Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tịnh độ
Tâm Thư Tịnh Độ
- Tác giả
- Diệu Âm Trí Thành
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
nói: “phàm nếu là tôn giáo thì tất có mê tín, vì sự tin tưởng của tín đồ là dựa trên cảm tình tuyệt đối với một
bậc sáng tạo”. Thật vậy, Phật pháp là trí tuệ, là lý tánh, là phá trừ mê tín. Cho nên chữ “tôn giáo” chân thật là không có ý nghĩa thích hợp với đạo Phật, ngược lại còn có ý tương phản với cốt lõi nền tảng giáo lý của Phật Đà. Trong Phật giáo, Phật Thích Ca Mâu Ni được xưng gọi là Bổn Sư hay Bản Sư6 có nghĩa là vị thầy căn bản, cho thấy rõ sự quan hệ giữa chúng ta và Phật chỉ là quan hệ thầy trò; khác hẳn với những tôn giáo khác là sự quan hệ giữa một đấng thần linh tối thượng, và vũ trụ và chúng sanh chỉ là sản phẩm của đấng thần linh này. Ngày nay sự quan hệ giữa chúng ta và các bậc pháp sư giảng pháp cũng chỉ là quan hệ thầy trò7. Trong Phật giáo nếu chúng ta xem Phật Bồ-tát như là các đấng thần linh để lễ lạy cầu phước báu, thì đã rơi vào mê tín mất rồi!
Như vậy chúng ta có cần cầu khẩn ở nơi Phật không? Dạ xin thưa rất là cần, tôi cũng mỗi ngày lễ lạy và cầu khẩn Phật Bồ-tát, nhưng cái tôi cầu là “chánh giác”;
tức là cầu được giác ngộ, cầu dứt trừ si mê, mau tìm thấy ‘Tự tánh Viên minh thể’ của chính mình. Tôi cũng cầu sự gia hộ, giúp đỡ của Phật Bồ-tát thương tưởng tôi mà chăm sóc chỉ bảo, như một học trò cầu Thầy của mình. Phật Bồ-tát đích thực là Thầy của chúng ta, đó là sự quan hệ thực tế và ý nghĩa nhất giữa Phật và chúng sanh trong Phật giáo.
Tâm Thư Tịnh Độ Giới thiệu kinh Vô Lượng Thọ và Pháp môn niệm Phật
Kinh Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác – do Đại Cư sĩ Hạ Liên Cư kết tập – được Hòa Thượng Tịnh Không và Đại Cư sĩ Hoàng Niệm Tổ tuyên dương tán thán như một bộ kinh viên đốn nhất trong hết thảy các kinh viên đốn.
Sở dĩ được cho là kinh viên đốn nhất, vì nó là bản tóm lược đầy đủ nhất hết thảy những tinh hoa của tất cả các kinh Đại Thừa mà Thế Tôn đã thuyết giảng trong suốt 49 năm. Nó cũng được xem là trung bản (bản rút ngắn) của kinh Hoa Nghiêm – một đại kinh mà Phật đã nói lên “Chư Pháp Thật Tướng”, tức chân tướng của sự thật về thể tánh của vũ trụ và nhân sanh trong tận hư không biến pháp giới. Và rốt cùng, phẩm cuối của kinh Hoa Nghiêm cũng quy về Tây Phương Tịnh Độ của Phật A Di Đà – qua phẩm Phổ Hiền Thập Đại Nguyện Vương.
Kinh Hoa Nghiêm nói, những Đẳng Giác Bồ-tát như Văn Thù Sư Lợi và Phổ Hiền ở Hoa Tạng thế giới cũng phải cầu sanh Cực Lạc để đắc quả Nhất Thừa, thành bậc Vô Thượng Chánh Giác. Kinh Vô Lượng Thọ lại nói, Đẳng Giác Bồ-tát như Đại Thế Chí và Quán Thế Âm Bồ-tát cũng phải cầu vãng sanh về Tây Phương để viên thành Phật đạo.
Tâm Thư Tịnh Độ Người lão tu khi đọc kinh Vô Lượng Thọ cũng nhận ra rằng, tuy bộ kinh chẳng đồ sộ nhưng cảnh giới của kinh lại vô cùng rộng lớn, vì nó hàm chứa hết thảy những tinh hoa của các kinh Đại Thừa khác như Hoa Nghiêm, Kim Cang, Pháp Hoa, Thủ Lăng Nghiêm, Đại Tập, A Di Đà, Quán Vô Lượng Thọ, Địa Tạng Vương Bổn Nguyện v.v... Cũng vì lẽ đó mà Hòa Thượng Tịnh Không đã gọi kinh Vô Lượng Thọ là “Vô thượng thượng kinh.”
Lại nữa, nếu xét về căn cơ thì kinh Vô Lượng Thọ thích hợp với mọi căn tánh, mọi tầng lớp chúng sanh; vì cả ba bậc thượng, trung và hạ căn đều có thể lãnh hội và tu theo. Tùy theo sức thâm nhập kinh tạng và sự tinh chuyên tu tập thực hành giáo pháp sâu hay cạn, hành giả tu theo kinh giáo này đều đạt được sự lợi ích phước báo chân thật ngay trong đời sống hiện tại, và đến lúc lâm chung sẽ được thành tựu đạo vãng sanh8. Nên dưới sự giáo dục của Hòa Thượng Tịnh Không, Tịnh Tông Học Hội đã xem kinh Vô Lượng Thọ là chánh kinh, là cốt lõi để thực hành và tu tập.
Lúc bắt đầu biết đến Phật pháp, tôi may mắn gặp được pháp môn Tịnh Độ do Hòa Thượng Tịnh Không huấn giảng, và kinh Vô Lượng Thọ do Ngài Hạ Liên Cư sĩ kết tập. Kể từ buổi ban sơ học tập đến nay, tôi tuân hành y theo lời dạy của Hòa Thượng Tịnh Không nên chỉ chuyên tu một pháp môn này, hoàn toàn không xen tạp với pháp môn nào hay cách thức tu hành khác. Tôi thọ trì đọc tụng cũng chỉ một kinh Vô Lượng Thọ, và nhất tâm niệm Phật cầu sanh Cực Lạc. Cách tu của tôi rất dễ dàng và đơn giản, chánh yếu là tập trung mọi năng lực giới-định-huệ nơi nội tâm, chấp trì danh hiệu Phật không gián đoạn không xen tạp, không bám chấp vào hình thức. Nên có thể nói là tôi luôn hoan hỷ và thích nghi với mọi nghi thức khác nhau của các đạo tràng niệm Phật khác.
Hòa Thượng Tịnh Không dạy: muốn chóng thành tựu đạo nghiệp, thì hành giả dù tu bất cứ pháp môn nào cũng không nên xen tạp. Sau khi đã lựa chọn kỹ càng một pháp môn và một quyển kinh, thích hợp với hoàn cảnh căn tánh của chính mình, thì nên chấp giữ lấy pháp môn và quyển kinh ấy làm kim chỉ nam để trường kỳ huân tu, không nên xen tạp. Đó là phương châm chung của người tu đạo Phật. Vì sao? Vì tất cả các pháp của Phật đều là bình đẳng, không có thấp cao. Nên tuân theo tông chỉ của một tông môn mà tu hành, khi đạt đến được chỗ minh tâm kiến tánh thì vạn pháp đều tự nhiên thông, tất cả các giáo pháp sẽ tự nhiên quy về một chỗ. Ví như đường vào đô thị có nhiều nẻo, chỉ chọn một con đường trực chỉ mà tới, thì trước sau cũng sẽ vào được đô thị. Nếu vì ham thích chọn nhiều pháp môn, hoặc thường thay đổi pháp môn, hoặc không biết mình đang tu pháp môn nào, e rằng sẽ bị lạc đường không chỗ thoát ra. Hòa Thượng cũng dạy: khi tâm thông, thì vạn pháp đều thông; do đó một môn thâm nhập trường kỳ huân tu thì sẽ sớm thành đạo. Tóm lại: trong các pháp tu của đạo Phật, điều tối kỵ nhất là tạp tu.
Phật tử dầu tu theo bất cứ tông phái nào, Thiền Tông, Mật Tông hay Tịnh Độ Tông, điều quan trọng nhất là phải chấp hành ‘tông chỉ’ một cách nghiêm chỉnh. Bởi lẽ Tông chỉ là con đường thẳng tắp dẫn đến chỗ thành đạo. Mỗi Tông môn có Tông Chỉ khác nhau, và cách thức tu hành khác nhau. Do đó ai tu theo Tông phái nào thì phải nghiêm mật tuân theo Tông Chỉ của Tông phái đó, để tránh sự xen tạp và lầm lạc. Tông chỉ của một Tông phái phải do các bậc Tổ Sư Đại Đức, nương theo lời kinh Phật dạy đã giác ngộ và chứng ngộ trong cách thức tu hành, sáng lập và đề xướng theo kinh nghiệm tu hành và thành tựu của các Ngài.
Không nên đi theo cách thức tu hành sáng lập bởi phàm phu chưa chứng ngộ, hoặc bất cứ phương pháp mới lạ nào ngoài kinh Phật dạy. Vì Phật dạy: “Y pháp bất y nhân”. Nên phàm phu nếu chưa chứng đắc, ắt có cái pháp riêng nào để tu chăng? Ngay cả các bậc Tổ Sư Đại Đức đã chứng ngộ trong Phật đạo, cũng chẳng thể nói và làm khác lời Phật dạy; vì Phật Phật đại đồng, pháp của ba đời chư Phật: quá khứ, hiện tại, vị lai miên viễn chẳng bao giờ thay đổi; vì pháp của Phật đã vượt khỏi sự giới hạn của không gian và thời gian! Phật tử nếu học Phật mà không đọc tụng kinh điển của Phật, thì làm sao nhận biết được Phật đã dạy những gì? Nếu không nhận biết được sẽ dễ bị lầm mê trước những kiến giải vô minh và cách thức tu hành do phàm phu chưa chứng đắc lập nên; vì vậy chúng ta phải tự mình nên chuyên tâm thọ trì, đọc tụng kinh điển để khỏi bị lầm lẫn khi nghe/ đọc những bài pháp hay chú giải.
Ngay khi đã hiểu ý chánh của kinh và cách thức tu hành, nhưng tại sao vẫn phải thường đọc tụng kinh điển? Vì Phật thuyết kinh với vô lượng nghĩa hàm chứa trong kinh văn, nên mỗi chúng sanh với căn tánh khác nhau sẽ nhận biết khác nhau. Và càng đọc kinh thì trí huệ sẽ càng tăng trưởng, có thể khai mở được những thâm mật bí yếu – tức là chân thật nghĩa tạng chứa trong kinh văn. Do đó mỗi lần đọc kinh nên tư duy quán chiếu lời kinh, để khai nhập sâu vào tạng pháp của Như Lai, vượt qua các văn từ trong kinh. Nói cách khác, văn từ trong kinh chỉ là phương tiện giúp khai mở trí huệ có sẵn trong tự tánh. Do đó đọc kinh và quán chiếu ý nghĩa của kinh là pháp tu “Giác Quán Định,” Định là pháp sở thuyên của Kinh tạng để tịnh tâm sáng trí, vì trong Định sẽ có Huệ phát sanh; Huệ là pháp sở thuyên của Luận tạng để phá u mê, chân lý được tỏ ngời. Nên khi Định Huệ có đủ, sẽ đạt đến minh tâm kiến tánh thành Phật. Hòa Thượng Tịnh Không dạy: đọc tụng kinh điển là tu định huệ, mà cốt lõi chung của tất cả các pháp môn là đạt định huệ, nên không có pháp môn nào của Phật mà không cần đọc tụng kinh điển. Trong tất cả các kinh Đại thừa, Phật đều dạy bảo là phải thọ trì đọc tụng kinh điển, từ đó sẽ nhận biết những gì cần phải y theo giáo pháp mà tu tập. Nếu chỉ nghe lời phàm phu chỉ dạy, chẳng chịu đọc tụng kinh điển, thì câu “Y pháp bất y nhân” mà Phật dạy bị biến ngược thành “Y nhân bất y pháp”. Cho nên trong thời mạt pháp này, tự mình phải quán chiếu suy xét cho cẩn thận, kẻo bị lạc vào đường tà.
Khi Phật còn tại thế, Ngài chỉ dạy rằng Phật pháp trong thế gian này nơi đời vị lai (sau khi Phật nhập Niết Bàn) sẽ trụ thế 12 ngàn năm, và được chia làm 3 thời kỳ: 1000 năm Chánh Pháp, 1000 năm Tượng Pháp, và 10.000 năm Mạt Pháp. Nhưng theo Luận Tỳ Bà Sa - Q18, vì Phật muốn độ cho nữ giới xuất gia nên Chánh Pháp bị giảm còn 500 năm.
* Thời kỳ Chánh Pháp: là sau khi Phật diệt độ, mới bắt đầu 500 năm Chánh pháp. Chánh pháp có nghĩa là ‘Chứng Pháp’. Thời kỳ này có giáo, có pháp, có hạnh, có người tu và có người chứng được pháp đã tu. Có đủ Giáo Hạnh. Chánh pháp tồn tại 500 năm, hết 500 năm là qua thời tượng pháp. * Thời kỳ Tượng Pháp: là sau Chánh pháp, Tượng pháp tồn tại được 1.000 năm. Tượng có nghĩa là “Tương tự như Chánh pháp”, cũng có giáo, có pháp, có hạnh, có người tu nhưng ít người chứng ngộ. Hết 1.000 năm Tượng pháp là bước vào thời mạt pháp.
* Thời kỳ Mạt Pháp: là thời kỳ khởi đầu trước khi chuyển thành “vi mạt” hay “diệt tận”. Mạt Pháp tồn tại 10.000 năm. Lúc ấy vẫn còn có giáo pháp của Phật tồn tại, còn người tu nhưng không còn hạnh! Mạt pháp là thời kỳ Phật pháp bị hao mòn, teo tóp, suy vi, chánh tà lẫn lộn… cho đến khi Phật pháp bị tận diệt trên trái đất này. Khi chánh pháp của Phật bị tận diệt, tà thắng chánh, ác thắng thiện, chúng sanh lầm than khốn khổ, ăn nuốt lẫn nhau tạo ra bao ác nghiệp; cho đến khi Phật Di Lặc thị hiện mở hội Long Hoa trên thế gian này, hóa độ quần mê, tái lập lại
Chánh pháp của Phật.
Ngày nay Tượng pháp cũng đã qua lâu rồi. Mạt Pháp cũng trôi qua hơn 1.000 năm, và chỉ còn không quá 9.000 năm nữa thì “Mạt Pháp” cũng chấm dứt. Hiện nay Giáo pháp của Phật tuy còn, nhưng hạnh tu của chúng sanh quá thấp kém, hàng trăm triệu người tu chẳng tìm ra một người chứng ngộ. Chúng sanh thời mạt kiếp như chúng ta thật là kẻ đáng thương!
Trong kinh Đại Tập, đức Phật nói rằng:
“Thời đại mạt pháp hàng trăm triệu người tu hành, ít có một người đắc đạo, chỉ nương vào pháp môn niệm Phật sẽ qua được biển sinh tử”.
Thời đại mạt pháp, căn khí chúng sinh ngu si yếu đuối. Không nương tựa vào sức đại từ, đại nguyện của Đức Phật A Di Đà để có thể vượt qua biển sanh tử, thì trong ức ức vạn người tu khó có một người chứng ngộ. Vậy hãy cẩn thận tuân theo lời chỉ dạy của đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật mà hết lòng chuyên nhất niệm hồng danh của Phật A Di Đà cầu sanh về Tịnh Độ.
Nên tôi chỉ biết xin khuyên quí vị đồng tu hãy thành thật niệm Phật, giữ một cửa này mà thâm nhập, bằng không thì khó giải quyết xong việc lớn sinh tử trong thời mạt pháp này!
Diệu Âm Trí Thành
Mục tiêu của Pháp môn niệm Phật - Kinh Vô
Lượng Thọ
Đối với những người đã và đang học các kinh Đại Thừa nhiều năm, có thể gọi là lão tu. Quí vị cũng rõ biết mục tiêu của Phật giáo nói chung là gì rồi. Nhưng tôi cũng xin được nói lại cho quí vị vừa mới kết duyên với Tam Bảo (Phật, Pháp, Tăng), để hiểu rõ đặc tính trọng yếu của
Phật giáo.
Mục đích tối hậu của Phật giáo là giáo dục chúng sanh theo giáo pháp của Phật Đà, tức là phá mê khai ngộ; cũng có nghĩa là phá trừ mê tín, xây dựng chánh kiến, chánh tư duy, khai mắt trí huệ. Từ đó chúng ta biết sống (hành) như thế nào, nghĩ như thế nào, và nói như thế nào để không bị tạo nghiệp luân hồi sanh tử khổ đau; trong Phật giáo ta gọi là Ba Nghiệp Thân Khẩu Ý Thanh Tịnh.
Trong kinh Đức Phật nói: “Chư Pháp Thật Tướng”; có nghĩa quy chung tất cả kinh điển Đại thừa mà Phật thuyết, đều chỉ là nói đến chân thật tướng của vũ trụ nhân sanh. Bốn chữ “Chư Pháp Thật Tướng” bao gồm ý nghĩa tất cả các pháp không vượt ra ngoài bốn chữ “vũ trụ nhân sanh”. Sự phức tạp của đại vũ trụ so với nhân sanh (chúng ta) thì ngang bằng như nhau. Mỗi chúng sanh là một tiểu vũ trụ, tuy về kích thước vật lý nó nhỏ hơn đại vũ trụ, nhưng nó vẫn có đầy đủ đặc tính và thể chất như đại vũ trụ. Phật nói đại vũ trụ và nhân sanh có sự tương quan mật thiết với nhau. Vũ trụ là hoàn cảnh sống của nhân sanh, mà nhân sanh lại là nguồn gốc sanh ra vũ trụ. Lục Tổ Huệ Năng nói: “Năng sanh vạn pháp”, Phật cũng nói: “Nhất thiết pháp tùng tâm tưởng sanh”.
* Vì mê hoặc điên đảo nên không hiểu được chân tướng sự thật của vũ trụ nhân sanh, nên cảnh giới của chúng ta là lục đạo luân hồi. Vì mê hoặc điên đảo nên chẳng biết chân tâm bổn tánh của mình vốn là Phật, vốn có đầy đủ đức tướng của Như Lai. Vì mê nên nghĩ sai, nói sai và làm sai, tạo ra ba nghiệp không thanh tịnh nơi ý, ngữ và thân; do đó cảnh giới (vũ trụ) của mình biến thành lục đạo luân hồi: địa ngục, ngạ quỉ, súc sanh, người, a tu la, trời.
* Nếu hết mê, dù chưa làm được rốt ráo như lời Phật dạy, Tứ Thánh Pháp Giới cũng sẽ hiện ra. Cảnh giới đạt đến cao hay thấp đều là do ở mức giác ngộ và chứng ngộ của mỗi người. Tu được một phần thì được một phần lợi ích, tu được hai phần thì được hai phần lợi ích.
* Đức Phật là người giác ngộ viên mãn, chứng ngộ rốt ráo, giải hành tương ưng, nên cảnh giới của các Ngài là Thường Tịch Quang, thanh tịnh và sáng suốt không trở ngại. Các Ngài đem những hiểu biết của các Ngài dạy lại, giúp chúng ta phá mê khai ngộ, thoát ra khỏi luân hồi sanh tử, thăng tiến lên cảnh giới tốt đẹp hơn, cho đến khi thành Phật như các Ngài. Đây là mục đích của nền giáo học của Phật Đà. Trong sự giáo dục của Phật Đà không có giới hạn, không có điều kiện, do đó nói lên thể tánh vô ngại của các Ngài đối với vũ trụ nhân sanh. Điều này có thể chứng nghiệm qua ‘Tứ Hoằng Thệ Nguyện’ như sau:
Chúng sanh vô biên thệ nguyện độ Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn Pháp môn vô lượng thệ nguyện học Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành
Trong kinh Hoa Nghiêm Phật dạy: “mỗi chúng
sanh đều có đầy đủ đức tướng của Như Lai”; nhưng tại
sao hiện nay chúng ta xảy ra cái nông nỗi như thế này, vẫn chỉ là một phàm phu đầy dẫy nghiệp chướng! Phật nói, chỉ vì chúng ta vọng tưởng phân biệt chấp trước, mê hoặc điên đảo mới sanh ra cái cảnh giới khốn cùng này. Phật và chúng sanh đích thực chỉ khác nhau ở chỗ “Giác ngộ” và “Mê hoặc” mà thôi. Với cái ý này, Phật đã nói rõ căn bệnh chung của chúng ta rồi! Căn bệnh đó là mê hoặc, điên đảo, vọng tưởng, phân biệt và chấp trước.
Chúng ta đều là phàm phu, nhưng nếu không có đại tâm thì cũng chẳng thể lãnh hội nổi Đại kinh này của Như Lai. Lại nữa nếu nhân duyên, thiện căn và phước đức chưa đầy đủ, thì cũng không thể gặp được Đại pháp này của Phật. Vì vậy ngày nay gặp được kinh Đại Thừa Vô Lượng Thọ mà tin ưa, thọ trì và đọc tụng, là việc khó trong các điều khó. Tại sao nói là việc khó trong các điều khó? Vì chúng ta không tận mắt nhìn thấy Như Lai, không tận tai nghe Như Lai nói pháp, mà vẫn tin được pháp vi diệu khó tin của Như Lai, việc này quả thật không phải là chuyện dễ làm, là việc khó nhất trong các điều khó trong thời mạt pháp này. Việc khó khăn đến mức như vậy mà chúng ta cũng đã vượt qua, rốt cùng đã tin được lời Phật nói, tin pháp môn niệm Phật của Phật. Cái “Tín” này đã viên mãn rồi, thì cái “Nguyện” vãng sanh Cực Lạc cũng từ đó mà tự nhiên phát khởi.
Nếu bảo là tin Phật mà chẳng chịu y giáo phụng hành, thì cái “Tín” này không chân thật, vì vẫn còn nghi ngờ lời Phật dạy trong kinh Vô Lượng Thọ và cả những kinh khác của Tịnh Độ. Nếu tin rồi thì phải phát đại thệ nguyện vãng sanh Tây Phương, y giáo phụng hành, chân thật niệm Phật, lão thật niệm Phật, buông xả vạn duyên mà niệm Phật, từng bước tinh tấn tiến lên, thì không cần e ngại gì hết đời này chẳng thể không vãng sanh Cực Lạc, một đời này chẳng thể liễu sanh thoát tử để liễu phàm nhập Thánh, trụ bất thoái chuyển cho đến khi thành Phật.
Ngày xưa lúc Hòa Thượng Tịnh Không còn trẻ, đã xuất gia nhiều năm và cũng từng giảng kinh thuyết pháp vài ba năm. Thế mà Ngài còn bị sư phụ của Ngài, là Cư sĩ Lý Bỉnh Nam nói một câu: “ông chưa tin Phật”, làm Ngài tỉnh ngộ rằng: nếu chưa y theo giáo phụng hành tức là chưa tin Phật.
Chúng ta đều là đệ tử Phật, vậy chúng ta có tin Phật chưa? Chúng ta có y giáo phụng hành chưa? Nếu chưa thì xin suy nghĩ lại những lời Phật nói trong kinh Pháp Hoa: “Người tin ta mà không làm theo lời ta dạy là phỉ báng ta, người không tin ta mà làm đúng theo lời ta dạy là người thành tựu được vô lượng công đức!”
Kinh Vô Lượng Thọ bao gồm cả hai pháp Thế gian và Xuất thế gian. Do đó khi lãnh hội được ý nghĩa và cảnh giới của kinh, theo đó mà tu hành, chúng ta sẽ có thể giải quyết được mọi khó khăn, đạt được hạnh phúc và phước báu mỹ mãn ngay trong cuộc sống hiện tại ở thế gian này;
đến lúc lâm chung lại được vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, chuyển phàm thành Thánh. Nếu không tin lời Phật dạy trong kinh Vô Lượng Thọ thì tự mình làm mất nhân duyên quý báu to lớn, phải chịu thua kém người ta vậy!
Kinh Vô Lương Thọ nói lên chánh báo và y báo vô cùng trang nghiêm thanh tịnh của Phật A Di Đà. Nghe xong thế rồi chúng ta liền sanh tâm hoan hỷ cũng muốn được giống như Phật A Di Đà. Từ đó hạ huyết tâm y theo giáo pháp của Phật mà tu hành, để được cái quả báo giống như Phật A Di Đà. Tức là chúng ta cũng mong muốn được thành Phật giống như Phật A Di Đà; đó là chỗ chủ yếu và mục đích tột cùng của kinh Đại Thừa Thọ Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác.
Ở phẩm thứ 10, “Đều Nguyện Làm Phật”, Đức Thế tôn thuyết giảng việc Vương tử A Xà Thế - con của vua Tần Bà Sa La và 500 vị đại trưởng giả khác, khi nghe Đức Phật thuyết Kinh Vô Lượng Thọ và cõi nước của Đức Phật A Di Đà thì đều phát nguyện muốn được như Phật A Di Đà. Phật nói các vương tử này, do phước báu trong nhiều đời kiếp trước đã từng hành đạo Bồ-tát, đã từng cúng dường 400 ức Phật, nên bây giờ mới có nhân duyên nghe Phật thuyết kinh Vô Lượng Thọ. Còn chúng ta, tuy ở trong thời mạt pháp mà lại gặp được kinh điển này, rồi tin ưa và thọ trì, thì xem ra phước báu của chúng ta cũng chẳng thua kém gì các vị vương tử ấy.
Tâm Thư Tịnh Độ Tu Pháp môn niệm Phật theo kinh Vô Lượng Thọ và Ngũ Khoa Tịnh Độ của Tịnh Tông Học Hội
Đại cương lãnh của kinh Vô Lượng Thọ là Phát vô thượng bồ-đề tâm, nhất hướng chuyên niệm A Di Đà Phật, cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Điều kiện để được vãng sanh là Tín-Nguyện-Hành.
Trong Pháp tu niệm Phật của Tịnh Tông Học Hội có Chánh tu và Trợ tu
(1) (2) Chánh tu là phát vô thượng Bồ-đề tâm nhất hướng chuyên niệm A Di Đà Phật.
Trợ tu là thực hành 5 Tông Chỉ của Tịnh Tông Học Hội, do lão Hòa Thượng Tịnh Không đề xướng.
Ngày nay người niệm Phật thì nhiều, người chứng đạo thì ít. Vì sao? Vì miệng niệm Phật mà tâm chẳng có Phật. Không có Phật ở đây có nghĩa là Phật tánh không thể hiển lộ. Vì sao Phật tánh không thể hiển lộ? Vì hữu khẩu vô tâm, miệng niệm Phật mà tâm vẫn vọng tưởng mê hoặc điên đảo.
Vì vậy pháp Chánh tu vẫn chưa thể bảo đảm việc vãng sanh, đòi hỏi phải kết hợp song song với pháp Trợ tu, mới có thể phát được Bồ-đề tâm chân chánh.
Kinh Duyên Giác nói: “Bồ-tát không tu hạnh Phổ Hiền, không thể chứng được vô thượng Bồ-đề”. Nói cách khác, không tu hạnh Phổ Hiền, không thể thành Phật. Tu hạnh Phổ Hiền dù chưa tới mức viên mãn thành Phật, cũng trợ giúp cho việc niệm Phật vãng sanh được thành tựu.
Khi xưa Nhị tổ liên tông Thiện Đạo Đại sư, người đời nhà Đường, tục truyền Ngài là ứng thân của A Di Đà Phật, đề xướng ra 5 khoa mục cho người tu pháp môn niệm Phật.
Ngày nay Hòa Thượng Tịnh Không dùng năm khoa mục này làm ‘Tông Chỉ cho Tịnh Tông Học Hội’. Hòa Thượng Tịnh Không nói, nếu ai tu đúng theo 5 tông chỉ sau đây bảo đảm sẽ được vãng sanh Cực Lạc.
1. Tịnh Nghiệp Tam Phước, 2. Lục Hòa Kính 3. Tam Vô Lậu Học, 4. Lục Độ Ba La Mật, 5. Phổ Hiền Bồ-tát thập đại nguyện vương.
Chiếu theo kinh Vô Lượng Thọ, 5 khoa mục này mỗi mỗi đều được Thế Tôn đề cập và khai thị rõ ràng trong kinh Vô Lượng Thọ. Do đó tu theo 5 khoa mục này của Tịnh Tông Học Hội là tu theo kinh Vô Lượng Thọ.
Hay nói cách khác 5 khoa mục này đích thực là bản tóm tắt của kinh Vô Lượng Thọ, mà Ngài Thiện Đạo Đại Sư, cũng là A Di Đà Phật đã đề xướng. Do đó người tu theo 5 tông chỉ của Tịnh Tông Học Hội, cũng là tu theo phương pháp của Phật A Di Đà. Muốn sanh về cõi nước của Phật A Di Đà, tu theo phương pháp của Phật A Di Đà, có phải là cũng thẳng tắp lắm chăng! Cớ chi phải tu theo đường lòng vòng.
Hỏi: Nếu tôi tu pháp môn Tịnh độ, nhưng tụng kinh Đại thừa khác với kinh Tịnh Độ, rồi lấy công đức đó hồi hướng Tây Phương, có được không?
Trả lời: Được chứ, trong kinh Phật cũng nói thế mà! Thế nhưng tại sao bạn lại thích tu xen tạp lòng vòng?
Bạn tu pháp môn Tịnh Độ thì tụng kinh Tịnh Độ để nhớ pháp mà tu hành, tại sao bạn lại tụng kinh khác mà trong đó không có phương pháp chỉ dẫn làm thế nào để được vãng sanh.
Tôi xin phân tách rõ cho bạn nghe: Ví như bạn học môn Toán, lại không đọc sách Toán như Thầy căn dặn, bạn tự theo ý thích riêng của mình đọc sách Vật Lý. Bạn làm khác lời Thầy dạy thì tùy ý bạn, nhưng bạn thi rớt là do bạn chẳng nghe lời dạy của Thầy mà thôi. Ngược lại, nếu bạn y theo lời Thầy dạy: bạn học Toán, đọc sách giáo khoa Toán mà Thầy cho và siêng năng thực tập những bài toán trong sách giáo khoa Toán này, đúng theo cách thức chỉ bảo của Thầy, một ly một tí cũng không sai, thì làm sao bạn có thể rớt khi Thầy ra bài thi chứ! Nếu bạn y theo lời chỉ bảo của Thầy, siêng năng thực hành mà bạn bị thi rớt, tức Thầy cũng phải gánh trách nhiệm vì chỉ dạy bạn sai. Phật là bậc Vô thượng Đạo sư, là Thầy của Trời và Người, chẳng lẽ lại dạy sai cho bạn!
Kinh Vô Lượng Thọ, phẩm thứ 46: “Thường niệm chẳng dứt, chóng đắc đạo quả. Pháp của Ta như thế, nói
như thế. Nên hành theo hạnh Như Lai đã hành. Vun bồi
phước thiện, cầu sanh về cõi Tịnh Độ”.
Tông chỉ thứ 1: Tịnh Nghiệp Tam Phước/Tịnh Nghiệp
Chánh Nhân
Trong giai đoạn sơ tu pháp môn niệm Phật, hành giả chỉ cần chú trọng hai pháp tu:
- Chánh tu là Phát Bồ-đề tâm & nhất hướng chuyên niệm
A Di Đà Phật.
- Trợ tu là Tịnh Nghiệp Tam Phước. Khi hành giả viên mãn pháp tu này sẽ thành người chánh nhân vãng sanh, như đã nói trong kinh Vô Lượng Thọ - phẩm 25.
Trong Phật môn, đệ tử của Phật phải xem cha mẹ và Phật là bình đẳng. Nuôi dưỡng cha mẹ vẫn chưa đủ, còn phải quan tâm đến tâm tư tình cảm và huệ mạng của cha mẹ nữa. Nếu bạn làm cho cha mẹ đói rách hay buồn lòng thì dù bạn có tu pháp môn cao siêu nào đi nữa, bạn có niệm Phật đến bể cuống họng đi chăng nữa, bạn cũng không thể vãng sanh. Vì sao? Vì Tây Phương Cực Lạc là nơi tập hội của chư đại thiện nhân, không phải là nơi cho những hạng phàm phu tầm thường, hay những người thất lễ, bất hiếu, thiếu lòng từ bi mà có thể đến cõi nước này. Do đó chúng ta nhận thấy chánh hay trợ đều phải song tu, mới có thể tu đúng như lý như pháp.
Vậy phải bắt đầu tu từ đâu? Phật dạy, phải bắt đầu tu từ Địa Tạng, tức từ nơi tâm địa của chính mình (địa tạng nghĩa là tâm địa), nơi đức tướng trí huệ Như Lai của chính mình, chứ không từ nơi nào khác.
Phật nói, mọi chúng sanh đều có sẵn đầy đủ trí tuệ, đức năng và tài nghệ của Như Lai. Nhưng tạm thời những trí huệ, đức năng và tài nghệ này đều bị bao phủ bởi màn vô minh dầy đặc nên chẳng thể khởi tác dụng.
Pháp môn của Địa Tạng là gì? Pháp môn Địa Tạng là khai quật bảo tàng tự tánh, bắt đầu từ sự giáo dục hiếu thân tôn sư. Hiếu kính của Phật môn là Địa Tạng Bổn Nguyện Kinh. Địa Tạng Bồ-tát đề xướng hiếu thuận cha mẹ, tôn kính sư trưởng, hay nói chung là tôn sư trọng đạo.
Đồng với kinh Quán Vô Lượng Thọ, Thế Tôn cũng dạy Vi Đề Hy phu nhân tu “Tịnh Nghiệp Tam Phước” hay “Tịnh Nghiệp Chánh Nhân” mà ba đời chư Phật đều lấy đó làm nền tảng tu đạo. Tịnh Nghiệp Tam Phước:
1. Hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, từ tâm bất sát, tu thập thiện nghiệp. 2. Thọ trì tam quy, giữ đủ các giới, không phạm oai nghi.
3. Phát Bồ Đề tâm, tin sâu nhân quả, đọc tụng kinh Đại Thừa, khuyến tấn hành giả.
Tịnh Nghiệp Tam Phước là nền móng, là cốt lõi của tất cả các pháp môn tu. Trong 8 vạn 4 ngàn pháp môn của Phật, không có một pháp môn tu nào có thể bỏ qua pháp này. Ví như muốn xây nhà trước hết phải xây nền móng cho thật vững chắc, nhà càng lớn càng cao thì nền móng lại càng phải vững chắc. Khi nền móng đã vững chắc rồi có muốn xây nhà nhỏ, nhà lớn, hay cung điện lầu các gì cũng được. Còn nếu nền móng không vững chắc, thì dầu chỉ căn nhà lá nhỏ cũng có ngày bị sụp đổ.
Vì nền tảng này chính là đức hạnh trong tự tánh trong mỗi chúng sanh. Nếu quán chiếu cặn kẽ, sẽ thấy Tịnh Nghiệp Tam Phước đã bao gồm đầy đủ các hạnh đức của Tứ Đại Phật Tâm: (1) Địa Tạng (Hiếu dưỡng cha mẹ, phụng thờ sư trưởng), (2) Quán Thế Âm (lòng từ không sát, tu thập thiện nghiệp), (3) Văn Thù Sư Lợi (Căn bản trí huệ: tin sâu nhân quả, thông hiểu kinh Đại Thừa), (4)
Phổ Hiền (Phát Bồ-đề tâm, khuyến tấn hành giả, giữ đủ giới cấm, không phạm oai nghi).
Con gái thứ nhì của tôi và các bạn cùng trường trung học (Robert Bateman High School, Burlington, Ontario), mỗi năm đều tổ chức quỹ ủy lạo cứu tế thiếu nhi bị đói khát, bệnh tật ở Phi Châu. Các cháu xin tiền của phụ huynh bằng cách tuyệt thực, không ăn trong 30 giờ đồng hồ, chỉ uống nước lã, không uống sữa hay nước trái cây. Các cháu làm vậy với những mục đích giáo dục như sau:
1. Các em không ăn trong 30 giờ, mục đích để cho cha mẹ, phụ huynh đau lòng khi thấy con em mình phải bị nhịn đói trong suốt 30 giờ đồng hồ, sẽ cảm thông được với nỗi lòng của các bậc cha mẹ nghèo trên khắp thế giới, không có khả năng kiếm tiền nuôi con như ở Phi Châu, Campuchia, Lào, Việt Nam, Ấn Độ v.v... Thậm chí có những em bé ở Phi Châu đã không được ăn và uống, đến không thể đi đứng nổi, chỉ nằm một chỗ chờ chết vì đói khát và bệnh tật.
2. Các em không ăn trong 30 giờ là để cho tự mình cảm nhận được cái khổ đau của sự đói (chưa nói đến khát và bệnh tật), mà thông cảm được sự khổ của những trẻ em nghèo khổ ở Phi Châu (hay các quốc gia nghèo khác), từ đó mà phát lòng từ bi cứu giúp những người bất hạnh hơn mình. Chúng ta nhận thấy các cháu đã thể hiện được Tứ Đại Phật Tâm: (1) Tâm địa hiếu kính chúng sanh như Địa Tạng, (2) Lòng từ bi như Quán Âm, (3) Trí tuệ sáng suốt trong suy nghĩ và việc làm như Văn Thù và (4) Hằng thuận chúng sanh như Phổ Hiền.
Các cháu không có học Phật, cũng chẳng phải là Phật tử, mà đã biết cách phát huy Tứ Đại Phật Tâm qua sự suy nghĩ và việc làm đầy trí tuệ và lòng từ bi này, phát xuất tự nhiên từ trong Phật tánh của các cháu, không do ai chỉ bảo cả.
Phật dạy, Tứ Đại Phật tâm là tánh đức sẵn có trong ‘tự tánh’ của mỗi chúng sanh. Tu Phật đạo là để khởi quật tánh đức, bằng những việc làm cụ thể ngay trong cuộc sống hằng ngày đối vật tiếp người, không phải chỉ nói bằng miệng hay vào chùa đạo tràng mới cho đó là thật sự tu. Ở Trung Hoa có Tứ Đại Danh Phật Sơn, tức năm ngọn núi hùng vĩ, phong cảnh rất thanh tịnh và thoát tục, cũng là thánh địa của bốn vị Đại Bồ-tát tượng trưng cho ‘Tứ Đại Phật Tâm’; bao gồm Cửu Hoa sơn của Địa Tạng Bồ-tát, Phổ Đà sơn của Quán Âm Bồ-tát, Ngũ Đài sơn của Văn Thù Bồ-tát, và Nga Mi sơn của Phổ Hiền Bồ-tát. Tứ Đại Bồ-tát thị hiện nơi thế gian này đã chọn bốn danh sơn hùng vĩ làm đạo tràng, để biểu tượng cho Tứ Đại Phật Tâm mà mỗi chúng sanh đều vốn có sẵn.
Khi tôi đến thăm Tứ Đại Danh Phật Sơn, thánh địa của chư Đại Bồ-tát, cũng phải chạnh lòng nhớ đến câu thơ:
“Bạch vân phi khứ thanh sơn tại Thanh sơn thường tại bạch vân trung”
Mây trắng che lấp núi non xanh, nhưng chẳng phải núi xanh chẳng có. Mây trắng bay rồi, núi xanh liền hiển lộ rõ ràng. Mây trắng kia tượng trưng cho vọng tâm vô thường, lúc đến lúc đi. Núi xanh kia tượng trưng cho chân tâm thường hằng, không bao giờ biến mất. Khi vọng tâm vừa tan biến thì chân tâm liền hiển lộ rõ ràng. Tứ Đại Phật Tâm là ‘chân tâm’ của mỗi chúng sanh; dù từ vô thỉ kiếp thường bị vọng tâm che lấp, lúc ẩn lúc hiện, nhưng nó vẫn luôn hiện hữu nơi đó như ngọn núi hùng vĩ sừng sững dưới trời xanh.
Tông chỉ thứ 2: Lục Hoà Kính 1. Thân hòa đồng trụ 2. Khẩu hòa vô tranh 3. Ý hòa đồng duyệt 4. Lợi hòa đồng quân 5. Giới hòa đồng tu
6. Kiến hòa đồng giải Hòa Thượng Tịnh Không dạy, tăng đoàn là một đoàn thể cộng tu thanh tịnh tuân theo Lục Hòa Kính; một đoàn thể cộng tu nếu có từ bốn người trở lên đã có thể gọi đó là một tăng9 đoàn. Nếu một tăng đoàn y theo Lục Hòa Kính mà xây dựng thì được mọi người tôn kính, chư Phật Bồ-tát gia hộ. Nếu không tuân theo Lục Hòa Kính, thì đoàn thể này khó có sự thanh tịnh vì không có hòa kính, chỉ có ganh tỵ thị phi và đấu tranh thì không thể tạo thành tăng đoàn, và không được Phật Bồ-tát gia trì.
Có nghĩa trong một tăng đoàn thì mọi người phải buông bỏ hết những kiến giải, cách nghĩ hay cách nhìn riêng của mình. Phật nói: “không nên tin vào cái ý của mình”. Vì sao? Vì còn là phàm phu tức còn vô minh, do đó ý nghĩ của mình chưa chắc chính xác, lại thêm tâm ý vô thường nay nghĩ này mai lại nghĩ khác. Chỉ khi chứng được quả A La Hán trở lên, đã đoạn được kiến tư phiền não, mới có thể tin nơi được ý nghĩ của mình.
Chúng ta khi tập họp với nhau, có mâu thuẫn là có tranh cãi, muốn đạt những tương đồng kiến giải thật không phải chuyện dễ làm. Phật giáo cũng phải chia ra làm nhiều Tông phái. Ngay trong Tịnh Độ tông cũng chia nhiều nhóm chỉ vì sở thích không đồng, căn tánh không đồng… Người thích tụng kinh A Di Đà, người thích tụng kinh Vô Lượng Thọ, người thích niệm Phật không thích tụng kinh… đưa đến không đồng ý kiến rồi tranh cãi đúng sai, khó thể có được giới hòa đồng tu.
Do đó khi muốn thành lập nhóm cộng tu, nên quy hợp những người có cùng chung sở thích tu hành, lập ra quy luật (dựa trên Lục Hòa Kính) để mọi người nghiêm chỉnh tuân theo, như vậy đạo tràng mới có thể giữ được sự trang nghiêm thanh tịnh.
Tông chỉ thứ 3: Tam Vô Lậu Học
(1) Giới, (2) Định,
(3) Huệ.
Tụng kinh và niệm Phật là tu Giới, Định, Huệ.
Thường đọc kinh, nhớ kinh, tức nhớ lời Phật dạy, sớm được mở mang trí huệ, chánh kiến luôn được duy trì, dễ buông xả, không bị thoái chuyển... Luôn thường niệm Phật sẽ đạt được định, tâm định thì huệ cũng sẽ phát sinh.
Kinh Vô Lượng Thọ nói: “Thường nhớ (kinh)
không dứt, mau chứng đạo quả.”
Thiện Đạo Đại Sư dạy: “Đọc kinh và niệm Phật mỗi ngày không gián đoạn là duyên giúp một phàm phu như chúng ta có thể vãng sanh thượng phẩm.”
Hòa Thượng Tịnh Không nói: “Đọc tụng kinh điển là tu giới-định-huệ... Vì trong định có giác quán nên mau chóng được minh tâm kiến tánh thành Phật.”
Tâm Thư Tịnh Độ Tông chỉ thứ 4: Lục Độ Ba La Mật của Bồ-tát
1. Bố thí, 2. Trì giới, 3. Nhẫn nhục, 4. Tinh tấn, 5. Thiền định,
6. Trí huệ. Tu Lục Độ Ba La Mật là tu đạo Bồ-tát.
Muốn thực hiện đạo Bồ-tát thì phải kết thiện duyên rộng lớn với hữu tình khắp nơi. Muốn kết pháp duyên với chúng sanh trước hết phải tu pháp bố thí. Kiêng sát sanh và ăn chay là bố thí vô úy, quả báo được vui vẻ khỏe mạnh. Ấn tống kinh sách, mở pháp hội cho pháp sư thuyết kinh là bố thí tài và pháp, sẽ được giàu có và trí tuệ. Bố thí cho hữu tình sẽ mở rộng pháp duyên với hữu tình, sẽ độ được vô lượng chúng sanh. Vì Bồ-tát khó độ được người vô duyên, do đó để độ chúng sanh Bồ-tát phải kết thiện duyên với chúng sanh bằng pháp bố thí. Bố thí là cách tu phước. Bồ-tát lấy phước điền của mình làm mảnh ruộng cho chúng sanh nương tựa.
Trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn là nền tảng, là căn bản để cho Bồ-tát tu định; khi có định, huệ sẽ tự nhiên phát sanh. Nói chung trì giới, nhẫn nhục và tinh tấn là đoạn ác tu thiện. Chư ác mạc tác Chúng thiện phụng hành Tự tịnh kỳ ý Thị chư Phật giáo
(Điều ác phải tránh, Việc thiện gắng làm, Giữ tâm thanh tịnh, Ấy là lời Phật dạy.)
Chỉ cần nhớ và làm theo 4 câu kệ trên, thì đã hoàn thành được pháp tu Bồ-tát, Lục Độ Ba La Mật.
(Chúng ta cũng chỉ nói sơ qua tông chỉ này để có thời gian đi sâu vào chỗ trọng yếu của tông chỉ thứ 5 của Tịnh Tông Học Hội, đó là Phổ Hiền Thập Đại Nguyện Vương, hay gọi tắt là Phổ Hiền Hạnh. Tông chỉ này rất là quan trọng trong Pháp Sự Tam Thời Hệ Niệm sắp tới)
Tông chỉ thứ 5: Phổ Hiền Bồ-tát Thập Đại Nguyện
Vương và Pháp Sự Tam Thời Hệ Niệm
Sự tu hiếu kính, lòng từ bi và trí huệ của Đẳng Giác Bồ-tát vẫn chưa thật sự viên mãn nên chưa thể thành Phật, bởi còn một phẩm vô minh chưa đoạn. Muốn tu được tâm hiếu kính như Địa Tạng Bồ-tát, tâm từ bi như Quán Âm Bồ-tát, hay trí tuệ như Văn Thù Sư Lợi đến mức viên mãn, thì Bồ-tát phải tu hạnh Phổ Hiền. Có nghĩa là chúng ta phải xem hết thảy chúng sanh là cha mẹ, là sư trưởng, là Phật và cũng là chính mình thì mới đạt được sự hiếu kính, lòng từ bi và trí tuệ viên mã, không phân biệt của Phổ
Hiền.
Vì không có phân biệt nên không có thước để đo, không giới hạn. Kinh Hoa Nghiêm nói tâm này là “Tâm bao thái hư lượng chu sa giới”, không gian của nó tận hư không biến pháp giới. Sự hiếu kính, lòng từ bi và trí huệ viên mãn này chỉ có thể tìm được ở nơi Phật.
Phổ Hiền Hạnh là đem Lục Độ Ba La mật mở rộng ra, trải khắp đến khắp tận hư không biến pháp giới. Hạnh Bồ-tát trong Lục Độ Ba La Mật không lớn lắm, có giới hạn về mặt không gian và thời gian. Nếu đem trải rộng đến không hạn lượng, thì đấy chính là Phổ Hiền Hạnh.
Nếu còn có phân biệt thì chưa thể viên mãn hạnh tu Phổ Hiền. Bồ-tát viên mãn pháp tu Lục Độ vẫn còn phân biệt, Bồ-tát viên mãn pháp tu Phổ Hiền Hạnh thì phân biệt đã tận dứt.
Phổ Hiền Bồ-tát Thập Đại Nguyện Vương
1. 2. 3. 4. Một là Lễ kính chư Phật, Hai là Xưng tán Như Lai, Ba là Quảng tu cúng dường, Bốn là Sám hối nghiệp chướng, 5. 6. 7. 8. 9. Năm là Tùy hỷ công đức, Sáu là Thỉnh chuyển pháp luân, Bảy là Thỉnh Phật trụ thế, Tám là Thường tùy Phật học, Chín là Hằng thuận chúng sanh, 10. Mười là Phổ giai hồi hướng.
Lễ Kính Chư Phật, Xưng Tán Như Lai: Phật và Như Lai có ý nghĩa khác nhau. Phật nói về tướng, Như Lai nói về tánh. Chúng ta có thể kính lễ tất cả chúng sanh cùng giống như Phật, nhưng không xưng tán chúng sanh. Vì sao? Vì chúng sanh còn vô minh tham sân si chưa đoạn, cho nên không thể tán thán chúng sanh.
Con số và thể loại của chúng sanh là vô lượng vô biên không thể tính kể nổi. Chúng sanh nghĩa là “chúng duyên hòa hợp”. Do đó tất cả hữu tình (động vật hữu hình và vô hình), vô tình (cây, đá, cát, khoáng chất... cho đến hư không) đều là chúng sanh. Trong mắt Phật ngay cả đến Đẳng Giác Bồ-tát vẫn còn là chúng sanh, vì các Ngài còn một phẩm vô minh chưa đoạn, mà vô minh vọng tưởng cũng là chúng sanh.
Trong Pháp hội Tam Thời Hệ Niệm sắp tới, chúng ta sẽ một lòng chân thành kính lễ chư Phật và tuyên dương tán thán Như Lai theo đúng như lý như pháp của Phổ Hiền Hạnh. Trong nhục nhãn của phàm phu, thấy có Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Trong Phật nhãn, tất cả chúng sanh đều là Phật, không có Phật quá khứ, hiện tại và vị lai. Nếu Bồ-tát xả bỏ được tâm phân biệt, tức là một phẩm vô minh còn sót lại, Bồ-tát liền thành Phật. Khi ấy Bồ-tát sẽ thấy tất cả chúng sanh đều là Phật, như thật mà thấy.
Chúng ta cũng thường nghe những lời nguyện của các vị Đẳng Giác Bồ-tát, như Quán Thế Âm, Phồ Hiền, Địa Tạng: “khi còn có một chúng sanh chưa được độ, tôi nguyện không thành Phật”, nhưng tại sao các Ngài đều đã thành Phật trong vô lượng kiếp lâu xa về trước? Ý trong kinh rất là cao siêu, nếu chấp vào văn tự thì chẳng thể hiểu nổi chân thật nghĩa của Như Lai.
Theo tinh thần của kinh Kim Cang, ta có thể diễn giải ý này như sau: Nếu Bồ-tát thấy tất cả chúng sanh đều là Phật, không phải là chúng sanh, tức không còn có một chúng sanh để độ, thì Bồ-tát đắc được quả vị Phật. Nói cách khác theo kinh văn của kinh Kim Cang là: “Bồ-tát độ vô lượng chúng sanh, mà không thấy một chúng sanh được độ”, thì Bồ-tát mới có thể đoạn được một phẩm vô minh cuối cùng mà thành Phật.
Thế nên trong Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, chúng ta cũng tập sự tu pháp tu này, sẽ kính lễ tất cả chư Phật và chúng sanh đồng như nhau theo hạnh Phổ Hiền. Nếu không có chúng sanh thì không có Bồ-tát, vì không có chúng sanh thì làm gì có hạnh Bồ-tát để tu hành? Nếu có thể giữ được tâm thanh tịnh bình đẳng như vậy, chúng ta chính là hiện thân của Phồ Hiền Bồ-tát kính lễ chư Phật, và có thể chuyển hóa được tâm ý của tất cả chúng sanh, vô hình hữu hình, đồng quy hướng Nhất thừa, phát tâm niệm Phật, vãng sanh Tây Phương viên thành Phật đạo.
Quảng tu cúng dường: là sự cúng dường pháp rộng lớn cho khắp tất cả chúng sanh và Phật. Tất cả chúng sanh từ địa ngục cho đến Phật, chúng ta đều cung kính cúng dường như nhau, không có phân biệt. Trong các pháp cúng dường, cúng dường pháp là thù thắng nhất. Trong cúng dường pháp, bao gồm trọn cả bố thí vô úy, tài và pháp. Do đó cúng dường pháp sẽ được tất cả các phước báo như sức khỏe, tiền tài và trí tuệ. Ấn Quang Đại Sư và Hòa Thượng Tịnh Không dùng phần lớn tiền cúng dường của các Ngài để ấn tống kinh điển, có thể nói là 90% tiền cúng dường của các Ngài đều dùng trong công việc ấn tống kinh điển. Phần tịnh tài còn lại các Ngài chi dùng trong các việc cứu tế, phước thiện... Các Ngài làm một tấm gương rất tốt cho chúng ta suy nghĩ về tầm quan trọng của cúng dường pháp, truyền trì kinh điển Phật thường trụ ở thế gian.
Trong Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, chúng ta sẽ cúng dường pháp cho hết thảy chúng sanh. Tổ chức pháp hội, làm các pháp sự như kính lễ chư Phật, xưng tán Như Lai, quảng tu cúng dường, đọc tụng kinh A Di Đà, niệm Phật, thỉnh pháp sư khai thị pháp môn niệm Phật, sám hối nghiệp chướng, hồi hướng công đức v.v... là sự cúng dường pháp tối thượng, tạo nhân duyên thành Phật cho mình và người, âm dương đồng lợi lạc.
Phật thuyết pháp là 3 nghiệp thuyết pháp cúng dường, Ngài dùng cả ba thứ thân, khẩu và ý để thuyết pháp: thân làm tấm gương, miệng nói pháp, ý niệm pháp:
• Tự mình tu hành thành tựu đạo: “Như thuyết tu hành cúng dường”.
• Giúp cho chúng sanh biết đến Phật pháp: “Nhiếp thọ chúng sanh cúng dường”. • Ăn chay, sống cuộc sống thanh bần, để dành tiền làm Phật pháp là thực hành hạnh: “Thay chúng sanh thọ khổ bố thí cúng dường”.
• Không tham, không sân, không si: “Thiện căn cúng dường”. Toàn tâm toàn lực rộng truyền bá Phật pháp là pháp tu theo hạnh quảng tu cúng dường của Phổ Hiền.
Trong pháp sự Tam Thời Hệ Niệm sắp tới, chúng ta cũng học theo gương Phật, cùng nhau thực hành 3 nghiệp thuyết pháp cúng dường của Phổ Hiền như đã nói trên, cho hết thảy chúng sanh trong tận hư không biến pháp giới. Pháp cúng dường này có đầy đủ Phước và Huệ song tu. Sám hối nghiệp chướng: là tu huệ. Tội do tâm tạo, tâm chuyển tội tức liền tiêu. Khi tội chướng hết, thì phước và huệ trong tự tánh liền hiện tiền. Khi có đầy đủ phước và huệ thì có thể rộng kết thiện duyên với chúng sanh khắp nơi, và mới xiển dương và rộng truyền Phật pháp giáo hóa chúng sanh. Chân sám hối là tự mình luôn quán chiếu lấy tội lỗi của chính mình mà tu, chớ nên xét lỗi người. Phật giáo gọi Sám Hối là Tu Hành. Vì Tu nghĩa là tu chính sửa đổi, Hành nghĩa là hành vi. Vậy Tu Hành có nghĩa là tu chính và sửa đổi lại hành vi nơi 3 nghiệp thân khẩu và ý của chính mình; ý nghĩ sai, miệng nói sai và thân hành sai sẽ tạo ra 3 nghiệp bất tịnh và lục đạo luân hồi.
Mỗi ngày sáng tối hai thời đến bàn thờ Phật cầu sám hối là nhắc nhở chính mình lỗi cũ phải chừa, lỗi mới không phạm. Nếu sáng tối đều kim đối Phật tiền tụng kệ sám hối mà tội cũ vẫn tiếp tục phạm, tội mới lại cứ sanh ra thì có khác nào buổi sáng tới nói láo với Phật Bồ-tát một thời, buổi tối lại đến nói láo với Phật một thời nữa. Mỗi ngày 2 thời đến lừa gạt Phật. Sám hối như vậy thì tội nghiệp ngày càng nặng thêm. Trong kinh Pháp Hoa Phật nói, người tin Phật mà không làm theo lời Phật dạy là phỉ báng Phật. Dối sám hối là lừa dối Phật, đồng với tội phỉ báng Phật.
Vì vậy phải cẩn thận sáng suốt mà tu trì, chớ nên vì mê tín mà chỉ tu trên hình thức. Tâm sám hối phải lưu xuất từ trong trí tuệ sáng suốt nhận định, tâm địa chân thành cung kính trong ngoài tương ưng, thì mới gọi là chân sám hối.
Trong mỗi cuối thời của Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, chúng ta cùng nhau đến trước Phật Bồ-tát đảnh lễ cầu sám hối với cái tâm sáng suốt, chân thành và cung kính như trên đã nói. Nghi thức sám hối trang nghiêm thanh tịnh, kết hợp cùng âm thanh và nội dung của bài kệ sám hối giúp chúng ta cảm ứng được Phật Bồ-tát, khai giải được tâm ý của vong linh, giúp cho vong linh nhận ra được 3 nghiệp bất tịnh của họ mà cùng nhau cầu sám hối. Sự sám hối chân thật nhất là buông xả vạn duyên, phát lòng Tín-Nguyện-Hạnh niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc. Nếu các vong linh hữu duyên, hữu thiện căn phước đức, thì nương vào nhân duyên này mà vãng sanh Tây Phương Cực Lạc, thành tựu A Duy Việt Trí Bồ- tát.
Thỉnh Phật chuyển pháp luân/Thỉnh Phật trụ thế:
Theo cách nghĩ của phàm phu, thỉnh Phật là thỉnh vị Phật đã thành, tức là Phật quá khứ. Phật vị lai là hết thảy chúng sanh chưa thành Phật. Nhưng theo tinh thần của Phổ Hiền Hạnh thì khác, Ngài không có tâm phân biệt nên tất cả chúng sanh đều là Phật. Phổ Hiền thỉnh tất cả chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai đồng như nhau. Mỗi người trong chúng ta ai cũng có Phật tánh, nếu mỗi người có thể thỉnh được vị Phật trong tự tánh của mình hiện ra, thì cũng đồng với thỉnh vị Phật bên ngoài.
Vậy trong Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, chúng ta cùng nhau thỉnh vị Phật trong tự tánh của chính mình, và tất cả các vị Phật bên ngoài đồng trụ thế để chuyển pháp luân, tức là mang Phật pháp giáo hóa chúng sanh còn si mê, đọa lạc, chưa được độ, để họ giác ngộ Tự tánh vốn là Phật của họ, mà được vĩnh viễn giải thoát – Tu ngàn vạn kiếp, thành Phật trong một sát na, vì Phật và chúng sanh chỉ khác nhau bởi một niệm “Giác” hay “Mê”.
Thường tùy học Phật: là không ngừng học Phật từ nơi các kinh điển, Sư trưởng Đại Đức, Thiện trí thức và hết thảy chúng sanh trong pháp giới. Tất cả mọi chúng sanh đều là Thiện trí thức của mình, không phân biệt kẻ xấu người tốt, vì tất cả ở nơi họ đều là những bài học quý giá giúp chúng ta giác ngộ – Phật pháp vốn do từ tâm của chúng sanh mà có nên tất cả pháp đều là Phật pháp. Trong kinh Hoa Nghiêm, Thiện Tài Đồng Tử là bậc thượng căn thượng trí, nhưng vẫn phải cầu học ở 53 vị Thiện trí thức.
Vậy 53 vị Thiện trí thức này là ai? Là tất mọi thành phần giai cấp và phẩm vị khác nhau, từ Phật Bồ-tát cho đến những kẻ xấu ác thấp hèn, dù giác ngộ hay si mê, dù phước huệ đầy đủ hay bé mọn ngu si… cho thấy đức tính khiêm nhường, thanh tịnh và bình đẳng của Ngài. Là Phật tử nếu muốn sớm chứng ngộ Chân Như cũng phải buông lòng kiêu mạn để cầu học, vì mỗi mỗi hoàn cảnh đều có thể ban bố cho ta những bài học chứng thực, giúp ta mau giác ngộ tự tánh.
Hằng thuận chúng sanh: Với Phật Nhãn đức Phật thấy tất cả chúng sanh đều cùng một thể không hai, không một. Đối với phàm phu thì thấy có sai biệt giữa mình và người, vì thế mới có các tướng nhân, ngã, chúng sanh và thọ giả? Chúng ta tu tập hạnh Phổ Hiền hằng thuận chúng sanh, thì được thành tựu cả hai mặt: tự lợi và lợi tha. Ở nơi mình có thể diệt được 4 cái tướng hư dối (nhân, ngã, chúng sanh, thọ giả), mở rộng tâm lượng đến tận cùng hư không biến pháp giới, tâm càng lớn cảnh giới càng cao rộng – Tâm bao thái hư, lượng chu sa giới. Ở nơi người có thể gieo duyên với vô lượng chúng sanh trong khắp cùng pháp giới. Đây cũng là cách thức nhiếp hóa chúng sanh do từ pháp duyên đại từ của Bồ-tát. Như kinh Phổ Môn nói, nếu đáng dùng thân nào để độ thì Phật Bồ-tát dùng thân đó để vì chúng sanh ấy mà nói pháp. Đây cũng là cách hằng thuận theo tâm ý của chúng sanh mà hóa độ, thật vô cùng thanh tịnh và từ bi, một chút phân biệt cũng chẳng có. Vì không còn phân biệt, chấp trước, vô minh, nên Bồ-tát tùy hỷ với mọi ý thích và ý nguyện của chúng sanh.
Vì thế trong Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, chúng ta cũng sẽ thực hành pháp hằng thuận chúng sanh của Phổ Hiền, để gieo kết pháp duyên với hết thảy mọi loài chúng sanh. Như trong kinh Vô Lượng Thọ nói: “người chưa được độ sẽ được độ, người được độ rồi khiến thành Phật”.
Chúng ta sẽ bước vào pháp hội Tam Thời Hệ Niệm với tâm đại từ đại bi, xem hết thảy chúng sanh như chính mình để cùng nhau làm pháp sự. Phải quán chiếu rằng tất cả mọi người, mọi chúng sanh hữu hình hay vô hình trong pháp hội đều là Bồ-tát Phổ Hiền và ta cũng là Bồ-tát Phổ Hiền, thì không còn gì là phân biệt nữa. Mọi người đều là Phổ Hiền Bồ-tát hết sức là từ bi, thanh tịnh và cung kính thì không gian của pháp hội này sẽ biến thành Tịnh Độ Di Đà; tất cả các vong linh, người, trời, rồng và quỷ thần dự trong pháp hội đều được cảm ứng mà phát lòng Tín- Nguyện-Hạnh niệm Phật, đồng được Phật A Di Đà thọ ký vãng sanh Cực Lạc. Tất cả đều sẽ thành Phổ Hiền Bồ-tát ở cõi Tây Phương.
Phổ giai hồi hướng: công đức hồi hướng khó nghĩ bàn. Công đức có thể ví như là ánh sáng của đèn cầy, đèn dầu hay ngọn đuốc… nếu ta cho một người chút lửa để thắp sáng ngọn đèn của họ, thì sẽ có hai ngọn đèn thắp sáng căn phòng mà ngọn đèn của mình cũng chẳng hề bị lu mờ. Tiếp tục như thế từ 2 thành 4 ngọn đèn, từ 4 thành 8, từ 8 thành 16… cứ triển chuyển như thế cho đến khi mọi người trong căn phòng đều có ngọn đèn thắp sáng trên tay. Chúng ta hình dung căn phòng lúc ấy sẽ sáng rực như thế nào không? Mỗi người đều chỉ có một ngọn đèn mà sự thụ hưởng ánh sáng của mỗi người trong căn phòng không phải chỉ là một, mà là số lượng bằng số người trong phòng.
Trong Tam Thời Hệ Niệm pháp sự, tất cả chúng sanh cùng làm pháp sự và hồi hướng công đức cho nhau. Mà số lượng của chúng sanh đến dự pháp hội là vô số không thể tính kể, họ từ những thế giới phương khác nhau cùng đến dự hội. Con số chúng sanh trong các loài vô hình và hữu hình đến dự pháp hội sẽ là vô lượng vô biên. Vô lượng vô biên chúng sanh đồng hồi hướng công đức cho nhau, cộng thêm công đức của vô lượng vô biên Phật Bồ-tát hồi hướng cho chúng sanh trong pháp hội. Vậy công đức của mỗi người trong pháp hội được hưởng sẽ là bao nhiêu?
Do nghĩa lợi của công đức hồi hướng này, Hòa Thượng Tịnh Không đã kêu gọi mọi người khắp nơi trên thế giới, hãy cùng nhau làm pháp sự Tam Thời Hệ Niệm.
Nếu Tam Thời Hệ Niệm pháp sự được tổ chức khắp nơi như vậy có thể cứu vãn hay dập tắt được những thiên tai động loạn, chiến tranh tranh cướp phá, bệnh dịch hoành hành đang xảy ra khắp nơi [do lòng tham sân si của chúng sanh trên trái đất này tạo ra], có thể đưa đến hủy hoại đời sống thế giới này.
Nên công đức hồi hướng thật khó nghĩ bàn!
Diệu Âm Trí Thành
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
