Luận Đại Trí Độ Tập I

Quyển 3. Phẩm thứ nhất tiếp theo: - Trụ Vương Xá Thành (Trú tại Thành Vương Xá) - Ma Ha Tỷ Kheo Tăng (Các Đại Tỳ Kheo Tăng) -Tam chúng (Ba chúng: Tỳ Kheo Ni - Ưu Bà Tắc - Ưu Bà - Di.

Luận Đại Trí Độ

Quyển 3

Phẩm thứ nhất

(Tiếp theo)

Nói về :

Trụ Vương Xá Thành

(Trú tại Thành Vương Xá)

KINH :

Tại thành Vương Xá.

LUẬN :

Hỏi: Vì sao chẳng nói thẳng về BÁT NHÃ mà lại nói về việc “ Phật trú thành Vương Xá” ?

Đáp: Vì muốn cho người nghe sanh lòng tin thanh tịnh, nên cần minh định rõ nơi Phật thuyết kinh BÁT NHÃ BA LA MẬT này. Bởi vậy nên nói về việc Phật trú thành Vương Xá.

Trong kinh thường nói đến 3 chỗ trú là: Thiên Trú, Phạm Trú và Thánh Trú.

Trú pháp của Chư Phật cõi Dục gọi là Thiên Trú. Trú pháp của hàng Phạm Thiên gọi là Phạm Trú. Trú pháp

của chư Phật, Bồ Tát, Bích Chi Phật, A La Hán, cùng các bậc Thánh gọi là Thánh Trú.

Lại nữa, trú trong bố thí, trì giới, thiện tâm gọi là Thiên Trú.

Trú trong từ bi, hỷ xả, 4 vô lượng tâm gọi là Phạm Trú. Trú trong Không, Vô Tướng, Vô Tác Tam Muội gọi là Thánh Trú.

Ngoài 3 chỗ trú trên đây, Phật trú trong Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội, có đầy đủ 10 Phật Lực, 4 Vô Sở Úy, 18 Bất Cọng Pháp, dùng vô lượng trí huệ thuyết 8 vạn 4 ngàn pháp môn nhằm hóa độ chúng sanh.

Như vậy, ở nơi thành Vương Xá, Phật Trú nơi vô lượng công đức mà thuyết kinh BÁT NHÃ BA LA MẬT này.

Hỏi: Rất nhiều thành lớn trong nước đều có cung điện của nhà vua. Vì sao chỉ riêng thành này mang tên “Thành Vương Xá”?

Đáp: Có rất nhiều truyền thuyết về thành Vương Xá.

Lược nêu vài truyền thuyết sau đây:

• Có thuyết nói: Ngày xưa cung thành của nước Ma Già Đà bị lửa thiêu rụi đến 7 lần. Sau mỗi lần cháy, nhà vua lại cho xây dựng một thành mới. Nhưng khi vừa hoàn thành, thì thành lại bị thần lửa đến viếng, chẳng sao giữ được. Nhà vua buồn rầu, bèn triệu tập các quan văn võ, và các bậc nhân sĩ trong nước vào cung để tham khảo ý kiến.

Các vị này hiến kế “nên dời cung thành đi nơi khác”

Sau khi tìm được một vùng đất trang nghiêm, núi non hùng vĩ, nhà vua liền cho xây dựng một cung điện nằm

giữa 5 hòn núi bao bọc chung quanh, tợ như như một lũy thành thiên nhiên vững chắc. Từ đây dân trong nước đặt tên thành mới xây này là thành Vương Xá.

• Có thuyết nói: Ngày xưa có một ông vua nước Ma Gia Đà, hiệu là Bà Tẩu, vì nhàm chán việc đời, nên đã xuất gia tu theo đạo Tiên.

Một hôm, các vị Tiên nhân cùng các Cư Sĩ Bà La Môn luận nghị về nghi thức lễ tế Trời. Các Cư Sĩ bàn nên giết súc vật để làm lễ tế Trời, còn các Tiên nhân thì khuyên chẳng nên sát sanh, chẳng nên cúng rượu thịt.

Muốn cho các Cư Sĩ Bà La Môn tin theo lời khuyên, các Tiên nhân nói: “ Có Đại Vương Bà Tẩu xuất gia tu ở đây, các ngươi chẳng tin được hay sao?”. Nói xong, bèn mời Tiên nhân Bà Tẩu làm trọng tài cho cuộc thảo luận. Khi được hỏi ý kiến, Tiên nhân Bà Tẩu bèn nói rằng: “Theo pháp Bà La Môn, thì phải giết súc vật để làm lễ trong lúc tế Trời”. Các Tiên nhân hỏi “Ngài hãy nói thật ngữ, chẳng nên vọng ngữ mà đắc tội”. Tiên nhân Bà Tẩu nói “Pháp tế Trời, theo kinh sách Bà La Môn, là phải giết súc vật, giết như vậy mà vẫn chẳng có tội”.

Vừa nói dứt lời, thân của Tiên nhân Bà Tẩu bị lún sâu xuống đất, lún dần đến tận lưng.

Các Tiên nhân lại nói “Ngài hãy nói thật ngữ đi, chúng tôi sẽ đem Ngài ra khỏi địa ngục”. Tiên nhân Bà Tẩu tự nghĩ rằng “Ta là bậc Đại nhân, chẳng nên nói hai lời; hơn nữa, trong 4 bộ kinh Vệ Đà của Bà La Môn có nêu đầy đủ các nhân duyên về việc giết súc vật để tế Trời là vô tội. Ta là Bà La Môn, thà chết, chẳng bao giờ Ta hành sai pháp”.

Nghĩ như vậy rồi, Tiên nhân Bà Tẩu vẫn giữ khư khư nguyên ý của mình. Thế rồi, chỉ trong chốc lát, toàn thân ông lún sâu xuống đất; rồi ông bị chôn vùi hoàn toàn dưới đất, và chết luôn.

Từ đó trở về sau, đa số dân trong nước đều tin “ Việc sát sanh để tế Trời là trọng tội”.

Thái Tử Quảng Xá, lên nối ngôi, cũng nhàm chán việc đời, muốn đi xuất gia. Một hôm nhà vua nghe tiếng vọng giữa hư không khuyến nên tu khổ hạnh, và chọn một nơi ở thanh tịnh trang nghiêm.

Một thời gian sau, nhân cuộc đi săn thú rừng, mải miết đuổi theo một con hươu chạy rất nhanh ở đàng trước, nhà vua bị mất liên lạc với đoàn tùy tùng. Chạy đuổi theo con mồi mãi vẫn chẳng sao bắt kịp, nhà vua lạc vào một thung lũng nhỏ nằm gọn giữa 5 hòn núi bao quanh. Nơi đây, thế đất bằng phẳng, cảnh đẹp tuyệt vời, cây cỏ xanh tươi đua nhau đơm hoa kết lá, ao suối trong vùng đều tinh khiết trong xanh. Lại nữa, đâu đâu cũng có hoa trời, hương trời, nhạc trời làm tăng thêm vẻ trang nghiêm hùng vĩ của vùng đất hứa này.

Các quan chờ mãi chẳng thấy vua về, bèn đổ xô đi tìm.

Vừa gặp lại các quan, nhà vua mừng nói rằng: “Vùng đất này quả thật là vùng đất hứa, thật là hy hữu chưa từng thấy. Trước đây, Ta nghe tiếng vọng trong hư không khuyên Ta nên tìm một nơi thanh tịnh trang nghiêm để ở. Vùng đất này đã hội đủ tất cả các điều kiện mong muốn. Ta quyết định xây dựng kinh thành nơi đây”.

Ngay sau đó, nhà vua truyền dạy các quan tiến hành công việc xây cất cung thành.

Thế rồi, thành được dựng lên, và được đặt tên là thành Vương Xá.

KINH :

Ở vùng núi Kỳ Xà Quật.

LUẬN :

Kỳ Xà Quật còn có tên là Thứu Cốc hay Thứu Đầu.

Có thuyết nói rằng “Ở phía Nam thành Vương Xá có rừng Thi Đà chứa nhiều xác chết. Các chim Thứu ở núi Kỳ Xà Quật này thường bay đến khu rừng Thi Đà, tìm ăn các xác chết”.

Có thuyết nói rằng: “ Đứng ở thành Vương Xá, nhìn lên núi Kỳ Xà Quật, thấy đỉnh núi có hình dáng đầu một con chim Thứu”.

Trong 5 ngọn núi, bao quanh thành Vương Xá, thì núi Kỳ Xà Quật là cao hơn hết. Tại sao nơi đây có rất nhiều cây cao, rừng rậm. Các vị Thánh thường đến an trú ở khu rừng này, nhằm xa lánh nơi ồn ào đông đúc ở các thị trấn đông dân cư.

Phật cũng thường ở thành Vương Xá và núi Kỳ Xà Quật, sau những thời gian đi du thuyết. Ở trong thành Vương Xá có rất nhiều người lợi căn, lợi trí, thuần thục thiện căn, mỏng kiết sử và phiền não, nghe được pháp mầu liền sanh tín tâm thanh tịnh, nên Phật thường lưu lại thuyết pháp. Như bài kệ thuyết:

Mặt Trời đem ánh sáng,

Nắng ấm làm hoa nở.

Nhưng hoa chưa đúng thời,

Vẫn chẳng sao khai mở.

Phật cũng lại như vậy,

Thuyết với tâm bình đẳng:

Người tin, tâm liền mở;

Kẻ chưa tin, chưa khai.

Nên pháp của Thế Tôn

Trú trong ba hạng người;

Lợi trí, thuần thiện căn,

Mỏng kiết sử phiền não.

Lại nữa, lúc chưa thành đạo, Phật có đến thành Vương Xá, được vua Tần Bà Sa La tiếp rước rất trọng hậu, và thỉnh Phật, khi đã chứng đạo quả, thì trở lại nơi đây để hóa độ ngài. Sau khi thành đạo, Phật trở lại thành Vương Xá thuyết pháp, và thu nhận đệ tử. Vua Tần Bà Sa La là vị vua đầu tiên quy y theo Phật.

Vua đem cảnh vườn Trúc Lâm và xây dựng nhiều tịnh xá cúng dường Phật và Tăng Đoàn.

Hỏi: Ngoài thành Vương Xá, Phật còn trú ở những thành nào khác nữa?

Đáp: Phật còn trú ở thành Xá Bà Đề (còn gọi là thành Xá Vệ).

Xá Bà Đề là kinh đô nước Kiều Tát La, gần Ca Tỳ La Vệ. Vua nước Kiều Tát La, lúc bây giờ, là Ba Tư Nặc, từng giao hảo thân thiện với vua Tịnh Phạn, từ khi Phật chưa thành đạo. Sau khi Phật thành đạo, vua Ba Tư Nặc quy y

với Phật, và trở thành một trong những vị vua hộ pháp thuần thành nhất đương thời.

Lại nữa, ở thành Xá Bà Đề có vườn Cấp Cô Độc gồm nhiều ngôi tịnh xá, rất thuận tiện cho việc tu học của Tăng Chúng.

Trong một cuộc nói chuyện với vua Tần Bà Sa La, Phật có dùng kệ trả lời nhà vua rằng:

Có quốc độ tuyệt đẹp,

Ở cạnh núi Tuyết Sơn,

Phong phú, nhiều bảo vật,

Tên gọi là Kiều Tát La.

Là dòng dõi họ Thích,

Ta sinh gần nước đó;

Nhàm chán “Sanh, Già, Chết”

Ta xuất gia tìm Đạo.

Vua Tần Bà Sa La, vị Quốc Chủ nước Ma Già Đà, thường trú tại thành Vương Xá. Vua Ba Tư Nặc, vị Quốc Chủ nước Kiều Tát La, thường trú tại thành Xá Bà Đề. Phật là vị pháp Chủ, nên thường hay trú ở cả hai thành Vương Xá và Xá Bà Đề.

Hỏi: Thành Ca Tỳ La Vệ là nơi Phật đản sanh. Vì sao Phật không thường trú tại nơi đây?

Đáp: Phật đã sạch kiết sử, chẳng còn ái nhiễm. Đối với Phật, thì oán thân đều bình đẳng. Tuy nhiên, ở thành

Ca Tỳ La Vệ còn rất nhiều thân thuộc và đệ tử trong dòng họ Thích chưa ly dục. Do vậy, nên Phật chẳng muốn lui tới gần gũi họ, sợ họ sanh tâm nhiễm trước.

Khi trở về nước, Phật đã nhận ngay anh em Ngài Ca Diếp và hơn cả ngàn Bà La Môn làm đệ tử. Vua Tịnh Phạn thấy các Tỷ Kheo xuất gia theo Phật, phần lớn gốc Bà La Môn, trước tu theo pháp khổ hạnh, thân hình tiều tụy, không thể làm rạng danh đức Thế Tôn, nên đã truyền tuyển chọn những người trẻ dòng họ Thích xuất gia theo Phật.

Đa số các Tỳ Kheo này chưa được tín tâm thanh tịnh, chưa ly dục, nên Phật không muốn để họ gần gia đình, sợ họ sanh tâm nhiễm trước như đã nói trên đây.

Lại nữa, thành Ca Tỳ La Vệ là nơi Phật đản sanh. Ở đây có rất nhiều người đã trồng thiện căn lâu đời, trí huệ đã thuần thục, nên Phật chỉ cần ở lại thuyết pháp trong thời gian ngắn. Trái lại, thành Xá Bà Đề rộng lớn, có đến 9 ức nhà. Dân cư ở đây quá đông đúc; có người thiện căn đã thuần thục, có người thiện căn chưa thuần thục, nhưng vì họ đã học nhiều kinh thơ của Ngoại Đạo, nên dù có lợi căn lợi trí, mà phần đông đều rơi vào lưới tà kiến, theo đủ hạng thầy, thờ đủ hạng Trời, hạng Thần… Bởi nhân duyên vậy, nên Phật phải ở lại thành Xá Bà Đề lâu hơn để giáo hóa họ.

Hỏi: Vì sao giữa 2 thành Vương Xá và Xá Bà Đề, Phật lại ở thành Vương Xá nhiều hơn?

Đáp: Như trên đã nói “Do muốn báo ơn chỗ sanh thân, mà đức Phật trú ở thành Xá Bà Đề, gần thành Ca Tỳ

La Vệ, là nơi Phật đản sanh”. Như bài kệ thuyết:

Hết thảy luận nghị sư,

Kể cả hàng xuất gia,

Ôm chặt điều mình biết,

Như người nhớ nơi sanh.

Mặc khác, Phật đã chứng thành Đạo quả, trở thành bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác ở dưới cội Bồ Đề, bên sông Ni Liên Thuyền, xóm Âu Lâu Tần La, gần thành Vương Xá. Do muốn báo ơn nơi thành tựu Pháp Thân, nên phần nhiều Phật trú tại thành Vương Xá. Như bài kệ thuyết:

Chư Phật quá khứ,

Hiện tại, vị lai,

Đều cúng dường Pháp,

Đều tôn kính Sư.

Vì Pháp Thân thù thắng hơn Sanh Thân, nên trong 2 thành thì Phật thường hay trú ở thành Vương Xá nhiều hơn.

Lại nữa, ở thành Vương Xá có rất nhiều chỗ tọa thiền, mà những nơi khác không có được. Ở cả 5 hòn núi bao quanh thành Vương Xá đều có tịnh xá (như tịnh xá Trúc Viên, tịnh xá Đề Bà La Bạt Thứ v.v…). Trong thời gian đi du thuyết, Phật đã dừng bước ở nhiều thành, nhưng ở các thành ấy ít tịnh xá (như Ba La Nại chỉ có 1, Xá Bà Đề chỉ có 2, Tỳ Xá Ly chỉ có 2, Cưu Diệm Di chỉ có 1 v.v…).

Chung quanh các thành ấy chỉ toàn là rừng thưa, trống trải, ít thích hợp cho việc tọa thiền, kém xa thành Vương Xá.

Lại nữa, ở thành Vương Xá có rất nhiều vị luận sư Ngoại Đạo thường đến đấu lý với Phật, như Phạm Chí Trường Trảo, Phạm Chí Câu Na Đại v.v… đều là những vị đại luận sư, quy tụ nhiều đệ tử. Ở thành Vương Xá cũng có rất nhiều người không tin Phật pháp, ganh ghét Phật,thậm chí có những người muốn hại Phật như Trưởng giả Thi Lợi Khất Đà, Đề Bà, Đạt Đa, vua A Xà Thế v.v… Bối cảnh của thành Vương Xá quá đặc biệt như vậy, nên Phật phải lưu trú nơi đây lâu hơn, để đủ thời gian cảm hóa các hạng người nói trên. Cũng ví như danh y dùng các loại cây cỏ độc để trị bệnh, Phật dùng ngay các tà kiến giải của các luận sư để dẫn họ vào Chánh đạo. Như bài kệ thuyết:

Đã mang danh Sư Tử,

Chúa tể chốn rừng xanh,

Rên la vì trùng chích,

Sao khỏi người cười chê!

Người Trí phải dõng mãnh,

Như Sư Tử gầm oai,

Ngay nơi chốn hổ lang,

Cùng muôn loài dã thú.

Luận sư như cọp dữ,

Phật chẳng chút sợ hãi;

Tuy biết rộng hiểu nhiều,

Chẳng sao sánh được Phật.

Lại nữa, ở thành Vương Xá có rất nhiều bậc trí thức, biết rộng, hiểu sâu, nên Phật đã vì họ trú nơi đây nhiều hơn nơi khác.

Lại nữa, ở thành Vương Xá khi vua Tần Bà Sa La

thỉnh Phật và 1000 vị lậu tận A La Hán vào cung, Phật đã thuyết pháp cho vua nghe. Sau thời pháp, vua liền đắc quả Tu Đà Hoàn, nên đã pháp nguyện thỉnh Phật cùng chúng Tăng về trú tại thành Vương Xá, để vua được gần gũi cúng dường tứ sự. Phật nhận lời thỉnh nguyện của vua Tần Bà Sa La, nên đã cùng Chúng Tăng lưu trú ở thành Vương Xá nhiều hơn các nơi khác.

Lại nữa, ở trong nước Ma Già Đà thì thành Vương Xá là thị trấn lớn nhất và quan trọng vào bậc nhất. Thành này có 12 ức nhà, có nhiều người thông minh, học rộng, mà Phật dự biết trong số những người này sẽ có rất nhiều người được Đạo, nên Phật lưu lại nơi đây nhiều hơn để độ họ.

Lại nữa, ở thành Vương Xá, sự khuất thực dễ dàng vì dân chúng khá giả, sung túc hơn dân chúng các nơi khác. Do 3 nguyên nhân sau đây:

• Vua Tần Bà Sa La phát nguyện cúng dường thức ăn uống cho 1000 vị Tỳ Kheo.

• Có rất nhiều vị Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di thường xuyên phát nguyện cúng dường Chư Tăng.

• Có vị Long Vương A Ba La hộ pháp, thường xuyên làm cho mưa hòa, gió thuận, nên ở các nước Ma Già Đà dân chúng chẳng bao giờ lâm vào cảnh đói kém, vì luôn luôn được mùa gặt hái.

Sau khi Phật nhập Niết Bàn, Ngài Ma Ha Ca Diếp cũng chọn núi này làm nơi kiết tập Pháp Tạng, vì vua A Xà Thế nối chí vua cha, cũng phát nguyện cúng dường 1000 Tỷ Kheo.

Lại nữa, thành Vương Xá có núi bao quanh, có nhiều tịnh xá, rất thuận tiện cho việc tọa thiền; ở giữa vùng đồng bằng sầm uất rất thuận tiện cho việc khất thực; nên các bậc thánh, ưu chỗ nhàn tịnh, thường hay trú ở các tịnh xá các khu rừng quanh thành này.

Hỏi: Vì sao Phật thường hay trú ở núi Kỳ Xà Quật?

Đáp: Trong 5 hòn núi bao quanh thành Vương Xá, thì hòn núi Kỳ Xà Quật có địa thế thuận lợi hơn hết. Vì sao? Vì núi này ở gần thành nhất, dễ dàng cho việc đi khất thực; lại vì dốc khó lên, nên ít người lui tới, dễ dàng cho việc tọa thiền.

Do những lợi thế của núi Kỳ Xà Quật như vậy, mà Ngài Ma Ha Ca Diếp sau khi Phật nhập Niết Bàn, cũng đã chọn núi này:

• Làm nơi kiết tập Pháp tạng.

• Làm nơi nhập diệt của chính Ngài.

Trong kinh có chép: Vào một buổi sáng tinh sương, Ngài Ca Diếp đắp y, mang bình bát vào thành khất thực. Sau khi Ngài trở về đến núi Kỳ Xà Quật, Ngài nói với các đệ tử rằng “Ngày hôm nay Ta nhập Vô Dư Niết Bàn, rồi vào Vô Lậu Thiền Định”.

Hàng đệ tử của Ngài vào thành loan tin. Các Tỳ Kheo cùng các bậc trí thức trong thành đều tụ tập dưới núi Kỳ Xà Quật.

Lúc bấy giờ, Ngài Ma Ha Ca Diếp, từ trong thiền định, bước vào giữa Chúng thuyết về pháp Vô Thường.

Ngài nói: “ Hết thẩy pháp hữu vi đều do duyên hòa

hợp sanh, nên đều là vô thường; vốn là không, nay trở thành có, có rồi sẽ trở thành không. Thân này cũng do duyên hòa hợp sanh, nên cũng là vô thường. Vì vô thường nên là khổ. Vì khổ nên là vô ngã. Vì vô ngã nên người trí chẳng hề chấp đắm ngã và ngã sở. Vì sao? Vì nếu chấp đắm ngã và ngã sở, thì sẽ phải chuốc lấy vô lượng ưu bi, khổ não. Phải nhàm chán thế gian, phải ly các dục, mới có thể vào được Niết Bàn an lạc”.

Nói xong, Ngài đắp y Tăng Già Lê của Phật, cầm bình bát và tích trượng. Rồi như chim Kim Xí Điểu, Ngài bay lượn giữa hư không, hiện vô lượng thần thông, đi đứng nằm ngồi ở khắp bốn phương, trên hiện ra lửa, dưới hiện ra nước.v.v…

Khi biết tất cả trong chúng đã sanh tâm hoan hỷ rồi, Ngài đứng trên núi Kỳ Xà Quật và nói rằng: “Ta đem y bát của Phật vào núi nhập định. Ta nguyện sắc thân của ta đều không tan rã. Đến khi Đức Di Lặc thành Phật, ta sẽ trở lại hóa độ chúng sanh”.

Nói xong, Ngài đi thẳng vào trong đỉnh núi, tợ như đi vào chỗ trống không. Ngài vừa vào xong thì núi liền khép lại như cũ.

Trong vị lai, vào thời Đức Di Lặc, người sẽ thọ 8 vạn 4 ngàn tuổi, thân cao 8 thước. Ngài Di Lặc cao 160 thước, tỏa hào quang rộng khắp 10 dặm. Lúc bấy giờ, chúng sanh thuyết pháp sẽ phát tín tâm thanh tịnh; có vô lượng chúng sanh xuất gia tu học:

• Hội thứ nhất, có 99 ức người được A La Hán.

• Hội thứ hai, có 96 ức người được A La Hán.

• Hội thứ ba, có 93 ức người được A La Hán.

Từ đó về sau có vô số người được độ thoát. Thế nhưng, vì quá sung sướng nên nhân dân càng ngày càng giải đãi, lười biếng, bỏ bê việc tu hành.

Phật Di Lặc thấy chúng sanh như vây, bèn cầm tích trượng đi đến nũi Kỳ Xà Quật, gõ vào thành núi. Tức thì ngọn núi tách làm hai. Ngài Ma Ha Ca Diếp đắp y Tăng Già Lê, từ trong núi bước ra, đảnh lễ Đức Di Lặc rồi bay lượn trên hư không, và từ giữa không trung tự diệt thân mà nhập vào Niết Bàn.

Các đệ tử Đức Di Lặc rất đỗi ngạc nhiên, hỏi Phật rằng: “ Bạch Thế Tôn! Người ấy là ai, thuộc giống người gì mà quá nhỏ như vậy? Vì sao người ấy lại đắp y, mang bình bát và có nhiều thần lực như vậy?”

Phật Di Lặc đáp: “ Người ấy là một đệ tử lớn của Đức Phật Thích Ca trong thời quá khứ. Người ấy tên là Ma Ha Ca Diếp, tu hạnh đầu đà, thiểu dục, tri túc, và cũng là một vị Đại A La Hán. Thời bấy giờ, người chỉ sống 100 tuổi, thân hình nhỏ bé mà làm được việc lớn. Còn các ngươi có thân hình to lớn, lại lợi căn hơn họ, sao chẳng làm được những công đức như vậy?”

Các đệ tử của Di Lặc hổ thẹn, khởi tâm nhàm chán thế gian. Phật Di Lặc bèn vì họ thuyết pháp, khiến có rất nhiều người đắc quả Thanh Văn, có người được Vô Sanh Pháp Nhẫn.

Lại nữa, núi Kỳ Xà Quật là nơi mà các Đức Phật quá khứ, hiện tại và vị lai đều trú ở đó.

Như trong kinh Pháp Lâu Na có chép:

Dù 3.000 Đại Thiên Thế Giới có tiêu hủy đi rồi lại thành trở lại, thì Phật vẫn thường ở núi Kỳ Xà Quật. Nếu người nào có phước đức, có tín tâm thanh tịnh, thì sẽ được thấy chư Phật ba đời vẫn trú tại núi Kỳ Xà Quật. Núi này duyên sanh vô lượng công đức, chư Phật và chư Bồ Tát trong ba đời, thường hay trú nơi đây, chư vị Thiên Long Bát Bộ hằng cung kính, chiêm bái và cúng dường. Như bài kệ thuyết:

Núi Kỳ Xà Quật ấy,

Nơi trú của chư Phật,

Nơi nghỉ của Thánh Nhân,

Nơi bảo tồn Chân Pháp,

Để giáo hóa chúng sanh,

Trừ khổ được giải thoát.

Lại nữa, chính tại núi Kỳ Xà Quật này, các Bồ Tát khắp mười phương đã đến chiêm ngưỡng, cúng dường Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, nghe Phật thuyết pháp. Phật Thích Ca Mâu Ni thường thuyết giảng các kinh Đại Thừa tại núi Kỳ Xà Quật này.

Bởi nhân duyên vậy, nên Đức Thế Tôn chọn núi Kỳ Xà Quật làm nơi thuyết giảng kinh Ma Ha Bát Nhã Tâm Ba La Mật này.

Nói về :

Ma Ha Tỷ Kheo Tăng

(Các Đại Tỳ Kheo Tăng)

KINH :

Cùng với chúng Đại Tỳ Kheo Tăng

LUẬN :

Cùng: ở đây có nghĩa là cùng một thời, cùng một chỗ, cùng một giới, cùng một Đạo.

Đại: (Maha) có nghĩa là lớn, là hơn hết thảy.

Các Tỳ Kheo : nơi đây là những bậc A La Hán lậu tận, có huệ đức lớn, được hết thảy các hàng Trời, Người, A Tu La… đều tôn kính, cúng dường.

Tỷ Kheo : (Bhiksu) là Khất Sĩ. Các vị xuất gia theo Phật đều giữ hạnh thanh tịnh, nuôi sống tự thân bằng cách đi khất thực (xin ăn), để tùy duyên hóa độ chúng sanh.

Trong kinh có chép mẩu chuyện về Ngài Xá Lợi Phất đi khất thực như sau:

Một buổi nọ, Ngài Xá Lợi Phất đi khất thực về, ngồi quay mặt vào vách mà ăn. Lúc Ngài đang ăn, có vị Phạm Chí Tịnh Mục đến chất vấn Ngài. Cuộc đối thoại diễn ra ngay sau đó:

• Ông đang ăn?

• Đúng vậy, tôi đang ăn.

• Ông cúi miệng xuống mà ăn chăng?

• Chẳng phải vậy.

• Ông ngửa miệng lên mà ăn chăng?

• Chẳng phải vậy.

• Ông vuông miệng lại mà ăn chăng?

• Chẳng phải vậy.

• Thế thì ông quay miệng khắp cả bốn phương mà ăn chăng?

• Cũng chẳng phải vậy.

• Ông bác bỏ tất cả bốn lối ăn nói trên đây, như vậy xin ông hãy cho tôi biết pháp ăn của ông như thế nào?

• Người xuất gia mà đem các cây cỏ thuốc để đổi lấy miếng ăn thì gọi là “cúi miệng mà ăn”. Dùng pháp xem sao hạn để đổi lấy miếng ăn thì gọi là “ngửa miệng lên mà ăn”. Đi theo nịnh bợ các nhà giàu có để cầu được miếng ăn thì gọi là “vuông miệng mà ăn”. Dùng các khoa bói toán, bùa chú v.v. để đổi lấy miếng ăn thì gọi là “quay miệng khắp bốn phương mà ăn”.

Tôi chẳng rơi vào bốn pháp ăn bất tịnh đó. Tôi theo pháp ăn khất thực, thanh tịnh để nuôi sống tự thân tôi.

Phạm Chí Tịnh Mục vừa nghe nói đến pháp ăn thanh tịnh như vậy liền sanh tâm hoan hỷ.

Ngài Xá Lợi Phất nhân đó đã thuyết pháp cho Phạm Chí Tịnh Mục nghe. Nghe xong thời pháp, Phạm Chí Tịnh Mục liền chứng đắc quả Tu Đà Hoàn.

Bởi vậy nên các Tỳ Kheo dùng pháp khất thực để nuôi sống tự thân được gọi là Khất Sĩ.

Lại nữa, Tỳ Kheo còn gọi là Bố Ma, làm cho ma phải

khiếp sợ. Khi có một người cạo đầu, đắp nháp y, thọ các giới luật thì các loại ma đều khiếp sợ. Vì sao? Vì ma nghĩ rằng “rồi đây các vị ấy sẽ vào Niết Bàn, chẳng còn bị ma sai sử nữa”.

Tăng: Viết trọn là Tăng Già (Sanga), dịch là Chúng. Một Tỳ Kheo đơn độc không thể được gọi là Tăng được. Phải có nhiều Tỳ Kheo hòa hợp mới được gọi là Tăng. Cũng ví như một cây không thể được gọi là rừng; phải có nhiều cây tụ tập ở một vùng mới được gọi là rừng. Tuy nhiên, không có một vị Tăng thì cũng không hình thành được tập thể Tăng Già; cũng như không có một cây thì cũng chẳng sao có thể tạo lập được một khu rừng.

Theo nghĩa rộng, thì Tăng Già gồm 4 chúng hòa hợp.

Tăng được tôn xưng là Tăng Bảo, một trong ba ngôi Tam Bảo, nếu các Tỳ Kheo giữ đúng các giới luật, diệt trừ hết các lậu hoặc, giữ thân khẩu ý luôn luôn thanh tịnh. Nếu chẳng được như vậy thì chỉ là Danh tự Tăng mà thôi.

KINH :

Trên 5000 vị, đều là những bậc Đại A La Hán

LUẬN:

A La Hán (Arhat)* có nhiều nghĩa:

• Có nghĩa là sát tặc, tức là giết giặc.

• Có nghĩa là ứng cúng, tức là xứng đáng được sự cúng dường.

• Có nghĩa là vô sanh, tức là chẳng còn sanh gì nữa.

Chư vị A La Hán đã tận đoạn các giặc phiền não, tận đoạn hết các kiết sử hữu lậu, nên xứng đáng được sự cúng dường của hàng Trời Người. Lại nữa, vì đã Lậu Tận, nên chẳng còn chìm đắm trong bể sanh tử luân hồi, chư vị A La Hán đã đoạn dứt “Phân Đoạn Sanh Tử”, chẳng còn bị nghiệp dẫn sanh nữa.

(*) Phật cũng đã chứng A La Hán từ bao kiếp trước, nên cũng có danh hiệu là Arhat. Thế nhưng, để phân biệt Phật với chư vị A La Hán, các kinh Đại Thừa không dùng danh hiệu A La Hán để gọi Phật, mà lại dùng danh hiệu A La Ha (dịch là Ứng Cúng).

KINH :

Đã tận các lậu, đã dứt các phiền não, đã được tâm giải thoát, đã được huệ giải thoát.

LUẬN :

A La Hán đã thành tựu đầy đủ Kiến Đế Đạo và Tư Duy Đạo nên đã được tâm giải thoát và huệ giải thoát.

Các hàng hữu học, tuy tâm đã được giải thoát nhưng huệ vẫn chưa được giải thoát, vì còn các kiết sử vụn vặt. Còn các hàng Ngoại Đạo, vì chẳng có đầy đủ các pháp trợ đạo, nên dù muốn cầu Đạo thì cũng không thể thành tựu được. Ví như người hành bố thí để mong cầu được thanh tịnh, hoặc người tế trời để mong cầu được an lạc v.v. là không có đủ các pháp trợ đạo vậy.

Phải có đầy đủ 8 pháp thanh tịnh đạo sau đây:

• Tự giác

• Nghe pháp

• Đọc kinh

• Nhàm chán thế gian

• Sợ chúng sanh khổ

• Sợ khổ sanh làm Trời, làm Người

• Theo thầy hay, bạn tốt học hỏi

• Hành Đại Bố Thí

Hành Ngoại Đạo không có đầy đủ 8 pháp thanh tịnh này nên không rốt ráo được Đạo Giải Thoát. Như bài kệ thuyết:

Biển “Sanh, Già, Chết” rộng mênh mông,

Không công đức, hoặc công đức mỏng,

Chẳng mong gì có thể vượt qua.

Phải hành đạo như lời Phật thuyết.

Trong kinh có chép câu chuyện về ông Phạm Chí Tu Bạt Đà, người đệ tử đắc đạo cuối cùng của Đức Thế Tôn như sau:

Ông Phạm Chí Tu Bạt Đà, 120 tuổi, có đầy đủ 5 thần thông. Vào một đêm, ông nằm thấy một cơn ác mộng (tất cả mọi người đều đui mắt, trần truồng, đứng trong bóng tối; lại nữa, mặt trời rớt xuống, quả đất vỡ tung, biển lớn khô cạn, giông tố làm sụp đổ cả núi đồi…). Ông suy nghĩ về cảnh mộng, rồi đoán chừng như mạng của ông sắp mất. Lúc bấy giờ, có một vị thiện tri thức khuyên ông nên bình tĩnh, chớ nên sợ hãi và nói rằng “cảnh mộng báo điềm rằng Đức Phật sẽ nhập Vô Dư Niết Bàn sau đêm nay”.

Ngay sáng hôm sau, ông Tu Bạt Đà đến xin Ngài A Nan cho ông được vào gặp Phật. Đã ba phen khẩn cầu mà Ngài A Nan vẫn từ chối, đáp rằng “ông chẳng nên vào vì Đức Thế Tôn đã quá suy yếu”.

Phật ở đàng xa nghe như vậy, liền bảo Ngài A Nan rằng “hãy để cho Phạm Chí Tu Bạt Đà đến với ta. Người ấy sẽ là đệ tử đắc đạo cuối cùng của ta đó”.

Lúc bấy giờ ông Tu Bạt Đà được vào hầu Phật, ông thăm hỏi Thế Tôn rồi ngồi sang một bên. Ông suy nghĩ “Ngoại Đạo đã từ bỏ cả ái ân, tài sản, xuất gia cầu đạo mà vẫn không được đắc đạo, duy chỉ có Sa Môn Cù Đàm là đắc đạo thôi”.

Suy nghĩ như vậy rồi ông bèn bạch Phật rằng “Những Lục Sư thường tự xưng là bậc Nhất Thiết Trí, lời ấy có thật chăng ?”

Phật biết ý của Tu Bạt Đà liền thuyết kệ đáp :

Năm ta mười chín tuổi,

Xuất gia tìm học Đạo.

Từ xuất gia đến nay,

Đã trên năm mươi năm,

Tịnh giới, thiền và huệ,

Ngoại Đạo chẳng thể bì,

Phần ít còn chẳng được,

Huống nữa Nhất Thiết Trí.

Này Tu Bạt Đà ! Ở đâu có Chánh Đạo thì ở đó có 4 quả Sa Môn, trong giáo pháp của ta có 8 Thánh Đạo, mà các hàng Ngoại Đạo đều chẳng có”.

Phạm Chí Tu Bạt Đà vừa nghe xong thời pháp liền chứng quả A La Hán. Ông tự nghĩ “Chẳng nên vào Niết Bàn sau Đức Phật”. Rồi ông ngồi kiết già, dùng thần lực tự thiêu và nhập diệt.

Bởi nhân duyên vậy, nên Phật nói “Người không có công đức, hoặc chưa đầy đủ công đức, thì chẳng có thể được độ thoát. Người có nhiều công đức ví như ông thầy thuốc hay, có đầy đủ các loại thuốc, trị được mọi thứ bệnh. Có như vậy mới có thể tự độ và độ tha được.

Hỏi: Kinh nói “phải dứt dứt sạch phiền não ba cõi thì mới được giải thoát”. Sao cũng nói “chỉ đoạn dứt ái nhiễm, là tâm liền được giải thoát”?

Đáp: Ái có sức mạnh to lớn, trói buộc chúng sanh trong ba cõi. Ái ngăn che tâm trí, dẫn sanh các ái phiền não khác. Bởi vậy nên nói “đoạn được Ái là đoạn được hết thảy các Ái phiền não khác”. Lại nói “dứt được Ái là được Tâm Giải Thoát, cũng như dứt được Vô Minh là được Huệ Giải Thoát”.

KINH :

Đã điều phục được tâm ý nhu nhuyến

LUẬN :

Các bậc A La Hán, trong bất cứ tình huống nào cũng vẫn giữ được tâm bình đẳng, không hề bị lay động : Có người đến cung kính, cúng dường, các Ngài chẳng lấy làm thích thú, có người đến chửi mắng đánh đập, các Ngài cũng chẳng sanh tâm oán ghét; được vàng bạc châu báu, các Ngài cũng xem những vật quý giá này như gạch ngói, chẳng có sai khác, dẫn đến có người đến dùng gươm đao chặt tay chặt chân….., các Ngài vẫn sẵn sàng bố thí.

Lại nữa, dâm dục, sân nhuế, kiêu mạn, nghi hối, tà kiến là những phiền não căn bản, đều đã được đoạn trừ nên tâm của các Ngài đã được điều phục nhu nhuyến.

Lại nữa, các Ngài ở nơi chỗ dục mà chẳng bị nhiễm dục, ở nơi chỗ sân nhuế mà chẳng bị nhiễm sân nhuế, ở nơi chỗ si mê, mà chẳng bị nhiễm si mê. Các Ngài luôn luôn điều phục được 6 tình nên tâm của các Ngài đã được điều phục nhu nhuyến. Như bài kệ thuyết:

Người điều được sáu tình,

Như ngựa tốt thuần thục.

Bậc Đại Trí như vậy,

Chư Thiên đều cung kính.

Phàm phu chẳng có thể điều phục được 6 tình. Lại nữa, phàm phu bị dục, sân, mạn, nghi, kiến trói buộc nên tâm chẳng được nhu nhuyến, ví như ngựa chứng khó điều vậy.

KINH :

Các Ngài đều là những bậc “đại long tượng”

LUẬN :

Đại Long Tượng dịch nghĩa từ tiếng Phạn Ma Ha Na Già.

Ma Ha là Đại (lớn). Na Già là Vô Tội (không có tội).

Các bậc Đại A La Hán đã trừ sạch phiền não, kiết sử, nên gọi là không có tội.

Lại nữa, Na Già có nghĩa là Rồng, là Voi. Dưới nước thì rồng là bậc nhất, trên đất thì voi là bậc nhất. Trong Chúng Hội, các Đại A La Hán có huệ đức vào bậc nhất.

Lại nữa, ví như voi chúa, khéo điều, có sức mạnh phá tan được đại quân, xông thẳng vào trận mạc mà chẳng thối

lui, chẳng sợ đao cung, chẳng sợ nước lửa, trước cái chết vẫn chẳng hề nao núng, chẳng hề trốn tránh.

Các vị Đại A La Hán cũng như vậy. Do tu thiền định, trí huệ nên các Ngài có sức mạnh dẹp phá được ma quân, tận trừ các phiền não, kiết sử, dù bị chửi mắng đánh đập cũng chẳng sanh tâm oán giận, trước cái chết đe dọa, gặp nạn nước, nạn lửa cũng vẫn giữ được tâm bình thản, chẳng chút sợ hãi.

Lại nữa, ví như Long Vương, từ trong biển cả xuất hiện, kéo mây che khắp bầu trời, tạo ra những cơn mưa lớn, tưới ướt vạn vật. Chư vị A La Hán từ trong biển lớn thiền định, trí tuệ, giảng hải đám mây từ bi, rưới khắp mưa pháp, khiến chúng sanh đều được thấm nhuần lợi lạc, khiến các đệ tử đều được tăng trưởng thiện căn.

KINH :

Đã làm xong những việc phải làm

LUẬN :

Tu các thiện pháp như tu Tín, Giới, Đinh, Xả… là những việc cần phải làm.

Tu nhuần nhuyễn các thiện pháp này, sẽ được Tinh Tấn, Trí Huệ, Thiền Định, Giải Thoát đầy đủ, nên gọi là đã làm xong.

Lại nữa, các Đại A La Hán đã đoạn sạch cả hai loại phiền não, là Ái Phiền Não, và Kiến Phiền Não, nghĩa là các Ngài đã tận trừ ái nhiễm và kiến chấp. Như vậy nên gọi là “việc phải làm đã làm xong”.

Lại nữa, các Đại A La Hán đã đoạn sạch các pháp

bất thiện và các pháp vô ký, đã thành tựu viên mãn các pháp thiện. Như vậy nên gọi là “các việc phải làm, đã làm xong”.

Lại nữa, các Đại A La Hán đã tu xong Noãn Pháp, Đảnh Pháp, cũng như Thế Đệ Nhất Pháp, đã viên thành các Vô Lậu Căn, đã vào được Kiến Đế Đạo. Như vậy nên gọi là “việc phải làm, đã làm xong”.

Lại nữa, còn Hữu Học, còn Tu Đạo, là còn “việc phải làm”, vào Vô Học Đạo là “đã làm xong”. Mới được tâm giải thoát là còn “việc phải làm”, được tâm giải thoát, và Huệ giải thoát rồi mới là “đã làm xong”. Mới trừ sạch kiết sử để tự lợi là còn “việc phải làm”, vừa độ mình, vừa độ người, đem lại lợi ích cho chính mình và cho cả chúng sanh mới là “đã làm xong”.

KINH :

Thường kham gánh các việc nặng

LUẬN :

Các vị Đại A La Hán thường hay gánh vác những việc nặng nề, mà phàm phu, do còn nặng phiền não chẳng có thể làm được.

Trong Phật pháp, có 2 gánh nặng, đó là tự lợi và lợi tha.

Đoạn sạch các lậu hoặc, tự giải thoát cho riêng mình, thuộc về công đức Tự Lợi. Được Tín, Giới, Xả, Định, Huệ rồi và đem các công đức ấy lợi lạc cho người, gọi là Lợi Tha.

Ví như trâu khỏe mạnh mới có đủ sức chuyên chở

các vật nặng, các vị Đại A La Hán đã đầy đủ căn Vô Lậu, Lực Vô Lậu, đã được Giác Đạo rồi, mới có thể gánh vác được việc lớn trong Phật pháp.

KINH :

Đã được tự lợi

LUẬN :

Thực hành các thiện pháp, trước hết, đem lại lợi ích cho chính mình. Vậy nên, người tu hành xem Tín, Giới, Định, Huệ quý hơn hết thảy các bảo vật ở thế gian. Vì sao? Vì có được công đức ấy, thì đời này và đời sau đều được an lạc, dẫn đến thành Niết Bàn. Như bải kệ thuyết :

Người nào được Trí Huệ,

Được của báu bậc nhất.

Các tài vật thế gian,

Chẳng sao bằng Pháp Bảo

Lại nữa, người nào ở đời này được an lạc, ở đời sau được an lạc là được Niết Bàn thường lạc. Như bài kệ thuyết rằng :

Biết đủ mọi điều, không biết Đạo

Cùng loài cầm thú khác gì đâu !

Người cầu Chánh Trí thấy Đạo Pháp,

Thoát “Sanh, Già, Chết”, vào Niết Bàn.

Lại nữa, hành 8 Thánh Đạo, tu 4 quả Sa Môn, đều là tự lợi. Các vị Đại A La Hán đã đầy đủ đạo nên Đạo và quả nên đã được Tự Lợi.

KINH :

Đã sạch các kiết sử hữu lậu

LUẬN :

Có 3 thứ HỮU : Đó là Dục Hữu, Sắc Hữu và Vô Sắc Hữu.

Dục Hữu là nghiệp trói buộc ở cõi Dục. Sắc Hữu và Vô Sắc Hữu là nghiệp trói buộc ở các cõi Sắc và Vô Sắc.

Có 9 thứ KIẾT: Đó là : Ái – Sân – Mạn – Si – Nghi – Kiến – Thủ – Tật – San.

Các vị Đại A La Hán đã sạch kiết sử, cho nên cũng chẳng còn HỮU. Vì vậy, nên nói “Đã sạch các kiết sử hữu lậu”.

Hỏi: Các vị A La Hán, khi đã sạch kiết sử, thì 5 căn, 5 ấm, 12 xứ, 12 nhập, 18 giới…, có còn gây trở ngại chăng ?

Đáp: Chẳng có trở ngại gì cả. Đây là ở nơi Quả mà nói đến Nhân. Ví như Phật dạy “khi bố thí, cúng dường các thức ăn uống thì sẽ được 5 phước Quả là : Mạng – Sắc – Lực – Biện”. Thế nhưng chẳng phải lúc nào cũng bố thí, cúng dường các thức ăn uống cũng được Phước Quả ấy. Như bài kệ thuyết :

Không ăn, ắt phải chết,

Có ăn, chưa chắc sống.

Bởi vậy nên Phật dạy :

Cho người ăn được phước.

Lại nữa, ví như nói “người ấy ăn cả trăm cân vàng”. Thật ra vàng chẳng phải là thứ có thể ăn được, thế nhưng vàng là Nhân để tạo ra các thức ăn uống. Cũng ví như khi Phật nói “người Nữ là giới cấu”. Chẳng phải người Nữ là

giới cấu, mà Phật muốn nói “người Nữ là Nhân dẫn sanh các giới cấu”

Các vị Đại A La Hán,mặc dù còn chút ít kiết sử lưu dư, nhưng rồi đây sẽ hết, cho nên nói “đã sạch kiết sử hữu lậu”.

KINH :

Do chánh trí, mà được giải thoát

LUẬN :

Trong kinh có chép câu chuyện về Phạm Chí Ma Kiền Đề như sau :

Phạm Chí Ma Kiền Đề đặt thi thể của vị thầy của mình lên một chiếc giường, đem diễu quanh thành thị, và lớn tiếng rao “Ai thấy được thầy của ta sẽ được Đạo thanh tịnh…” Các Tỳ Kheo nghe như vậy, liền về bạch Phật hay. Phật dùng kệ đáp lại như sau :

Tiểu nhân dùng mắt cầu thanh tịnh,

Chỉ là Vô Trí, chẳng phải Chân.

Tâm dày kiết sử cùng phiền não,

Dùng mắt cầu tịnh có được chăng ?

Nếu dùng mắt mà thấy được tịnh,

Công đức, trí huệ có ích gì ?

Tịnh do mắt cầu là tịnh vọng,

Công đức trí huệ, ấy tịnh chân.

Hỏi : Vì sao các bậc A La Hán thường ở bên Phật, mà chẳng đi độ sanh ?

Đáp : Chúng sanh trong khắp mười phương đều cúng

dường, tôn kính Phật. Các vị A La Hán đều thọ ơn quá sâu dày của Thế Tôn nên càng phải cúng dường gấp bội.

Lại nữa, nếu các vị A La Hán luôn luôn ở bên Phật, cung kính cúng dường Phật, diễu quanh Phật, thì ân đức của Phật càng được tôn quý hơn lên. Chẳng khác nào hàng Phạm Thiên thường đi diễu quanh Phạm Thiên Vương, hàng Tam Thập Tam Thiên thường đi diễu quanh Đế Thích, các Tiểu Vương diễu quanh vị Chuyển Luân Thánh Vương v.v.

Hỏi : Các bậc A La Hán đã làm xong những việc phải làm rồi. Vì sao các Ngài vẫn còn ở bên Phật, vẫn còn muốn nghe Phật thuyết pháp ?

Đáp : Tuy rằng “những gì phải làm, đã làm xong”, nhưng các vị A La Hán vẫn còn muốn được gần Phật để được nghe Phật thuyết thêm về pháp Trí huệ thậm thâm, mà chẳng bao giờ nhàm chán. Như trong kinh Ba La Diên, Ngài Xá Lợi Phất có bài kệ hỏi Phật như sau :

Hết thảy hàng Hữu Học,

Cùng các hàng Sổ Pháp,

Hành pháp có khác nhau,

Nguyện xin Phật nói rõ.

Thay vì trả lời trực tiếp, Phật hỏi lại Ngài Xá Lợi Phất rằng: Này Xá Lợi Phất! Thế gian thấy các pháp “có sanh” chăng ?

Ngày Xá Lợi Phất đáp: Bạch Thế Tôn! Có sanh.

Phật dạy: Có sanh tức có diệt. Pháp có sanh tức pháp hữu vi. Hàng Hữu Học còn thấy pháp có sanh có diệt.

Người dùng trí huệ để quán Thật Tướng của các pháp, rõ biết hết thảy pháp đều là Vô Sanh. Người như vậy thuộc về hàng Sổ Pháp.

Lại nữa, Các Hàng Hữu Học, dẫn đến các hàng Vô Học, dù đã được thiền định, trí huệ vẫn mong muốn ở bên Phật để được thêm kiên cố hơn lên… Bởi vậy, nên các vị A La Hán vẫn thường ở bên Phật nghe pháp, mà chẳng bao giờ sanh tâm nhàm chán.

Lại nữa,ví như Sư Tử chúa ở đâu, thì cũng có chúng sư tử vây quanh, Phật là phước điền vô thượng của thế gian, nên Phật ở đâu cũng có hàng đệ tử vây quanh, nghe Phật thuyết pháp vậy.

KINH :

Chỉ riêng Ngài A Nan là còn ở bậc Hữu Học, chứng qua Tu Đà Hoàn.

LUẬN :

Hỏi : Vì sao nói “chỉ riêng Ngài A Nan…” ?

Đáp : Vì Ngài A Nan còn ở bậc Hữu Học, không thuộc vào trong số chư vị A La Hán được tán thán ở đoạn kinh trước đây.

Hỏi : Ngài A Nan là bậc thầy thứ ba của Đại Chúng, đã trải qua nhiều kiếp thân cận Phật, và hộ trì Pháp Tạng. Vì sao mãi cho đến bây giờ, Ngài vẫn chưa ly dục, vẫn còn ở hàng Hữu Học ?

Đáp : Bản nguyện của Ngài A Nan là được trở thành một bậc “Đệ Nhất Đa Văn” trong chúng. Ngài nghe Phật thuyết pháp đến đâu là liền nhớ đến đó, nhớ một cách

thông suốt, rành mạch.

Thế nhưng, trí huệ nhiều mà nhiếp tâm lại ít, nên Ngài, lúc bấy giờ, chỉ muốn là bậc Hữu Học Tu Đà Hoàn.

Lại nữa, do vì muốn làm thị giả của Phật, mà trong thời gian Phật còn tại thế, Ngài luôn nghĩ rằng : “Nếu ta chứng Đạo Vô Lậu quá sớm, thì ta sẽ phải xa Đức Thế Tôn, ta chẳng có thể ở bên hầu hạ Thế Tôn được”. Bởi nhân duyên vậy, nên Ngài A Nan tự chế, không chứng quả Lậu Tận A La Hán.

Lại nữa, Ngài A Nan sanh trưởng trong một gia đình vương giả, giàu sang, phú quý, phước đức vô lượng, ít ai có thể bì kịp, lại là em của Phật, thường ở bên Phật nghe pháp, nên sanh tâm ỷ lại nơi Phật, ít chịu chuyên cần.

Hỏi : Tên “A Nan” do nhân duyên nào mà được đặt ra ? Phải chăng tên ấy do nhân duyên đời trước mà được đặt ra, hay do cha mẹ đặt ra, hay y theo tướng mạo của Ngài mà được đặt ra ?

Đáp : Tên “A Nan” do cả ba nhân duyên ấy mà được đặt ra.

1. Tên “A Nan” do nhân duyên đời trước mà được đặt ra.

Vào một kiếp trước, người thợ đúc ngói tên Quang Minh, là tiền thân của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Lúc bấy giờ có một Đức Phật, hiệu là Thích Ca Văn. Một hôm Đức Phật Thích Ca Văn, cùng với các đệ tử là Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên và A Nan đến nhà người thợ đúc ngói là Quang Minh ngụ lại qua đêm. Người thợ đúc ngói

Quang Minh sau khi cúng dường Phật và chư Tăng, phát nguyện rằng: sau này vào “Đời Ác Năm Trược”* tôi sẽ thành Phật, hiệu là Thích Ca như Phật bây giờ, và thị giả của tôi cũng sẽ là A Nan.

Lại nữa, Đại Đức A Nan lúc bấy giờ cũng phát nguyện : Đời sau ở trong Chúng của Phật Thích Ca, tôi cũng sẽ trở thành một bậc “Đệ Nhất Đa Văn”, và cũng lấy tên là A Nan.

Lại nữa, Ngài A Nan đời đời tu hành Nhẫn Nhục, trừ sân, nên Ngài sanh ra đời được đoan chánh, ai thấy cũng sanh tâm hoan hỷ. Do vậy mà được đặt tên là “A Nan”, có nghĩa là hoan hỷ.

(*) Năm trược là 5 điều ô trược gồm có Kiếp trược, Kiến trược, Phiền não trược, Chúng sanh trược, và Mạng trược.

1. Tên “A Nan” do cha mẹ đặt ra.

Vua Tịnh Phạn có 5 anh chị em, gồm :

• 4 trai là Tịnh Phạn, Bạch Phạn, Hộc Phạn, Cam Lộ Phạn.

• 1 gái là Cam Lộ Vị

Vua Tịnh Phạn có 2 con là Tất Đạt Đa và Nan Đà.

Sau khi Thái Tử Tất Đạt Đa rời bỏ hoàng cung, xuất gia tìm Đạo, vua Tịnh Phạn ngày đêm thương nhớ, thường sai sứ đi đến tận nơi, thăm viếng dò hỏi tin tức.

Có một hôm, sử giả về tâu nhà vua rằng : “Thái Tử hiện rất yếu, chỉ còn da bọc lấy xương, chắc chẳng còn

sống được bao lâu nữa”. Vua Tịnh Phạn nghe nói như vậy, rất ưu sầu buồn khổ.

Cũng cùng thời gian ấy, Bồ Tát rời bỏ chỗ tu khổ hạnh, thọ bát sữa của người cúng dường, xuống sông Ni Liên Thuyền tắm rửa, rồi đi thẳng đến dưới gốc cây Bồ Đề, ngồi trên tòa Kim Cang, tự thệ nguyện rằng “Nếu chẳng được Nhất Thiết Trí, ta chẳng rời khỏi chốn này”.

Bồ Tát dùng Trí Huệ dẹp phá ma quân. Ma Vương biết chẳng sao có thể lay chuyển được Phật, bèn tìm đến chỗ vua Tịnh Phạn, nói với nhà vua rằng “con của ngài, nội trong đêm này sẽ lìa đời”.

Vua Tịnh Phạn nghe nói như vậy, quá xúc động đến ngất xỉu rồi than khóc rằng:

A Tư Đà nói quấy,

Báo điềm lành chẳng linh :

Danh thơm cùng lợi lạc,

Tất cả đều chẳng có.

Cùng lúc ấy, vị Thần cây Bồ Đề tìm đến chỗ vua Tịnh Phạn, nói bài kệ rằng :

Con ngài đã đắc Đạo,

Dẹp phá hết Chúng Ma.

Oai linh tợ mặt trời.

Chiếu sáng khắp mười phương

Hoan hỷ được lợi lớn,

Giải thoát hết thảy khổ.

Ngài sắp chuyển Pháp Luân.

Hết thảy đều thanh tịnh,

Nhà vua nghe Thần cây Bồ Đề thuyết kệ như vậy, liền sanh tâm hoan hỷ, cởi bỏ hết ưu sầu.

Liền sau đó, có sứ giả đến báo tin “Vua Hộc Phạn vừa sanh con trai khôi ngôi đoan chánh”. Vua Tịnh Phạn đang lúc hân hoan, báo cho sứ giả rằng : “Hôm nay ta rất hoan hỷ. Vậy nên đặt tên cho đứa bé là A Nan”.

Bởi nhân duyên vậy, nên vua Hộc Phạn đặt tên con là “A Nan”.

1. Tên “A Nan” y theo tướng mạo mà được đặt ra.

Ngài A Nan có tướng mạo đoan chánh, thanh tịnh như một tấm gương sáng, thân hình của Ngài đẹp đẽ, cao sang. Ai thấy Ngài cũng dễ sanh tâm hoan hỷ. Người Nữ thấy Ngài liền động dục tâm. Bởi vậy nên Phật dạy Ngài A Nan phải đắp y che kín vai.

Có bài kệ tán thán Ngài A Nan như sau :

Mặt như trăng tròn sáng,

Mắt tợ đóa sen xanh.

Biển Phật Pháp mênh mông,

Tâm A Nan thu trọn.

Những ai thoáng thấy Ngài,

Liền sanh tâm hoan hỷ.

Những ai đến gặp Phật,

A Nan đưa kịp thời.

Do Ngài A Nan có nhiều công đức vậy, nên dù còn ở trong hàng Hữu Học, Ngài đã được xếp vào trong số

những bậc Vô Học, dù chưa được ly dục, Ngài được xếp chung với Chúng ly dục.

Do vì Ngài A Nan được xếp chung với 5000 vị Lậu Tận A La Hán, nên kinh nói : “chỉ riêng A Nan là còn ở bậc Hữu Học…”.

Nói về :

Tam chúng (Ba chúng) :

Tỳ Kheo Ni – Ưu Bà Tắc – Ưu Bà Di

KINH :

Lại có 500 Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di, đều đã thấy được bốn Thánh Đế.

LUẬN :

Hỏi : Vì sao Chúng Tỳ Kheo có đến 5000 vị, mà 3 chúng sau, mỗi chúng chỉ có 500 vị mà thôi ?

Đáp: Người Nữ phần nhiều trí tuệ nông cạn, phiền não sâu dày, rất khó đoạn hết kiết sử để chứng được Giải Thoát. Bởi vậy, nên trong chúng Tỳ Kheo Ni chỉ có 500 vị chứng quả A La Hán.

Lại nữa, Ưu Bà Tắc và Ưu Bà Di là những hàng Cư Sĩ tu tại gia, tâm chưa tịnh, chẳng có thể đoạn hết các lậu, chỉ mới hiểu được 4 Thánh Đế, còn đứng vào hàng Hữu Học, cho nên mỗi Chúng chỉ có 500 vị đắc Đạo mà thôi. Như bài kệ thuyết :

Khổng Tước tuy sắc đẹp huy hoàng

Chẳng bằng Hồng Nhạn sức bay xa

Bạch Y tuy phú quý giàu sang

Chẳng bằng Xuất Gia dày công đức.

Các Tỳ Kheo Ni, tuy đã xuất gia, đã bỏ việc thế gian, nhưng ít người có trí tuệ, cho nên trong Chúng chỉ có 500 vị A La Hán.

Hỏi: Vì sao riêng tán thán Chúng Tỳ Kheo, mà lại không tán thán 3 Chúng kia ?

Đáp: Các vị Tỷ Kheo A La Hán tiêu biểu cho cả Chúng Hội. Tán thán Chúng Tỳ Kheo là tán thán cả Chúng Hội rồi vậy.

Lại nữa, Phật không muốn tán thán riêng từng Chúng, sợ Ngoại Đạo sanh tâm phỉ báng.

Hỏi: Khi Phật thuyết các kinh Đại Thừa khác, thì số Tỳ Kheo đến nghe rất đông. Sao nay Phật thuyết kinh Bát Nhã Ba La Mật, mà số Tỳ Kheo đến nghe lại ít như vậy ?

Đáp: Kinh Bát Nhã Ba La Mật là bậc nhất trong hết thảy các kinh. Nghe các kinh khác, nếu có quên sót, cũng ít tội; trái lại nghe kinh Bát Nhã Ba La Mật, mà quên sót một câu, thì có tội lớn. Kinh Bát Nhã thâm sâu, khó hiểu, phải chọn lọc số người nghe, cho nên hàng Thanh Văn ít đến nghe. Ví như nhà vua có trân bảo, không đem cho dân chúng xem, mà chỉ cho các vị đại thần tin cẩn được xem thôi vậy.

Lại nữa, số 5000 Tỳ Kheo, 500 Tỳ Kheo Ni, 500 Ưu Bà Tắc và 500 Ưu Bà Di trong Hội Bát Nhã này đều là những bậc A La Hán, tuy chưa thâm giải được Bát Nhã, nhưng đều đã được Vô Lậu Đạo, nên đều có thể tín thọ được thâm pháp này.

(Hết quyển 3)

Quyển 4. Phẩm thứ nhất tiếp theo:- Bồ tát.

LUẬN ĐẠI TRÍ ĐỘ

Quyển 4

PHẨM THỨ NHẤT

(Tiếp theo)

Nói về :

Bồ Tát

KINH :

Lại có hàng Bồ Tát

LUẬN :

Hỏi : Vì sao nói đến các Chúng Tỳ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di trước, rồi mới nói đến Bồ Tát ?

Đáp : Bồ Tát tuy kế sau Phật, nhưng vì muốn độ chúng sanh nên còn lưu hoặc, để hòa nhập với nếp sống của họ. A La Hán tuy còn ít trí huệ nhưng đã lậu tận. Bồ Tát tuy nhiều trí huệ mà còn lưu phiền não, chưa tận đoạn. Vậy nên tại Hội Bát Nhã này nói đến các vị A La Hán trước.

Phật pháp có hai loại : Đó là

– Bí mật pháp

- Hiển thị pháp.

Về phần Hiển Thị Pháp, thì A La Hán là phước điền,

vì đã lậu tận. Về Bí Mật Pháp thì Bồ Tát đã được Vô Sanh Pháp Nhẫn. Tuy đã đoạn phiền não rồi, nhưng vì lợi ích chúng sanh, Bồ Tát vẫn còn phải lưu hoặc để giáo hóa chúng sanh. Bồ Tát phương tiện thị hiện vào 5 đạo chúng sanh, thọ các dục lạc, chỉ nhằm dẫn đạo chúng sanh ra khỏi phiền não.

Hỏi: Nói đến Bồ Tát sau A La Hán còn hợp lý, nhưng vì sao lại nói sau cả các Chúng khác ?

Đáp : Cả 4 Chúng Tỷ Kheo, Tỳ Kheo Ni, Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Ni được gọi chung là Chúng Thanh Văn. Nếu đang nói về Thanh Văn mà xen vào nói về Bồ Tát, thì không tiện. Ví như Tỳ Kheo Ni có rất nhiều luật nghi, đáng lẽ phải được xếp ngay sau Tỳ Kheo và trước Sa Di, nhưng vì không tiện cho luật nghi, nên Phật xếp Tỳ Kheo Ni sau Sa Di vậy.

Trường hợp Bồ Tát cũng vậy. Tuy Bồ Tát giáo hóa cả 4 Chúng Thanh Văn, nhưng phải nói sau để tiện việc sắp xếp.

Lại nữa, tuy Bồ Tát có công đức Trí tuệ hơn cả A La Hán cùng Bích Chi Phật, nhưng vì là Mật Hạnh nên phải nói sau.

Hỏi : Trong các kinh khác chỉ nói đến 4 Chúng, vì sao trong kinh Bát Nhã Ba La Mật, lại nói thêm Chúng Bồ Tát nữa ?

Đáp : Có hai thứ Đạo, đó là : - Thanh Văn Đạo

- Bồ Tát Đạo.

Vì Bát Nhã cầu Phật Đạo, nên phải nói cả hai Đạo.

Bồ Tát có hai hạng. Đó là : - Hạng xuất gia.

- Hạng tại gia.

Hỏi: Xuất gia Bồ Tát ở trong Chúng Tỳ Kheo và Tỳ Kheo Ni, còn tại gia Bồ Tát ở trong 2 Chúng Ưu Bà Tắc và Ưu Bà Ni. Nay còn riêng nói làm gì nữa ?

Đáp: Tuy Bồ Tát có ở trong cả 4 Chúng rồi, thế nhưng cũng phải riêng nói. Vì sao? Vì trong hàng Thanh Văn, Bích Chi Phật còn có vị cầu sanh làm người, làm trời, có vị lai chỉ cầu trú ở Niết Bàn an lạc. Các vị này chẳng phải là Bồ Tát, vì chẳng phát tâm nguyện thành Phật.

Lại nữa, Bồ Tát đã được Vô Sanh Pháp Nhẫn, đã ra khỏi 3 cõi, nên không còn ở trong số chúng sanh nữa. Chỉ vì lợi ích chúng sanh, mà Bồ Tát thị hiện làm thân chúng sanh. Trong kinh Ba La Diên có ghi bài kệ của Ưu Ba Thi Nan hỏi Phật như sau :

Đã sạch kiết sử, sanh nữa chăng ?

Đã vĩnh diệt rồi sanh nữa chăng ?

Có vào Niết Bàn thường trú chăng ?

Nguyện đấng Đại Trí chỉ dạy cho.

Phật dùng kệ đáp lại rằng :

Tịch diệt ấy chẳng thể nghĩ bàn,

Phá sạch Nhân Duyên cùng Danh Tướng,

Vượt ngoài Ngữ Ngôn cùng Văn Tự.

Hết thảy tận diệt như lửa tắt.

Bồ Tát đã phá sạch hết thảy pháp tướng, đã được Pháp Thân, nên trong các kinh Đại Thừa thường nói riêng về Bồ Tát mà không xếp Bồ Tát chung với 4 Chúng Thanh Văn.

Hỏi: Vì sao trong các kinh Thanh Văn không nói về Bồ Tát, mà trong các kinh Đại Thừa lại có nói về Bồ Tát và Thanh Văn ?

Đáp: Vì muốn biện thuyết về cả hai thừa Bồ Tát và Thanh Văn.

Ví như : - Thanh Văn chỉ lợi ích cho riêng mình, Bồ Tát lợi ích cho tất cả.

• Thanh Văn Thừa chỉ nói đến Ngã Không, Bồ Tát Thừa nói đến Ngã Không lẫn Pháp Không.

Còn biết bao nhiêu sự khác biệt giữa hai thừa này nên các kinh Đại Thừa thường nói về cả hai Chúng Thanh Văn và Bồ Tát. Như bài kệ thuyết :

Vào được Pháp Đại Thừa

Pháp chân thật lợi ích,

Dẫn đến Đạo Vô Thượng

An lạc cho tất cả.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Từ Bi với muôn loài,

Đem đầu mắt bố thí,

Như vứt bỏ vỏ cây.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Thọ trì Thanh Tịnh giới,

Như trâu đem mến đuôi,

Chẳng hề tiếc thân mạng.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Thường hành Vô Thượng Nhẫn,

Dù cho mất thân mạng,

Cũng xem như cỏ rác.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Tinh Tấn không mệt mỏi,

Hành Đạo không ngừng nghỉ,

Như người tát biển lớn.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Rộng tu vô lượng hạnh,

Thần thông cùng Thánh Đạo

Thanh tịnh và tự tại.

Vào được Pháp Đại Thừa,

Phân biệt rõ các pháp,

Trí kim cương bất hoại,

Đầy đủ hạnh công đức.

Trí huệ chẳng thể bàn,

Tâm từ bi vô lượng,

Chẳng rơi về Nhị Pháp,

Xem muôn pháp bình đẳng.

Những xe lừa, ngựa, voi,

Tuy đồng mà vẫn khác,

Bồ Tát cùng Thanh Văn,

Đại, Tiểu cũng như vậy.

Lấy Từ Bi làm trục,

Trí Huệ làm bánh xe,

Tinh Tấn làm dây cương,

Đi trên đường Giới Định.

Lấy Nhẫn Nhục làm giáp,

Lấy Tổng Trì làm yên,

Ngồi xe Ma Ha Diễn,

Độ hết thảy chúng sanh.

Hỏi : Vì sao kinh Thanh Văn chỉ nói đến các Tỷ Kheo, mà kinh Đại Thừa khởi đầu nói đến Thanh Văn nhưng kế sau lại nói đến Bồ Tát ?

Đáp : Đại thừa còn gọi là Ma Ha Diễn, là Thừa rộng lớn bao la, gồm đủ hết thảy các Thừa, Thanh Văn chỉ là Thừa nhỏ hẹp, ví như sông chẳng sao có thể dung chứa hết lượng nước của biển lớn, trái lại, biển lớn có thể thu nạp hết thảy các nguồn nước từ các sông ngòi chảy đến. Như bài kệ thuyết :

Đại Thừa mênh mông tợ biển lớn,

Tiểu Thừa như vũng nước chân trâu,

Vũng nhỏ làm sao chứa biển lớn

Thí dụ nêu đây rõ hiển bày.

Hỏi : Vì sao gọi là Bồ Đề Tát Đỏa ?

Đáp : BỒ ĐỀ (Bodhi) là Đạo, là Giác, tức là Phật Đạo.

TÁT ĐỎA (Sattva) là chúng sanh, cũng gọi là Đại Tâm. Như bài kệ thuyết :

Hết thảy các Phật Đạo

Trí Huệ cùng Giới Định

Lợi ích cho tất cả

Gọi tên là “Bồ Đề ”.

Tâm Kim Cương bất động,

Nhẫn Nhục, thành việc lớn,

Không đoạn cũng không phá

Gọi tên là “Tát Đỏa”.

Người phát Đại Tâm làm việc lợi ích cho mình và hết thảy cho chúng sanh, rõ biết Thật Tướng các Pháp, chứng đạo Vô Thượng Bồ Đề thì được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa, gọi tắt là Bồ Tát.

Lại nữa, người dạy cho chúng sanh nhàm chán “Sanh, Già, Bệnh, Chết”, chỉ cho chúng sanh con đường giải thoát, được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa.

Lại nữa, có 3 thứ Đạo. Đó là – Thanh Văn Đạo

- Bích Chi Phật Đạo

- Phật Đạo

Cả 3 Đạo đều được gọi là Bồ Đề; duy chỉ có Phật Đạo mới được gọi là Vô Thượng Bồ Đề. Người hành Phật Đạo mới được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa.

Hỏi: Phải như thế nào mới được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa ?

Đáp: Người có Đại Tâm, phát Đại Nguyện, tinh tấn hành Phật Đạo, tâm kiên cố không thối chuyển, mới gọi là Bồ Đề Tát Đỏa. Như bài kệ thuyết :

Người từ sơ phát tâm,

Đã thệ nguyện làm Phật

Vượt trên cả thế gian

Xứng đáng được cúng dường.

Lại nữa, người tinh tấn tu hành, từ Sơ Địa cho đến Đệ Cửu Địa, được vô ngại, tự tại, nhập vào Kim Cang Tam

Muội, thì được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa. Những con người thối chuyển, thì chẳng được gọi là Bồ Đề Tát Đỏa.

Hỏi: Làm thế nào để phân biệt Bồ Tát Bất Thối Chuyển với Bồ Tát Thối Chuyển ?

Đáp: Bồ Tát Bất Thối Chuyển thường nhất tâm tu các thiện pháp, thường chánh trực, tinh tấn. Phẩm A Bệ Bạt Trí (Phẩm 55, quyển 73) có nói rõ về các hạnh nguyện và tướng mạo của các vị Bồ Tát Bất Thối Chuyển.

Như khi Phật hỏi Ngài A Nan: Này A Nan! Ngươi thuyết tinh tấn chăng ?

Ngài A Nan thưa: Bạch Thế Tôn! Đúng như vậy.

Phật dạy: Này A Nan! Hãy thường hành, thường tu, và thường niệm tinh tấn, cho đến khi thành tựu quả Vô Thượng Bồ Đề.

Lại nữa, có thuyết nói “Phải đủ 2 pháp mới là Bất Thối Chuyển”. Thế nào là đủ 2 pháp. Đó là :

• Biết tất cả các pháp đều là Tự Tánh “Không”.

• Thường niệm chúng sanh, không rời bỏ chúng sanh.

Lại nữa, có thuyết nói phải đủ 3 pháp mới là “Bất Thối Chuyển”. Thế nào là đủ 3 pháp. Đó là :

• Nguyện thành Phật.

• Khởi Từ Bi Tâm đối với hết thảy chúng sanh.

• Được Ban Châu Tam Muội.

Lại nữa, Bồ Tát Bất Thối Chuyển cũng có nghĩa là người đầy đủ Trí Huệ, từ Trí Huệ sanh, và hộ trì Trí Huệ.

Hỏi : Thế nào gọi là “gieo 32 duyên nghiệp Tướng Hảo” ?

Đáp : Qua 3 A Tăng Kỳ Kiếp thường tu thiện nghiệp, và trải qua 3 A Tăng Tỳ Kiếp vẫn thường tinh tấn, chẳng bao giờ thối chuyển, thì gieo được “32 duyên nghiệp Tướng Hảo”.

A Tăng Kỳ Kiếp, còn được gọi là Vô Số Kiếp, là số kiếp cực kỳ lớn, mà những bậc giỏi toán số trong hàng Trời Người chẳng có thể biết được. Bởi vậy, nên gọi là Vô Số Kiếp.

Bồ Tát hành Đạo trải qua Vô Số Kiếp thứ nhất, rồi trở lại hành Đạo trải qua Vố Số Kiếp thứ hai, thứ ba. Trong Vô Số Kiếp thứ nhất, chưa tự biết “mình sẽ thành Phật”. Trong Vô Số Kiếp thứ hai, tuy đã tự biết “mình sẽ thành Phật”, nhưng chưa nói lên được “mình sẽ thành Phật”. Trong Vô Số Kiếp thứ ba, đã tự biết “mình sẽ thành Phật”, và cũng tự khẳng định rằng “mình sẽ thành Phật”.

Ví như trường hợp Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, khi còn là Bồ Tát, nêu sau đây:

• Qua thời gian, kể từ Phật Thích Ca Văn đến Phật Thi Khí là Vô Số Kiếp thứ nhất. Lúc bấy giờ, Bồ Tát đã vĩnh viễn rời bỏ thân Nữ.

• Qua thời gian, kể từ Phật Thi Khí đến Phật Nhiên Đăng là Vô Số Kiếp thứ hai. Lúc bấy giờ, Bồ Tát dâng 7 cành hoa sen xanh cúng dường Phật Nhiên Đăng; trải áo dạ nai và xõa tóc trên đường bùn lầy để Phật đi qua. Cũng vào lúc bấy giờ, Phật Nhiên Đăng đã thọ ký cho Bồ Tát “Trong thời vị lai sẽ thành Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni”.

• Qua thời gian, kể từ Phật Nhiên Đăng đến Phật Tỳ Bà Thi là Vô Số Kiếp thứ ba.

Qua 3 Vô Số Kiếp này, Bồ Tát đã thành tựu “32 duyên nghiệp Tướng Hảo”.

Hỏi : 32 duyên nghiệp Tướng Hảo gieo ở nơi nào và lúc nào ?

Đáp : Gieo ở cõi Dục, chẳng phải gieo ở các cõi Sắc và cõi Vô Sắc. Trong 5 loài ở cõi Dục, thì gieo ở nơi loài người. Trong 4 Châu Thiên Hạ, thì gieo ở Châu Diêm Phù Đề. Ngoài ra nơi loài người, thì gieo vào thân Nam, chẳng phải gieo vào thân Nữ.

Lại nữa, khi có Phật xuất thế mới gieo, chẳng phải gieo khi không có Phật xuất thế; chỉ duyên Phật thân mà gieo, chẳng duyên thân nào khác mà gieo cả.

Hỏi : 32 duyên nghiệp Tướng Hảo phải gieo vào thân nghiệp, khẩu nghiệp, hay gieo vào ý nghiệp ?

Đáp : Gieo vào ý nghiệp, chẳng phải gieo vào thân hay khẩu nghiệp. Vì sao? Vì ý nghiệp lanh lợi hơn thân nghiệp và khẩu nghiệp. Lại nữa, phải gieo nơi ý thức, chẳng phải gieo nơi 5 thức ngoài, vì 5 thức ngoài không có công năng phân biệt.

Hỏi : Khởi đầu nên gieo tướng gì ?

Đáp : Có thuyết nói: Nên gieo tướng bàn chân trước, vì có an lập được thân, thì về sau mới gieo các tướng khác được. Có thuyết nói : Nên gieo tướng mắt trước vì có được tướng mắt mới có thể dùng ánh từ bi mà quan sát chúng sanh. Có thuyết nói : Phải tùy duyên hòa hợp mà gieo

tướng đầu tiên cho thích hợp, không bắt buộc phải gieo một tướng nhất định nào trước cả.

Hỏi : Gieo bằng 1 ý tứ, hay gieo bằng nhiều ý tứ ?

Đáp : 32 tướng được gieo bằng 32 ý tứ. Mỗi ý tứ gieo 1 tướng. Mỗi tướng có trăm thứ phước đức trang nghiêm.

Có thuyết nói : Làm được Chuyển Luân Thánh Vương là 1 phước đức.

Có thuyết nói : Làm được Đế Thích là 1 phước đức v.v….

Phước đức như vậy chẳng có thể lường, chẳng có thể dùng thí dụ mà biết được. Ví như : Trong khi tất cả mọi người đều mù lòa, mà có một người may mắn thoát được nạn ấy, thì đó là 1 phước đức; trong khi tất cả mọi người đều phá giới, mà có 1 người giữ gìn tịnh giới và chánh kiến, thì đó là 1 phước đức.

Gieo 32 duyên nghiệp Tướng Hảo được vô lượng phước đức. Phước đức như vậy chỉ có Phật mới biết được.

Hỏi : Trong bao nhiêu lâu mới gieo đủ 32 duyên nghiệp Tướng Hảo ?

Đáp : Chậm là 100 kiếp; nhanh là 91 kiếp, như trường hợp của Phật Thích Ca Mâu Ni.

Như trong kinh chép : Vào đời Phật Phất Sa, trong quá khứ xa xăm, có 2 vị Bồ Tát là Thích Ca Mâu Ni và Di Lặc. Phật Phất Sa quán biết “tâm của Bồ Tát Thích Ca chưa được thuần thục rồi; trái lại, tâm của Bồ Tát Di Lặc đã thuần thục rồi, mà tâm của các đệ tử của ngài lại chưa thuần thục”.

Phật Phất Sa tư duy rằng “một người dễ hóa độ hơn nhiều người”. Tư duy như vậy, Phật Phất Sa muốn thấy Bồ Tát Thích Ca chóng được thành Phật, nên đã lên núi Tuyết Sơn, ở trong hang báu, nhập vào Hỏa Định.

Lúc bấy giờ, Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni là một vị Tiên nhân Ngoại Đạo, thấy Phật nhập Hỏa Định, tỏa ánh quang minh rực rỡ, sanh lòng tín kính.

Thấy như vậy rồi, Bồ Tát sanh tâm hoan hỷ, đứng một chân, không chớp mắt, nhất tâm chiêm ngưỡng suốt 7 ngày 7 đêm, và làm bài kệ tán Phật rằng :

Trong trời đất chẳng ai như Phật,

Mười phương thế giới chẳng ai bằng,

Khắp thế giới, tôi đều tận thấy,

Hết thảy đều chẳng được như Phật.

Do nhất tâm chiêm ngưỡng Phật Phất Sa suốt 7 ngày 7 đêm, không hề chớp mắt, mà Bồ Tát vượt qua được 91 kiếp, thành Đạo Vô Thượng Bồ Đề.

Hỏi : Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni thông minh, hiểu rộng, biết nhiều. Vì sao suốt 7 ngày 7 đêm mà Ngài chỉ làm được có mỗi một bài kệ tán Phật Phất Sa ?

Đáp : Bồ Tát quí tâm tư, mà chẳng muốn nhiều lời. Trong suốt 7 ngày 7 đêm, ngài đã chuyên chú quán chiếu Phật thân, nhất tâm chánh niệm nhằm thành tựu Đạo quả, mà phương tiện hiển bày nơi một bài kệ vậy.

Hỏi : Vì sao tâm của Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni chưa thuần thục, mà tâm của các đệ tử của Ngài lại đã thuần thục rồi, trái lại tâm của Bồ Tát Di Lặc đã thuần thục, mà

tâm của các đệ tử của Ngài lại chưa thuần thục ?

Đáp : Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni phát tâm rộng lớn làm lợi ích cho chúng sanh, vì chúng sanh nhiều hơn là vì mình.

Trái lại, Bồ Tát Di Lặc lại thiên về tự lợi hơn là lợi tha.

Bởi vậy, nên trong thời gian 91 kiếp, kể từ Phật Tỳ Bà Thi đến Phật Ca Diếp, Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni đã thành tựu đầy đủ 32 Tướng Hảo, và cũng đầy đủ 6 pháp Ba La Mật.

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Đàn Ba La Mật ?

Đáp : Là thường vì chúng sanh, bố thí tất cả các vật sở hữu của mình; dẫn đến bố thí thân mạng mình cũng chẳng mảy may luyến tiếc, chẳng mong được đền ơn đáp nghĩa.

Ví như trường hợp vua Thi Tỳ là một vị vua có lòng từ bi rộng lớn. Nhà vua thương xót chúng sanh như mẹ thương con, chẳng tiếc thân mạng mình, nguyện xả thân mình để cứu một con chim bồ câu bị chim ưng đe dọa mạng sống.

Vua Thi Tỳ là tiền thân của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.

Vào một thời xa xăm trong quá khứ, lúc bấy giờ có một vị Trời Đế Thích, mạng gần dứt, biết mình sắp bị đọa, nên muốn tìm một bậc Nhất Thiết Trí để cứu vớt mình, tìm mãi không được, Đế Thích rất ưu sầu. May thay, có một vị Trời khác nói với Đế Thích rằng “Hiện có vua Thi Tỳ là một vị Bồ Tát đầy đủ bố thí, trì giới, thiền định, trí huệ, chẳng bao lâu nữa sẽ thành Phật”.

Vị Trời Đế Thích dùng kệ đáp rằng :

Bồ Tát phát Đại Tâm,

Như trứng cá, bông xoài.

Người phát tâm rất nhiều,

Chứng quả chẳng bao nhiêu.

Muốn thử tâm Bồ Tát, Đế Thích bảo vị Trời kia rằng : “Ta sẽ tự biến thành chim ưng, còn ngươi hãy biến thành chim bồ câu. Ngươi cứ làm ra vẻ sợ hãi bay thẳng vào nách nhà vua; trong lúc đó ta sẽ đuổi theo bắt ngươi. Rồi Đế Thích nói kệ rằng :

Đây chẳng do ác tâm !

Thật vàng phải nên thử,

Ta thử tâm Bồ Tát,

Để biết thật định chưa.

Nói xong bài kệ, Đế Thích liền tự biến thành chim ưng, và vị Trời kia tự biến thành chim bồ câu mắt đỏ. Chim ưng hùng hổ đuổi theo chim bồ câu, khiến bồ câu sợ sệt run rẩy, bay thẳng đến chỗ vua Thi Tỷ, ẩn núp vào nách nhà vua.

Nhiều người trông thấy, bàn tán với nhau rằng :

Nhà vua đại từ bi,

Bảo vệ cho tất cả

Chim bồ câu bé nhỏ,

Bay đến cầu che chở.

Tướng Bồ Tát như vậy,

Thành Phật chẳng còn lâu.

Chim ưng bắt không được chim bồ câu, bèn nói với nhà vua rằng : “Chim bồ câu đó là con mồi của tôi, là

miếng ăn của tôi. Ông đã phát tâm Bồ Tát, sao còn nỡ nhẫn tâm bắt tôi phải chịu đói !”.

Nhà vua đáp : “Ta đã nguyện cứu độ cho chúng sanh nào đến với Ta, nhờ Ta che chở. Ngươi muốn ăn thức gì, ta sẽ cung cấp cho ngay. Chim ưng đáp : “Tôi cần ăn thịt nóng của con vật mới bị giết”.

Nhà vua suy nghĩ “Không thể nào giết một con vật, để làm thức ăn cho một con vật khác”, bèn dùng kệ đáp lại rằng :

Thân thịt của Ta đây,

Hằng thuộc “Sanh, Già, Chết”,

Rồi đây sẽ tan rã.

Ta đổi thịt cứu chim.

Thuyết kệ xong, nhà vua truyền đem dao đến, tự tay lóc thịt của mình, trao cho chim ưng. Chim ưng buộc điều kiện: “Số thịt phải cân nặng ngang với số thịt của chim bồ câu”. Nhà vua lại truyền đem cân đến, đặt chim bồ câu lên cân, rồi lóc thịt mình để lên cân để cân bằng. Nhưng lạ thay ! Nhà vua đã lóc gần hết thịt ở tay, chân, và ở thân, mà số thịt vẫn còn nhẹ hơn số thịt ở chim bồ câu. Các quan sợ dân chúng dị nghị, bèn kéo sáo che vua. Nhà vua từ chối, rồi thuyết kệ rằng :

Trời, Người, A Tu La,

Hãy đến đây xem Ta:

Tâm Ta không thối chuyển,

Dõng mãnh cầu Phật Trí;

Những ai cầu Phật Đạo,

Phải nhẫn nại khổ đau,

Chẳng giữ tâm kiên cố,

Chẳng sao đạt chí mình.

Lúc bấy giờ, toàn thân đẫm máu, nhà vua cố lê mình về phía can, tự nghĩ rằng “Ta nay đã đầy đủ trì giới, tinh tấn, thiền định, trí huệ. Nếu Ta sợ cảnh khổ này, thì làm sao cứu thoát được các chúng sanh, không có trí huệ và hiện đang chịu bao nỗi khổ đau ở chốn địa ngục ?”.

Nghĩ như vậy rồi, nhà vua cố sức leo lên cân để cân bằng với bồ câu.

Thấy tâm Bồ Tát đã quyết định, chẳng gì lay chuyển được nữa, hết thảy hàng Trời, Rồng, Quỷ, Thần, A Tu La đều tán thán “ Vì muốn cứu mạng sống cho chim bồ câu nhỏ bé, mà Bồ Tát phát tâm làm việc hy hữu. Nhất định chẳng bao lâu nữa sẽ thành Phật”.

Lúc bấy giờ, mặt đất dấy lên 6 điệu chấn động, cây khô trổ hoa, hoa trời rơi xuống, thiên nữ múa ca, thần tiên khắp mười phương đồng tán thán “Chẳng bao lâu nữa, Bồ Tát sẽ thành Phật”.

Vị Trời Đế Thích nói với vị Trời kia rằng: “Cuộc thử thách như vậy đã là xong, chẳng còn gì để nghi ngờ nữa”. Xong nói bài kệ tán thán vua Tỳ Thi rằng :

Từ trong đất Từ Bi

Nẩy mầm Nhất Thiết Trí

Ta hãy mau cúng dường

Đứng đề Người ưu não

Chim ưng hỏi nhà vua : “Tâm Ngài có hối hận chăng ?”

Nhà vua đáp: “Tâm tôi rất hoan hỷ. Trong khi máu

chảy, thịt tan, tôi không hề hối hận, không hề hối tiếc, tôi chỉ nhất tâm cầu Vô Thượng Bồ Đề”.

Chim ưng lại hỏi : “Ngài lấy gì để làm chứng ?”

Nhà vua đáp : “Nếu tôi chân thật cầu Phật Đạo, thì thân tôi sẽ được hồi phục lại như cũ”.

Vua Tỳ Thi vừa nói dứt lời, thì thân thể của Ngài liền được hồi phục hoàn toàn lại như trước.

Như vậy gọi đầy đủ là Đàn Ba La Mật.

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Thi La Ba La Mật ?.

Đáp : Là chẳng tiếc thân mạng để hộ trì Tịnh Giới; dù phải xả thân mạng cũng chẳng phạm Giới Cấm.

Đời xưa có vua Đà Tu Ma là một vị vua tinh tấn trì giới, thường nói lời chân thật.

Vào một buổi sáng, vua cùng các thể nữ đi đến khu vườn thượng uyển dạo chơi.

Giữa đường có một người Bà La Môn đến nói với nhà vua rằng “Tôi nghèo hèn, cúi xin ngài bố thí cho tôi chút ít sự giàu sang của ngài”.

Nhà vua bảo: “Ta sẵn sàng; nhưng ngươi hãy đợi Ta trở về thành, Ta sẽ bố thí ngươi”.

Thế nhưng, khi nhà vua và đoàn tùy tùng vừa vào đến khu vực Thượng Uyển, thì có một con chim Kim Sí Điểu to lớn sà xuống cắp nhà vua mang đi, giữa tiếng khóc than của đoàn thể nữ.

Chim mang nhà vua bay vụt lên không trung, rồi đem về cung điện của Lộc Túc Quỷ Vương. Tại nơi đây đã có sẵn 99 vị vua chúa khác, bị bắt từ trước.

Vua Đà Tu Ma than khóc, khiến Lộc Túc Quỷ Vương phải ngạc nhiên, nói rằng : “Ngài là một vị Đại Vương, dòng Sát Đế Lợi, sao nay ngài lại than khóc thảm thiết như vậy ?”.

Vua Đà Tu Ma đáp: “Ta chẳng bao giờ sợ chết, song ta đã bị thất tín với một người Bà La Môn. Ta đã hứa khi Ta về đến thành thì Ta sẽ bố thí cho người ấy. Nay, vì bị bắt, nên Ta phải mang tội vọng ngữ”.

Lộc Túc Quỷ nói: “Nếu ngài sợ tội vọng ngữ, thì Ta sẽ cho ngài về trong vòng 7 ngày để sắp xếp việc bố thí. Sau 7 ngày, ngài phải trở lại nơi đây. Nếu thất hẹn, Ta sẽ sai Kim Sí Điểu đến bắt ngài mang về nơi đây”.

Vua Đà Tu Ma trở về nước, tùy ý làm việc bố thí. Sau đó, vua lập Thái Tử lên kế ngôi, triệu tập Đại Hội Nhân Dân, sám hối cùng thần dân rằng : “Trong thời gian qua, Ta có rất nhiều lỗi lầm trong việc trị nước, an dân. Ta mong thần dân thứ lỗi cho Ta. Kể từ hôm nay, thân Ta không còn thuộc về ta nữa. Lộc Túc Quỷ Vương đã bắt Ta, và đã khoan hồng cho Ta trở về nước trong thời hạn bảy ngày để làm việc bố thí. Nay kỳ hạn 7 ngày đã hết, Ta phải giữ trọn lời hứa, trở lại chỗ Ta bị bắt giữ”.

Thần dân nghe vua nói, quá xúc động, đồng thanh xin vua cho đem binh hùng, tướng mạnh đê trừng trị Lộc Túc Quỷ Vương.

Vua Đà Tu Ma từ chối và dùng kệ khuyên rằng:

Thật Ngữ, giới hàng đầu

Thật Ngữ, được sanh Thiên

Thật Ngữ, làm Đại Nhân

Vọng ngữ, đọa Địa Ngục

Ta nguyện giữ Thật Ngữ

Dù thọ khổ ngục tù,

Dù phải xả sắc thân

Tâm Ta vẫn chẳng hối.

Ngay sau đó, Vua Đà Tu Ma trở lại chốn ngục tù. Lộc Túc Quỷ Vương thấy nhà vua đúng hẹn, sanh tâm hoan hỷ, khen rằng: “Ngài thật là người quý trọng thật ngữ, không tiếc thân mạng để giữ trọn lời hứa. Ngài thật là một bậc Đại Nhân”.

Lúc bấy giờ, Vua Đà Tu Ma tán thán Thật Ngữ, và đồng thời nêu rõ những lỗi lầm của Vọng Ngữ cho Lộc Túc Quỷ Vương nghe.

Lộc Túc Quỷ Vương nghe xong sanh tâm thanh tịnh, nói với nhà vua rằng: “Ngài thật khéo nói pháp. Nay Ta trả tự do cho ngài. Ta cũng trả tự do cho tất cả 99 vị vua chúa kia, tùy ý trở về nước mình”.

Như vậy gọi là đầy đủ Thi La Ba La Mật ?

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Sẵn Đề Ba La Mật ?

Đáp : Là giữ được tâm thanh tịnh, không khởi sân si khi bị người đến đánh đập, mắng nhiếc, hoặc đe dọa mạng sống của mình. Ví như Tiên Nhân Sẵn Đề, tiền thân của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, tu nhẫn nhục, bị vua Ca Lợi cắt tay chân mà vẫn chẳng oán giận.

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Tỳ Lê Gia Ba La Mật ?

Đáp : Là có Đại Tâm, vì chúng sanh, mà luôn luôn tinh tấn, không giải đãi.

Ví như trường hợp Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, khi còn là Bồ Tát, do đại nguyện cầu Vô Thượng Bồ Đề để cứu độ hết thảy chúng sanh, mà ngài đã phát tâm dõng mãnh chiêm ngưỡng Phật Phất Sa, trong suốt 7 ngày 7 đêm, không hề chớp mắt, khi Phật nhập Hỏa Định.

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Thiền Na Ba La Mật ?

Đáp : Là giữ tâm tự tại, không lay động, khi nhập Thiền Định. Thiền Định của hàng Ngoại Đạo cũng đạt đến chỗ tự tại. Ví như trường hợp Tiên Nhân Xà Lê, khi tọa thiền, đã dứt hết hơi thở, đến độ chim chóc đến làm tổ trên đầu, đẻ trứng, nở con, mà tâm chẳng chút lay động, mãi đến khi chim chóc bay đi hết, mới ra khỏi thiền.

Hỏi : Thế nào gọi là đầy đủ Bát Nhã Ba La Mật ?

Đáp : Là có Đại Tâm, tư duy phân biệt, rõ biết Thật Tướng của các pháp. Ví như có vị Đại Thần Bà La Môn Cư Tân Đà phân chia cõi Diêm Phù Đề thành từng phần nhỏ (thành, ấp, tụ lạc,…).

Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni, vào thời Phật Ca Diếp, đã đầy đủ 6 pháp Ba La Mật. Do vậy mà Ngài được sanh lên cung trời Đâu Suất.

Hỏi : Vì sao Bồ Tát lại sanh ở cõi trời Đâu Suất ?

Đáp : Do các nghiệp duyên đã thuần thục, nên Bồ Tát được sanh ở cõi trời ấy.

Có thuyết nói: “Ở cõi trời Đâu Suất không quá nặng nề về kiết sử, cũng không quá thông lợi. Thế nên, ở đây trí huệ được an ổn. Lại có thuyết nói : “Cõi trời Đâu Suất ở

Trung Đạo, giữa cõi trời Lục Dục Thiên và cõi trời Phạm Thiên. Đây cũng là nghĩa dùng lý Trung Đạo mà thuyết pháp như vậy”.

Bồ Tát sanh ở cõi trời Đâu Suất, dùng 4 pháp quán nhân gian. Đó là : - Quán Thời – Quán Quốc Độ – Quán Chủng Tánh – Quán Sanh Mẫu.

* “Quán Thời” là quán tuổi thọ của loài người.

Có 8 thời: 84000 tuổi; 60000 tuổi; 50000 tuổi; 40000 tuổi; 30000 tuổi; 20000 tuổi; 10000 tuổi và 100 tuổi.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni quán thời người thọ 100 tuổi mới xuất thế.

* “Quán Quốc Độ” là quán nơi thanh tịnh, yên ổn, đất đai phì nhiêu, dân chúng sinh sống dễ dàng.

* “Quán Chủng Tánh” là quán các dòng họ Sát Đế Lợi và Bà La Môn. Đức Phật Thích Ca Mưu Ni quán sanh vào dòng Sát Đế Lợi.

* “Quán Sanh Mẫu” là quán bà mẹ nào giữ được giới thanh tịnh trong thời kỳ thai nghén.

Bồ Tát tư duy như vậy rồi, từ cõi trời Đâu Suất, chọn hoàng hậu Ma Da của vua Tịnh Phạn, làm vị sanh mẫu. Bồ Tát nhập vào thai mẹ, mà không mất Chánh Huệ.

Hỏi : Hết thảy chúng sanh, do cấu tâm tương tục, mà nhập vào thai mẹ. Vì sao Bồ Tát lại lấy Chánh Huệ mà nhập vào thai mẹ?

Đáp : Do Chánh Ức Niệm, nên Bồ Tát nhớ rõ mọi sự, mọi việc, chẳng bao giờ quên lãng. Khi ở thân trung ấm, biết rõ mình đang ở thân trung ấm. Khi vào thai mẹ, biết rõ mình vào thai mẹ. Khi ra khỏi thai mẹ, biết rõ

mình ra khỏi thai mẹ.

Lại nữa, Bồ Tát chẳng phải là hạng người thường, con trai ái nhiễm mẹ, con gái ái nhiễm cha. Bồ Tát chẳng phải vì ái nhiễm mẹ, biết rõ ai là mẹ của mình, ai là cha của mình, cũng biết rõ tinh cha, huyết mẹ làm ra thân mình, để rồi sau này sẽ thành bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác trong loài người. Bồ Tát tịnh niệm cha mẹ tương tục như vậy, mà thị hiện vào thai mẹ. Như vậy gọi là Bồ Tát lấy Chánh Niệm nhập vào thai mẹ. Do lấy Chánh Niệm nhập vào thai mẹ, nên khi vừa ra khỏi thai mẹ, thì Bồ Tát đã có đầy đủ 32 Tướng Hảo.

Hỏi : 32 Tướng Hảo gồm những tướng gì ?

Đáp : 32 Tướng Hảo là 32 tướng của bậc Đại Nhân. Người có đủ 32 Tướng Hảo, nếu tại gia, sẽ thành Chuyển Luân Thánh Vương, còn nếu xuất ra, sẽ thành Phật.

32 Tướng Hảo gồm những tướng sau đây :

• Tướng bàn chân bằng phẳng

• Tướng dưới bàn chân có 2 vành xa luân.

• Tướng ngón tay dài, thon và thẳng.

• Tướng ngón chân rộng và bằng

• Tướng ngón tay, ngón chân, khi xòe ra, có màng ra mỏng dính liền, như chân chim nhạn

• Tướng bàn chân cao và dày.

• Tướng tay và chân mềm mại

• Tướng tay dài. Khi đứng thẳng, tay sờ đến đầu gối.

• Tướng bắp tay và bắp chân thon như đùi nai chúa.

• Tướng âm tàng điều hòa.

• Tướng thân cao và rộng.

• Tướng lông xoay lên phía trên và mịn

• Tướng ở mỗi lỗ chân lông có 1 sợi lông xoay vòng qua phải và xoay lên phía trên

• Tướng thân sắc vàng. Sắc vàng của thân chẳng có loại vàng nào sánh kịp.

• Tướng ở các phía thân đều có hào quang 1 trượng. Thân Phật ở giữa vòng hào quang, trang nghiêm, rực rỡ vào bậc nhất.

• Tướng làn da mỏng và mịn

• Tướng có 7 phần trong thân thể bằng phẳng và đầy (2 vai, gáy, 2 bàn tay, 2 bàn chân)

• Tướng dưới 2 nách đầy, không cao, không sâu.

• Tướng thân to và thẳng

• Tướng vai tròn và đẹp

• Tướng có 40 cái răng

• Tướng răng đều đặn và sít sao

• Tướng răng trắng như tuyết

• Tướng 2 má như má của sư tử

• Tướng được hưởng thượng vị. Đồ ăn vào miệng đều có thượng vị, thơm ngon

• Tướng lưỡi rộng và dài

• Tướng Phạn Âm. Tiếng nói phát ra trong trẻo, vang dội đi rất xa, nghe chẳng bao giờ nhàm chán.

• Tướng mắt xanh biếc như đóa sen xanh.

• Tướng lông mi dài, đẹp, không tạp loạn.

• Tướng có Nhục Kế ở đỉnh đầu.

• Tướng có lông trắng nằm giữa 2 chân mày

• Tướng mình trên như mình sư tử.

Hỏi : Bồ Tát có 32 Tướng Hảo, Chuyển Luân Thánh Vương cũng có 32 Tướng Hảo. Như vậy khác nhau ở chỗ nào ?

Đáp : Bồ Tát có 7 điều thắng hơn Chuyển Luân Thánh Vương. Đó là :

• Tịnh Hảo

• Phân minh

• Không sai chỗ

• Đầy đủ

• Thâm nhập

• Tùy trí huệ hành

• Tùy sự mà viễn ly thế gian nhiễm.

Hỏi : Vì sao Bồ Tát có 32 Tướng Hảo, mà chẳng phải có nhiều hơn hay ít thua số đó ?

Đáp : Phật dùng 32 Tướng Hảo để tự trang nghiêm thân cho được đoan chánh, khiến người nhìn thấy Phật liền sanh tín tâm thanh tịnh.

Lại nữa, Phật hơn tất cả chúng sanh, cho nên thân sắc của Phật cũng hiện ra oai lực, khiến người nhìn thấy chẳng bao giờ nhàm chán.

Lại nữa, nếu thân Phật không được trang nghiêm, thì Phật không thể dùng thân ấy để độ chúng sanh được. Vô Thượng Bồ Đề trú trong thân Phật, nên Bồ Tát phải tu 32 Tướng Hảo để tự trang nghiêm. Vì sao ? Vì nếu thân tướng không được trang nghiêm, thì Vô Thượng Bồ Đề chẳng có thể trú trong thân ấy được.

Bồ Tát tu 32 Tướng Hảo để tự trang nghiêm thân rồi, nên khi lớn lên và được tiếp xúc với cảnh Sanh, Già, Bệnh, Chết”, Bồ Tát liền sanh tâm nhàm chán thế gian, nửa đêm bỏ thành ra đi tìm Đạo Giải Thoát.

Sau 6 năm khổ hạnh, Bồ Tát nhận thấy lối tu khổ hạnh chẳng thể đưa đến Giải Thoát, nên Bồ Tát quyết định rời bỏ rừng già, tìm đến gốc cây Bồ Đề, nhập vào thiền định, phá hết 8 vạn 4 ngàn ma quân, được Vô Thượng Chánh Đẳng Giác.

Hỏi : Có những công đức gì mà được gọi là Phật ?

Đáp : Được Lậu Tận Trí và Vô Sanh Trí, nên được gọi là Phật. Lại có thuyết nói : “Có 10 Phật Lực, 4 Vô Sở Úy, 4 Vô Ngại Trí, 18 Bất Cọng Pháp, 3 Y Chỉ, Đại Từ, Đại Bi, 37 Phẩm Trợ Đạo, rõ biết Tổng Tướng cùng Biệt Tướng của hết thảy các pháp, nên được gọi là Phật.

Nên biết 3 Y Chỉ gồm có :

• Được người kính trọng, tán thán vẫn không vui

• Bị người phỉ báng, khinh khi vẫn không buồn

• Gặp người kính trọng mình, hay người không kính trọng mình vẫn giữ tâm bình đẳng.

Hỏi : Vì sao chưa thành Phật gọi là Bồ Tát ?

Đáp : Khi chưa thành Phật thì còn phải tu, còn phải mong cầu chứng Vô Thượng Bồ Đề, nên chỉ được gọi là Bồ Tát. Khi thành Phật rồi mới được gọi là Phật. Cũng như Thái Tử chưa lên ngôi còn gọi là Vương Tử, khi lên ngôi rồi mới được gọi là Vua.

TƯỚNG và NGHĨA của Bồ Tát, trình bày nên bây, do nhóm Thanh Văn đệ tử của Ngài Ma Ha Ca Chiên Diên chủ xướng.

Quan điểm của Thanh Văn và quan điểm của Đại Thừa có nhiều sai khác.

Đại Thừa cho rằng “Sự diễn đạt của hàng Thanh Văn còn có nhiều sai sót, cần phải được bổ cứu lại”.

Phần luận nghị sau đây cho thấy sự khác biệt giữa đôi bên.

Hỏi : Vì sao nói “Trải qua 3 A Tăng Kỳ Kiếp tu hành, mới được gọi là Bồ Tát” ?

Đáp : Nói như vậy là chưa thông suốt. Vì sao ? Vì suốt cả thời gian 3 Tăng Kỳ Kiếp, Bồ Tát đều hành Bố Thí Ba La Mật, bố thí đầu, mắt, tủy, não, mà chẳng hề hối tiếc. Chỉ có Bồ Tát mới làm được những việc như vậy; các hàng Thanh văn, Duyên Giác chẳng có thể làm như vậy được.

Ví như trường hợp Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, ngay trong A Tăng Kỳ Kiếp thứ nhất đã làm thân Đại Tát Bà Na. khi vượt qua biển cả, gặp lúc gió lớn làm vỡ thuyền, Bồ Tát nói với các người trong thuyền rằng: “Các ngươi hãy bám lấy chân, tay và tóc của Ta, Ta sẽ đưa các ngươi ra khỏi nơi hoạn nạn này”. Nói xong, Ngài lấy dao tự

sát. Thân Ngài nổi trên mặt biển làm thành một các bè đưa tất cả đến bờ an toàn. Phải là Bồ Tát mới có tâm từ bi rộng lớn như vậy.

Lại nữa, khi gần hết A Tăng Kỳ Kiếp thứ hai, qua A Tăng Kỳ Kiếp thứ ba, Bồ Tát dâng 7 cành hoa sen lên Đức Phật Nhiên Đăng, trải áo da nai, xõa tóc lót đường bùn lầy để Phật đi qua. Đức Phật Nhiên Đăng đã thọ ký cho Bồ Tát rằng : “Trong thời vị lai sẽ được thành Phật, hiệu là Thích Ca Mâu Ni”. Tức thời, Bồ Tát bay lên không trung, tán thán Đức Phật Nhiên Đăng. Phải là Bồ Tát mới được Phật thọ ký như vậy.

Hỏi : Vì sao nói “Trong 3 A Tăng Kỳ Kiếp chưa có Tướng Hảo, cũng chưa gieo trồng duyên nghiệp Tướng Hảo” ?

Đáp : Nói như vậy là chưa thông suốt. Vì sao ? Ngay sau khi được Phật Nhiên Đăng thọ ký cho “sẽ được thành Phật”, thì Bồ Tát liền bay lên không trung, tán thán Phật Nhiên Đăng. Được thọ ký sẽ thành Phật, lại bay lên không trung thấy khắp mười phương thế giới Phật; như vậy chẳng phải là hiển bày Thật Tướng rồi hay sao? Vì sao lại bỏ Thật Tướng để chỉ chú trọng đến 32 Tướng Hảo đều là các tướng hữu vi ?

Nên biết Chuyển Luân Thánh Vương cũng có đủ 32 Tướng Hảo; Chư Thiên, các Ma Vương cũng có thể hóa hiện ra các tướng đó; ngài Nan Đà cũng có được 30 Tướng Hảo, vợ của ngài Ca Diếp cũng có tướng sắc vàng…; dẫn đến có rất nhiều người trong thế gian cũng có ít nhiều các tướng đó.

Như vậy, vì sao lại nói “trong 3 A Tăng Kỳ Kiếp chưa gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo” ?

Chẳng có kinh nào nêu lên sự việc đó cả.

Ví như trường hợp ngài Nan Đà, do công đức tắm rửa Phật Tỳ Bà Thi, nguyện được thân đoan chánh; lại trước tháp của một vị Bích Chi Phật lấy màu đen huyền vẽ tướng của ngài lên vách, nguyện đời sau được thân sắc vàng; lại lo xây bậc thềm ở tháp ngài Ca Diếp; mà đời đời được phước lạc, sanh ở đâu cũng được đoan chánh, được sanh vào dòng họ Thích, được làm đệ tử của Phật, được 30 tướng thanh tịnh của các bậc Đại Nhân, xuất gia, được đắc quả A La Hán. Phật dạy : “trong 5000 đệ tử của Ta, thì Tỳ Kheo Nan Đà là người đoan chánh vào bậc nhất”.

Như vậy, chẳng phải trải qua hết 3 A Tăng Kỳ Kiếp rồi mới gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo.

Lại nữa, các tướng ấy chẳng phải quá khó được. Như vậy sao lại nói “Phải 100 kiếp, hoặc nhanh nhất cũng phải 91 kiếp mới gieo đầy đủ 32 tướng hảo”? Nói như vậy thật là không thông suốt.

Hỏi : Vì sao nói “ Trong A Tăng Kỳ Kiếp thứ nhất, chưa biết mình sẽ thành Phật; trong A Tăng Kỳ Kiếp thứ hai, đã biết mình sẽ thành Phật, nhưng miệng chưa dám nói như vậy; trong A Tăng Kỳ Kiếp thứ ba rõ biết mình sẽ thành Phật, và cũng mạnh dạn khẳng định điều đó” ?

Đáp : Đây là do các đệ tử của ngài Ma Ha Ca Chiên Diên nêu ra. Các vị ấy nói “dù Phật chẳng nói ra, nhưng nghĩa lý phải là như vậy. Trong bộ Tỳ Bà Sa Luận, ở phẩm Bồ Tát, có nói rõ. Nói như vậy thật là không thông suốt.

Nên biết, trong giáo pháp Đại Thừa có ghi rõ Bồ Tát từ sơ phát tâm đã rõ biết “Ta sẽ thành Phật”. Đây là Chân Pháp từ kim khẩu của Phật nói ra. Người trí phải tin nơi lời nói ấy.

Hỏi : Vì sao nói “Duyên nghiệp của 32 Tướng Hảo chỉ được gieo trồng ở cõi Dục, chẳng phải ở các cõi Sắc và Vô Sắc” ?.

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Vì sao ? Ở cõi Vô Sắc không có sắc thân nên không cần đến các Tướng Hảo để trang nghiêm thân. Điều này là hợp lý. Thế nhưng ở cõi Sắc, hàng Phạm Thiên Vương thường thỉnh Phật Chuyển Pháp Luận; lại nữa, ở đây có trí huệ thanh tịnh, có thể được đạo Vô Thượng Bồ Đề. Sao lại nói “Không gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo” ?

Hỏi : Vì sao nói loài người ở cõi Diễm Phù Đề mới được gieo duyên nghiệp Tướng Hảo ?

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Vì sao? Ở cõi Uất Đan Việt, chúng sanh đắm trước khoái lạc, không có lợi căn nên không gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo. Điều này hợp lý. Thế nhưng, ở các cõi Cồ Đà Ni và Phất Bà Đề chúng sanh có phước đức, có trí tuệ. Sao lại nói “Không gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo”?. Lại nữa loài Rồng cũng có thể gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo, như Long Vương A Na Bà Đạt Đa là một vị Đại Bồ Tát. Như vậy sao nói “chỉ có loài người mới gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo”?

Hỏi : Vì sao nói “Một tâm tư gieo được một tướng”?

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Vì sao? Trong

một cái khẩy móng tay, tâm tư có đến 60 lần sanh diệt. Tâm tư thay đổi không ngừng như vậy thì làm sao gieo được duyên nghiệp Tướng Hảo?. Nói một tâm tư gieo được một tướng, 100 tâm tư gieo được 100 tướng, là không đúng vậy. Phải do duyên hợp của nhiều tâm tư mới hình thành được một Tướng Hảo.

Hỏi : Vì sao nói “Tâm của Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni chưa thuần thục, mà tâm của các đệ tử của Ngài đã thuần thục; còn tâm của Bồ Tát Di Lặc đã thuần thục mà tâm của cá đệ tử của Ngài còn chưa thuần thục” ?

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Các kinh Ma Ha Ca Diễn không có nêu sự việc ấy. Đây chỉ vì không thông suốt mà suy đoán sai lầm. Do chỉ nghe nói “Bồ Tát Thích Ca Mâu Ni chiêm bái Đức Phật Phất Sa suốt 7 ngày 7 đêm và làm kệ tán thán Phật” mà không biết rằng Bồ Tát Di Lặc cũng chiêm bái, cũng tán thán Đức Phật Phất Sa. Do vì trong kinh A Bà Đà Na * không có nói đến nên mới có sự ngộ nhận như vậy.

(*) A Bà Đà Na (Avadàna) dịch là Thí dụ. Kinh Thí dụ gồm những câu chuyện về đời trước của chúng sanh và của các đệ tử Phật, do đức Phật thuật lại trước đại chúng.

Xà Đà Già (Jātaca) dịch là Bổn Sanh. Kinh Bổn Sanh gồm những câu chuyện về tiền thân của đức Phật; do chính đức Phật thuật lại.

Hỏi : Bồ Tát vì hết thảy chúng sanh, hành bố thí mà chẳng tiếc thân mạng. Bố thí như vậy đã đầy đủ chưa?

Đáp : Dù cho vì chúng sanh, vì cha mẹ, vì thầy chủ, vì bạn bè… mà hành bố thí chẳng tiếc thân mạng, nhưng nếu

không rõ thân mình là “vô ngã”, người thọ thí là “vô nhân”, vật thí là “vô chủ”, thì bố thí như vậy vẫn còn là bất tịnh, chỉ được hưởng phước báo, mà chẳng sao đến được Phật đạo. Phải biết rõ “vô ngã”, “vô nhân”, “vô chủ”, nghĩa là biết rõ “người cho”, “người nhận”, và “vật cho” đều là tự tánh KHÔNG, đều là bất khả đắc, mới thật là đầy đủ Đàn Ba La Mật.

Hỏi : Vì sao lại ví “Bồ Tát hành đầy đủ như vị Đại Thần Bà La Môn phân cõi Diêm Phù Đề thành những phần nhỏ, thành, ấp, tụ lạc….?”

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Vì sao?. Vì Bát Nhã Ba La Mật là vô lượng, vô biên, mênh mông như nước trong biển cả. Bát Nhã Ba La Mật là mẹ của chư Phật 3 đời, hiển thị Thật Tướng của chư Pháp, chẳng có chỗ đi chỗ đến, chẳng thể tầm cầu mà được; Bát Nhã Ba La Mật là như nhuyễn, như hóa, như bóng trăng in mặt nước liền thấy liền mất là bất khả đắc, chẳng thể nắm bắt được vậy.

Các bậc Thánh Nhân vì thương xót chúng sanh, mà ở nơi một tướng phương tiện dùng đủ danh từ, ngữ ngôn… để diễn tả Bát Nhã Ba La Mật. Thế nhưng Diệu pháp ấy là kho báu Trí Huệ vô cùng, vô tận của chư Phật, chẳng thể nghĩ bàn được.

Hỏi : Vì sao nói “Bồ Tát ở cung trời Đâu Suất quán Thời, quán Quốc Độ, quán Chủng Tánh, quán Sanh Mẫu, để ra đời” ?

Đáp : Nói như vậy là không thông suốt. Vì sao ? Vì Pháp Phật chẳng có đợi Thời. Ví như thuốc hay, uống vào

liền lành bệnh. Bởi vậy, nên chẳng có thể nói Phật đã chọn 1 trong 8 thời nêu trên đây để xuất thế.

Thế nhưng, cũng cần biết rằng “Ở những cõi mà thọ mạng quá lâu dài, cũng như ở những cõi mà thọ mạng quá ngắn ngủi, rất khó tu, rất khó được Đạo. Ở các cung Trời mà thọ mạng trên 8 vạn tuổi, chẳng có bệnh hoạn, lại hưởng quá nhiều lạc thú, rất khó tu hành. Cũng như vậy, vào thời mà tuổi thọ dưới 100 tuổi, thì chúng sanh lại có nhiều sân nhuế, kiết sử nên cũng rất khó tu hành.

Nếu nói rằng “Phật chỉ quán trong 8 thời nêu trên đây để xuất thế”, thì sao chẳng nghĩ đến trường hợp các vị Cổ Phật như Phật Oai Âm Vương xuất thế vào thời chúng sanh thọ mạng trên 8 vạn tuổi, hoặc trường hợp Phật A Di Đà thọ đến vô lượng A Tăng Kỳ ?

Lại nữa, kinh Ma Ha Diễn nói đến 3 đời, mười phương chư Phật là ý nói “ở nơi nào có Sanh, Già, Chết, là có Phật xuất thế”. Như trong kinh nói : “Nơi nào không có Sanh, Già, Chết thì không có Phật xuất thế”

Trong bộ Trường A Hàm có ghi bài kệ của vua Tỳ Sa Môn như sau :

Nguyện chí thành đảnh lễ

Chư Phật trong mười phương,

Cùng nhất tâm quy mạng,

Đức Phật Thích Ca Văn.

Như vậy kinh Thanh Văn cũng nói đến 3 đời, mười phương chư Phật. Vua Tỳ Sa Môn nhờ Phật Thích Ca Văn mà được Đạo, nên quy mạng vị Phật này, nhưng đồng thời đảnh lễ 3 đời, mười phương chư Phật.

Hỏi : Phật dạy “Một đời không có hai Phật”, vậy thì ngay ở hiện tại không thể có nhiều Phật hay sao ?

Đáp : Hỏi như vậy là không thông suốt. Vì sao? Phật dạy mỗi Đại Thiên Thế Giới, ở vào một thời không có hai Đức Phật xuất thế, mà không nói ở không có Phật xuất thế trong khắp 10 phương thế giới.

Lại nữa, chúng sanh vô lượng, tạo nên vô lượng nghiệp khổ, thì cũng phải có vô lượng ba, vô lượng Phật ra đời để độ họ vậy.

Hỏi : Những chúng sanh tạo nhiều tội báo, bị đọa vào trong các đường ác, đến danh hiệu Phật còn chẳng nghe được, thì làm sao thấy được Phật ?

Lại nữa, nếu hiện tại có nhiều Phật có nhiều Bồ Tát trong khắp 10 phương, thì vì sao vẫn còn có những chúng sanh đang chịu khổ báo trong các trường ác, chưa được độ thoát ?

Đáp : Chúng sanh qua vô lượng kiếp đã tạo nên vô lượng tội cấu sâu dày. Những chúng sanh hiện đang thọ nghiệp báo trong các đường ác chẳng có thể nghe, chẳng có thể thấy được Phật. Những chúng sanh khác do đã gieo trồng thiện căn nay được hưởng ít nhiều phước báo, nhưng nếu chưa có đủ công đức thấy Phật, thì cũng vẫn chưa có duyên lành thấy được Phật.

Chư Phật tưới mưa pháp cùng khắp, bình đẳng đối với hết thảy chúng sanh, nhưng vì duyên nghiệp tội phước của chúng sanh có khác nhau. Chỉ những người thượng trí, lợi căn, có tín

tâm thanh tịnh tu hành tinh tấn mới được độ. Như bài kệ thuyết :

Phước báo lành chưa đến,

Tội cấu chưa tận trừ,

Hiện tiền chẳng thấy được,

Đấng Đại Lực, Đại Hùng

Như vị Đại Long Vương,

Tùy nguyện làm mưa xuống,

Phật tưới khắp mưa pháp

Để độ thoát chúng sanh

Tâm Phật Đại Từ Bi,

Bình đẳng, không phân biệt,

Chúng sanh, tùy tội phước

Thọ lãnh có khác nhau.

Những ai phước đức nhiều,

Thượng trí và lợi căn,

Nếu gặp được duyên độ,

Tức thì được giải thoát.

Hỏi : Người có phước đức, trí huệ mới được Phật độ, còn người không có phước đức, trí huệ thì không thể được độ. Như vậy thì người có phước đức, trí huệ có thể tự độ được chăng ?

Đáp : Người có phước đức, có trí huệ là người đã từng theo các Đức Phật, trồng duyên lành, thế nhưng, nếu chẳng có Phật xuất thế, thì hạng người ấy cũng chỉ ở trong thế gian, thọ các phước báo, chẳng có thể được Đạo Giải Thoát.

Được Đạo Giải Thoát thì mới được lợi ích lớn. Ví như người có đôi mắt sáng, nhưng nếu không nương theo ánh sáng mặt trời thì chẳng có thể thấy được. Nhờ có ánh sáng mặt trời, người ấy mới thấy rõ được các cảnh vật chung quanh.

Phật thuyết : “Có 2 nhân duyên dẫn sanh chánh kiến, gồm :

• Nội nhân duyên là được biết Phật, được nghe Pháp.

• Ngoại nhân duyên là biết tư duy về việc thành tựu các công đức.

Phải hội đủ cả hai nhân duyên ấy, mới sanh được thiện tâm lanh lợi, mới có được trí huệ sáng suốt”.

Nếu thấy có người tư duy theo như lời Phật dạy, thì phải biết người ấy đã từng theo các Đức Phật nghe pháp, và đã được độ.

Hàng Thanh Văn, đệ tử của Ngài Ma Ha Ca Chiên Diên, có nhiều điểm chưa được thông suốt, nên cần phải được bổ cứu lại như trên đây.

Sau này Bát Nhã Ba La Mật sẽ giải rộng thêm.

(Hết quyển 4)