Đại Tập 36 · Bộ Hoa Nghiêm I · Số 274–278

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 26 - Phẩm 22: Mười Địa (Phần 4)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 26

Phẩm 22: MƯỜI ĐỊA (Phần 4)

Vua Tha hóa tự tại

Bồ-tát và chư Thiên

Nghe nói các hạnh trên

Lòng đều rất vui mừng

Mưa hương hoa thượng diệu

Anh lạc, cờ, lọng báu

Ngọc ma-ni tốt đẹp

Tung cùng Phật, đại chúng

Thiên nữ ở không trung

Tấu đủ loại âm nhạc

Cúng dường Đức Thế Tôn

Cùng những vị Bồ-tát

Tiếng vi diệu đồng thanh

Ca tụng công đức Phật:

Đấng Tuệ thong tất cả

Tối tôn trong chúng sinh

Vì thương xót thế gian

Hiện những sức thần thông

Hương hoa và châu báu

Đều lên tiếng như vậy

Ở trong một hạt bụi

Hiện ra na-do-tha

Những vị Phật không lường

Nói pháp ở trong đó

Ở trong một hạt bụi

Hiện ra vô lượng Phật

Núi Tu-di Kim cang

Mà thế gian chẳng chật

Ở trong một hạt bụi

Hiện có ba đường ác

A-tu-la, Thiên, nhân

Các loại chịunghiệp báo

Trong nước các Thế Tôn

Nghe các tiếng của Phật

Chuyển vô thượng pháp luân

Ứng theo long chúng sinh

Trong các cõi của Phật

Đủ loại than chúng sinh

Tùy chúng sinh tướng cõi

Thị hiện đủ loại thân

Tất cả các trời, người

Tất cả đều dừng lại

Trước tiên, Phật quan sát

Sau nói pháp cho nghe

Chúng sinh thấy rõ ràng

Nước Phật trong hạt bụi

Cũng thấy cõi mênh mông

Là do uy thần Phật

Như vậy, Phật hiện ra

Đủ thứ thần thông lực

Nếu vì chúng sinh nói

Việc đó chẳng thể cùng

Dùng âm vi diệu đó

Mà khen ngợi Thế Tôn

Lòng đều rất hoan hỷ

Im lặng chiêm ngưỡng Phật

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt

Thỉnh Kim Cang Tạng rằng:

“Nguyện xin Phật tử nói

Pháp tu Địa thứ tám.”

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Này Phật tử! Đại Bồ-tát đã tu tập Địa thứ bảy bằng tuệ hạnh phương tiện đạo tịnh, tập hợp hết các pháp trợ đạo, đủ đại nguyện lực, được sự hộ trì của thần lực chư Phật thì tự được sức căn lành, thường nghĩ thuận theo năng lực của Như Lai, sự không sợ pháp bất cộng. Trực tâm, thâm tâm thanh tịnh; thành tựu phước đức trí tuệ, đại Từ, đại Bi chẳng bỏ chúng sinh; tu hành vô số trí đạo, vào các pháp xưa nay không sinh, không khởi, không tướng, không thành, không hoại, không đến, không đi, không đầu, không giữa, không cuối; vào trí của Như Lai. Tất cả tâm, ý, thức, nhớ tưởng, phân biệt không chỗ tham trước, tất cả các pháp như tánh hư không. Đó gọi là Bồ-tát được Vô sinh pháp nhẫn, vào Địa thứ tám.

Vào địa Bất động thì gọi là Bồ-tát thâm hạnh. Tất cả thế gian chẳng thể đo lường được hạnh đó. Nó lìa tất cả các tướng, lìa tất cả các tưởng, tất cả tham trước… Tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật, chẳng thể phá hoại được. Nó sâu lớn xa lìa mà hiện ở trước. Ví như Tỳ-kheo được thần thông tâm được tự tại, thứ lớp vào Diệt tận định; tất cả sự động tâm, nhớ nghĩ đều bị tận diệt hết.

Bồ-tát cũng vậy, Bồ-tát trụ ở Địa này thì những mong cầu phương tiện bằng thân, khẩu, ý nghiệp đều tự diệt hết, trụ ở địa Viễn ly. Như người trong mơ muốn qua nước sâu, phát sinh sự cố gắng thi hành phương tiện lớn. Trong khi vượt qua thì bỗng nhiên thức dậy, thì đối với sự việc phương tiện tâm đều buông bỏ hết.

Bồ-tát cũng như vậy, từ lúc ban đầu đến nay phát khởi đại tinh tấn tu tập đạo hạnh, đến địa Bất động thì tất cả xả bỏ, tất cả chẳng tu hành theo hai tâm, những điều nghĩ tưởng chẳng còn xuất hiện. Ví như người sinh vào cõi Phạm thì phiền não cõi Dục chẳng còn xuất hiện. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Bất động tất cả các ý thức của tâm chẳng còn hiện hữu. Thậm chí tâm Phật, tâm Bồ-tát,

tâm Niết-bàn còn chẳng hiện hữu huống chi là sẽ phát sinh những tâm thế gian.

Này Phật tử! Bồ-tát đó thuận theo Địa này là do bản nguyện lực. Lại nữa, chư Phật vì Bồ-tát mà hiện than ở trong dòng nước pháp của các Địa đem cho trí tuệ của Như Lai làm nhân duyên cho họ. Các Đức Phật đều nói lời này:

–Hay thay, hay thay! Ông được nhẫn đệ nhất này là thuận tất cả Phật pháp. Này thiện nam! Ta có mười Lực, bốn pháp Không sợ, mười tám pháp Bất cộng. Nay, ông chưa được thì sẽ được! Vậy nên, ông hãy thêm tinh tấn, chớ bỏ pháp môn nhẫn này.

Này thiện nam! Ông đã được giải thoát đệ nhất tịch diệt sâu xa này, còn tất cả phàm phu thì còn xa pháp tịch diệt, thường bị giác quán phiền não làm hại. Ông phải thương xót tất cả chúng sinh này.

Lại nữa, này thiện nam! Ông nghĩ đến bản nguyện của mình là muốn lợi ích chúng sinh, muốn được trí tuệ môn chẳng thể nghĩ bàn.

Lại nữa, này thiện nam! Tất cả pháp tánh, tất cả pháp tướng, dù có Phật hay không Phật vẫn thường trụ chẳng khác. Tất cả Như Lai chẳng do được pháp này mà gọi là Phật; Thanh văn, Bích-chi-phật cũng được pháp tịch diệt không phân biệt này.

Này thiện nam! Ông xem chúng ta thân tướng thanh tịnh không lường, hào quang không lường, âm thanh không lường. Ông nên phát sinh những việc như vậy.

Lại nữa, này thiện nam tử! Ông vừa được một phát minh này, đó là tất cả pháp tịch diệt không có phân biệt. Sự chứng đắc của chúng ta thật vô lượng, vô biên, ông nên tinh cần đạt được những pháp này!

Này thiện nam! Mười phương có không lường đất nước, không lường chúng sinh, không lường những pháp sai biệt… Ông nên thông đạt như thật việc đó, thuận theo trí như thế. Bồ-tát, chư Phật cho vô lượng, vô biên nhân duyên để phát sinh môn trí tuệ như thế… Do vô lượng môn này nên Bồ-tát đó có thể phát sinh vô lượng nghiệp trí và đều thành tựu hết.

Này các Phật tử! Nếu chư Phật chẳng cho Bồ-tát phát sinh môn trí tuệ thì Bồ-tát đó sẽ chứng lấy Niết-bàn, xả bỏ việc lợi ích cho tất cả chúng sinh. Nhờ chư Phật làm cho chúng sinh vô lượng, vô biên trí tuệ môn này ở trong một niệm có thể sinh ra trí tuệ mà so với từ Sơ địa cho đến Thất địa, trăm phần chẳng bằng một; vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ phần chẳng bằng một…, cho đến dùng tính toán, thí dụ cũng chẳng sánh kịp. Vì sao? Trước tiên là do thân tu tập, gom thu công đức, nay ở trong địa này được vô lượng thân tu Bồ-tát đạo. Do vô lượng âm thanh, vô lượng trí tuệ, vô lượng chỗ sinh, vô lượng đất nước thanh tịnh, vô lượng giáo hóa chúng sinh, cúng dường, cung cấp, hầu hạ vô lượng chư Phật, thuận theo vô lượng Phật pháp, vô lượng năng lực thần thông, vô lượng đại hội khác nhau; vô lượng nghiệp thân, miệng, ý; gom tất cả sự hành đạo của Bồ-tát, do pháp bất động vậy.

Này Phật tử! Như người ngồi thuyền đi qua biển cả. Chưa đến biển cả thì dùng nhiều công sức vào biển thì nhờ sức gió nên không còn gian nan trở ngại nữa. Đi một ngày hơn tất cả công sức ban đầu, trong trăm ngàn năm đi chẳng thể bì kịp. Bồ-tát cũng như vậy, gom lại nhiều căn lành, lên thuyền Đại thừa vào biển đại trí tuệ của Bồ-tát tu hành chẳng bỏ ra công sức mà có thể gần gũi tất cả trí tuệ của chư Phật. Sánh với sự tu hành trước hoặc một kiếp, hoặc trăm ngàn vạn ức kiếp đã chẳng thể bì kịp.

Này Phật tử! Đại Bồ-tát đến Địa thứ tám thì từ đại phương tiện tuệ sinh ra không tâm vô công dụng. Tại đạo Bồ-tát, tư duy thế lực trí tuệ của chư Phật mà biết thế giới sinh, thế giới diệt, thế giới thành; thế giới hoại. Biết do nhân duyên nghiệp gì gom lại nên thế giới thành, biết do nhân duyên nghiệp gì diệt nên thế giới hoại. Bồ-tát đó biết tánh đất, nước, lửa, gió, tướng nhỏ, tướng vừa, tướng vô lượng, tướng khác nhau, tướng vi trần nhỏ, biết tướng khác nhau của vi trần. Sự sai khác của vi trần có trong một thế giới, Bồ-tát đều có thể biết hết. Biết bảo vật nhiều như ngần ấy vi trần, thân chúng sinh nhiều như ngần ấy vi trần, biết sự sai biệt về vi trần của vạn vật trong thế giới. Phân biệt chúng sinh than lớn thân nhỏ do bao nhiêu vi trần thành; thân địa ngục, thân ngạ quỷ, thân súc sinh do bao

nhiêu vi trần thành; thân A-tu-la, thân trời do bao nhiêu vi trần thành… Bồ-tát đều biết rõ hết.

Bồ-tát đó từ trí phân biệt vi trần như vậy thì biết Dục, Sắc, Vô sắc giới thành bại; biết Dục, Sắc, Vô sắc giới về tướng nhỏ, tướng vừa, tướng vô lượng; biết tướng sai khác Dục, Sắc, Vô sắc giới. Biết ba cõi khác nhau như vậy thì gọi là Bồ-tát giao hóa chúng sinh bằng trí sáng suốt phân biệt. Bồ-tát giỏi phân biệt thân chúng sinh, giỏi quán sát chỗ sinh, theo chỗ chúng sinh, theo thân của chúng sinh để vì chúng mà thọ thân.

Bồ-tát đó hiện thân đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới, tùy theo thân của chúng sinh mỗi mỗi đều sai khác. Ví như mặt trời mặt trăng ở tất cả những chỗ có nước đều hiện hình dáng trong đó. Hoặc hai hoặc ba… cho đến vô lượng, vô biên chẳng thể nghĩ bàn. Chẳng thể nói tam thiên đại thiên thế giới, thân Bồ-tát ở khắp trong đó, Bồ-tát tùy theo sự sai khác của thân chúng sinh mà vì chúng thọ thân.

Bồ-tát thành tựu trí tuệ như vậy, ở một thế giới, thân chẳng lay động…, cho đến ở chẳng thể nói thế giới chư Phật, tùy theo thân chúng sinh, tùy theo sự tin thích của chúng. Ở các đại hội của Đức Phật mà hiện hình dáng của thân. Nếu ở trong Sa-môn thì hiện hình Sa-môn. Ở trong Bà-la-môn thì hiện hình Bà-la-môn. Ở trong dòng Sát-lợi thì hiện hình Sát-đế-lợi. Ở trong Cư sĩ thì hiện hình Cư sĩ. Ở trong Tứ Thiên vương, trong Đế Thích, trong Ma, trong Phạm thiên… thì thị hiện hình… Phạm thiên… cho đến ở trong trời A-ca-nị-sắc thì hiện hình A-ca-nị-sắc. Dùng để độ Thanh văn thừa thì hiện hình Thanh văn. Dùng để độ Bích-chi-phật thì hiện hình Bích-chi-phật. Dùng để độ Bồ-tát thừa thì hiện hình Bồ-tát. Dùng để độ Phật thân thì hiện hình Phật thân. Sở dĩ có nhiều chẳng thể nói trong các nước Phật, Bồ-tát tùy theo thân chúng sinh tin ưa sai khác để hiện, vì chúng thọ thân mà thật đã xa lìa thân tướng khác nhau thường trụ ở bình đẳng.

Bồ-tát đó biết thân chúng sinh, biết thân đất nước, biết than nghiệp báo, biết thân Thanh văn, biết than Bích-chi-phật, biết thân Bồ-tát, biết thân Như Lai, biết thân trí, biết thân pháp, biết thân hư

không. Bồ-tát đó biết sự ưa thích trong thâm tâm của chúng sinh như vậy rồi thì hoặc ở thân chúng sinh tạo ra thân mình. Hoặc ở thân chúng sinh tạo ra than đất nước, thân nghiệp báo, thân Thanh văn, than Bích-chi-phật, thân Bồ-tát, thân Như Lai, thân trí, thân pháp, thân hư không. Hoặc ở thân đất nước tạo ra thân mình, thân nghiệp báo cho đến thân hư không. Hoặc ở thân nghiệp báo tạo ra thân mình cho đến thân hư không. Hoặc ở thân mình tạo ra than chúng sinh, thân đất nước, thân nghiệp báo, than Thanh văn, thân Bích-chi-phật, thân Bồ-tát, thân Như Lai, thân trí, thân pháp, thân hư không. Bồ-tát đó biết chúng sinh huân tập nghiệp thân, báo thân, phiền não thân, sắc thân, vô sắc thân. Biết các đất nước Phật, tướng lớn, tướng nhỏ, tướng không lường, tướng cấu, tướng tịnh, tướng rộng, tướng nghiêng ngã, tướng bằng phẳng, tướng vuông tròn, tướng sai biệt, Bồ-tát đó biết thân nghiệp báo là giả danh sai khác, thân Thanh văn là giả danh sai khác, thân Bích-chi-phật là giả danh sai khác, than Bồ-tát là giả danh sai khác.

Bồ-tát đó biết thân Như Lai, thân Bồ-tát, thân nguyện, thân hóa, thân trụ trì, thân tướng tốt trang nghiêm, thân thế lực, thân như ý, thân phước đức, thân trí, thân pháp.

Bồ-tát đó biết thân trí giỏi phân biệt như thật, biết thân pháp bình đẳng tướng chẳng hoại, biết thân hư không với tướng không lường, tướng cùng khắp, tướng vô hình.

Bồ-tát đó biết các thân sinh ra như vậy thì được mạng tự tại, tâm tự tại, của cải tự tại, nghiệp tự tại, sinh tự tại, nguyện tự tại, tín giải tự tại, như ý tự tại, trí tự tại, pháp tự tại.

Bồ-tát đó được mười tự tại là người trí chẳng thể nghĩ bàn, người trí không lường, người trí rộng, người trí chẳng thể hoại. Bồ-tát theo trí tuệ như vậy rốt ráo thường khởi lên nghiệp thân, nghiệp miệng, nghiệp ý vô tội. Nghiệp thân theo trí hành, nghiệp miệng theo trí hành, nghiệp ý theo trí hành thì Bát-nhã ba-la-mật tăng lên, lấy đại Bi làm đầu, giỏi tu phương tiện, giỏi khởi các nguyện, được sự hộ trì tốt của thần thông chư Phật, thường chẳng bỏ trí lợi ích cho chúng sinh, biết hết sự sai biệt trong vô biên thế giới. Nói tóm lại, Bồ-tát trụ ở địa Bất động thì hành động của thân, miệng, ý đều

có thể huân tập tất cả Phật pháp.

Bồ-tát đó trụ ở địa này thì lìa tất cả phiền não nên giỏi trụ ở lực tịnh tâm; lòng thường chẳng lìa khỏi đạo nên giỏi trụ ở lực thâm tâm, chẳng xả bỏ chúng sinh nên giỏi trụ ở lực đại Bi; cứu tất cả thế gian nên giỏi ở lực đại Từ, chẳng quên pháp đã nghe nên giỏi ở lực Đà-la-ni, phân biệt quán sát tất cả Phật pháp nên giỏi trụ ở tất cả lực giới thuyết; đi vô biên thế giới sai biệt nên giỏi ở lực thần thông; chẳng bỏ tất cả hành động của Bồ-tát nên giỏi trụ ở lực nguyện; tu tập tất cả Phật pháp nên giỏi trụ ở Lực ba-la-mật, giỏi sinh Nhất thiết chủng trí nên giỏi trụ ở lực Như Lai.

Bồ-tát đó được trí lực như vậy nên hiện ra tất cả hành động không có lỗi lầm.

Này các Phật tử! Địa này của Bồ-tát chẳng thể hư hoại nên gọi là Bất động địa. Trí tuệ chẳng chuyển nên gọi là Bất chuyển địa. Tất cả thế gian chẳng thể lường biết được nên gọi là Uy đức địa. Không còn sắc dục nên gọi là Đồng chân địa. Thọ sinh theo ý nên gọi là Tự tại địa. Lại chẳng còn làm nên gọi là Thành địa. Quyết định biết nên gọi là Cứu cánh địa. Phát hoàn toàn đại nguyện nên gọi là Biến hóa địa. Chẳng thể hoại nên gọi là Trụ trì địa. Đã tu hành căn lành từ trước nên gọi là Vô công lực địa.

Bồ-tát được trí tuệ như vậy thì gọi là vào cảnh giới Phật, gọi là sự chiếu sáng của công đức Phật, gọi là theo uy nghi Phật, đi đường hướng về Phật pháp; thường được hộ trì của thần lực chư Phật, thường được sự nghinh đón của bốn vua trời, Thích Đề-hoàn Nhân, các Phạm vương…, thần Kim cang Mật Tích thường theo thị vệ.

Bồ-tát đó có thể giỏi sinh ra các thiền Tam-muội, có thể làm ra vô lượng những thân sai khác. Ở trong những thân đều có thế lực, được năng lực đại quả báo thần thông. Ở trong vô biên Tam-muội được tự tại. Có thể được thọ ký vô lượng, tùy theo chỗ chúng sinh mà thị hiện thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Bồ-tát đó được vào đại trí tuệ như vậy thì giỏi thông đạt các pháp, thường phóng ra ánh sáng đại trí vượt qua các cõi trong pháp giới không bị ngại, giỏi biết các cõi sai khác của thế giới, có thể

hiện bày tất cả các công đức theo ý tự tại, hiểu rõ đời trước đời sau, có thể bằng trí đi vào cảnh giới ma để giáo hóa, vào cảnh giới hành của Như Lai, có thể ở vô biên thế giới hành đạo Bồ-tát. Do chẳng còn chuyển đổi tướng nên địa này có tên là Bất động.

Này Phật tử! Bồ-tát ở tại địa Bất động thì giỏi phát sinh năng lực Thiền định nên thường thấy vô biên những Đức Phật, chẳng bỏ việc cúng dường cung cấp các Đức Phật. Ở trong mỗi kiếp, mỗi một thế giới, số Đức Phật nhiều trăm ngàn vạn ức na-do-tha vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ, Bồ-tát đó đều cung kính, cúng dường tôn trọng, khen ngợi đức Phật, theo các Đức Thế nhận các pháp minh của các thế giới sai biệt.

Bồ-tát đó đi sâu vào Pháp tạng của Như Lai, hỏi việc sai biệt của thế giới và việc không thể cùng tận thì cho đến trăm ngàn vạn ức kiếp chẳng thể nói hết.

Lại nữa, các căn lành trở nên sáng suốt hơn. Ví như vàng ròng xen lẫn vào các báu làm chuỗi ngọc đeo của vua Chuyển luân mà tất cả nhân dân không thể đoạt được. Đại Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Bất động căn lành trở nên thanh tịnh thì tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật…, cho đến Bồ-tát ở Địa thứ bảy đã chẳng thể hoại được. Bồ-tát trụ ở Địa đó, do có trí giỏi phân biệt nên ánh sáng trí tuệ diệt trừ tất cả nhiệt não của chúng sinh.

Ví như vua trời Đại Phạm chủ của một ngàn thế giới, có thể ở trong một lúc ban bố lòng Từ đầy cả ngàn thế giới, cũng có thể phóng ánh sáng soi khắp trong đó. Đại Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Bất động có thể phóng ánh sáng của thân soi khắp thế giới nhiều như số vi trần của mười vạn cõi Phật, diệt trừ những nhiệt não của chúng sinh, khiến được mát mẻ.

Này các Phật tử! Đó gọi là lược nói về Bất động địa thứ tám của Bồ-tát. Còn nếu nói rộng thì nói đến vô lượng ức kiếp cũng chẳng thể hết được.

Bồ-tát trụ ở Địa đó, phần nhiều được làm vua trời Đại phạm, làm chủ cả ngàn thế giới, các căn thông minh. Giảng cho các chúng sinh, Thanh văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát về đạo Ba-la-mật, không có cùng tận, giảng nói về thế giới sai biệt không thể hoại. Làm các

nghiệp lành như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều chẳng lìa niệm Phật, chẳng lìa niệm pháp, cho đến chẳng lìa niệm Nhất thiết chủng trí. Bồ-tát đó thường phát sinh ý nghĩ: “Đối với chúng sinh ta sẽ làm người đứng đầu, làm kẻ thắng hơn, cho đến đối với tất cả chúng sinh, ta làm người y chỉ.”

Bồ-tát đó nếu muốn chuyên cần tu hành tinh tấn thì ở trong giây lát được Tam-muội nhiều như số vi trần của trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới…, cho đến có thể thị hiện Bồ-tát nhiều như số vi trần của trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới để làm quyến thuộc. Nếu Bồ-tát dùng nguyện lực, thần thông tự tại thì có thể hơn số đó, mà hằng trăm ngàn vạn ức kiếp chẳng thể tính được.

Khi ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng muốn một lần nữa làm sáng tỏ ý nghĩa này, nói kệ khen rằng:

Bồ-tát Địa thứ bảy

Tuệ phương tiện đã tịnh

Tập hợp pháp trợ đạo

Vào năng lực đại nguyện

Thần lực chư Phật hộ

Đều thành tựu căn lành

Cầu đến trí tuệ thắng

Địa thứ tám vào trong

Giỏi gom được phước tuệ

Mà có đại Từ bi

Lìa những tâm hữu hạn

Lòng đồng như hư không

Như đã nói trong pháp

Được định lực trong tâm

Như vậy được tịch diệt

Nhẫn vi diệu vô sinh

Các pháp từ xưa nay

Không khởi cũng không sinh

Không có thành vô tướng

Nghĩa đến, đi cũng không

Đầu, giữa, cuối các pháp

Không phân biệt như vậy

Không có tâm, ý, nghiệp

Đồng như là hư không

Thành tựu nhẫn như vậy

Các hí luận cũng không

Thì được địa Bất động

Hành thậm thâm tịch diệt

Tất cả những thế gian

Chẳng thể đo lường được

Tất cả các tâm tướng

Đều đã tận diệt xong.

Bồ-tát trụ Địa đó

Tâm thức không phân biệt

Như vào định diệt tận

Ức niệm tưởng chẳng còn

Giống như người trong mộng

Muốn tìm cách qua sông

Thức dậy ý hết muốn

Không còn tìm cách nữa

Đã được pháp nhẫn đó

Diệt tan các niệm tưởng

Như sinh ở trời Phạ

Không não phiền Dục giới

Do lực bản nguyện giúp

Và Phật đang dẫn đường

Như vậy, Nhẫn đệ nhất

Là chức vị chư Phật

Chúng ta trí lực sâu

Pháp bất cộng không sợ

Ông chưa được điều này

Phải thêm siêng tinh tấn

Ông tuy được diệt tan

Tất cả lửa phiền não

Phải quán các thế gian

Phiền não thường rực cháy

Phải nghĩ đến nguyện mình

Muốn lợi cho chúng sinh

Các pháp biết khắp cùng

Rộng độ cho tất cả

Tánh, tướng pháp chân thật

Thường trụ không thay đổi

Điều này Nhị thừa thông

Mà chẳng gọi là Phật

Phải được trí sâu xa

Vi diệu và vô ngại

Ba đời đều thong đạt

Mới được gọi là Phật

Là Đấng không ai bằng

Trời, người đều cung kính

Mở cho họ cửa trí

Khiến vào với Phật pháp

Thành tựu được vô biên

Vô lượng diệu trí tuệ

Các pháp trước đã làm

Chẳng bằng nay một niệm

Như vậy, Bồ-tát thành

Địa diệu trí tuệ xong

Thì ở trong một niệm

Thân ở khắp mười phương

Vào cửa trí tuệ đó

Hành đạo không ngăn ngại

Như đi ở trong biển

Nhờ sức của gió lớn

Không cầu phải dụng tâm

Chỉ ở tại nghiệp trí

Quán thế giới mười phương

Thành, hoại và tồn tại

Biết một phần bốn đại

Cùng biết những khác nhau

Nhỏ, vừa và không lường

Đủ thứ tiếng sai khác

Hay biết số vi trần

Cả ba ngàn thếgiới

Cũng biết chúng sinh thân

Nhiều như bụi bốn đại

Thân chư Thiên các báu

Nhiều như bụi khác nhau

Biết rõ hết khắp cùng

Việc khác cũng biết vậy

Nhờ trí tuệ nhân duyên

Lòng trở nên nhu hòa

Vì lợi ích chúng sinh

Hiện thân khắp thế giới

Hay ở thân chúng sinh

Tự hiện là thânmình

Và dùng các cõi Phật

Và các loại than khác

Như nhật nguyệt trên không

Ảnh hiện các chỗ nước

Cũng như vậy Bồ-tát

Đầy khắp cõi ba ngàn

Thường trụ ở Pháp thân

Sáng ngời chẳng di động

Ở tâm tịnh chúng sinh

Đều hiện than tướng ấy

Theo ưa thích trong lòng

Vì thọ sinh mà hiện

Ở các hội trời, người

Đều hiện ra than ấy

Bồ-tát với nhân duyên

Tự tại trong hòa hợp

Cho đến tùy ý mong

Vì họ hiện than Phật

Thân đất nước, chúng sinh

Thân Hiền thánh, nghiệp báo

Thân trí cùng Pháp thân

Biết đều đồng bình đẳng

Do nhân duyên đó nên

Được thần thong như ý

Vì khiến đời vui mừng

Mà hiện thân đủ loại

Hay được mười thứ trí

Diệu tự tại vô cùng

Hành động theo trí hạnh

Thuận với tâm Từ bi

Các pháp của chư Phật

Đều hay giỏi tu hành

Sống trong ba tịnh giới

Vững như núi Tu-di

Hay được mười thứ Lực

Của bậc Đại Bồ-tát

Tất cả các chúng ma

Đều chẳng thể lay chuyển

Được chư Phật bảo hộ

Thích, Phạm đều kính lễ

Thần Mật Tích Kim cang

Thường theo để thị vệ

Bồ-tát được Địa đó

Công đức không có lường

Trăm ngàn vạn ức kiếp

Nói cũng chẳng thể cùng

Thân cận vô số Phật

Tăng thêm các căn lành

Như vàng ròng xen báu

Chuỗi ngọc vua trangnghiêm

Bồ-tát tại Địa đó

Thường làm Đại Phạm vương

Thống lãnh ngàn đất nước

Công đức không có lường

Đem ba thừa giáo hóa

Mà không có tận cùng

Lòng từ sáng soi khắp

Diệt những nóng phiền não

Hay ở trong khoảnh khắc

Được những Tam-muội thiền

Bằng số bụi trăm vạn

Cả ba ngàn thế giới

Hay thấy Phật mười phương

Số lượng cũng như vậy

Nếu dùng them nguyện lực

Thì không lường số ấy

Hôm nay lược nói xong

Diệu tướng Địa thứ tám

Nếu diễn nói rộng hơn

Ngàn ức kiếp chẳng hết.

❧

Địa thứ chín:

Khi Phật tử tuyên dương

Diệu nghĩa Địa thứ tám

Do thần lực Phật nên

Chấn động vô lượng nước

Mọi thần trí phát sinh

Vô lượng sáng vi diệu

Soi khắp cõi mười phương

Chúng sinh được an lạc

Trăm ngàn vạn Bồ-tát

Trụ ở giữa hư không

Bày vật đẹp cúng dường

Mà chư Thiên không có

Tự tại, Đại Phạm thiên

Và cùng vua Tha hóa

Bày vật cúng, vui mừng

Công đức Phật mênh mông

Ngàn vạn những Thiên nữ

Đều cung kính vui mừng

Đồng dùng âm vi diệu

Công đức Phật ngợi khen.

Do thần lực Phật nên

Sinh diệu pháp như vậy

Tịch diệt giỏi tu hành

Nên không có tâm ác

Đều ở nơi Địa ấy

Hạnh Bồ-tát khéo hành

Vì lợi ích thế gian

Nên đi khắp mười phương

Dạy mọi người Phật đạo

Lòng không ngại hư không

Thần lực các Bồ-tát

Vật thượng diệu cúng dường

Hơn người, trời mười phương

Do phước đức nên có

Con Phật, người và trí

Vì chúng hiện lực Phật

Ở một nước chẳng rời

Mà hiện khắp nơi nơi

Lợi ích cho thế gian

Như trăng tròn trong sáng

Diệt tất cả âm thanh

Ngôn ngữ, những tưởng niệm

Mà dùng những âm thanh

Nói pháp như tiếng vang.

Nếu chúng sinh hạ liệt

Tâm chúng bị chìm đắm

Thì bày Thanh văn đạo

Khiến ra khỏi khổ đau

Nếu lại có chúngsinh

Thiếu các căn lanh lợi

Ưa thích pháp nhân duyên

Thì nói Bích-chi-phật

Nếu người căn thông suốt

Lợi ích cho chúng sinh

Có tâm đại Từ bi

Thì nói đạo Bồ-tát

Nếu người tâm vô thượng

Quyết định ưa việc lớn

Thì thị hiện than Phật

Nói Phật pháp không lường,

Ví như nhà ảo thuật

Bày đủ thứ than hình

Các thân tướng như vậy

Đều không có thật chân.

Như vậy các Phật tử

Giỏi biết thuật trí tuệ

Hay bày tất cả hành

Tâm lìa khỏi có, không

Ngàn vạn các Thiên nữ

Đồng dùng âm vi diệu

Khen ngợi như vậy xong

Im lặng chiêm ngưỡng Phật.

Giải Thoát Nguyện nói rằng:

“Phật tử, đại hội tịnh

Một lòng nguyện lắng nghe

Thực hành Địa thứ tám.”

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Này Phật tử! Đại Bồ-tát dùng vô lượng trí tuệ như vậy khéo quan sát Phật đạo để muốn cầu đạt được tịch diệt giải thoát. Muốn cầu đạt được tư duy trí tuệ Như Lai. Muốn vào Pháp tạng thâm mật của Đức Như Lai. Muốn quan sát chẳng thể nghĩ bàn đại trí tuệ. Muốn quan sát Đà-la-ni Tam-muội. Muốn cho thanh tịnh nữa, muốn cho thần thông quảng đại, muốn phân biệt sự sai khác của thế giới, tu các Phật lực, bốn điều không sợ, pháp Bất cộng, không ai có thể phá hoại được. Muốn thuận theo lực chuyển pháp luân của chư Phật mà tu hành; muốn chẳng bỏ đại Bi đại nguyện đã thọ. Bồ-tát tư duy như vậy thì được vào đệ Cửu địa.

Bồ-tát trụ ở Địa này thì biết đúng như thật pháp hành thiện, bất thiện, vô ký; biết pháp hành hữu lậu, vô lậu; biết pháp hành thế gian, xuất thế gian; biết pháp hành suy nghĩ, không thể suy nghĩ; biết pháp hành định, bất định; biết pháp hành Thanh văn, Bích-chi-phật; biết pháp hành Bồ-tát đạo, biết pháp hành Như Lai địa; biết pháp hành hữu vi, vô vi… Thuận theo trí như vậy thì Bồ-tát biết các hành sự khó của thực tâm Bồ-đề phiền não, nghiệp, các căn, dục, tánh, trực tâm, sử tâm, sinh, tập khí, ba tụ khác nhau.

Bồ-tát còn biết những tướng tâm sai biệt của chúng sinh, tướng tâm trang nghiêm thế gian, tướng tâm thay đổi nhanh, tướng tâm hoại, không hoại; tướng tâm vô hình, tướng tâm vô biên tự tại, tướng tâm thanh tịnh sai biệt, tướng tâm cấu, vô cấu; tướng tâm trói mở, tướng tâm dối trá hay ngay thẳng, tướng tâm theo đạo… đều biết đúng như thật.

Bồ-tát đó biết tướng sâu, tướng cạn của phiền não. Biết tướng thân cận, tướng không xa lìa của tâm; biết tướng sử triền sai biệt; biết tướng tương ưng, bất tương ưng với tâm đó tùy theo lúc sinh mà được tướng quả báo; biết tướng sai biệt trong ba cõi; biết tướng ái

si kiến vào sâu như tên bắn; biết tướng trọng tội của kiêu mạn si; biết tướng không gián đoạn của nhân duyên ba nghiệp; cho đến biết như thật tướng hoạt động sai khác của tám muôn bốn ngàn phiền não.

Bồ-tát đó biết những tướng của nghiệp thiện, bất thiện, vô ký; biết tướng phân biệt, chẳng phân biệt; tướng tùy theo tâm, tướng chẳng xa lìa của tâm, tướng tự nhiên tận, tướng hành đạo tận, tướng tập họp các loại, tướng chẳng mất quả báo, tướng thứ đệ, tướng quả báo có, tướng quả báo không, tướng quả báo hắc hắc, tướng quả báo bạch bạch, tướng quả báo hắc bạch hắc bạch, tướng nghiệp có thể tận phi hắc phi bạch.

Bồ-tát đó biết tướng nghiệp phát sinh, tướng nghiệp sai biệt, biết tướng vô lượng số nhân duyên sinh khởi nghiệp, biết tướng nghiệp thế gian, nghiệp xuất thế gian sai biệt, tướng hiện báo, tướng sinh báo, tướng hậu báo, tướng theo các thừa định, tướng bất định…, cho đến biết như thật tám muôn bốn ngàn những tướng nghiệp sai biệt.

Bồ-tát đó biết tướng sai biệt của các căn thượng, trung, hạ; biết tướng dị biệt, chẳng dị biệt của đời trước, đời sau; biết tướng thượng, trung, hạ; biết tướng tùy theo phiền não, tướng không lìa; biết tướng tùy theo các định, tướng bất định, tướng thuần thục, tướng chưa thuần thục, tướng theo căn chuyển, tướng dễ hoại, tướng nắm giữ vững, tướng tăng thượng, tướng chẳng thể hoại, tướng chuyển, tướng chẳng chuyển, tướng sai biệt ba đời, tướng từ lâu xa cộng sinh khác nhau…, cho đến biết như thật tám muôn bốn ngàn tướng sai biệt của các căn.

Bồ-tát đó biết tướng sai biệt của các dục. Bồ-tát đó biết tướng sai biệt căn các tánh hạ, trung, thượng…, cho đến biết như thật tám muôn bốn ngàn tướng sai biệt của các tánh.

Bồ-tát đó biết tướng sai biệt của trực tâm hạ, trung, thượng…, cho đến biết như thật tám muôn bốn ngàn tướng sai biệt của trực tâm.

Bồ-tát đó biết tướng các kết sử cộng tâm sinh, không cộng tâm sinh; tâm tương ưng, tâm không tương ưng từ vô thỉ đến nay não hại

chúng sinh cùng với tướng tất cả thiền định giải thoát thần thông. Biết tướng trói buộc của ba cõi, tướng vô lượng tâm chẳng hiện hữu, tướng mở cửa phiền não, tướng chẳng biết đối trị, tướng không thực có, tướng mở pháp môn của bất luận Thánh đạo nào…, đều biết như thật.

Bồ-tát đó biết tướng các đường sinh sai biệt như là địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, A-tu-la, người, trời, cõi Sắc, cõi Vô sắc, cõi Hữu tướng, cõi Vô tướng… sai khác. Nghiệp là ruộng, ái là nước, vô minh là mái che, thức là hạt giống, thân sau là cây mầm, danh sắc cộng sinh chẳng lìa nhau, si ái nối tiếp nhau; tham sống, ưa hoạt động, dục ái, chẳng ưa Niết-bàn; tướng ba cõi sai biệt nối tiếp nhau, đều biết như thật.

Bồ-tát đó biết các tập khí có phát khởi, chẳng phát khởi. Tùy chỗ sinh mà có tập khí. Tùy nghiệp của chúng sinh mà có tập khí; tùy nghiệp phiền não mà có tập khí; thiện, ác, vô ký có tập khí; ly dục có tập khí. Tùy thân sau có tập khí, thứ lớp đều tùy theo các cảnh giới mà có tập khí. Đã lâu chẳng gián đoạn, giữ nghiệp phiền não, muốn xa lìa thì không có pháp… Bồ-tát đều biết như thật.

Bồ-tát đó biết tướng định, chẳng định của chúng sinh: tướng chánh định, tướng tà định, tướng bất định, tướng chánh định trong chánh kiến, tướng tà định trong tà kiến, tướng lìa hai bất định tưởng này; tướng nhất nhất nghịch tà định, tướng năm căn chánh định, lìa hai bất định tướng này; tướng tà vị tà định, tướng chánh vị chánh định, lìa hai bất định tướng này, thâm nhập vào tướng tà tụ rất khó chuyển, tu theo tướng nhân duyên đạo Vô thượng, tướng giúp đỡ chúng sinh bất định, Bồ-tát đều biết như thật.

Này Phật tử! Đại Bồ-tát tùy theo trí như vậy thì gọi là an trụ địa Thiện tuệ.

Bồ-tát trụ ở địa đó thì biết tướng các hành sai biệt của chúng sinh như vậy rồi, tùy theo sự giải thoát của họ mà cho nhân duyên, pháp giáo hóa chúng sinh, pháp độ chúng sinh.

Bồ-tát biết như thật mà nói pháp cho họ về tướng Thanh văn thừa, tướng Bích-chi-phật thừa, tướng Bồ-tát thừa, tướng Như Lai địa.

Bồ-tát biết như thật rồi tùy theo nhân duyên của chúng sinh mà vì chúng nói pháp. Tùy theo tâm, tùy theo căn, tùy theo dục sai khác mà vì chúng nói pháp. Lại tùy theo các nghiệp, tùy theo trí tuệ mà vì chúng nói pháp. Biết tất cả nghiệp hành mà vì chúng nói pháp. Theo tánh chúng sinh, đi sâu vào chỗ khó mà vì chúng nói pháp. Theo chỗ sinh ra, theo nơi sinh sống, theo phiền não phải chịu, theo tập khí chuyển đổi mà nói pháp. Tùy theo thừa khiến được giải thoát mà nói pháp.

Bồ-tát đó trụ ở địa này là Đại Pháp sư thủ hộ Pháp tạng của chư Phật, vào nghĩa thâm diệu, dùng vô lượng tuệ phương tiện, ngôn từ của bốn trí vô ngại để nói pháp.

Bồ-tát đó thường theo bốn vô ngại trí mà chẳng hề bị phá hoại.

Những gì là bốn?

1. Pháp vô ngại.

2. Nghĩa vô ngại.

3. Từ vô ngại.

4. Nhạo thuyết vô ngại.

Bồ-tát đó dung Pháp vô ngại trí biết được tự tướng của các pháp; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết pháp sai biệt; dùng Từ vô ngại trí để biết nói các pháp chẳng thể bị phá hoại; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để biết nói các pháp theo thứ lớp chẳng gián đoạn.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết các pháp không thể tính; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết các tướng sinh diệt của các pháp; dùng Từ vô ngại trí để biết các pháp giả danh nhưng chẳng đoạn giả danh để thuyết; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để biết tùy theo giả danh mà chẳng phá hoại vô biên thuyết.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết tướng sai biệt của các pháp hiện tại; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết tướng sai biệt của các pháp quá khứ, vị lai; dung Từ vô ngại trí để biết nói lên sự chẳng thể hoại của các pháp quá khứ, vị lai và hiện tại; dùng các Nhạo thuyết vô ngại trí để ở mỗi một đời được vô biên pháp sáng suốt để thuyết giảng.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết sự sai biệt của các pháp; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết nghĩa sai bịêt của các pháp; dùng Từ vô ngại trí để tùy theo ngôn âm mà vì chúng sinh nói pháp; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để tùy theo sự hiểu biết mà nói pháp.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để dùng pháp trí phương tiện biết các pháp sai biệt chẳng thể hoại; dung Nghĩa vô ngại trí để dùng trí so sánh như thật để biết các pháp sai biệt; dùng Từ vô ngại trí để lấy trí thế gian nói các pháp có sai biệt; dung Nhạo thuyết vô ngại trí để biết nói rõ về Đệ nhất nghĩa.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết các pháp một tướng chẳng hoại; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết pháp ấm, nhập giới, đế, nhân duyên; dùng Từ vô ngại trí để dùng âm thanh vi diệu dẫn đường về cho tất cả thế gian; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để điều đã nói trở nên vượt hơn có thể khiến cho chúng sinh được vô biên pháp sáng suốt.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết một thừa rốt ráo, bao gồm tất cả không sai biệt; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết các thừa sai biệt; dùng Từ vô ngại trí để có thể nói các thừa không sai biệt; dung Nhạo thuyết vô ngại trí để dùng một pháp môn nói vô biên pháp sáng suốt.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để có thể vào tất cả hạnh Bồ-tát, hạnh trí, hạnh pháp, hạnh tùy trí; dùng Nghĩa vô ngại trí để có thể phân biệt nghĩa sai biệt của mười Địa; dùng Từ vô ngại trí để nói thuận theo các đạo và quả chẳng thể hoại; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để nói tướng vô biên của tất cả hành.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết tất cả Phật ở trong một niệm được giác ngộ; dùng Nghĩa vô ngại trí để biết chủng loại thời gian chủng loại cõi sai biệt; dùng Từ vô ngại trí để theo sự đắc đạo sai biệt của chư Phật mà nói; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để đối với một câu pháp mà nói đến vô biên kiếp chẳng cùng tận.

Lại nữa, Bồ-tát dùng Pháp vô ngại trí để biết tất cả Phật ngữ, tất cả Phật lực, bốn điều không sợ, pháp Bất cộng, đại Từ, đại Bi, vô ngại trí, chuyển pháp luân, Nhất thiết chủng trí; dùng Nghĩa vô ngại

trí để biết âm thanh Đức Như Lai nói tám muôn bốn ngàn hạnh sai biệt của các căn ưa thích, tùy theo lòng chúng sinh; dùng Từ vô ngại trí để dùng âm thanh của Như Lai nói tất cả các hạnh chẳng thể hoại; dùng Nhạo thuyết vô ngại trí để dùng trí lực của chư Phật tùy theo âm thanh ưa thích của chúng sinh mà nói.

Đại Bồ-tát giỏi biết vô ngại trí như vậy, an trụ ở Địa thứ chin thì gọi là được Phật pháp tạng, là Đại Pháp sư, được các nghĩa Đà-la-ni, các pháp Đà-la-ni, khởi lên trí Đà-la-ni, danh tiếng Đà-la-ni, uy đức Đà-la-ni, vô ngại Đà-la-ni, vô biên toàn tạp nghĩa tạng Đà-la-ni… Bồ-tát được trăm vạn a-tăng-kỳ Đà-la-ni, như vậy… Tùy theo phương tiện thuyết, vô lượng nhạo thuyết sai biệt như vậy mà nói pháp. Bồ-tát được vô lượng Đà-la-ni môn như vậy thì có thể ở chỗ vô lượng đức Phật mà nghe pháp, nghe rồi chẳng quên. Đúng như pháp đã nghe, Bồ-tát có thể dùng vô lượng môn sai biệt để vì người diễn nói. Bồ-tát đó ở chỗ một đức Phật dung trăm vạn a-tăng-kỳ Đà-la-ni nghe và nhận chính pháp. Từ chỗ một đức Phâït như thế thì ở chỗ vô lượng đức Phật cũng như vậy.

Khi Bồ-tát đó lễ kính Đức Phật đã nghe được pháp sáng suốt, chẳng phải học nhiều Thanh văn để được năng lực Đà-la-ni, trong mười vạn kiếp đã có thể thọ trì.

Bồ-tát đó được lực Đà-la-ni, lực vô ngại trí nhạo thuyết như vậy, dùng để thuyết pháp, nên ở tại tòa pháp, trước chúng sinh đầy trong cả ngàn thế giới vẫn theo được ý họ mà nói pháp.

Bồ-tát đó ở trên pháp tòa, chỉ trừ chư Phật và các Bồ-tát đã được thọ ký, còn đối với tất cả thì hơn hết.

Bồ-tát đó ngồi ở pháp tòa, hoặc dùng một âm thanh muốn khiến cho tất cả đều được giải rõ thì liền được giải rõ.

Hoặc dùng đủ thứ âm thanh muốn khiến cho tất cả đều được hiểu biết thì liền được hiểu biết.

Hoặc bằng im lặng chỉ phóng ra ánh sáng muốn khiến cho tất cả đều được hiểu pháp thì liền được hiểu pháp.

Hoặc tất cả lỗ chân lông đều phát ra Pháp âm.

Hoặc các vật có sắc, vô sắc của tam thiên đại thiên thế giới đều phát ra Pháp âm.

Hoặc dùng một âm thanh vang khắp cả thế giới muốn khiến cho tất cả đều được hiểu thì liền được hiểu.

Nếu Bồ-tát đó được chúng sinh của tam thiên đại thiên thế giới dùng vô lượng âm thanh cùng một lúc vấn nạn, những điều hỏi đều khác nhau, thì ở trong một niệm ghi nhận hết tất cả những vấn nạn như vậy, rồi dùng một âm thanh giải đáp đều khiến cho tất cả hiểu biết hết. Như vậy hoặc hai, hoặc ba, hoặc trăm, hoặc ngàn…, cho đến chẳng thể nói, chẳng thể nói tam thiên đại thiên thế giới mà chúng sinh ở đầy trong đó, Bồ-tát vì họ nói pháp.

Nương theo thần lực Đức Phật, Bồ-tát có thể vì chúng sinh làm Phâït sự, càng thêm được trí tuệ sáng suốt. Ở trong một hạt bụi có đại hội nhiều như số bụi của chẳng thể nói, chẳng thể nói các thế giới, Đức Phật ở trong đó tùy theo tâm của chúng sinh mà thuyết pháp khiến cho mỗi chúng sinh được ngần ấy các pháp không lường.

Một Đức Phật như thế thì tất cả các Đức Phật cũng như vậy. Một vi trần mà như thế thì tất cả mười phương thế giới cũng như vậy. Ở trong đó phát sinh sức nhớ nghĩ lớn. Ở trong một niệm, từ chỗ tất cả Đức Phật nghe nhận pháp nhưng chẳng mất một câu. Như đại hội trên đầy cả chúng sinh trong đó, Bồ-tát dung pháp sáng suốt quyết định diễn pháp thanh tịnh, ở trong một niệm, khiến cho chúng sinh ở đó đều được hiểu rõ, huống gì là chúng sinh trong ba ngàn thế giới.

Bồ-tát đó trụ ở địa này thì căn lành trở nên thù thắng hơn, đi sâu vào sự tu tập của chư Phật, thường cùng với tất cả chư Phật hội họp thâm nhập vào giải thoát của Bồ-tát. Bồ-tát thuận theo trí như vậy thì thường gặp chư Phật. Ở trong mỗi kiếp, vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức lần dùng đồ cúng thượng diệu cúng dường các Đức Thế. Ở chỗ các Đức Phật thưa hỏi các việc, thông đạt các Đà-la-ni, tất cả căn lành trở nên minh tịnh hơn.

Này Phật tử! Như vàng ròng rất xinh đẹp, mão đội quý báu của vua Chuyển luân bằng vàng ròng. Tất cả Tiểu vương không thể đoạt nó được. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Thiện tuệ thì tất cả căn lành trở nên minh tịnh hơn. Thanh văn, Bích-chi-phật và các địa Bồ-tát khác chẳng thể phá hoại được. Căn lành của Bồ-tát đó trở nên sáng

có thể soi chiếu đến chỗ nạn phiền não của chúng sinh. Như vua trời Đại phạm có thể soi chiếu hết tất cả chỗ nạn của tam thiên đại thiên thế giới. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Thiện tuệ, căn lành minh tịnh chiếu soi các nạn xứ phiền não của chúng sinh.

Này các Phật tử! Đó là lược nói về địa Thiện tuệ thứ chín của Bồ-tát. Còn nếu nói rộng thì đến vô lượng, vô biên kiếp chẳng thể nói được hết Bồ-tát trụ ở Địa đó phần nhiều làm vua Đại phạm, thống lãnh cả ba ngàn thế giới, không ai có thể hơn được. Giải nghĩa đúng như thật, trong tự tại mà được tự tại, có thể giỏi tuyên nói về Thanh văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát Ba-la-mật, các câu hỏi về chúng sinh…, không thể cùng tận. Căn lành đã làm của Bồ-tát đó như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều chẳng lìa niệm Phật, chẳng lìa niệm pháp…, cho đến chẳng lìa niệm Nhất thiết chủng trí.

Bồ-tát đó thường phát sinh tâm này: “Đối với tất cả chúng sinh, ta sẽ làm người đứng đầu, làm người vượt hơn…; cho đến đối với tất cả chúng sinh, ta làm người y chỉ.” Bồ-tát đó nếu muốn cần hành tinh tấn như vậy thì ở trong một niệm được Tam-muội nhiều như số vi trần của trăm vạn a-tăng-kỳ tam thiên đại thiên thế giới. Cho đến có thể thị hiện Bồ-tát nhiều như số vi trần của trăm vạn a-tăng-kỳ tam thiên đại thiên thế giới để làm quyến thuộc. Nếu Bồ-tát đó dùng nguyện lực thì thần thông tự tại lại hơn cả số đó mà hàng trăm ngàn vạn ức na-do-tha kiếp chẳng thể tính được.

Bấy giờ, Bồ-tát Kim Cang Tạng, một lần nữa, muốn làm sáng tỏ nghĩa này, nói kệ khen rằng:

Các Bồ-tát tùy thuận

Lực trí sâu không lường

Đệ nhất rất vi diệu

Đời khó biết được rõ

Người lợi ích chúng sinh

Đến liền Địa thứ chín

Được vào với chư Phật

Bí mật của Pháp tạng.

Được Tam-muội vi diệu

Đà-la-ni tối thượng

Sức thần thong quảng đại

Vào cả tướng thế giới

Sức trí tuệ quyết định

Quán rõ pháp Thế Tôn

Đại nguyện, bi tâm lực

Địa thứ chín được thành

Tu hành thuận địa ấy

Giữ Pháp tạng của Phật

Liền thông hết các pháp

Vô ký, thiện chẳng thiện

Hữu lậu và vô lậu,

Thế gian, xuất thế gian

Là pháp nghĩ bàn được

Và chẳng thể nghĩ bàn

Biết pháp định, bất định

Tướng ba thừa hoàn toàn

Tư duy pháp hữu vi

Phân biệt vô vi pháp

Khi biết pháp như vậy

Diệt các tối vô minh

Thuận theo tâm trí đó

Là vi diệu tột cùng

Biết tất cả chỗ khó

Tướng sai biệt của tâm

Trang sức đời rất dễ

Lòng tự tại vô biên

Tướng phiền não cạn sâu

Tướng không xa rời tâm

Biết sử, triền sai biệt

Tùy thuận nối nhau luôn

Biết nghiệp, đủ thứ loại

Mỗi mỗi tướng chẳng đồng

Nhân diệt quả chẳng mất

Việc như vậy thong đạt

Lại biết ở chúng sinh

Các căn thượng, trung, hạ

Rộng lớn và sai biệt…

Tướng trước, sau đều thông

Biết dục hạ, trung, thượng

Và các tánh chẳng đồng

Cho đến biết nhiều thứ

Đến tám muôn bốn ngàn

Nạn xứ, phiền não sử

Từ vô thỉ đến nay

Đều cùng tâm cộng hành

Ràng buộc chẳng thể đoạn

Biết được các kết sử…

Chỉ vọng tưởng biệt phân

Không có phương xứ sở

Tướng định, sự cũng không

Thường chẳng lìa khỏi thân

Lại cũng khó được biết

Sức thiền có thể ngăn

Đạo Kim cang đoạn được

Lại biết rõ chúng sinh

Vào sáu đường sai biệt

Vô minh phủ, ái ướt

Ruộng nghiệp, thức là giống

Sinh ra mầm thân sau

Danh sắc chung tăng trưởng

Từ vô thỉ tử sinh

Nối nhau ở ba cõi

Biết các đường trời rồng

Do nghiệp tâm phiền não

Pháp này nếu lìa xong

Đó là không thật có.

Tất cả những chúng sinh

Đều ở trong ba đường

Hoặc chìm trong tà kiến

Hoặc tại đường trí thông

Bồ-tát trụ Địa đó

Biết hết tâm chúng sinh

Các căn và dục lạc

Chủng loại nghĩa sai biệt

Khéo suy nghĩ trong lòng

Tùy nghi mà nói pháp

Trí vô ngại đạt thông

Khéo dùng ngôn từ nói

Bồ-tát làm Pháp sư

Giống như vua sư tử

Vua núi báu, vua trâu

Ở yên không sợ hãi

Ở khắp các thế giới

Mưa pháp vị ngọt lành

Giống như đại Long vương

Hay mưa đầy bể cả

Bồ-tát đó biết thông

Từ nghĩa pháp không ngại

Giỏi hay thuận theo hành

Đầy đủ lực nhạo thuyết

Tổng trì có thể được

Trăm vạn a-tăng-kỳ

Hay thọ pháp Thế Tôn

Như biển nhận mưa rồng

Bồ-tát được như vậy,

Những thâm diệu sạch trong

Đà-la-ni vô lượng

Các năng lực Tam-muội

Hay ở trong một niệm

Được thấy Phật không lường

Nghe Phạm âm thanh tịnh

Diễn nói diệu pháp bảo

Bồ-tát đó, hoặc dạy

Chúng sinh cả ngàn cõi

Tùy tâm căn tốt đẹp

Nói pháp khiến vui mừng

Như vậy không nhiều lường

Cả ba ngàn thế giới

Cần tinh tấn chuyển hơn

Mà phát khởi suy nghĩ

Ở trong một vi trần

Vô lượng Phật nói pháp

Theo tâm tướng chúng sinh

Diễn nói nghĩa vi diệu

Bồ-tát đó thọ liền

Như đất nhận hạt giống

Nên phát nguyện như vầy

Khắp nơi cả mười phương

Chúng sinh trong các cõi

Đều hợp lại một chỗ

Trong một niệm ta liền

Biết hết được tâm chúng

Thuyết pháp, dung một tiếng

Khiến đoạn hết nghi ngờ

Bồ-tát trụ địa ấy

Vua pháp trong nhân thiên

Làm thầy nói pháp lớn

Thuận theo tánh chúng sinh

Thường ở trong ngày đêm

Cùng chư Phật chung hội

Hay trụ ở sâu xa

Trí tịch diệt giải thoát

Cúng dường Phật không lường

Căn lành chuyển minh tịnh

Giống như Chuyển luân vương

Mão vàng ròng trang nghiêm

Ánh sáng soi chúng sinh

Các nạn xứ phiền não

Như ánh sáng Phạm vương

Soi đến cả ngàn cõi

Bồ-tát trụ địa ấy

Ở thế giới ba ngàn

Làm Đại Phạm Thiên vương

Các căn đều mạnh mẽ

Giỏi dùng ba thừa pháp

Giác ngộ các chúng sinh

Các nghiệp lành đã làm

Đều thiện niệm chân chính

Hay ở trong một niệm

Mà được không có lường

Những Tam-muội thâm diệu

Nhiều như bụi thế giới

Được thấy Phật mười phương

Nói Pháp âm vi diệu,

Thấy thần lực Thế Tô

Lại phát nguyện không lường.

Như vậy Địa thứ chín

Nơi đại trí tu hành

Thâm diệu khó thấy biết

Nay đã lược nói xong.

❧

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 27 - Phẩm 22: Mười Địa (Phần 5)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 27

Phẩm 22: MƯỜI ĐịA (Phần 5)

Nói các Đại Bồ-tát

Hành động thật vô thượng

Vô số na-do-tha

Chư Thiên Thủ-đà-hội

Ở trên giữa hư không

Lòng đều rất hoan hỷ

Đều dùng tâm cung kính

Cúng dường Phật các báu.

Na-do-tha Bồ-tát

Hoan hỷ thật không lường

Đốt hương thơm kỳ diệu

Diệt trừ các phiền não,

Vua Tha hóa tự tại

Cùng đại chúng chư Thiên

Cùng ở giữa hư không

Lòng đều rất vui mừng

Đều đem lòng cung kính

Dâng đủ thứ cúng dường

Họ tung lên vải báu

Rơi xuống từ không trung,

Vô lượng ức Thiên nữ

Thân tâm đều vui mừng

Ở trên giữa hư không

Lòng kính cúng dường Phật,

Đồng tấu ức không lường

Vô số loại âm nhạc

Trong tất cả vật báu

Phát ra tiếng như vầy

Đức Phật ngồi chỗ này

Mà hiện khắp mười phương

Trong tất cả đất nước

Đều có Phật hiện lên.

Vô lượng ức đủ thứ

Tướng tốt trang nghiêm thân

Đặc biệt không ai bằng

Đầy tràn cả thế giới

Ở trong một lỗ lông

Phát vô lượng ánh sáng

Diệt trừ lửa não phiền

Của tất cả thế gian

Số bụi cả mười phương

Còn có thể tính được

Ánh sáng một lỗ lông

Chẳng có thể cùng tận

Đều thấy Phật hiện thân

Với ba mươi hai tướng

Tám mươi vẻ đẹp nghiêm

Chuyển pháp luân vô thượng

Hoặc thấy những Thế Tôn

Vì chúng mà thuyết pháp

Thấy ở Đâu-suất thiên

Vì chư Thiên giáo hóa

Hoặc từ Đâu-suất thiên

Xuống ở trong thai mẹ

Hoặc thấy khi sơ sinh

Thấy xuất gia đêm tối

Hoặc thấy ngồi đạo tràng

Mà thành đạo vô thượng

Hoặc thấy chuyển pháp luân

Hoặc thấy vào Niết-bàn

Ở vô lượng đất nước

Thị hiện bằng nhiều cách

Muốn độ chúng sinh nên

Có những việc như vậy…

Như nhà ảo thuật giỏi

Thuật huyễn hóa tài tình

Hiện nhiều cho chúng sinh

Đủ thứ chân tướng khác,

Như vậy trong tuệ Phật

Khéo léo thị hiện lên

Biến hóa tất cả thân

Khắp cùng các thế giới,

Tất cả pháp tịch không

Trước sau không tánh tướng

Đồng như cõi hư không

Đại sư cũng như thế.

Được vào tánh tướng của

Đệ nhất nghĩa nhiệm mầu

Theo tánh tướng các pháp

Thị hiện thần lực Phật,

Tất cả hạnh của Phật

Những chúng sinh và pháp

Đều cùng đồng vô tướng

Tất cả pháp đều không.

Nếu muốn được Phật trí

Nên lìa ác tưởng nhớ

Có, không đều đạt thông

Chóng làm Thầy trời người

Chư Thiên, chúng thể nữ

Đều phát ra như thế

Ngàn vạn thứ diệu âm

Rồi im lặng nhìn Phật.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt

Thấy chúng đều lặng yên

Thỉnh ngài Kim Cang Tạng:

Thưa Phật tử vang danh!

Bồ-tát từ điạ chín

Cho đến Địa thứ mười

Các sức Đại thần thông

Nay nguyện xin lược nói.

Bồ-tát Kim Cang Tạng nói:

–Này Phật tử! Đại Bồ-tát có vô lượng trí tuệ như vậy, giỏi tu hành Phật đạo…, cho đến Địa thứ chín. Họ giỏi huân tập pháp Bạch tịnh, huân tập vô lượng pháp trợ đạo. Họ được sự hộ trì của đại công đức trí tuệ mà tu hành đại Bi. Biết phân biệt rõ thế giới sai biệt, vào tận nạn xứ của chúng sinh, đi vào hành xứ của các Đức Như Lai, niệm thuận theo hành xứ tịch diệt của Đức Như Lai, đi theo các Phật lực, không sợ pháp bất cộng kiên trì chẳng bỏ, được đến địa vị Nhất thiết trí. Đại Bồ-tát hành trì như vậy thì gần với ngôi vị Phật, thì được Tam-muội Ly cấu của Bồ-tát hiện ra.

Lại nữa, họ còn vào được các Tam-muội Nhập pháp giới sai biệt, Tam-muội Trang nghiêm đạo tràng, Tam-muội Vũ nhất thiết thế gian hoa quan, Tam-muội Hải tạng, Tam-muội Hải ấn, Tam-muội Hư không quản, Tam-muội Quán sát nhất thiết pháp tánh, Tam-muội Tùy nhất thiết chúng sinh tâm hành, Tam-muội Như thật tri nhất thiết pháp, Tam-muội Đắc Như Lai trí tín…, trăm vạn a-tăng-kỳ Tam-muội như vậy đều hiện ra.

Bồ-tát đó vào hết những Tam-muội này, biết rõ những công dụng sai biệt ở trong đó. Tam-muội sau cùng tên là Ích nhất thiết trí vị. Khi Tam-muội đó hiện tại tiền thì tức thời hoa sen báu xuất hiện, chu vi bằng trăm vạn tam thiên đại thiên thế giới. Tất cả các báu xen lẫn trang sức, hơn tất cả vật trang sức của trời, người; sinh ra căn

lành xuất thế gian, biết tất cả pháp như huyễn như hóa, tuệ không thành tựu, ánh sáng có thể soi tất cả thế giới; lưu ly làm cành, Chiên-đàn vương làm đài, mã não làm tua, Diêm-phù-đàn kim làm cánh, ánh sáng không lường, tất cả báu đẹp đều ở trong ấy. Lưới báu che bên hoa ấy. Có hoa sen nhiều như số vi trần của mười tam thiên đại thiên thế giới để làm quyến thuộc.

Lúc bấy giờ Bồ-tát, thân ngài đặc biệt xinh đẹp xứng đáng với tòa hoa. Bồ-tát được năng lực của Tam-muội Ích nhất thiết trí vị nên thân ngồi tòa hoa sen vĩ đại, tức thời trên những hoa sen quyến thuộc đều có Bồ-tát. Mỗi một vị Bồ-tát ngồi trên hoa sen liền được trăm vạn Tam-muội, đều một lòng chime ngưỡng vị Đại Bồ-tát.

Khi vị Đại Bồ-tát đó lên tòa hoa sen thì tất cả thế giới hiện tại trong mười phương đều chấn động lớn. Tất cả cõi ác đều ngưng lại, ánh sáng soi khắp mười phương thế giới. Tất cả thế giới đều nghiêm tịnh hết, đều được thấy nghe đại hội của chư Phật. Vì sao? Vì khi Bồ-tát đó ngồi lên tòa sen vĩ đại thì tức thời dưới chân phóng ra trăm vạn a-tăng-kỳ ánh sáng chiếu soi địa ngục A-tỳ trong mười phương, diệt hết khổ não của chúng sinh. Trên hai gối ấy phóng ra số ấy ánh sang chiếu soi tất cả súc sinh trong mười phương, diệt trừ khổ não. Ở rốn phóng ra số ấy ánh sang chiếu soi loài người trong mười phương, yên ổn khoái lạc. Hai tay phóng ra số ấy ánh sáng chiếu soi cung chư Thiên và A-tu-la trong mười phương. Từ hai mí mắt phóng ra số ấy ánh sáng chiếu soi chúng Thanh văn trong mười phương. Từ cổ phóng ra số ấy ánh sáng chiếu soi Bích-chi-phật trong mười phương. Miệng phóng ra số ấy ánh sáng chiếu soi Bồ-tát trong mười phương, cho đến người trụ ở Địa thứ chín. Tướng bạch hào phóng ra số ấy ánh sáng chiếu soi Bồ-tát đắc quả vị trong mười phương tất cả cung ma bị che khuất biến mất. Trên đỉnh phóng ra ánh sáng nhiều như số vi trần của trăm vạn a-tăng-kỳ tam thiên đại thiên thế giới chiếu soi đại hội của chư Phật ở mười phương. Các ánh sáng ấy nhiễu quanh mười vòng xong, trụ ở hư không, tạo thành lưới ánh sáng cao lớn minh tịnh, cúng dường chư Phật. Cúng dường như vậy, so với sự cúng dường của Bồ-tát từ khi mới phát tâm cho đến Địa thứ chín thì hơn cả trăm phần. Thậm chí

dùng tính toán, thí dụ cũng chẳng thể so sánh kịp. Lưới ánh sáng lớn đó hơn cả hoa hương, hương bột, hương xoa, y phục, cờ phướn, lọng báu, các anh lạc báu, ngọc báu Ma-ni, đồ cúng dường của cả mười phương thế giới. Từ căn lành xuất thế gian sinh ra nên trên mỗi một đại pháp hội của chư Phật đều mưa xuống các báu giống như đám mây lớn. Nếu có chúng sinh nào hay biết được sự cúng dường đó thì đều nhất định được đạo lớn vô thượng. Những ánh sáng mưa xuống cúng dường vĩ đại xong thì nhiễu quanh đại hội mười vòng, rồi vào dưới chân các Đức Phật.

Lúc bấy giờ, các Đức Phật và các vị Đại Bồ-tát biết ở thế giới ấy có Đại Bồ-tát ấy hành đạo như vậy, được thành tựu thọ ký thì tức thời vô biên Bồ-tát ở mười phương…, cho đến người trụ ở Địa thứ chín đều đến vây quanh, thiết lập đại cúng dường, một lòng cung kính. Họ đều được một vạn Tam-muội.

Tất cả Đại Bồ-tát được thọ ký thì ở bụng Kim cang trang nghiêm, phóng ra ánh sáng lớn tên là Phá giặc ma; có vô lượng trăm ngàn vạn ánh sáng làm quyến thuộc, soi khắp thế giới mười phương, thị hiện vô lượng thần lực rồi cũng vào lại trong ngực Đại Bồ-tát đó. Ánh sáng này tắt xong, Bồ-tát đó liền được trăm ngàn vạn ức đại thế thần lực thần thông trí tuệ.

Lúc bấy giờ, các Đức Phật, từ tướng bạch hào ở khoảng hai mi, phóng ra ánh sáng tên là Ích nhất thiết trí, có vô lượng, vô biên ánh sáng quyến thuộc, chiếu soi hết tất cả thế giới mười phương, vây quanh mười vòng, thị hiện đại thần thông lực của chư Phật, khuyến khích vô lượng trăm ngàn vạn ức những Bồ-tát.

Mười phương thế giới chấn động sáu cách, diệt trừ tất cả khổ não của ác đạo; tất cả cung ma đều bị che khuất biến mất, thị hiện tất cả chỗ đắc đạo của chư Phật; thị hiện tất cả sự trang nghiêm của đại hội chư Phật; rộng lớn như pháp giới, rốt ráo như hư không. Ánh sáng đó chiếu soi tất cả thế giới rồi tập hợp giữa hư không, bày ra sự trang nghiêm của đại thần thông, rồi nhập vào đỉnh Bồ-tát đó. Những ánh sáng quyến thuộc thì nhập vào đỉnh của những Bồ-tát ngồi trên tòa sen quyến thuộc. Tức thời, họ được mười ngàn Tam-muội mà trước đó chưa có được. Ánh sáng đó vào đỉnh của

Bồ-tát này. Ánh sáng một Đức Phật như thế thì tất cả ánh sáng của chư Phật cũng như vậy.

Khi tất cả ánh sang của chư Phật mười phương vào đỉnh của Bồ-tát, đó gọi là Đắc chức, gọi là vào cõi chư Phật, đủ mười Lực của Phật, thuộc vào số của Phật.

Này Phật tử! Ví như con lớn của Chuyển luân thánh vương thành tựu tướng vương. Chuyển luân thánh vương cho con ngồi lên cái bành voi bằng vàng Diêm-phù-đàn trên lưng với Thánh báu, rồi lấy nước bốn biển, màn trướng căng lên, đủ loại cờ phướn âm nhạc trang nghiêm… rồi lại cầm chén vàng đựng nước thơm tưới lên đỉnh đầu của con liền gọi là Quán đảnh Đại vương; chuyển đầy đủ mười nẻo nghiệp thiện nên gọi là Chuyển luân thánh vương.

Đại Bồ-tát cũng như vậy, khi nhận chức, chư Phật dùng nước trí tưới lên đỉnh đầu Bồ-tát, đó gọi là Quán đảnh Pháp vương. Đầy đủ mười Lực của Phật, được vào số của Phật thì đó gọi là Đại trí tuệ chức địa của Đại Bồ-tát. Do chức đó nên Đại Bồ-tát chịu vô lượng trăm ngàn ức khổ để làm việc khó. Bồ-tát đó được chức này rồi, trụ ở địa Pháp vân thì vô lượng công đức trí tuệ tăng thêm.

Này Phật tử! Bồ-tát trụ ở địa Pháp vân thì biết đúng như thật. Sự tập khởi của Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, biết đúng như thật. Thế gian tánh, chúng sinh tánh, thức tánh, hữu vi tánh, vô vi tánh, hư không tánh, pháp tánh, Niết-bàn tánh, tà kiến chư phiền não tánh, biết đúng như thật. Sự tập khởi của các pháp thế gian thành hoại, Thanh văn đạo, Bích-chi-phật đạo, Bồ-tát đạo, mười Lực, bốn Điều không sợ, mười tám pháp Bất cộng, Sắc thân, Pháp thân của chư Phật, Nhất thiết trí, đắc Phật đạo chuyển pháp luân, thị hiện diệt độ tập… Nói tóm lại, Bồ-tát đó biết đúng như sự thật vì tập khởi mà có tất cả pháp sai biệt.

Bồ-tát dùng trí tuệ như vậy thuận theo hạnh Bồ-đề thì biết đúng như thật về các sự giáo hóa chúng sinh, nghiệp, phiền não, các kiến, thế giới, pháp giới, Thanh Văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát, Như Lai, Nhất thiết phân biệt vô phân biệt.

Bồ-tát đó biết đúng như thật giữ gìn về Phật lực, pháp, nghiệp, phiền não, thời, nguyện, đời trước, hành, sống lâu, trí.

Bồ-tát đó trụ ở Thập địa thì biết các vi tế trí của chư Phật như là: Trí hành vi tế, trí qua đời vi tế, trí thọ thai vi tế, trí xuất sinh vi tế, trí xuất gia vi tế, trí đắc đạo vi tế, thần lực tự tại vi tế, Chuyển pháp luân vi tế, trí giữ thọ mạng vi tế, trí thị Niết-bàn vi tế, trí pháp tồn tại vi tế… Những trí vi tế như vậy, Bồ-tát đều biết đúng như thật.

Lại nữa, các chỗ ẩn mật của Phật như là: Thân mật, khẩu mật, ý mật, biết thời, phi thời mật, cho Bồ-tát thọ ký mật, thu phục chúng sinh mật, các thừa sai biệt mật, nghiệp hành động như thật mật, hành đạo đắc Bồ-đề mật… Những pháp mật như vậy, Bồ-tát đó đều biết đúng như thật.

Thể nhập trí về kiếp của chư Phật như là: Một kiếp bao gồm a-tăng-kỳ kiếp, a-tăng-kỳ kiếp gom trong một kiếp, kiếp có số gồm kiếp vô số, kiếp vô số gồm kiếp hữu số, một niệm gồm một kiếp, một kiếp gồm một niệm, kiếp gồm phi kiếp, phi kiếp gồm kiếp, kiếp có Phật gồm kiếp không Phật, kiếp không Phật thâu nhiếp kiếp có Phật; kiếp quá khứ vị lai gồm kiếp hiện tại, kiếp hiện tại gồm kiếp quá khứ vị lai; kiếp vị lai, quá khứ nhiếp kiếp hiện tại, kiếp hiện tại nhiếp kiếp quá khứ vị lai; trường kiếp dài gồm kiếp ngắn, kiếp ngắn gồm kiếp dài…

Các pháp thuộc về tướng các kiếp…, Bồ-tát đó đều biết đúng như thật. Trí vào trong vi trần của chư Phật, như là trí quốc thổ, trí chúng sinh thân tâm trí, trí chúng sinh thân tâm đắc đạo, trí chúng sinh hành, trí chí nhất thiết xứ, trí biến hành Phật đạo, trí thuận hành, trí nghịch hành, trí chẳng thể nghĩ bàn, tất cả trí thế gian mà Thanh văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát chẳng thể biết, Bồ-tát đó đều biết đúng như thật.

Này Phật tử! Trí tuệ chư Phật rộng lớn không lường, Bồ-tát trụ ở địa đó thì có thể được vào những trí tuệ như vậy. Đại Bồ-tát thuận theo địa đó tu hành thì được chẳng thể nghĩ bàn giải thoát của Bồ-tát, giải thoát vô ngại, giải thoát tịnh hạnh, giải thoát phổ môn minh, giải thoát Như Lai tạng, giải thoát tùy vô ngại luận, giải thoát nhập tam thể, giải thoát pháp tánh tạng, giải thoát minh, giải thoát thắng tiến…

Bồ-tát lấy mười thứ giải thoát đó làm đầu thì được vô lượng,

vô biên trăm ngàn vạn vô lượng a-tăng-kỳ Giải thoát, trăm ngàn vạn vô lượng a-tăng-kỳ Tam-muội; trăm ngàn vạn vô lượng a-tăng-kỳ Đà-la-ni, trăm ngàn vạn vô lượng a-tăng-kỳ Thần thông cũng như vậy.

Bồ-tát đó thành tựu trí tuệ như vậy, thuận theo Bồ-đề, thành tựu vô lượng niệm lực thì có thể ở trong phút chốc đến chỗ của vô lượng Đức Phật trong mười phương nghe vô lượng pháp minh, vô lượng pháp vũ đều có thể thọ trì được. Ví như vua rồng Ta-già-la tuôn ra mưa lớn thì chỉ trừ biển cả còn các nơi khác chẳng thể được.

Đại Bồ-tát cũng như vậy, được mưa lớn đại pháp của Đức Như Lai, tất cả chúng sinh, Thanh văn, Bích-chi-phật…, cho đến Bồ-tát địa thứ chín chẳng thể thọ nhận, chỉ có Bồ-tát này trụ ở địa Pháp vân mới có thể trì. Ví như biển lớn, một ông vua rồng nổi lên mây mưa lớn, biển đều có thể nhận được. Hoặc hai, hoặc ba…., cho đến vô lượng, vô biên những ông vua rồng lớn khởi lên mây mưa, cùng một lúc tuôn mưa xuống biển đều có thể nhận lấy. Đại Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Pháp vân, ở nơi một Đức Phật…, cho đến chẳng thể nói, chẳng thể nói Đức Phật, ở trong một niệm, đều có thể đủ sức nhận lấy mây mưa đại pháp của chư Phật như vậy. Vậy nên địa này có tên là địa Pháp vân.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Thưa Phật tử! Bồ-tát đó, ở trong một niệm, có thể đủ sức nhận lấy bao nhiêu mưa đại pháp minh?

Bồ-tát Kim Cang Tạng đáp:

–Này Phật tử! Ví như chẳng thể nói trăm ngàn vạn ức na-do-tha thế giới nhiều như vi trần khắp mười phương chúng sinh trong những thế giới như vi trần đó, giả sử họ đều được nghe và thọ trì Đà-la-ni làm thị giả của Phật, làm đại Thanh văn đa văn đệ nhất, như Tỳ-kheo Thiện Phục của Đức Phật Liên Hoa Thượng Kim Cang. Một chúng sinh ấy thành tựu sức đa văn như vậy, những chúng sinh khác cũng vậy. Một người đã ghi nhận thì những người khác thế nào? Năng lực đa văn mà tất cả chúng sinh thọ trì có nhiều chăng?

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt đáp:

–Thưa rất nhiều, chẳng thể kể được.

Này Phật tử! Ta sẽ nói cho ông. Bồ-tát trụ ở địa Pháp vân ở trong phút chốc, ở chỗ một Đức Phật nhận mưa đại pháp minh của tạng pháp ba đời thì tất cả năng lực đa văn ở trên chẳng bằng một phần trăm; cho đến dùng tính toán, thí dụ cũng chẳng thể sánh kịp. Như được nghe ở chỗ một Đức Phật, ở khắp chư Phật cả mười phương thế giới như vi trần, đều có thể thọ trì mưa đại pháp minh.

Lại có thể, các pháp minh hơn như vậy đến vô lượng, vô biên, ở trong phút chốc, Bồ-tát đó đều có thể thọ trì hết. Vậy nên, địa này có tên là địa Pháp vân.

Này Phật tử! Đại Bồ-tát trụ ở địa Pháp vân, tự theo nguyện lực phát sinh đại Từ bi, phước đức trí tuệ mà dung làn mây dày hiện đủ loại thân; dùng mây đủ màu sắc thông minh không sợ làm ánh chớp, rền tiếng sấm lớn, nói pháp thu phục ma. Mỗi niệm mỗi lúc có thể đối với thế giới vi trần nói trên, đều cùng khắp hết, dùng mưa pháp lành, mưa pháp cam lồ diệt trừ lửa phiền não do vô minh khởi lên, theo sự ưa thích của lòng chúng sinh. Vậy nên có tên là địa Pháp vân.

Lại nữa, này Phật tử! Đại Bồ-tát trụ ở Pháp vân địa thì ở một thế giới, từ trời Đâu-suất giáng xuống…, cho đến thị hiện Đại Niết-bàn. Tất cả Phật sự, theo việc độ sinh đều thị hiện thần lực. Hoặc hai, hoặc ba…, cho đến thế giới nhiều như số vi trần nói trên, lại còn hơn trăm vạn ức a-tăng-kỳ thế giới đó nữa, Bồ-tát đó từ trời Đâu-suất giáng xuống…, cho đến thị hiện đại Niết-bàn. Tất cả Phật sự, theo việc độ chúng sinh đều hiện thần lực.

Bồ-tát đó trụ ở địa này, ở trong trí tuệ được tự tại lực bậc thượng, hoặc làm cho quốc độ chật hẹp thành rộng lớn, quốc độ rộng lớn thành chật hẹp; quốc độ bất tịnh thành thanh tịnh, quốc độ thanh tịnh thành bất tịnh. Như vậy, đối với tất cả thế giới đều có thần lực. Bồ-tát đó, hoặc ở trong một vi trần đặt cả sông, núi Thiết-vi của ba ngàn thế giới mà chẳng bị dồn nén, đem những sự trang nghiêm của hoặc hai, hoặc ba, cho đến chẳng thể nêu bày hết số thế giới vào trong một hạt bụi.

Hoặc đem sự trang nghiêm của một thế giới vào trong chẳng

thể nêu bày hết số thế giới.

Hoặc đem chúng sinh của chẳng thể nêu bày hết số thế giới đặt vào trong một thế giới mà chẳng bị dồn nén.

Hoặc đem chúng sinh của một thế giới đặt vào trong chẳng thể nêu bày hết số thế giới.

Hoặc đem chẳng thể nêu bày hết số thế giới vào trong một hạt bụi mà chẳng làm phiền chúng sinh.

Hoặc trong một hạt bụi hiện ra tất cả việc trang nghiêm thần thông lực của Đức Phật.

Hoặc trong một niệm hiện thân nhiều như số vi trần chẳng thể nêu bày hết số thế giới.

Trong một thân thị hiện vô lượng tay, dùng mỗi một tay cầm hằng hà sa số hoa sen để tung lên các Đức Phật. Tạp hương, hương bột, cờ phướn, lọng báu, vật báu… Những đồ trang nghiêm như vậy đều dùng tay cầm, cúng dường các Đức Phật. Mỗi một thân cũng như vậy.

Lại mỗi một than hóa ra ra nhiều đầu như vi trần. Ở mỗi một đầu có lưỡi nhiều như vi trần dùng thần lực khen ngợi chư Phật. Những việc như vậy, ở trong một niệm, đầy khắp mười phương. Ở trong một niệm dùng sức thần thông, ở vô lượng thế giới thị hiện được Phật đạo, chuyển pháp luân…, Đại Bát-niết-bàn. Trong ba cõi dùng sức thần thông thị hiện vô lượng thân. Trong thân hiện ra vô lượng Phật, vô lượng việc trang nghiêm Phật. Trong thân hiện ra tất cả việc thế giới thành hoại. Hoặc ở trong một lỗ chân lông phát ra tất cả gió mà chẳng gây hại chúng sinh. Hoặc dùng vô lượng, vô biên thế giới làm một biển nước.

Trong biển nước này làm ra hình một hoa sen lớn, ánh sáng màu sắc chiếu khắp vô lượng, vô biên thế giới. Ở giữa hiện ra cây Bồ-đề trang nghiêm với nhiều sự việc vi diệu cho đến thị hiện được Nhất thiết chủng trí. Hoặc trong thân hiện ra ngọc báu ma-ni của một phương thế giới.

Rồi mặt trời, mặt trăng, tinh tú, tất cả ánh sáng…, cho đến ánh sáng của mười phương cũng như vậy. Hoặc miệng thở hơi ra có thể khiến cho mười phương vô lượng thế giới đều đại chấn động mà

chẳng khiến cho chúng sinh có ý nghĩ sợ hãi. Hoặc bày ra thủy kiếp tận, phong kiếp tận, hỏa kiếp tận của thế giới khắp mười phương mà thân chúng sinh vẫn tùy ý trang nghiêm. Hoặc ở tự thân hiện ra thân Như Lai, than Như Lai hiện ra tự thân, thân Như Lai làm ra nước của mình, nước của mình làm ra thân Như Lai.

Này Phật tử! Đại Bồ-tát ở tại địa Pháp vân có thần biến như vậy. Lại còn vô lượng thần lực tự tại thị hiện nữa.

Bấy giờ, trong hội các vị Bồ-tát, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, bốn vua Trời, Thích Đề-hoàn Nhân, Phạm thiên vương, Tự tại Thiên tử, Tịnh cư thiên… Đều sinh khởi ý niệm này: “Nếu thần thông lực, trí tuệ lực của Bồ-tát vô lượng, vô biên như vậy thì Phật như thế nào?”

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt biết ý nghĩ của đại chúng nên hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Này Phật tử! Hôm nay các đại chúng nghe được lực thần thông trí tuệ của Bồ-tát đó đều rơi vào lưới nghi ngờ. Ông phải xóa tan tất cả nghi hoặc, bày ra sự trang nghiêm tốt đẹp của thần thông Bồ-tát.

Bồ-tát Kim Cang Tạng liền vào Tam-muội Nhất thiết Phật quốc thể tánh. Khi ấy, các đại chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, bốn vua Trời, Thích Đề-hoàn Nhân, Phạm thiên vương, Tự tại Thiên tử, Tịnh cư thiên… đều tự thấy biết mình vào trong thân của Bồ-tát Kim Cang Tạng. Bên trong thân ấy, họ thấy những sự kiện trang nghiêm của ba ngàn thế giới mà hoặc trọn một kiếp nói chẳng thể hết. Ở trong đó, họ thấy cây đạo tràng của Phật mà chu vi thân của nó đến mười vạn ba ngàn thế giới; cao đến trăm vạn ba ngàn thế giới; che phủ đến ba ngàn ức ba ngàn thế giới. Dưới cây cao rộng có tòa ngồi sư tử. Trên tòa ngồi ấy có Đức Phật hiệu Nhất Thiết Trí Vương Như Lai. Tất cả đại chúng đều thấy Đức Phật ngồi trên tòa mà đồ trang nghiêm, đồ cúng dường thượng diệu có ở trong đó, trọn một kiếp nói cũng chẳng thể hết. Bồ-tát Kim Cang Tạng thị hiện đại thần lực như vậy xong thì khiến cho đại chúng đều trở về chỗ cũ. Tất cả

chúng hội phát sinh tư tưởng hy hữu im lặng, nhất tâm quan sát Bồ-tát Kim Cang Tạng.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi Bồ-tát Kim Cang Tạng:

–Thưa Phật tử! Tam-muội đó có thế lực lớn rất là hiếm có. Tam-muội đó có danh hiệu là gì?

Đáp rằng:

–Tam-muội đó tên là Nhất thiết Phật quốc thể tánh.

Hỏi rằng:

–Cảnh giới thế lực của Tam-muội đó ra sao?

Đáp rằng:

–Này Phật tử! Nếu Đại Bồ-tát giỏi tu, thành tựu năng lực Tam-muội đó thì có thể đem số tam thiên đại thiên thế giới nhiều như số vi trần của vô lượng hằng sa thế giới như vậy hiện ở trong thân, lại còn hơn số đó nữa.

Bồ-tát ở tại địa Pháp vân được vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức những đại Tam-muội như vậy.

Bồ-tát đó trụ ở trong địa này thì thân nghiệp của thân khó thể dò biết, khẩu nghiệp của miệng khó thể dò biết, ý nghiệp của ý khó thể dò biết, thần lực tự tại khó thể dò biết, quán pháp ba đời khó thể dò biết, sự nhập vào các Tam-muội khó thể dò biết, trí lực khó thể dò biết, tự tại các giải thoát khó thể dò biết. Sự biến hóa, sự biến hóa thần lực, hành động như ý khó thể dò biết…, cho đến giở chân, hạ chân…, Bồ-tát trụ ở địa Thiện tuệ khó thể dò biết.

Này Phật tử! Bồ-tát ở địa Pháp vân không lường như vậy. Nếu nói rộng ra thì dù có nói đến vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ kiếp cũng chẳng thể hết được.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt nói:

–Thưa Phật tử! Nếu sức Bồ-tát có năng lực thần thông như vậy thì năng lực biến hóa thần thông của Phật như thế nào?

Đáp rằng:

–Này Phật tử! Ví như có người thấy một hòn đất mà cho rằng: “Tất cả đất của vô biên thế giới mà nhiều như thế này ư?” Điều ông hỏi thì ta cho là như vậy. Trí tuệ không lường của Đức Như Lai thì

làm sao đem trí tuệ của Bồ-tát mà muốn đo lường.

Này Phật tử! Như người lấy một phần đất tối thiểu của bốn thiên hạ, còn người khác lấy tối đa.

Bồ-tát ở địa Pháp vân cả vô lượng kiếp chỉ có thể nói như ít đất huống gì là địa Như Lai. Hôm nay ta sẽ nói để khiến cho ông biết điều đó Đức Phật đang làm chứng! Như thế giới chư Phật nhiều bằng số vi trần của mười phương vô lượng, vô biên thế giới, mà trong đó đều đầy những Bồ-tát Địa thứ mười. Vô lượng, vô biên thiện nghiệp, tu tập công đức trí tuệ thiền định của Bồ-tát đó đối với công sức trí tuệ của Đức Như Lai, trăm phần chẳng bằng một, trăm ngàn vạn ức phần chẳng bằng một…; cho đến dùng tính toán, thí dụ cũng chẳng thể bì kịp.

Này Phật tử! Bồ-tát đó tùy theo trí tuệ như vậy mà thuận với thân, miệng, ý của Như Lai, chẳng bỏ những Tam-muội của Bồ-tát, lòng siêng cúng dường tất cả các Đức Phật. Ở mỗi một kiếp đem tất cả đồ cúng cúng dường vô lượng, vô biên các Đức Phật thì có thể nhận đủ hết thần lực của chư Phật, lại trở nên thù thắng hơn. Bồ-tát đó đối với những vấn nạn về pháp tánh thì không ai có thể thắng, cho đến vô lượng, vô biên trăm ngàn vạn ức kiếp chẳng thể cùng tận.

Này Phật tử! Ví như vàng trời dùng ngọc ma-ni và các thứ báu xen lẫn để làm đồ trang nghiêm cho vua trời Tự tại thì đồ trang nghiêm của chư Thiên khác chẳng thể bì kịp, cũng không ai đoạt được.

Bồ-tát trụ ở Địa thứ mười thì căn lành trí tuệ từ bậc Sơ địa thứ nhất cho đến bậc Địa thứ chín chẳng thể bì kịp. Bồ-tát trụ ở Địa đó được đại trí chiếu sáng, thuận theo Nhất thiết trí thì những trí tuệ khác chẳng thể phá hoại. Ví như ánh sáng của vua trời Đại tự tại có thể khiến cho thâm tâm chúng sinh trong sáng, tất cả ánh sáng nơi chúng sinh sống chẳng thể bì kịp.

Đại Bồ-tát cũng vậy, trụ ở địa Pháp vân thì ánh sáng trí tuệ, tất cả Thanh văn, Bích-chi-phật chẳng thể bì kịp. Thậm chí, Bồ-tát Địa thứ chín cũng chẳng thể bì kịp. Bồ-tát đó trụ trong Địa này có thể khiến cho vô lượng chúng sinh trụ ở đạo Nhất thiết trí.

Này Phật tử! Bồ-tát trụ ở Địa đó thì chư Phật mười phương vì họ thuyết giảng về các trí tuệ ba đời, pháp giới, Nhất thiết trí, thế giới, phổ chiếu trụ trì nhất thiết thế, đại Từ đại Bi phổ phú nhất thiết chúng sinh. Nói tóm lại, chư Phật vì họ nói đầy đủ đến đạo Nhất thiết trí.

Này Phật tử! Đó gọi là địa Pháp vân thứ mười của Đại Bồ-tát.

Bồ-tát trụ ở Địa đó thường được làm vua trời Ma-hê-thủ-la, trí tuệ minh đạt, giỏi nói về các Ba-la-mật của Thanh văn, Bích-chi-phật, Bồ-tát.

Ở trong pháp tánh, nếu có kẻ vấn nạn thì họ không thể khiến cho cùng tận. Các thiện nghiệp đã làm như Bố thí, Ái ngữ, Lợi hành, Đồng sự đều chẳng lìa niệm Phật, chẳng lìa niệm Pháp…, cho đến chẳng lìa niệm đầy đủ Nhất thiết chủng trí. Bồ-tát đó thường có ý nghĩ: “Đối với tất cả chúng sinh ta sẽ làm người đứng đầu, làm kẻ thắng hơn…; cho đến đối với tất cả chúng sinh ta làm người nương tựa.” Nếu muốn cần một hành tinh tấn như vậy, thì ở trong một niệm liền được Tam-muội nhiều như số vi trần của vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha chẳng thể nêu bày hết số thế giới…, cho đến thị hiện Bồ-tát nhiều bằng số vi trần như vậy để làm quyến thuộc. Nếu dùng nguyện lực, thần thông tự tại thì lại hơn cả số đó. Đó là các hạnh, đồ thượng diệu cúng dường, tin hiểu, sinh ra nghiệp, hoặc thân, hoặc miệng, hoặc ánh sáng, hoặc các căn, hoặc như ý túc, hoặc âm thanh, hoặc hành động…, cho đến dù trăm ngàn vạn ức ngần ấy kiếp chẳng thể tính toán kể ra hết được.

Này Phật tử! Bồ-tát Địa thứ mười đó theo thứ lớp tu hành, hướng về Nhất thiết chủng trí. Như từ ao A-nâu-đạt bốn dòng sông chảy tràn đầy bốn thiên hạ, không có cùng tận, rồi mới vào biển lớn.

Bồ-tát cũng như vậy, từ Bồ-tát phát ra nước căn lành đại nguyện, dùng bốn Nhiếp pháp làn tràn đầy chúng sinh mà chẳng cùng tận, rồi mới đến Nhất thiết chủng trí.

Này Phật tử! Bồ-tát Địa thứ mười đó, nhân Phật trí có sai biệt, như nhân đại địa có mười đại sơn vương.

Những gì là mười?

Đó là Tuyết sơn vương, Hương sơn vương, Kha-lê-la sơn vương, Tiên thánh sơn vương, Do-càn-đà sơn vương, Mã nhĩ sơn vương, Ni-lân-đà-la sơn vương, Chước-ca-la sơn vương, Túc tuệ sơn vương, Tu-di sơn vương.

Như Tuyết sơn vương, tất cả dược thảo đều tụ tập trong đó chẳng thể nào cùng tận. Bồ-tát cũng vậy, trụ ở địa Hoan hỷ, tất cả kinh sách, kỹ nghệ, văn tụng, chú thuật trong thế gian…, tụ tập ở trong đó, không có cùng tận.

Như Hương sơn vương, tất cả hương thơm tụ tập trong đó mà chẳng thể cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Ly cấu, trì giới, đầu-đà, uy nghi, trợ pháp tu tập ở trong đó không thể nào cùng tận.

Như Kha-lê-la sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tụ tập những diệu hoa, lấy chẳng thể hết. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở Minh địa, tụ tập tất cả thiền định, thần thông, giải thoát, Tam-muội của thế gian, hỏi chẳng thể hết.

Như Tiên thánh sơn vương, chỉ do báu tạo thành, có nhiều Thánh nhân đắc năm phép thần thông, chẳng thể cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở Diệm địa, tụ tập nhân duyên khiến cho chúng sinh vào đạo, đủ thứ loại vấn nạn chẳng thể cùng tận.

Như Do-càn-đà sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp thần Đại Dạ-xoa chẳng thể cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở Nan thắng địa, tập hợp tất cả tự tại như ý thần thông nói không thể hết.

Như Mã nhĩ sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp các quả đẹp lấy chẳng thể hết. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Hiện tiền, tập hợp pháp nhân duyên sâu xa nói về quả Thanh văn chẳng thể cùng tận.

Như Ni-dân-đà-la sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp tất cả Đại lực Long thần chẳng thể cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Viễn hành, tập hợp đủ loại phương tiện trí tuệ, nói vì đạo Bích-chi-phật chẳng thể cùng tận.

Như Chước-ca-la sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp người tâm tự tại chẳng thể cùng tận. Bồ-tát cũng vậy, trụ ở địa Bất động, tập hợp tất cả đạo Bồ-tát tự tại, nói về tánh thế gian chẳng thể cùng tận.

Như Túc tuệ sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp các A-tu-la đại thần lực không có cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Thiện tuệ, tập hợp trí chuyển nghiệp cho chúng sinh, nói tướng thế gian chẳng thể cùng tận.

Như Tu-di sơn vương, chỉ do báu tạo thành, tập hợp các Thiên thần không có cùng tận. Bồ-tát cũng như vậy, trụ ở địa Pháp vân, tập hợp mười Lực của Như Lai, bốn sự không sợ, nói về các Phật pháp chẳng thể cùng tận.

Mười núi báu đó, đồng ở tại biển lớn, nhân nước biển lớn mà có tướng khác. Bồ-tát mười địa cũng vậy, đồng ở tại Phật trí, nhân Nhất thiết trí nên có tướng sai biệt.

Này Phật tử! Như biển lớn do mười tướng nên có tên là Đại hải không có thể cạn.

Những gì là mười?

1. Sâu dần dần.

2. Chẳng nhận xác chết.

3. Làm cho các thứ nước khác mất tên cũ.

4. Một vị.

5. Nhiều báu.

6. Rất sâu khó vào.

7. Rộng lớn không lường.

8. Nhiều chúng sinh thân lớn.

9. Thủy triều rất đúng lúc.

10. Có thể nhận tất cả các mưa lớn, không có đầy tràn.

Các Địa của Bồ-tát cũng như vậy, do mười nhân duyên nên không có thể phá hoại.

Những gì là mười?

1. Trong Hoan hỷ địa dần dần phát sinh nguyện kiên cố.

2. Trong Ly cấu địa chẳng cùng với người phá giới sống chung.

3. Trong Minh địa bỏ các giả danh.

4. Trong Diệm địa, đối với Đức Phật được một lòng chẳng mất tịnh tín.

5. Trong Nan thắng địa, sinh ra vô lượng phương tiện thần thông của thế gian, tạo ra việc của thế gian.

6. Trong Hiện tiền địa, quan sát nhân duyên thậm thâm.

7. Trong Viễn hành địa, dùng tâm rộng lớn giỏi quan sát các pháp.

8. Trong Bất động địa có thể khởi lên Đại trang nghiêm để thị hiện.

9. Trong Thiện tuệ địa có thể được giải thoát thâm sâu, thông đạt hạnh thế gian như thật chẳng mất.

10. Trong Pháp vân địa có thể nhận tất cả mưa đại pháp minh của chư Phật.

Này Phật tử! Ví như ngọc báu đại ma-ni có mười việc có thể cho chúng sinh tất cả vật báu.

Những gì là mười?

1. Ra khỏi biển lớn.

2. Điêu khắc hoàn hảo.

3. Trở nên trong sáng đẹp.

4. Chẳng có dơ bẩn.

5. Dùng lửa tôi luyện.

6. Trang nghiêm cho các báu.

7. Xâu bằng sợi tơ báu.

8. Đặt trên trụ cao lưu ly.

9. Ánh sáng soi bốn bên.

10. Theo ý vua, mưa xuống các vật báu.

Báu của Bồ-tát phát tâm Bồ-đề cũng có mười việc. Những gì là mười?

1. Ban đầu phát tâm bố thí lìa xan tham.

2. Trì giới tu Đầu-đà khổ hạnh.

3. Dùng những Thiền định, Giải thoát, Tam-muội khiến cho trở nên tịnh diệu.

4. Dùng đạo hạnh thanh tịnh.

5. Tu tập dùng phương tiện thần thông.

6. Dùng pháp nhân duyên sâu xa trang nghiêm.

7. Dùng đủ các loại phương tiện trí tuệ sâu xa để xuyên suốt.

8. Đặt thần thông tự tại lên trên cờ phướn.

9. Quan sát nghiệp chúng sinh, phóng ra ánh sáng trí tuệ đa văn.

10. Chư Phật trao cho trí tuệ đối với chúng sinh có thể làm Phật sự theo tâm niệm của Đức Phật.

Này Phật tử! Hành động của Bồ-tát đó tập hợp tất cả trí tuệ công đức các pháp môn. Nếu chẳng gieo trồng sâu căn lành thì chẳng thể được nghe.

Bồ-tát Giải Thoát Nguyệt hỏi:

–Thưa Phật tử! Nếu được nghe thì người đó làm được bao nhiêu phước?

Đáp rằng:

–Tùy theo thế lực trí tuệ của Đức Phật phát tâm Nhất thiết trí như vậy, bao gồm lấy phước đức. Người đó được nghe pháp môn này thì được phước đức cũng như vậy. Vì sao? Vì nếu không có tâm Bồ-tát thì nghe pháp môn đó chẳng thể tin hiểu thọ trì. Huống chi là đem thân tu tập để có thể thành tựu việc ấy. Vậy nên phải biết rằng, người đó thuận theo Nhất thiết chủng trí thì được nghe tin hiểu thọ trì tu hành.

Khi Bồ-tát nói phẩm kinh này thì ở những thế giới nhiều như số vi trần của mười ức nước Phật trong mười phương có sáu cách, mười tám tướng chấn động. Do pháp thần lực của Phật như vậy nên chư Thiên mưa xuống hoa, hương bột, chuỗi ngọc, vải báu, cờ phướn, lọng báu, vật trang nghiêm thân, trời mưa xuống tạo thành những âm nhạc ca ngợi.

Lại có âm thanh lớn khen ngợi sự thù thắng của mười Địa. Như ở cung vua trời Tha hóa tự tại trong bốn thiên hạ của thế giới này đang nói về mười Địa thì tất cả thế giới trong mười phương đều cũng như vậy. Do thần lực của Đức Phật nên ở mười phương vượt qua các cõi nhiều như vi trần của mười ức nước Phật, có Bồ-tát nhiều như số vi trần của mười ức nước Phật đi đến thế giới này,

đầy khắp hư không. Họ đều nói lên lời này:

–Hay thay, hay thay! Này Kim Cang Tạng! Ngài đã khéo nói lên pháp mười địa của Bồ-tát.

Này Phật tử! Chúng ta đều là Kim Cang Tạng, xuất phát từ thế giới Kim cang đức, chỗ Đức Phật Kim Cang Tràng mà đến đây! Những chỗ mà chúng ta đi qua đều đang nói đến kinh đó. Chúng hội như ở đây, ngôn từ nghĩa lý cũng như vậy. Chúng ta do thần lực của Đức Phật nên đến làm chứng việc đó. Khi ta đến đây thì ở điện báu Ma-ni trên cung vua trời Tha hóa tự tại của tất cả thế giới mười phương đều có Bồ-tát nhiều như số vi trần của mười ức nước Phật, đến để làm chứng cũng như vậy.

Khi ấy, Bồ-tát Kim Cang Tạng quan sát mười phương, quan sát tất cả đại chúng, quan sát pháp giới, khen ngợi tâm Nhất thiết trí ban đầu phát lên, thị hiện cảnh giới Bồ-tát, làm sạch lực hạnh Bồ-tát, bao gồm Nhất thiết chủng trí. Tùy theo chúng sinh mà nói, trừ tất cả cấu uế của thế gian, cho chúng sinh nhân duyên về Nhất thiết chủng trí, thị hiện chẳng thể nghĩ bàn việc trang nghiêm trí tuệ, khen ngợi tất cả tướng sai biệt của công đức Bồ-tát, muốn khiến cho các địa trở nên sáng hơn để bày tỏ cho chúng sinh, nhờ vào thần lực của Đức Phật nên đã nói kệ khen rằng:

Hành động các Bồ-tát

Ưa tịch diệt hoàn toàn

Tâm ấy không chấp trước

Giống như là hư không.

Trừ cấu tham, sân, si

Ở đạo, trí đứng vững

Hạnh vô thượng như vậy

Nguyện ưa muốn lắng nghe.

Những Bồ-tát như thế,

Ở tại kiếp không lường

Lòng siêng thường tu tập

Tất cả các căn lành

Cúng dường Phật, La-hán

Bích-chi-phật không lường

Vì lợi cho chúng sinh

Mới sinh tâm Bồ-đề.

Tinh tấn trì giới hạnh

Đầu-đà trừ sạch tội

Tu nhẫn nhục rất giỏi

Tàm quý đầy uy đức

Vì nhân duyên phước tuệ

Tâm càng trong sáng hơn

Ưa sâu vào trí Phật

Sinh Bồ-đề, như Phật.

Cúng dường cho tất cả

Phật ba đời mười phương

Các cõi như hư không

Đều khiến cho trong sạch

Tất cả pháp bình đẳng

Đều giỏi biết đạt thông

Vì độ những chúng sinh

Nên phát tâm Bồ-đề.

Những Bồ-tát như vậy

Phát sinh tâm không lường

Đến được địa Hoan hỷ

Ưa bố thí, ngăn ác.

Được các lực bản nguyện

Lòng Từ bi rộng thêm

Thân hành mười đường thiện

Đạt thành địa Ly cấu.

Đủ công đức giới, văn

Lòng từ thương thế gian

Mãi lìa các cấu uế

Thâm tâm thường sạch trong,

Xem khắp các thế gian

Lửa ba độc cháy bừng

Bậc Đại sĩ như vậy

Vào địa Minh thứ ba.

Quán ba cõi đều không

Cũng như bệnh, vô thường

Như nhọt, như trúng tên

Khổ cháy luôn không lường,

Lỗi hữu vi nhìn thấy

Ưa thích công đức Phật

Được ánh sang trí Phật

Vào Địa thứ tư liền.

Thành tựu được niệm tuệ

Đạo trí được đến xong

Ở địa này dâng cúng

Trăm ngàn Đấng Thế Tôn,

Thường hay tư duy niệm

Chư Phật, đức không lường

Được vào địa Nan thắng

Ở tất cả thế gian.

Hay dùng tuệ phương tiện

Thị hiện đủ thứ lên

Những hoạt động hữu vi

Đem lợi cho thế gian,

Cúng dường cho chư Phật

Làm việc ích chúng sinh

Pháp vô sinh hiện hữu

Được vào địa Hiện tiền.

Các hành động Bồ-tát

Thế gian khó biết thông

Thường không có tâm ngã

Đều lìa khỏi có, không,

Các pháp vốn không tịch

Hành theo mười hai duyên

Tỏ rõ vi diệu này

Thì vào địa Viễn hành.

Những phương tiện hành tuệ

Được tướng pháp tịch nhiên

Bậc Đại sĩ như vậy

Khó biết, khó thể bằng,

Vì muốn khiến cõi đời

Được thiện tịch diệt nên

Lại siêng tu các hạnh

Đủ loại phước đức lành,

Vào khắp với chúng sinh

Đủ loại, tâm hành động

Như vậy hay vào được

Địa Bất động như không.

Các Bồ-tát đại trí

Giỏi có thể tu hành

Đủ thứ các trí nghiệp

Mười Lực tự tại thành,

Hay dùng những thân thể

Không có, lường vô biên

Hiện khắp mười phương cõi

Mà nói pháp thiện diệu,

Giỏi đạt đến ba cõi

Và những tánh chúng sinh

Đại Từ bi như vậy

Thì địa Thiện tuệ thành.

Tịnh trí diệu đệ nhất

Giỏi quán các thế gian

Trừ diệt nghiệp phiền não

Các nạn xứ thậm thâm,

Vì vượt những điều đó

Được pháp tạng Thế Tôn

Giỏi nói Đệ nhất nghĩa

Đều không chỗ lỗi lầm,

Hành thứ lớp như vậy

Đầy đủ các pháp lành

Thì đến Địa thứ chín

Tu hành nhiều phước tuệ.

Muốn được các Phật lực

Được lợi từ đệ nhất

Mới được tất cả Phật

Trao chức vị trí liền,

Trước được vô số định

Trí hành rộng mênh mông

Tối hậu được khó hoại

Đạt đến vị Tam-muội.

Nếu hay được như vậy

Tam-muội thêm trí tuệ

Trang nghiêm tất cả báu

Xuất hiện hoa sen lớn,

Bồ-tát xứng hoa sen

Hiện thân ngồi lên trên

Bồ-tát những hoa khác

Đều chung một lần nhìn.

Khi ấy Đại Bồ-tát

Từ thân phóng không lường

Trăm ngàn ức ánh sáng

Diệt các khổ thế gian,

Sau đó trên đỉnh phát

Trăm ngàn ức quang minh

Chiếu khắp mười phương cõi

Hội đại chúng Thế Tôn,

Ở giữa hư không, chúng

Hóa thành lưới quang minh

Cúng dường chư Phật xong

Vào dưới chân Thế Tôn

Thì tất cả Đức Phật

Các Đại sĩ tôn quý

Đều biết Bồ-tát ấy

Được trao trí đức xong.

Như vậy, tất cả Phật

Giữa lông mày phóng quang

Tên: Ích nhất thiết trí

Đỉnh Bồ-tát, vào trong,

Thì vô lượng chư Phật

Liền ban chức Bồ-tát

Như Chuyển luân thánh vương

Trao con ngôi Thái tử,

Thì mười phương thế giới

Đều chấn động vô cùng

Cho đến ngục A-tỳ….

Các khổ đều diệt tan,

Bồ-tát đủ tất cả

Trí tuệ được chức xong

Như vậy gọi là đến

Địa vô thượng Pháp vân.

Trụ ở trong địa đó

Trí tuệ thật vô biên

Giỏi biết khắp tất cả

Các nhân duyên thế gian

Vào pháp Sắc, Vô sắc

Cõi Dục, Sắc, Vô sắc

Có thể biết chúng sinh

Đất nước và pháp tánh.

Lại có thể vào trong

Pháp tánh không tính được

Cho đến hay xét xem

Tánh hư không vô lượng,

Địa này lại biết thông

Việc Bồ-tát biến hóa

Chư Phật sức uy thần

Trí vi tế, việc nhỏ.

Lại có thể đạt thông

Tất cả các kiếp số

Ở trong một vi trần

Nhìn thấy các thế giới,

Tất cả các Thế Tôn

Ở Địa vô thượng ấy

Sinh ra, đi xuất gia

Đắc đạo, Chuyển pháp luân,

Thị hiện vào Niết-bàn

Đều tùy thuận với trí

Diệu giải thoát tịch nhiên

Đều được ở Địa ấy.

Các Đại sĩ, địa ấy

Sực nhớ nghĩ lớn thêm

Mưa đại pháp chư Phật

Đều thọ trì đầy đủ,

Ví như nước biển cả

Giữ hết mưa Long vương

Pháp chư Phật quảng đại

Bồ-tát nhận cũng vậy.

Ở một chỗ Thế Tôn

Một lúc nghe nhận pháp

Chúng sinh như vi trần

Mười phương vô lượng cõi,

Đều tổng trì đa văn

Thành tựu Thanh văn thừa

Bồ-tát chẳng như trên

Tính toán chẳng bì kịp,

Do trí tuệ không lường

Và đại nguyện lực trước

Có thể trong một niệm

Đầy khắp vô lượng cõi,

Mưa pháp vũ ngọt lành

Diệt các lửa phiền não

Vậy nên, các Thế Tôn

Tên là Pháp vân địa.

Địa này, Đại sĩ trụ

Đồ cúng dường Thế Tôn

Hơn vật của chư Thiên

Đại thần lực bày khắp,

Hiện các học chuyển thắng

Hơn số đó, không lường

Nếu người muốn nghĩ ngợi

Mê muội chẳng thông hiểu.

Đại trí trụ địa ấy

Việc nhấc chân, hạ chân

Tất cả các Bồ-tát

Đến cả Địa thứ chín,

Đều chẳng thể biết được

Huống chi là chúng sinh

Ba đời các Thanh văn

Và cùng Bích-chi-phật,

Trụ đây, Phật bày lên

Tất cả việc trí tuệ

Cũng khiến cho đạt thông

Ba đời trí Vô ngại.

Bày pháp tánh tịch nhiên

Cũng đủ loại biến hóa

Tất cả loài chúng sinh

Ở trong các thế giới,

Tất cả pháp tu hành

Việc thậm thâm sâu xa

Các công đức Thế Tôn

Thứ lớp bày cho biết.

Bồ-tát trụ Địa trên

Hay dùng đồ cúng lớn

Cúng dường Phật mười phương

Khắp tất cả thế giới,

Tất cả những thế gian

Loài chúng sinh trong đó

Gom hết đồ cúng dường

Đều chẳng thể bì kịp.

Người trí trụ Địa trên

Có thể phá tất cả

Những tối tăm vô minh

Mở bày ra Phật đạo

Như Tự tại Thiên vương

Ánh sáng diệt não nhiệt

Trí Phật tử quang minh

Diệt ác cũng như vậy.

Trụ Địa đó thường làm

Vua Tự tại ba cõi

Các trí tuệ đạt thông

Dùng ba thừa giáo hóa,

Trong một niệm có thể

Được Tam-muội không lường

Thấy hết mười phương Phật

Số ấy cũng không lường.

Bồ-tát Kim Cang Tạng

Bảo các Đại sĩ rằng:

Ta nay lược giải nói

Diệu hạnh mười Địa trên,

Nếu diễn nói rộng rãi

Ngàn ức kiếp chẳng cùng

Đó là tên các Địa

Của Bồ-tát sạch trong.

Vì đã được Phật trí

Nên trụ yên mười Địa

Trong ấy chẳng di động

Giống như Đại sơn vương.

Địa một đủ tất cả:

Các kỹ thuật, sách kinh

Giống như trong núi Tuyết

Các thảo dược mọc đầy.

Trì giới và Đa văn

Ở tại trong Địa hai

Giống như Hương sơn vương

Tập hợp mọi chất thơm.

Như Kha-lê-la sơn

Chứa nhiều những hoa báu

Minh địa gom trí văn

Thiền định cũng như vậy.

Diệm địa tích tụ thêm

Pháp vào đạo chẳng hoại

Như trong Tiên thánh sơn

Đi, dừng giỏi tịch tĩnh.

Địa năm các thần thông

Không thể ai bì kịp

Như Do-càn-đà sơn

Gom nhiều Dạ-xoa chúng.

Địa sáu khéo phân biệt

Các quả không cùng tận

Giống như Mã- nhĩ sơn

Có vô lượng diệu quả.

Địa bảy phương tiện tuệ

Không ai có thể bằng

Như Ni-dân-đà sơn

Có đầy những vua Rồng.

Trụ ở trong Địa tám

Trí tự tại không lường

Như Chước-ca-la sơn

Nhiều người tâm tự tại.

Địa chín lòng sạch trong

Nói pháp không chướng ngại

Giống như Túc tuệ sơn

Chỗ A-tu-la ở.

Địa mười lực Thế Tôn

Công đức không cùng tận

Như Tu-di sơn vương

Gom tất cả Thiên chúng

Địa một lại ở trong

Phát khởi đại nguyện rộng

Địa hai trì giới luôn

Địa ba giả danh hoại

Địa thứ tư tinh chuyên

Địa năm mọi việc hay

Địa sáu tướng thậm thâm

Địa bảy long quảng đại

Trong Địa tám đủ loại

Trang nghiêm các thần thông

Địa chín trí nghĩ đẹp

Hơn tất cả thế gian

Địa mười hay thọ trì

Mưa đại pháp Thế Tôn

Biển lớn hạnh Bồ-tát

Khó động, chẳng thể cùng.

Phát tâm xuất thế gian

Thì được vào Địa một

Trì giới trụ Địa hai

Địa ba tu các thiền

Địa bốn đạo hạnh tịnh

Năm, rèn phương tiện tuệ

Sáu trang nghiêm nhân duyên

Bảy phương tiện tuệ sâu

Tám, đến cờ lưu ly

Địa chín quán tất cả

Chỗ hiểm nạn chúng sinh

Ánh sáng trí soi khắp

Địa mười thọ chức trí

Như ngọc theo ý vua

Như vậy thứ lớp tịnh

Bồ-đề tâm-báu quý,

Mười phương các thế giới

Số nhiều như bụi trần

Có thể trong một niệm

Tính biết nhiều, ít liền

Có thể dùng chút xíu

Tính biết cả hư không

Đại công đức của Phật

Vô lượng chẳng thể cùng.