Đại Tập 63 · Bộ Kinh Tập X · Số 658–665

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 9, Phẩm 21: Vua Thiện Sinh

KINH KIM QUANG MINH TỐI

THẮNG VƯƠNG

QUYỂN 9

Phẩm 21: VUA THIỆN SINH

Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì các đại chúng nói chính luận Vương pháp rồi, lại bảo đại chúng rằng:

–Các ông nên lắng nghe! Ta nay vì các ông nói về nhân duyên phụng hành pháp thuở xa xưa ấy.

Khi đó Đức Phật nói kệ:

Xưa ta từng làm Chuyển luân vương

Bỏ đại địa này cùng biển lớn

Bốn trân châu báu đều tràn đầy

Đem dâng cúng dường các Đức Phật.

Ta vào thuở xưa, vô lượng kiếp

Cầu Pháp thân chân thật thanh tịnh

Những vật yêu thích đều buông bỏ

Cho đến thân mạng cũng không tiếc.

Lại, kiếp quá khứ khó nghĩ bàn

Có Đấng Chánh Biến Tri Bảo Kế.

Sau khi Như Lai đó Niết-bàn

Có vua tên Thiện Sinh ra đời

Làm vua Chuyển luân dạy bốn châu

Tận bờ biển cả đều quy phục.

Có thành tên là Diệu âm thanh

Khi ấy, vua Chuyển luân ở đó.

Đêm mơ nghe nói Phước trí Phật

Thấy có Pháp sư tên Bảo Tích

Ngồi tòa trang nghiêm như mặt trời

Diễn nói kinh Kim Quang vi diệu.

Bấy giờ, từ mơ vua tỉnh giấc

Khắp châu thân vô cùng hoan hỷ

Đến trời sáng, ra khỏi cung vua

Đi đến chỗ chúng Tăng Tỳ-kheo

Cung kính cúng dường thánh chúng xong

Vua liền thưa hỏi các đại chúng:

Pháp sư Bảo Tích có đây không

Công đức thành tựu dạy chúng sinh.

Bấy giờ, đại Pháp sư Bảo Tích

Ngài đang ở trong một tịnh thất

Chánh niệm tụng kinh vi diệu này

Thân thẳng chẳng động, tâm an lạc.

Có Tỳ-kheo dẫn đường quốc vương

Đến chỗ ở của ngài Bảo Tích

Thấy ngồi ngay thẳng trong tịnh thất

Tướng ánh sáng vi diệu khắp thân

Thưa vua: Đây chính là Bảo Tích

Thọ trì các hạnh Phật sâu xa

Gọi là Kim Quang Minh vi diệu

Trong các kinh, là kinh bậc nhất

Vua liền đảnh lễ ngài Bảo Tích

Cung kính chắp tay mà cầu thỉnh:

Nguyện đấng trang nghiêm như trăng rằm

Nói pháp Kim Quang Minh vi diệu!

Pháp sư Bảo Tích nhận lời vua

Hứa khả giảng thuyết kinh Kim Quang.

Khắp cùng trong tam thiên thế giới

Chư Thiên, đại chúng đều hoan hỷ

Vua chọn nơi rộng rãi thanh tịnh

Trang trí nhiều châu báu diệu kỳ

Nước thơm thượng hạng vẩy bụi trần

Vô số loại hoa tung rải khắp

Đem tòa trải bày chỗ cao nhất

Treo nhiều phướn, lọng để trang nghiêm

Các loại hương bột và hương xoa…

Mùi hương lan tỏa khắp mọi nơi.

Tu-ha, Khẩn-na-la, Trời, Rồng

Mạc-hô-lạc-già và Dạ-xoa…

Chư Thiên rưới mưa hoa mạn

Đều đến cúng dường tòa cao đó

Lại có ngàn vạn ức chư Thiên

Thích nghe chánh pháp đều vân tập.

Pháp sư từ chỗ ngồi đứng lên

Tất cả dùng hoa trời cúng dường

Lúc ấy đại Pháp sư Bảo Tích

Tắm gội sạch rồi mặc áo mới

Đến chỗ pháp tòa, đại chúng đông

Chắp tay bền lòng mà kính lễ

Vua trời chúng trời và Thiên nữ

Đều cùng tung rải hoa mạn đà

Trăm ngàn nhạc trời chẳng nghĩ bàn

Ở giữa hư không vang tiếng hay.

Bấy giờ, đại Pháp sư Bảo Tích

Liền lên tòa cao ngồi kiết già

Niệm ngàn vạn ức đấng Đại từ

Trong các cõi nước khắp mười phương.

Và khắp tất cả khổ chúng sinh

Đều khởi niệm từ bi bình đẳng

Rồi vì người thỉnh, vua Thiện Sinh

Diễn nói Kim Quang Minh vi diệu.

Vua đã được nghe pháp như trên

Chắp tay một lòng, rất hoan hỷ

Nghe pháp hy hữu lệ tuôn rơi

Khắp cả thân tâm đều hoan hỷ.

Đến lúc ấy, quốc vương Thiện Sinh

Vì muốn cúng dường kinh điển này

Tay dâng ngọc Mạt-ni như ý

Phát nguyện vì tất cả chúng sinh:

Có thể ở Thiệm-bộ châu này

Mưa xuống chuỗi ngọc bảy báu khắp,

Tất cả những người nghèo thiếu thốn

Đều được như ý và an lạc.

Trời liền mưa bảy báu khắp nơi

Trong bốn châu đều thành sung túc

Theo nhu cầu, chuỗi ngọc nghiêm thân

Áo quần, ăn uống đều không thiếu.

Bấy giờ, đại quốc vương Thiện Sinh

Thấy bốn châu này mưa châu báu

Đem cúng dường chúng Tỳ-kheo Tăng

Thọ trì di giáo Phật Bảo Kế.

Nên biết Vua Thiện Sinh quá khứ

Chính là Ta, Thích-ca Mâu-ni.

Vì thuở trước từ bỏ đại địa

Và bốn châu đầy ắp châu báu

Đại Pháp sư Bảo Tích thuở xưa

Vì vua Thiện Sinh nói diệu pháp

Nhờ ông khai diễn nói Kinh vương

Hiện, phương Đông, thành Phật Bất Động.

Do ta đã từng nghe Kinh vương

Chắp tay, một lời nói tùy hỷ

Nhờ công đức bố thí bảy báu

Đạt được thân Kim cang tối thắng.

Tướng Kim Quang trăm phước trang nghiêm

Tất cả người thấy đều hoan hỷ

Mọi hữu tình, không ai chẳng thương

Hàng ức Thiên chúng cũng như vậy.

Quá khứ từng làm Chuyển luân vương

Trải chín mươi chín ức ức… kiếp

Cũng ở nước nhỏ làm quốc vương

Lại trải vô lượng trăm ngàn kiếp.

Làm Đế Thích trải vô lượng kiếp

Cũng lại từng làm vua Đại phạm

Cúng dường Đấng Thập Lực Đại Từ

Số lượng đó khó mà cùng tận.

Xưa Ta nghe kinh khéo tùy hỷ

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 9, Phẩm 22: Chư Thiên, Dược- Xoa Hộ Trì

Đạt được phước đức khó suy lường

Do phước ấy chứng đắc Bồ-đề

Đạt được Pháp thân trí vi diệu.

Bấy giờ, đại chúng nghe Đức Phật giảng nói như thế xong, khen ngợi chưa từng có, đều nguyện phụng trì kinh Kim Quang Minh, làm cho lưu thông không ngừng.

Phẩm 22: CHƯ THIÊN, DƯỢC-XOA HỘ TRÌ

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Thiên nữ Đại Cát Tường:

–Nếu có thiện nam, thiện nữ có lòng tin thanh tịnh muốn đối với các Đức Phật quá khứ, vị lai và hiện tại, dùng các thứ cúng dường vi diệu rộng lớn chẳng thể nghĩ bàn để dâng cúng và muốn hiểu rõ các hạnh sâu xa của các Đức Phật ba đời, người đó cần phải quyết định hết lòng theo chỗ nào có kinh này, hoặc tại thành ấp, xóm làng, hoặc trong rừng… vì các chúng sinh mà diễn nói lưu truyền. Những người nghe pháp ấy nên trừ bỏ loạn tưởng, lắng nghe và ghi nhớ!

Đến đây, Đức Thế Tôn liền vì vị trời kia và các đại chúng mà nói kệ:

Muốn đối với chư Phật

Cúng dường chẳng nghĩ bàn,

Rõ cảnh giới sâu xa

Của chư Phật Thế Tôn

Nếu nghe thấy diễn nói

Kim Quang Minh Tối Thắng

Nên đi đến phương đó

Nơi có kinh điển này.

Kinh này khó nghĩ bàn

Phát sinh các công đức

Vô biên biển khổ lớn

Giải thoát các hữu tình

Ta xem kinh vua này

Trước, giữa, sau đều thiện

Rất sâu, đo chẳng được

Ví dụ không sánh bằng.

Giả sử cát sông Hằng

Bụi đại địa, nước biển

Đá các núi, hư không…

Không thể ví phần ít.

Muốn thể nhập pháp giới

Trước nên nghe kinh này

Trong tháp của pháp tánh

Khéo an trụ sâu xa.

Ở bên trong tháp ấy

Thấy Phật Ta Mâu-ni

Âm thanh hay vui vẻ

Diễn nói kinh điển này.

Trải qua hàng ức kiếp

Số lượng khó nghĩ bàn

Sinh ở cõi trời, người

Thường được vui vi diệu

Người nghe kinh Kim Quang

Nên khởi tâm như vầy:

Ta được chẳng nghĩ bàn

Vô biên các công đức.

Giả sử đám lửa lớn

Lan hàng trăm do-tuần

Nhờ nghe kinh điển này

Thẳng qua không lời khổ.

Đã đến trú xứ kia

Được nghe kinh như vậy

Có thể diệt nghiệp tội

Và không còn ác mộng.

Sao xấu, những biến quái

Độc, tà mị hết thảy

Khi được nghe kinh này

Các ác liền lìa xa.

Bày tòa cao trang nghiêm

Tịnh diệu như hoa sen

Pháp sư ở trên tòa

Ngồi giống như rồng lớn.

An tọa trên đó xong

Nói kinh sâu xa này

Ghi chép và trì tụng

Vì người giảng nghĩa kinh.

Pháp sư rời tòa này

Đi đến nơi phương khác

Ở trong tòa cao này

Tướng thần thông rất nhiều

Hoặc thấy tượng Pháp sư

Vẫn còn trên tòa cao

Hoặc khi thấy Thế Tôn

Và cả các Bồ-tát.

Hoặc làm tượng Phổ Hiền

Hoặc như Diệu Cát Tường.

Hoặc thấy Đấng Từ Thị

Hiện thân trên tòa cao

Hoặc thấy tướng hy hữu

Và cả tượng chư Thiên…

Vừa được nhìn dung nghi

Bỗng nhiên lại biến mất.

Thành tựu những cát tường

Mọi việc đều như ý

Công đức đều viên mãn

Thế Tôn nói như vậy.

Tối Thắng có danh thơm

Diệt trừ các phiền não

Phá tan giặc nước khác

Chiến đấu luôn được thắng.

Không hề thấy ác mộng

Và tiêu các độc hại

Nếu tạo ba nghiệp tội

Nhờ sức kinh diệt tan

Ở tại Thiệm-bộ châu

Danh thơm vang lừng khắp

Tất cả các oán kết

Đều luôn luôn lìa bỏ

Giả sử kẻ địch đến

Nghe danh liền lùi tan

Không cần động binh đao

Hai quân đều vui mừng.

Phạm vương và Đế Thích

Tứ Thiên vương Hộ thế,

Đại tướng Chánh Liễu Tri,

Và Dược-xoa Kim Cang

Long vương Vô Nhiệt Trì

Và Ta-yết-la nữa,

Nhạc thần Khẩn-na-la,

Tô-la, chim cánh vàng

Thiên nữ Đại Biện Tài,

Cùng trời Đại Cát Tường…

Những vị trời đứng đầu

Thống lãnh chúng chư Thiên

Thường cúng dường chư Phật,

Pháp bảo chẳng nghĩ bàn

Tâm luôn luôn hoan hỷ

Cung kính các kinh điển.

Những chúng chư Thiên này…

Đều cùng chung suy nghĩ,

Xem người nào tu phước

Rồi cùng nói lên rằng:

Nên xem hữu tình này

Đều là đại phước đức

Lực tinh tấn căn lành

Sẽ sinh lên trời ta.

Vì nghe kinh sâu xa

Tâm cung kính đến đây

Cúng dường tháp thờ pháp

Và tôn trọng chánh pháp.

Thương xót các chúng sinh

Làm điều lợi ích lớn.

Đối kinh điển sâu xa

Làm pháp khí quý báu

Nhập vào pháp môn này

Là thể nhập pháp tánh

Với Kim Quang Minh này

Nên nghe nhận hết lòng.

Người đó từng cúng dường

Vô lượng trăm ngàn Phật

Nhờ căn lành cúng dường

Được nghe kinh điển này

Như vậy các Thiên vương

Thiên nữ Đại Biện Tài

Và Thiên nữ Cát Tường

Cùng với Tứ Thiên vương

Vô số thần Dược-xoa

Có thần thông, dũng mãnh

Đều ở khắp bốn phương

Thường đến mà ủng hộ.

Trời Nhật nguyệt, Đế Thích

Các thần gió, nước, lửa

Phệ-suất-nô, Đại Kiên

Diêm-la và Biện tài…

Tất cả các Hộ thế

Dũng mãnh uy thần đủ

Ủng hộ người trì kinh

Ngày, đêm thường không rời.

Vua Dược-xoa Đại Lực

Na-la-diên, Tự Tại,

Chánh Liễu Tri đứng đầu

Hai mươi tám Dược-xoa

Trăm ngàn Dược-xoa khác

Có đại lực thần thông

Những nơi nào sợ hãi

Thường đến hộ người đó.

Vua Dược-xoa Kim Cang

Cùng năm trăm quyến thuộc

Vua Dược-xoa Bảo Vương

Các chúng Đại Bồ-tát

Thường đến hộ người này

Và cả vua Mãn Hiền

Kim-tỳ-la, Khoáng dã.

Tân-độ-la, Hoàng sắc

Những vua Dược-xoa ấy

Có năm trăm bà con

Thấy người nghe kinh này

Đều cùng đến ủng hộ

Kiền-thát-bà Thải quân

Vi vương, Thường Chiến Thắng

Châu cảnh và Thanh cảnh

Cùng Bột-lý-sa vương

Đại Tối Thắng Đại Hắc

Tô-bạt-noa Kê-xá

Bán-chi-ca, Dương túc

Cùng với Đại Bà-già

Tiểu Cừ và Hộ pháp

Và cả Nhĩ Hầu vương

Châm-mao và Mục-chi

Bảo Phác đều đến hộ.

Đại Cừ, Nặc-câu-la

Chiên-đàn, Dục Trung Thắng

Xá-la và Tuyết Sơn

Và cả Bà-đa sơn…

Đều có đại thần thông

Hùng mạnh đủ đại lực

Thấy người trì kinh này

Đều đến mà ủng hộ

A-na-bà-đáp-đa

Và cả Ta-yết-la

Mục-chân Ế-la-diệp

Nan-đà, Tiểu Nan-đà

Trong trăm ngàn loài rồng

Thần thông đủ uy đức

Cùng hộ người trì kinh

Ngày đêm chẳng rời khỏi.

Bà Trỉ, La-hầu-la

Tỳ-ma-chất-đa-la

Mẫu-chi Thiêm-bạt-la

Đại Kiên và Hoan Hỷ

Và A-tô-la vương

Cùng vô số Thiên chúng

Sức lớn, có dũng cường

Đều đến hộ người đó.

Thần A-lợi-để mẫu

Năm trăm chúng Dược-xoa

Người đó thức hay ngủ

Thường đến mà ủng hộ.

Chiên-trà Chiên-trà-lợi

Dược-xoa Chiên-trỉ nữ

Côn Đế, Câu-thác-xỉ

Hút tinh khí chúng sinh

Những chúng thần như vậy

Có thần thông, đại lực

Thường hộ trì người kinh

Ngày đêm chẳng rời khỏi.

Trời Biện tài đứng đầu

Vô lượng các Thiên nữ,

Trời Cát tường lớn nhất

Cùng với các quyến thuộc,

Và Nữ thần Đại Địa,

Thần vườn rừng quả trái

Thần cây, thần sông ngòi

Các vị thần giữ tháp

Những Thiên thần như vậy

Tâm vô cùng hoan hỷ

Đều đi đến ủng hộ

Người đọc tụng kinh này

Thấy có người trì kinh

Thêm tuổi thọ, sức khỏe

Phước đức và uy quang

Tướng vi diệu trang nghiêm

Tinh tú hiện tai biến

Khổ nạn người này bị

Mơ thấy dữ, ít lành…

Đều khiến cho trừ diệt.

Nữ thần này, đại địa

Có uy thế kiên cố

Nhờ năng lực kinh này

Pháp vị luôn đầy đủ.

Đất mầu mỡ lan tràn

Hơn hàng trăm do-tuần

Địa thần khiến vị trên

Thấm nhuần vào đại địa.

Đất này dày sáu mươi

Hơn tám ức thiện-na

Đến giới hạn Kim cang

Vị đất đều trồi lên.

Do nghe kinh vua này

Được công đức rất lớn

Hay khiến các Thiên chúng

Đều nhờ lợi ích đó.

Lại khiến các Thiên chúng

Uy lực có ánh sáng

Thường an lạc hoan hỷ

Không còn tướng suy giảm

Ở châu Nam Thiệm-bộ

Thần lúa, gạo, trái, rừng

Nhờ uy lực kinh này

Lòng thường được hoan hỷ.

Mùa màng đều thành tựu

Nơi nơi hoa tươi đẹp

Quả trái luôn sum suê

Đầy khắp nơi đất đai

Tất cả các cây trái

Và cả mọi vườn rừng

Đều ra hoa tươi đẹp

Luôn tỏa ngát mùi hương.

Mọi loài cỏ, cây cối

Đều trổ hoa xinh đẹp

Và kết trái ngon ngọt

Khắp nơi đều lan tràn.

Ở châu Nam Thiệm-bộ

Vô lượng các long nữ

Tâm vô cùng hoan hỷ

Đều cùng vào trong ao.

Gieo trồng Phân-đà-lợi

Và hoa Bát-đầu-ma

Hai loài sen xanh, trắng

Mọc đầy khắp trong ao

Do uy lực kinh này

Nên hư không trong sạch

Mây, mù đều trừ hết

Tối tăm được sáng lên.

Mặt trời ngàn tia sáng

Không bẩn, sáng sạch trong

Do uy lực kinh này

Tỏa sáng quanh bốn phương

Lực uy đức kinh này

Giúp đỡ cho Thiên tử

Đều dùng vàng Thiệm-bộ

Xây dựng các cung điện.

Mặt trời vừa mới mọc

Thấy châu này vui mừng

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 9, Phẩm 23: Thọ Ký (VYĀKARAṆA)

Thường dùng ánh sáng lớn

Soi sáng khắp mọi nơi.

Ở trong đại địa này

Có những ao hoa sen

Lúc mặt trời vừa soi

Không đâu chẳng nở hoa

Ở Thiệm-bộ châu ấy

Các quả, thuốc, ruộng đồng

Đều khiến cho tươi tốt

Khắp đất đai đầy đủ.

Do uy lực Kinh này

Nơi nhật, nguyệt chiếu đến

Tinh tú không trái thời

Gió mưa đều thuận thời.

Khắp nơi ở Thiệm-bộ

Cõi nước đều thịnh vượng

Chỗ nào có kinh này

Thù thắng hơn mọi phương.

Nếu Kim Quang Minh này

Nơi kinh điển lưu hành

Có người nào giảng, tụng

Đều được phước như trên.

Bấy giờ, Thiên nữ Đại Cát Tường và chư Thiên… nghe lời Đức Phật dạy, đều rất vui mừng. Đối với Kinh vương này và người thọ trì, họ đều nhất tâm ủng hộ, khiến cho người ấy không còn lo buồn, thường được an lạc.

Phẩm 23: THỌ KÝ (VYĀKARAṆA)

Bấy giờ, Đức Như Lai ở giữa đại chúng, giảng nói pháp xong, vì Bồ-tát Diệu Tràng và hai người con của ấy là Ngân Tràng và Ngân Quang, thọ ký Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Có mười ngàn Thiên tử do Tối Thắng Quang Minh làm thượng thủ, đều từ Tam thập

tam thiên đi đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ dưới chân Đức Phật, lui về ngồi một bên, nghe Đức Phật nói pháp. Bấy giờ, Đức Phật bảo Bồ-tát Diệu Tràng:

–Ông vào đời sau, qua vô lượng, vô số trăm ngàn vạn ức kiếp, ở thế giới Kim quang minh, sẽ thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác hiệu là Kim Bảo Sơn Vương Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn xuất hiện ở đời. Sau khi Đức Như Lai này Bát-niết-bàn và giáo pháp của Như Lai cũng đều diệt hết thì người con lớn tên Ngân Tràng liền ở cõi này được bổ xứ thành Phật tiếp theo. Thế giới này bấy giờ đổi tên là Tinh Tràng, vị ấy sẽ được làm Phật hiệu là Kim Tràng Quang Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Sau khi Đức Như Lai này Bát-niết-bàn và các giáo pháp cũng đều diệt hết thì người con thứ Ngân Quang liền được bổ xứ thành Phật. Trở lại cõi này, vị ấy sẽ được làm Phật hiệu là Kim Quang Minh Như Lai, Ứng Cúng Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn.

Lúc đó, mười ngàn Thiên tử nghe ba vị Đại sĩ được thọ ký rồi, lại được nghe kinh vua Tối thắng như vậy, lòng rất vui mừng, thanh tịnh không cấu bẩn giống như hư không. Bấy giờ, Đức Như Lai biết thiện căn của mười ngàn vị Thiên tử đã thành thục nên liền thọ ký Đại Bồ-đề cho họ:

–Thiên tử các ông vào đời vị lai, qua vô lượng, vô số trăm ngàn vạn ức vô số kiếp, ở thế giới Tối thắng nhân-đà-la cao tràng, sẽ được thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cùng một dòng họ, lại cùng một danh hiệu là Diện Mục Thanh Tịnh Ưu-bát-la Hương Sơn với mười hiệu đầy đủ. Cứ như vậy theo thứ tự mười ngàn Đức Phật xuất hiện ở đời.

Bấy giờ, thân cây Bồ-đề bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Mười ngàn Thiên tử này từ cõi trời Tam thập tam vì nghe pháp nên đi đến chỗ Đức Phật, vì sao Đức Như Lai liền

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 9, Phẩm 24: Trừ Bệnh

thọ ký cho họ sẽ được thành Phật? Bạch Thế Tôn! Con chưa từng nghe những Thiên tử này tu tập đầy đủ sáu pháp Ba-la-mật-đa, hạnh khó, hạnh khổ, xả bỏ tay chân, đầu, mắt, tủy não, quyến thuộc, vợ con, voi ngựa, xe cộ, nô tỳ, tôi tớ, cung điện, vườn rừng, vàng bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, bích ngọc, kha bối (ngọc), thực phẩm, y phục, đồ nằm, thuốc thang… như vô lượng trăm ngàn Bồ-tát khác dùng những đồ cúng dường mà cúng dường vô số trăm ngàn vạn ức vô số Đức Phật đời quá khứ. Như vậy Bồ-tát phải trải qua vô lượng, vô biên kiếp rồi sau đó mới được thọ ký đạo Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Bạch Thế Tôn! Những Thiên tử này do nhân duyên gì? Tu hành hạnh thù thắng nào? Gieo trồng căn lành gì? Mà từ cõi trời kia đến, chỉ vừa nghe pháp, liền được thọ ký! Nguyện xin Đức Thế Tôn vì con giảng nói, đoạn trừ lưới nghi ngờ?

Đức Phật bảo:

–Này thần cây Thiện nữ thiên! Đúng như lời ngươi nói!

Họ đều từ nhân duyên căn thiện thù thắng vi diệu, cần khổ tu hành, rồi mới được thọ ký. Những Thiên tử này, ở thiên cung vi diệu, xả bỏ niềm vui năm dục nên đến nghe kinh Kim Quang Minh này. Đã nghe được pháp rồi, đối với Kinh này, họ phát tâm ần cần, tôn trọng, thanh tịnh như lưu ly, không hề có lỗi lầm. Họ lại còn được nghe việc thọ ký của ba vị Đại Bồ-tát này và cũng do nhân duyên thệ nguyện tu hành hạnh chân chánh đã lâu trong quá khứ. Vậy nên hôm nay ta thọ ký cho họ vào đời vị lai sẽ thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Vị thần cây nghe Đức Phật nói rồi, hoan hỷ kính tin.

Phẩm 24: TRỪ BỆNH

Đức Phật bảo thần cây Bồ-đề rằng:

–Này Thiện nữ thiên! Hãy lắng nghe! Lắng nghe và khéo suy nghĩ điều đó! Hôm nay ta vì người nói về nhân duyên bản nguyện của mười ngàn Thiên tử đó. Này Thiện nữ thiên! Thuở quá khứ, vô lượng chẳng thể nghĩ bàn a-tăng-kỳ kiếp, bấy giờ có Đức Phật xuất hiện ở đời, hiệu là Bảo Kế Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành

Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Này Thiện nữ thiên! Sau khi Đức Thế Tôn đó Bát-niết-bàn và chánh pháp diệt rồi, ở trong đời Tượng pháp, có vị vua tên Thiên Tự Tại Quang, thường dùng chánh pháp giáo hóa dân chúng giống như cha mẹ. Trong vương quốc này có một vị trưởng giả tên là Trì Thủy giỏi về y thuật, thông suốt tâm thuật trị bệnh khổ của chúng sinh, bốn đại không được an ổn đều có thể cứu chữa trị liệu. Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, trưởng giả Trì Thủy chỉ có một người con trai tên là Lưu Thủy, tướng mạo khôi ngô, mọi người ưa nhìn ngắm, bẩm tính thông minh, giỏi thông các luận, thư, họa, toán, ấn, không gì chẳng thông đạt. Khắp trong nước khi ấy, có vô lượng trăm ngàn các loài chúng sinh đều gặp phải dịch bệnh, mọi khổ bức ngặt, thậm chí không còn chút an vui. Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, ông trưởng giả Lưu Thủy thấy vô lượng trăm ngàn chúng sinh chịu các bệnh khổ, khởi lên lòng đại Bi mà nghĩ như vầy: “Vô lượng chúng sinh bị những cực khổ bức ngặt, trưởng giả cha ta tuy giỏi các phương thuốc, thông suốt tám thuật có thể chữa trị mọi bệnh bốn đại tăng giảm, nhưng ông đã suy nhược, già cả, ốm yếu, cần sự nâng đỡ mới có thể bước đi được, không thể đi đến những thành ấp, xóm làng để cứu những bệnh khổ được nữa. Nay lại có vô lượng trăm ngàn chúng sinh đều gặp phải bệnh nặng không ai có thể cứu được. Ta nay phải đến chỗ cha ta, vị thầy thuốc giỏi, để học hỏi pháp bí truyền của các phương thuốc trị bệnh. Nếu được thông suốt rồi, ta sẽ đi đến chỗ thành ấp, xóm làng, cứu chữa các loại bệnh tật của các chúng sinh, khiến cho họ được an lạc lâu dài.”

Người con của trưởng giả nghĩ vậy rồi, liền đi đến chỗ cha, cúi đầu đảnh lễ dưới chân, chắp tay cung kính, lui về đứng một bên, liền dùng kệ xin cha:

Xin cha hiền thương xót

Con muốn cứu chúng sinh

Thưa hỏi y phương

Nguyện cha vì con nói.

Vì sao thân suy hoại

Các đại có tăng giảm

Vào lúc nào chúng sinh

Bị phát sinh tật bệnh?

Phải uống ăn thế nào

Để luôn được an lạc?

Có thể khiến trong thân

Hơi nóng chẳng suy giảm?

Chúng sinh có bốn bệnh:

Bệnh phong và bệnh nhiệt,

Bệnh tổng tập, đàm âm

Làm sao mà trị liệu?

Khi nào khởi bệnh phong

Lúc nào bệnh nhiệt phát?

Khi nào động đàm ấm?

Lúc nào sinh tổng tập?

Ông trưởng giả đó nghe con nói rồi, lại dùng kệ đáp:

Ta y các tiên xưa

Có các pháp trị bệnh

Lần lượt nói cho con

Lắng nghe cứu chúng sinh!

Ba tháng là mùa Xuân

Ba tháng là mùa Hạ

Ba tháng gọi mùa Thu

Ba tháng gọi mùa Đông

Đây tính theo một năm

Mỗi mùa có ba tháng

Nếu mỗi mùa hai tháng

Thì một năm sáu mùa

Giêng, hai là mùa hoa

Ba, tư là mùa nóng

Năm, sáu là mùa mưa

Bảy, tám gọi mùa thu

Chín, mười là mùa lạnh

Hai tháng cuối băng tuyết

Đã biết rõ như vậy

Cho thuốc chớ lầm lẫn!

Nên tùy theo các mùa

Điều chỉnh việc ăn uống

Vào bụng cho tiêu hóa

Mọi bệnh chẳng sinh được.

Thời tiết nếu biến đổi

Bốn đại cũng đổi theo

Lúc này không thuốc men

Nhất định sinh bệnh khổ.

Thầy thuốc rõ bốn mùa

Lại biết sáu mùa ấy

Bảy thành phần của thân

Ăn, uống thuốc không sai

Là vị giới, cao, xương

Máu, thịt và não, tủy.

Khi bệnh nhập vào trong

Biết có trị được không?

Bệnh có bốn loại khác

Là phong, nhiệt, đàm âm

Và cả bệnh tổng tập

Nên biết lúc phát lên

Mùa Xuân, đàm âm động

Mùa Hạ bệnh phong sinh

Mùa Thu tăng hoàng nhiệt

Đông cả ba khởi lên.

Xuân ăn chất cay nóng

Hạ nóng mặn, chua thêm

Mùa Thu lạnh, ngọt béo

Chua, béo, ngọt… mùa Đông

Ở trong bốn mùa ấy

Uống thuốc và ăn uống

Nếu đúng vị như vậy

Các bệnh không thể sinh.

Sau ăn, bệnh do âm,

Khi ăn tiêu, do nhiệt

Sau tiêu, bệnh do phong

Định bệnh phải biết rõ.

Biết nguyên do bệnh xong

Tùy bệnh mà cho thuốc

Như bệnh trạng lạ lùng

Trước phải trị gốc bệnh.

Dầu, mỡ trị bệnh phong

Bệnh nhiệt uống đồ mát

Bệnh âm khiến ói mửa

Phải cả ba thứ thuốc.

Có đủ âm, nhiệt, phong

Gọi là bệnh tổng tập.

Tuy biết bệnh phát khởi

Nên xem tính gốc bệnh.

Xem biết xong như vậy

Tùy lúc mà cho thuốc

Không sai thuốc, uống, ăn

Đó là thầy thuốc giỏi.

Tám thuật phải biết thông

Bao quát các phương thuốc

Nếu thông suốt điều này

Bệnh chúng sinh trị được.

Châm cứu, chữa vết thương

Bệnh thân, bệnh quỷ thần

Bị độc bệnh trẻ con

Kéo dài thêm khí lực

Thì trước xem hình sắc

Lời nói và tính tình

Hỏi nằm mộng thấy gì

Biết phong, nhiệt, ấm lạ.

Đầu ít tóc, ốm gầy

Thì tâm không ổn định.

Nói nhiều, mộng thấy bay

Người ấy có tánh phong.

Tuổi trẻ, mọc tóc trắng

Nhiều mồ hôi, hay giận

Mơ thấy lửa, thông minh

Người ấy có tính nhiệt.

Tâm định thân ngay ngắn

Nghĩ ngợi, đầu thấm ướt

Mơ thấy vật nước trắng

Nên biết là tính âm

Người có tính tổng tập

Hoặc hai hoặc đủ ba.

Cứ có một tăng trội

Nên biết là tính ấy.

Đã biết tánh tình xong

Định bệnh rồi cho thuốc.

Nghiệm không bị tướng chết

Mới là người đáng cứu.

Cảnh đảo lộn các căn

Người phải nhờ thầy thuốc

Bạn bè lại giận hờn

Nên biết là tướng chết.

Mắt trái đổi màu trắng

Sống mũi lệch, lưỡi đen

Vành tai thay đổi khác

Môi dưới trể xuống luôn.

Ha-lê-lặc một loại

Có đầy đủ sáu vị

Có thể trừ mọi bệnh

Không kỵ các thuốc hay

Ba vị cay, ba quả

Trong các thuốc dễ tìm

Đường cát, mật, tô, sữa.

Có thể trị mọi bệnh.

Từ những vị thuốc khác

Tùy theo bệnh tăng thêm

Trước khởi lòng từ mẫn

Chớ tham lam tài lợi.

Ta đã vì con nói

Việc cần trong chữa trị

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 9, Phẩm 25: Trưởng Giả Tử Lưu Thủy

Lấy đây cứu chúng sinh

Được phước báo vô biên.

Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, trưởng giả tử Lưu Thủy tự thân thưa hỏi cha mình điều cốt yếu của tám thuật, bốn đại tăng giảm, thời tiết chẳng đồng, phương pháp ăn uống trị bệnh. Đã biết rõ ràng, tự nghĩ có thể đủ sức, có thể cứu chữa trị liệu mọi bệnh, ông liền đến khắp thành ấp, xóm làng… bất cứ chỗ nào có trăm ngàn vạn ức chúng sinh bệnh khổ ông đều đi đền chỗ ấy, khéo léo dùng lời an ủi dỗ dành, nói như vầy: “Tôi là thầy thuốc! Tôi là thầy thuốc! Tôi biết rõ các phương thuốc! Hôm nay vì các người, trị liệu mọi bệnh, đều khiến cho trừ khỏi.” Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, mọi người nghe trưởng giả tử nói lời khéo léo an ủi dỗ dành và hứa vì họ trị bệnh, có vô lượng trăm ngàn chúng sinh bị bệnh rất nặng nghe lời nói này rồi, thân tâm rất vui mừng, được điều chưa từng có. Do nhân duyên này nên các bệnh khổ của họ đều được tiêu trừ, sức lực đầy đủ, bình phục như cũ. Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, lại có vô lượng trăm ngàn chúng sinh bệnh khổ trầm trọng rất khó chữa trị thì liền cùng nhau đi đến chỗ trưởng giả tử, một lần nữa xin được trị bệnh. Trưởng giả tử liền dùng thuốc hay cho uống, tất cả đều được khỏi bệnh. Này Thiện nữ thiên! Trưởng giả tử, ở trong nước này, trị bệnh khổ cho trăm ngàn vạn ức chúng sinh đều được trừ khỏi.

Phẩm 25: TRƯỞNG GIẢ TỬ LƯU THỦY

Bấy giờ, Đức Phật bảo thần cây Bồ-đề:

–Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, trưởng giả tử Lưu Thủy vào thuở xa xưa, trong nước của vua Thiên Tự Tại Quang, trị các bệnh khổ của các chúng sinh, khiến cho họ được bình phục, được niềm vui yên ổn. Các chúng sinh do được khỏi bệnh nên tu nhiều phước đức, thực hành bố thí rộng rãi. Do được an vui nên họ liền cùng nhau đi đến chỗ trưởng giả tử, tất cả đều tôn kính thưa: “Hay thay! Hay thay! Ngài Đại trưởng giả tử khéo có thể làm tăng trưởng các việc phước đức

làm tăng thêm cho chúng con sự yên ổn và tuổi thọ! Ngài quả thật là bậc Đại Lực Y vương, bậc Bồ-tát Từ bi, bậc Diệu Nhàn y dược, giỏi chữa trị vô lượng bệnh khổ của chúng sinh!” Cứ như vậy, họ xưng dương, tán thán cùng khắp các thành ấp.

Này Thiện nữ thiên! Vợ của trưởng giả tử tên là Thủy Kiên Tạng, có hai người con, một tên là Thủy Mãn, hai tên là Thủy Tạng. Lúc đó, ông Lưu Thủy đem hai đứa con ấy lần lượt dạo qua các thành ấp, xóm làng, đi qua chỗ rừng sâu núi thẳm thấy các cầm thú thuộc loài ăn thịt như chó sói, chồn, diều hâu… đều chạy, bay về một hướng. Trưởng giả tử nghĩ rằng: “Những loài cầm thú này vì nhân duyên gì mà bay, chạy về một hướng? Ta phải theo đến đó để quan sát!” Ông liền đi theo thì thấy có cái ao lớn tên là Dã Sinh, nước trong ấy sắp hết. Ở trong ao này có rất nhiều cá, ông Lưu Thủy nhìn thấy, phát khởi lòng đại Bi. Có vị thần cây thị hiện một nửa thân hình nói rằng: “Hay thay! Hay thay! Này thiện nam! Ông có tên thật nghĩa là Lưu Thủy thì hãy thương xót những con cá này, nên cho chúng nước! Có hai nhân duyên tên là Lưu Thủy, một là có thể làm nước chảy, hai là có thể cho nước. Ông nay cần phải theo tên mà làm!” Lúc đó ông Lưu Thủy hỏi thần cây rằng: “Số cá này có bao nhiêu?” Thần cây đáp rằng: “Số tròn mười ngàn.”

Này Thiện nữ thiên! Ông trưởng giả tử nghe con số này rồi thì càng khởi lòng Bi thương bội phần. Cái ao lớn này bị mặt trời thiêu đốt, nước không còn bao nhiêu, mười ngàn con cá đó sắp bị chết, vùng vẫy lung tung, thấy ông trưởng giả, lòng có điều hy vọng nên đuổi theo ngắm nhìn, mắt nhìn không rời. Trưởng giả tử thấy việc vậy rồi, chạy đi bốn phương tìm kiếm dòng nước, nhưng rốt cuộc chẳng thể được. Lai trông về một bên, thấy có cây đại thọ, ông liền leo lên chặt lấy cành lá để làm bóng mát cho đàn cá. Ông lại tìm kiếm nguồn nước trong ao này từ đâu đến? Tìm kiếm mãi thì thấy một dòng sông lớn tên là Thủy Sinh. Bên bờ sông này có những người đánh cá, vì bắt cá nên ở chỗ thượng nguồn của sông, họ tháo bỏ nước chẳng cho chảy xuống ao. Ở chỗ đã tháo, rốt cục rất khó tu bổ, trưởng giả liền nghĩ rằng: “Ven rừng núi cao sâu này, giả sử có trăm ngàn người, trải qua ba tháng làm việc cũng chưa có thể xong, huống là một mình ta mà đủ sức hoàn thành

ư?” Trưởng giả tử mau chóng trở về thành cũ, đến chỗ vị đại vương, đầu mặt lễ dưới chân, lui về đứng một phía chắp tay cung kính, thưa: “Tôi vì dân chúng trong cõi nước của đại vương chữa trị các loại bệnh đều khiến cho yên ổn, lần lượt đi đến rừng sâu, thấy có một cái ao tên là Dã sinh, nước ao ấy sắp khô cạn, có mười ngàn con cá bị sự thiêu đốt của mặt trời chẳng bao lâu nữa sẽ bị chết. Nguyện xin Đại vương từ bi mẫn niệm cho hai mươi con voi lớn chở nước đến để cứu mạng những con cá đó như tôi đã đem lại mạng sống của những người bệnh.” Bấy giờ, vị đại vương liền sai vị đại thần tức tốc cho vị thầy thuốc này voi lớn. Vị đại thần đó vâng lệnh vua, thưa với trưởng giả tử rằng: “Hay thay! Hay thay! Thưa Đại sĩ! Nay ngài có thể tự đến trong chuồng voi, tùy ý tuyển chọn lấy hai mươi con voi lớn để làm lợi ích cho chúng sinh, khiến cho chúng được an vui.” Lúc đó, ông Lưu Thủy và hai người con đem hai mươi con voi lớn, lại mượn từ nhà bán rượu nhiều túi bằng da, đi đến chỗ tháo nước, dùng túi da đựng nước cho voi chở đến ao, đổ vào trong ao, nước liền đầy khắp trở lại như cũ. Này Thiện nữ thiên! Ông trưởng giả tử, ở bốn bờ ao, đi giáp vòng mà nhìn. Những con cá kia lại men theo bờ mà đi theo. Trưởng giả tử lại nghĩ rằng: “Những con cá vì sao theo ta mà đi? Nhất định chúng bị sự đói bức ngặt nên lại muốn theo ta để xin thức ăn, ta phải cho chúng.” Bấy giờ, trưởng giả tử Lưu Thủy bảo con mình rằng: “Con chọn lấy một con voi mạnh nhất, mau chóng về nhà, trình bày với trưởng giả cha ta, những đồ vật ăn được có ở trong nhà, cho đến phần ăn của cha mẹ và cả phần của vợ con, nô tỳ đều thâu lấy hết mang đến đây ngay.” Bấy giờ, hai người con vâng lời cha dạy bảo, cưỡi con voi mạnh nhất, mau vội vã về nhà, đến chỗ ông nội, thưa lại những việc như trên và lấy những đồ vật ăn được trong nhà đặt trên lưng voi, vội vàng trở lại chỗ cha, đền bờ ao đó. Lúc đó, ông Lưu Thủy thấy con mình đến, thân tâm rất vui mừng, liền lấy thức ăn tung rải khắp trong ao. Cá được ăn rồi, tất cả đều no đủ. Ông liền nghĩ rằng: “Ta nay bố thí đồ ăn khiến cho cá được toàn mạng, nguyện đến đời sau sẽ bố thí những món ăn pháp cứu giúp đầy đủ vô biên.” Ông lại nghĩ suy: “Ta trước đã từng ở chỗ rừng thanh vắng, thấy một vị Tỳ-kheo tụng kinh Đại thừa, nói pháp cốt yếu sâu xa của mười hai duyên sinh. Lại nữa, trong kinh còn nói, nếu có

chúng sinh khi sắp qua đời mà được nghe danh hiệu của Đức Như Lai Bảo Kế thì liền được sinh lên cõi trời. Nay ta phải vì mười ngàn con cá này diễn nói mười hai duyên khởi sâu xa và cũng nên xưng nói danh hiệu Đức Như Lai Bảo Kế. Tuy nhiên, ở Thiệm-bộ châu có hai loại người, một là người tin sâu vào Đại thừa, hai là người chẳng tin, chê bai Đại thừa, nhưng ta cũng phải vì những con cá kia khiến chúng tăng trưởng lòng tin.” Trưởng giả tử lại tự nghĩ như vầy: “Ta vào trong ao, có thể vì tất cả các con cá nói pháp sâu xa vi diệu.” Nghĩ thế rồi, ông liền vào trong nước xướng lên rằng: “Nam-mô quá khứ Bảo Kế Như Lai, Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, Đức Phật này thuở xưa khi tu hạnh Bồ-tát đã phát nguyện: Tất cả các chúng sinh ở các cõi khắp mười phương, khi sắp qua đời, được nghe danh hiệu của ta thì sau khi qua đời được sinh lên cõi trời Tam thập tam.” Bấy giờ, ngài Lưu Thủy lại vì đàn cá trong ao diễn nói pháp vi diệu sâu xa như vầy: “Cái này có nên cái kia có, cái này sinh nên cái kia sinh! Đó gọi là vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên sinh danh sắc, danh sắc duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sinh, sinh duyên lão tử ưu bi khổ não! Cái này diệt nên cái kia diệt! Đó gọi là vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục xứ diệt, lục xứ diệt thì xúc diệt, xúc diệt thì thọ diệt, thọ diệt thì ái diệt, ái diệt thì thủ diệt, thủ diệt thì hữu diệt, hữu diệt thì sinh diệt, sinh diệt thì lão tử diệt, lão tử diệt thì ưu bi khổ não diệt. Như vậy, các khổ uẩn đều trừ diệt.” Nói pháp này rồi, ông lại vì cá nói Đà-la-ni Mười hai duyên khởi tương ứng rằng:

Đát điệt tha, tỳ chiết nĩ, tỳ chiết nĩ, tỳ chiết nĩ, tăng tắc chỉ nĩ, tăng tắc chỉ nĩ, tăng tắc chỉ nĩ, tỳ nhỉ nĩ, tỳ nhỉ nĩ, tỳ nhỉ nĩ, tá ha, đát điệt tha, na nhị nĩ na nhị nĩ, na nhị nĩ, sát trỉ nĩ, sát trỉ nĩ, sát trỉ nĩ, táp bát lí thiết nĩ, táp bát lí thiết nĩ, táp bát lí thiết nĩ, tá ha, đát điệt tha, bệ đạt nĩ bệ đạt nĩ, bệ đạt nĩ, thất lí sắt nĩ nĩ, thất lí sắt nĩ nĩ, thất lí sắt nĩ nĩ, ổ ba địa nĩ, ổ ba địa nĩ, ổ ba địa nĩ, tá ha, đát điệt tha, bà tỳ nĩ, bà tỳ nĩ, bà tỳ nĩ, xà để nĩ, xà để nĩ, xà để nĩ, xà ma nĩ nĩ, xà ma nĩ nĩ, xà ma nĩ nĩ, tá ha (Tadyathā vicani vicani vicani saṃścani saṃścani

saṃścani bhiśini bhiśini bhiśini svāhā, tadyathā nāmini nāmini nāmini svāhā, śatini śatini śatini svāhā, spqśani spqśani spqśani svāhā, tadyathā vedani vedani vedani svāhā, tqṣṇi tqṣṇi tqṣṇi upādhini upādhini upādhini svāhā, tadyathā bhavini bhavini bhavini svāhā, tadyathā jatini jatini jatini svāhā, jammanini jamamnini jammanini svāhā).

Bấy giờ, khi Đức Thế Tôn vì các đại chúng nói về nhân duyên thuở xưa của trưởng giả thì các chúng trời, người đều khen chưa từng có. Tứ đại Thiên vương đều ở chỗ của mình, cùng nói kệ:

Hay thay! Đức Thích-ca

Nói diệu pháp, minh chú

Sinh phước, trừ các ác

Mười hai chi tương ứng

Chúng con cũng nói chú

Ủng hộ pháp như vậy.

Nếu người nào trái ngược

Chẳng khéo tùy thuận theo

Thì đầu vỡ bảy phần

Như Lan hương tiêu vậy.

Chúng con ở trước Đức Phật cùng nói thần chú rằng:

Đát điệt tha, tứ li mêm, yết đệ kiện, đà lí, chiên trà lí địa lệ, tao phạt lệ, thạch tứ phạt lệ, bổ la bố lệ củ củ mạt để, kỳ la mạt để, đạt địa mục khế, củ lỗ ba, mẫu lỗ bà, cụ trà mẫu lỗ kiện đề, đỗ lỗ đỗ lỗ, tỳ lệ, y nên tất tất nên đạp, côn đạt đạp côn, ổ tất đát lí, ô suất tra la phạt để, át lạt ta phạt để, bát đổ ma phạt để, câu tô ma phạt để, tá ha (Tadyathā hirini gate gandhārī candāri dhiri jāṃvare śhibhare pure pure gugumati khiramati dadhimukhi laurubha murubha kucamurukante duru duru duru vīrya aidhisi dadheve dadhave uṣṭri uṣṭravati arsaprahati padmavati kusumavate [usumavati] svāhā).

Đức Phật bảo rằng:

–Này Thiện nữ thiên! Bấy giờ, ông trưởng giả tử Lưu Thủy và hai người con vì cá trong ao đó, cho nước, cho thức ăn và nói pháp xong, đều cùng nhau trở về nhà. Trưởng giả tử Lưu Thủy này, thời gian sau đó, nhân có tụ họp tổ chức vui chơi âm nhạc, nên say rượu

nằm ngủ. Mười ngàn con cá đồng thời qua đời và sinh lên cõi trời Tam thập tam. Chúng khởi ý nghĩ: “Chúng ta do nhân duyên nghiệp lành gì mà sinh lên cõi trời này?” Chúng liền nói với nhau rằng: “Trước đây, chúng ta ở trong Thiệm-bộ châu, đọa trong loài súc sinh, cùng chịu thân loài cá. Ông trưởng giả tử Lưu Thủy cho chúng ta nước và đồ ăn, lại vì chúng ta nói pháp sâu xa, mười hai duyên khởi và Đà-la-ni, lại xưng danh hiệu Đức Như Lai Bảo Kế. Do nhân duyên đó khiến cho chúng ta được sinh lên cõi trời này. Vậy nên chúng ta hôm nay đều đi đến chỗ trưởng giả tử đó mà báo ân cúng dường!”

Bấy giờ, mười ngàn vị Thiên tử liền biến mất ở cõi trời, hiện đến chỗ của vị thầy thuốc giỏi ấy ở Thiệm-bộ châu. Trưởng giả tử yên ổn nằm ngủ ở trên lầu cao, mười ngàn Thiên tử cùng nhau đem mười ngàn chuỗi ngọc trân châu đặt bên trên đầu nằm, lại đem mười ngàn chuỗi ngọc đặt ở chân ông ấy, lại đem mười ngàn chuỗi đặt ở hông phải, lại đem mười ngàn chuỗi đặt bên hông trái. Rồi mưa xuống hoa Mạn-đà-la, hoa Đại Mạn-đà-la ngập đến đầu gối, ánh sáng soi khắp, các loại nhạc trời phát ra âm thanh vi diệu khiến cho ở Thiệm-bộ châu mọi người đang ngủ nghỉ đều tỉnh giấc. Ông trưởng giả tử Lưu Thủy cũng thức dậy. Lúc đó mười ngàn Thiên tử cúng dường xong, liền lên không trung bay đi. Ở bên trong nước của vua Thiên Tự Tại Quang, đâu đâu cũng đều mưa xuống hoa sen đẹp cõi trời. Các Thiên tử đó lại đi đến nơi ở cũ, trong cái ao nơi rừng sâu mà rải xuống nhiều loại hoa cõi trời. Rồi các Thiên tử biến mất ở đây, trở về cung điện trời, tùy ý tự hưởng thụ niềm vui năm dục. Sáng sớm vua Thiên Tự Tại Quang, hỏi các đại thần rằng: “Đêm qua vì nhân duyên gì mà bỗng nhiên hiện tướng điềm hy hữu như vậy? Còn phóng ra ánh sáng lớn?” Đại thần đáp rằng: “Thưa Đại vương! Có các vị Trời ở trong nhà của ông trưởng giả tử Lưu Thủy, mưa xuống bốn mươi ngàn chuỗi ngọc trân châu và hoa mạn-đà-la cõi trời ngập đến đầu gối.” Nhà vua bảo vị đại thần rằng: “Ngươi hãy đến nhà ông trưởng giả gọi con ông ấy đến đây cho ta!” Vị đại thần tuân lệnh vua, liền đi đến nhà ấy, tuyên đọc Thánh chỉ gọi con ông trưởng giả. Trưởng giả tử liền đi đến chỗ vua. Nhà vua nói rằng: “Vì nhân duyên gì mà đêm qua hiện ra tướng điềm hiềm có như vậy?” Trưởng giả tử

đáp: “Như suy nghĩ của thảo dân thì nhất định là điềm ứng với những con cá trong cái ao kia. Trong kinh đã nói, sau khi qua đời, chúng được sinh lên cõi trời Tam thập tam, chúng đến đền ân nên hiện tướng kỳ lạ hiếm có như vậy.” Nhà vua nói rằng: “Làm sao ngươi biết được?” Ông Lưu Thủy đáp: “Đức vua nên sai sứ cùng với hai con của tôi đi đến chỗ cái ao kia kiểm nghiệm việc ấy là dối hay thật. Mười ngàn con cá kia đã chết hay còn sống.” Nhà vua nghe theo lời nói đó, liền sai sứ và con trưởng giả tử đi về bên bờ ao đó. Họ thấy trong ao ấy có nhiều hoa Mạn-đà-la gom thành một đám lớn, các con cá đều chết. Thấy rồi, họ vội vàng trở về tâu mọi việc với nhà vua. Nhà vua nghe vậy rồi, lòng rất hoan hỷ khen là việc chưa từng có.

Bấy giờ, Đức Phật bảo thần cây Bồ-đề rằng:

–Này Thiện nữ thiên! Ngươi nay phải biết, ông trưởng giả tử Lưu Thủy thuở xưa chính là thân ta; ông trưởng giả Trì Thủy là Diệu Tràng; hai người con kia, con lớn Thủy Mãn tức là Kim Tràng, con thứ Thủy Tạng tức là Ngân Quang, vua Thiên Tự Tại Quang kia chính là thần cây Bồ-đề; mười ngàn con cá chính là mười ngàn Thiên tử. Nhân thuở xưa ta dùng nước cứu giúp đàn cá, cho chúng được ăn no đủ, vì chúng nói mười hai duyên khởi sâu xa cùng chú Đà-la-ni tương ứng này, lại còn vì chúng xưng danh hiệu Đức Phật Bảo Kế. Nhờ căn lành này, chúng được sinh lên trời, hôm nay họ đến chỗ của ta, hoan hỷ nghe pháp. Ta đều sẽ thọ ký Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, cho tất cả nói ra danh hiệu của họ. Này Thiện nữ thiên! Như thuở xưa, ta ở trong sinh tử, luân hồi trong các cõi, vì lợi ích cho khắp tất cả vô lượng chúng sinh và khiến cho tất cả họ theo thứ tự được thọ ký thành Vô thượng giác. Các ngươi đều nên siêng năng cầu giải thoát, không được buông lung!

Bấy giờ, đại chúng nghe Phật nói vậy rồi, đều hiểu rằng: “Chỉ có dùng đại Từ bi cứu giúp tất cả, siêng tu khổ hạnh, mới có thể chứng được Vô thượng Bồ-đề”, tất cả đều kính tin sâu xa và vô cùng hoan hỷ.

Số 665- Kinh Kim Quang Minh Tối Thắng Vương, Quyển 10, Phẩm 26: Xả Bỏ Thân Mạng

KINH KIM QUANG MINH TỐI

THẮNG VƯƠNG

QUYỂN 10

Phẩm 26: XẢ BỎ THÂN MẠNG

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã vì đại chúng nói về nhân duyên thuở xưa của mười ngàn Thiên tử này, rồi lại bảo thần cây Bồ-đề và các đại chúng rằng:

–Ta ở đời quá khứ, khi thực hành đạo Bồ-tát, chẳng những chỉ bố thí nước và đồ ăn cứu giúp mạng sống của những con cá đó mà còn xả bỏ tấm thân đáng yêu quý của mình nữa! Những nhân duyên như vậy, các ông có thể cùng nhau quan sát!

Bấy giờ, Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, bậc Thiên Thượng Thiên Hạ Tối Thắng Tối Tôn phóng ra trăm ngàn ánh sáng soi khắp các cõi ở mười phương, đầy đủ Nhất thiết trí, công đức viên mãn… cùng các Tỳ-kheo và đại chúng đến làng Bát-già-la, vào trong một khu rừng. Đất rừng ấy bằng phẳng, không có gai gốc, hoa đẹp, cỏ mềm trải khắp nơi. Đức Phật bảo Tôn giả A-nan-đà rằng:

–Ông hãy bày tòa ngồi cho ta nơi gốc cây này!

Ngài A-nan-đà vâng lời, bày tòa xong liền bạch:

–Bạch Thế Tôn! Tòa ngồi đã bày xong! Kính thỉnh Thế Tôn an tọa!

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền lên tòa, ngồi kiết già, thân ngay thẳng chánh niệm, bảo các Tỳ-kheo:

–Này các Tỳ-kheo! Các ông muốn thấy xá-lợi của ta khi ta làm Bồ-tát tu khổ hạnh thuở xưa không?

Các Tỳ-kheo thưa:

–Chúng con rất muốn thấy!

Đức Thế Tôn liền dùng cánh tay tướng tốt trăm phước trang

nghiêm vỗ xuống đất nơi ấy. Tức thời, đất đai chấn động sáu cách liền nứt toạt ra, một ngôi tháp bảy báu vọt ra với lưới báu trang nghiêm ở bên trên. Đại chúng thấy vậy rồi, sinh lòng hy hữu. Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền đứng dậy, đảnh lễ, đi nhiễu quanh bên phải tháp, rồi trở lại tòa ngồi, bảo A-nan-đà rằng:

–Ông hãy mở cửa tháp này ra!

A-nan-đà liền mở cửa ngôi tháp ấy, nhìn thấy cái hộp bảy báu được trang trí tuyệt đẹp, bạch rằng:

–Bạch Thế Tôn! Có cái hộp bảy báu được trang trí bằng nhiều châu báu!

Đức Phật bảo:

–Ông hãy mở hộp ra!

Ngài A-nan-đà vâng lời, mở ra, thấy có xá-lợi trắng như ngọc kha tuyết, như hoa Câu-vật-đầu, liền bạch Đức Phật rằng:

–Thưa, trong hộp có xá-lợi màu sắc đẹp lạ thường!

Đức Phật nói:

–Này A-nan-đà, ông có thể mang xương của vị Đại sĩ này lại!

A-nan-đà liền lấy xương ấy dâng lên Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nhận rồi, bảo các vị Tỳ-kheo rằng:

–Các ông hãy quan sát xá-lợi của Bồ-tát tu khổ hạnh để lại đi!

Rồi Đức Phật nói lời tụng rằng:

Tuệ Bồ-tát tương ứng phước đức

Tinh cần dũng mãnh sáu độ đủ

Vì Bồ-đề, thường tu chẳng dứt

Không mệt, chẳng bỏ tâm kiên cố.

Này các Tỳ-kheo! Các ông đều nên lễ kính thân xưa của Bồ-tát! Xá-lợi này mới chính là sự xông ướp hương thơm của vô lượng hương giới, hương định, hương tuệ, là ruộng phước tối thượng rất khó gặp gỡ!

Các Tỳ-kheo và đại chúng đều chí tâm chắp tay cung kính đảnh lễ xá-lợi, khen chưa từng có! A-nan-đà đảnh lễ dưới chân Đức Phật, bạch rằng:

–Bạch Thế Tôn! Đức Như Lai Đại Sư vượt lên trên tất cả, được sự cung kính của các loài hữu tình thì vì nhân duyên gì mà Thế Tôn đảnh lễ xương cốt này?

Đức Phật bảo:

–Này A-nan-đà, ta nhờ cốt xương này mà mau thành tựu được Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề. Vì báo ân xưa nên hôm nay ta đảnh lễ!

Đức Phật lại bảo A-nan-đà:

–Ta nay vì ông và các đại chúng đoạn trừ nghi hoặc mà nói về nhân duyên thuở xưa của xá-lợi này. Các ông hãy khéo suy nghĩ, một lòng lắng nghe!

A-nan-đà bạch:

–Bạch Đức Thế Tôn! Chúng con rất muốn nghe! Nguyện xin Phật vì chúng con mà giảng nói:

–Này A-nan-đà, thuở quá khứ có một vị quốc vương tên là Đại Xa, giàu có, nhiều của cải, kho tàng đầy ắp, quân binh dũng mãnh, mọi người khâm phục, thường dùng chánh pháp để giáo hóa dân chúng, nhân dân đông đúc, không có oán địch. Hoàng hậu của vua sinh ba người con, dung mạo khôi ngô, mọi người đều ưa nhìn. Thái tử tên là Ma-ha Ba-la, kế đến tên là Ma-ha Đề-bà, người con út tên là Ma-ha Tát-đỏa. Lúc đó, vị đại vương vì muốn dạo chơi ngắm cảnh núi rừng nên ba vị vương tử ấy cũng đều đi theo. Vì tìm hoa quả nên họ bỏ xa cha, đi lại cùng khắp, đến khu rừng trúc lớn, trong lúc dừng nghĩ, thái tử nói như vầy: “Ngày hôm nay ở trong rừng này, lòng ta rất kinh hoàng! Chắc sẽ có thú dữ tổn hại đến ta.” Vương tử thứ hai nói: “Ta đối với thân mình không tham tiếc, chỉ sợ đối với sự yêu thương phải có khổ biệt ly.” Vương tử thứ ba bạch với hai anh rằng:

Đây là chỗ ở của thần tiên

Ta không kinh sợ buồn ly biệt

Khắp cả thân tâm đều hoan hỷ

Sẽ được các công đức thù thắng.

Các vị vương tử đều nói việc suy nghĩ của lòng mình rồi tiếp tục đi về trước, thấy có một con hổ sinh bảy hổ con vừa trải qua bảy ngày, các hổ con vây quanh, đang bị đói khát bức ngặt, thân hình gầy yếu, chẳng lâu nữa sẽ bị chết. Vị vương tử thứ nhất nói rằng: “Thương thay! Con hổ này sinh đã bảy ngày, bảy con vây quanh, nên không thể đi tìm đồ ăn, bị đói khát bức ngặt, nhất định sẽ quay lại ăn

thịt con.” Vương tử Tát-đỏa hỏi rằng: “Con hổ này thường ăn vật gì?” Vương tử thứ nhất đáp rằng:

Hổ, báo, sói, sư tử

Chỉ ăn máu thịt tươi

Không uống ăn gì khác

Có thể đỡ yếu gầy.

Vị vương tử thứ hai nghe lời nói này rồi, nói rằng: “Con hổ này gầy yếu, bị đói khát bức ngặt, mạng sống không còn được bao lâu thì chúng ta làm sao có thể vì nó tìm đồ ăn thức uống khó được như vậy. Ai lại có thể vì nó tự bỏ thân mạng mà cứu giúp sự đói khổ ấy?” Vị vương tử thứ

nhất nói rằng: “Tất cả sự khó bỏ không gì hơn thân mình.” Vương tử Tát-đỏa nói: “Chúng ta hôm nay đối với thân mình đều sinh tâm luyến ái, lại không trí tuệ nên chẳng thể đối với người khác làm điều gì lợi ích. Nhưng có bậc Đại sĩ có lòng đại Bi thường vì lợi tha mà quên thân cứu giúp vật.” Chàng lại nghĩ rằng: “Thân này của ta hàng trăm ngàn đời nay là rỗng không, bỏ đi, hoại rữa, không hề ích lợi gì, sao hôm nay chẳng thể xả bỏ như nhổ bỏ nước dãi để cứu giúp đói khổ.” Các vị vương tử bàn luận xong, đều khởi lên lòng Từ, nghĩ ngợi xót thương, cùng nhau quan sát con hổ gầy yếu, mắt chẳng tạm rời, bồi hồi lúc lâu, rồi đều bỏ đi. Bấy giờ, vương tử Tát-đỏa liền khởi lên ý niệm này: “Ta xả bỏ thân mạng, hôm nay chính là lúc! Vì sao? Vì:

Ta giữ thân này từ lâu lắm

Bẩn hôi mũ chảy chẳng đáng yêu

Cung cấp đồ dùng, sự ăn mặc

Voi ngựa, xe cộ và của cải

Thân thể vô thường, pháp biến hoại

Hằng cầu khó được, khó giữ gìn

Tuy cung dưỡng nhưng oán hại

Cuối cùng bỏ ta, chẳng biết ân.

Lại nữa, thân này chẳng bền, đối với ta vô ích, đáng sợ như giặc, chẳng sạch như phân. Hôm nay ta sẽ khiến cho thân này tu hành nghiệp rộng lớn, ở trong biển sinh tử làm chiếc thuyền lớn, từ bỏ ra khỏi luân hồi. Chàng lại nghĩ rằng: “Nếu ta xả bỏ thân này tức là xả

bỏ vô lương bệnh dữ ung thư, trăm ngàn sợ hãi! Thân này chỉ có đại, tiểu tiện lợi, chẳng bền, như bọt nước, chỗ tập trung của các loài trùng, do mạch máu, gân xương… cùng nối liền nhau rất đáng chán ngại! Vậy nên ta nay cần phải xả bỏ để cầu Niết-bàn Vô thượng hoàn hảo, vĩnh viễn lìa khỏi sự sợ hãi lo buồn vô thường, khổ não, chấm dứt sinh tử, cắt đứt các trần lụy, dùng sức định tuệ huân tu viên mãn, trăm phước trang nghiêm thành Nhất thiết trí, Pháp thân vi diệu được chư Phật khen ngợi, đã chứng đắc rồi thì thí cho các chúng sinh vô lượng pháp lạc.” Lúc đó, vương tử phát thệ nguyện dũng mãnh rộng lớn, niệm đại Bi càng tăng thêm. Nghĩ đến hai người anh chàng lo sợ, lòng khó xử mà chẳng đạt kết quả việc mình muốn thực hành, vương tử liền thưa: “Hai anh đi trước, còn em sẽ đi sau.”

Bấy giờ, vương tử Tát-đỏa trở vào trong rừng, đến chỗ con hổ kia, cởi bỏ quần áo, mắc lên cành trúc, rồi thề rằng:

Ta vì pháp giới, các chúng sinh

Chỉ cầu đạo Bồ-đề vô thượng

Khởi tâm đại Bi, không dao động

Xả bỏ thân phàm phu ưa thích

Bồ-đề không lo, không phiền não

Niềm vui của những người có trí

Chúng sinh ba cõi khổ mênh mông

Ta nay cứu vớt khiến an lạc.

Lúc đó, vương tử nói lời này rồi, để thân nằm yên trước hổ đói. Nhưng do uy lực từ bi của Bồ-tát nên con hổ không thể làm gì. Bồ-tát thấy vậy liền lên núi cao gieo mình xuống đất, nhưng các thần tiên đỡ lấy vương tử nên không bị thương tổn. Vương tử lại nghĩ: “Hổ đã gầy yếu chẳng thể ăn thịt được ta.” Ông liền đứng dậy tìm dao, rốt cuộc cũng chẳng thể được, nên liền dùng tre khô đâm vào cổ cho chảy máu, rồi tiến gần đến bên hổ. Lúc đó, đại địa chấn động sáu cách như gió tuông, nước trào, chìm đắm chẳng yên, mặt trời không ánh sáng giống như chướng La-hầu, các phương bóng tối bao phủ không còn ánh sáng nữa, trời mưa nhiều hoa quý và bột thơm vi diệu rơi xuống đầy khắp trong rừng. Bấy giờ, trong hư không, có các Thiên chúng thấy việc này rồi, tâm rất tùy hỷ, khen

chưa từng có, đều cùng khen rằng: “Hay thay! Bậc Đại sĩ.” Rồi liền nói kệ:

Đại sĩ cứu giúp, khởi tâm Bi

Nhìn chúng sinh bình đẳng như con

Dũng mãnh, hoan hỷ, không tham tiếc

Xả thân cứu khổ, phước khó bàn

Nhất định đạt chân thường thù thắng

Lìa hẳn sinh tử, các buộc ràng

Chẳng lâu sẽ đạt Đạo Bồ-đề

Lạc an, tịch tịnh ngộ vô sinh.

Lúc đó, cọp đói đã thấy cổ Bồ-tát chảy máu, liền liếm và ăn thịt cho đến hết, chỉ còn lại xương.

Bấy giờ, vương tử thứ nhất thấy đất chấn động, bảo người em thứ rằng:

Sông núi, đất đai đều chấn động

Các phương tối, mặt trời không sáng

Hoa trời rơi đầy khắp hư không

Nhất định em ta bỏ thân tướng.

Vị vương tử thứ hai nghe anh nói, liền nói kệ:

Ta nghe lời Tát-đỏa Từ bi

Thấy hổ đói kia thân yếu gầy

Sợ nó ăn con vì đói khổ

Ta nghi em đã bỏ thân rồi.

Hai vị vương tử vô vùng buồn khổ, khóc lóc thở than, liền cùng theo nhau trở lại chỗ con hổ, thấy quần áo của em ở trên cành trúc, hài cốt và tóc tại chỗ dọc ngang, máu chảy thành bùn thấm bẩn cả đất. Thấy rồi ngất đi, không còn tỉnh táo, gieo thân mình lên xương, hồi lâu mới tỉnh lại, họ liền đưa tay lên khóc thương thảm thiết, rồi cùng than rằng:

Dung mạo em tuấn tú

Cha mẹ rất yêu thương

Sao cùng nhau đi dạo

Mà chẳng về, bỏ thân

Nếu khi cha mẹ hỏi

Chúng ta đáp sao đây

Thà nên cùng bỏ mạng

Còn hơn giữ thân mình

Hai vương tử buồn khóc áo não, bỏ đi. Những tùy tùng của hoàng tử út nói với nhau rằng: “Vương tử ở đâu? Chúng ta phải cùng nhau tìm kiếm!”

Bấy giờ, hoàng hậu ngủ trên lầu cao, bà nằm mơ thấy tướng chẳng lành, bị cắt hai vú, răng bị rụng, có ba con chim bồ câu mà một con bị chim ưng bắt, hai con bị kinh sợ. Khi động đất, phu nhân liền thức dậy, lòng rất sầu não, nói lời như vầy:

Vì sao hôm nay đất chấn động

Chấn động cả sông núi cây rừng

Mặt trời không sáng như che phủ

Khi mắt nháy, vú động lạ thường

Lòng như tên bắn, ưu khổ bức

Khắp thân rúng động không yên ổn

Giấc mơ của ta, điềm chẳng tốt

Ắt có điều tai biến không thường.

Hai vú của hoàng hậu bỗng nhiên chảy ra sữa, bà nghĩ điều này nhất định có việc khác lạ. Có thị nữ nghe người ngoài nói rằng, tìm kiếm vương tử đến nay còn chưa được, lòng rất kinh sợ, liền vào trong cung, thưa với hoàng hậu rằng: “Thưa nương nương! Nương nương có biết không? Bên ngoài nghe nhiều người đi khắp nơi tìm kiếm vương tử, tìm khắp mà chẳng được.” Hoàng hậu nghe rồi, vô cùng lo buồn, nước mắt lưng tròng, đi đến chỗ vị đại vương tâu rằng: “Thưa đại vương! Thiếp nghe người ngoài nói như vầy, đã mất đứa con yêu quý nhỏ nhất của thiếp rồi.” Nhà vua nghe lời này rồi, kinh hoàng, thất sắc, nghẹn ngào nói: “Khổ thay! Hôm nay ta đã mất đứa con yêu.” Nhà vua liền gạt nước mắt an ủi dỗ dành hoàng hậu, bảo rằng: “Này Hiền thê! Nàng chớ lo buồn! Chúng ta hãy cùng nhau đi tìm kiếm đứa con yêu.” Nhà vua cùng đại thần và các dân chúng liền cùng nhau ra khỏi thành, mọi người phân tán đi khắp nơi tìm kiếm. Không lâu sau, có một đại thần tâu vua rằng: “Nghe nói các vương tử còn sống, xin bệ hạ chớ lo buồn. Vương tử nhỏ nhất thì hiện nay chưa tìm thấy.” Nhà vua nghe nói, buồn than

rằng: “Khổ thay! Khổ thay! Mất đứa con yêu quý của ta.

Khi mới có con, ít vui mừng

Sau khi mất con, nhiều lo khổ

Nếu khiến con ta được sống lại

Dù mất thân ta chẳng thấy khổ.

Hoàng hậu nghe rồi, buồn khổ đau đớn như bị trúng tên, bà than rằng:

Con ta ba đứa và tùy tùng

Cùng nhau đi dạo ở trong rừng

Con yêu nhỏ nhất chẳng trở lại

Nhất định có việc gặp tai ương.

Thứ đến, người bề tôi thứ hai đi đến chỗ nhà vua. Nhà vua hỏi người bề tôi: “Con yêu của ta ở đâu?” Vị đại thần thứ hai khóc lóc áo não, miệng nghẹn ngào, lưỡi khô cứng chẳng thể nói lời đáp lại. Phu nhân hỏi rằng:

Con út ta đâu? Hãy báo nhanh!

Thân ta phiền não cháy khắp cùng

Mê man buồn loạn, mất bản tâm

Chớ khiến ngực ta bị vỡ tan.

Vị đại thần thứ hai đem việc vị vương tử xả thân tâu đầy đủ cho nhà vua biết. Nhà vua và hoàng hậu nghe rồi, vô cùng bi thương nghẹn ngào, trông về chỗ xả thân, cho xa giá đi về phía trước. Đi tới chỗ rừng trúc, đến vùng đất xả thân của Bồ-tát, nhìn thấy hài cốt lăn lóc khắp nơi, vua và hoàng hậu gieo mình xuống đất, ngất đi sắp chết như gió mạnh thổi ngã cây đại thọ, tâm ý mê loạn, không còn biết gì nữa. Các vị đại thần dùng nước tưới khắp người vua và hoàng hậu, hồi lâu mới tỉnh lại, đưa tay lên mà gào khóc, than rằng:

Họa thay! Con yêu tướng khôi ngô

Do đâu khổ chết đến trước tiên?

Nếu ta được thay con chết trước

Đâu thấy việc khổ xé lòng này.

Bấy giờ, hoàng hậu hơi bớt mê man, đấu tóc rối bù, hai tay đấm ngực, lăn lộn dưới đất như cá lên mặt đất, như trâu mất con, buồn khóc nói rằng:

Con ta ai giết hại

Mà trên đất xương còn?

Con ta yêu đã mất

Thật đau đớn, lo buồn

Khổ thay! Ai giết con?

Đem đến việc ưu phiền

Lòng chẳng phải kim cang

Làm sao mà chẳng vỡ?

Điều ta thấy trong mơ:

Hai vú đều bị cắt

Tất cả răng đều rụng

Bị khổ đau lớn này.

Mộng thấy ba chim câu

Một bị chim ưng bắt

Thì nay mất con yêu

Tướng ác, chẳng sai chạy.

Bấy giờ, vị đại vương và hoàng hậu cùng hai con đau buồn khóc lóc thảm thiết, chuỗi ngọc chẳng mang, cùng với mọi người cùng nhau thu nhặt xá-lợi thân còn lại của Bồ-tát và đặt trong tháp để cúng dường. Này A-nan-đà! Các ông nên biết, đây chính là xá-lợi của Bồ-tát. Này A-nan-đà! Đức Phật lại bảo ta thuở xưa, tuy còn đủ phiền não, tham, sân, si… nhưng có thể ở trong… năm đường địa ngục, ngạ quỷ, bàng sinh; tùy duyên cứu giúp khiến tất cả được giải thoát. Huống gì hôm nay, phiền não đều hết, không còn tàn dư, hiệu Thiên Nhân Sư, đủ Nhất thiết trí mà ta chẳng thể vì mỗi một chúng sinh qua nhiều kiếp ở trong địa ngục và những chỗ khác, thay thế chúng sinh chịu đủ các khổ, khiến cho họ ra khỏi sinh tử phiền não luân hồi ư?

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại ý nghĩa này nên nói kệ:

Ta nhớ đời quá khứ

Vô số kiếp không lường

Hoặc khi làm vương tử

Hoặc lại làm quốc vương

Thường hành bố thí lớn

Và bỏ thân yêu quý.

Nguyện ra khỏi sinh tử

Đến đạo tràng Bồ-đề.

Thuở xưa có nước lớn

Quốc vương tên Đại Xa

Vương tử tên Dũng Mãnh

Bố thí không tham tiếc

Hai anh của vương tử

Hiệu Đại cừ, Đại thiên

Ba người cùng dạo chơi

Lần đến chỗ núi rừng.

Thấy cọp bị đói khát

Liền khởi tâm như vầy:

Hổ bị lửa đói đốt

Không có gì để ăn.

Đại sĩ thấy như thế

Sợ hổ sắp ăn con

Bỏ thân không nuối tiếc

Cứu con chẳng tổn thương.

Đất đai và các núi

Đồng thời đều chấn động

Sông biển đều cuồn cuộn

Sóng sợ, nước ngược dòng

Trời đất mất ánh sáng

Tối tăm không thấy gì,

Các cầm thú, rừng hoang

Bay, chạy mất chỗ nương.

Hai anh sợ chẳng về

Rất lo buồn, thương xót

Liền cùng các tùy tùng

Tìm kiếm khắp núi rừng

Anh em cùng bàn bạc

Quay lại chỗ rừng sâu

Nhìn khắp chẳng thấy gì

Thấy cọp còn tại rừng.

Bảy con cùng cọp mẹ

Miệng chúng còn dính máu

Xương tàn cùng với tóc

Vương vải khắp mặt đất

Lại thấy có máu chảy

Lan khắp chỗ rừng cây.

Hai anh đã nhìn thấy

Lòng vô cùng kinh hoàng

Ngất xỉu lăn ra đất

Mê man chẳng hay biết.

Thân họ lắm bụi đất

Sáu căn đều loạn động

Tùy tùng của vương tử

Gào khóc lòng buồn rầu.

Rưới nước cho tỉnh lại

Giơ tay gào khóc than.

Khi Bồ-tát bỏ thân

Thì hoàng hậu trong cung

Cùng năm trăm thể nữ

Đang cùng nhau vui vẻ

Hai vú của hoàng hậu

Bỗng nhiên sữa chảy ra

Khắp thân như kim chích

Đau khổ chẳng thể yên

Sinh ý tưởng mất con

Mũi tên lo đâm lòng

Liền thưa đại vương biết

Trình bày việc khổ phiền

Buồn khóc khó cầm lòng

Thảm thiết tâu vua rằng:

Đại vương nay phải biết,

Thiếp vô cùng khổ phiền

Hai vú bỗng chảy sữa

Không làm sao ngăn được

Khắp thân như kim chích

Lo sợ ngực vỡ tung.

Thiếp trước mộng điềm ác

Ắt sẽ mất con yêu

Xin vua cứu mạng thiếp

Biết con còn hay mất.

Ba chim câu mơ thấy

Chim nhỏ là con út

Bỗng bị chim ưng bắt

Sầu bi khó trình bày

Thiếp chìm biển lo âu

Chẳng lâu, chắc sẽ chết

Sợ con chẳng toàn mạng

Nguyện ngài mau tìm kiếm!

Lại nghe người ngoài nói

Con út tìm chẳng thấy

Trong lòng thiếp chẳng yên

Xin bệ hạ thương xót

Hoàng hậu thưa vua xong

Toàn thân lăn ra đất

Lòng buồn đau tột cùng

Mê man, chẳng hay biết.

Tỳ nữ thấy hoàng hậu

Ngất xỉu ngã xuống đất

Đều cùng nhau khóc lớn

Lo lắng mất chỗ dựa.

Vua nghe lời nói trên

Càng lo âu, rối rắm

Nhân đó lệnh quần thần

Đi tìm kiếm hoàng tử.

Họ đều ra khỏi thành

Đi tìm kiếm khắp nơi

Khóc lóc, hỏi mọi người:

Vương tử nay ở đâu?

Hôm nay mất hay còn

Chỗ ngài đi ai biết

Làm sao ta được thấy

Thì lòng hết lo buồn

Mọi người cùng truyền nhau

Đều nói vương tử chết.

Ai nghe cũng tiếc thương

Buồn than, khổ khó dứt.

Bấy giờ, vua Đại Xa

Buồn kêu khóc đứng dậy

Liền đến chỗ hoàng hậu

Lấy nước rưới thân bà

Hoàng hậu nhờ như vậy

Hồi lâu mới tỉnh dậy

Buồn khóc mà hỏi vua:

Con thiếp còn hay không?

Vua bảo hoàng hậu rằng:

Ta đã sai mọi người

Tìm con khắp bốn phương

Còn chưa có tin tức!

Vua lại bảo hoàng hậu

Nàng đừng quá não phiền

Nên tự an ủi mình

Cùng ta đi tìm kiếm!

Vua liền cùng hoàng hậu

Lên xa giá lên đường

Tiếng kêu gào thê lương

Lòng lo như lửa cháy.

Trăm ngàn vạn sĩ, dân

Cũng ra thành theo vua

Muốn tìm con của vua

Tiếng bi thương chẳng dứt.

Vua vì tìm con yêu

Mắt nhìn khắp bốn phương

Thấy có một người đến

Máu thấm tóc, quần áo

Toàn thân lấm đầy bụi

Buồn khóc đang đi đến.

Vua thấy tướng chẳng lành

Càng tăng thêm lo buồn

Vua đưa hai tay lên

Kêu thương không thể dứt.

Có một vị đại thần

Vội vàng đến chỗ vua

Và tâu rằng: “Đại vương!

Xin Ngài chớ buồn tiếc

Đứa con yêu của Ngài

Nay tuy tìm chưa được

Chẳng lâu sẽ tìm ra!”

Để an ủi đại vương

Vua lại tiến lên trước

Tiếp thấy đại thần đến

Đại thần tới chỗ vua

Rơi nước mắt tâu rằng:

Hai vương tử hiện còn

Bị lửa lo bức ngặt

Con thứ ba của vua

Đã bị vô thường cướp

Thấy cọp đói mới sinh

Sắp muốn ăn con nó.

Vương tử Tát-đỏa thấy

Liền khởi lòng đại Bi

Nguyện cầu đạo Vô thượng

Sẽ độ mọi chúng sinh.

Chánh niệm về Bồ-đề

Rộng lớn sâu như biển

Liền lên trên đỉnh núi

Gieo thân trước cọp đói

Cọp yếu chẳng ăn được,

Dùng tre cứa cổ mình

Cọp liền ăn vương tử

Chỉ còn lại phần xương

Khi vua và hoàng hậu

Nghe rồi liền ngất luôn

Lòng chìm biển buồn đau

Lửa phiền não thiêu đốt.

Thần đem nước chiên-đàn

Rưới lên vua, hoàng hậu

Tỉnh dậy khóc thảm thương

Giơ tay đấm ngực mình.

Đại thần thứ ba đến

Tâu lên đức vua rằng:

Thần thấy hai vương tử

Ngất xỉu ở trong rừng

Thần dùng nước lạnh rưới

Vừa mới tỉnh lại xong.

Quay nhìn khắp bốn phương

Như lửa mạnh khắp nơi

Đã đứng lên, hồi phục

Gào khóc rất bi thương

Giơ tay, lời bi thiết:

Khen em, thật hiếm có!

Vua nghe nói như vậy

Lửa lo buồn tăng thêm

Hoàng hậu gào khóc lớn

Gào lớn tiếng như vầy:

Con nhỏ mà ta yêu thương nhất

Đã bị La-sát vô thường nuốt

Nay chỉ còn lại có hai con

Lại bị lửa lo buồn thiêu đốt

Ta phải mau đến dưới chân núi

An ủi khiến mạng chúng bảo toàn!

Liền lên xa giá, về phía trước

Một lòng đến chỗ con bỏ thân.

Trên đường gặp hai con khóc lóc

Đấm ngực áo não, dáng tiều tụy

Cha mẹ nhìn thấy càng buồn thương

Đều đến rừng núi chỗ bỏ thân.

Đã đến đất Bồ-tát xả thân

Khóc lóc bi thương, rất khổ sở

Cởi bỏ chuỗi ngọc, tỏ lòng thương

Thâu nhặt xương cốt thân Bồ-tát

Cùng mọi người xây tháp bảy báu

Để cùng lễ bái và cúng dường

Đem xá-lợi đó đặt trong hộp

Lên xa giá, đau buồn về cung.

Phật lại bảo A-nan:

Ông Tát-đỏa thuở xưa

Đó chính là thân ta

Đừng nghĩ là ai khác

Vua là Tịnh Phạn vương

Mẫu hậu là Ma-gia

Thái tử là Từ Thị

Thứ: Mạn-thù-thất-lị

Cọp là Đại Thế chủ

Năm con, năm Tỳ-kheo

Một là Đại Mục-liên

Một là Xá-lợi-phất.

Ta vì các ông nói

Nhân duyên lợi tha xưa

Như vậy hạnh Bồ-tát

Nên học nhân thành Phật

Bồ-tát khi xả thân

Phát nguyện lớn như vầy:

Nguyện xương thân ta còn

Đời sau lợi chúng sinh.

Đây là chỗ xả thân

Ngôi tháp bằng bảy báu

Trải thời gian không lường

Nên chìm sâu trong đất.

Do lực xưa thề nguyền

Tùy duyên nổi, cứu độ