Phật học khái lược 1

24. Đạo Đế(tt)

ĐẠO ĐẾ (tt)

(Niroddha Gamadukkha)

Bát Thánh Đạo

A. MỞ ĐỀ

Bát Thánh đạo là khoa cuối cùng trong bảy khoa của 37 phẩm trợ đạo. Nó được xem là pháp môn căn bản và được nhắc đến nhiều nhất trong kho tàng giáo lý Phật giáo. Bát Thánh đạo là giáo lý bao hàm hết tất cả bảy khoa mà chúng ta đã được học từ trước. Vì thế, thay vì nói đầy đủ 37 phẩm trợ đạo, chúng ta trình bày Bát Thánh đạo thì cũng đã đầy đủ tất cả ý nghĩa của Đạo đế. Con đường tám chi này là con đường trung đạo, phù hợp với mọi căn cơ, mọi thời đại, phương sở. Đối với tiểu thừa cũng như đại thừa, Tây phương cũng như Đông phương ai ai cũng đều công nhận giá trị cao quý, vi diệu của Bát Thánh đạo. Chúng ta có thể đi đến giải thoát, Niết-bàn bằng các pháp môn khác như Tịnh độ tông, Mật tông... Nhưng xét cho cùng thì hành giả vẫn vận dụng các chi phần của Bát Thánh đạo. Vì thế, chúng ta có thể quả quyết rằng; Bát Thánh đạo là con đường độc nhất để đi đến Niết-bàn bằng những bước đi an lạc, giải thoát.

B. CHÁNH ĐỀ

I. Bát Thánh đạo là gì?

Tiếng Phạn gọi là Ayàstàngika - màrga, Tàu dịch là Bát Thánh đạo, còn gọi là Bát Thánh đạo phần, Bát Chánh đạo, Bát đạo hạnh...là con đường bao gồm tám chi: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định. Con đường tám ngành này có thể đưa hành giả vào suối Thánh, chảy về Niết-bàn nên gọi là Thánh đạo.

1) Chánh kiến: Chánh là ngay thẳng, đúng đắn, kiến là thấy, nhận biết. Thấy biết ngay thẳng, đúng sự thật gọi là Chánh kiến. Chánh kiến còn gọi là Đế kiến, tức là thấy Tứ đế Khổ, Tập, Diệt và Đạo. Cuộc sống chúng ta thường bị dục vọng, phiền não che lấp, nếu không có Chánh kiến soi xét chúng ta sẽ dễ bị lầm đường lạc lối. Vì thế, Chánh kiến được gọi là năng lực bạt trừ nghiệp chướng, cho chúng ta biết được người tu hành sẽ được phước báo, được sanh vào cõi lành,ở đời này đời sau thành tựu tự giác, tự chứng, người ác sẽ bị sa đọa, gặp ác báo, không gặp Phật pháp...Kinh Chánh tri kiến định nghĩa: "Khi một vị Thánh đệ tử biết được bất thiện và căn bản của bất thiện, biết được thiện và căn bản của thiện, này chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có

Chánh kiến, có tri kiến Chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này". (Trung Bộ I, tr 47).

2) Chánh tư duy: suy nghĩ một cách đúng đắn về khổ, tập, diệt và đạo cũng như các loại nghiệp thiện, ác...gọi là Chánh tư duy. Chánh tư duy còn được gọi là Chánh giác, Chánh phân biệt hay Đế niệm, nghĩa là không còn dục, sân và hại. Người tu theo pháp Chánh tư duy thường nghĩ đến những nghĩa lý cao siêu, nhiệm mầu, biết ăn năn sám hối...

3) Chánh ngữ: lời nói đúng đắn, công bình, ngay thẳng, hợp tình, hợp lý, xa rời ác khẩu, vọng ngữ, lưỡng thiệt và ỷ ngữ là Chánh ngữ. Người tu tập Chánh ngữ sẽ không thấy dỡ nói hay, thấy hay nói dỡ, thấy có nói không, thấy không nói có...biết suy nghĩ phải chăng trước khi xuất ngôn nên còn gọi là Đế ngữ. Cổ nhân có dạy: trước khi nói phải uốn lưỡi bảy lần, đó cũng là để có Chánh ngữ vậy.

4) Chánh nghiệp: nghiệp là hành động có tác ý, nguyên Phạn ngữ là Karma, nghĩa là sự tạo tác. Chánh nghiệp là hành động, là việc làm có ý nghĩa, lợi lạc chúng sanh. Người có Chánh nghiệp sẽ luôn luôn thận trọng giữ gìn mọi lời nói, cử chỉ, không làm tổn hại đến đến địa vị,

danh vọng, hạnh phúc, tánh mạng của kẻ khác. Hơn thế nữa, nếu có thể hy sinh vì lợi ích cho chúng sanh thì người tu theo Chánh nghiệp cũng không khước từ. Chánh nghiệp còn gọi là Đế hạnh, tức xa lìa sát sanh, trộm cắp...

5) Chánh mạng: mạng là mạng sống, Chánh mạng là nuôi dưỡng mạng sống bằng nghề nghiệp chánh đáng, lương thiện, trong sạch. Người theo Chánh mạng sống cuộc đời ngay thật, không gian tham, hoàn toàn tự lực, không phụ thuộc người khác, không làm đau khổ kẻ khác. Chánh mạng còn gọi là Đế thọ, tức là lìa bỏ tà mạng như các chú thuật, bói toán, tướng số...Chánh mạng là cầu y phục, ăn uống, giường chiếu, thuốc men và các đồ dùng sinh sống khác một cách đúng pháp.

6) Chánh tinh tấn: tinh cần siêng năng làm việc thiện, làm lợi lạc chúng sanh hữu tình gọi là Chánh tinh tấn. Chánh tinh tấn còn gọi là Chánh phương tiện, Chánh trị, Đế trị, bao hàm ý nghĩa của Tứ chánh cần và Tấn căn trong Ngũ căn, tức là phát nguyện ác pháp đã sanh được đoạn trừ, ác pháp chưa sanh khiến chẳng khởi, thiện pháp chưa sanh khiến đặng sanh, thiện pháp đã sanh khiến tăng trưởng đầy đủ. Người có Chánh tinh tấn thường gieo nhân vô lậu xuất thế gian và

sống một cách mạnh mẽ, có dũng khí tiến thân trên con đường đạo, nỗ lực không lùi bước cho đến khi nào thành chánh quả mới thôi. Kinh Trung Bộ định nghĩa: “Tinh tấn nỗ lực đoạn trừ tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà niệm, tà định, để thành tựu chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh mạng, chánh niệm và chánh định gọi là chánh tinh tấn”.

7) Chánh niệm: niệm là ghi nhớ, nhớ nghĩ. Ghi nhớ những điều thiện, ghi nhớ những việc làm lợi lạc chúng sanh, ghi nhớ những đạo lý chân chính, cao siêu... Gọi là Chánh niệm. Chánh niệm còn gọi là Đế y, tức là sự quán sát tổng tướng hay biệt tướng của Tứ niệm xứ: Thân, Thọ, Tâm và Pháp. Chánh niệm có hai phần:

• • Chánh ức niệm: là nhớ nghĩ đến các điều lỗi lầm để thành tâm ăn năn sám hối, đồng thời nhớ nghĩ đến tứ trọng ân: ân cha mẹ, ân tổ quốc, ân chúng sanh và ân Tam Bảo.

• • Chánh quán niệm: là dùng tâm từ bi xét nghĩ cuộc đời là sanh lão bệnh tử, chúng sanh mê mờ, ngu muội mà mở rộng lòng thương và quyết ra tay cứu độ.

Người theo đúng Chánh niệm thường quán cảnh chân đế, năng tưởng niệm các pháp trợ đạo, bất kỳ ở thời điểm, địa điểm nào cũng đều quán tưởng cảnh giới vô lậu

và quả vị xuất thế gian, dù trải qua số kiếp như sông hằng thì bồ đề tâm vẫn không thối chuyển.

8) Chánh định: định là tập trung tư tưởng vào một chỗ, không để tán loạn. Chú tâm vào một vấn đề chính đáng, đúng với chân lý , có lợi ích cho mình và tha nhân gọi là Chánh định. Người tu Chánh định thường tập trung quán sát những vấn đề sau:

• • Quán bất tịnh: tức là quán tưởng thân này không thanh tịnh, là tổ hợp của sanh tử, khổ đau.

• • Quán từ bi: quán tưởng chúng sanh hữu tình đồng có Phật tánh, chân tâm bình đẳng để đoạn trừ tâm thù hận, mở rộng lòng thương để hóa độ chúng sanh.

• • Quán nhân duyên: quán vạn pháp là duyên sanh, vô thường, vô ngã, giả danh chứ không thật có để đoạn trừ ngu si, chấp trước.

• • Quán giới phân biệt: tức là quán sự giả hợp của sáu xứ, 18 giới, để thấy ngã không, pháp không, ngỏ hầu đoạn trừ chấp ngã, chấp pháp.

• • Quán sổ tức: tức là chú tâm quán niệm hơi thở để đối trị sự tán loạn của tâm.

Năm phép quán trên đây là năm phép quán căn bản gọi là "Ngũ đình tâm quán", chúng ta sẽ được học vào những tiết sau.

Bát Thánh đạo là Trung đạo, là diệu pháp, là phương tiện tối hậu để đưa hành giả đi đến cảnh giới Niết-bàn bằng những bước đi an lạc. Thánh đạo tám ngành này được dụ như con thuyền chở chúng sanh khỏi bến mê để đến bờ giác ngộ nên còn có tên là Bát đạo thuyền, Bát phiệt. Tám chi này hỗ trợ nhau, xoay vòng quanh nhau nên còn được gọi là Bát luân. Hơn nữa, đây là chỗ dạo chơi của các bậc Thánh nên còn được gọi là Bát du hành...

Đức Phật khi thì trình bày Đạo đế là 37 phẩm trợ đạo, lúc thì đề cập Đạo đế dưới dạng thức Bát Thánh đạo, vì thế Bát Thánh đạo được xem là Đạo đế và cũng là 37 phẩm trợ đạo. Chánh niệm trong Bát Thánh đạo là nội dung của Tứ niệm xứ, Chánh tinh tấn là nội dung của Tứ chánh cần, Chánh niệm là nội dung của Niệm căn, Niệm lực, Niệm giác chi, Chánh kiến là Tuệ căn, tuệ lực, Trạch pháp giác chi...

Giáo lý Phật giáo có thiên Kinh vạn quyển nhưng đều qui về ba pháp môn chính gọi là Tam vô lậu học Giới, Định và Tuệ. Mặt khác, Tam vô lậu lại được gói gọn trong Bát Thánh đạo. Chánh kiến, Chánh tư duy thuộc Tuệ, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng thuộc Giới, Chánh tinh tấn, Chánh niệm và Chánh định

thuộc Định. Cho nên chúng ta có thể quả quyết rằng Bát Thánh đạo là cốt tủy của giáo lý Phật giáo.

C. KẾT LUẬN

Bát Thánh đạo là một pháp môn thông dụng và phổ quát dễ hành trì. Tu tập Bát Thánh đạo sẽ gặt hái được lợi ích thiết thực, sự thiết thực ấy được thể hiện trên ba phương diện: 1 - cải tạo bản thân, 2 - cải thiện hoàn cảnh, 3 - chứng quả Bồ đề. Trong kho tàng giáo lý nguyên thủy, sau mỗi một bài pháp, đức Thế Tôn không quên hướng dẫn pháp môn tu tập cho đối tượng nghe pháp và lúc nào Thế Tôn cũng giới thiệu Bát Thánh đạo để họ tu tập. Cho nên có thể nói; Bát Thánh đạo là suối nguồn của giải thoát. Vì những lợi ích như trên, một người Phật tử không thể không tu tập Bát Thánh đạo./.

25. Thờ Phật, Lạy Phật, Cúng Phật

THỜ PHẬT, LẠY PHẬT

CÚNG PHẬT

A. MỞ ĐỀ

Ở đời, bài học dân gian lớn nhất là sự nhớ ơn, biết nghĩa mà không một ai có thể tránh khỏi. Như vậy cũng có nghĩa rằng nếu kẻ nào vong ơn, bội nghĩa thì kẻ đó không có tính người. Bởi vậy tục ngữ có câu: "Ăn trái phải nhớ kẻ trồng cây; uống nước phải nhớ người đào giếng" là để con người chúng ta đừng quên bài học cao quý ấy. Trong đạo Phật, bốn ân là điều căn bản của người con Phật: nào là ơn thiên nhiên, ơn quốc gia xã hội, nghĩa sanh thành dưỡng dục, và ân Tam bảo. Con người không những biết ơn mà còn thi ân không vụ lợi, không so đo tính toán. Đức Phật thường dạy: “Có hai hạng người rất khó tìm được ở đời, đó là hạng người cho ơn mà chẳng nhớ; và hạng người chịu ơn mà chẳng quên.”[1]

———

[1] Đại tạng kinh Việt Nam, Tăng chi I, 1996, tr.160

Đức Phật Thích Ca Mâu-ni đã khai mở con đường cho chúng sanh đi xa dần tất cả những phiền não, khổ đau. Con đường ấy đức Phật đã thực nghiệm, đã chứng ngộ và sau đó Ngài chỉ dạy cho chúng sanh tu tập để được giải thoát, giác ngộ. Ngài chính là bậc Đạo sư của trời người, và nếu không có đức Phật và giáo pháp của Ngài thì chúng ta cứ mãi trầm luân trong 3 cõi, 6 đường; nghĩa là khổ đau mãi mãi không thể nào ra khỏi. Do đó, để thể hiện tấm lòng biết ơn của mình đối với đức Phật thì chúng ta phải thờ Phật, lạy Phật, cúng Phật và có thể nói đây là bài học tâm lý có giá trị đạo đức rất cần thiết cho sự sống con người.

B. CHÁNH ĐỀ

I. Thờ Phật

1. Đức Phật đáng được tôn thờ:

Phật là bậc đã dày công tu luyện để tìm con đường sống cho mọi người, là Đấng phước đức và trí tuệ hoàn toàn, ngài đã kham nhẫn ở cõi Ta-bà để giáo hoá chúng sanh ra khỏi khổ đau, luân hồi sanh tử. Vì vậy, Ngài được tôn xưng là bậc tự giác, giác tha, giác hạnh viên mãn, đầy đủ ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp, từ bi vô lượng, tam thân, tứ trí, ngũ nhãn, lục

thông[1] không ai sánh kịp. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn rằng trong thế giới Ta-bà không ai bằng Phật, bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, đấng thấy chân lý đúng như sự thật. Vì vậy, chúng ta phải tôn thờ để nhớ công hạnh của Phật.

2. Ý nghĩa thờ Phật?

Thờ Phật chính là sự thể hiện lòng tôn kính, biết ơn sâu sắc của chúng ta đối với Ngài. Bên cạnh đó, tâm của chúng ta lúc mê lúc tỉnh, nếu không thờ Phật thì nhiều khi ta bỏ Phật để tôn thờ giáo chủ đạo khác (ngoại đạo). Do đó, thờ Phật chính là để luôn luôn có được bên mình một hình bóng của Ngài, đức từ bi, trí tuệ của Ngài chứ không phải dựa vào Phật để làm việc tà ngụy, gian ác, bất chánh. Thờ Phật chính là để nhắc nhở chúng ta phải sống theo điều thiện, cố làm điều thiện, bỏ điều ác và phát nguyện tu tập chánh đạo. Nếu không phải vì mục đích này thì chúng ta thờ Phật không những không có phước đức mà còn tổn phước vô cùng.

———

[1] * Tam thân: Pháp thân, hóa thân, ứng thân

* Tứ trí: 1. Đại viên cảnh trí; 2. Bình đẳng tánh trí; 3. Diệu quan sát trí; 4. Thành sở tác trí.

* Ngũ nhãn: Nhục nhãn, Thiên nhãn, Pháp nhãn, Huệ nhãn, Phật nhãn.

* Lục thông: Thần túc thông, Thiên nhĩ thông, Thiên nhãn thông, Tha tâm thông, Túc mạng thông và Lậu tận thông.

Ngoài ra, vì lý do tin Phật[1] chúng ta cũng được phép thờ Phật nhưng sau đó phải cố gắng học hiểu và thực hành giáo lý, áp dụng vào đời sống thì mới có lợi ích được. Đạo Phật có thể tin trước rồi tìm hiểu sau hoặc hiểu trước rồi tin sau, cả hai đều có tác dụng lợi ích như nhau.

3. Phải thờ đức Phật nào?

Thờ một đức Phật cũng có nghĩa là thờ Thập phương tam thế chư Phật, vì tánh Phật đồng bất sanh bất diệt, Như như tịch tịnh, Vô khứ vô lai. Tuy nhiên, tuỳ theo cõi nước và thời kỳ giáo hoá mà chúng ta thờ thế nào đó cho phù hợp. Thí dụ như hiện nay chúng ta đang ở vào thời kỳ giáo hóa của đức Phật Thích Ca Mâu Ni ở cõi Ta-bà thì cố nhiên chúng phải thờ Ngài trước hết.

Nếu Phật tử nào chuyên tu Pháp môn "trì danh niệm Phật" để cầu vãng sanh thì nên thờ đức Phật A Di Đà. Hoặc ai muốn thờ đủ ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) chư Phật thì nên thờ cả ba vị Phật: A Di Đà, Thích Ca và Di Lặc gọi là Thập Phương Tam Thế Phật.

———

[1] Tín đây có nghĩa là: tùy tín hành và Tín giải thoát.

4. Cách thức thờ Phật: nếu thờ một vị thì cũng phải bố trí trang nghiêm, nhưng nếu thờ tam thế Phật thì phải biết cách sắp xếp. Các tượng phải cao bằng nhau hoặc tượng giữa (Chúng Trung Tôn) có thể cao hơn một tất, bàn thờ phải để chính giữa nhà, nếu nhà lầu thì phải thờ ở tầng trên. Tại bàn thờ phải có lư hương, mâm bồng, chân đèn, bình hoa và phải luôn luôn sạch sẽ. Trước bàn thờ không nên bày biện, bàn tạp sự.

Khi thỉnh Phật về, chủ nhà phải thỉnh chư Tăng làm lễ an vị, cúng kính đơn giản nhưng phải trang nghiêm và tinh khiết.

Kể từ ngày an vị Phật, mọi người trong nhà phải thay đổi cách sống, phải luôn luôn nhớ đến đức hạnh của Phật để cải đổi phẩm hạnh của mình. Trong gia đình phải giữ thanh tịnh; không được sống bất hoà, ngược lại phải luôn luôn thấm nhuần tinh thần từ bi, vị tha, vô ngã. Trong nữa tháng cả nhà nên có 1 hay 2 ngày ăn chay và lễ sám tại nhà. Như thế mới xứng đáng với danh nghĩa một gia đình có thờ Phật. Sau một thời gian nếu tượng Phật bị hư rách hay bị lụt lội gì đó làm hư hỏng thì phải thay đổi tượng khác, tượng cũ phải đem vào chùa hay nhập tháp, tuyệt đối không nên để bừa bãi.

II. Lạy Phật

1. Ý nghĩa lạy Phật: ngày xưa khi đức Phật còn tại thế, các đệ tử từ vua quan cho đến dân thường khi gặp đức Phật đều cúi xuống sát đất, đặt trán mình lên chân Ngài để tỏ lòng ngưỡng mộ, tôn thờ bậc Tối Thượng cao quý nhất ở đời. Cho đến sau khi Ngài diệt độ, các tín đồ vẫn xem Ngài như đương còn tại thế và cử chỉ đảnh lễ Phật như vậy vẫn tồn tại cho đến ngày nay, cử chỉ ấy gọi là lạy Phật. Tuy nhiên, có hai cách lạy Phật là phổ biến: 1. Thân và tâm lạy; 2. Tâm niệm lạy, cách nầy thường dùng khi bị bịnh, thiên tai, hoặc chiến tranh giặc giã, v.v...

2. Phải lạy như thế nào mới đúng nghĩa? Trước khi lạy Phật thì thân thể của mình phải thanh tịnh, y phục chỉnh tề, đứng ngay thẳng, chắp tay trước ngực mắt nhìn, tâm nghĩ đến Ngài. Lạy thì năm vóc (đầu, hai cùi tay, hai đầu gối) phải gieo sát xuống đất. Lễ như vậy mới đúng nghĩa, trong kinh gọi là "thân tâm cung kính lễ”. Trái lại nếu chúng ta lễ Phật theo nghĩa ngã mạn lễ hay cầu danh lễ thì sẽ không có kết quả gì mà còn gieo thêm tội lỗi.

* Ngã mạn lễ tức là lễ mà tâm kiêu căng, ngạo mạn, năm vóc không gieo xuống đất, lạy một cách ta đây...

* Cầu danh lễ là chỉ lễ lạy để cầu danh, chỉ thành tâm khi có nhiều người theo dõi mình lạy...hai cách lễ

bái này đều giả dối, Phật tử chơn chánh không nên lạy theo kiểu này.

3. Bốn phép lạy (thuộc về lý)

A) Phát trí thanh tịnh lễ: Trong phép lạy này người hành lễ phải biết rằng: cảnh giới của chư Phật đều tuỳ tâm hiện bày nên lạy một đức Phật tức là lạy tất cả chư Phật, lạy một lạy tức là lạy tất cả Pháp giới vì Pháp thân của Phật dung thông cả Pháp giới.

B) Biến nhập Pháp giới lễ: Trong phép lạy này người hành lễ phải tự quán thân, tâm cùng tất cả các Pháp từ hồi nào đến giờ đều không rời Pháp giới.

C) Chánh quán tu hành lễ : Trong phép lạy này người hành lễ lạy đức Phật ngay nơi tự tâm của mình, chứ không duyên với đức Phật nào khác vì tất cả chúng sanh từ xưa đến nay đều sẵn có Phật tánh giác ngộ viên mãn.

D) Thật tướng bình đẳng lễ: Trong phép lễ này người hành lễ thấy các tướng bình đẳng, không có mình và đối tượng lễ lạy, vạn Pháp nhất như vắng lặng, khế hợp với lý thật tướng của Bát nhã.

Bốn cách lễ này khó nghĩ bàn, không phải bậc thượng căn thời không làm được.

III. Cúng Phật

1. Ý nghĩa cúng Phật: cúng Phật không có nghĩa là cung cấp đến đức Phật những vật dụng hàng ngày vì đức Phật đã nhập diệt, không còn có sự ăn uống như chúng ta. Sự cúng dường sẽ giúp chúng ta gần gũi với Phật và nhân sự cúng dường này mà được kết duyên lành với Phật...hay nói cách khác là cúng dường Tam bảo.

2. Nên cúng dường những gì: Chúng ta không nên bày biện đủ thứ để cúng dường Phật vì như thế sẽ chẳng có ý nghĩa gì lại còn làm sai ý nghĩa cúng Phật. Tốt nhất chúng ta nên cúng dường ánh sáng, hương thơm, hoa tươi, trái tốt và một chén cơm là đủ. Dù cúng bất cứ vật dụng nào cũng phải phát khởi tâm cung kính và phát nguyện bỏ tánh keo kiệt, xan tham.

Những món cúng dường trên thuộc về sự, ngoài ra còn có năm món cúng dường thuộc về lý, còn gọi là cúng dường ngũ phần hương, tức là hương thơm do sự tu hành mà có, đó là:

• • Giới hương, tức phát nguyện giữ giới thanh tịnh để cúng dường.

• • Định hương, nghĩa là khi nào tâm ta còn tán loạn thì chưa phải cúng dường định hương. Phải niệm Phật và thiền định để được định tâm mới lễ Phật được.

• Tuệ hương, phải tu học đầy đủ văn tuệ, tư tuệ, tu tuệ để thực hành đúng chánh pháp.

• Giải thoát hương là quyết chí đoạn trừ chấp ngã, và diệt tận khổ đau. Luôn luôn quán 5 uẩn là không, lìa mọi chấp thủ.

• Giải thoát tri kiến là diệt trừ chấp pháp bằng cách tu quán 12 nhân duyên, thấy các pháp nương vào nhiều duyên để tồn tại.

Chí thành tu tập đem năm phần hương nầy để cúng dường Phật thì lợi lạc và ý nghĩa vô cùng, nhưng pháp nầy vi tế, rất khó hiểu ngoại trừ chúng ta thực sự tu tập và áp dụng vào đời sống bản thân.

3. Cúng dường Pháp Bảo: Pháp ở đây tức là giáo lý của đức Phật, chúng ta nương theo đó mà tu hành. Muốn cúng dường Pháp Bảo thì trước tiên chúng ta phải nghiên cứu Kinh, Luật, Luận để nhận định rõ thế nào là chánh pháp thì tu theo và khuyên người khác cùng tu. Nếu có khả năng thì phải kiết tập, phiên dịch kinh điển để giúp vào việc hoằng Pháp lợi sanh. Nếu ai đó có nhiều tiền nhiều của thì nên phát tâm cúng dường ấn tống kinh điển để phổ cập Phật Pháp... Những việc làm như thế đều có nghĩa là cúng dường Pháp Bảo.

4. Cúng dường Tăng Bảo: Tăng là những vị thầy tu hành hòa hợp thanh tịnh, là những vị thừa Như

Lai sứ, tác Như Lai sự, nên chúng ta phải luôn luôn kính trọng, kính trọng Tăng tức là kính trọng Phật vậy. Tuy nhiên, chúng ta cần phải nhận định rằng thể của Tăng là thanh tịnh nhưng thành phần cá nhân tăng thì có người chánh, kẻ tà. Phụng sự, hộ đạo mà nương theo những kẻ tà tâm thì không phải đúng ý nghĩa cúng dường Tăng Bảo.

IV. Lợi ích

1. Lợi ích của việc thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật

Sự thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật một cách thành tâm, thiện ý và đúng nghĩa sẽ đem lại cho người nhiều lợi ích trong quá khứ,hiện tại và tương lai.

• • Tất cả nghiệp bất thiện, khổ đau gây ra trong quá khứ nhờ thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật, ăn năn, bỏ tà theo chánh mà có thể tiêu trừ.

• • Hiện tại, mọi hành động của chúng ra đều có Phật tâm soi xét và hộ trì cho nên mọi hành động của chúng ta sẽ hợp chánh pháp, luôn hướng thiện.

• • Trong gia đình luôn noi theo hạnh Phật, được thuận hoà và hạnh phúc, mọi người sẽ không sống bừa bãi.

• • Ngôi nhà được thờ Phật thì sẽ trang nghiêm hơn, mọi thứ sẽ thanh tịnh hơn và có văn hóa

hơn... Trái lại, người nào không thờ Phật thì đời sống dễ sa ngã, thiếu tự tin và không tin Phật thì hay buông lung, phóng túng, sống không có luân lý đạo đức, v.v...

• Trong tương lai, người thờ Phật và tin Phật thì hàng ngày nghiệp lành được huân tập và cảm ứng đến lòng từ bi vô hạn của chư Phật và Bồ tát, cho nên khi lâm chung người ấy chắc chắn sẽ được chư Phật và Bồ tát phóng quang tiếp độ.

2. Phải chánh kiến trong việc thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật

Lợi ích sẽ đến với người nào có chánh tín và thành tâm thật sự, không còn bất cứ một sự nghi ngờ nào về Tam Bảo (Phật, Pháp, tăng). Phật là bậc giác ngộ hoàn toàn, Pháp là Kinh điển của Phật để lại cho chúng ta biết phương pháp tu tập, tăng là những vị thầy có đủ giới đức, thanh tịnh và là vị thầy sáng suốt chỉ đường, dẫn lối, khuyên nhắc chúng ta biết đâu là chánh để ta tu tập theo, đâu là tà để ta từ bỏ. Vì thế chúng ta thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật thường phải tôn thờ Tam Bảo... Tựu trung có 5 điều nên phát khởi chánh kiến:

• 1. Tin Phật.

• 2. Tin Pháp.

• 3. Tin Tăng.

• • 4. Tin vào tự tánh của chính mình có khả năng giác ngộ.

• • 5. Tin lý nhân quả, tội phước. Nhân quả là một định lý muôn đời không thay đổi.

C. KẾT LUẬN

Tóm lại, thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật là một việc làm hoàn toàn có tinh thần tự nguyện hoặc phát tâm, còn nếu chúng ta muốn nói bắt buộc là tại vì tấm lòng nhớ ơn, biết nghĩa của con người thúc dục chúng phải thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật. Đó cũng là nhân cách sống của con người. Ngoài ra sự thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật cũng ảnh hưởng đến đời sống tâm lý vô cùng cần thiết, vì theo các nhà khoa học và tâm lý học thì họ phân tích rằng: mỗi người đều không bao giờ không có một đối tượng để tôn thờ, không tôn thờ chánh thì tôn thờ tà, ngay một em bé mới chào đời cũng vậy, nó chỉ biết có mẹ nó là duy nhất. Do đó, việc thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật là một việc làm chơn chánh, không những tạo cho riêng mình một cứ địa tâm linh an ổn và hướng thiện, mà còn khiến cho mọi người trong nhà cũng như bà con, hàng xóm, làng xã tu nhơn - tích đức. Như vậy thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật là tấm gương quý báu phản tỉnh về đạo đức con người, chơn chánh và lợi ích như vậy nên chúng ta phải thờ Phật, lạy Phật và cúng Phật.

26. Lược Sử Đức Phật A-Di-Đà & 48 Nguyện

LƯỢC SỬ ĐỨC PHẬT A-DI-ĐÀ

VÀ 48 LỜI NGUYỆN

A. Lược Sử:

Phạn ngữ Amita, Tàu phiên âm là A-di-đà, dịch là Vô lượng quang, Vô lượng thọ và Vô lượng công đức, nghĩa là Phật A-di-đà có hào quang vô lượng, thọ mạng vô lượng và công đức vô lượng. Ngài là vị Phật thuộc đời quá khứ, đã thành Phật và hóa độ vô lượng, vô biên chúng sanh, hiện là Giáo chủ cõi nước Cực Lạc ở phương tây. Cõi nước ấy có trí tuệ vô lượng, công đức trang nghiêm, người sống trong cõi nước này an lạc đến vô cực cho nên gọi là Cực Lạc.

Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Phẩm Thí Dụ nói: Đức Phật A-di-đà kiếp trước là con của Đức Đại Thông Trí Thắng Như Lai. Ngài nhờ công đức thường giảng Kinh Pháp Hoa cho chúng sanh nghe nên sau này thành Phật hiệu là A-di-đà ở cõi Tây Phương Cực Lạc.

Kinh Quán Phật Tam Muội Hải ghi rằng: Đời quá khứ Ngài làm Tỳ kheo chuyên trì quán tưởng tướng lông mày trắng của Đức Phật Không Vương, nên được tho ký làm Phật hiệu là A-di-đà.

Kinh Bi Hoa chép rằng: Hằng hà sa số kiếp quá khứ có vua Chuyển luân tên là Vô Tránh Niệm, Ngài

có một quan đại thần tên là Bảo Hải giàu lòng tín ngưỡng. Một hôm vua nghe đức Phật Bảo Tạng đến thuyết pháp, Vua và quan đại thần Bảo Hải đến nghe pháp. Vua đã phát tâm cung thỉnh Phật và đại chúng vào vương cung để cúng dường trọn trong ba tháng. Lúc đó, Phật Bảo Tạng khuyên Vua nên phát tâm cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Đức Phật liền phóng hào quang soi khắp tất cả các thế giới của chư Phật cho chúng hội thấy. Liền sau đó, Vua đã quỳ gối chắp tay phát lời nguyện, cầu xin sau khi tu thành Phật, quốc độ và nhân dân trong cõi nước Ngài đều được thanh tịnh, trang nghiêm. Do nhân duyên ấy mà sau này vua thành Phật hiệu A-di-đà và cõi nước của Ngài là Tây Phương Cực Lạc.

Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni dạy: Đời quá khứ lâu xa có nước tên Diệu Hỷ, vua là Nguyệt Thượng Luân Vương, Hoàng hậu là Thù Thắng Diệu Nhân, có ba người con là Nhật Minh, Kiều-thi-ca và Nhật Đế Chúng. Khi ấy có Đức Phật ra đời hiệu là Thế Tự Tại Vương Như Lai. Kiều-thi-ca đã xuất gia theo Phật hiệu là Pháp Tạng tỳ kheo. Ngài Pháp Tạng đối trước Phật phát 48 lời nguyện rộng lớn, độ cả 10 phương chúng sanh, nếu có nguyện nào chưa viên mãn thì chẳng thể thành Phật, khi ấy chư Thiên rải hoa tán thán, quả đất rung động và giữa không trung có tiếng khen rằng: "Pháp Tạng quyết định sẽ thành Phật hiệu là A-di-đà."

Như vậy, theo 4 thuyết trên, chúng ta có thể biết được xuất xứ và hạnh nguyện của Đức Phật A-di-đà.

B. Lược nói 48 lời nguyện của Đức Phật A-di-đà.

1. 1. Quốc vô ác đạo: (Lúc tôi thành Phật, nếu trong nước tôi còn có địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh thì tôi chẳng thành Phật).

2. 2. Bất cánh ác đạo: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi sau khi mạng chung mà còn bị sa vào ba ác đạo thì tôi chẳng thành Phật).

3. 3. Thân chơn kim sắc: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi thân chẳng có sắc vàng sáng chói thì tôi chẳng thành Phật).

4. 4. Hình sắc tương đồng: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi thân hình có tốt xấu không đồng nhau thì tôi chẳng thành Phật).

5. 5. Túc mệnh trí thông: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng có Túc mệnh thông thì tôi chẳng thành Phật).

6. 6. Thiên nhãn phổ kiến: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng có Thiên nhãn thông thì tôi chẳng thành Phật).

1. 7. Thiên nhĩ phổ văn: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng được Thiên nhĩ thông thì tôi chẳng thành Phật).

2. 8. Tha tâm tất tri: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng đặng Tha tâm thông thì tôi chẳng thành Phật).

3. 9. Thần túc vô ngại: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng được Thần tâm thông thì tôi chẳng thành Phật).

4. 10. Bất tham kế thân: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi còn có tham chấp lấy thân thì tôi chẳng thành Phật).

5. 11. Trú định chứng diệt: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi chẳng trụ vào định, tu đến diệt độ thì tôi chẳng thành Phật).

6. 12. Quang minh vô lượng: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi hào quang chiếu sáng còn hữu hạn thì tôi chẳng thành Phật).

7. 13. Thọ mạng vô lượng: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi thọ mạng còn hữu hạn thì tôi chẳng thành Phật).

8. 14. Thanh Văn vô số: (Lúc tôi thành Phật, chúng Thanh Văn trong nước tôi nếu có ai tính đếm được số bao nhiêu thì tôi chẳng thành Phật).

1. 15. Trừ biệt nguyện tu: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi [ngoại trừ những người có thệ nguyện riêng] mà thọ mạng còn hữu hạn thì tôi chẳng thành Phật).

2. 16. Bất văn ác danh: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi còn có người nghe tiếng ác thì tôi chẳng thành Phật).

3. 17. Chư Phật xưng thán: (Lúc tôi thành Phật, nếu vô lượng chư Phật trong mười phương thế giới không ca ngợi, tán thán danh hiệu tôi thì tôi chẳng thành Phật).

4. 18. Thập niệm tất sanh: (Lúc tôi thành Phật, có chúng sanh nào muốn sanh vào cõi nước tôi nhẫn đến niệm danh hiệu tôi 10 lần mà không vãng sanh thì tôi chẳng thành Phật).

5. 19. Lâm chung tiếp dẫn: (Lúc tôi thành Phật, có chúng sanh nào phát tâm bồ đề, tu các công đức, nguyện sanh về nước tôi, sau khi lâm chung nếu tôi cùng đại chúng chẳng hiện thân tiếp dẫn người đó thì tôi chẳng thành Phật).

6. 20. Dục sanh quả toại: (Lúc tôi thành Phật, có chúng sanh nào phát tâm bồ đề, tu các công đức, chuyên niệm danh hiệu tôi, chí tâm hồi hướng, nguyện sanh về nước tôi, mà không được toại nguyện thì tôi chẳng thành Phật).

1. 21. Tam thập nhị tướng: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi không đủ 32 tướng của Bậc Đại Nhơn thì tôi chẳng thành Phật).

2. 22. Nhất sanh bổ xứ: (Lúc tôi thành Phật, các vị đại Bồ tát sanh về nước tôi đều là "Nhất sanh Bồ tát([1])" [trừ những Bồ tát có thệ nguyện riêng([2])] nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

3. 23. Cúng dường Chư Phật: (Lúc tôi thành Phật, các Bồ tát trong nước tôi thừa oai thần Phật mà đi cúng dường chư Phật trong mười phương, trong một bửa ăn nếu các vị Bồ tát ấy không đi đến vô lượng thế giới thì tôi chẳng thành Phật).

4. 24. Cung cụ tùy ý: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng Bồ tát trong nước tôi đối trước chư Phật hiện công đức của mình, muốn có những vật cúng dường, nếu không được toại nguyện thì tôi chẳng thành Phật).

5. 25. Diễn thuyết diệu trí: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng Bồ tát trong nước tôi không diễn thuyết được Nhất thiết trí thì tôi chẳng thành Phật).

———

([1]) Bồ-tát còn tu một kiếp nữa là thành Phật

([2]) Bồ-tát du hóa 10 phương để độ chúng sanh như Ngài Quán Thế Âm, Ngài Địa Tạng

1. 26. Na-la-diên thân: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng Bồ tát trong nước tôi chẳng được thân Kim Cang Na-la-diên thì tôi chẳng thành Phật).

2. 27. Nhất thiết nghiêm tịnh: (Lúc tôi thành Phật, tất cả các vật dụng của hàng trời người trong nước tôi đều phải sáng đẹp, sạch sẽ, vi diệu không ai có thể tính biết, nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

3. 28. Đạo thọ cao hiển: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng Bồ tát trong cõi nước tôi dầu là người ít công đức nhất chẳng thấy biết cội đạo tràng cao bốn muôn do tuần, vô lượng quang sắc thì tôi chẳng thành Phật).

4. 29. Tụng kinh đắc tuệ: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng Bồ tát trong cõi nước tôi nếu thọ trì, đọc tụng, giảng thuyết kinh pháp mà chẳng được trí tuệ biện tài thì tôi chẳng thành Phật).

5. 30. Tuệ biện vô ngại (hạn): (Lúc tôi thành Phật, nếu có ai hạn lượng được trí tuệ biện tài của hàng Bồ tát trong nước tôi thì tôi chẳng thành Phật).

6. 31. Chiếu kiến thập phương: (Lúc tôi thành Phật ánh sáng cõi nước tôi nếu không soi thấu mười phương thế giới thì tôi chẳng thành Phật).

7. 32. Bảo hương diệu nghiêm: (Lúc tôi thành Phật, trong cõi nước tôi từ mặt đất đến không trung,

mọi vật đều là những thứ châu báu, hương thơm xông ngát mười phương thế giới, nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

1. 33. Mông quang nhu nhuyến: (Lúc tôi thành Phật, chúng sanh trong mười phương thế giới được hào quang của tôi chiếu đến tấm thân họ khiến thân họ trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát hơn nhân thiên, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

2. 34. Văn danh đắc nhẫn: (Lúc tôi thành Phật, chúng sanh trong vô lượng thế giới nghe danh hiệu tôi mà không được Vô Sanh Pháp Nhẫn thì tôi chẳng thành Phật).

3. 35. Thoát ly nữ thân: (Lúc tôi thành Phật, nữ giới ở mười phương nghe danh hiệu tôi, nhàm chán thân nữ, phát tâm Bồ đề, nếu sau khi mạng chung mà còn làm thân nữ thì tôi chẳng thành Phật).

4. 36. Thường tu phạm hạnh: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát trong vô lượng thế giới nghe danh hiệu tôi, thường tu phạm hạnh cho đến thành Phật, nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

5. 38. Thiên nhân trí kỉnh: (Lúc tôi thành Phật, hàng trời người trong vô lượng thế giới nghe danh hiệu tôi, cúi đầu đảnh lễ, năm vóc gieo xuống

đất, vui mừng tu Bồ tát hạnh thì chư thiên và loài người đều kính trọng người đó, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

38. Y phục tùy niệm: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi muốn có y phục, thì y phục đúng pháp liền theo tâm niệm của người đó mà đến trên thân, nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

39. Lạc chư lậu tận: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi không được an lạc như lậu hoặc được đoạn tận thì tôi chẳng thành Phật).

40. Thụ trung hiện sát: (Lúc tôi thành Phật, nếu hàng trời, người trong nước tôi muốn thấy vô lượng thế giới nghiêm tịnh của chư Phật mười phương, liền được thấy cả thân cây báu nơi chư Phật thiền toạ, nếu không như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

41. Chư căn vô khuyết: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi, từ đó cho đến khi thành Phật mà các căn còn thiếu thì tôi chẳng thành Phật).

42. Thanh tịnh giải thoát: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi thảy đều được giải thoát tam

muội, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

43. Văn danh đắc phước: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi, sau khi mạng chung được phước đức vô lượng, thác sanh vào các nhà tôn quí, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

44. Tu hành túc đức: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi vui mừng hớn hở, tu Bồ tát hạnh, trọn đủ công đức, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

45. Phổ đẳng Tam muội: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi đều chứng lý Tam muội như nhau, ở địa vị Tam muội này thường được thấy vô lượng bất tư nghì chư Phật, nếu không như thế thì tôi chẳng thành Phật).

46. Tuỳ nguyện văn pháp: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở trong nước tôi muốn nghe loại pháp gì thời liền tự nhiên đặng nghe pháp ấy, nếu chẳng như vậy thì tôi chẳng thành Phật).

47. Văn danh bất thối: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi mà chẳng được đến bậc "bất thối chuyển" thì tôi chẳng thành Phật).

48. Đắc tam pháp nhẫn: (Lúc tôi thành Phật, chúng Bồ tát ở mười phương thế giới nghe danh hiệu tôi mà chẳng được ba thứ nhẫn([1]) thì tôi chẳng thành Phật).

C. KẾT LUẬN

Qua sự tìm hiểu lịch sử đức Phật A-di-đà và 48 lời nguyện của Ngài chúng ta thấy công đức và nguyện lực cũng như hạnh nguyện độ tha của Ngài rất lớn. Nhờ nguyện lực đó mà Ngài đã trở thành vị Giáo chủ của cõi nước Cực Lạc, công đức trang nghiêm.

Phật tử Việt Nam ta nói riêng và cả Đông Nam Á nói chung phần lớn tu theo Pháp môn Tịnh Độ, tức là cầu vãng sanh về cõi nước Tây Phương Cực Lạc, cần phải tu tập theo hạnh nguyện của đức Phật A-di-đà, phát thệ nguyện rộng lớn, độ hết thảy chúng sanh và đạt đến bực Bất thối chuyển, cùng tất cả chúng sanh, đều trọn thành Phật đạo./.

———

([1]) Nại oán hoại nhẫn, Kham thọ khổ nhẫn và Vô sanh pháp nhẫn.

27. Pháp Môn Tịnh Độ

PHÁP MÔN TỊNH ĐỘ

A. MỞ ĐỀ

Tịnh Độ là cõi nước ở Tây phương của Đức Phật A-di-đà. Cõi nước ấy là cõi nước thanh tịnh, trang nghiêm đầy đủ công đức vô lậu. Pháp môn Tịnh Độ là một pháp môn tu tập nhằm để sau khi chết được sanh về cõi nước Tịnh Độ của Đức Phật A-di-đà. Tôn chỉ của pháp môn này là phép tu niệm Phật. Pháp môn này có từ thời Đức Phật Thích Ca còn tại thế, hiện còn các Kinh như Kinh Quán Vô Lượng Thọ Phật, Kinh Di Đà...là những Kinh xiển dương giáo nghĩa Tịnh Độ. Các vị Luận sư nổi tiếng như Ngài Mã Minh, Vô Trước, Thế Thân... đều ca ngợi giáo nghĩa Tịnh Độ. Tuy nhiên, pháp môn này cực thịnh khi nó được truyền sang Trung Hoa vào thời nhà Đường[1], dưới triều Đường Huyền Tôn - Đường Minh Hoàng. Các Ngài Đạo Xước, Thiện Đạo là những bậc làm rạng danh Tịnh Độ tôn ở trung hoa. Tuy nhiên phải kể đến Ngài Huệ Viễn ở thời Đông Tấn[2], Ngài là bậc tiên phong xiển dương Tịnh Độ Tông và tu trì nghiêm mật Pháp môn Tịnh Độ. Hiện nay ở Trung Hoa và Việt Nam,

———

[1] Nhà Đường (618 - 906)

[2] Nhà Tấn (317 - 420)

Pháp môn Tịnh Độ là pháp môn thiết yếu và phổ quát nhất. Đi đâu chúng ta cũng nghe được tiếng niệm Phật. Câu ''Nam mô A-di-đà Phật" đã trở thành câu chào nhau của các Phật tử xuất gia cũng như tại gia. Pháp môn Tịnh Độ là pháp môn được kết hợp bởi nhiều pháp môn khác kể cả Thiền tông, vì thế, tu Tịnh Độ là phải tu nhiều pháp môn kết hợp lại. Những Thiền sư Thiền tông như ngài Nguyên Chiếu, Trí Giả Đại Sư, Viên Chiếu, Thiên Nhu...tuy hoằng dương Thiền tông nhưng đều ca ngợi Pháp môn Tịnh Độ. Với thời đại ngày nay, không có pháp môn nào hữu hiệu bằng Pháp môn Tịnh Độ. Vì thế, chúng ta cần tìm hiểu và tu tập Pháp môn Tịnh Độ.

B.CHÁNH ĐỀ

I. Tìm hiểu về cõi nước Tịnh Độ

Vũ trụ chúng ta có hằng hà sa số thế giới, trong đó có thế giới của Đức Phật A-di-đà ở Tây phương là Thế giới an lạc hơn cả, vì thế nó có tên là Tịnh Độ hay Cực Lạc trong Kinh Di-đà miêu tả cảnh giới Tịnh Độ như sau: "Cảnh giới ấy vô cùng đẹp đẽ, thanh tịnh, xán lạn, vui tươi. Phong cảnh toàn cõi như là một tường hoa, những dây rủ xuống như là gấm lụa, nước trong các hồ có đầy đủ tám thứ công đức...chim chóc ở đây toàn là những chim chóc quý giá như Bạch Hạc, Khổng Tước, Anh Vũ, Xá Lợi...ngày đêm sáu thời hót lên những tiếng vi diệu làm cho ai nghe cũng sanh tâm hoan hỷ mà niệm

Phật. Cảnh giới ấy trang nghiêm, huy hoàng, xinh đẹp như thế là do sức đại nguyện của Đức Phật A-di-đà, các bậc Bồ tát và Thánh chúng toàn là những bậc Thượng thiện gây nên". Trong hoàn cảnh ấy mọi người điều phát tâm tu tập và rất dễ thành đạo nghiệp.

II. Tu tập để vãng sanh về cõi nước Cực Lạc

Cảnh giới tây phương Cực Lạc là cảnh giới huy hoàng, an lạc. Tuy nhiên chúng ta muốn vào đó không phải là dễ. Những điều kiện để sanh vào cõi nước Cực Lạc được Đức Phật dạy như sau.

1. Đức tin vững chãi: Kinh Hoa nghiêm dạy: "Tín vi đạo nguyên công đức mẫu". Có nghĩa là: đức tin là mẹ của mọi nguồn công đức. Tin là nhân tố thành tựu quả Bồ đề, lòng tin có nhiều khía cạnh.

• • Tin Phật: Tin rằng đức Phật là đấng sáng suốt, cứu khổ muôn loài, lời Đức Phật nói là hoàn toàn có thật, cõi nước Tây phương là có thật. Ngài có năng lực tiếp độ mọi loài chúng sanh.

• • Tin Pháp: Tin rằng giáo pháp Đức Phật nói ra là hợp với chân lý, lời Ngài khuyên chúng ta tu hành Pháp môn Tịnh Độ, niệm danh hiệu Đức Phật A-di-đà để được vãng sanh về cõi Tịnh Độ là sự thật. Tin rằng tu theo pháp môn Ngài dạy thì nhất định sẽ thành công.

• • Tin Tăng: Tin rằng Tăng là người có khả năng thay mặt Đức Phật để dạy chúng ta tu tập, hướng

dẫn chúng ta tu tập Pháp môn Tịnh Độ, có khả năng giải quyết mọi khúc mắc cho chúng ta khi tu tập Pháp môn Tịnh Độ. Tăng là vị thầy sáng suốt cho chúng ta nương tựa để học hỏi, tu tập.

• • Tin vào khả năng của mình (tự tin): Đức Phật dạy: "Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành". Chúng ta tu tập theo hạnh nguyện của Ngài thì nhất định sẽ thành Phật. Chúng ta không nên tự ti mặc cảm với chính mình để rồi thối chí trước hoàn cảnh, dễ bị cám dỗ bởi dục vọng.

2. Phát đại nguyện: Nguyện là tự nguyện, mong muốn một điều gì đó tốt đẹp. Phát đạt nguyện là lập một lời thề cao quý, tốt đẹp và có ý nghĩa. Gọi là lập nguyện thì không bị thối chí trước hoàn cảnh, vững chải tự tin, thực hành lời nguyện một cách rốt ráo. Phát nguyện vãng sanh về Cực Lạc là mục đích phát nguyện mà chúng ta trình bày trong bài này. Lập chí nguyện là thể hiện sự cương quyết, không cương quyết thì không làm được gì cả. Cổ nhân có dạy: "Thành tại nhất quyết, bại tại do dự". Câu nói ấy không bao giờ sai vậy. Bất cứ việc gì mà chúng ta nhất quyết thì nhất định sẽ thành công, nếu còn do dự thì dễ bị thất bại.

Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên.

3. Thực hành chí nguyện vãng sanh: Lập nguyện vãng sanh rồi, chúng ta phải thực hành theo đúng chí nguyện. Chúng ta phải chí tâm chú nguyện danh hiệu Đức Phật A-di-đà. Nhất cử nhất động đều phải niệm Phật, quyết niệm cho đến khi nào "nhất tâm bất loạn" thì mới thôi.

Pháp tu Tịnh Độ là pháp tu phổ cập đến tất cả mọi người, không kể giàu nghèo sang hèn, bất luận thiểu trí hay thông minh đều tu tập được. Chỉ cần có đức tin mạnh mẽ thì ai ai cũng có thể tu tập để vãng sanh về Cực Lạc. Oai lực của chư Phật trải khắp mười phương, chỉ cần chúng ta nhất tâm tưởng nhớ đến Ngài thì Ngài sẽ tiếp độ.

III. Pháp môn Niệm Phật

Có rất nhiều pháp môn tu tập để được sinh về cõi nước Cực Lạc, tuy nhiên, mọi pháp môn không ngoài pháp môn tu niệm Phật. Niệm Phật có bốn cấp độ.

1.Trì danh niệm Phật

Một lòng nhớ nghĩ danh hiệu Phật, trong tâm luôn nghĩ đến sáu chữ "Nam mô A-di-đà Phật". Khi đi đứng nằm ngồi, ăn uống trước lúc ngủ, sau khi thức dậy đều nhất tâm niệm Phật, mỗi ngày phải dành một ít thời gian để nhất tâm tịnh niệm, nhớ nghĩ danh hiệu Đức Phật A-di-đà.

2. Tham cứu niệm Phật

Niệm Phật bằng cách tham cứu, tức là không niệm bằng miệng, không cần có âm thanh nhưng tâm niệm không bao giờ rời niệm. Mỗi niệm đều theo hơi thở, quán tưởng theo sự sinh diệt của mỗi niệm và giữ cho tâm không bị tán loạn.

3. Quán tưởng niệm Phật

Quán tưởng hình dung cả Đức Phật A-di-đà đang ở trước mặt, thân cao trượng sáu, ngồi trên hoa sen. Ba hai tướng quý, tám mươi vẻ đẹp toả sáng khắp mười phương, hào quang của Ngài chiếu tận đến tâm can của chúng ta, khiến chúng ta sinh tâm hoan hỷ mà niệm Phật.

4.Thật tướng niệm Phật

Nói đủ là Thật tướng bình đẳng niệm Phật, có nghĩa là niệm Phật đồng nhất với Chân tâm. Phàm cái gì có hình tướng đều là hư vọng, chỉ có chân tâm là rốt ráo không hư vọng, không sinh không diệt, không đến không đi...nên gọi là thật tướng. Niệm Phật để thấy thật tướng các pháp là Thật tướng niệm Phật. Ba cách trước thuộc về Sự tướng niệm Phật, cách cuối cùng này thuộc về Lí tính niệm Phật, cao siêu và khó nghĩ. Phương pháp niệm Phật này là tuyệt đối pháp, có công năng đưa hành giả đến cảnh giới Cực Lạc của Đức Phật A-di-đà. Tuy nhiên, muốn đạt đến Lí tính niệm Phật thì hành giả phải thực hiện nhuần nhuyễn Sự tướng niệm Phật.

IV. Cận tử nghiệp với vấn đề niệm Phật

Cận là gần, tử là chết. Cận tử nghiệp là nghiệp khởi lên khi sắp chết.

Cận tử nghiệp là tác nhân chính dẫn dắt thần thức đi thọ sinh. Bởi thế nó có ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề luân hồi, tái sinh cũng như giải thoát. Vì vậy, Phật giáo Tịnh Độ tông lấy tiếng niệm Phật để tiếp đẫn cho người lúc lâm chung, ngõ hầu dẫn đến cận tử nghiệp tốt. Với ý nghĩa đó, người Phật tử không nên khóc than khi người thân sắp qua đời, vì như thế sẽ làm người chết luyến lưu cảnh giới Ta-bà này mà thần thức hoang mang, không chọn được hướng đi thích hợp. Tốt hơn hết, khi thấy người sắp lâm chung, Phật tử phải thành tâm chú nguyện, niệm danh hiệu Đức Phật A-di-đà, cầu nguyện cho hương hồn vãng sanh Tịnh Độ. Đó là sự hộ niệm phù hợp với tinh thần Phật giáo, có ý nghĩa và hiệu nghiệm nhất.

C. KẾT LUẬN

Pháp môn tịnh độ là pháp môn tu tập hữu hiệu và dễ thực hiện, đầy đủ ý nghĩa tự lợi và lợi tha, phù hợp với thời đại. Pháp môn này không những được Đức Phật ca ngợi mà Chư Tổ của chúng ta cũng hết sức tán đồng. Chúng ta là Phật tử, luôn luôn bận rộn với cuộc sống, thế nên đối với chúng ta, không có pháp môn nào phù hợp và dễ tu tập như Pháp môn Tịnh độ. Vậy, Phật tử cần phải tu tập Pháp môn Tịnh Độ./.

28. Ý Nghĩa Vu Lan, An Cư, Tự Tứ, Thuyết Giới

Ý NGHĨA VU LAN, AN CƯ, TỰ TỨ,

BỐ TÁT, THUYẾT GIỚI

A. MỞ ĐỀ

Cha mẹ suốt đời lo cho con cái không kể nhọc nhằn, lam lũ. Ba năm nhủ bộ chín tháng cưu mang, công đức ấy chẳng thể lấy gì mà so sánh được, bút mực nào mà tả cho hết được, và không lời lẽ nào tả cho xong được. Bởi thế, người xưa thường mượn hình ảnh núi Thái sơn, nước trong nguồn để so sánh với tình cha nghĩa mẹ.

Công cha như núi Thái sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Ai đã từng làm cha mẹ thì mới biết được công ơn cha mẹ cao sâu như thế nào. Suốt đời lặng lẽ, âm thầm hi sinh cho con cái, công đức cha mẹ thậm thâm biết nhường nào!

Lên non mới biết non cao

Nuôi con mới biết công lao mẫu từ

Hiểu được như vậy, chúng ta phải thành tâm làm thế nào để báo đáp ân đức cha mẹ dù cha mẹ còn hay mất.

Bất luận một Tôn giáo hay một triết lí nào đều phải lấy chữ Hiếu làm đầu. Một người mà bất hiếu với

cha mẹ thì trông mong gì người ấy trở thành một người tốt cho xã hội!

Nếu một người mà bất hiếu đối với cha mẹ mà hiếu kính với mọi người thì âu đó cũng chỉ để cầu danh cầu lợi mà thôi. Thiên kinh vạn quyển đều lấy chữ Hiếu làm đầu, vậy người Phật tử há lại đối xử bất hiếu với cha mẹ được hay sao?!

Kinh Thi có câu rất cảm động: "Phụ hề sinh ngã mẫu hề cúc nga, ai ai phụ mẫu sinh ngã cù lao dục báo thâm ân hiệu thiên võng cực". Có nghĩa là: Cha sinh ra ta mẹ nuôi nấng ta, than ôi! Cha mẹ sinh ta nhọc nhằn, muốn báo ân sâu ấy như trời cao không tột.

Tất cả những lời đó nhằm khuyên chúng ta sống phải hiếu đạo với cha mẹ. Đức Phật của chúng ta đã dạy rất nhiều về đạo hiếu trong khắp cả các kinh điển. Chúng ta là Phật tử thì phải tâm tâm niệm niệm báo đền ân đức cha mẹ, không một niệm xao lảng. Có như thế chúng ta mới có thể báo đền công ân muôn một của cha mẹ trong kiếp này. Nhưng Phật tử báo hiếu bằng cách nào? Chúng ta tìm hiểu pháp Vu lan bồn sau đây.

B. CHÁNH ĐỀ

I. Nghĩa và tác dụng ngày lễ Vu lan

1. Định Nghĩa: Vu lan bồn là tiếng được phiên âm từ tiếng Phạn là Ulambana, Pàli là Avalamba, Tàu dịch là Giải đảo huyền, nghĩa đen là cởi trói, nghĩa bóng là

cứu vớt. Đức Phật chế pháp Vu lan bồn nhằm để cứu vớt chúng sinh đang triền miên đau khổ.

2. Nguyên nhân đức Phật chế pháp Vu lan bồn: Thời Phật tại thế có đức Mục-kiền-liên tu hành đắc đạo, được sáu phép thần thông muốn độ cha mẹ, Ngài liền dùng thiên nhãn nhìn khắp các cõi nước, thấy mẹ mình đang bị đày đoạ ở địa ngục, không có thức ăn, da nhăn má cọp, thân hình tiều tuỵ như quỷ đói. Ngài vội đem cơm tới cho mẹ nhưng mẹ Ngài vì nghiệp lực quá sâu dày, không thể ăn được. Đức Mục-kiền-liên liền về Tịnh xá để bạch đức Phật và sau đó Thế Tôn đã dạy phép Vu lan bồn.

3. Thực hiện phép Vu lan bồn như thế nào? Đức Phật dạy Ngài Mục-kiền-liên rằng mẹ ông nghiệp ác quá sâu dày không phải một mình ông có thể cứu thoát được, phải nhờ oai lực mười phương thánh tăng cầu nguyện trong ngày lễ Vu lan thì mẹ ông mới giải thoát khỏi địa ngục. Đức Phật đã chọn ngày 15 tháng 07 Âm lịch để làm ngày kỷ niệm lễ Vu lan. Ngày ấy được gọi là ngày Phật hoan hỷ, vì ngày ấy là ngày của mười phương chúng Tăng làm lễ Tự tứ sau ba tháng an cư kiết hạ, công đức của chúng Tăng sau ba tháng an cư này đã được tăng trưởng, vì thế mà đức Phật dạy Ngài Mục-kiền-liên lấy ngày này để làm lễ Vu lan, báo đền công ân của cha mẹ.

Đức Mục-kiền-liên đã thực hiện ngày lễ Vu lan này bằng cách mua sắm vật dụng, thiết đại lễ kỳ siêu, thỉnh mười phương tăng thọ trai cầu nguyện, bạt trừ nghiệp chướng cho mẹ mình. Nhờ đó, sau một thời gian, mẹ Ngài Mục-kiền-liên đã giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được sanh lên cõi trời hưởng an vui, phước lạc.

Từ đó ngày lễ báo hiếu Vu lan đã trở thành thông lệ cho tất cả những người con Phật. Hàng năm, cứ đến ngày 15 tháng 07 Âm lịch thì mọi người con Phật đều phải hành lễ báo hiếu. Bất cứ ai cũng đều có thể thiết lễ Vu lan để báo đền công ơn cha mẹ. Có một điều đáng mừng là hiện nay các Phật tử trên đất nước Việt Nam ta, đặc biệt là Phật tử tỉnh Thừa Thiên Huế, tất cả đều phát tâm cúng dường chư tăng trong ba tháng an cư để nguyện cầu cho cha mẹ hiện tại cũng như quá cố được ân triêm phước lợi.

4. Cách báo hiếu chân chánh của đạo Phật:

Báo hiếu cha mẹ thì không chỉ có ngày lễ Vu lan mới báo hiếu mà phải tâm niệm báo hiếu trong từng giờ, từng phút. Công đức cha mẹ vô lượng nên chúng ta phải dùng tâm vô lượng mà báo hiếu như thế mới có thể phần nào trọn vẹn ý nghĩa. Có hai cách báo hiếu:

a. Báo hiếu bằng vật chất: Phải hầu hạ, vâng lời cha mẹ, săn sóc nơi ăn, chốn ngủ cho cha mẹ chu đáo. Phật tử khi phụng sự cha mẹ thì không nên chìu theo

cha mẹ mà làm điều ác, vì như thế sẽ tao thêm nghiệp dữ cho cha mẹ. Nếu chìu theo cha mẹ mà làm điều ác thì không phải báo hiếu cha mẹ mà đã phạm vào tội bất hiếu. Cung phụng vật chất cho cha mẹ dù đầy đủ đến đâu cũng chỉ làm cho cha mẹ thoả mãn trong một kiếp, vì thế, Phật tử không nên làm điều ác để cung phụng cha mẹ.

b. Báo hiếu bằng tinh thần: Người Phật tử phải chú trọng báo hiếu cho cha mẹ bằng tinh thần, phải làm sao cho cha mẹ cảm thấy thư thái, nhẹ nhàng, để dần dần đưa cha mẹ đến với cảm giác an lạc, giải thoát theo tinh thần đạo Phật. Phật tử phải khuyên nhủ cha mẹ quy y Tam Bảo, chánh tín Tam Bảo, phóng sanh, bố thí, bỏ ác, làm lành, giữ giới và tu nhân giải thoát. Có như thế chúng ta mới làm cho cha mẹ yên vui trong hiện tại, được phước báo sanh vào cảnh giới an vui sau khi lâm chung. Có thể chúng ta không có tiền của để thiết lễ cúng dường, cầu nguyện cho cha mẹ, nhưng cách báo hiếu tinh thần thì không cần đến tiền của mà cần nghị lực, nhẫn nhục và tình thương. Cách báo hiếu tinh thần là cách báo hiếu tối ưu dành cho những người con chí hiếu, có trí tuệ, đạo đức. Vậy chúng ta đừng nghĩ rằng không có tiền của thì không thể báo hiếu cho cha mẹ, đó là cách nghĩ sai lầm và không hợp với tinh thần đạo Phật.

II. Ý nghĩa An cư

An nghĩa là yên ổn, cư là ở một chỗ. An cư tức là ở yên một chỗ, không sống chỗ này, chỗ kia. Trong khoảng ba tháng, từ ngày 16 tháng 04 Âm lịch đến hết ngày 15 tháng 07 Âm lịch, Tăng chúng phải ở yên một chỗ, nỗ lực toạ thiền tinh tu tịnh giới. Ngoại trừ các việc thuộc Tam Bảo, cha mẹ, Tăng chúng không được tự tiện ra khỏi cương giới. An cư còn gọi là toạ hạ, toạ lạp hoặc kiết hạ. Sách Nghiệp sớ quyển 04 nói: "Thân tâm yên tỉnh gọi là An, đến kỳ ở yên một chỗ gọi là Cư". An cư là việc làm thiết thực của Tăng chúng, thể hiện lòng từ bi đối với chúng sanh và làm nền tảng cho sự tu tập của hàng Phật tử tại gia. Đó là thời gian thích hợp cho hàng Phật tử tại gia tu tập phước đức và bố thí cúng dường.

III. Ý nghĩa Tự tứ

Tiếng Phạn gọi là Pravàrana, Pàli gọi là Pavanara, Tàu phiên âm là Bát hoà la, Bát lợi bà thích noa, dịch là Mãn túc, Hỷ duyệt, Tuỳ thỉnh, Tuỳ ý sự...Nghĩa của các từ này là sự thỉnh cầu. Ở đây chỉ cho sự thỉnh cầu người khác nói lên những khuyết điểm của mình. Sự chỉ điểm này được căn cứ trên ba trường hợp: do được thấy, nghe và nghi ngờ. Mục đích của việc Tự tứ cũng giống như việc Thuyết giới, được thực hiện vào ngày trăng tròn, nhưng khác với Thuyết giới có định kỳ nửa tháng, Tự tứ có định kỳ mỗi năm một

lần sau ba tháng An cư. Ngày Tự tứ ở nước Việt Namta thường được tổ chức vào ngày 14 tháng 07 Âm lịch, ngày cuối cùng của ba tháng An cư kiết hạ. Theo thông lệ, vào ngày Tự tứ tất cả các tỳ kheo đều phải sám hối trước đại tăng những tội đã phạm trong ba sự thấy, nghe, nghi ngờ (Kiến, Văn, Nghi). Sự sám hối này sẽ làm cho chúng Tăng thanh tịnh, tự sanh vui mừng nên gọi là Tự tứ. Chúng Tăng tuy ba tháng An cư kiết hạ thân tâm thanh tịnh, giới luật nghiêm trì nhưng có khi không thấy được lỗi lầm mình đã phạm từ bên trong, vì thế, phải nhờ đại Tăng chỉ bảo mới thấy được lỗi lầm bên trong mà sám hối để được thanh tịnh hoàn toàn. Tự tứ là phương pháp thực hiện chung cho tất cả Tăng chúng, đức Phật không cho phép biệt chúng Tự tứ. Chúng Tăng phải Tự tứ trong tinh thần hoà hợp gọi là : "Như pháp hoà hợp Tự tứ".

IV. Ý nghĩa Bố-tát

Tiếng Phạn gọi là Upavasatha, Pà li gọi là Uposatha, Tàu dịch là Bố-sái-tha, Bố-sái-ta-đà...gọi tắt là Bố-tát. Tàu dịch là Tịnh trú, Thiên túc, Trưởng dưỡng. Theo pháp người xuất gia cứ mỗi nửa tháng một lần vào ngày 14 và 30, Tăng chúng tập trung một chỗ tụng giới kinh khiến tỳ kheo trụ trong tịnh giới, tăng trưởng thiện pháp. Hàng Phật tử tại gia cũng tập trung lại, tháp tùng chúng Tăng mà nghe lại giới pháp mình đã thọ. Như vậy, căn cứ vào việc làm thì gọi là thuyết

giới, căn cứ vào công năng của việc làm đó thì gọi là Bố-tát. Bố-tát còn gọi là đoạn tăng trưởng, nghĩa là dứt ác, tăng thiện, còn gọi là Ngã đối thuyết, tức là tự mình sám hối tội lỗi trước mọi người.

C. KẾT LUẬN

Lễ Vu lan là phần chính mà chúng ta bàn đến trong bài này, các lễ khác như An cư, Tự tứ, Bố-tát, Thuyết giới là những phần phụ, tuy vậy, chúng tương quan đến sự tu tập của hàng Phật tử tại gia nên cần phải học.

Lễ Vu lan là ngày lễ thiết thực nhất để mọi người con Phật có dịp báo hiếu cha mẹ. Vì miếng cơm, manh áo mà chúng ta làm lụng vất vả suốt đời, có khi không còn thời gian chăm lo cho cha mẹ. Vì vậy, chúng ta hãy dành trọn ngày 15 tháng 07 để lo toan công việc báo hiếu, thiết lễ trai tăng, cầu nguyện cho cha mẹ. Nhờ oai lực của chư Tăng, chắc chắn cha mẹ của mình sẽ được ân triêm lợi lạc, khai tâm chuyển ý mà trở về với Phật Pháp. Là Phật tử, chúng ta không thể không thiết lễ Vu lan để báo đền công ơn cha mẹ, ngoài ra, mọi người con Phật hay không phải con Phật cần phải tận tâm phụng dưỡng cha mẹ khi còn sanh tiền, đừng để phải hối hận như Ngài Tử Lộ đã từng thốt lên rằng:

"Mộc dục tịnh nhi phong bất đình

Tử dục báo nhi thân bất tại."

(Cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng

Con muốn dưỡng nhưng cha mẹ không còn nữa).

Nếu cha mẹ không may qua đời thì chúng ta phải luôn luôn cầu nguyện Tam Bảo tiếp độ cha mẹ sớm sanh về miền Cực Lạc, ngày 15 tháng 07 phải thiết lễ trai tăng cúng dường để nhờ công đức chú nguyện của chư Tăng mà nguyện cầu cho cha mẹ./.