Tâm Thư Tịnh Độ

Niệm Phật Như Lý Như Pháp

Chư cổ đức nói niệm Phật như pháp là “buông xuống thân, tâm, thế giới, nhất tâm chuyên niệm. ” Hòa Thượng Tịnh Không dạy: “Tín nguyện trì danh là mấu chốt trong sự tu học của Tịnh Tông, nguyên tắc tu học là nhất tâm chấp trì danh hiệu thì có thể hoàn toàn biến công đức từ vô lượng kiếp của A Di Đà Phật thành công đức của chính mình.” Như vậy, hễ chúng ta phát tâm niệm Phật là chúng ta được hưởng sự phước đức to lớn nhất, không gì sánh bằng trong thế gian lẫn xuất thế gian.

Kinh Vô Lượng Thọ nói tín sâu, nguyện thiết chính là Vô Thượng Bồ Đề. Gộp hai thứ Tín và Nguyện, đó là kim chỉ nam của pháp môn Tịnh Độ. Chân thật từ hai điều này, chấp trì danh hiệu đó chính là Chánh Hạnh. Nên 3 điểm trọng yếu của pháp môn này là: (1) lòng tin chân thành, (2) chí nguyện vãng sanh chân thật và (3) tinh tấn thực hành (niệm Phật) đúng như lý như pháp.

Trong kinh A Di Đà, đức Phật dạy: “Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe nói đức Phật A Di Đà, rồi chấp trì danh hiệu, hoặc trong một ngày, hoặc hai ngày, …

nhẫn đến bẩy ngày, một lòng không tạp loạn. Thời người đó đến lúc lâm chung, đức Phật A Di Đà cùng hàng Thánh chúng hiện thân ở trước người đó. Người đó lúc chết tâm thần không điên đảo, liền được vãng sanh về cõi nước Cực Lạc của đức Phật A Di Đà.” Lúc ấy, do nhờ vào sức tự lực niệm Phật vững vàng, cùng với tha lực tiếp dẫn của Phật và Thánh chúng, tâm không sợ hãi và điên đảo, sẽ được sanh về thế giới Tây Phương Cực Lạc.

Hòa Thượng Trí Tịnh dạy: “Chấp trì danh hiệu Phật A Di Đà” không phải là chuyện dễ làm. “Chấp” nghĩa là nắm, “trì” nghĩa là giữ, người niệm Phật thì trong tâm phải luôn nắm giữ câu Phật hiệu, tức là phải thường luôn niệm Phật không gián đoạn. Muốn được như vậy thì trong bốn oai nghi đi đứng nằm ngồi, bất cứ nơi nào, chốn nào cũng đều nên nhớ nghĩ niệm Phật, nhắc nhở trong tâm tưởng nhớ đến Phật. Mỗi thời, mỗi khắc tâm cũng không xa rời Phật, Phật không rời tâm thì mới gọi là thường luôn niệm Phật, mới gọi là chấp trì danh hiệu Phật. “Chấp trì danh hiệu Phật” cũng có nghĩa là dù mình không nghĩ niệm mà trong tâm vẫn luôn tự niệm Phật (bất niệm tự niệm), hoặc niệm Phật có sức mạnh thường luôn niệm, không lúc nào dừng dứt, không gián đoạn (niệm lực tương tục).

Nên lập một thời khóa thường nhật rõ ràng để giữ cho tâm có thủy chung, đừng nên lúc đầu thì thật hăng hái quá về sau lại giãi đãi. Thời khóa cũng nên lượng sức, dung hòa với hoàn cảnh công việc của mình để tránh lúc dày lúc mỏng, mà dễ nản lòng.

Niệm Phật như thế nào cho đúng như pháp, và cách niệm Phật như thế nào cho có hiệu quả, xưa nay chư cổ đức như Đại sư Ấn Quang cho đến các vị cao tăng hiện tại như Hòa Thượng Thích Trí Tịnh, đã có những lời di giáo huấn rất nổi tiếng. Ở đây tôi chỉ xin phép được trình bày kinh nghiệm của bản thân tôi: là lúc niệm Phật thì tâm phải nhận biết rõ ràng minh bạch được từng tiếng niệm, khi miệng niệm thì tâm phải nhớ Phật, không được suy nghĩ đến những việc khác. Khi niệm Phật thì tâm và tiếng phải hiệp khắng với nhau. Tiếng ở đâu thì tâm ở đó, tâm ở đâu thì tiếng ở đó. Niệm thầm hay ra tiếng cũng đều như vậy. Nếu cảm thấy khó nhiếp tâm niệm Phật thì nên dùng xâu chuỗi để lần, nhờ lần chuỗi sẽ trói buộc cái tâm loạn tưởng lại; và khi lần chuỗi nên lần chậm rãi theo từng tiếng niệm Phật, không nên lần quá lẹ, hột này qua hột khác, và niệm một cách cho qua loa có lệ.

Hãy thật vì sanh tử mà tu hành và phải cầu cho được sự thành tựu vãng sanh. Muốn thành tựu thì chúng ta cần phải thân chứng, vậy thân chứng bằng cách nào đây?

Ngay tại bây giờ, hãy “nhìn thấu, buông xuống, tự tại, tùy duyên, niệm Phật!”

Diệu Âm Trí Thành

Văn-Tư-Tu & Tín-Giải-Hành-Chứng

Văn Tư Tu còn gọi là Tam Học

- Văn Học: Văn là học hỏi. Đọc tụng kinh điển, nghe giáo lý và pháp đàm là thực tập văn học. Học Phật nên có tinh thần cởi mở, muốn hiểu thấu và chịu thực hành. Nếu nghe pháp chỉ để đem đàm luận, phê phán, chỉ trích, hay chất chứa kiến thức để khoe khoang, để tranh cãi đúng sai, thì đó không phải là văn học.

- Tư Học: Tư là suy gẫm, tư duy, quán chiếu những điều mình nghe. Ngay những điều Phật dạy cũng phải suy nghĩ và thẩm xét cho kỹ rồi đem ra ứng dụng cho đúng. Vì Phật không dạy chúng ta tu mù quáng, vô điều kiện, chỉ nhắm mắt nghe lời Phật dạy. Cách tốt nhất trong lúc đọc, tụng kinh hay nghe pháp Phật; không nên tư duy, chỉ định tâm đọc tụng và lắng nghe. Khi đã đọc và nghe xong rồi hãy quán chiếu, suy nghĩ.

Tư duy là đem văn học, kinh nghiệm và trí tuệ hiểu biết của mình về vũ trụ nhân sanh; mà xét nghiệm, thẩm thấu lại những điều mình đã học và nghe có giúp ích hay thỏa mãn được những thắc mắc và đau khổ của mình không. - Tu Học: Tu học là thực tập. Nếu không đem cái học & tư duy ra thực tập thì việc nghe và tư duy chẳng có ích lợi gì. Trong quá trình văn, tư, tu về đạo Phật thì nên hiểu rằng Phật thị hiện ở thế gian này là để cứu khổ. Nói cách khác là những sự khổ đau của thế gian này chính là chất xúc tác để đạo Phật ra đời. Trong quá trình văn, tư và tu chúng ta thấy Khổ và Tập ở trong đạo. Tập là những nguyên nhân sanh ra Khổ, chuyển hóa được Tập thì Khổ sẽ chấm dứt. Nếu chúng ta hiểu rõ được bản chất của đạo Phật, đem văn tư & tu học được áp dụng trong cuộc sống hằng ngày đối nhân xử thế, thì có thể chuyển hóa được

Tập.

Chuyển hóa Tập có nghĩa là “ngừng lại” không khởi tâm động niệm nữa, thì Khổ tự nhiên bị tiêu diệt. Vì sao? Vì nhờ thực hành văn, tư và tu mà Thân Khẩu và Ý của chúng ta được chuyển hóa thay đổi theo hướng thiện lành, cho đến khi hoàn toàn thanh tịnh - không còn nhiễm ô, không còn vọng tưởng phân biệt, chấp trước. Khi ấy kiến tư phiền não (sanh ra bởi tâm chấp trước) và trần sa phiền não (sanh ra bởi tâm phân biệt) sẽ đoạn diệt. Và khi Khổ (phiền não) được diệt có nghĩa chúng ta sẽ thẳng tiến đến cứu cánh Niết Bàn.

Tín-Giải-Hành-Chứng

Trong tất cả các pháp môn của Phật đều nói đến Tín-Giải-Hành-Chứng. Phật dùng pháp hữu vi làm phương tiện giúp chúng sanh phát khởi Tín tâm (Tín) và có kiến thức (Giải) để hiểu biết về pháp môn mà mình tu. Một khi Tín-Giải đã vững vàng rồi, thì phải Hành. Hành trong Phật giáo tức là ‘Buông Xả’: buông xả tất cả các pháp, buông xả tự tư tự lợi, vọng tưởng phải quấy, nhân ngã, thị phi v.v…, ngay đến Phật pháp cũng phải buông bỏ xuống, thì Tự tánh thanh tịnh viên minh thể mới hiện tiền. Khi đó ta gọi là chứng đắc, tức là ‘minh tâm kiến tánh’. Minh tâm kiến tánh cũng không có nghĩa là thành Phật, vì mức độ của minh tâm kiến tánh vẫn có sự khác nhau:

• Thanh Văn chưa phá được hết chấp trước vi tế, nên chỉ chứng được Nhất thiết trí.

• Bồ-tát chưa phá được hết phân biệt vi tế, nên chỉ chứng được Đạo chủng trí.

• Phật rốt ráo phá được hết vọng tưởng phân biệt chấp trước, nên đắc được Nhất thiết chủng trí.

Trong kinh Kim Cang, Phật dạy chúng ta phải xả bỏ bốn tướng: nhân, ngã, chúng sanh và thọ giả để thể nhập

Như Lai tánh.

Vì sao phải xả bỏ bốn tướng? “Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”: Tất cả vật chất, tinh thần, hiện tượng của vật chật và tinh thần đều có sanh diệt, đều là pháp hữu vi. Phật dùng pháp hữu vi làm phương tiện giúp chúng ta nhìn thấy hết mọi chướng ngại của mình, để có thể quán nhập vào pháp vô vi vô tướng. Pháp vô vi vô tướng là pháp không thể dùng ngôn từ để diễn đạt được; pháp nầy chỉ có một, đó là Chân Như Vô Vi, tức Tự tánh Thanh Tịnh Viên Minh Thể (chân như bổn tánh). Pháp nầy chỉ tìm được trong tự tánh, không thể tìm thấy trong sách vở hay kinh sách. Do đó nhà Thiền mới gọi chân thật kinh là “Vô tự Chân kinh”.

Tất cả pháp môn của Phật đều phải quy về ‘Thiền Định’ mà giác ngộ. Thiền định không phải chỉ nói riêng cho pháp Thiền tông; vì niệm Phật, trì chú cũng là Thiền Định. Thiền nghĩa là Quán, Định nghĩa là Chỉ. Thiền Định có nghĩa là Chỉ Quán. Thiền Định hay Chỉ Quán đều là phương pháp để an trụ tâm để phát sanh trí tuệ, vì Tâm định và thanh tịnh thì trí tuệ phát sanh. Có định và tuệ thì vạn pháp tự nhiên sẽ được thông rõ một cách sáng suốt.

Sự thông rõ nầy không thể do tri thức học từ kinh sách mà có được. Ngược lại, nếu chỉ chấp cứng ngắc vào kinh sách văn tự sẽ bị chướng ngại cho việc tu định và tuệ (huệ); vì vậy nhà Thiền thường nói “Tâm là kinh, kinh là tâm” là vậy! Diệu Âm Trí Thành

Đôn Luân Tận Phận, Nhàn Tà Tồn Thành, Lão

Thật Niệm Phật, Cầu Sanh Tịnh Độ

Hỏi:

Có người bạn Phật tử nói với cháu là chỉ biết niệm Phật theo đó mà tu, nếu thắc mắc là tâm bị vướng, mà vướng thì làm sao mà tâm không bị vọng tưởng, làm sao mà vãng sanh giải thoát ?

Trả lời:

Thân gửi DA HD:

Ấn Quang đại sư suốt một đời chỉ để dạy người, đã để lại lời giáo huấn rằng: “Đôn luân tận phận, nhàn tà

tồn thành, lão thật niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ” (Giữ

trọn luân thường, tận hết trách nhiệm, ngăn lòng tà vạy, giữ lòng thành kính, tín nguyện trì danh, cầu sanh Tịnh

Độ).

Hòa Thượng Tịnh Không khẳng định lời dạy này đã được lưu xuất từ tánh đức, người bình thường trong chín pháp giới chẳng thể nói ra nổi! Và Hòa Thượng cũng cho

rằng, 16 chữ “Đôn luân tận phận, nhàn tà tồn thành, lão

thật niệm Phật, cầu sanh Tịnh Độ” này, chính là đại sư Ấn Quang đã “truyền tâm pháp ấn” tự hành, hóa tha của Ngài cho chúng ta. Đây là nguyên tắc giáo dục tối cao, là tổng cương lãnh. Và ngay trong chín ngàn năm của thời Mạt Pháp, nguyên tắc này cũng sẽ không bao giờ biến đổi. Nếu chúng ta nhất định nhiếp thủ nguyên tắc giáo dục này, chắc chắn trong một đời sẽ được vãng sanh về Tịnh

Độ.

Vì sao gọi đó là nguyên tắc giáo dục tối cao? Suy xét tận cùng thấu đáo lời dạy của đại sư Ấn Quang, nếu muốn đạt được tâm thanh tịnh bình đẳng và đạo đức toàn thiện (không tà vạy) không phải một chuyện dễ làm. Nó đòi hỏi chúng ta phải sống đời sống phạm hạnh để chế ngự vượt qua những kiết sử10, phải có đủ nghị lực để kích hoạt chống lại sự hấp dẫn, lôi cuốn nơi đời ác ngũ trược này. Vì những quan niệm sai lầm, huyễn hoặc, dối trá… sẽ như ngọn gió thổi trên mặt hồ nước làm dậy sóng lăn tăn, khiến ta không thể soi tỏ ‘tự tánh’ của mình ở dưới đó.

Chỉ khi vô minh đoạn được, tâm mới như lý tác ý, thì minh tánh mới sanh khởi được.

Muốn được vậy chúng ta phải có Văn-Tư-Tu và Tín-Giải-Hành-Chứng. Vì sao? Vì đôn luân tận phận (trì Giới), nhàn tà tồn thành (Định & Huệ), 2 câu này xem như được kiến lập trên nền tảng đạo đức của thế gian pháp. Nếu không thể Tín-Giải-Hành-Chứng, tức chứng thực và thành tựu việc làm đạo đức trong thế gian, thì không thể thiết lập được niềm tin kiên cố đối với Phật pháp, làm sao có thể vãng sanh thế giới Cực Lạc cho được? Nếu Văn- Tư-Tu chưa làm được thì không thể giúp đỡ chính mình đoạn các kiết sử; vì không có đủ năng lực tư duy cũng không có thể khuyến tấn, thuyết phục và giác ngộ quảng đại chúng sanh thì cũng chẳng thể hành việc ‘tự lợi, lợi tha’! Do đó, Phật pháp chính ngay tại thế gian pháp, giác rồi thì pháp nào cũng là Phật pháp. Không giác thì việc gì cũng là ma pháp, vậy làm sao có thể đem cái tâm mê mờ tà vạy mà dụng công niệm Phật cho được! Do vậy mà đạo tràng Tịnh Tông Học Hội đòi hỏi phải thành tựu cho được 2 câu đầu, lấy Giới-Định-Huệ làm căn bản, sau đó đến tín nguyện trì danh niệm Phật thì mới mong được vãng sanh.

Ngày nay chúng ta sống trong thời mạt pháp, hoàn cảnh tâm lý xã hội đầy tà tri tà kiến, tranh đấu quyết liệt. Nếu có chút ít thành tựu liền bị người khác ganh tỵ, đố kỵ, phê bình, chỉ trích v.v... Ngược lại, hành vi tạo tác của chúng ta cũng bất thiện, ô nhiễm chẳng khá hơn gì họ.

Ngay trong đạo tràng tu hành cũng không ngoại lệ. Vì thế để thành lập kỷ cương cho một đạo tràng niệm Phật được thanh tịnh, thì nên kết hợp những người có cùng chung quan điểm, ước vọng và sở thích, để có thể cùng nhau cộng tu và kết thành đạo lực. Chúng ta nên hiểu, chúng ta tu vì thuận theo chỗ cầu và sở thích của mình, nên tuyệt đối cũng không chê bai phá hoại cách tu của người khác, dầu bằng ý nghĩ, lời nói, hay hành động, được như vậy mới đúng như ý “đôn luân tận phận, nhàn tà tồn thành”.

Thời xưa, đại sư Ấn Quang chủ trương đạo tràng niệm Phật không nên quá 20 người, không đi hoá duyên, không làm pháp hội, không giảng kinh, nói pháp, chỉ lão thật niệm Phật là đủ. Thế nhưng Hòa Thượng Tịnh Không lại nói, mục đích lý tưởng của đại sư Ấn Quang rất thích hợp cho người của thời đại ấy, còn người thời nay chẳng thể làm được. Vì sao? Vì muốn niệm Phật cho có công phu đắc lực thì chúng ta phải thông hiểu và nhận biết rõ ràng giáo lý của Phật dạy. Mà người thời nay tâm chẳng thanh tịnh hiền lương, hiểu kinh pháp không nhiều, thấu rõ lời Phật dạy thì quá ít. Chính vậy mà Hòa Thượng Tịnh Không chủ trương cần phải học kinh, tụng kinh và liên tục giảng kinh, để liễu giải những tinh hoa của pháp môn Tịnh Độ. Trong những khóa cộng tu của Tịnh Tông Học Hội, trước thời khóa niệm Phật đều nghe giảng pháp và tụng kinh, sau đó mới niệm Phật; vì sau khi tụng kinh hoặc nghe pháp có thể đối trị được những mối nghi, những phiền não; tín tâm tràn trề thì lực niệm Phật cũng theo đó vượt tăng cao.

Đặc biệt là đối với pháp hội Tam Thời Hệ Niệm. Nếu ý nghĩa và mục đích của Tam Thời Hệ Niệm được giảng giải và được nhận biết rành mạch thấu đáo, thì hiệu quả của pháp sự mới có thể đạt đến mức cứu cánh viên mãn. Bởi lẽ Tam Thời Hệ Niệm Pháp sự đòi hỏi Phật tử đến tham dự phải có sự nhận biết thấu triệt, có vậy trong lúc làm pháp sự mới có thể tùy văn nhập quán, mới có thể khế nhập vào cảnh giới, mới có thể đạt được mục tiêu ‘âm dương lưỡng lợi’. Lợi ích này đích thực là “minh dương đại lợi,” mới thật là một pháp hội thù thắng khó nghĩ bàn.

Trong kinh Địa Tạng Bổn Nguyện nói, trong 7 phần lợi ích của công đức hồi hướng, 6/7 chính mình hưởng, vong linh chỉ hưởng được 1/7. Nếu pháp sự Tam Thời Hệ Niệm được vài ba trăm người, nhẫn đến ngàn người cùng nhau hệ niệm thì lợi ích thời sẽ thù thắng vô cùng. Và người đến dự pháp hội tâm ý cũng phải tương ứng, những nghi lễ như việc: tán tụng, sám hối, hồi hướng cũng vậy;

đặc biệt nhất là phần khai thị của Trung Phong Đại Sư – một Pháp Thân Đại Sĩ tái lai, một thiền sư đã minh tâm kiến tánh. Vì sao? Vì tâm nguyện, tư tưởng, hành trì của chúng ta nếu tương ứng với kinh giáo, tức là tương ứng với Phật. Có tương ứng với Phật thì mới có thể giúp cho vong linh tâm khai ý giải, lìa khổ được vui, hốt nhiên tỉnh ngộ. Có tương ứng với Phật, thì pháp hội mới được sự minh chứng và hộ niệm của hết thảy 10 phương chư Phật Bồ-tát, mới được chư thiên gia hộ và thiện thần bảo vệ.

Cổ đức nói: “Nhất niệm tương ứng nhất niệm Phật, niệm niệm tương ứng niệm niệm Phật”. Nhưng chỉ có người hoàn toàn chân chánh thật thà, mới có thể thành tựu đến mức “nhất niệm tương ứng nhất niệm Phật,” mà không cần học Phật. Cũng có nghĩa nếu không thông rõ giáo lý, thì công phu niệm Phật chỉ đạt được đến mức giới hạn nào thôi, vì niệm niệm không có tương ứng. Vì sao? Vì người hoàn toàn chân chánh thật thà, họ không có hoài nghi, không có xen tạp, không có vọng tưởng phân biệt chấp trước như đa số chúng ta đây!

Chân thật mà tự xét, chúng ta có phải là những người hoàn toàn chân chánh thật thà như vậy hay không? Nếu phải thì hẵn theo cách dạy bảo của đại sư Ấn Quang, còn nếu không thì nên y theo sự giáo huấn của Hòa Thượng Tịnh Không, mới hy vọng niệm Phật được “Nhất niệm tương ứng nhất niệm Phật, niệm niệm tương ứng niệm niệm Phật”.

Hòa Thượng Tịnh Không lại dạy: “Giáo lý có thông đạt, thì việc niệm Phật mới tương ứng”. Vì sao? Nhờ thông đạt giáo lý thì chúng ta có thể phá mê khai ngộ, biến những lời đạo lý Phật dạy trong kinh giáo thành tư tưởng của chính mình làm đoạn mất những thành kiến, tà kiến;

và ngôn ngữ, hành động của chính mình cũng tùy thuận lời giáo huấn của Phật, tùy thuận nơi kinh giáo mà như lý tác ý. Học Phật như vậy tự nhiên bạn sẽ có một đời sống an lạc, bớt khổ đau, và hoan hỷ trong câu niệm Phật; đấy chính là nhờ ở nơi từ lực của Phật gia trì. Bạn đổi mê thành ngộ, sám hối, làm lành… chẳng phải là được Phật gia trì đó ư? Vậy từ lực nào của Phật gia trì bạn? Ngay chính những lời trong kinh giáo của Phật, chẳng có ở đâu xa! Nên kinh nói: “Nương từ lực Phật, các tội tiêu diệt, thiện căn tăng trưởng” chính là như vậy.

Diệu Âm Trí Thành

Phật Thị Môn Trung Hữu Cầu Tất Ứng

Thân gửi HT:

Một đời hoằng pháp lợi sanh của Ấn Quang Tổ Sư đều chú trọng đến vấn đề ‘Nhân Quả’. Số lượng sách Ngài ấn tống nhiều nhất không phải là kinh Phật, mà là những sách nho giáo dạy làm người thiện như Liễu Phàm Tứ Huấn, Cảm ứng Thiên, Âm Cách Văn, An Sĩ Toàn Thư v.v... Ngài đã cho ấn tống hơn 3 triệu quyển. Mục đích của Ấn Tổ là giáo hóa chúng sanh coi trọng nhân quả, vì người thiếu phước báu khó gặp được Phật pháp.

Đạo lý của thế gian và xuất thế gian pháp không ngoài tâm tánh, và mọi sự tướng lành dữ phúc họa đều từ nhân quả hiện ra. Đặc tính và hoàn cảnh sống của mỗi cá nhân, xã hội, quốc gia, thậm chí đến mỗi hành tinh đều do sự ảnh hiện của tâm tánh và nhân quả của chúng sanh nơi ấy. Nếu mọi người đều coi trọng nhân quả, kiểm soát kỹ lưỡng các hành vi tạo tác của mình thì trái đất này cũng bớt thiên tai, xã hội giảm động loạn, và người người sẽ được sống an vui hạnh phúc. Vì vậy tâm tánh và nhân quả là hai yếu tố rất quan trọng trong Phật giáo, vì nó bao gồm hết thảy các pháp thế gian và xuất thế gian.

Mọi người ai cũng mong muốn có được nhiều tiền tài, danh lợi, sức khỏe và mạng sống dài lâu. Vì tranh đấu để sở hữu những thứ này nên con người đã không ngần ngại tạo ra mọi thủ đoạn hiểm ác để chiếm đoạt. Nhìn trên mặt lý thì hoàn toàn trái ngược với tâm tánh của con người, trên mặt sự cũng trái nghịch với định luật nhân quả, nên lý và sự đều không thuận với vũ trụ tự nhiên do đó sanh ra những biến động trái nghịch với ý nguyện của mình, ta gọi đó là nghiệp chướng hay ma chướng. Với những hành vi lợi mình hại người, chúng ta đi cầu khẩn Phật giúp cho, thì liệu có thể đạt được những điều mà mình mong muốn không? Tất nhiên không thể được! Phật dạy, “Phật thị môn trung hữu cầu tất ứng”, nhưng tâm có chân thành, ý có chánh đáng, lý sự có tương ứng thì sự cầu khẩn mới thành tựu được.

Phật nói tất cả các pháp luôn bao gồm ba thứ: Thể, Tướng và Dụng. “Thể” của chữ “Phật” là trí huệ (chân thật trí huệ tức là giác ngộ). “Dụng” là giác mà không mê hoặc điên đảo. Khi hiểu rõ ý nghĩa của chữ “Phật” rồi thì tự nhiên sẽ nhận biết rằng câu “Phật thị môn trung” không có nghĩa là vào chùa thắp nhang thỉnh cầu Phật ban bố ân huệ phước báo thế gian, vì những sự cầu nguyện dạng này không phải là hữu cầu, nó trái nghịch với tâm tánh và định luật nhân quả.

“Giác ngộ” cùng với tâm tánh và nhân quả đều tương ứng, do đó cầu “giác ngộ” thì hoàn toàn đúng với ý nghĩa “Phật thị môn trung hữu cầu tất ứng”, sẽ được cảm ứng đạo giao và được toại nguyện.

Phật pháp xem trọng thật chất, không trọng hình thức và hình tướng. Trí giác mới là thật chất, cho nên tu hành phải xem trọng Trí giác, đừng nên quá xem trọng hình thức. Hình thức và nghi thức chỉ là phương tiện tạm dùng, chớ nó không có thực tướng. Trong kinh Đại Thừa nói, tất cả chúng sanh đều có đầy đủ trí huệ, phước báu và đức năng của Như Lai. Phạm vi, số lượng và thể loại của tất cả chúng sanh thì quá đồ sộ, chúng ta không thể nói hết được, chỉ có thể giới hạn trong phạm vi nhỏ hẹp là con người trên quả địa cầu này mà thôi.

Mỗi người chúng ta đều có đầy đủ vô lượng trí huệ, phước báu và đức năng của Như Lai. “Như” nghĩa là Chân Như (không hề thay đổi, không sanh không diệt) – đây là nói về Thể. “Lai” nghĩa là kiến tánh – đây nói về Dụng và Tướng, khi kiến tánh thì thành Phật. Vậy Như Lai có nghĩa là Chân Như Bổn Tánh, là Tự tánh của mình, và nó vốn đồng một thể tánh với tất cả chúng sanh và 10 phương chư Phật, nó vốn có đầy đủ vô lượng trí huệ, phước báu và đức năng.

Tuy nhận biết rằng chúng ta có Như Lai tánh đồng giống như Phật, nhưng tại sao chúng ta vẫn chưa tìm thấy được nó; những trí huệ, phước báu và đức năng kia tại sao vẫn chưa thể khởi tác dụng? Là do bị ba thứ phiền não che lấp (chướng) Như Lai tánh của mình. Ba thứ phiền não này là: Vô minh phiền não, Kiến tư phiền não và Trần sa phiền não - Vọng tưởng là Vô minh phiền não, chấp trước là Kiến tư phiền não, và phân biệt là Trần sa phiền não.

Do đó khi ta nói đến vọng tưởng, phân biệt và chấp trước cũng là nói đến ba thứ phiền não chướng này. Chỉ cần đem ba thứ phiền não chướng này buông xuống, thì trí huệ phước báu và đức năng trong Tự tánh liền hiện tiền. Chỉ cần buông xả được tất cả thế gian và xuất thế gian pháp thì không còn vọng tưởng, phân biệt và chấp trước nữa, cảnh giới của chúng ta liền biến thành Nhất Chân Pháp Giới. Nói cách khác, khi còn phiền não thì còn có Lục Đạo, khi giác ngộ rồi chẳng có Đại Thiên, mà chỉ có Nhất Chân Pháp Giới hay Thường Tịch Quang Độ.

Lại nữa vì nhận biết rằng tất cả Phật và chúng sanh đều có đồng Như Lai tánh, không có sai biệt; do đó đối với hết thảy chúng sanh, chúng ta không nên xem thường, luôn đối đãi với họ một cách cung kính và bình đẳng.

Chúng ta cung kính Phật như thế nào thì phải cung kính tất cả chúng sanh như thế đó, mới gọi là chân thật thanh tịnh bình đẳng. Vì thế cho nên, tâm thanh tịnh bình đẳng cũng đích thực là tâm giác ngộ.

Khi chúng ta ở nơi Phật pháp mà cầu sự giác ngộ, cũng đồng nghĩa với cầu dứt sạch ba thứ phiền não chướng trên; khi thành tựu rồi chúng ta tự nhiên sẽ có đầy đủ vô lượng trí huệ, phước báu và đức năng (tài nghệ), một tơ hào cũng không thua kém so với vô lượng vô biên chư Phật Như Lai trong 10 phương pháp giới.

Phước báo của chúng sanh trong thập phương pháp giới nhờ do tu phước mà có, không phải do từ trong Tự tánh hiển lộ ra; do đó có giới hạn về không gian (số lượng) và thời gian (vô thường, không thường hằng). Phước báo của chư Phật Như Lai do trong Tự tánh hiển lộ một cách tự nhiên, cho nên nó luôn đầy đủ và thường hằng. Hai loại phước báo này không giống nhau, chúng ta phải phân biệt cho rõ ràng, thì mới có một sự hiểu biết trung thực rằng, chỉ nên cầu giác ngộ mới đích thực được “Phật thị môn trung hữu cầu tất ứng”.

Muốn giác ngộ thì mỗi ngày đều phải đọc tụng kinh điển và nghe pháp. Vì đọc kinh và nghe pháp sẽ giúp cho cảnh giới trí tuệ tăng trưởng nhanh chóng. Do nhờ thông đạt giáo lý của Phật và trí tuệ tăng trưởng, nên công phu niệm Phật được tương ứng, mỗi câu niệm Phật sẽ là chánh niệm (niệm giác ngộ), mỗi ý nguyện vãng sanh Tây Phương Cực Lạc đều mong cầu nơi sự giác ngộ (chánh kiến); khi ấy hữu cầu thì tất nhiên sẽ có cảm ứng đạo giao với đức Phật A Di Đà.

Diệu Âm Trí Thành

Tâm Ngã Mạn

Phàm phu chúng ta vì quên mất tự tánh, nên tự tánh liền biến thành A-lại-da thức, trong A-lai-da-thức có Mạt-na thức sanh ra bốn thứ phiền não là ngã kiến, ngã ái, ngã si và ngã mạn. Trừ các vị đã chứng được quả A La Hán trở lên mới không còn tâm ngã mạn, tất cả các loài từ Trời trở xuống đều còn có tâm ngã mạn. Ngã mạn là vọng tưởng sanh sanh diệt diệt trong tâm của chúng ta không ngừng; theo như lời dạy của đức Di Lặc Bồ-tát: vận tốc sanh diệt của vọng tưởng trong tâm chúng sanh nhanh như thời gian của khoảng khảy móng tay. Chúng ta là phàm phu, do đó ai cũng có lòng ngã mạn, nhưng cường độ ngã mạn có khác nhau, có thô và có vi tế.

Người tu hành mà có lòng ngã mạn thì thường gặp ba thứ chướng ngại như sau: • Người ngã mạn, dù cho thưòng đọc tụng kinh điển Phật, nhưng không thực hành được bởi do tâm ngã mạn. Tại sao? Vì họ không y giáo phụng hành, không làm theo đúng lời Phật dạy, tức là còn ngã mạn, còn chưa tin lời Phật dạy. Trong kinh Pháp Hoa Phật nói:

“người tin ta, mà không làm theo lời ta dạy là người phỉ báng ta”. • Người ngã mạn thường sanh tâm đố kỵ, ganh ghét người giỏi hơn mình và thành công hơn mình, hay phá hoại việc làm của người khác bằng lời nói và hành động. Họ tự ngăn ngại tâm thanh tịnh và từ bi của chính mình. • Người ngã mạn thường sanh lòng tham dục vì muốn hơn người.

“Hòa thuận” là hai pháp dùng để đối trị tâm ngã mạn. Để có thể thực hiện được pháp “hòa thuận”, đức Phật lại dạy ta bốn pháp để nhiếp thọ chúng sanh, được gọi là Tứ nhiếp pháp. Tứ nhiếp pháp gồm có: Bố thí nhiếp, ái ngữ nhiếp, lợi hành nhiếp và đồng sự nhiếp.

1. Bố thí nhiếp có nghĩa là sự quan tâm, sự bố thí vô úy, khác với ý nghĩa của bố thí trong Lục Độ. Thí dụ: hiếu khách, tán thán, cám ơn, khuyên lơn, an ủi, tặng quà .v.v… là cách bố thí trong Tứ nhiếp pháp. 2. Ái ngữ nhiếp không phải là lời nói ngọt ngào nịnh bợ, mà là lời nói chân thật, thương yêu và từ bi. 3. Lợi hành nhiếp là làm những việc làm có lợi ích chung cho mọi người, lợi ích cho xã hội, lợi ích cho chúng sanh, không tự tư tự lợi. Tự tư tự lợi là tham, xem ra như có lợi ích trước mắt, nhưng đến lúc phải thọ quả báo, rơi vào chốn hỏa ngục, thì hối hận cũng không kịp. Lợi người mới là lợi mình. Tự lợi cho riêng mình là ác pháp, tự làm hại lấy chính mình.

4. Đồng sự nhiếp có nghĩa là làm cùng sự nghiệp với chúng sanh hữu tình, cùng lợi ích như nhau, cùng công việc khổ vui (nghiệp); gần gũi chúng sanh, dùng pháp nhãn thấy rõ căn tánh chúng sanh như thế nào, rồi tùy thuộc vào những thân căn y báo chánh báo cùng cái khổ cái vui của họ mà thị hiện thân hình ứng vào những thân căn đó mà hiện thân cứu vớt đưa họ vào chánh đạo, khiến cho họ cũng được những lợi ích.

Cách thức Đồng sự nhiếp nầy chỉ có Phật Bồ-tát mới có thể làm được, phàm phu chúng ta không làm nổi. Chúng ta nhận biết cách làm nầy qua lịch sử của Phật Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngài thị hiện ở thế gian nầy với thân của chúng sanh và phải chịu các thứ khổ như chúng sanh để giáo hóa chúng sanh… Chúng sanh thấy Ngài có cần khổ tu hành và thành đạo, nhưng đối với Ngài thì không có vui và cũng chẳng có khổ, vì Ngài đã vượt qua tất cả các pháp đối đãi của thế gian.

Trong cuộc sống gia đình, đối với cha mẹ, vợ chồng, con cái, nếu chúng ta biết dùng Tứ nhiếp pháp để ứng xử, thì gia đình sẽ được an vui và hạnh phúc mỹ mãn. Trong đoàn thể cộng đồng xã hội, tăng đoàn hay đạo tràng .v.v… nếu chúng ta thực hành Tứ nhiếp pháp theo lời Phật dạy, thì tập thể nầy sẽ được đoàn kết và có sức mạnh thành tựu mọi việc làm. Tóm lại, Tứ nhiếp pháp là pháp tu giúp chúng ta phá trừ tánh ngã mạn để có thể hằng thuận với chúng sanh. Bồ-tát luôn thị hiện ở thế gian, luôn biểu diễn Tứ nhiếp pháp một cách viên mãn để cho chúng ta nương theo mà học tập. Các Ngài thị hiện với thân người giống như chúng ta, sinh sống lẫn lộn với chúng ta để dẫn dắt chúng ta vào Phật đạo. Việc nầy được Phật Thế Tôn nói trong kinh Vô Lượng Thọ như sau: “Trong cõi Phật đó, tất cả Bồ-tát, hiện tại vị lai, đều đang rốt ráo, nhất sanh bổ xứ. Duy trừ nguyện lớn, vào cõi sanh tử, vì độ quần sanh, làm sư tử hống, khoác đại giáp trụ, công đức hoằng thệ, dùng tự trang nghiêm. Tuy rằng sanh vào, đời ác năm trược, thị hiện giống họ, thẳng tới thành Phật, không thọ hướng ác, sanh đâu cũng thường biết mạng đời trước”.

Bồ-tát thị hiện ở thế gian, có lúc là người hiền minh làm gương mẫu cho chúng sanh, có lúc là người xấu ác để cảnh tỉnh chúng sanh, để chúng sanh nhận ra lý nhân quả mà làm lành tránh ác. Do đó, đối với người hiền hay dữ, tốt hay xấu, khiêm nhường hay ngã mạn, chúng ta đều phải chân thành và bình đẳng cung kính họ, chớ nên xem thường khinh dễ họ. Nếu chúng ta có lòng khinh thường người làm ác, chúng ta cũng chính là người có tâm ngã mạn. Có một điều mà chúng ta phải nên luôn hết sức thận trọng là: chớ nên vọng tưởng tự xem mình là Bồ-tát hay Nhất Sanh Bổ Sứ thị hiện cứu độ chúng sanh; bởi lẽ, khi chúng ta khởi lên cái tâm này, thì chúng ta đích thực là người ngã mạn. Cái vọng tưởng nầy rất là thường xảy ra với những người làm được các pháp lành, rồi xem thường người khác chưa làm được … Lại nữa, Bồ-tát có thể thị hiện là người xấu để giáo hóa chúng sanh, nhưng chúng ta không phải là Bồ-tát, nên không thể bắt chước các Ngài mà làm như vậy. Chúng ta chỉ có thể bắt chước những điều tốt lành mà các Ngài mà thôi. Chúng ta chỉ nên âm thầm quán chiếu những việc xấu ác để không bị phạm.

Phật dạy chúng ta Tứ nhiếp pháp để đoạn trừ tâm ngã mạn, nếu chúng ta thường áp dụng pháp nầy trong cuộc sống hằng ngày, tâm ngã mạn của chúng sẽ dần dà giảm bớt, tánh đức và phước báu sẽ được hiển lộ. mọi nguyện ước sẽ được thành đạt mà không cần phải mong cầu ở bất cứ nơi nào khác.

Vì thế, trong kinh Vô Lượng Thọ, Phật dạy rằng:

“Tự tánh bản nhiên vốn sẵn thanh tịnh, chí nguyện vô thượng, thân tâm tịch định an lạc. Hốt nhiên khai đốn, minh bạch triệt ngộ, thấu được Thật Tướng các pháp, bản thể vũ trụ. Tự nhiên quang sắc xen nhau biến hiện như như, chuyển biến tối thắng. Uất Đan Việt tự nhiên thành bảy báu, từ hư không tự nhiên hiện ra vạn vật, hiển lộ từ Quang Minh tạng tinh diệu sáng sạch, tốt lành thật khôn sánh, tỏ soi không trên dưới, thông suốt không ngằn mé.

Nỗ lực tự cầu đạo, tự thân siêng tinh tấn, ắt quyết được siêu tuyệt, vãng sanh cõi vô lượng thanh tịnh của Phật A Di Đà. Chặt ngang dứt năm đường, ác đạo tự đóng lấp.”

Trong kinh Vô Lượng Thọ, phẩm 20, Gió đức mưa hoa, có đoạn kinh văn: “Gió lại thổi qua rừng cây bảy báu, cuốn hoa rơi kết lại thành vầng, từng sắc từng quang, trải khắp cõi Phật. Hoa lần lượt tụ lại, riêng biệt từng màu, chẳng xen tạp loạn, nhu nhuyễn sáng sạch, như Đâu La Miên. Chân bước trên hoa, lún sâu bốn ngón, khi giở chân lên, hoàn phẳng như cũ. Quá khỏi giờ ăn, hoa ấy tự mất, mặt đất thanh tịnh, lại mưa hoa mới. Tùy thời tùy tiết, tuần hoàn trọn khắp như trên chẳng khác, như vậy sáu thời cho mỗi ngày đêm.”

Chúng ta biết Phật học là nội học; do đó, tất cả những gì Phật dạy đều quy hướng về Tâm: cảnh cũng là tâm, tướng cũng là tâm, âm thanh cũng là tâm, hương thơm cũng là tâm.

Tánh Tướng Đồng Nguyên: trong Tướng thấy Tánh, trong Tánh thấy Tướng, sự sự vô ngại. Lại nữa, cảnh giới Tây Phương thù thắng, từng thứ từng thứ một đều là Pháp của A Di Đà Phật dùng để giáo hóa chúng sanh trong cõi nước ấy. Dựa trên căn bản hiểu biết này, khi ta thấy tướng mà không dính mắc vào tướng thì liền hiểu được bí tạng (mật tạng) của kinh Phật và liễu ngộ được tự tâm. Pháp Phật nhiệm mầu, thâm sâu và vi diệu vô cùng tận, không thể dùng lời nói văn tự mà diễn tả cho hết, chỉ phải dụng tâm mà quán niệm. Vài đặc điểm của đoạn kinh văn trên xin được trình bày dưới đây, để chúng ta nhận biết Phật nói cảnh sắc, cũng là nói tâm, và tâm cũng là cảnh sắc:

• “Gió lại thổi qua rừng cây bảy báu, cuốn hoa rơi kết lại thành vầng, từng sắc từng quang, trải khắp cõi Phật”: nghĩa bóng là trong cõi Cực Lạc có vô số Thánh Chúng, mỗi vị đều có tánh đức (giới, định và huệ) như hoa thơm đầy khắp nước Phật.

• “Hoa lần lượt tụ lại, riêng biệt từng màu, chẳng xen tạp loạn, nhu nhuyễn sáng sạch, như Đâu La Miên”: nghĩa bóng là mỗi vị thánh chúng trong cõi Cực Lạc trí huệ sáng suốt, thần thông tự tại, họ uyển chuyển và thích nghi trong Trung đạo đối với tất cả pháp, không vọng tưởng, không phân biệt và chấp trước, không chấp pháp, không dính mắc, không buộc, không mở, không xen tạp v.v... • “Chân bước trên hoa, lún sâu bốn ngón, khi giở chân lên, hoàn phẳng như cũ”: Vì các thánh chúng vẫn chưa thành Phật, nên tâm của họ vẫn còn có những vọng tưởng vi tế chưa đoạn; thế nhưng khi nó vừa khởi lên, chưa lún sâu lắm, thí dụ như chỉ vừa lún sâu bốn lóng, thì các Ngài liền nhận biết và nhanh chóng an trụ tâm trở lại trong chánh định, trở lại phẳng lặng thanh tịnh như trước.

• “Quá khỏi giờ ăn, hoa ấy tự mất, mặt đất thanh tịnh, lại mưa hoa mới. Tùy thời tùy tiết, tuần hoàn trọn khắp như trên chẳng khác, như vậy sáu thời cho mỗi ngày đêm”: Sự tu tập của các Ngài mỗi bữa, mỗi thời đều là như vậy, đều là an trụ tâm trong chánh định, phá trừ vọng tưởng, phân biệt và chấp trước cho đến khi chứng đặng quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Trong kinh Vô Lượng Thọ Phật cũng nói: đây là cái quả thù thắng Tối Cực của người được sanh về cõi Tây Phương Cực Lạc. Nếu là những người có tà kiến và tà định, tức là những người có lòng ngã mạn không tin lời Phật dạy, thì chẳng thấu triệt nổi cái nhân tối cực này. Diệu Âm Trí Thành

Tâm Sân Giận

Trong kinh Sân giận, Đức Phật có nói đến những điều xảy ra đến với một người hay sân giận: “Nầy các Tỳ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối: dầu cho người ấy khéo tắm rửa, khéo chải chuốt, rồi người ấy cũng trở thành xấu xí; dầu có nằm trên giường nệm, chăn len, họ vẫn ngủ một cách khổ sở; thâu hoạch bất lợi, lại nghĩ rằng: “Ta được lợi ích”, thâu hoạch điều bất lợi ích, lại nghĩ rằng: “Ta không được lợi ích”. Những pháp nầy được nắm giữ khiến người khác trở thành thù địch, đưa đến không hạnh phúc, đau khổ lâu dài; những tài sản nào của họ thâu hoạch do sự phấn chấn tinh cần, cất chứa do sức mạnh của cánh tay, chồng chất do những giọt mồ hôi, đúng pháp, thâu hoạch hợp pháp. Các tài sản ấy được nhà vua cho chở về ngân khố nhà vua; nếu có được danh tiếng gì nhờ không phóng dật thâu hoạch được, danh tiếng ấy lánh xa họ; nếu người đó có những bạn bè thân hữu, bà con huyết thống gì, họ sẽ xa lánh, từ bỏ người đó, vì người đó bị phẫn nộ chinh phục; người đó làm ác hạnh với thân, người đó nói lời ác hạnh với lời, người đó nghĩ đến điều ác hạnh với ý, khi thân hoại mạng chung, người đó sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.”

Nguyên nhân và hậu quả của tâm sân giận:

Trong thế gian này, ai có thể bảo là mình chưa hề sân giận? sân giận là một tập khí chung khó hàng khó chuyển của phàm phu chúng ta. Khi chúng ta đối diện trước một người hay một sự kiện nào đó không vừa lòng, liền khởi lòng sân giận, hoặc khi ta tham muốn một thứ gì mà không được, tâm sân giận cũng sanh ra. Sân giận là cánh cửa mở vào địa ngục!

Khi một người gặp phải sự chống đối, sự cản trở, hay bị đánh bại bởi một người nào đó, liền trở nên giận dữ. Sân giận là biểu hiện cho năng lượng của tâm khi tham ái không được thỏa mãn. Người đang sân giận, thường có cảm giác nóng nảy, chống đối, thù địch, hung dữ, lỗ mãng thiếu suy nghĩ và đưa đến những hành động tạo ác. Vì vậy, giận dữ không phải là cách để thỏa mãn tâm tham ái; ngược lại, nó luôn đưa đến cho ta những kết quả của đau khổ, buồn bực, sợ hãi và lo lắng. Người hay sân giận thường hiện ra các tướng rất xấu xí như: cặp mắt đỏ ngầu, mặt mày nhăn nhó dữ tợn, nghiến răng, bặm môi, siết tay, đấm ngực, la hét, đập phá, gây gỗ, đâm chém, giết chóc v.v… Cũng có một số người biểu hiện sự giận dữ một cách thâm trầm bằng cách im lặng mặc dù lửa nóng đang sôi sục trong lòng. Đó cũng không phải là biểu tượng tốt, những người sân giận thâm trầm nầy thường ôm kín trong lòng những cảm giác thù hận thâm sâu không thể giải toả. Do đó, nó cứ âm thầm tăng trưởng trong nội tâm cho đến khi đến một cường độ tột cùng nào đó, nó sẽ bùng nổ ra một cách khủng khiếp như một quả bom, và tai hại của nó có thể đưa đến chỗ trả thù, giết chóc, án mạng thảm khốc v.v… Đối với pháp luật thế gian, người nầy sẽ bị bỏ vào ngục tù hay bị xử tử; còn đối với định luật nhân quả, họ đã gieo những chủng tử điạ ngục, ngạ quỷ và súc sanh. Lúc lâm chung, khó tránh khỏi rơi vào ba đường ác đạo.

Cách đối trị tâm sân giận:

Sân giận không phải là vũ khí tốt để đấu tranh cho sự công bằng, bởi nó sẽ đem đến cho bản thân ta và mọi người xung quanh nhiều tai hại khó lường. Muốn cho những vấn đề bất công, trái ý, sai trái v.v… có thể được điều chỉnh và sửa đổi một cách tốt đẹp và hiệu quả nhất. Chúng ta phải biết áp dụng Phật pháp, trong mọi hành xử đối trị với tâm sân giận, với sức mạnh của trí tuệ, tâm từ bi và thanh tịnh bình đẳng không phân biệt nhân ngã. Trong mọi trường hợp của mâu thuẫn chúng ta phải dụng tâm xây dựng, sám hối và hòa kính …. chứ không phải với tâm phá hoại. Đôi lúc chúng ta cũng có thể dùng biện pháp mạnh, nhưng phải thể hiện nó trong tư thế ổn định, công bằng, không ác ý và thù hận. Sự bộc lộ cơn giận dữ có thể đem lại sự thỏa mãn nhất thời, nhưng không thể xua tan cơn giận; ngược lại, nó kích thích làm tăng thêm những khuấy động và kéo dài. Sân giận thường dẫn đến bệnh hoạn trong tâm lẫn ngoài thân.

1. Người Phật tử phải luôn giữ tâm an định và phải biết quán tất cả pháp đều như hóa, như huyễn. Lấy sức định huệ hàng phục ma oán ở trong tâm của chính mình, không phải tâm của người khác. Phải biết lánh xa những đối tượng và hoàn cảnh diễn hiện ra ở trước mắt có thể khơi động tâm sân giận của mình. Dù đây là một cách khá dễ dàng nhưng không phải khi nào chúng ta cũng làm được. Lại nữa, biện pháp nầy cũng không phải là biện pháp tốt nhất để diệt trừ tâm sân giận. Phương pháp tốt nhất là chúng ta nên học cách làm sao để có thể sống chung hòa bình với những gì chúng ta không thích, nếu ai làm được như vậy, người ấy đã xả bỏ được ái trước, hằng lìa được ba độc (tham, sân, si); tâm của người ấy lúc nào cũng có cảm giác vui sướng ví như tỳ kheo dứt sạch các lậu.

2. Thông thường, ta sân giận vì cảm thấy mình đúng, người khác sai. Ngã kiến của ta lúc đó đang lớn dần và che lấp tánh thanh tịnh bình đẳng của mình. Lúc này, chúng ta nên cố gắng an trụ tâm trong danh hiệu “A Di Đà Phật”, lấy tâm mình đồng hóa với tâm Phật thanh tịnh, và nhờ đó nó không bị đồng hóa với cơn giận. Tâm không khởi sân giận; tức nhiên, thân và khẩu sẽ được thanh tịnh.

Chúng ta, có thể đứng trên phương diện khách quan, quán chiếu những đặc tính và trạng thái tiến triển của cơn sân giận khởi đầu từ nguyên nhân gây ra cơn sân giận, rồi lớn dần và biến mất như thế nào. Phương pháp nầy giúp cho chúng ta phát khởi được chánh niệm và trí tuệ, chuyển các thức thành trí, đối trị với tâm sân giận, trong trong cuộc sống hiện tại một cách lâu dài. Khi sắp nổi lên cơn giận, chúng ta nên như một người khách, lập tức dừng lại và quán sát nó, không đồng hóa với nó. Chúng ta không đè nén và cũng không bộc phát cơn sân giận, chúng ta chỉ quan sát và để cho nó tự nhiên biến mất.

3. Chúng ta cũng nên hỏi chính mình rằng: Nếu ta giận một người nào, ta sẽ có thể làm gì được họ? Nếu ta không làm gì được họ, thì sự giận dữ nầy chỉ là ngọn lửa lớn tự đốt chết lấy chính mình. Chúng ta phải nên tự trọng vì khi ta nổi cơn sân giận, ta sẽ tự hủy hoại đức hạnh, phẩm tính tốt, thân mạng và tuệ mạng của chính mình. Dù cho ta có tinh tấn trồng bao nhiêu ruộng phước lớn, những công đức nầy đều bị ta đốt sạch hết bằng ngọn lửa sân giận của chính mình.

4. Là người học Phật, chúng ta phải thực hiện cho được giáo pháp của Ngài, phải biết xả ly vọng tưởng, phân biệt chấp trước, hằng thuận với chúng sanh, đem chúng sanh xem như chính mình. Có nghĩa là đem tâm của mình đồng cảm với người khác, cảm nhận được những gì người khác đang cảm nhận. Từ đó, chúng ta sẽ tăng trưởng trí huệ, rõ biết tánh tướng của chúng sanh là thường hay vô minh sân giận làm tổn thương nhau. Cũng từ đó, ta phát tâm đại bi thương xót cho những nổi sân giận, đau khổ, không an và lo sợ trong lòng của họ. Đối với các người hay sân giận, ta nên phát lòng từ nhẫn, dùng những lời dễ thương, cử chỉ an hòa từ tốn để khuyên lơn, an ủi và xoa dịu những vết thương trong tâm của họ. Không nên buộc tội họ và chống trái với họ.

5. Để ngăn ngừa tâm sân giận một cách tích cực, chúng ta nên thay đổi cách suy nghĩ và luôn giữ chánh kiến với mọi sự việc và mọi người. Chúng ta nên bình thản trước những sự kiện đối lập không vừa lòng mình, nên phá trừ những yếu tố tiêu cực và nhìn vào những khía cạnh tích cực của một vấn đề. Khi một việc gì không được xuôi theo ý muốn hay sở thích, ta phải nên bình tĩnh tìm xem có biện pháp nào để khắc phục được không; nếu có, theo đó hành động, bằng không, cứ chấp nhận và cho qua.

Phải biết lấy tâm từ bi, tâm thanh tịnh bình đẳng (không vọng tưởng, phân biệt và chấp trước), tâm nhẫn nhục, tâm giác ngộ làm liều thuốc tốt nhất để chữa trị độc sân giận. Khi ta làm được đều này, ở nơi người không sanh tâm sân giận, ở nơi ta hoàn thành được đạo cả. Diệu Âm Trí Thành

Ngã Chấp và Ngã Sở Chấp

Theo từ điển, Ngã: nghĩa là “Ta”, Sở: nghĩa là sở hữu hay “của Ta”, Chấp: nghĩa là cầm giữ, cố chấp, không buông ra. Ngã chấp: nghĩa là cố chấp cái Ta, Ngã Sở chấp: nghĩa là cố chấp vào cái của Ta.

Phàm phu chúng ta thường hiểu Ngã là Ta, được lập thành bởi năm uẩn: Sắc, Thọ, Tưởng, Hành và Thức. Ngã là tổ hợp của năm uẩn, nghiệp và ái. Phật bảo cái Ngã đó là vọng Ngã, nhưng phàm phu chúng sinh mê chấp thân là thật cho nên yêu thích thân mình, bênh vực ý tưởng của mình, bảo vệ những sở hữu của mình như nhà cửa, ruộng vườn, cha mẹ, vợ con, họ hàng quyến thuộc, dân tộc .v.v... Ngã sanh ra Tham ái; Vì tham ái nên muốn chiếm hữu, do đó, nên có thị phi, ganh tỵ và đấu tranh, từ đó sanh ra sân giận. Khi tâm sân giận thì mất đi trí tánh sáng suốt thường minh (tự tánh) và trở nên ngu si tạo ra nghiệp luân hồi sanh tử.

Đức Phật nhìn thấy các yếu tố lập thành Ngã đó, từ sắc đến thức của năm uẩn, đến nghiệp và ái đều chẳng phải là Ngã, mà chỉ là vọng tưởng của chúng sanh. Ngài dạy rằng: Ngã chấp và Sở chấp là nguồn gốc của phiền não khổ đau tạo ra lục đạo luân hồi sanh tử. Người giác ngộ là người không còn chấp vào “cái ta” và “cái của ta”, người nầy sẽ chứng được quả vị A La Hán, vĩnh viễn thoát ra khỏi lục đạo luân hồi sanh tử, an vui trong cảnh giới Niết Bàn.

Theo lời giáo huấn của Phật, chúng ta biết rằng: cái thân thể của ta (Ngã Sở) chỉ là giả tạm do nhân duyên kết hợp, hết duyên thì nó cũng sẽ trở thành cát bụi. Do đó, chúng ta không nên cố chấp vào cái xác thân của ta. Vậy, điều chủ yếu của học Phật là phá Ngã chấp vì nó là nguồn gốc của phiền não, sanh tử luân hồi. Một khi Ngã chấp không còn, thì bất cứ lúc nào và bất cứ ở đâu cũng là Niết Bàn. Vì vậy, đức Phật nói: “Ngã và Ngã Sở là cha mẹ sanh ra luân hồi sanh tử, cần phải diệt bỏ mới có thể thoát ra khỏi lục đạo luân hồi sanh tử”.

Ngã chấp lại được chia ra làm bốn loại:

1. Chấp thân ngũ uẩn nầy là “Ta”, 2. Chấp thân ngũ uẩn nầy là “Của Ta”, 3. Chấp thân ngũ uẩn nầy không phải là “Ta”, cũng không phải là “Của Ta”, mà trong cái “Ta” có cái thân và trong cái thân có cái “Ta”, 4. Chấp vũ trụ là “Ta”, “Ta” là vũ trụ. Vũ trụ là thường trụ, là vĩnh cửu.

Khi nói đến Chấp, lại có hai thứ chấp: Ngã chấp và Pháp Chấp. Vì hai thứ chấp nầy mà con người không được sáng suốt: • Ngã chấp là không nhận biết cái thân nầy là do ngũ uẩn tạm thời hòa hợp do một nhân duyên, hết duyên nó sẽ tan rã, nên nhận lầm cái thân nầy là thật; do đó, sanh ra các thứ phiền não, mê vọng và đau khổ.

• Pháp Chấp là không biết rằng tất cả vạn sự, vạn pháp đều do nhân duyên sanh. Tất cả các pháp đều như ảo ảnh, như bọt bèo, như hóa, như sương, như điện chớp … thoạt có, thoạt không, không trường tồn vĩnh hằng. Đức Phật nói trong kinh Vô Lượng Thọ: “Liễu triệt tất cả pháp như dư vang mộng huyễn… biết các cõi đều chỉ là như bóng ảnh”.

Lại nữa, cái Ngã của phàm phu có đủ bốn tính xấu: Vô thường, Vô lạc, Vô ngã và Bất tịnh. Khi phá hết ngã thì sẽ được đại tự tại an vui. Đại Tự Tại gồm có tám điều tự tại: (1) có thể thị hiện vô lượng diệu sắc thân, (2) có thể thị hiện đầy khắp các cõi trong tam thiên đại thiên thế giới không có chướng ngại, (3) có thể đem thân khắp cõi đại thiên nầy bay trên hư không nhẹ nhàng đến nơi hằng hà sa thế giới mà không có chướng ngại, (4) thân Như Lai thường ở một cõi mà làm cho tất cả chúng sinh ở các cõi khác đều thấy, (5) sáu căn đều tự tại, (6) chứng được tất cả các pháp (7) diễn thuyết tự tại, và (8) Như Lai khắp đầy tất cả chỗ như hư không. Phật gọi cảnh giới của Tám Đại

Tự Tại nầy là Đại Bát Niết Bàn.

Theo quan điểm của Phật Giáo Đại Thừa, Ngã cũng không mà pháp cũng không. Đức Phật dạy: “Nầy thiện nam tử! Như người đời nói: có biển, có biển lớn; có sông, có sông lớn; có núi, có núi lớn... Niết bàn cũng như vậy: có Niết Bàn và có Đại Niết Bàn. Thế nào là Niết Bàn? Như người đói được chút ít cơm ăn thời gọi là được an vui. Như người bệnh được lành thời được gọi là an vui. Như người kinh sợ được chỗ nương tựa thời được an vui. Như người nghèo cùng được châu báu thời được an vui ... Tất cả sự an vui trên đây cũng gọi là Niết Bàn, nhưng chẳng được gọi là Đại Niết Bàn, vì còn trong phạm vi tương đối”.

Vì vậy, Niết bàn mà Thanh Văn chứng được khác với Niết Bàn của Bồ-tát, và Niết bàn mà Bồ-tát chứng được khác với Đại Niết bàn của Phật. Vì Đại Niết Bàn có tám thứ tự tại như trên đã nói, nên còn gọi là Đại Bát Niết

Bàn.

Đại Bát Niết Bàn cũng là Phật tánh, là Trung Đạo. Bởi chúng sanh không thấy được Phật tánh nên cảnh giới là vô thường, vô lạc, vô ngã và vô tịnh. Thế nhưng, cái Phật tánh đó, cái Đại Niết Bàn đó vẫn luôn thường hằng ở nơi mỗi chúng sinh, từ vô thỉ kiếp đến nay không hề thay đổi, nhưng vì do vô minh phiền não che phủ cho nên không thể nhận ra nó, mà nguồn gốc của vô minh phiền não nầy chính là Ngã chấp.

Như vậy để đạt đến cảnh giới Niết Bàn thực sự?

Chúng ta phải lìa tất cả các khái niệm về: ngã và ngã sở, có và không, thường và đoạn, trong và ngoàị, trước và sau v.v… và phải vượt thoát ra khỏi mọi đối đãi của thế giới hiện tượng như thiện ác, tốt xấu, đúng sai, có không, sanh tử, niết bàn để đạt được trạng thái tịnh chỉ an định của tâm. • Chấp có tức là thường kiến. • Chấp không tức là đoạn kiến.

• Chấp cũng có cũng không tức là biên kiến • Chấp chẳng có chẳng không tức là không kiến.

Xả bỏ hết tất cả các chấp, tâm liền được thông, tâm thông thì vạn pháp đều thông. Trong bài giảng của Hòa Thượng Tịnh Không, “Tu Hoa Nghiêm Áo Chỉ Vọng Tận Hoàn Nguyên”, Hòa Thượng nói lên cái ý nghĩa là: “Buông bỏ hết được tất cả các Ngã Chấp và Pháp Chấp do vọng tưởng, phân biệt và chấp trước sanh ra, tâm liền được thông, tâm thông thì vạn pháp đều thông”.

Do đó, chúng ta nhận thấy tất cả những kiến giải của xuất thế gian hay thế gian pháp đều là chướng ngại của tâm trên con đường tu Phật đạo. Pháp của Phật cũng chẳng nên chấp, vì nó chỉ là phương tiện giúp chúng sanh nhận ra bản thể của vũ trụ nhân sanh, khi biết rõ rồi thì là giác ngộ. Thế nhưng giác ngộ vẫn chưa thể giải thoát, phải làm được viên mãn thì mới có thể chứng đắc. Ngay cả danh từ chứng đắc cũng là giả danh mà Phật dùng để khai thị chúng sanh còn đang mê chấp. Chứ trên nghĩa của Chân đế, thì chẳng có chứng đắc vì không có sở đắc. Vì Như Lai tự tánh của mỗi chúng sanh là tự nhiên có sẵn, chúng sanh giác ngộ tự tánh là quay trở về với chân tâm của chính mình, chứ đâu phải là thu nhận được từ bên ngoài, thì làm gì có chứng đắc hay không chứng đắc. Từ nhận xét này, ta thấy các pháp mà Phật nói suốt 49 năm chỉ là phương tiện tạm dùng để đưa chúng sanh trở về với Như Lai tự tánh; Phật ví dụ nó như là chiếc thuyền dùng để đưa ta qua sông, qua sông rồi thì thuyền nầy phải xả bỏ cho được hoàn toàn tự tại và nhẹ nhàng. Chư Tổ Đại Đức dạy: Phật pháp còn phải bỏ huống nữa là phi pháp, cho ta thấy muốn đạt được cứu cánh Niết Bàn thì vạn pháp đều phải xả bỏ.

Trong Trung Quán Luận có đoạn văn viết và được dịch nghĩa rằng:

Các pháp do duyên sanh Ta nói tức là không, Cũng gọi là giả danh Cũng là nghĩa trung đạọ Chưa từng có một pháp Chẳng từ nhân duyên sinh Thế nên, tất cả pháp

Đều là Không hết thảy.

Tất cả pháp trong thế giới nầy đều do nhân duyên sanh khởi, và do nhân duyên sanh nên cũng do nhân duyên mà hoại diệt, nên không có tự tánh, không có cố định, nên được gọi là “Không”. “Không” ở đây chẳng có cái nghĩa là tất cả rỗng không, không có gì hết. Vạn pháp sanh diệt lệ thuộc bởi nhân duyên, mà nhân duyên sanh và diệt đều không thật, chỉ tạm gọi là như thế, chỉ là giả danh, chỉ là giả có. Vì chúng sanh còn chấp nên Phật phải tùy thuộc vào căn tánh của chúng sanh mà nói vậy để chúng sanh có thể dùng sức định huệ mà quán niệm nhận ra nó trong Trung Đạo. Trung Đạo nghĩa là siêu việt ý niệm có và ý niệm không.

Nếu phàm phu chúng ta thấy được bản chất của Ngã, Ngã Sở và Ngã Chấp là Không, tức là cũng thấy được bản chất của Niết Bàn cũng là Không, tức là thấy được bản thể của Trung Đạo. Trí tuệ Bát Nhã của Trung Đạo nầy có thể phá trừ được tất cả kiến chấp, thiên kiến và tà kiến, vượt thoát ra khỏi mọi thứ Ngã chấp và Pháp chấp, là nguyên nhân của phiền não, khổ đau và sanh tử luân hồi.

Vậy, con đường của Phật đạo là con đường Trung Đạo: Thấy chúng sinh chấp vào Ngã tức là chấp vào thường, Phật nói đừng chấp vào thường. Khi nghe Phật nói vậy, chúng sinh lại chấp vào đoạn và cứ như thế Phật phải phá hết tất cả kiến chấp của chúng sinh để dẫn dắt chúng sinh đến một cái không thể nghĩ bàn được, mà cái đó chính chúng sinh phải tự mình nghiệm chứng qua sự giác ngộ trong nội tâm của mình, không thể dùng các tướng của sắc hay âm thanh (cũng nghĩa là ngôn từ hay văn từ) để tìm ra nó. Nếu chúng ta phóng tâm ra ngoài đeo đuổi theo các tướng của sắc và âm thanh (văn từ và ngôn ngữ) mà hiểu ý Như Lai, thì như lời Ngài nói trong kinh Kim Cang rằng chúng ta đang hành tà đạo.

Bởi vì căn tánh của chúng sanh trong thời mạt pháp nầy không thể nào phá trừ được Ngã chấp và Ngã Sở, sanh ra ba thứ phiền não chướng: vọng tưởng, phân biệt và chấp trước, khó đạt đến Niết bàn tịch tĩnh. Đức Phật đã từ bi chỉ bày cho chúng ta pháp môn niệm Phật, tức là dùng lòng Tín và Nguyện mà nhất tâm trì niệm danh hiệu Phật A Di Đà Phật để có thể được đới nghiệp vãng sanh về Phàm Thánh Đồng Cư Độ ở cõi Tây Phương Cực Lạc, để có thể được sống trong môi trường thuận lợi, được gần gũi Phật và làm bạn với chư vị Thánh chúng và Bồ-tát tu tập các pháp công đức. Đây là phương tiện vô cùng cứu cánh, là vô thượng thượng pháp môn của A Di Đà Phật, đưa chúng sanh rốt ráo vào pháp Nhất Thừa, tức là Phật Thừa. Vì thế Phật A Di Đà còn có danh hiệu là “Vô Thượng Y Vương,” có thuốc hay nhất để chữa căn bệnh khó trị của chúng sanh, đó là Ngã chấp và Ngã Sở Chấp, là nguồn gốc sanh ra luân hồi sanh tử khổ đau.

Diệu Âm Trí Thành