Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Pháp Bảo (VBeta)Trang 5/12

Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Luận › Đại Trí Độ — Thích Nữ Diệu Không

Luận Đại Trí Độ Tập I

Dịch giả
Thích Nữ Diệu Không
Thông tin
Ghi trên sách: Tỳ Kheo Ni: Thích Nữ Diệu Không

Quyển 7. Phẩm thứ nhât tiếp theo: - Phật Thế Giới Nguyện (Mong Được Cảnh giới Phật) - Tam Muội - Phóng Quang (Chiếu Hào Quang)

Luận Đại Trí Độ

Quyển 7

˜*™

Phẩm thứ nhất

(Tiếp theo)

Phật Thế Giới Nguyện

(Tiếp theo)

KINH :

Nguyện lãnh thụ vô lượng thế giới Phật

LUẬN :

Các Bồ Tát thấy được vô lượng thế giới trang nghiêm thanh tịnh của chư Phật, có thế giới chẳng có các khổ. Bồ Tát thấy như vậy rồi, nguyện sinh về các thế giới ấy; ở nơi đây thường có vô lượng quang minh, trang nghiêm, thanh tịnh.

Lại thấy có thế giới, mà nơi đó hết thảy chúng sinh đều tu hành 10 Thiện Đạo, có trí huệ sáng suốt. Lại có thế giới chỉ thuần có các vị Bồ Tát, sắc thân như Phật; nơi đây chẳng có hàng Thanh Văn và Bích Chi Phật; hết thảy các Bồ Tát nơi đây đều hành thâm diệu pháp, giáo hóa hết thảy chúng sinh, Bồ Tát thấy như vậy rồi, phát nguyện:

“Khi tôi được thành Phật rồi, thì các chúng sinh ở quốc độ của tôi cũng sẽ được như vậy”.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Bồ Tát nguyện thụ vô lượng thế giới của chư Phật”.

Hỏi: Bồ Tát đã có hạnh nghiệp thanh tịnh, tự được nghiệp báo thanh tịnh rồi. Như vậy cần gì phải phát nguyện mới có?

Đáp: Nếu làm phước mà chẳng có phát nguyện thì chẳng có mục tiêu. Lập nguyện là để dẫn đường; có như vậy mới thành tựu được mục tiêu. Ví như người thợ vàng, trước khi nấu vàng, phải lập ý nên làm loại nữ trang gì, để theo đó mà thực hiện vậy.

Phật dạy: “Có người ít tu giới, ít tu phước, chẳng thường làm việc thiện, nhưng thấy người giàu có nguyện sẽ được như vậy. Do thường nghĩ, thường niệm phước báo như vậy, mà ở một kiếp sau, người ấy sẽ sinh làm người giàu có. Lại có người nghe nói đến các cõi trời Tứ Thiên Vướng Thiên, Tam Thập Tam Thiên, Đâu Suất Đà Thiên, thường nhớ nghĩ đến các cảnh vui ấy, mà ở một kiếp sau, sẽ sinh về các cõi ấy. Đây là do nguyện lực mà được vậy”.

Bồ Tát cũng vậy, do phát đại nguyện tịnh các thế giới Phật, nên khi được thành đạo, Bồ Tát cũng sẽ do nơi nguyện lực mà thụ được thắng quả.

Lại nữa, việc trang nghiêm các thế giới Phật là việc lớn, nên cần phải có nguyện lực lớn. Ví như trâu mạnh có đủ sức kéo luôn cả cỗ xe, nhưng cần phải biết chế ngự nó mới mong đưa xe đến nơi chốn được. Cũng như vậy, nguyện lực mạnh có thể kéo luôn cả nghiệp báo, dẫn sinh

vào nơi chốn đã nguyện vậy. Cho nên trong kinh ví phước đức như trâu kéo, nguyện lực như người đánh xe vậy.

Hỏi: Nếu không phát nguyện thì chẳng được phước hay sao?

Đáp: Cũng có được phước báo, nhưng chẳng bằng được trường hợp có phát nguyện. Nguyện làm trợ duyên cho phước. Do thường niệm chỗ tu hành, nên phước đức càng tăng trưởng mãi.

Hỏi: Nếu do có nguyện mà được hưởng phước báo, thì người làm các điều ác, nhưng chẳng nguyện về địa ngục, thì cũng chẳng bị đọa địa ngục hay sao?

Đáp: Tội phước khác nhau. Người đã có tu ít phước, nhờ phát nguyện mà sẽ được phước báo lớn. Chúng sinh chẳng ai nguyện về cõi địa ngục cả, nhưng nếu phạm trọng tội, thì tội của họ sẽ dẫn họ vào địa ngục vậy.

Bồ Tát phát nguyện tịnh các thế giới Phật, nhưng còn phải tu vô lượng kiếp nữa mới được vào Niết Bàn.

Hỏi: Trong phẩm Địa Ngục có nói: “Do tội phỉ báng Bát Nhã mà bị đọa địa ngục; khi thế giới này tận kiếp lại chuyển sang thế giới khác để tiếp tục thụ khổ. Vì sao kẻ phạm trọng tội chỉ đọa địa ngục A Tỳ trong một kiếp mà thôi?

Đáp: Vì căn trí của chúng sinh có nhiều sai khác, nên Phật phương tiện lập ra 2 Thừa Đạo để giáo hóa họ.

Trong Thanh Văn Đạo, Phật dạy: “Người phạm tội Ngũ Nghịch* phải thụ khổ địa ngục trong một kiếp”. Trong Bồ Tát Đạo, Phật lại nói: “Người phá Phật Pháp phải thụ tội

———

* Ngũ Nghịch là 5 tội bội phản lớn. Đó là: Giết cha – Giết mẹ – Giết A La Hán – Phá hòa hợp Tăng – Đâm chém Phật chảy máu.

trong vô lượng kiếp, khi thế giới này tận lại chuyển sang thế giới phương khác để tiếp tục thụ khổ”.

Trong Thanh Văn Đạo nói: “Phước đức lớn nhất cũng chỉ hưởng thụ quả báo tối đa là 8 vạn kiếp”. Trong Bồ Tát Đạo nói: “Người tạo phước lớn được hưởng thụ quả báo trong vô lượng kiếp”.

Phải lập nguyện mới thành tựu được phước đức lớn. Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Bồ Tát nguyện lãnh thụ vô lượng thế giới Phật”.

KINH :

Niệm vô lượng thế giới Phật, niệm Phật tam muội, thấy chư Phật thường hiện ra trước mắt.

LUẬN :

Vô lượng thế giới Phật gồm các thế giới của các đức Phật ở khắp 10 phương. Niệm Phật Tam Muội là thường niệm các đức Phật trong cả 3 đời và khắp cả 10 phương. Do tâm nhẫn mà khi niệm Phật Tam Muội thấy được chư Phật hiện ra trước mắt.

Hỏi: Thế nào là niệm Phật Tam Muội?

Đáp: Trong Thanh Văn Đạo chỉ thấy được 1 Phật thân khắp 10 phương thế giới. Trong Bồ Tát Đạo thấy được

vô lượng Phật thân ở trong vô lượng thế giới Phật, và dung thông cả 3 đời.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Niệm vô lượng thế giới Phật, niệm Phật Tam Muội, thấy chư Phật thường hiện ra trước mắt”.

Hỏi: Có Vô Lượng Tam Muội. Sao Bồ Tát chỉ niệm Phật Tam Muội mà thấy được chư Phật thường hiện ra trước mắt?

Đáp: Niệm Phật Tam Muội hay trừ được các phiền não và các nghiệp tội, lại có được vô lượng phước đức. Do niệm Phật Tam Muội mà nhanh chóng trừ được các tội, nên nhanh chóng vào được Phật Đạo, thấy được chư Phật hiện ra trước mắt vậy.

Trong kinh có chép câu chuyện như sau:

Có 500 người lái buôn mạo hiểm vào vùng biển lạ tìm châu báu. Giữa đường gặp con cá Ma Già La Vương há miệng chực nuốt thuyền. Cá há miệng, mắt sáng như mặt trời, răng như những hòn đá trắng. Khi thuyền sắp trôi vào miệng cá, thì có một vị Thiền Sư nói với mọi người trong thuyền rằng: “Mọi người hãy cầu nguyện, mới mong được thoát nạn”. Trong thuyền có một người thụ 5 giới Ưu Bà Tắc khuyên mọi người nên niệm danh hiệu Phật; chỉ có Phật mới có thể độ thoát nạn được. Mọi người nhất tâm niệm “Nam Mô Phật”. Con cá ấy, trước đây là một vị Tỳ Kheo phá giới, nay nghe tiếng niệm Phật liền tỉnh ngộ, tự hối và ngậm miệng lại quay đi nơi khác. Niệm danh hiệu Phật mà còn thoát khỏi ách nạn, huống nữa là niệm Phật Tam Muội.

Lại nữa, Phật là vị Pháp Vương, chư Bồ Tát là những

vị Pháp Tướng. Bồ Tát tôn trọng pháp Phật, thường niệm Phật, được vô lượng công đức. Cũng như các vị đại thần thụ ơn vua thường sùng kính, nhớ tưởng nhà vua vậy.

Lại nữa, Bồ Tát thường hành các Tam Muội Không, Vô Tướng và Vô Tác, đem tâm ấy niệm Phật nên gọi là “Niệm Phật Tam Muội”.

KINH :

Khuyến thỉnh vô lượng các Đức Phật Chuyển Pháp Luân.

LUẬN :

Khuyến thỉnh chư Phật có hai cách:

• Đêm ngày 6 thời lễ bái, chắp tay thỉnh Phật Chuyển Pháp Luân.

• Khi các Đức Phật muốn xả thụ mạng vào Niết Bàn, thì khuyến thỉnh Phật trụ thế, Chuyển Pháp Luân, làm lợi lạc quần sinh.

Hỏi: Chư Phật thuyết pháp là để độ chúng sinh. Vì sao còn phải khuyến thỉnh Phật Chuyển Pháp Luân nữa?

Đáp: Chư Phật thuyết pháp chẳng phải đợi người khuyến thỉnh. Thế nhưng sự khuyến thỉnh đem lại nhiều phước lợi. Người thỉnh Phật thuyết pháp là người có tâm tu, thường niệm chúng sinh, mong chúng sinh được lợi lạc nên được phước đức rất lớn vậy.

Lại nữa, có những Đức Phật, nếu chẳng ai khuyến

thỉnh, thì liền nhập Niết Bàn mà chẳng có thuyết pháp. Như kinh Pháp Hoa có nói “ Đức Phật Đa Bảo nhập Niết Bàn, mà không thuyết pháp. Mãi về sau, trong Hội Pháp Hoa, Phật Đa Bảo hóa thân ngồi cùng với Phật Thích Ca Mâu Ni trong tháp “Bảy Báu”.

Lại như, Phật Tu Phiến Đa, vì thấy hàng đệ tử chưa thuần thục nên đã nhập Niết Bàn, chỉ lưu lại các Hóa Phật trong một kiếp để độ chúng sinh.

Lại nữa, như Phật Thích Ca Mâu Ni, sau khi đắc đạo 21 ngày, vì quán thấy chúng sinh phước đức mỏng, chẳng sao hiểu nổi pháp Phật thậm thâm, nên đã không vội thuyết pháp mà muốn nhập Niết Bàn. Do các chư Thiên kính lễ, chắp tay khuyến thỉnh. Phật mới ở lại thế gian chuyển pháp luân.

Hỏi: Đã biết khuyến thỉnh Phật có rất nhiều phước lợi, sao chỉ nói có 2 cách khuyến thỉnh mà thôi?

Đáp: Có nhiều lý do khiến Phật chỉ chuyển pháp luân khi đã được khuyến thỉnh.

Nếu không ai khuyến thỉnh mà Phật thuyết pháp, thì hàng Ngoại Đạo sẽ xem thường, cho là Phật nhiều lời, hoặc cho là Phật tham sống lâu mà chẳng muốn nhập Niết Bàn. Phật muốn có sự khuyến thỉnh mới trụ thế và thuyết pháp, để cho hàng Ngoại Đạo thấy rõ “Phật chẳng có ái trước pháp như họ, Phật chỉ vì thương xót chúng sinh, vì muốn độ thoát chúng sinh mà chuyển pháp luân”.

Bởi vậy nên “có thỉnh, có thuyết”, “không thỉnh, không thuyết” .Như bài kệ sau đây:

Phật thuyết những gì THẬT,

Và những gì KHÔNG THẬT.

THẬT cùng với KHÔNG THẬT,

Đôi bên “Bất Khả Đắc”.

Chân Thật Tướng như vậy,

Chẳng nên sinh hý luận.

Vì thương xót chúng sinh

Mà phương tiện chuyển pháp.

Lại nữa, nếu không có thỉnh mà thuyết, ắt phải trả lời 14 điều vấn nạn của hàng Ngoại Đạo. Nay chư Thiên khuyến thỉnh Phật, xin Phật Chuyển Pháp Luân chỉ nhằm đoạn “Sinh, Già, Bệnh, Chết”, chẳng phải vì hý luận, nên Phật không trả lời 14 điều vấn nạn của hàng Ngoại Đạo mà chẳng vướng mắc gì cả.

Lại nữa, vì hàng Ngoại Đạo tôn thờ Phạm Thiên. Nay chính Phạm Thiên khuyến thỉnh Phật khiến họ sinh tâm cung kính Phật.

KINH :

Đoạn dứt các kiến chấp và các phiền não.

LUẬN :

Kiến chấp có 2 thứ. Đó là: Thường Kiến và Đoạn Kiến,

Thường Kiến là kiến chấp cho rằng thân tâm là thường trụ, cho rằng 5 ấm là thường, nên sinh tâm chấp đắm sắc thân.

Đoạn Kiến là Kiến chấp cho rằng thân tâm là đoạn diệt. Do thấy 5 ấm đoạn diệt, nên cố bám víu lấy sắc thân, sống phóng túng, đắm mình trong dục vọng.

Chúng sinh phần nhiều đọa vào 2 kiến chấp ấy. Phật muốn trừ các kiến chấp ấy cho hết thảy chúng sinh, nên thuyết lý Trung Đạo.

Lại nữa, có các chấp Hữu Biên, Vô Biên, vừa Hữu Biên vừa Vô Biên, chẳng Hữu Biên chẳng Vô Biên, Thân Kiến, Biên Kiến, Tà Kiến, Kiến Thủ, Giới Cấm Thủ v.v. Như vậy đủ thứ các kiến chấp, lên đến 62 thứ kiến chấp. Các kiến chấp như vậy làm nhân cho các kiết sử, dẫn sinh ra các khổ.

Lại có 10 Triền. Các phiền não, kiết sử trói buộc tâm, nên gọi là Triền, hay làm cho tâm phiền muộn, não loạn.

Lại nữa, Kiết Sử có 2 loại. Đó là:

• Kiết sử thuộc về Ái.

• Kiết sử thuộc về Kiến, do dâm, nộ, si gây ra.

Nói hẹp có 9 Kiết Sử. Nói rộng có 98 Kiết Sử.

Trong A Tỳ Đàm nói đến 10 Triền, 108 Phiền Não. Có kinh lại nói có đến 500 Phiền Não.

Các phiền não gây tác hại như vậy, nên các Bồ Tát dùng đủ phương tiện để tự đoạn cho riêng mình, và đoạn cho người.

Trong kinh có nêu mẩu chuyện:

Ở Tỳ Xá Ly có dâm nữ Yêm La Bà, ở Xá Bà Dề có dâm nữ Tu Mạn Na, ở Vương Xá có dâm nữ Ưu Bát La. Có 3 anh em nghe tán thán 3 nàng liền sinh tâm mê mẩn,

thương trộm, nhớ thầm, chẳng hề rời niệm. Đêm nằm mộng, thấy mình gặp các dâm nữ, thỏa mãn tình dục. Nhưng sáng ra chợt tỉnh, thấy rõ cảnh mộng là giả tạo. Liền sau đó, cả 3 anh em tìm đến Bồ Tát Bát Đà Bà La thưa hỏi về sự việc. Được Bồ Tát giác tỉnh, cả 3 anh em đều ngộ được rằng “hết thảy các pháp đều từ niệm tưởng sinh ra” và nhờ vậy cả 3 anh em đều chứng được “Bất Thối Chuyển”.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “các Bồ Tát đoạn dứt kiến chấp và phiền não cho chúng sinh”.

Tam Muội

KINH :

Du hý xuất sinh trăm ngàn tam muội.

LUẬN :

Các Bồ Tát đầy đủ Thiền Định, Trí Huệ thường dùng các phương tiện xuất sinh các Tam Muội, du hý, ra vào các Tam Muội.

Hỏi: Thế nào là Tam Muội?

Đáp: Đó là “Thiền Tâm Bất Động”.

Có 3 trường hợp:

• Có Giác, có Quán.

• Không Giác, có Quán.

• Không Quán, có Giác.

Hỏi: Vì sao nói “Bồ Tát du hý xuất sinh Tam Muội”?

Đáp: Vô lượng chúng sinh có vô lượng tâm hạnh khác nhau. Có người lợi, có kẻ độn. Bồ Tát muốn độ hết thảy chúng sinh, và trị dứt hết thảy tâm bệnh của họ, nên thường du hý, ra vào các Tam Muội một cách tự tại, vô ngại. chẳng có gì trói buộc cả.

KINH :

Hàng đại Bồ Tát thành tựu vô lượng công đức như vậy.

LUẬN :

Nói “Hàng đại Bồ Tát thành tựu vô lượng công đức” là ý nói rằng “Hàng đại Bồ Tát thành tựu các công đức như Phật”.

Nếu muốn tán thán công đức của Phật, Pháp, Tăng thì dù cho trải qua vô lượng kiếp cũng chẳng sao tán thán hết được.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Hàng đại Bồ Tát thành tựu vô lượng công đức”.

KINH :

Danh hiệu các vị Đại Bồ Tát ấy là:

Bát Đà Bà La, Kế Na Na Dà La, Đạo Sư, Na La Đạt, Tinh Đắc, Thủy Thiên, Chủ Thiên, Đại Ý, Ích Ý, Tăng Ý, Bất Hư Kiến, Thiện Tấn, Thế Thắng, Thường Cần, Bất Xả Tinh Tấn, Nhật

Tạng, Bất Khuyết Ý, Quán Thế Âm, Văn Thù Sư Lợi, Chấp Bửu Ấn, Thường Cử Thủ, Từ Thị…

Như vậy có trăm ngàn muôn ức Đại Bồ Tát, đều là các bậc Bồ Tát Nhất Sinh Bổ Xứ làm Phật.

LUẬN :

Hỏi: Vì sao có nhiều vị Đại Bồ Tát như vậy, mà chỉ nêu danh có một số ít vị thôi?

Đáp: Các vị Đại Bồ Tát, nêu trên đây, là những vị có nhiều trí huệ, thường ở bên Phật nơi thành Vương Xá, trong núi Kỳ Xà Quật. Trong số các vị Đại Bồ Tát này, có vị là Bồ Tát tại gia, có vị là Bồ Tát xuất gia.

Những Bồ Tát tại gia như: Bồ Tát Bát Đà Bà La (Thiện Thủ) là Cư Sĩ ở thành Vương Xá, Bồ Tát Kê Na La Dà La (Bảo Tích Vương Tử) là Cư Sĩ thành Tỳ Xá Ly, Bồ Tát Tịnh Đắc là con của Trưởng giả Đàm Bá Quốc và là Cư Sĩ thành Chiêm Bà, Bồ Tát Na La Đạt là người Bà La Môn ở nước Di Giê La… Ngoài ra có những vị Bồ Tát xuất gia như Bồ Tát Từ Thị (Di Lặc)… Bồ Tát QUán Thế Âm là vị Bồ Tát ở phương khác đến dự Hội Bát Nhã.

Hỏi: Vì sao Bồ Tát Thiện Thủ lại được nêu danh lên trước nhất?

Đáp: Việc nêu danh trước sau như trên đây chẳng phải là theo thứ tự lớn nhỏ. Vì ngài Bồ Tát Thiện Thủ là vị Cư Sĩ ở thành Vương Xá, lại là vị Bồ Tát thâm hiểu Bát Nhã, nên được nêu danh trước. Lại nữa, Bồ Tát Thiện Thủ

có vô lượng vô biên công đức, đã được Ban Châu Tam Muội, được Phật nhiều phen tán thán công đức, nên được nêu danh trước.

Hỏi: Chỉ có Bồ Tát Di Lặc mới là vị Bồ Tát Bổ Xứ. Vì sao nói các vị Bồ Tát khác cũng đều là những vị Bồ Tát Bổ Xứ cả?

Đáp: Các vị Bồ Tát, nói trên đây, đều là những vị Bồ Tát Bổ Xứ, ở các cõi Phật trong khắp 10 phương.

KINH:

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn tự trải tòa Sư Tử, ngồi kiết già, nhiếp niệm, nhập vào Tam Muội Vương Tam Muội. Hết thảy các Tam Muội khác đều vào trong Tam Muội này.

LUẬN:

Hỏi: Phật có thị giả và nhiều vị đệ tử trong Chúng Hội. Vì sao Phật lại phải tự trải tòa Sư Tử?

Đáp: Vì lợi ích cho Chúng Hội, mà Phật làm như vậy. Trong Hội Bát Nhã này, ngài A Nan không biết ý, nên không trải được.

Hỏi: Vì sao gọi là tòa Sư Tử?

Đáp: Gọi là tòa Sư Tử, mà chẳng phải thật là tòa Sư Tử. Phật trên hết tất cả mọi loài chúng sinh, cũng như Sư Tử trên hết trong tất cả các loài thú, nên chỗ nào Phật ngồi cũng đều gọi là tòa Sư Tử cả.

Lại nữa, ví như Sử Tử đi đến đâu, thì các loài thú đều nép phục, Phật thị hiện thuyết pháp ở đâu, thì các bộ phái Ngoại Đạo đều hàng phục. Bởi vậy nên trong kinh ví Phật thuyết pháp như “Sư Tử hống”.

Hỏi: Có nhiều cách ngồi để thuyết pháp. Vì sao Phật chỉ chọn cách ngồi kiết già?

Đáp: Cách ngồi kiết già rất an ổn, không có mệt mỏi. Thế ngồi kiết già là thế tọa thiền tốt nhất, không gây tán loạn, nên được gọi là “Thủ Đạo Pháp Tọa”. Ma Vương thấy vậy đều sợ hãi. Người đệ tử Phật xuất gia, ngồi kiết già dưới gốc cây khiến mọi người trông thấy đều sinh hoan hỷ.

Như bài kệ thuyết:

Ngồi tư thế kiết già

An trú trong Tam Muội

Oai đức tỏa cùng khắp

Tựa mặt trời chiếu sáng

Trừ giải dãi thùy miên

Nhẹ nhàng, không mệt mỏi

Giác ngộ cũng dễ dàng

Vững như rồng cuộn khúc

Chỉ ngồi thế kiết già

Ma Vương đã sợ hãi

Huống nữa là nhập Đạo

Tâm an trú bất động.

Phật dạy đệ tử nên ngồi thế kiết già. Vì sao? Vì thân thẳng, thì tâm dễ đoan chính, thân thẳng, thì tâm mới không giải dãi.

Lại nữa, tâm ý đoan chính thì mới giữ được niệm hiện tại; nếu tâm ý bị tán loạn thì phải nhiếp tâm trở về trú trong hiện tại.

Hỏi: Thế nào là Tam Muội Vương Tam Muội?

Đáp: Trong tất cả các Tam Muội, thì Tam Muội Vương tự tại vào bậc nhất, duyên vô lượng pháp. Ví như đối với người trong một nước, thì vua là bậc nhất; đối với hết thảy các Tam Muội, thì Tam Muội này là bậc nhất, là vua của các Tam Muội, nên được gọi là Tam Muội Vương Tam Muội.

Hỏi: Nếu dùng Phật lực, thì hết thảy các Tam Muội đều là bậc nhất cả. Như vậy, vì sao lại riêng nói Tam Muội này là bậc nhất?

Đáp: Tam Muội Vương Tam Muội còn gọi là Tự Tại Thiền Tướng, nhiếp nơi Đệ Tứ Thiền. Phật thường ở trong Tứ Thiền; khi xả thụ mạng cũng ở trong Từ Thiền mà vào Niết Bàn.

Vào Sơ Thiền, do Giác Quán nên tâm còn động, vào Đệ Nhị Thiền, do Đại Hỷ, nên tâm còn động; vào Đệ Tam Thiền, do Đại Lạc, nên tâm cũng còn động; vào Đệ Tứ Thiền do Xả Niệm Thanh Tịnh, nên được tâm bất động.

Bởi vậy nên phải ở trong Đệ Tứ Thiền mới vào được Tam Muội Vương Tam Muội.

Lại nữa, Tam Muội Vương Tam Muội là bậc nhất, vì hết thảy các Tam Muội khác đều vào trong Tam Muội này. Ví như hết thảy nguồn nước từ các sông đều chảy về biển cả.

Hỏi: Vì sao Phật vào Tam Muội Vương Tam Muội,

rồi sau đó mới thuyết pháp?

Đáp: Phật muốn nêu rõ “Trí Huệ cũng do duyên sinh”, nhằm ngăn các Luận Sư Ngoại Đạo chắp rằng “Ta thường có hết thảy Trí Huệ”. Phật vào Tam Muội Vương Tam Muội rồi mới thuyết pháp, để chỉ rõ rằng “Không vào Tam Muội Vương Tam Muội. thì không rõ được Thật Tướng của pháp”.

Lại nữa, nhập vào Tam Muội Vương Tam Muội rồi, Phật hiện 6 thần thông, hiện đại thần lực, thấu triệt cả 10 phương thế giới. Nếu không nhập vào Tam Muội Vương Tam Muội mà hiện đại thần lực, thì sẽ có người nghĩ rằng “Phật dùng huyễn lực và chú thuật mới có thể từ nơi thân hiện ra vô lượng quang minh”. Do muốn đoạn nghi ấy, mà Phật vào Tam Muội Vương Tam Muội vậy.

Lại nữa, nếu Phật nhập vào các Tam Muội khác, thì Chư Thiên, các bậc Thánh còn có thể biết được. Trái lại, nếu Phật nhập vào Tam Muội Vương Tam Muội, thì chư Thiên, các bậc Thánh, dẫn đến các Bồ Tát chẳng có thể lượng được, chẳng có thể biết “Phật Y vào đâu, duyên vào đâu”, khiến tất cả đều cung kính tin theo.

Lại nữa, đã đến lúc Phật thị hiện các điều hy hữu, phóng đại quang minh, khiến hết thảy hàng Trời Người đều có thể thấy cả 10 phương thế giới.

Bởi nhân duyên vậy, nên Phật mới vào Tam Muội Vương Tam Muội.

Hỏi: Mỗi Tam Muội đều có tướng riêng. Như vậy vì sao lại nói “Hết thảy các Tam Muội khác đều vào trong Tam Muội Vương”?

Đáp: Được Tam Muội Vương là được hết thảy các Tam Muội; vào Tam Muội Vương là quán được hết thảy các tướng. Ví như đứng trên đỉnh núi cao trông xuống có thể thấy khắp 10 phương; cũng như vậy, vào Tam Muội Vương có thể thấy hết thảy tâm niệm của hết thảy chúng sinh.

KINH :

Sau đó, đức Phật từ trong Tam Muội an lành, xuất định, dùng Thiên Nhãn quán xem các Thế giới; toàn thân Phật mỉm cười.

LUẬN :

Hỏi: Vì sao khi còn trong Tam Muội đức Thế Tôn chẳng làm gì cả, mà khi xuất định rồi mới quán xem các thế giới?

Đáp: Khi Phật vào Tam Muội Vương thì hết thảy các Bảo Tạng đều khai mở. Từ trong Tam Muội ra, Phật dùng Thiên Nhãn quán thấy chúng sinh bần khổ, si mê nên chẳng cầu sự tu hành. Phật nghĩ rằng: “Nếu hội đủ cơ duyên tu hành, thì chúng sinh cũng sẽ được như Phật”. Bởi vậy nên sau khi xuất định, Phật mỉm cười.

Hỏi: Phật có đầy đủ cả 5 Nhãn. Vì sao lại dùng Thiên Nhãn?

Đáp: Nhục Nhãn thấy không khắp; Thiên Nhãn thấy xa rộng hơn và chẳng bị chướng ngại; Huệ Nhãn thấy được các Thật Tướng; Pháp Nhãn thấy rõ các căn tính của

chúng sinh và các phương tiện để giáo hóa họ; Phật Nhãn rõ hết thảy các pháp hiện tiền.

Quán chúng sinh có thể dùng Nhục Nhãn hoặc Thiên Nhãn, nhưng vì Nhục Nhãn bị chướng ngại, nên Phật dùng Thiên Nhãn vậy.

Dùng Thiên Nhãn có thể thấy được các chúng sinh cùng các cảnh vật mà chẳng bị ngăn ngại.

Hỏi: Ở nơi đức Phật mà cũng gọi là Thiên Nhãn hay sao?

Đáp: Người tu hành, tinh tấn, trì giới, thiền định, mới có được Thiên Nhãn. Con mắt này chẳng phải sinh ra là đã có, mà phải do sức tu hành mới có được. Phật là đấng Giác Ngộ có đầy đủ 5 Nhãn, trong đó có Thiên Nhãn.

Lại nữa, vì loài người phần nhiều tôn quý hàng Trời, nên Phật tùy nhân tâm mà dùng Thiên Nhãn vậy.

Lại nữa, như trước đây đã nói “Trời có 3 hạng là Giả Hiệu Thiên, Sinh Thiên và Thanh Tịnh Thiên” (xem quyển 5). Phật là bậc tối tôn, tối trọng trong hàng Thanh Tịnh Thiên, gồm có Phật, Bồ Tát, Bích Chi Phật và A La Hán. Nay nói Phật dùng Thiên Nhãn cũng chẳng có lỗi gì cả.

Hỏi: Phật là đấng tối tôn, tối trọng. Vì sao Phật quán chúng sinh mà mỉm cười?

Đáp: Chẳng phải không nhân duyên mà Phật mỉm cười. Nay vì đại nhân duyên thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật mà Phật mỉm cười, vì Bát Nhã Ba La Mật là pháp thậm thâm vi diệu vậy.

Lại nữa, vì Phật thấy chúng sinh do tâm chấp ngã,

thường sợ khổ, mà lại thường làm việc khổ, thế nhưng lành thay chỉ cần có một thiện duyên nhỏ cũng có thể được giải thoát. Nhân nhỏ mà quả lớn, duyên ít mà quả báo nhiều, như nhất tâm đọc một câu kệ, xưng tán danh hiệu của một đức Phật, thắp một nén hương cúng dường Phật v.v… cũng đã có thể vào được Phật Đạo, huống nữa là nghe được các tướng bất sinh, bất diệt, hiểu được thâm Bát Nhã Ba La Mật, khiến các hạnh nghiệp nhân duyên chẳng bao giờ mất được. Bởi nhân duyên vậy, nên Phật mỉm cười.

Lại nữa, tướng của Bát Nhã Ba La Mật thanh tịnh như hư không, nên Phật phải dùng thần thông biến hóa để giáo hóa chúng sinh, khiến tâm họ được nhu nhuyến, sau đó mới tín thụ được Bát Nhã Ba La Mật. Đó là việc khó làm. Các pháp tướng là bất sinh, bất diệt, chẳng có tướng như hư không mà lập ra có tướng mạo, chẳng có danh mà lập ra có danh tự, để vì chúng sinh thuyết pháp, nhằm đưa họ đến giác ngộ giải thoát. Đó là việc khó làm. Dùng danh tướng để dẫn vào Thật Tướng, mà chẳng chấp đắm. Đó là việc khó làm. Bởi nhân duyên vậy, nên Phật mỉm cười.

Phóng Quang

(Chiếu Hào Quang)

KINH :

Từ tướng “Thiên Bức luân” dưới lòng bàn chân phóng ra 600 vạn ức quang minh.

LUẬN :

Hỏi: Vì sao, trước hết, Phật phóng quang ở thân?

Đáp: Phóng đại quang minh ở thân nhằm khiến người sinh tâm thanh tịnh, tin kính mà chẳng khinh mạn. Do nơi Phật thân phóng quang minh, mà chúng sinh biết Phật thân có trí huệ.

Lại nữa, chúng sinh đắm dục lạc, phần nhiều là đắm sắc, nên khi thấy diệu sắc quang minh, thì tâm họ được ly dục. Sau đó, Phật mới có thể khai mở trí huệ cho họ.

Hỏi: Chư Thiên cũng phóng quang minh. Như vậy so với Phật thì đâu có gì khác?

Đáp: Hàng Chư Thiên cũng có phóng quang minh, nhưng có hạn lượng. Phật phóng quang minh, chẳng có hạn lượng, chiếu suốt đến vô lượng thế giới, khiến hết thảy hàng Trời Người đều được hoan hỷ.

Hỏi: Vì sao Phật lại phóng quang minh khởi đầu từ dưới chân?

Đáp: Dù rằng theo quan niệm của chúng sinh, thì “đầu là quý, chân là tiện”, nhưng Phật muốn dạy chúng

sinh nên giữ tâm bình đẳng, chẳng nên phân biệt quý tiện, sang hèn, nên đã thị hiện phóng quang từ dưới chân trước.

KINH :

Từ 10 ngón chân lên đến bụng, từ khắp cả tay chân lên đến chòm lông trắng giữa chặng mày, đến nhục kế ở đỉnh đầu, đều phóng ra 600 vạn ức quang minh.

LUẬN :

Quang minh từ dưới chân phóng ra chỉ chiếu suốt phương dưới mà thôi, còn các phương khác chưa được chiếu khắp, cho nên Phật phóng quang minh khắp toàn thân. Hết thảy các phần ở nơi thân Phật đều có thần lực, nên ở đâu cũng có quang minh cả.

Hỏi: Phật Y vào Tam Muội nào mà phóng quang minh?

Đáp: Ở nơi Đệ Tứ Thiền, Phật Y vào Tam Muội Vương Tam Muội mà phóng quang minh. Vì sao? Vì Đệ Tứ Thiền là chỗ thù thắng hơn hết.

Lại nữa, từ lúc sơ sinh cho đến khi thành Đạo Phật đã phóng ra vô lượng quang minh. Khi bắt đầu Chuyển Pháp Luân, Phật đã phóng quang minh. Nay trước khi thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật, Phật lại cũng phóng ra vô lượng quang minh đầy khắp cả 3000 Đại Thiên Thế Giới.

KINH :

Các quang minh này khắp chiếu cả 3000 Đại Thiên Thế Giới, rồi chiếu đến các thế giới Phật khác, nhiều như số cát của sông Hằng ở phương Đông và ở các phương khác trong khắp cả 10 phương. Nếu có chúng sinh nào nhận được ánh quang minh này, thì quyết định được Đạo Vô Thượng Bồ Đề.

LUẬN :

Hỏi: Vì sao lại chiếu về phương Đông trước, sau đó mới chiếu đến các phương khác?

Đáp: Vì mặt trời mọc ở phương Đông, nên Phật đã tùy theo tâm của chúng sinh mà chiếu quang minh về phương Đông trước.

Hỏi: Quang minh chiếu sáng trong bao nhiêu lâu mới tắt?

Đáp: Phật dùng thần lực “trú, xả” tự tại. Nếu Phật không có xả thần lực, thì quang minh tồn tại mãi, chẳng bao giờ tắt cả.

KINH :

Quang minh chiếu ra lại vượt khỏi các thế giới Phật nhiều như số cát của sông Hằng ở về phương Đông và ở về các phương khác trong khắp cả 10 phương.

LUẬN :

Hỏi: Thế nào gọi là 1 hệ “3000 Đại Thiên Thế Giới”?

Đáp: Trong bộ kinh “Tạp A Hàm” có phân biệt thuyết rằng:

*1 thế giới gồm:

• 1 mặt trời

• 1 mặt trăng

• 1 núi Tu Di

• 1 bộ “4 Châu Thiên Hạ” gồm:

+ Bắc Cu Lô Châu, cũng gọi là Uất Đan Việt.

+ Nam Thiện Bộ Châu, cũng gọi là Diêm Phù Đề.

+ Tây Ngưu Hóa Châu, cũng gọi là Cồ Đà Ni.

+ Đông Thắng Thần Châu, cũng gọi là Phất Bà Đề.

• 1 bộ “4 Châu Thiên Vương” gồm:

+ Trị Quốc Thiên

+ Quảng Mục Thiên

+ Tăng Trưởng Thiên

+ Đa Văn Thiên

• 1 Đạo Lợi Thiên

• 1 Đâu Suất Đà Thiên

• 1 Hóa Lạc Thiên

• 1 Tha Hóa Thiên

• 1 Sơ Thiền Thiên gồm:

+ Phạm Thiên

+ Phạm Chúng Thiên

+ Phạm Thụ Thiên

+ Đại Phạm Thiên

*1 Tiểu Thiên Thế Giới gồm:

• 1000 Thế Giới

• Và 1 Đệ Nhị Thiền Thiên gồm:

+ Thiểu Quang Thiên

+ Vô Lượng Quang Thiên

+ Quang Âm Thiên

*1 Trung Thiên Thế Giới gồm:

• 1000 Tiểu Thiên Thế Giới

• Và 1 Đệ Tam Thiền Thiên gồm:

+ Thiểu Tịnh Thiên

+ Vô Lượng Tịnh Thiên

+ Biến Tịnh Thiên

*1 Đại Thiên Thế Giới gồm:

• 1000 Trung Thiên Thế Giới

• Và 1 Đệ Tứ Thiền Thiên gồm:

+ Vô Vân Thiên

+ Phước Sinh Thiên

+ Quảng Quả Thiên

“Đại Thiên Thế Giới” thường được gọi là “3000 Đại Thiên Thế Giới” hoặc là “Thế Giới Ba Ngàn”.

Đây là một danh từ ghép, cho biết rằng:

1 Đại Thiên Thế Giới = 1 Thế Giới x 1000 x 1000 x 1000

3 lần

= 1000.000.000 Thế Giới

Đại Thiên Thế Giới có 1 thời sinh, 1 thời diệt.

Có thuyết nói “Thời Trú 1 kiếp, Thời Diệt 1 kiếp, rồi trở lại Thời Sinh 1 kiếp, lập thành 1 Đại Kiếp”.

Đại Kiếp bị 3 thứ phá hoại. Đó là đao binh, bệnh tật và đói khát.

Đại Thiên Thế Giới trụ giữa hư không; gió ở trên, nước ở dưới, trên nước là đất, trên đất có các loại chúng sinh sinh sống. Núi Tu Di có 2 cõi Trời. Đó là Tứ Thiên Vương, và Tam Nhập Tam Thiên. Lại có Dạ Ma Thiên, Đâu Suất Đà Thiên. Do nhân duyên phước đức, mà đất ở các cõi ấy có 7 báu.

Quang minh của Phật chiếu khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, cũng chiếu đến các thế giới Phật khác trong khắp 10 phương, nhiều như số cát của sông Hằng.

Hỏi: Quang minh chiếu xa như vậy mà sao chẳng bị tắt?

Đáp: Quang minh được chiếu đi xa như vậy là do

thần lực của Phật, nên không bị tắt. Cũng ví như suối rồng do rồng phun nước, nên chẳng bao giờ khô cạn.

Lại nữa, các quang minh ấy chiếu đi là do tâm lực của Phật, nên không bị tắt.

Hỏi: Trong cõi Diêm Phù Đề có nhiều sông lớn chảy ra biển cả. Như vậy thì sao chỉ lấy cát của sông Hằng để làm dụ?

Đáp: Sông Hằng lớn nhất, cát của sông Hằng nhiều nhất. Lại nữa, sông Hằng ở tại nước Phật đản sinh, các đệ tử của Phật thường được trông thấy, nên Phật lấy cát sông Hằng làm dụ.

Hỏi: Số cát của sông Hằng nhiều đến mức độ nào?

Đáp: Chẳng có toán số thí dụ nào bằng được. Chỉ có Phật và chư vị Bồ Tát mới có thể biết được số cát ấy. Phật rõ biết đến số vi trần trong cõi Diêm Phù Đề, huống nữa là số cát sông Hằng. Ví như khi Phật ngồi ở rừng Kỳ Hoàn, dưới gốc cây, có một vị Bà La Môn đến hỏi: “Cây trong rừng này có bao nhiêu lá?”

Phật bèn cho người Bà La Môn biết ngay tổng số lá trong rừng.

Người Bà La Môn khởi tâm nghi, bèn lấy một số lá ở một cây nhỏ đem giấu đi, rồi đến hỏi Phật: “Hiện tại cây ấy còn bao nhiêu lá?”. Phật cho biết ngay số lá trước đây của cây và số lá hiện còn lại trên cây ấy. Người Bà La Môn kiểm tra số lá đã giấu trước đó, và thấy đúng như lời Phật dạy, sinh tâm tín kính Phật, xin xuất gia theo Phật. Ít lâu sau, người Bà La Môn này chứng được A La Hán.

Hỏi: Có bao nhiêu người gặp được quang minh của Phật mà liền được Vô Thượng Bồ Đề?

Đáp: Nhân duyên được độ của chúng sinh không đồng đều nhau. Có người do tu thiền mà được độ; có người do trì giới mà được độ; có người thuyết pháp mà được độ; có người do được nghe pháp mà được độ; có người do quang minh chiếu thân mà được độ v.v… Lại có người vừa thấy ánh quang minh liền được độ; có người thấy ánh quang minh vẫn chưa được độ, mà khi được quang minh chiếu thân mới được độ.

Ví như thành có nhiều cửa dẫn vào nội cung. Dùng cửa nào cũng có thể vào đến nơi đến chốn cả, chẳng có sai khác.

KINH :

Hết thảy các lỗ chân lông trên thân thể của Thế Tôn đều mỉm cười, và phóng quang minh chiếu khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, cùng chiếu đến hằng sa Thế Giới Phật khác trong khắp 10 phương. Nếu có chúng sinh nào nhận được ánh quang minh này, thì quyết định được Đạo Vô Thượng Bồ Đề.

LUẬN :

Hỏi: Đã nói “toàn thân Phật phóng quang minh” rồi. Vì sao còn nói “hết thảy các lỗ chân lông trên thân của Phật đều phóng quang minh”?

Đáp: Trước nói “toàn thân” là nói phần thô; nay nói “hết thảy các lỗ chân lông” là nói phần tế. Nói “hết thảy các lỗ chân lông trên thân của Phật đều phóng quang minh” là mật ý nói “Phật độ vô lượng chúng sinh” vậy.

Lại nữa, trước nói “số người được độ còn có giới hạn”. Nay nói “số người được độ là vô lượng vô biên”.

Ví như khi rung cây để hái quả, thì các quả đã chín mùi rớt xuống trước; phải rung thật mạnh nhiều lần, thì các quả vừa chín tới mới rụng được. Cũng như khi bắt cá, bủa lưới một lần chỉ bắt được ít thôi; phải bủa lưới nhiều lần, mới bắt được nhiều cá vậy.

(Hết quyển 7)

Quyển 8. Phẩm thứ nhất tiếp theo: - Phóng Quang (Tiếp theo)

LUẬN ĐẠI TRÍ ĐỘ

Quyển 8

˜*™

PHÓNG QUANG

(Chiếu Hào Quang)

(Tiếp theo)

KINH

Đức Thế Tôn lại dùng “Thường Quang Minh” chiếu khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, cùng chiếu đến hằng sa thế giới Phật khác trong khắp 10 phương. Nếu có chúng sinh nào nhận được ánh quang minh này, thì quyết định được Đạo Vô Thượng Bồ Đề.

LUẬN

Hỏi: Trước đây đã nói phóng quang minh rồi. Nay vì sao lại nói phóng “Thường Quang” chiếu khắp 10 phương?

Đáp: Vì có chúng sinh thấy ánh quang minh lạ, nghĩ là chẳng phải Phật phóng quang. Nay Phật dùng “Thường Quang” khiến người trông thấy đều vững tin rằng ánh quang minh này chắc chắn là của Phật; từ đó họ chuyển đạo tâm, sinh hoan hỷ, ắt được Đạo Vô Thượng Bồ Đề vậy.

Hỏi: Thế nào gọi là “Thường Quang Minh”?

Đáp: Ở quang thân Phật có quang minh tỏa xa 1 trượng, gọi là Thường Quang Minh.

Hỏi: Vì sao Thường Quang chỉ có 1 trượng, mà không nhiều hơn?

Đáp: Thường Quang của chư Phật chiếu khắp 10 phương thế giới. Song, vào đời 5 trược, chúng sinh ít phước đức, ít trí tuệ, nên Phật chỉ thị hiện 1 trượng quang minh mà thôi. Vì sao vậy? Vì tầm mắt của chúng sinh ở cõi này không thể chịu được ánh sáng nhiều hơn.

Nếu gặp chúng sinh lợi căn, phước đức nhiều, thì Phật hiện vô lượng quang minh.

KINH

Đức Thế Tôn mỉm cười, hiện tướng lưỡi rộng dài, trùm khắp cả 3000 Đại Thiên Thế Giới. Từ tướng lưỡi phóng ra vô lượng ngàn vạn ức quang minh. Mỗi quang minh hóa thành hoa sen báu ngàn cánh sắc vàng; trên mỗi hoa sen có một “Hóa Phật” ngồi kiết già tuyên thuyết 6 pháp Ba La Mật. Nếu có chúng sinh nào nghe được, quyết định được Đạo Vô Thượng Bồ Đề.

Lại ở các thế giới Phật khác, nhiều như số cát của sông Hằng, cũng đều như vậy cả.

LUẬN

Hỏi: Phật là đấng tối tôn tối trọng. Vì sao Phật còn hiện tướng lưỡi rộng dài để làm gì?

Đáp: Sau khi phóng quang xong, nay Phật muốn nói kinh Bát Nhã Ba La Mật, là pháp thậm thâm, khó tin, khó thụ, nên mới hiện tướng lưỡi rộng dài, để làm chứng cho lời nói chân thật.

Ví như có một thời, Phật ở thành Xá Bà Đề, sau khi Thụ Tuế*, Phật đi du hành các nước, có ngài A Nan theo hầu. Phật muốn đến thành của 1 vị vua Bà La Môn, nhưng vị vua này, biết Phật có thần đức cảm hóa được tâm người, nên không muốn Phật có dịp tiếp xúc nhiều với nhân dân trong nước của mình. Nhà vua bèn hạ lệnh cấm nhân dân không được cúng dường Phật, truyền rằng “Nếu ai cúng dường Phật, nghe Phật thuyết pháp, thì sẽ phải nộp phạt 500 đồng tiền vàng”. Khi Phật và Ngài A Nan đi vào thành khất thực, mọi nhà đều đóng kín cửa. Lúc bấy giờ, tại một nhà nọ, có 1 bà lão đem bát cháo thiu đi đổ. Bà lão vừa ra khỏi cửa liền thấy Phật và Ngài A Nan ôm bình bát đi lại. Bà lão thấy Phật tướng mạo trang nghiêm, thân sắc vàng rực rỡ, lông trắng giữa chặng mày, nhục kế ở đỉnh đầu, lại có hào quang 1 trượng bao quanh; thế nhưng bà lại rất đỗi ngạc nhiên thấy Phật và vị thị giả ôm bình bát rỗng, chẳng có gì để ăn cả. Thấy vậy rồi, bà suy nghĩ “Vị thần này đáng dùng thức ăn của nhà Trời, sao lại ôm bình bát rỗng đi khất thực trong loài người? Chắc là do lòng đại từ đại bi thương

———

* Sau 3 tháng an cư kiết hạ, vào ngày rằm tháng 7, chư Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni làm lễ Thụ Tuế, lĩnh thêm 1 Pháp Lạp, tức 1 tuổi tu nữa.

xót chúng sinh mà làm như vậy”.

Nghĩ như vậy rồi, tâm bà trở nên thanh tịnh. Bà muốn đem thức ăn cùng dường Phật mà chẳng có được. Bà hổ thẹn bạch Phật: “Con rất muốn được cúng dường Phật mà con chẳng có gì, nay có ít cháo thiu, nếu Phật cần dùng, con xin kính dâng lên Phật”.

Phật biết tâm bà thanh tịnh, tín kính Phật, liền đưa bình bát nhận lấy phần cháo thiu. Rồi Phật mỉm cười, hiện quang minh đủ 5 sắc chiếu khắp nơi.

Ngài A Nan quỳ gối bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà Thế Tôn mỉm cười?”

Phật dạy: “Này A Nan! Ngươi có thấy bà lão đem tín tâm thanh tịnh cúng dường TA chăng?”

Ngài A Nan bạch Phật: “Bạch Thế Tôn! Con có thấy.”

Phật dạy: “Bà lão này do nhân duyên Tịnh Thí Phật, sẽ hưởng được 15 kiếp ở cõi Trời, sau đó sẽ trở lại trong nhân gian, thụ các phước lạc, chẳng đọa vào ác đạo. Về sau sẽ được thân nam, xuất gia thành Bích Chi Phật, vào Vô Dư Niết Bàn”.

Lúc bấy giờ, có một người Bà La Môn chứng kiến sự việc, đến gần Phật nói kệ rằng:

Ông là dòng Sát Đế Lợi

Thái Tử của Tịnh Phạn Vương,

Vì miếng ăn sinh vọng ngữ

Thí cháo thiu được phước chăng?

Lúc bấy giờ, Phật hiện tướng lưỡi dài, phủ cả mặt lên đến tận chân tóc và hỏi người Bà La Môn rằng: “Theo kinh thơ của ông, thì người có tướng lưỡi rộng dài có nói dối không?”

Người Bà La Môn đáp: “Người le lưỡi chấm mũi là đã không nói dối rồi, huống nữa là le lưỡi chấm đến tận chân tóc như Phật vậy. Con tin Phật không nói dối, nhưng chẳng biết vì sao chỉ bố thí chút ít cháo thiu mà lại được phước báo nhiều đến như vậy?”

Phật hỏi người Bà La Môn: “Ông có bao giờ thấy những sự việc hy hữu ở thế gian không?”

Người Bà La Môn đáp: “Con có thấy. Ví như thấy một cây Ni Câu Lâu Đà che rợp cả một vùng lớn, đến cả 500 cỗ xe của khách làng buôn đậu ở dưới mà vẫn còn thừa bóng mát. Thật là hy hữu.”

Phật hỏi người Bà La Môn: “Hạt của loại cây ấy lớn hay nhỏ?”

Người Bà La Môn đáp: “Chỉ bằng hạt đậu thôi”.

Phật bảo: “Vì sao hạt nhỏ mà lại sinh được cây lớn như vậy? Có thể tin được lời ông nói chăng?”

Người Bà La Môn đáp: “Chính mắt con thấy như vậy, chẳng phải con nói dối”.

Phật bảo: “TA cũng thấy như vậy. Bà lão này đem tín tâm thanh tịnh bố thí, nên được phước báo lớn như vậy đó. Gieo nhân ít mà được quả nhiều, chẳng khác nào cây kia từ hạt nhỏ mà thành cây lớn như vậy. Vì sao vậy? Vì Như Lai là phước điền tốt nhất để cho người thực hành hạnh bố thí vậy.”

Người Bà La Môn nghe xong, tâm được khai mở, lý được thông giải, gieo năm vóc xuống đất xin sám hối tội lỗi, và bạch Phật: “Con vì ngu si mà sinh tâm không tín kính Phật. Cúi xin Phật vì con nói pháp”.

Phật vì người Bà La Môn, thuyết một thời pháp, khiến người ấy liền chứng được quả Tu Đà Hoàn. Tức thời ông đưa tay lên cao và nói lớn rằng: “Cửa Cam Lồ đã mở rộng. Hết thảy dân chúng ở trong thành hãy mau mau đến cúng dường Phật!”.

Hết thảy dân chúng trong thành nghe như vậy, liền mở tung cửa chạy hết ra đường, đến cúng dường Phật, tự nghĩ rằng: “Đến với Phật sẽ được hưởng vị Cam Lồ, cớ sao chúng ta còn sợ bị phạt vạ 500 tiền vàng, mà chẳng dám cúng dường Phật?”

Nhà vua thấy lệnh cấm chẳng còn được dân chúng tuân theo nữa, thấy rõ việc làm sai trái của mình, nên đã cùng với thần dân xin quy y với Phật. Hết thảy mọi người đều được tín tâm thanh tịnh. Do vì muốn giáo hóa những người không có tín tâm, mà Phật đã hiện tướng lưỡi rộng dài vậy.

Hỏi: Phật vì người Bà La Môn bất tín mà hiện tướng lưỡi rộng dài. Nay vì sao đối trước 3000 Đại Thiên Thế Giới mà Phật cũng hiện tướng lưỡi rộng dài?

Đáp: Nay vì Đại Sự Nhân Duyên nói kinh Bát Nhã Ba La Mật, mà Phật hiện tướng lưỡi rộng dài.

Hỏi: Làm sao hết thảy dân chúng trong một thành thấy được tướng lưỡi rộng dài là đã khó rồi. Nay nói kinh Bát Nhã Ba La Mật cho vô số chúng sinh ở khắp 10

phương, thì làm sao những chúng sinh ấy có thể thấy được tướng lưỡi rộng dài của Phật?

Đáp: Phật dùng phương tiện thần lực, khiến chúng sinh ở khắp 10 phương đều có thể thấy được tướng lưỡi rộng dài của Phật. Nơi kinh Bát Nhã Ba La Mật này có phẩm nói “Hết thảy Chúng Hội đều thấy được Chúng Hội của Phật A Súc Bệ”. Cũngnhư khi Phật thuyết về Thế Giới của Phật A Di Đà đủ các thứ trang nghiêm, Ngài A Nan xin cho được thấy, Phật liền dùng thần lực cho tất cả Chúng Hội đều được thấy thế giới trang nghiêm của Phật A Di Đà.

Hỏi: Vì sao lưỡi cũng phóng quang minh?

Đáp: Vì Phật muốn hết thảy mọi người đều được tín tâm thanh tịnh nên phóng quang minh nơi lưỡi.

Lại nữa, Phật hiện tướng lưỡi màu sắc như san hô, phát ánh sáng màu vàng, ở nơi vùng ánh sáng ấy hiện ra các hoa sen báu ngàn cánh, phát quanh minh chói sáng như mặt trời mới mọc.

Hỏi: Vì sao trong quang minh lại biến hóa thành hoa sen báu?

Đáp: Vì các vị Hóa Phật sẽ ngồi trên các hoa sen ấy.

Hỏi: Ngồi trên giường, trên ghế cũng được rồi, vì sao lại ngồi trên hoa sen?

Đáp: Người thế gian ngồi trên giường, trên ghế, còn Phật ngồi trên hoa sen. Hoa sen mềm mại, thơm tho, chẳng có loại hoa nào sánh kịp, nên được dùng để trang nghiêm vi diệu pháp tòa.

Hoa sen ở hồ A Na Bà Đạt Đa lớn như bánh xe, một người có thể ngồi kiết già trên đó được. Hoa sen của trời lớn hơn, hoa sen của Phật lại còn lớn hơn gấp bội.

Lại nữa, có truyền thuyết rằng “Vào thời kiếp tận, khi tất cả đều bị thiêu rụi, trở thành khoảng trống không, nhưng do nhân duyên phước đức của chúng sinh mà gió từ 10 phương thổi đến, đối chạm nhau, giữ lại một dòng nước lớn. Trên dòng nước ấy, xuất hiện một người có 1000 đầu, 2000 tay, 2000 chân, tên là Vi Nựu. Ở ngay rốn của người ấy mọc ra một đóa hoa sen ngàn cánh, chiếu hào quang sáng như cả vạn mặt trời, trên hoa sen có một người ngồi kiết già. Người ấy có vô lượng quang minh chiếu sáng, chính là Phạm Thiên Vương. Phạm Thiên Vương có 8 người con, 8 người con của Phạm Thiên Vương sinh ra Trời, Đất, và loài Người. Phạm Thiên Vương do tu thiền định mà được đầy đủ các phạm hạnh, được thanh tịnh, chẳng còn dâm, nộ, si.”

Phạm Thiên Vương ngồi trên hoa sen, nên chư Phật cũng tùy thuận thế gian, ngồi kiết già trên hoa sen, thuyết 6 pháp Ba La Mật.

Hỏi: Đức Phật Thích Ca Mâu Ni hóa ra vô lượng Hóa Phật. Làm sao vô lượng Hóa Phật có thể thuyết pháp cũng một lúc được?

Đáp: Phật có vô lượng lực Tam Muội, nên biến hóa của Phật chẳng có thể nghĩ bàn được vậy. Khi Phật thuyết Bát Nhã Ba La Mật ở trong Chúng Hội, thì vô lượng Hóa Phật cũng đều thuyết Bát Nhã Ba La Mật cả.

Hỏi: Sao lại nói “các Hóa Phật ngồi trên các hoa sen

báu, thuyết 6 pháp Ba La Mật?”

Đáp: 6 pháp Ba La Mật chỉ là 1 pháp. Nếu 5 Ba La Mật kia mà chẳng có Bát Nhã Ba La Mật soi sáng thì chẳng có thể được gọi là Ba La Mật.

Phải có Bát Nhã Ba La Mật đồng hợp thì mới có thể dẫn đến Phật Đạo, cho nên nói “Tuy 6 pháp Ba La Mật có khác nhau, nhưng cũng chỉ là một pháp Bát Nhã Ba La Mật” mà thôi.

Lại nữa, hành Bát Nhã Ba La Mật cũng có 2 trường hợp:

• Đã được trang nghiêm

• Chưa được trang nghiêm.

Cũng như nói “Người đeo chuỗi anh lạc là đã trang nghiêm thân, còn người không đeo chuỗi anh lạc là chưa được trang nghiêm thân”.

Hỏi: Phật có đại thần lực, biến hóa ra vô lượng Hóa Phật, ở khắp 10 phương nói 6 pháp Ba La Mật để độ thoát chúng sinh. Như vậy vì sao đến nay vẫn còn có chúng sinh chưa được độ?

Đáp: Có 3 điều chướng ngại, đó là:

• Những chúng sinh trong 3 đường ác không thể hiểu được.

• Trong loài Trời, loài Người có những kẻ còn nhỏ, hoặc quá già, hoặc bệnh hoạn, hoặc ám độn, nên không thể hiểu được.

• Hàng Trời ở các cõi Vô Tưởng, Vô Sắc ít chịu nghe.

Như vậy chúng sinh trong 3 trường hợp này, hoặc không hiểu, hoặc chẳng chịu nghe, nên chẳng có thể hiểu biết được vậy.

Hỏi: Có người thường nghe pháp và cũng hiểu biết, nhưng vì sao chẳng được Đạo?

Đáp: Vì còn nặng kiết sử, nên dù có nghe pháp, có hiểu lời kinh mà vẫn chưa có thể vào được Đạo vậy.

Hỏi: Nay trong khắp 10 phương, chư Phật và chư Hóa Phật đều nói pháp cả. Như vậy vì sao những chúng sinh không có 3 chướng ấy cũng vẫn chẳng được nghe?

Đáp: Nay chúng ta sinh trong đời “5 Trược”, sinh sau Phật, nên chẳng có thiện nghiệp báo, lại vì còn nặng nề kiết sử nên chẳng thể nghe, chẳng thể biết. Ví như mặt trời vẫn chiếu sáng mà người đui mù chẳng thấy nên cho là chẳng có mặt trời, lại như trời sấm vang rền, mà người điếc chẳng nghe nên cho là chẳng có sấm sét vậy.

Trong hiện tại, cùng khắp 10 phương, chư Phật và chư Hóa Phật đang thuyết 6 pháp Ba La Mật, mà chúng sinh do nhiều nghiệp tội, nên chẳng có thể nghe được vậy. Phải khéo tu để cho tội giảm, phước sinh, thì mới có thể nghe được chư Phật đang thuyết pháp, thấy được chư Phật khắp 10 phương vậy.

KINH

Lúc bấy giờ Đức Thế Tôn vẫn ngồi tại tòa Sư Tử, nhập vào Sư Tử Du Hý Tam Muội, dùng thần thông lực cảm động cả 3000 Đại Thiên Thế Giới, hiện ra 6 điệu chấn động.

LUẬN

Hỏi: Thế nào gọi là Du Hý Tam Muội?

Đáp: Ví như khi sư tử đang bận rộn đùa giỡn với mặt trời, thì các loài thú đều được an ổn, khi Phật nhập vào Du Hý Tam Muội, làm chấn động cả 3000 Đại Thiên Thế Giới, thì các chúng sinh trong 3 đường ác được một thời an ổn, ngừng dứt các khổ.

Lại nữa, khi Phật nhập và Du Hý Tam Muội, hiện ra 6 chấn động khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, thì chúng sinh trong 3 đường ác nương theo đó mà được giải thoát.

Bởi nhân duyên vậy, nên gọi là Du Hý Tam Muội.

Hỏi: Vì sao Phật nhập vào Du Hý Tam Muội?

Đáp: Vì Phật muốn làm chấn động 3000 Đại Thiên Thế Giới, dẫn chúng sinh ra khỏi 3 đường ác, đưa họ lên hàng Trời, Người.

Lại nữa, trước đó đã có 3 sự biến hóa từ thân Phật, nhưng có chúng sinh vẫn chưa tin, hoặc đã tin mà chưa sâu đậm, nên nay Phật hiện 6 điệu chấn động, khiến chúng sinh biết rõ thần lực của Phật, sinh được tín tâm thanh tịnh, nhờ đó được thoát khổ.

Hỏi: Chư Thiên cũng như chư vị A La Hán có làm chấn động được Đại Địa chăng?

Đáp: Chư Thiên và chư vị A La Hán đều có thể làm chấn động Đại Địa, nhưng chẳng làm được đầy đủ như Phật.

Hỏi: Vì sao Phật phải làm 6 điệu chấn động?

Đáp: Vì Phật muốn cho chúng sinh biết rõ vạn pháp đều là Vô Thường, là Khổ, là Không, là Vô Ngã.

Lại nữa, có nhiều chúng sinh cho rằng mặt trời, mặt trăng, núi Tu Di, biển cả đều là thường còn, nên Phật làm 6 điệu chấn động, khiến mọi chúng sinh đều biết rõ hết thảy sự vật đều Vô Thường.

Lại nữa, ví như người muốn nhuộm áo, thì trước hết phải giặt áo cho thật sạch. Cũng như vậy, trong Hội thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật, trước hết Phật phải dùng thần lực làm chấn động 3000 Đại Thiên Thế Giới, khiến chúng sinh khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới sinh tâm tín kính nhu nhuyến vậy.

KINH

6 điệu chấn động đó là:

• Phương Đông nổi lên, phương Tây chìm xuống.

• Phương Tây nổi lên, phương Đông chìm xuống.

• Phương Nam nổi lên, phương Bắc chìm xuống.

• Phương Bắc nổi lên, phương Nam chìm xuống.

• Phương Bên nổi lên, phương Giữa chìm xuống.

• Phương Giữa nổi lên, phương Bên chìm xuống.

LUẬN

Hỏi: Những nguyên nhân nào gây ra 6 điệu chấn động?

Đáp: Phật dạy A Nan: “Có rất nhiều nguyên nhân gây ra các điệu chấn động”

Trong khoa Thiên Văn có nêu nhiều nguyên nhân như “Khi mặt trăng tiến về phía các sao Mão, sao Trương, sao Đô, sao Lâu, sao Vị v.v. thì xảy ra nạn hạn hán, trời không mưa, sông lạch khô cạn, mùa gặt bị mất sạch. Đây là một hình thức Đại Địa chấn động.

Nhân duyên gây ra chấn động có khi nhỏ, có khi lớn. Lại có chấn động chỉ giới hạn ở cõi Diêm Phù Đề, có chấn động lan rộng khắp cả 4 Châu Thiên Hạ, có chấn động truyền khắp cả 3000 Đại Thiên Thế Giới. Chấn động lớn chỉ xảy ra khi có đại sự nhân duyên, như khi Phật đản sinh, khi Phật thành Đạo, khi Phật gần nhập Niết Bàn.

Lại nữa, nay Phật muốn nói kinh Bát Nhã Ba La Mật, muốn thụ ký cho các Bồ Tát sẽ được thành Phật trong thời vị lai, làm cho các Địa Thần đều hoan hỷ vui mừng, nên hiện 6 điệu chấn động.

Lại nữa, hết thảy các sự vật trong vũ trụ, núi, sông, đất đai, cây cối v.v… đều là vô thường mà chúng sinh chẳng hay biết, nên Phật dùng đại thần lực của vô lượng phước đức trí huệ để làm chấn động cả Đại Địa, khiến chúng sinh biết rõ vạn pháp đều là vô thường, là hoại diệt vậy.

Lại nữa, đây cũng là do đại nhân duyên phước đức của chúng sinh trong 3000 Đại Thiên Thế Giới mà có

Đại Chấn Động vậy..

KINH

Đại Địa chấn động nhu nhuyến khiến chúng sinh đều hòa vui.

LUẬN

Hỏi: Vì sao Phật làm chấn động Đại Địa mà chúng sinh lại hòa vui?

Đáp: Tâm tùy theo thân, khi thân được an lạc thì tâm cũng vui theo.

Tâm chúng sinh thường khô cạn, man dại, ít muốn làm các việc thiện, nên Phật làm 6 điệu chấn động, khiến tâm họ trở nên mềm mại, nhu nhuyến. Ví như ở cõi Trời Tam Thập Tam Thiên có khu vườn hoan lạc. Chư Thiên ở trong vườn ấy luôn luôn hoan hỷ, vui vẻ, dù cho có bị A Tu La khởi binh đến đánh, họ cũng chẳng hề oán hận, chẳng hề sinh tâm đấu tranh.

Ở đây cũng như vậy. Vì Phật thấy chúng sinh ít muốn làm việc thiện, nên Phật hiện 6 điệu chấn động khiến chúng sinh xa lìa đường ác, sinh tâm mềm mại, nhu nhuyến, vui vẻ vậy. Ví như có thứ bùa chú làm cho người hăng say đấu tranh, lại có thứ thuốc làm cho tâm người thanh tịnh, hoan hỷ. Một thứ thuốc còn tạo được ảnh hưởng tốt đẹp như vậy, huống nữa là cả 3000 Đại Thiên Thế Giới mềm mại nhu nhuyến mà chẳng cải hóa được tâm người sao?

KINH

Khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, chúng sinh ở các cõi Địa Ngục, Ngạ Quỷ, Súc Sinh tức thời đều được giải thoát, sinh lên các cõi Trời, từ cõi Trời Tứ Thiên Vương đến cõi Trời Tha Hóa Tự Tại Thiên.

LUẬN

Hỏi: Phật nhập vào Du Hý Tam Muội khiến chúng sinh trong 3 đường ác đều được sinh lên các cõi Trời. Như vậy thì cần gì phải tu phước mới được sinh lên cõi Trời?

Đáp: Như trên đã nói “người có nhiều phước đức thấy được quang minh của Phật liền được độ, còn người tội cấu nặng nề thì phải nương theo dịp Đại Địa chấn động mới được độ”.

Ví như mặt trời chiếu sáng thì trăm hoa đua nở, Phật phóng quang minh khiến người lợi căn thượng trí liền được giải thoát, nhưng người độn căn, ám trí vẫn chưa thể được độ. Bởi vậy nên Phật mới hiện ra 6 điệu chấn động để độ họ vậy.

Hỏi: Vì sao những người đã có nhiều nhân duyên gieo trồng thiện căn mà lại phải sinh về cõi Dục?

Đáp: Ở cõi Vô Sắc do chẳng có thân nên chẳng nghe được pháp, cõi Sắc do hưởng quá nhiều lạc thú, nên cũng rất khó mà được Đạo. Cõi Dục là nơi dễ tu, dễ chứng nhất.

Lại nữa, Phật dùng thần lực làm chấn động 3000 Đại Thiên Thế Giới, khiến chúng sinh khởi tâm hoan hỷ, nên được sinh lên các cõi Trời Dục Giới.

Hỏi: Nếu nói “5 ấm là Vô Thường, là Khổ, là Không, là Vô Ngã”, thì ai sinh, ai chết?

Đáp: Về vấn đề này trong kinh Bát Nhã Ba La Mật có nói rõ: “5 ấm chẳng phải Thường, cũng chẳng phải Vô Thường, chẳng phải Không cũng chẳng phải Chẳng Không, chẳng phải Ngã cũng chẳng phải Vô Ngã”.

Ngoại Đạo mong cầu Thật Ngã, nhưng Ngã vốn bất khả đắc, chỉ do hòa hợp mà có. Ví như người huyễn mà có sống, có chết, có làm đủ công việc vậy.

Hết thảy các pháp chỉ có danh, mà chẳng có thật thể.

Theo pháp thế gian, thì thật có sinh, có chết, mà ở nơi Thật Tướng Pháp, thì chẳng có sinh, chẳng có chết. Còn ở trong vòng vô minh u ám, thì còn phải chìm đắm trong “Sinh Tử, Luân Hồi”. Khi đã có được Đại Trí Huệ, thì liền phá được “tướng sinh”, nên thoát được dòng “Sinh Tử, Luân Hồi”. Như bài kệ thuyết:

Tướng các pháp vốn KHÔNG

Lại cũng chẳng Đoạn Diệt

Do hạnh nghiệp chẳng mất,

Pháp sinh mà chẳng Thường.

Tướng pháp như bẹ chuối,

Tùy Tâm mà sinh khởi.

Nếu rõ pháp vốn KHÔNG,

Tâm sinh pháp cũng KHÔNG,

Nhưng dấy niệm chấp KHÔNG,

Là xa lìa Chính Pháp.

Biết Pháp chẳng Sinh Diệt,

Cũng biết xả niệm chấp.

Có niệm, đọa lưới ma,

Không niệm liền giải thoát.

Tâm động là “Phi Đạo”,

Chẳng động là “Pháp Ấn”.

KINH

Chư vị Thiên Tử tự biết túc mạng của mình, sinh tâm hoan hỷ, đến đỉnh lễ dưới chân Phật rồi đứng sang một bên.

LUẬN

Chư Thiên ngay khi sinh ra, đã có 3 điều tự biết, đó là:

• Biết mình từ đâu đến.

• Biết mình đã gieo trồng những phước đức gì.

• Biết rõ công đức của mình đã làm trong quá khứ.

Hỏi: Làm sao chư Thiên có thể tự biết được Túc Mạng mình?

Đáp: Do sinh báo mà chư Thiên có được 5 thần thông, nên tự biết được Túc Mạng của mình.

Lại nữa, do thần lực của Phật mà chư Thiên biết được Túc Mạng của mình, sinh tâm hoan hỷ đến đỉnh lễ Phật.

Trong loài người, cũng có người do sinh báo mà biết được Túc Mạng của mình, như trường hợp các vị Chuyển

Luân Thánh Vương. Cũng có người nhờ nương theo thần lực của Phật mà biết được.

Hỏi: Người sinh ra ở đời phải trải qua 9 tháng trong thai mẹ, phải được cho bú, cho ăn, nuôi dưỡng cho đến 10 tuổi mới được vững vàng. Như vậy làm sao chỉ nương theo Thần Lực của Phật mà có thể từ phương xa đến nơi chỗ Phật được?

Đáp: Lối sinh ra đời trong 5 đạo chúng sinh đều khác nhau.

• Hàng chư Thiên và hàng chúng sinh ở Địa Ngục, Ngạ Quỷ có 2 lối sinh. Đó là Thai Sinh và Hóa Sinh.

• Người và súc sinh có 4 lối sinh. Đó là Thai Sinh, Hóa Sinh, Noãn Sinh và Thấp Sinh.

Ví như Tỳ Xá Khư, mẹ của Di Già La, sinh ra 32 trứng, nở ra 32 người con trai. Di Già La là người con trai lớn nhất. Đây là trường hợp noãn sinh.

Lại ví như Sa La Bà Ly sinh ra một Chuyển Luân Thánh Vương từ trên đỉnh đầu của mình. Đây là trường hợp thấp sinh.

Lại ví như trong Chúng Tỳ Kheo Ni của Phật có một vị Tỳ Kheo Ni tên là A La Bà từ trong đất tự hóa sinh.

Vào thời kiếp sơ, loài người đều được sinh ra đời theo lối hóa sinh, rồi về sau lại thường theo lối thai sinh.

Hàng chư Thiên sinh ra theo lối hóa sinh, có sinh báo thần thông nên từ phương xa có thể đi đến chỗ Phật được.

KINH

Ở hằng sa thế giới khắp 10 phương cũng hiện ra 6 điệu chấn động, khiến các loại Ngạ Quỷ, Súc sinh cùng các chúng sinh khác trong Tám Nạn* đều được giải thoát, sinh lên cõi Trời Dục Giới.

LUẬN

Hỏi: Nếu Đức Phật Thích Ca Mâu Ni có Đại Thần Lực rộng độ được hết thảy chúng sinh trong khắp 10 phương thì cần gì đến các Đức Phật khác nữa?

Đáp: Chúng sinh vô lượng, căn tính không đồng đều nhau, có người đã thuần thục, có người chưa thuần thục. Ví như trong kinh Thanh Văn có chép mẩu chuyện về Ngài Xá Lợi Phất như sau:

Ngài Xá Lợi Phất có nhân duyên với các đệ tử của Ngài, cho nên chỉ có Ngài mới độ được các người ấy, đến các Đức Phật cũng chẳng độ được họ.

Lại nữa, có chúng sinh có nhân duyên với Đức Phật này, mà chẳng có nhân duyên với các Đức Phật khác. Chúng sinh vô lượng, thế giới vô tận, nên Phật độ chúng sinh cũng vô tận.

———

* Tám nạn gồm:

1/- Địa Ngục.

2/- Ngạ Quỷ.

3/- Súc sinh

4/- Châu Bắc Cu Lô vì quá sung sướng, khó tu.

5/- Vô Tưởng Thiên vì chẳng có tư tưởng, khó tu.

6/- Đui, Điếc, Câm.

7/- Thế Trí biện Thông vì ỷ thông minh biện bác, khó tu.

8/- Sinh trước Phật, sinh sau Phật.

KINH

Lúc bấy giờ, khắp 3000 Đại Thiên Thế Giới, kẻ mù bẩm sinh thấy được, kẻ điếc nghe được, kẻ câm nói được, kẻ cuồng được tỉnh lại, kẻ loạn được định tâm, kẻ nghèo nàn đói khát được ấm no, kẻ bệnh được lành, kẻ tàn tật được 6 căn đầy đủ.

LUẬN

Hỏi: Chúng sinh chịu vô lượng khổ đau. Như vậy, nếu Phật có Đại Thần Lực thì sao không làm cho hết thảy chúng sinh được giải thoát?

Đáp: Hết thảy chúng sinh đều được cứu độ. Trên đây chỉ nói sơ lược phần thô mà thôi.

Hỏi: Nói người mù thấy được là đủ rồi, sao còn nói người mù bẩm sinh thấy được làm gì nữa?

Đáp: Người mù bẩm sinh, vừa sinh ra đã bị mù là do nhân đời trước có tội nặng. Tội nặng mà còn được cứu độ huống nữa là tội nhẹ, người mù bẩm sinh còn thấy được, thì đương nhiên người mù trong những trường hợp khác đều thấy được cả.

Người mù bẩm sinh do đời trước đã làm các tội nặng như sau:

- Phá mắt hoặc móc mắt chúng sinh. Phá mắt Chính kiến, nghĩa là chẳng tin có tội phước. Hạng người ấy, khi chết đọa vào Địa Ngục, sau sinh lại làm người thì bị mù mắt ngay trong thai mẹ.

- Phá hoặc trộm cắp các bảo châu, đèn đuốc ở các tháp thờ Phật, thờ Bích Chi Phật hoặc thờ các bậc Thánh.

Như vậy có đủ các thứ nhân duyên nghiệp tội khiến chúng sinh hoặc vừa sinh ra đã bị mù, hoặc lớn lên bị tai nạn mà bị mù. Những chúng sinh này, nhờ Thần Lực của Phật đều được sáng mắt.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị điếc?

Đáp: Vì đời trước được thầy dạy dỗ mà chẳng chịu học, chẳng chịu nghe lời thầy, mà còn trở lại oán giận thầy nữa. Do nhân duyên vậy mà bị điếc.

Lại nữa, vì đời trước đâm lủng tai chúng sinh, hoặc trộm chuông, trộm trống, trộm chiêng v.v. ở các nơi thờ Phật, thờ Tăng v.v. Bởi nhân duyên vậy mà bị điếc.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị câm?

Đáp: Vì đời trước cắt lưỡi chúng sinh, hoặc cho họ uống các thứ thuốc độc khiến họ không còn nói được.

Lại nữa, vì ngắt lời răn dạy của các bậc cha mẹ, các bậc thầy, hoặc vì chẳng tin có tội phước, phá Chánh ngữ.

Bởi các nhân duyên vậy mà bị câm.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị cuồng?

Đáp: Vì đời trước phá người tọa thiền, phá các nơi tọa thiền hoặc dùng bùa chú khiến kẻ khác khởi sân nhuế đấu tranh, đắm mình trong dâm dục. Bởi nhân duyên vậy mà bị cuồng.

Lại nữa, người quá sâu dày kiết sử, người bị xúc cảm quá mạnh, người bị phong, bị sốt nặng, bị các bệnh nan y cũng có thể trở thành cuồng điên mất trí.

Ví như Tỳ Kheo Kiền Sát Đa, khi còn là Cư Sĩ, bị chết

cùng một lúc 7 người con, quá buồn khổ mà trở thành người cuồng trí. Lại ví như có người Bà La Môn, vừa bị mất mùa, mất sạch tiền bạc, vừa bị chết vợ, nên trở thành người cuồng trí.

Những chúng sinh như vậy, nhờ Thần Lực của Phật đều được tỉnh lại cả.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị loạn tâm?

Đáp: Vì thường niệm điều bất thiện nên bị loạn trí. Ví như người chẳng biết quán Vô Thường, rong ruổi theo thế sự, chìm đắm trong dục lạc, khiến tâm chẳng bao giờ được an lạc.

Những người như vậy, nếu có thiện duyên gần được Chính Pháp, thì tâm liền được an định.

Hỏi: Loạn và cuồng khác nhau như thế nào?

Đáp: Có người tuy chẳng có cuồng mà tâm thường bị nhiễu loạn chẳng có thể tập trung chuyên chú, nên bị mất tâm lực, khiến chẳng có thể được Đạo.

Hỏi: Có bao nhiêu loại người cuồng?

Đáp: Có 2 loại người cuồng. Đó là:

• Người cuồng mà ai nhìn thấy cũng biết.

• Người có tâm ác độc, tà vạy mà người khác trông thấy khó nhận biết ra được.

Trong kinh có chép mẩu chuyện sau đây:

Ở bên Nam Thiên Trúc, có vị Pháp Sư ngồi trên tòa cao thuyết giảng về “5 giới”. Trong Hội có rất nhiều người Ngoại Đạo ngồi nghe giảng.

Lúc bấy giờ, có một vị vua nạn hỏi: “Y theo lời ngài thuyết giảng, thì người uống rượu cũng người đem rượu cho người khác uống đều bị quả báo điên cuồng như nhau. Như vậy, ắt là số người cuồng phải nhiều hơn số người có chính ý. Nhưng vì sao ở đời nay, số người có chính ý lại nhiều hơn số người cuồng?”

Hàng Ngoại Đạo nghe như vậy, rất vui mừng, nghĩ rằng Pháp Sư ở trên tòa chẳng sao giải đáp được. Họ nói lớn rằng: “Hay thay! Câu hỏi của vị vua rất sâu sắc, người ngồi trên tòa cao chắc chắn chẳng sao trả lời được”.

Pháp Sư ngồi trên tòa cao lấy tay chỉ thẳng về phía các Ngoại Đạo rồi tiếp tục thuyết giảng. Nhà vua liền hiểu ý của Pháp Sư, còn hàng Ngoại Đạo thì đắc chí cho rằng Pháp Sư vì chẳng có thể trả lời được nên nói lảng sang chuyện khác. Nhà vua bèn nói với các Ngoại Đạo rằng: “Pháp Sư ngồi trên tòa cao đưa tay chỉ về phía các ông là đã giải đáp xong lời vấn nạn của tôi rồi vậy. Vì muốn giữ thể diện cho các ông mà Pháp Sư không nói vậy thôi”. Rồi nhà vua nói tiếp: “Các ông trần truồng bôi đất cát cùng lên mình, nhổ tóc, nằm gai, mùa Đông nằm trên băng, mùa hạ nằm trên lửa… Tu hành như vậy chẳng phải là cuồng tướng hay sao? Lại nữa, các ông nói bán thịt, bán muối là trái với pháp Bà La Môn, thế nhưng khi tế trời các ông lại bán trâu sắm lễ vật mà vẫn cho là đúng pháp. Lại nữa, các ông còn nói tắm nước sông Hằng sẽ được sạch các tội cấu, Những việc chẳng có nhân duyên mà gượng ép làm nhân duyên đều là cuồng tướng vậy. Nay pháp sư không nói, nhưng các ông chấp tà kiến nói trên là đã cuồng rồi vậy”.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị lâm vào cảnh đói khát.

Đáp: Vì đời trước mỏng phước đức mà đời nay bị đói khát; hoặc vì đời trước có cướp giật thức ăn của Phật, của các vị A La Hán, của chúng Tăng, của cha mẹ mà ăn, nên nay bị đói khát.

Hỏi: Vì sao có người có tội, bị đói khát, mà nay lại được gặp Phật?

Đáp: Đó là do nghiệp báo của chúng sinh không đồng nhau. Có người có nhân duyên thấy Phật, lại chẳng có nhân duyên được no đủ, có người có nhân duyên được no đủ, lại chẳng có nhân duyên được thấy Phật.

Trong kinh có chép mẩu chuyện sau đây:

Vào thời Phật Ca Diếp, có hai anh em xuất gia cầu đạo. Một người tinh tấn trì giới tụng kinh, tọa thiền. Một người rộng tu các phước nghiệp. Đến khi đức Phật Thích Ca Mâu Ni ra đời, một người sinh làm trưởng giả, một người sinh làm con voi trắng to lớn có sức công phá giặc. Người trưởng giả xuất gia được đạo, đắc quả A La Hán, nhưng vì phước bạc, nên đi khất thực rất khó khăn. Một hôm, đạo nhân ôm bình bát đi ngang qua chỗ voi trắng, thấy voi được cung cấp thức ăn uống quá đầy đủ, liền nói với voi: “Ta và ngươi đều có tội cả”.

Voi thông cảm lời nói ấy, nhịn đói, chẳng ăn uống gì suốt 3 ngày. Người giữ voi lo lắng, đi tìm vị đạo nhân than rằng: “Ngài đã nói gì, mà khiến voi bỏ ăn, bỏ uống vậy?”

Đạo nhân đáp: “Vào thời Phật Ca Diếp, tôi và voi trắng là hai anh em ruột. Anh em tôi cùng xuất gia cầu đạo. Tôi chỉ lo trì giới, tụng kinh, mà chẳng lo bố thí, còn em tôi chỉ lo bố thí và tu phước. Đời nay, em tôi sinh làm voi trắng

được ăn uống đầy đủ, còn tôi nay đã được Đạo nhưng khất thực rất khó khăn, bởi nhân duyên vậy, nên nay tôi được gặp Phật, mà vẫn chẳng được ăn uống no đủ”.

Hỏi: Vì sao nói “Chúng sinh thấy Phật liền được no đủ”?

Đáp: Có thuyết nói “Phật dùng Thần Lực, khiến chúng sinh được no đủ”.

Có thuyết lại nói “Quang minh của Phật chạm vào chúng sinh khiến họ chẳng còn thấy đói khát”.

Có thuyết lại nói “Do nhất tâm niệm Phật, mà chúng sinh được no đủ, chẳng còn bị đói khát nữa”.

Hỏi: Vì sao nói “Chúng sinh thấy Phật, liền được lành bệnh”?

Đáp: Bệnh có hai thứ đó là:

- Bệnh ở bên trong, do các kiết sử phiền não nặng nề gây ra, hoặc do “tạng phủ không được điều hòa gây ra”.

- Bệnh ở bên ngoài, do bị cướp đoạt, đánh đập, đâm chém, trụy lạc… gây ra.

Hoặc do ăn uống không điều độ, do dầm mưa dãi gió, đi đứng bất thường… gây ra.

Có đến 404 thứ bệnh do 4 đại gây ra vậy. Chỉ có nương theo Thần Lực của Phật mới khiến các bệnh lành dứt được.

Trong kinh có chép mẩu chuyện sau đây:

Tại thành Xá Bà Đề, có một vị cư sĩ thỉnh Phật và chư Tăng thụ trai ngay ở tịnh xá. Phật chỉ ở tịnh xá dùng bữa trong 5 trường hợp. Đó là:

• Phật sắp nhập định.

• Phật sắp thuyết pháp cho chư Thiên nghe.

• Phật sắp đi thăm phòng của chư vị Tỳ Kheo.

• Phật sắp kiết giới cho các Tỳ Kheo chưa kiết giới.

Lúc bấy giờ Phật đi thăm các phòng, thấy có một Tỳ Kheo bệnh mà chẳng có ai chăm sóc. Phật hỏi vị Tỳ Kheo: “Người đang bị bệnh gì? Sao chẳng có ai đến chăm sóc cho ngươi cả vậy?”

Vị Tỳ Kheo đáp: “Bạch Thế Tôn! Vì trước đây con thấy người khác bệnh mà con lười biếng chẳng chăm sóc, nên nay con bị bệnh chẳng ai đến chăm sóc cho con cả”.

Phật dạy: “Nay TA chăm sóc cho ngươi”.

Nói xong Phật bảo người mang nước đến thoa lên thân của Tỳ Kheo khiến cơn bệnh giảm dần, thân tâm trở lại an lạc. Phật đưa vị Tỳ Kheo ra khỏi phòng tắm rửa, thay y áo, rồi bảo trải tọa cụ cho ngồi.

Xong Phật dạy vị Tỳ Kheo rằng: “Từ lâu ngươi chẳng tinh tấn tu hành, nay mới phải chịu quả báo khổ đau như vậy. Nếu vẫn tiếp tục biếng nhác, giải dãi không tinh tấn, thì về sau còn phải chịu nhiều khổ đau hơn nữa”.

Vị Tỳ Kheo nghe lời Phật dạy, thành tâm niệm ơn Phật, tức thì các khổ đau đều dứt, thân tâm liền được an lạc.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “do Thần Lực của Phật mà các bệnh được tiêu trừ”.

Hỏi: Do nhân duyên gì mà bị tàn tật?

Đáp: Vì đời trước đã phá hủy thân thể của người

khác, hoặc đã phá hủy hình tượng của các Đức Phật, của các bậc Thánh, mà nay phải thụ khổ báo, mang thân tàn tật.

Lại nữa, do các hành vi xấu ác ở đời trước, mà đời nay phải thụ khổ báo, sinh ra đời với thân hình xấu xí, các căn chẳng được đầy đủ.

Lại nữa, do ở hiện đời bị nạn cướp bóc, giặc giã, hoặc bị tra tấn, hoặc bị mắc bệnh hiểm nghèo, khiến phải mang thân tàn phế.

Những người như vậy, nhờ ân đức của Phật, được các căn đầy đủ. Trong kinh có chép mẩu chuyện sau đây:

Ở trong thành Xá Vệ, có một người con của anh vua Ba Tư Nặc tên là Kiền Chỉ, đoan chính, mạnh mẽ, tâm tính đôn hậu. Bà Hoàng Hậu trông thấy liền sinh tâm đắm trước, nhưng lại bị khước từ. Bà Hoàng Hậu nổi giận, sàm tấu với nhà vua. Vua Ba Tư Nặc tin lời bà Hoàng Hậu, liền truyền đem Kiền Chỉ chặt tay chân, vứt thây ngoài đồng hoang. Đêm đến, có bầy chó sói tìm đến ăn thịt. Phật biết sự việc, liền chiếu quang minh đến tận nơi đó. Tức thì thân hình Kiền Chỉ được lành lặn, bình phục lại như cũ, tâm hoan hỷ an lạc. Rồi sau đó Phật lại nói pháp cho nghe, khiến Kiền Chỉ liền được Đạo. Kiền Chỉ theo Phật về tịnh xá Kỳ Hoàn, nói với mọi người biết là “ông đã bị chặt tay chân, vứt thây ngoài đồng hoang, may nhờ Phật phóng quang mà thân ông trở lại bình phục như cũ”, và nguyện “đem thân ông bố thí, cúng dường Phật, Tăng”

Vua Ba Tư Nặc nghe tin, đến tận tịnh xá Kỳ Hoàn nói với Kiền Chỉ rằng: “Ta xin sám hối tội lỗi với ngươi. Ngươi

là người vô tội, bị hàm oan đến phải chịu cực hình thảm khốc đến vậy. Ta hứa phân chia cho ngươi một phần lãnh thổ để ngươi cai trị.”

Kiền Chỉ đáp: “Tôi đã nhàm chán cuộc đời, mà xét kỹ, vua cũng chẳng có tội gì cả. Chỉ vì đời trước tôi gây tội nên đời nay phải chịu khổ báo vậy thôi. Thân này đã bị tàn phế, nhờ quang minh của Phật mà được lành lặn như cũ, nên tôi nguyện đem thân này cúng dường Phật và Tăng.”

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “nhờ quang minh của Phật mà người tàn tật được bình phục.”

KINH

Hết thảy chúng sinh đều phát tâm bình đẳng, xem nhau như cha mẹ, anh chị em, như bạn bè, như thiện tri thức. Hết thảy đều hành mười thiện nghiệp đạo, tịnh tu phạm hạnh, chẳng sinh tâm uế nhiễm, trở nên khoan khoái như vào Đệ Tam Thiền. Hết thảy đều phát trí tuệ tốt, thọ trì giới luật tốt, tự kiềm chế, chẳng còn làm nhiễu loạn nhau.

LUẬN

Hỏi: Chúng sinh chưa được ly dục, chưa có thiền định, chưa có 4 Vô Lượng Tâm, thì làm sao có được tâm bình đẳng?

Đáp: Đây chưa phải là bình đẳng trong Thiền Định, mà chỉ y theo pháp thế gian mà nói. Có nghĩa là chẳng còn oán giận, chẳng còn sân nhuế, chẳng còn tham lam… chỉ

láyA thiện tâm đối đãi với nhau, cho nên gọi là bình đẳng vậy.

Lại nữa, như trong kinh nói “Giữ tâm bình đẳng là thấy người già thì xem như cha mẹ, thấy người lớn tuổi thì xem như anh chị, thấy người nhỏ thì xem như em, thấy người cùng trang lứa thì xem như bạn bè… Do tâm bình đẳng như vậy nên xem tất cả chúng sinh đều là thân thuộc của mình vậy.

Hỏi: Chẳng phải cha mẹ mà xem như cha mẹ. Như vậy có phải là vọng ngữ chăng?

Đáp: Chúng sinh trong vô lượng kiếp, đã từng là cha mẹ, anh chị em, bà con thân thuộc, bè bạn… của nhau.

Lại nữa, ở nơi Thật Tướng, thì chúng sanh trong vô lượng thế giới đều bình đẳng với nhau cả. Chỉ do điên đảo chấp Ngã, mà còn phân biệt người này là cha, là mẹ, là anh, là chị, là em, là bạn… Nếu lấy thiện tâm mà đối đãi nhau, thì lại càng phải thân thiết với nhau nhiều hơn nữa. Ví như thấy một đứa trẻ, nết na hiền lành, hay côi cút, nhiều người muốn đem nó về làm con nuôi vậy.

Như bài kệ thuyết:

Xem người già như cha mẹ

Người lớn tuổi như anh chị

Mọi người đều là thân thuộc

Như vậy mới là bình đẳng.

Lúc bấy giờ, với tâm bình đẳng, hết thảy mọi chúng

sinh đều thực hành 10 Thiện Nghiệp Đạo gồm 3 nghiệp thân, 4 nghiệp khẩu, và 3 nghiệp ý.

3 nghiệp thân gồm: không sát – không đạo (trộm cắp) – không tà dâm.

4 nghiệp khẩu gồm: không vọng ngữ - không lưỡng thiệt – không ỷ ngữ - không ác khẩu.

3 nghiệp ý gồm: không tham – không sân – không si.

Hầu hết mọi chúng sinh đều tự mình hành 10 Thiện Nghiệp Đạo cùng khuyên mọi chúng sanh khác hành 10 Thiện Nghiệp Đạo.

Hỏi: 3 hạnh sau chẳng phải là Nghiệp Đạo. Như vậy vì sao lại nói chung hết thảy 10 hạnh đều là Thiện Nghiệp Đạo cả?

Đáp: 3 hạnh ấy chẳng phải là Nghiệp Đạo, nhưng làm duyên khởi cho nghiệp.

Hỏi: Đã nói thực hành 10 Nghiệp Đạo rồi, sao còn nói “tịnh tu Phạm Hạnh” làm gì nữa?

Đáp: Có người thực hành 10 Thiện Nghiệp Đạo, nhưng vẫn chưa đoạn sạch dâm dục, cho nên nay tán thán “sự tịnh tu Phạm Hạnh, chẳng còn sinh tâm uế nhiễm.”

Hỏi: Thế nào gọi là “Lạc”?

Đáp: Lạc có 2 thứ. Đó là: Nội Lạc và Niết Bàn Lạc.

• Nội Lạc là niềm vui ở bên trong, chẳng phải do duyên ngoại trần, mà do tu Phạm Hạnh, do hành tâm bình đẳng, mà có. Nội Lạc chẳng phải là thứ lạc thông thường của chúng sinh trong 3 cõi.

Ví như hành giả vào Tam Thiền được sinh Hỷ Lạc; hành giả hành Bát Nhã Ba La Mật, quán hết thảy phá tướng đều chẳng có sanh diệt, được Thật Trí Huệ, được tâm Vô Tướng, tâm không trụ chấp 3 cõi mà sinh lạc.

- Niết Bàn Lạc, như lời Phật dạy là Đệ Nhất Lạc. Lạc này còn được gọi là Đệ Tam Thiền Lạc.

Có 2 trường hợp sanh lạc:

• Do có thọ, mà sanh lạc.

• Do dứt các thọ, mà sanh lạc.

Khi chẳng còn vướng mắc 5 “ấm thân” nữa, thì liền dứt được các thọ, được Vô Dư Niết Bàn.

Nên biết Sơ Thiền và Nhị Thiền cũng có lạc, nhưng chẳng bằng được Tam Thiền. Vì sao?

Vì Sơ Thiền có Lạc Căn và Hỷ Căn. 5 thức ngoài tương ưng với Lạc Căn, còn ý thức thì tương ưng với Hỷ Căn.

Nhị Thiền có ý thức tương ưng với Hỷ Căn.

Tam Thiền có ý thức tương ưng với Lạc Căn.

Như vậy, trong cả 3 Thiền, chỉ có Tam Thiền là có ý thức tương ưng với Lạc Căn mà thôi.

Chỉ có ý thức tương ưng với Lạc Căn, mới đầy đủ, còn 5 thức ngoài tương ưng với Lạc Căn là chưa đầy đủ. Cho nên, trong kinh nói “khoan khoái như vị Tỳ Kheo nhập Đệ Tam Thiền.”

Hỏi: Vì sao nói “Hết thảy đều phát trí tuệ tốt, thọ trì giới luật tốt, tự kiềm chế, chẳng còn làm nhiễu loạn nhau”?

Đáp: Khi ý thức đã tương ưng với Lạc Căn rồi, thì tâm được hoan hỷ, chẳng còn đắm trước, sự hiểu biết được chân chính, cho nên kinh nói “được trí huệ tốt”. Có được sự trí huệ tốt rồi mới thọ trì giới luật tốt, tự kiềm chế được mình, chẳng còn muốn làm nhiễu loạn người khác nữa.

Hỏi: Thọ trì giới luật là đã tự kiềm chế rồi. Vì sao còn nói thêm “Tự kiềm chế, chẳng còn làm nhiễu loạn nhau”?

Đáp: Thân Khẩu thuần thiện là “trì giới tốt”. Kiềm thúc thân tâm vào sự thuần thiện đó, mới gọi là “tự kiềm chế”. Tự kiềm chế rồi, thì chẳng còn làm nhiễu loạn chúng sinh nữa. Vì sao? Vì hết thảy các công đức đều nhiếp về “Giới, Định, Huệ” của thân. Như trì giới tốt đẹp là nhiếp về Thân Định, chẳng còn nhiễu loạn chúng sinh là nhiếp về Thân Huệ.

Hỏi: Vì sao nói “trì giới tốt đẹp”?

Đáp: Vì có nhiều người trì giới nhưng chẳng phải là trì giới tốt đẹp. Ví như có người Bà La Môn nhiễm chấp các pháp thế gian, cho rằng “bỏ nhà ra đi là trì giới tốt đẹp” hoặc cho rằng “đem sức mình làm ra các của cải vật chất là trì giới tốt đẹp v.v.” Họ lại xem các người xuất gia đi khất thực, chẳng có tự mình lảm ra của cải để tự nuôi sống thân, là chẳng có được các công đức. Như vậy là họ đã hủy báng người trì giới tốt đẹp.

Lại nữa, có người chấp các pháp thế gian, cho rằng “thưởng thiện, phạt ác, không bỏ rơi dòng họ thân thích, lập ra pháp luật để giúp đời, làm các việc có ích là đủ rồi, cần gì phải trì giới tốt đẹp?” Lại nói, “giữ tâm bất động, gặp

người nguy khốn mà chẳng lo cứu cấp, gặp lúc hoạn nạn mà vẫn dửng dưng, thì trì giới tốt đẹp để làm gì?” Như vậy cũng là hủy báng người trì giới tốt đẹp.

Lại nữa, có người nói “có oán mà chẳng báo, có giặc mà chẳng chống, gặp kẻ ác mà chẳng trị, cứ an nhiên vô sự, thì thật là vô ích, sao nói là chẳng làm nhiễu loạn chúng sinh?”; hoặc làm kệ châm biếm, như:

Làm người không dũng kiện.

Chẳng lợi ích cho đời

Gặp nạn nhân chẳng cứu

Chẳng khác tượng gỗ đất.

Họ dùng mọi đủ lời lẽ không tốt đẹp để hủy báng người trì giới tốt đẹp, như vậy họ chẳng hiểu được diệu nghĩa “phát trí huệ tốt, trì giới tốt, tự kiềm chế, chẳng làm nhiễu loạn chúng sinh”. Họ chẳng biết rằng “người hành các pháp thiện ấy, được tâm an ổn, chẳng có sợ hãi các ách nạn, chẳng có sinh phiền não, được người khen ngợi, ái kính, thẳng đường về Niết Bàn tịch tịnh. Khi mạng chung vẫn giữ được tâm hoan hỷ, chẳng có gì lo sợ. Dù chưa được vào Niết Bàn, cũng được sanh vào cảnh giới an lành, như được sanh lên cõi Trời.

Bởi nhân duyên vậy, nên nói “Phát trí huệ tốt, trì giới tốt, tự kiềm chế, chẳng làm nhiễu loạn chúng sinh.”

(Hết quyển 8)

Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.