tướng đồng nguyên không sai biệt.

Lợi ích của chân thành cung kính

“Chắp tay cung kính” là hình thức lễ nghi của người phương Đông dùng để biểu lộ lòng tôn kính của họ. Trong đạo Phật chúng ta cũng lấy cái tập tục này làm nghi thức để biểu hiện cái tâm của mình đối với Phật, Bồ-tát, Thánh Thần, cho đến muôn mọi loài chúng sanh. Tướng là “chắp tay”, tâm là “chân thành cung kính”. Nếu đã là chân thành cung kính và tôn trọng, thì không phê bình chỉ trích, xét lỗi người và phá hoại lẫn nhau...

Giả sử như mọi người trên thế gian này đều có lòng chân thành cung kính lẫn nhau, đều xem mọi chúng sanh là Phật, hay chính mình, thì làm gì có mâu thuẫn, xung đột và tranh chấp đưa đến oán thù, đấu tranh sát hại lẫn nhau...

Nếu mọi người đều chắp tay chân thành cung kính lẫn nhau, trong ngoài đều tương ưng, thì thế giới này sẽ được thanh bình và hài hòa. Nếu sự thanh bình và hài hòa này luôn có mặt từ trong gia đình cho đến làng ấp, thành thị, quốc gia và thế giới..., thì sẽ không có trộm cắp, cưỡng bức, cướp đoạt, chiến tranh xâm lược, mâu thuẫn xung đột... Do cộng nghiệp lành này, thiên tai và bệnh dịch cũng chẳng thể dấy khởi, nước thạnh dân an, mọi người đều được sống trong an lạc và bình đẳng… Nói cách khác, Tịnh độ ở thế gian này chỉ có thể thành lập khi mọi người đều chắp tay chân thành cung kính với nhau. Vậy, xin hỏi công đức này có lớn lắm không?

Theo sự nhận xét của riêng tôi, người phương Tây hay thường nói lời khuyến khích và khen thưởng; người phương Đông hay thường nói lời chỉ trích và xích mích. Vì sao có sự khác biệt này? Vì người phương Tây có lòng cung kính và tôn trọng lẫn nhau, khác với người phương Đông. Cái quả báo ở trước mắt cũng đã thấy rõ: người phương Tây từ sắc tướng cho đến phước báo cũng hơn người phương Đông v.v... Các quốc gia ở phương Tây cường thịnh, dân chúng no ấm và trình độ nhận thức cũng ít dốt nát hơn người ở phương Đông v.v...

Nên câu nói dưới đây trong nhà Phật cũng nói lên một phần quả báo của tâm chân thành cung kính rồi! Một phần cung kính thì được một phần lợi ích, mười phần cung kính thì được mười phần lợi ích.

“Ví như có chúng sinh cung kính chắp tay được mười thứ công đức. Những gì là mười? Một là được phước báo thù thắng; hai là sinh vào dòng họ cao quý; ba là được thân sắc tươi đẹp; bốn là được giọng nói thắng diệu; năm là được lọng che thắng diệu; sáu là được biện tài vô ngại; bảy là được lòng tin thắng diệu; tám là được giới thắng diệu; chín là được nghe nhiều thắng diệu; mười là được trí tuệ thắng diệu. Đó gọi là cung kính chắp tay được mười thứ công đức.”

Y nghĩa bất y ngữ

Ngôn từ Việt Nam rất phong phú, chúng ta thường hay ghép những danh từ lại với nhau để tạo ra một danh từ mới có ý nghĩa sâu rộng hơn:

· “Thù” nghĩa là đặc thù, theo tự điển Việt Nam, đặc thù có nghĩa là đặc điểm, đặc trưng, có tính chất riêng biệt, khác hẳn với những cái cùng loại.

· “Thắng” có nghĩa là vượt xa hơn hay cao hơn những thứ khác.

Vậy phước báo thù thắng có nghĩa là phước báo có những đặc tính vượt lên cao hơn những loại phước báo khác. Phật pháp thâm sâu nghĩa nhiệm mầu. Đạo Phật dùng văn tự và ngôn ngữ để diễn đạt cái tâm trong pháp hữu vi, mà pháp hữu vi lại tìm thấy nơi pháp vô vi, vô hình vô tướng. Trong cái ‘có’ tìm thấy cái ‘không’, và ngược lại trong cái ‘không’ lại tìm thấy cái ‘có’. Do đó cái tánh ‘không’ của nhà Phật cũng còn gọi là “Chân Không Diệu Hữu”. Để thấu hiểu lý sự của “Chân Không Diệu Hữu”, tức là pháp vô vi vô tướng hay pháp môn không, đạo Phật dùng pháp môn thiền định thâm sâu để giác quán đặc tính của sự thể, vì thể tánh của Chân Không Diệu Hữu không thể có ngôn từ nào đủ ý nghĩa để diễn đạt.

Phật dạy: “Y nghĩa bất y ngữ”. Nếu học Phật mà chấp cứng vào chữ sẽ bị dính kẹt vào trong chữ ấy, gọi là chấp ngữ, làm cho linh trí bị ngăn ngại. Chấp ngữ cũng là chấp vào văn tự, chẳng thể hiểu biết chân thật nghĩa, cái rộng sâu dụng ý bên trong nên tự mình ngăn ngại trí tuệ nơi tự tánh của chính mình.

Do đó học Phật mà chấp vào văn tự, bỏ lý bỏ sự, thì ba đời chư Phật thị hiện nói pháp cũng đều oan uổng.

Nên xa lìa cái tâm cung kính cúng dường tự thân

Tâm cung kính cúng dường tự thân là tâm ngã mạn.

Nếu tự thân ngã mạn, tức tự cho mình giỏi hơn, tốt hơn, cao hơn, chỉ muốn người khác phải cung kính mình, nên tâm chẳng thể chân thật tỏ lòng cung kính đối với người

(loài) khác được.

Mười phương chư Phật ba đời thành Phật cũng nhờ vào tâm chân thành cung kính. Phật dạy: “tất cả chúng sanh đều có đầy đủ đức tướng của Như Lai”. Phật đã đoạn sạch vô minh, vọng tưởng phân biệt và chấp trước nên trong mắt của Phật tất cả chúng sanh đều là Phật;

không có Phật quá khứ, hiện tại hay vị lai. [Ngay cả Đẳng Giác Bồ-tát vẫn còn chưa đoạn được tập khí vô thỉ vô minh, nên vẫn thấy có Phật quá khứ, hiện tại và vị lai, vẫn còn thấy chỗ sai biệt giữa Phật và chúng sanh, chưa thấy tất cả chúng sanh vốn là Phật.] Do đó Phật chấp tay đảnh lễ tất cả chúng sanh, cũng như đảnh lễ tất cả các chư Phật.

Trong kinh Pháp Hoa, Bồ-tát Thường Bất Khinh, tức tiền thân của Thích Ca Mâu Ni Phật, khi gặp ai cũng chắp tay đảnh lễ mà nói rằng: - Ông sẽ thành Phật! Ngài Bồ-tát Thường Bất Khinh là Phật thị hiện để khai mở Phật tri kiến cho chúng sanh, vì tất cả chúng sanh đều là Phật, tất cả chúng đều có đầy đủ đức tướng của Như Lai. Mặc dù họ khinh khi chế ngạo, thâm chí ném đá và đánh đập Ngài, làm cho thân Ngài chảy máu. Nhưng Ngài biết rõ ràng rằng khi chúng sanh diệt tận được các phiền não, vọng tưởng phân biệt và chấp trước thì lập tức sẽ hoàn nguyên, thành Phật. Đây chính là Phật tri kiến!

Chư ác mạc tác, chúng thiện phụng hành

Vậy chúng ta học tập hạnh đức lành của Phật, phải nên học tập cái tâm chân thành cung kính muôn loài chúng sanh, tức phá trừ vô thỉ vô minh, vọng tưởng, phân biệt và chấp trước, thẳng tiến trên con đường thành Phật. Vậy xin hỏi lại, công đức nào sánh bằng công đức này?

Người học Phật, trước hết phải học lễ nghi, giới luật, tức là huân tu lòng chân thành cung kính, đoạn ác tu thiện. Nếu đối với hết thảy chúng sanh xem thường, khinh khi và chẳng có lòng chân thành cung kính thì chẳng thể gọi là thiện, chẳng phải thiện tức là ác.

Chúng ta theo Phật tu hành Thánh đạo mục đích để chuyển hoá nghiệp quả, chuyển ác thành thiện, chuyển oán thành thân, chuyển phàm thành Thánh, nên quy tắc muôn đời vẫn chỉ là:

Chư ác mạc tác Chúng thiện phụng hành

Tự tịnh kỳ ý

Thị chư Phật giáo (Điều ác phải tránh, Việc thiện gắng làm, Giữ tâm thanh tịnh,

Ấy là lời Phật dạy). Chân thành chắp tay cung kính! Diệu Âm Trí Thành

Pháp Thân Phật – Tự Tánh Viên Minh Thể

Thân gửi đến NL,

Phật nói, vào thời mạt pháp thì “pháp nhược, ma cường”, ma chính là những loạn động và ô nhiễm ở bên ngoài. Vậy làm sao tránh được ảnh hưởng sức mê hoặc ở bên ngoài? Chỉ có một phương pháp duy nhất là thường xuyên tụng kinh, niệm Phật để tự mình nhắc nhở chính mình, không còn phương pháp nào khác hơn!

Cổ đức có dạy: “đọc sách ngàn lần, nghĩa kia tự hiểu,” nên nếu thường đọc tụng kinh Phật thì trong tâm của mình – những chỗ bí yếu hay mật nghĩa ở trong kinh sẽ từ từ hiển lộ ra. Do đó, phải nên thường xuyên đọc tụng kinh điển để “ôn cũ, biết mới”. Ca sĩ cũng thường phải luyện giọng mới có thể ca hay, võ sĩ phải thường luyện quyền múa kiếm mới có thể đánh giỏi, pháp sư cũng phải thường nói pháp mới giảng được thông suốt, thì Phật tử chúng ta cũng phải thường đọc kinh, nghe pháp và niệm Phật mới chữa được tâm bệnh và tập khí phiền não tích trữ trong tâm từ lâu đời.

Người học Phật còn phải tu tịnh nghiệp, thường nên quán thân bình đẳng, không đối lập với bất cứ người và vật nào. Tâm bình đẳng tức không còn chấp ngã, thì Tâm ý thức (thức thứ 6) sẽ chuyển thành Diệu Quán Sát Trí, thấy được thật tướng của vạn pháp vốn là bình đẳng và vô ngã, khi thấu suốt rồi thì chẳng có gì đáng để phân biệt và chấp trước nữa, những biên kiến hay đối lập tất sẽ không còn thì tâm tự nhiên trở nên vô vi, an nhiên, đạm bạc; ưu tư và phiền não chẳng thể khởi.

Không có đối lập tức hài hòa, hài hòa là trạng thái tương ưng hoàn toàn tự nhiên với tánh đức, đối lập và xung đột là trái ngược với Tự tánh của chính mình. Vì sao? Vì Tự tánh của mỗi chúng sanh vốn đồng thể tánh với vũ trụ. Chúng ta có thể nâng cao ‘linh tánh’ của chính mình bằng cách buông xả vạn duyên, trở về với Tự tánh, liễu Nhân thì thành Phật. Nếu tâm được an trụ trong trạng thái như như bất động, không khởi một niệm động, thì tất cả vô minh phiền não liền được dừng dứt, tâm liền được giải thoát.

Trong kinh Địa Tạng nói rằng: “Chúng sinh trong cõi Nam Diêm Phù Đề, khởi tâm động niệm đều là tạo nghiệp tội lỗi.” Phật nói: có 41 phẩm vô minh nên có 41 phẩm vị Bồ-tát, đoạn được một phẩm vô minh thì chứng được một phần pháp thân. Ngài Di Lặc Bồ-tát nói: trong khoảng khảy móng tay, chúng sanh khởi lên 320 triệu ý niệm [Ngài thấy thấu suốt rất rõ ràng từng mỗi ý niệm sanh ra của mỗi mỗi chúng sanh]. Bởi khởi tâm động niệm là vô minh phiền não, ngay các bậc A-la-hán và Thất địa Bồ-tát trở xuống cũng chẳng thể thông suốt điều này, chỉ có Bồ-tát ở phẩm vị từ Bát địa trở lên mới hiểu được sáng suốt và tường tận. Mỗi ý niệm khi phát khởi sẽ hình thành làn sóng có năng lượng tạo ra vật chất trong vạn pháp, nên Lục Tổ Huệ Năng nói: “Năng sanh vạn pháp!”

Khi Vô minh đã đoạn được, tập khí của Vô minh cũng phải tiếp tục đoạn thì phiền não mới mong dứt sạch được.

Ví như lấy một bình sạch đem chứa rượu – bình sạch biểu tượng cho Tự tánh, rượu biểu tượng cho Vô minh – nếu đem rượu đổ hết ra khỏi bình, một giọt cũng không còn sót lại, khi ngửi bình ta vẫn ngửi thấy mùi rượu. Mùi rượu còn sót lại đây ví như tập khí của vô minh khó trừ khử được sạch sẽ.

Trong cuộc sống thực tế cũng thế, có nhiều sự việc tuy biết rõ ràng là xấu (tức hết vô minh), nhưng chúng ta vẫn chưa thể buông bỏ những tập khí hay thói quen xấu này. Vì thế dù cho vô minh đã đoạn xong, thì tập khí của vô minh vẫn phải tiếp tục đoạn cho sạch thì mới có thể minh tâm kiến tánh, chứng được Tự tánh viên minh thể, siêu vượt Thanh Văn và Bích Chi Phật, nhập vào pháp môn không, vô vi vô tướng.

- Minh tâm là đoạn hết vô minh, ví như đem hết chất rượu đổ ra khỏi bình. - Kiến tánh là đoạn trừ hết tập khí phiền não, ví như rửa sạch bình chứa rượu từ ngoài vào trong, từ trong ra ngoài để mùi hôi của rượu không còn nữa.

- Bình trống rỗng, không còn chứa chất rượu, không còn mùi hôi của rượu là biểu tượng của Chân như tự tánh hay Tự tánh viên minh thể (Pháp thân Phật).

Điều này còn cho thấy: chiếc bình dầu có chứa rượu hay rỗng không, dầu có mùi hôi của rượu hay không, trước sau chiếc bình vẫn nguyên vẹn là chiếc bình, nó vẫn giữ nguyên một dạng thể chẳng hề thay đổi, nó giống như cái Tự tánh của chúng ta vậy. Đoạn trừ Vô minh phiền não là “Công”, Tự tánh viên minh thể là “Đức”. Đoạn được tất cả phiền não chứng được Pháp thân Phật (Tự tánh viên minh thể) mới chính là Công Đức Chân Thật, không có công đức nào có thể sánh bằng!

Chúng ta có tụng kinh, trì chú, niệm Phật hay nói pháp đến hoa trời rơi rụng, nếu không thể đoạn trừ được Vô minh phiền não thì những việc làm này cũng chỉ có ‘Phước Đức’ mà thôi, không phải là ‘Công Đức Chân Thật’. Vì sao? Vì chúng ta vẫn chưa chứng được Pháp thân Phật, giống như chiếc bình vẫn còn chất rượu hoặc mùi hôi của rượu. Trong pháp môn Tịnh Độ, tụng kinh niệm Phật là tu Giới-Định-Huệ. Khi đạt được công phu niệm Phật đến ‘Nhất Tâm Bất Loạn’, không còn khởi tâm động niệm nữa, sẽ chứng được Tự tánh viên minh thể, Vô minh phiền não sẽ được dừng dứt.

Khi tâm viên minh thì sẽ thấy Tánh và Tướng đều là một thể.

Tánh Tướng Đồng Nguyên: trong Tướng thấy Tánh, trong Tánh thấy Tướng, sự sự vô ngại. Tự tánh vốn vĩnh viễn không dơ cũng không sạch, không tăng cũng không giảm, không dư cũng không thiếu.

Phật thấy tất cả chúng sanh đều là Phật, không dơ cũng không sạch, không tăng cũng không giảm, không dư cũng không thiếu. Do vì Phật không thấy sự khác biệt giữa Phật và chúng sanh. Phật cung kính đồng như nhau đối với tất cả Phật và chúng sanh, đó là Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác Tánh của Phật. Phật Bồ-tát chẳng hề khởi tâm động niệm, các Ngài chẳng có mong cầu, các Ngài chỉ tùy theo Tâm duyên cảm của chúng sanh mà ứng đáp. Như cái trống thời trống rỗng, cầm dùi đánh mạnh vào trống thời nó kêu to, đánh nhẹ thời nó kêu nhỏ!

Hễ chúng sanh cầu Phật Bồ-tát thời có ứng, tâm của Phật Bồ-tát thì vốn rỗng không tịch tĩnh, chẳng hề khởi tâm động niệm, còn tâm của chúng sanh thì có lớn có nhỏ!

Trong kinh Phổ Môn nói: Quán Thế Âm Bồ-tát có ba mươi hai tướng ứng hóa thân, dạo khắp Tam thiên đại thiên thế giới hóa độ chúng sanh, tùy theo tâm lượng của chúng sanh cầu mà hóa hiện diệu sắc thân cho chúng sanh thấy, thể hiện sự đại tự tại của Phật Bồ-tát.

Người học Phật phải từ ở nơi Tự tánh mà thấy suốt vạn pháp. Ngoài tâm mà cầu pháp, Phật nói là “ngoại đạo!” Chúng ta hãy quán sát những người học Phật hiện nay, xem có bao nhiêu người hướng vào trong Tự tánh mà cầu đạo? Có bao nhiêu người phóng tâm ra bên ngoài mà cầu đạo? Sẽ thấy tỷ lệ của số người ‘trong đạo’ so với ‘ngoại đạo’ rất ít. Vậy mới biết Phật pháp ngày nay vì sao mà suy!

Phật pháp suy là do cách học và hành đạo của chúng ta không đúng với chánh pháp của Phật, chúng ta thường luôn phóng tâm ra bên ngoài để kiếm tìm những thứ không thật có, nên tâm thường bị nhiễm ô bởi ngoại cảnh, do vậy mà Phật gọi Phật tử chúng ta ngày nay là

‘ngoại đạo’.

Phật pháp không có định pháp, tất cả pháp đều là Phật pháp, người có trí tuệ và chỉ-quán niệm thì phi pháp cũng là Phật pháp, nếu ngược lại thì Phật pháp cũng biến thành phi pháp. Vì tất cả pháp chẳng có liên hệ gì với Pháp tánh của chúng ta cả, bởi Pháp tánh của chúng ta lúc nào cũng như như bất động, một trần cũng không bị nhiễm! Tất cả những tâm ô nhiễm đều sanh ra từ sự hiểu lầm (mê lầm), khi hết hiểu lầm (hết mê lầm) rồi thì Tự tánh liền được viên minh.

Tự tánh vốn đã có đầy đủ trí tuệ và đức tướng của Như Lai, nên gọi là Viên minh. Hòa Thượng Tịnh Không thường dạy: Tự tánh ví như là cái máy truyền hình (TV), hình ảnh trong TV là tướng. Hình ảnh trong TV dù có xấu tốt, có dơ sạch, nhỏ lớn … TV vẫn giữ nguyên vẹn hình dạng của nó, chẳng hề bị biến đổi theo hình ảnh trong TV. Vọng tưởng phân biệt chấp trước là những ô nhiễm làm che mờ Tự tánh nếu ta cho nó là thật; ngược lại, nếu ta biết rõ ràng nó là hư vọng như những hình ảnh trong TV thì nó hoàn toàn không có tác dụng làm che mờ Tự tánh viên minh của chính mình.

Người học Phật muốn có nền tảng vững chắc phải tuần tự bắt đầu học từ Tiểu thừa lên Trung thừa, rồi đến Đại thừa. Như trong thế gian, chúng ta cũng phải bắt đầu học thứ tự từ tiểu học lên trung học, rồi đến đại học, thì mới có thể thông đạt được chương trình giáo học. Nếu chưa học xong tiểu học và trung học thì không thể vào được đại học, để học và am hiểu chương trình cao cấp này. Vì vậy Phật cũng thường dùng phương tiện kết hợp nhị đế – Chân đế và Tục đế – để nói pháp, nếu Phật chỉ dùng Chân Đế thì chúng ta sẽ không thể hiểu nổi vì nó quá thâm sâu và vi tế, xa rời cái cảnh giới thấy biết của chúng ta. Ngay đến các chư vị A-la-hán (đã chứng được Nhất Thiết Trí), và chư vị Bồ-tát (đã chứng được Đạo Chủng Trí) cũng còn không thể hiểu nổi.

Một khi ta đã thấu hiểu được hết Lý, Sự, Tánh, Tướng, Nhân Quả đều là do từ tâm tưởng sanh, ta có được nhân phước; nhưng vẫn chưa thể được đại tự tại, chỉ khi minh tâm kiến tánh rồi mới gọi là đại tự tại. Đại tự tại chính là cảnh giới của Thường Tịch Quang Độ.

Muốn đạt đại tự tại – then chốt của sự thành đạo giác ngộ – là buông bỏ mọi sự mọi vật, sanh sanh hóa hóa (quán pháp như hóa), không khởi tâm động niệm (tam muội thường tịch). An vui Niết Bàn có được là do có thể buông bỏ được ô nhiễm từ vọng tưởng phân biệt chấp trước, buông bỏ càng nhiều thì càng được an vui. Những cảnh giới chứng đạt được cao hay thấp cũng do từ sự buông bỏ được nhiều hay ít.

• buông bỏ hết vọng tưởng chấp trước, thì chứng đặng quả A-la-hán11 • buông bỏ hết vọng tưởng phân biệt, thì chứng đặng quả vị Bồ-tát • buông bỏ sạch hết tất cả vọng tưởng phân biệt và chấp trước thì thành Phật.

Khi đã buông bỏ được vạn pháp thì lúc mở quyển kinh ra, liền thấy bí yếu mật nghĩa trong kinh phát chiếu. Chưa buông bỏ được thì luôn bị dính kẹt vào trong những từ ngữ và sắc tướng trong kinh, chẳng thể tỏ rõ được lời dạy của Như Lai trong kinh. Vì sao? Vì bí yếu mật nghĩa (bí tạng) của kinh hàm chứa vô lượng nghĩa nhiệm mầu, nó tùy theo tâm duyên của chúng sanh mà phát chiếu! Diệu Âm Trí Thành