Tam tạng Việt · Pháp Bảo (VBeta) · Linh Sơn Đại Tạng › Bộ Hoa Nghiêm
Đại Tập 41 · Bộ Hoa Nghiêm VI · Số 293 (Q.25–40) & Số 294–309
- Dịch giả
- Thích Tịnh Hạnh
- Thông tin
- Ghi trên sách: Sa Môn Thích Tịnh HạnhHội Văn Hóa Giáo Dục Linh Sơn Đài Bắc, 2000
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 35 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 35)
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 35
PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ
HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 35)
Khi dùng vô lượng pháp tán dương khen ngợi của tất cả Bồ-tát, để khen ngợi các Bồ-tát trong ngôi lầu báu lớn, trang bị bằng tạng Tỳ-lô-giá-na xong; Đồng tử Thiện Tài ở trước ngôi lầu, cung kính đảnh lễ rồi đứng lên nhất tâm chắp tay, cúi mình khao khát, muốn được gặp Bồ-tát Di-lặc, để gần gũi cúng dường. Ngay lúc ấy, đồng tử chợt thấy Bồ-tát, từ nơi khác đang đến ngoài thành, vây quanh là vô lượng Thiên long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và phi nhân, Phạm vương, Đế Thích và nội ngoại thân thích đời trước, vô lượng quyến thuộc chúng Bà-la-môn, ngoài ra còn có vô số trăm ngàn chúng sinh khác cùng hướng về ngôi lầu lớn. Thấy rồi, Thiện Tài hết sức vui mừng, đến trước đảnh lễ năm vóc sát đất.
Bấy giờ, muốn chỉ rõ cho đại chúng nên Bồ-tát Di-lặc, quán sát Đồng tử Thiện Tài, rồi khen ngợi vô lượng công đức chân thật của ngài bằng cách nói kệ rằng:
Chư vị quán Thiện Tài
Tâm, trí tuệ, thanh tịnh
Vì cầu hạnh Bồ-đề
Nên đến thân cận ta
Tâm Từ khéo tròn đầy
Tình thương thật trong sạch
Mắt khéo là trong sáng
Tu hành không mệt mỏi
Ý khéo là thanh tịnh
Tâm khéo là rộng lớn
Căn khéo là không chuyển
Tu hành không biếng nhác
Hạnh khéo là không động
Thường cầu Thiện tri thức
Tâm không nhiễm, hiểu đời
Điều phục các chúng sinh
Đạo khéo là vi diệu
Công đức khéo là trụ
Quả Phật khéo đem đến
Làm chỗ tựa cho đời
Khéo lấy đức làm thể
Các pháp khéo thấm nhuần
Hạnh khéo là vô biên
Thế gian khó được thấy
Mê hoặc khéo xa lìa
Như hoa sen ở đời
Thịnh, suy, khen và chê
Đều không có phân biệt
Đến ban sự an lạc
Điều hòa nhận giáo hóa
Tâm kiêu mạn sân, nịnh
Tất cả đều diệt trừ.
Lành thay! Chân Phật tử
Đến khắp cả mười phương
Tăng trưởng các công đức
Điều hòa không biếng nhác
Trí lành đến ba đời
Biết khắp tất cả pháp
Tạng công đức sinh khắp
Tu hành không mệt mỏi
Đức Văn-thù như mây
Và tất cả Phật tử
Hướng dẫn ông đến đây
Chỉ ông nơi vô ngại
Tu đủ hạnh Bồ-tát
Hóa độ khắp chúng sinh
Rộng lớn bất tư nghì
Hôm nay đến chỗ ta
Cầu cảnh giới thanh tịnh
Của các Đức Như Lai
Hỏi các nguyện rộng lớn
Nên mới đến chỗ ta
Phật khứ, lai, hiện tại
Đã thành những hạnh nghiệp
Ông muốn tu học hết
Nên mới đến chỗ ta
Đối với Thiện tri thức
Ông muốn cầu diệu pháp
Muốn nhận hạnh Bồ-tát
Cho nên đến chỗ ta
Ông nhớ Thiện tri thức
Và lời chư Phật khen
Giúp ông được giác ngộ
Nên mới đến chỗ ta
Ông nhớ Thiện tri thức
Sinh mình như cha mẹ
Nuôi mình như nhũ mẫu
Phát triển Bồ-đề phần
Như thuốc trị các bệnh
Như trời rưới nước mát
Như mặt trời chỉ đường
Như vầng trăng sáng chuyển
Như núi không lay động
Như biển không tăng giảm
Như lái đò đưa qua
Cho nên đến chỗ ta
Ông xem Thiện tri thức
Như vị tướng mạnh mẽ
Như nhà lái buôn lớn
Như bậc thầy dẫn đường
Có thể dựng cờ pháp
Chỉ công đức của Phật
Diệt trừ các nẻo ác
Mở rộng cửa đường thiện
Hiển hiện thân chư Phật
Giữ gìn tạng chư Phật
Thọ trì pháp chư Phật
Thế nên nguyện phụng thờ
Muốn vẹn trí chư Phật
Muốn đủ thân đoan nghiêm
Muốn sinh nhà tôn quý
Cho nên đến chỗ ta
Các ngươi xem người ấy
Thân cận Thiện tri thức
Ông ấy tu học gì
Các ông nên hành theo.
Bằng phước nhân duyên xưa
Văn-thù giúp phát tâm
Noi theo không chống trái
Tu hành không biếng trễ
Cha mẹ cùng quyến thuộc
Cung điện và tài sản
Đều rời xa tất cả
Khiêm nhường cầu tri thức
Sửa đổi tâm như vậy
Xa hẳn thân thế gian
Sẽ sinh về cõi Phật
Nhận quả báo thù thắng.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Khổ, sinh, lão, bệnh, tử
Nên phát tâm đại Bi
Chuyên tu đạo Vô thượng.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Mãi luân hồi năm nẻo
Nên cầu trí kim cương
Để phá vòng khổ ấy.
Thiện Tài thấy chúng sinh
Bỏ hoang phế ruộng tâm
Nên cầu cày trí bén
Để trừ gai ba độc.
Chúng sinh nơi tối tăm
Mờ mịt quên đường chánh
Thiện Tài là Đạo sư
Chỉ họ nơi an ổn
Giáp nhẫn: Xe giải thoát
Trí tuệ là kiếm bén
Có thể trong ba cõi
Phá tan giặc phiền não.
Ông là thuyền trưởng pháp
Vớt hết các chúng sinh
Qua khỏi biển lửa này
Sớm đến đảo châu báu.
Ông là mặt trời giác
Vầng sáng trí đại nguyện
Vận hành khắp pháp giới
Chiếu sáng những nhà mê.
Ông là trăng chánh giác
Bạch pháp đều viên mãn
Định, từ, sáng trong, mát
Chiếu khắp tâm chúng sinh.
Ông là biển thắng trí
Trụ ở tâm ngay thẳng
Hạnh Bồ-đề càng sâu
Sinh ra những báu pháp.
Thiện Tài: Rồng đại tâm
Lên không trung pháp giới
Tan mây làm nước ngọt
Sinh trưởng các loại quả.
Thiện Tài thắp đèn pháp
Tim: Tín; dầu: Từ bi
Bóng là ánh sáng đức
Diệt trừ ba độc ám.
Tâm hiểu Yết-la-lam
Từ bi bọc bào thai
Các chi Bồ-đề phần
Tăng trưởng tạng Như Lai
Tăng trưởng tạng phước đức
Thanh tịnh trí tạng tuệ
Khai quật tạng phương tiện
Sinh ra tạng đại nguyện
Rất trang nghiêm như thế
Cứu hộ các chúng sinh
Trong tất cả trời người
Khó được thấy và nghe
Cây trí tuệ như thế
Rễ sâu không thể động
Che phủ khắp chúng sinh.
Chúng sinh chậm tin hiểu
Muốn sinh tất cả đức
Muốn hỏi tất cả pháp
Muốn đoạn tất cả nghi
Chuyên cầu Thiện tri thức.
Muốn phá các nghiệp ma
Muốn trừ các bụi kiến
Muốn mở trói chúng sinh
Chuyên cầu Thiện tri thức.
Sẽ diệt các nẻo ác
Sẽ chỉ đường nhân, thiên
Giúp tu hạnh công đức
Sớm vào thành Niết-bàn
Sẽ thoát những nơi khổ
Cùng ở chỗ an vui
Cắt đứt những ràng buộc
Lấp hẳn nẻo tam hữu
Qua khỏi nạn các kiến
Nên rọc nát lưới kiến
Làm khô nước ái dục
Nên chỉ đường tam hữu
Nên cứu đói thế gian
Làm ánh sáng cho đời
Và làm thầy ba cõi
Chỉ họ nơi giải thoát
Cũng sẽ giúp thế gian
Xa hết ý tưởng chấp
Đánh thức ngủ phiền não
Ra khỏi bùn ái dục
Nên thông đủ các pháp
Nên làm sạch các cõi
Tất cả đều rốt ráo
Tâm họ rất vui mừng.
Hạnh ông rất hài hòa
Tâm ông rất thanh tịnh
Muốn tu tập công đức
Sẽ viên mãn tất cả
Sẽ sớm được gặp Phật
Thông đạt tất cả pháp
Sạch đẹp các biển cõi
Thành tựu đại giác ngộ
Trang nghiêm biển phước trí
Giải thoát biển chúng sinh
Viên mãn các biển hạnh
Ông sẽ thành biển giác
Sẽ đến bờ công đức
Sẽ sinh các phẩm thiện
Sẽ cùng các Phật tử
Tâm quyết định như thế
Sẽ dứt tất cả hoặc
Sẽ sạch tất cả nghiệp
Sẽ thắng tất cả ma
Đầy đủ nguyện như thế
Sẽ phóng đường diệu trí
Sẽ mở đường chánh pháp
Không lâu sẽ bỏ hết
Các đường khổ, hoặc, nghiệp
Tất cả vòng chúng sinh
Chìm đắm các vòng hữu
Ông nên chuyển pháp luân
Giúp họ dứt vòng khổ
Nên duy trì giống Phật
Làm thanh tịnh giống Pháp
Chuyên tích tập giống Tăng
Đầy khắp cả ba đời
Ông nên cắt lưới ái
Ông nên rọc lưới kiến
Ông nên cứu lưới khổ
Hoàn thành lưới nguyện này
Nên độ hết chúng sinh
Làm sạch toàn cõi nước
Tích tập hết trí tuệ
Thành tựu hết tâm này
Nên giúp chúng sinh vui
Nên giúp Bồ-tát vui
Nên giúp chư Phật vui
Hoàn thành niềm vui này
Nên thấy tất cả nẻo
Nên thấy tất cả cõi
Nên thấy tất cả pháp
Thành tựu thấy Phật này.
Nên chiếu sáng phá tối
Phóng ánh sáng dứt nóng
Phóng ánh sáng diệt ác
Quét sạch khổ tam hữu
Nên mở cửa nẻo trời
Nên mở cửa Phật đạo
Nên chỉ cửa giải thoát
Tất cả chúng sinh vào
Nên chỉ nơi đường chánh
Nên lấp bít đường tà
Như thế chuyên tu hành
Thành tựu đạo giác ngộ
Nên tu biển công đức
Nên vượt biển tam hữu
Khiến khắp các chúng sinh
Ra khỏi biển các khổ
Đối với biển chúng sinh
Làm khô biển phiền não
Giúp tu các biển hạnh
Sớm vào biển đại trí
Ông nên tăng biển trí
Ông nên tu biển hạnh
Biển đại nguyện của Phật
Ông đều phải đầy đủ
Ông nên vào biển cõi
Ông nên quán biển chúng
Ông nên dùng sức trí
Uống hết các biển pháp
Nên hầu mây chư Phật
Nên giăng mây cúng dường
Nên nghe mây diệu pháp
Sẽ cùng mây nguyện này
Đi khắp nhà ba cõi
Phá tan các nhà hoặc
Vào nhà Đức Như Lai
Nên hành đạo như thế
Nhập hết môn Tam-muội
Ở khắp môn giải thoát
Trụ khắp môn thần thông
Đi khắp cả pháp giới
Hiện trước khắp chúng sinh
Ở trước khắp chư Phật
Như ánh sáng nhật nguyệt
Nên thành tựu lực ấy
Việc làm không loạn động
Việc làm không đắm nhiễm
Như chim bay trong không
Nên thành diệu dụng này.
Ví như lưới Nhân-đà
Trụ lưới cõi như thế
Ông nên đến khắp nơi
Như gió không chướng ngại
Ông nên vào pháp giới
Đến khắp các thế giới
Gặp hết Phật ba đời
Tâm vô cùng vui vẻ.
Ông đối các pháp môn
Đã được và sẽ được
Nên hết sức vui mừng
Không tham cũng không chán
Ông, bình đựng công đức
Tùy chư Phật giáo hóa
Tu hành hạnh Bồ-tát
Được điều đặc biệt này
Như thế các Phật tử!
Ức kiếp khó gặp gỡ
Huống gặp công đức ấy
Để tu các đạo hay
Ông sinh trong loài người
Được rất nhiều thiện lợi
Được gặp ngài Văn-thù
Vô lượng các công đức
Đã rời các đường ác
Đã thoát nơi có nạn
Đã vượt các khổ nguy
Lành thay! Đừng lười biếng
Đã rời hàng phàm phu
Đã ở hàng Bồ-tát
Nên viên mãn trí tuệ
Sớm thành tựu Như Lai
Hạnh Bồ-tát như biển
Trí Phật đồng hư không
Ông cũng nguyện như vậy
Phải hết sức vui mừng
Các căn không mệt mỏi
Chí nguyện luôn quyết định.
Gần gũi Thiện tri thức
Sẽ sớm được thành tựu
Bồ-tát đủ các hạnh
Đều giáo hóa chúng sinh
Hành tất cả pháp môn
Thận trọng đừng nghi ngờ
Ông đủ phước khó nghĩ
Và niềm tin chân thật
Vì thế ngày hôm nay
Được gặp các Phật tử
Ông gặp các Phật tử
Được lợi ích lớn lao
Trong mỗi một đại nguyện
Đều tin nhận trọn vẹn
Ông ở trong ba cõi
Tu hành thành dụng tốt
Vì vậy các Phật tử
Chỉ ông cửa giải thoát
Chẳng phải người pháp khí
Sống chung với Phật tử
Trải qua vô lượng kiếp
Không biết cảnh giới họ.
Ông gặp các Phật tử
Được nghe pháp như vậy
Ở đời rất khó có
Phải hết sức vui mừng.
Chư Phật hộ niệm ông
Bồ-tát thâu nạp ông
Thuận theo hạnh giáo ấy
Lành thay! Trụ tuổi thọ.
Đã sinh nhà Bồ-tát
Đã đủ đức Bồ-tát
Đã lớn dòng Như Lai
Lành thay! Nên vui mừng.
Chư Phật sánh cha lành
Bồ-tát sánh chư Thiên
Bồ-đề phần thân thích
Nuôi lớn ý chân thật
Đã đủ dòng Bồ-tát
Tăng trưởng giống Pháp vương
Đã đủ đức Pháp vương
Niềm vui tràn khắp thân
Đã thành việc tối thắng
Đặc biệt không nghĩ bàn
Rồi đây ông được hết
Sẽ lên ngôi quán đỉnh
Ông gieo giống như thế
Nhất định được quả Phật
Ta vui an ủi ông
Ông cũng nên phấn khởi
Vô lượng chư Bồ-tát
Vô lượng kiếp hành đạo
Chưa thành được hạnh này
Nay ông được tất cả
Tin vui sức vững tiến.
Thiện Tài thành hạnh này
Người nào tâm mến mộ
Cũng nên học như vậy
Tất cả hạnh công đức
Đều sinh từ mong muốn
Thiện Tài đã hiểu rõ
Thường vui siêng tu tập
Như rồng giăng mây kín
Nhất định trút mưa lớn
Bồ-tát phát nguyện trí
Quyết định tu các hạnh
Nếu có Thiện tri thức
Chỉ ông hạnh Phổ hiền
Ông nên thờ phụng tốt
Thận trọng đừng nghi ngờ.
Ông ở vô lượng kiếp
Vì dục vọng bỏ thân
Nay vì cầu Bồ-đề
Bỏ này mới là tốt.
Ông ở vô lượng kiếp
Chịu đủ khổ sinh tử
Chưa từng thờ chư Phật
Chưa nghe hạnh như vậy
Nay ông được thân người
Gặp Phật, Thiện tri thức
Nghe, nhận hạnh Bồ-đề
Vì sao lại không vui!
Tuy gặp Phật ra đời
Và gặp Thiện tri thức
Nhưng tâm không thanh tịnh
Không nghe pháp được vậy.
Nếu với Thiện tri thức
Tâm tin tưởng, tôn trọng
Dứt nghi, không nhàm chán
Mới được nghe pháp này.
Người nào nghe pháp này
Mà tâm phát thệ nguyện
Nên biết người như thế
Đã được ích lợi lớn.
Nay ông vào hạnh này
Tối thắng khó nghĩ bàn
Lành thay đến loài người
Công đức quyết thành tựu
Tâm thanh tịnh như thế
Thường được gần chư Phật
Cũng gần các Bồ-tát
Nhất định thành Bồ-đề.
Người nhập pháp môn này
Thì đủ các công đức
Dứt xả hẳn các nẻo ác
Không thọ tất cả khổ
Không lâu xả thân này
Sinh vào nước chư Phật
Thường gặp mười phương Phật
Cho đến các Bồ-tát
Giải thoát nhân đời trước
Và nhờ sức bạn lành
Tăng trưởng các công đức
Như nước mọc hoa sen
Vui nhờ Thiện tri thức
Siêng cúng tất cả Phật
Chuyên tâm lắng nghe pháp
Thường hành đừng lười biếng.
Ông thật là pháp khí
Sẽ đủ tất cả pháp
Sẽ tu tất cả đạo
Sẽ mãn tất cả nguyện.
Ông dùng tâm tin hiểu
Mà đến lễ kính ta
Không lâu sẽ vào khắp
Tất cả hội chư Phật.
Lành thay! Chân Phật tử
Cung kính tất cả Phật
Chẳng lâu đủ các hạnh
Đến bờ công đức Phật
Ông nên đến đại trí
Chỗ Văn-thù-sư-lợi
Ngài sẽ giúp ông được
Diệu hạnh của Phổ Hiền.
Đại Bồ-tát Di-lặc, ở trước chúng hội, khen ngợi tạng công đức trang nghiêm viên mãn và cảnh giới không vướng mắc của Đồng tử Thiện Tài. Khi nghe Bồ-tát Di-lặc tùy thuận dạy bảo và chỉ rõ phương tiện tối thắng để an ủi; Đồng tử Thiện Tài vui mừng phấn khởi, tất cả lông trên thân đều dựng đứng, nước mắt ràn rụa nghẹn ngào, đứng lên, chắp tay, cung kính chiêm ngưỡng, nhiễu quanh vô số vòng. Nhờ năng lực nghĩ đến Văn-thù-sư-lợi cho nên trong tay đồng tử bỗng nhiên đầy các loại hoa anh lạc và đủ các báu. Ông vui mừng quá độ không kềm chế nổi, liền cầm tung lên trên người Đại Bồ-tát Di-lặc. Lúc ấy, Bồ-tát Di-lặc xoa đỉnh đầu Thiện Tài, rồi nói kệ rằng:
Lành thay, lành thay! Chân Phật tử
Đánh thức các căn không lười mỏi
Không lâu sẽ đủ các công đức
Giống như Văn-thù và ta vậy.
Nghe khen như vậy rồi, đồng tử nói kệ đáp:
Con nghĩ Thiện tri thức
Ức kiếp khó gặp gỡ
Nay đều được thân cận
Nên đi đến chỗ ngài
Con nhờ ngài Văn-thù
Thấy những điều khó thấy
Đúng bậc đại công đức
Xin sớm đến hầu cận.
Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài, chắp tay, cung kính thưa với Đại Bồ-tát Di-lặc: –Bạch Đại Thánh! Trước đây con đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, nhưng con chưa biết Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát, làm thế nào để tu đạo Bồ-tát? Con nghe nói Đại Thánh có khả năng khéo léo dạy bảo, cúi xin ngài thương xót chỉ dạy cho.
Bạch Đại thánh! Tất cả các Đức Như Lai thọ ký cho Đại Thánh, một đời sẽ đạt được quả Vô thượng Bồ-đề. Nếu một đời sẽ thành Vô thượng Bồ-đề; thì Đại Thánh tất nhiên đã vượt qua hết những trụ xứ của tất cả Bồ-tát, đã vượt qua quả vị ly sinh của tất cả Bồ-tát, đã viên mãn tất cả Ba-la-mật; đã thâm nhập tất cả các môn nhẫn nhục, đã đầy đủ ngôi vị của tất cả Bồ-tát; đã an trụ tất cả môn giải thoát; đã thành tựu tất cả pháp Tam-muội, đã thông đạt tất cả hạnh Bồ-tát, đã chứng được tất cả Đà-la-ni và biện tài; đã được tự tại trong sự tự tại của tất cả Bồ-tát; đã tích tập pháp trợ đạo của tất cả Bồ-tát; đã dạo khắp bằng phương tiện trí tuệ của tất cả Bồ-tát; đã sinh ra tất cả thiện xảo thần thông đại trí, đã thành tựu những chỗ cần học của tất cả Bồ-tát; đã làm thanh tịnh diệu hạnh mà tất cả Bồ-tát thực hành, đã đầy đủ sự phát khởi đại nguyện của tất cả Bồ-tát; đã tiếp nhận sự thọ ký của tất cả chư Phật, đã thấu triệt môn của tất cả các thừa; đã có khả năng tiếp nhận sự hộ niệm của tất cả Như Lai, đã có khả năng giáo hóa hàng Bồ-tát của tất cả chư Phật; đã có khả năng giữ gìn tạng pháp của tất cả chư Phật; đã có khả năng tiếp nhận lời dạy bí mật của tất cả chư Phật; đã có khả năng chuyển bánh xe bí mật của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng làm vị tướng mạnh phá quân ma phiền não; đã có khả năng làm đại Đạo sư hướng dẫn ra khỏi đồng hoang sinh tử, đã có khả năng
làm đại y vương, điều trị trọng bệnh các nghiệp, đã có khả năng làm người tối thắng giữa tất cả chúng sinh; đã có khả năng được tự tại giữa tất cả các vị thế chủ, đã có khả năng làm người đứng đầu trong tất cả Thánh nhân; đã có khả năng làm người có uy lực lớn mạnh nhất trong tất cả Thanh văn, Độc giác, đã có khả năng làm vị thuyền trưởng trên biển sinh tử; đã có khả năng đem lưới giáo hóa khắp tất cả chúng sinh; đã có khả năng quán sát căn tánh của tất cả chúng sinh; đã có khả năng thâu nạp tất cả cảnh giới chúng sinh; đã có khả năng bảo vệ tất cả chúng Bồ-tát; đã có khả năng bàn luận về việc của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng lui tới chỗ các Đức Như Lai; đã có khả năng ở trong chúng hội của tất cả Như Lai; đã có khả năng hiện thân trước tất cả chúng sinh; đã có khả năng biết tất cả các pháp như ngọn lửa huyễn; đã có khả năng quán tất cả các pháp như bóng với hình, đã có khả năng không đắm nhiễm tất cả pháp thế gian; đã có khả năng hiểu tánh vô sinh của tất cả các pháp; đã có khả năng làm thanh tịnh thân, khẩu, ý của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng dùng định kim cương phá tan tất cả ma; đã có khả năng biết nguồn gốc sinh ra tất cả pháp bạch tịnh; đã có khả năng ngộ tánh bất động của tất cả các tướng; đã có khả năng hành Ba-la-mật không thoái chuyển; đã có khả năng quán tất cả pháp đều là vô thường, khổ, không, vô ngã; đã có khả năng phát sinh các thiện căn của tất cả các Đức Phật; đã có khả năng tu ba mươi bảy phẩm và hạnh Du-già; đã qua bờ bên kia từ cảnh giới của tất cả Bồ-tát; đã biết hết tánh tịch diệt của tất cả phiền não; đã có khả năng trụ Tam-muội kim cương không thể khuynh động; đã có khả năng thông hiểu trụ ba đời tâm đều không thể nắm bắt; đã có khả năng chứng tâm Bồ-đề như núi không động; đã có khả năng không bị vướng mắc vào tất cả pháp thế gian; đã có khả năng vượt khỏi tất cả cảnh giới ma; đã có khả năng trụ tất cả cảnh giới Phật, đã có khả năng đến cảnh giới vô ngại của tất cả Bồ-tát; đã có khả năng chuyên cần cúng dường tất cả các Đức Phật; đã cùng một thể tánh với tất cả Phật pháp; đã buộc vải lụa pháp của tất cả Đức Phật; đã thọ quán đỉnh từ tất cả Phật; đã ở trên ngôi của tất cả Pháp vương; đã vào cảnh giới của trí Nhất thiết trí; đã sinh tất cả Phật pháp; đã bước đến ngôi vị Nhất thiết chủng trí.
Bạch Đại thánh! Bồ-tát làm thế nào để học hạnh Bồ-tát? Làm
thế nào để tu đạo Bồ-tát? Rồi tùy sự tu hành mà có khả năng sớm chứng được tất cả Phật pháp? Bồ-tát làm thế nào để có khả năng thấu triệt tất cả Phật pháp? Có khả năng nhanh chóng độ thoát những ý nghĩ của chúng sinh, giúp cho họ qua hết bờ bên kia; có khả năng hoàn thành hết những đại nguyện đã phát; có khả năng hoàn thành hết những hạnh đã phát; có khả năng an ủi khắp tất cả trời người, không phụ thân mình, không bỏ Tam bảo, không làm hư hạt giống của tất cả chư Phật và Bồ-tát; có khả năng giữ gìn pháp nhãn của tất cả chư Phật? Xin dạy cho con hết những việc như thế?
Bấy giờ, Đại Bồ-tát Di-lặc, quán sát khắp chúng hội đạo tràng rồi chỉ sang Thiện Tài nói: –Này các vị! Hôm nay các vị có thấy đồng tử này, vì muốn thành tựu trọn vẹn các công đức, nên tìm đến chỗ ta để hỏi về hạnh Bồ-tát không?
Này các vị! Đồng tử này: Tinh tấn dũng mãnh, chí nguyện thuần nhất, thân tâm vững bền, không còn thoái chuyển, đủ những hy vọng thù thắng, tâm không chán đủ, như núi không lay động, như cứu lửa cháy đầu, thân cận quý mến các vị Thiện tri thức, tìm cầu khắp nơi, hầu hạ cúng dường, thỉnh vấn pháp yếu thọ trì không quên.
Các vị nên biết! Trước kia ở thành Phước, đồng tử này đã được tiếp nhận sự giáo hóa và sự hướng dẫn phát tâm của Bồ-tát Văn-thù rồi lần lược tìm thỉnh Thiện tri thức, trải qua một trăm mười thành, sau đó mới đến chỗ ta, nhưng không có lúc nào biếng nhác dù chỉ là một niệm!
Này các vị! Thiện nam này rất hiếm có. Ông ta đã hướng về Đại thừa, ở cảnh giới Phật, cỡi xe đại thệ nguyện, tu cùng một loại hạnh, phát đại dũng mãnh, khoác áo giáp đại Bi, đem tâm đại Từ, cứu hộ chúng sinh, phát đại tinh tấn, tu Ba-la-mật; làm nhà lái buôn lớn, ủng hộ các chúng sinh, làm thuyền đại pháp bơi qua các biển hữu; gom hết tất cả pháp báu phước trí, tu tập các pháp trợ đạo rộng lớn; thành tựu và tăng trưởng tất cả công đức. Hạng người như thế khó được nghe đến, khó được thấy, khó được gần gũi, khó cùng sánh bước. Vì sao? Vì thiện nam này, muốn cứu hộ tất cả chúng sinh ra khỏi các nẻo ác, xa nơi hiểm nạn, phá bóng tối vô minh, ra khỏi đồng hoang sinh tử, dứt
vòng luân hồi, vượt qua cảnh giới ma, bỏ nơi chấp trước, không nhiễm pháp thế gian, ra khỏi bùn dục, chặt đứt dây ách tham, mở dây kiến, phá nhà tưởng, lấp đường mê, bẻ cờ mạn, nhổ tên nghiệp, phá lọng ngủ, san bằng núi chướng, rọc lưới ái, mở gút si, vượt dòng hữu, xa lời nịnh huyễn, làm sạch bụi tâm, dứt nghi hoặc đến Niết-bàn.
Các vị, vị đại trượng phu này đã làm thuyền pháp lớn cho người bị bốn dòng nước trôi giạt, đã bắt cầu đại pháp cho người bị chìm đắm trong bùn hữu, thắp ngọn đèn đại trí cho người bị rơi vào bóng tối ngu si, chỉ con đường Thánh cho người đi trong đồng hoang sinh tử, ban thuốc pháp cho người bị vướng tất cả trọng bệnh hoặc nghiệp, ban thức uống cam lồ cho người gặp tất cả ách nạn sinh tử; tưới nước định cho người rơi vào lửa tham, sân, si; an ủi cho người có nhiều nỗi buồn được yên tâm, khuyên nhủ người bị buộc nơi ngục hữu để họ thoát; trao kiếm trí cho người bị dây kiến buộc nơi ngục hữu để họ thoát; chỉ cửa giải thoát cho người trụ thành Tam giới, hướng dẫn chỗ an ổn cho người nơi hiểm nạn; ban pháp vô úy cho người sợ giặc kết sử, trao tay pháp cho người rơi vào nẻo ác; chỉ thành Niết-bàn cho người bị uẩn quản thúc, mở đường thánh cho người bị rắn độc quấn, dùng ánh sáng trí tuệ, hướng dẫn người chấp sâu vào làng mạc lục xứ hoang vắng được ra khỏi nơi ấy, giúp người ở đường tà vào đường chánh; chỉ bạn lành cho người gần bạn ác, dạy pháp Thánh cho người thích pháp phàm; đưa người thích đắm thành hữu của sinh tử đến thành Nhất thiết trí.
Các vị, vị đại trượng phu này; chuyên cần, cầu đủ các phương tiện như thế; nguyện sẽ cứu hộ tất cả chúng sinh; phát tâm Bồ-đề liên tục không gián đoạn, luôn luôn thực hiện hạnh thanh tịnh, không có nghỉ ngơi, cầu đạo Đại thừa không biết mỏi mệt; thọ trì tất cả mây và mưa pháp, chuyên cần tích chứa pháp trợ đạo, làm cho viên mãn tất cả, luôn mang gông thiện, luôn thích thú với tất cả pháp môn thanh tịnh; tu hạnh Bồ-tát, tinh tấn dũng mãnh, thiết tha mong cầu không thoái chuyển, làm phát sinh các hạnh, hoàn thành đại nguyện, gặp Thiện tri thức, tâm không thấy đủ, phụng sự Thiện tri thức thân không lười biếng, nghe những điều Thiện tri thức dạy, luôn luôn tư duy và hành theo không có phản đối.
Các vị, thiện nam này, vô cùng hiếm có! Đối với thế gian, chúng sinh nào phát tâm Vô thượng Bồ-đề thì đã hiếm có rồi; huống là người đã phát tâm mà còn có khả năng tinh tấn, dũng mãnh tích tập pháp của các Đức Phật để làm lợi ích chúng sinh như thế; nên biết người ấy còn hiếm có gấp bội. Chẳng những thế, mà còn có khả năng yêu thích, chuyên cần, cầu đạo của các Bồ-tát, còn có khả năng làm thanh tịnh và tăng trưởng hạnh của các Bồ-tát, còn có khả năng thân cận, phụng sự các vị Thiện tri thức; còn có khả năng như cứu lửa cháy đầu, như núi không lay động; còn có khả năng tùy thuận lời dạy của tất cả Thiện tri thức, còn có khả năng tu hành kiên cố với tất cả Phật đạo, còn có khả năng tích tập tất cả pháp Bồ-đề phần; còn có khả năng không ưa tất cả danh lợi và sự cung kính; còn có khả năng không bỏ tâm thuần nhất của Bồ-tát; còn có khả năng không thích nhà cửa, không ưa giàu sang, không tham tiêu dùng, không vướng dục lạc, không quyến luyến cha mẹ, họ hàng và bạn bè, không đoái hoài đến tất cả của cải của thế gian; chỉ thích tìm cầu bạn bè Bồ-tát, còn có khả năng không ngó đến thân mạng; chỉ nguyện chuyên cần tu đạo Nhất thiết trí như thế, nên biết còn nhiều cái rất khó được nữa.
Này các vị, những Bồ-tát thường phải trải qua vô lượng trăm ngàn vạn ức na-do-tha kiếp, mới có thể đầy đủ hạnh nguyện Bồ-tát và mới có khả năng gần gũi sự giác ngộ của các Đức Phật. Thiện nam này, chỉ trong một đời, mà có khả năng làm sạch đẹp tất cả cõi Phật, giáo hóa tất cả chúng sinh, dùng trí tuệ thâm nhập pháp giới, thành tựu các Ba-la-mật, khuếch trương tất cả lưới hạnh, làm viên mãn tất cả đại nguyện, vượt khỏi tất cả ma nghiệp, phụng sự làm cho tất cả thiện hữu hoan hỷ, làm thanh tịnh các hạnh Bồ-tát để cho chúng đầy đủ và tu tập các hạnh Phổ hiền làm cho chúng thành tựu.
Khen ngợi đủ các công đức của Đồng tử Thiện Tài, làm cho vô lượng trăm ngàn chúng sinh trong hội càng vững bền tâm Vô thượng Bồ-đề rồi, Đại Bồ-tát Di-lặc bảo Thiện Tài:
–Lành thay! Lành thay! Thiện nam! Vì lợi lạc tất cả thế gian, vì cứu hộ tất cả chúng sinh mà ông chuyên tu cần cầu tất cả Phật pháp và phát tâm Vô thượng Bồ-đề!
Thiện nam! Ông đã được thiện lợi. Ông may mắn được than
người. Ông may mắn được tuổi thọ. Ông may mắn được gặp Đức Như Lai ra đời. Ông may mắn được gặp đại Thiện tri thức Văn-thù-sư-lợi. Thân ông chính là pháp khí hoàn hảo, là sự thấm nhuần từ các thiện căn. Ông được sự duy trì của bạch pháp, niềm tin rộng rãi, tuệ giải thanh tịnh, đã được sự hộ niệm của chư Phật, đã được bạn bè giúp đỡ. Vì sao? nghĩa là ông có khả năng phát tâm đại Bồ-đề.
Thiện nam! Tâm Bồ-đề giống như hạt giống, có khả năng sinh ra pháp của tất cả chư Phật.
Tâm Bồ-đề giống như ruộng tốt, có khả năng làm phát triển pháp bạch tịnh của chúng sinh.
Tâm Bồ-đề giống như đại địa, có khả năng duy trì tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề giống như nước lớn, có khả năng tẩy sạch tất cả bụi phiền não. Tâm Bồ-đề giống như gió lớn, đi khắp thế gian không bị trở ngại.
Tâm Bồ-đề giống như lửa mạnh, có khả năng thiêu rụi tất cả củi chư kiến. Tâm Bồ-đề giống như mặt trời sáng, chiếu khắp tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề giống như vầng trăng tròn, có khả năng làm viên mãn pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như ngọn đèn sáng, có khả năng tỏa đủ các ánh sáng pháp. Tâm Bồ-đề giống như mắt sáng, thấy khắp tất cả các nơi nguy hiểm. Tâm Bồ-đề giống như con đường lớn, giúp khắp mọi người vào thành đại trí. Tâm Bồ-đề giống như sự giáo hóa chân chánh, làm cho mọi người được tránh xa các pháp tà.
Tâm Bồ-đề giống như chiếc xe lớn, có khả năng chở hết các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cánh cửa, khai thị tất cả hạnh Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cung điện, ở nơi đó sẽ an ổn tu tập pháp môn Tam-muội
Tâm Bồ-đề giống như vườn thượng uyển, ở trong ấy dạo chơi hưởng pháp lạc.
Tâm Bồ-đề giống như nhà cửa, che chở tất cả chúng sinh.
Tâm Bồ-đề chính là nơi trở về làm lợi ích cho tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề chính là chỗ nương tựa, các hạnh Bồ-tát đều nương vào đó.
Tâm Bồ-đề giống như người cha nghiêm, dạy dỗ dìu dắt tất cả Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như mẹ hiền, sinh trưởng các thiện căn của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như nhũ mẫu, nuôi nấng, bảo vệ các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như bạn lành, làm việc hữu ích cho các vị Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như vua, vượt trên tất cả hàng Nhị thừa.
Tâm Bồ-đề giống như ngôi vị Đế vương, được tự tại trong tất cả nguyện.
Tâm Bồ-đề giống như biển cả, sinh ra tất cả các công đức.
Tâm Bồ-đề như núi Tu-di, đối với tâm của các chúng sinh đều bình đẳng.
Tâm Bồ-đề như núi Thiết vi, gom giữ tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề như núi Tuyết lớn, nuôi lớn tất cả thuốc trí tuệ.
Tâm Bồ-đề giống như núi hương, phát sinh tất cả hương công đức.
Tâm Bồ-đề như hư không rộng lớn, các công đức vi diệu rộng vô biên.
Tâm Bồ-đề như hoa sen đẹp, không nhiễm tất cả pháp thế gian.
Tâm Bồ-đề như voi được luyện tập có trí tuệ, tâm của chúng thuần thiện không hung bạo.
Tâm Bồ-đề giống như ngựa hay, xa hẳn tất cả tánh xấu.
Tâm Bồ-đề như bậc thầy Điều ngự, bảo hộ tất cả pháp Đại thừa.
Tâm Bồ-đề giống như thuốc hay, có khả năng trị tất cả bệnh phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như cái hố sâu, chôn vùi tất cả các pháp ác.
Tâm Bồ-đề giống như kim cương, có khả năng khoan thủng tất cả pháp.
Tâm Bồ-đề giống như cái tráp hương, có khả năng chứa tất cả hương công đức.
Tâm Bồ-đề cũng như hoa đẹp, tất cả thế gian đều thích ngắm.
Tâm Bồ-đề như cây chiên-đàn trắng, trừ các nóng bức của dục, làm cho trở nên mát mẻ.
Tâm Bồ-đề như hương trầm đen, có khả năng tỏa khắp pháp giới.
Tâm Bồ-đề như thuốc Thiện kiến thượng hạng, có khả năng công phá tất cả bệnh phiền não.
Tâm Bồ-đề như thuốc Tỳ-cấp-ma, có công năng nhổ bật tất cả mũi tên mê hoặc.
Tâm Bồ-đề giống như tâm thức, có khả năng làm chỗ nương cho các căn.
Tâm Bồ-đề giống như Đế Thích, là ngôi vị cao nhất trong tất cả các vị vua.
Tâm Bồ-đề như Tỳ-sa-môn, có khả năng dứt tất cả khổ bần cùng.
Tâm Bồ-đề như trời công đức, trang sức bằng tất cả công đức.
Tâm Bồ-đề như đồ trang sức, trang nghiêm cho tất cả Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như lửa kiếp tận, có khả năng thiêu rụi tất cả pháp hữu vi.
Tâm Bồ-đề như rễ thuốc vô sinh, nuôi lớn tất cả các Phật pháp.
Tâm Bồ-đề giống như ngọc rồng, có khả năng làm tiêu tất cả độc phiền não.
Tâm Bồ-đề như ngọc thủy thanh, có khả năng lọc sạch tất cả nhơ bẩn phiền não.
Tâm Bồ-đề như ngọc như ý, cung cấp cho khắp tất cả những người nghèo thiếu.
Tâm Bồ-đề như bình hiền đức, chứa đầy đủ những nguyện ước của tất cả chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như cây như ý, có khả năng mưa xuống đủ các vật trang sức.
Tâm Bồ-đề như áo lông thiên nga, tất cả bụi sinh tử không dính được.
Tâm Bồ-đề như sợi bạch điệp, tánh của nó thanh tịnh từ trước đến giờ.
Tâm Bồ-đề như lưỡi cày bén, có khả năng sửa đổi tất cả ruộng của chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như Na-la-diên, có khả năng đánh tan tất cả giặc ngã kiến.
Tâm Bồ-đề giống như mũi tên nhọn, có khả năng đâm trúng đích của tất cả khổ.
Tâm Bồ-đề giống như mâu bén, có khả năng đâm xuyên tất cả áo giáp phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như giáp cứng, có khả năng bảo vệ tất cả tâm đúng lý.
Tâm Bồ-đề giống như đao bén, có khả năng chém đầu tất cả phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như kiếm bén, có khả năng chặt đứt tất cả áo giáp kiêu mạn.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi liềm bén, có khả năng cắt tiện tất cả hoặc nghiệp nhỏ nhất tùy miên.
Tâm Bồ-đề như cây cờ của vị tướng mạnh, có khả năng đuổi tất cả quân ma.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi cưa bén, có khả năng cắt tiện tất cả cây vô minh.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi rìu bén, có khả năng chặt đứt tất cả các cây khổ.
Tâm Bồ-đề cũng như cây gậy, có khả năng đề phòng tất cả tai nạn.
Tâm Bồ-đề giống như đôi tay khỏe, bảo hộ tất cả thân trí độ.
Tâm Bồ-đề giống như đôi chân tốt, làm cho thân có tất cả công đức được vững vàng.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi dao vàng, có khả năng lột tất cả màng vô minh.
Tâm Bồ-đề cũng như cây kìm, cây nhíp; có khả năng nhổ sạch tất cả gai nhọn thân kiến.
Tâm Bồ-đề giống như ngọa cụ, dứt trừ hết các sự khổ nhọc sinh tử.
Tâm Bồ-đề như Thiện tri thức, có khả năng mở tất cả sự trói buộc của sinh tử.
Tâm Bồ-đề như của quý có khả năng trừ tất cả sự bần cùng.
Tâm Bồ-đề giống như vị thầy dẫn đường, thông suốt con đường giải thoát quan trọng của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như kho ngầm, sinh ra của cải công đức không có thiếu.
Tâm Bồ-đề giống như suối ngầm, tuôn nước trí tuệ không cùng tận.
Tâm Bồ-đề giống như gương sáng, bóng của tất cả pháp môn đều hiện khắp. Tâm Bồ-đề giống như hoa sen, không nhiễm tất cả những cấu bẩn tội lỗi.
Tâm Bồ-đề giống như dòng sông lớn, chảy dẫn tất cả đến nhiếp pháp.
Tâm Bồ-đề như rồng chúa, có khả năng mưa tất cả những trận mưa diệu pháp.
Tâm Bồ-đề giống như mạng căn, nhận giữ thân đại Bi của Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề giống như cam lộ, có khả năng làm cho an trụ cảnh giới bất tử.
Tâm Bồ-đề giống như mạng lưới lớn, thâu hết tất cả các chúng sinh.
Tâm Bồ-đề giống như tơ lụa, thâu giữ tất cả những kẻ cần giáo hóa.
Tâm Bồ-đề giống như lưỡi câu, câu hết tất cả các loài có trong vực sâu.
Tâm Bồ-đề như thuốc A-già-đà, có khả năng trừ bệnh hoặc, làm cho an ổn vĩnh viễn.
Tâm Bồ-đề như thuốc trừ độc, có khả năng làm tiêu hết các độc về tham ái.
Tâm Bồ-đề như giữ vững tỉnh giác, có khả năng diệt trừ hết tất cả tầm tứ ác.
Tâm Bồ-đề giống như trận gió mạnh, có khả năng thổi tan tất cả sương mù nghiệp chướng.
Tâm Bồ-đề như đảo báu lớn, sinh ra tất cả báu giác phần.
Tâm Bồ-đề như hạt giống tốt, sinh ra tất cả pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như nhà ở, các pháp công đức đều nương nơi ấy.
Tâm Bồ-đề giống như cửa tiệm, nơi buôn bán của các thương buôn Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như liều thuốc vàng có khả năng trị tất cả bụi phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như mật ngọt, đủ tất cả các vị công đức.
Tâm Bồ-đề giống như con đường chánh, giúp cho các vị Bồ-tát đi vào thành trí.
Tâm Bồ-đề giống như đồ dùng tốt, có khả năng đựng tất cả pháp bạch tịnh.
Tâm Bồ-đề giống như mưa đúng thời, có khả năng rửa sạch tất cả bụi phiền não.
Tâm Bồ-đề giống như chỗ ở, tất cả Bồ-tát đều nương sống.
Tâm Bồ-đề giống như đá nam châm, hút tất cả quả giải thoát.
Tâm Bồ-đề như lưu ly sạch, tự tánh của nó trong suốt không có nhơ bẩn.
Tâm Bồ-đề như ngọc đế thanh, vượt hẳn trí thế gian và Nhị thừa.
Tâm Bồ-đề như trống điểm canh, đánh thức giấc ngủ phiền não của các chúng sinh.
Tâm Bồ-đề như nước trong, tánh của nó vốn trong suốt không có cấu bẩn.
Tâm Bồ-đề như vàng Diêm-phù, ánh sáng đoạt tất cả thiện hữu vi.
Tâm Bồ-đề như núi chúa vĩ đại, vượt trên tất cả thế gian.
Tâm Bồ-đề chính là nơi quay về, không ngăn tất cả ai muốn người đến.
Tâm Bồ-đề chính là việc lợi ích có ý nghĩa, có khả năng trừ tất cả việc suy thoái buồn bậc.
Tâm Bồ-đề chính là ngọc đẹp, có khả năng làm cho tất cả đều vui mừng.
Tâm Bồ-đề như hội bố thí lớn, làm cho tâm tất cả chúng sinh đều sung mãn.
Tâm Bồ-đề chính là Bậc Tối thắng, tâm của các chúng sinh không thể sánh kịp.
Tâm Bồ-đề giống như kho chứa, có khả năng chứa pháp của tất cả chư Phật. Tâm Bồ-đề như sự khéo trì tụng, có khả năng gom hết hạnh nguyện của các Bồ-tát.
Tâm Bồ-đề như người có khả năng bảo hộ, tùy thuận nuôi lớn tất cả pháp. Tâm Bồ-đề như người có khả năng làm lợi ích, có thể chuyển hóa tất cả pháp bất thiện.
Tâm Bồ-đề như lưới báu của trời Đế Thích, có khả năng chinh phục A-tu-la phiền não.
Tâm Bồ-đề như gió Bà-lầu-la, có khả năng làm lay động tất cả những người đáng được giáo hóa.
Tâm Bồ-đề như lửa của trời Đế Thích, có khả năng thiêu rụi tất cả tập mê hoặc.
Tâm Bồ-đề như tháp Phật, tất cả thế gian đều phải cúng dường.
Thiện nam! Tâm Bồ-đề thành tựu vô lượng, vô biên công đức tối thắng như thế.
Tóm lại, nên biết nó chính là công đức của tất cả pháp Phật. Vì sao? Vì nhờ tâm Bồ-đề mà sinh ra bánh xe hạnh của tất cả Bồ-tát. Tất cả các Đức Như Lai trong ba đời ở khắp mười phương, đều sinh ra từ tâm Bồ-đề.
Thế nên, thiện nam! Người nào có khả năng phát tâm Vô thượng Bồ-đề, tức là đã sinh ra vô lượng công đức và có khả năng nắm giữ hết đạo Nhất thiết trí.
Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 36 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 36)
KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT
HOA NGHIÊM
QUYỂN 36
PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ
HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 36)
Bấy giờ, Bồ-tát Di-lặc bảo Đồng tử Thiện Tài:
–Này thiện nam! Ví như có người được thuốc vô úy, thì xa lìa năm sự việc đáng sợ hãi. Năm sự việc đó là:
1.Không bị lửa cháy.
2.Không bị trúng độc.
3.Không bị gươm, đao chặt đứt.
4.Không bị trôi chìm trong nước.
5.Không bị khói xông ngộp.
Vị Đại Bồ-tát cũng lại như vậy. Khi Bồ-tát được thuốc tâm Bồ-đề Nhất thiết trí, thì xa lìa năm điều sợ hãi. Năm điều sợ hãi đó là:
1.Không bị lửa tam độc thiêu cháy.
2.Không bị độc năm dục làm hại.
3.Không bị dao mê hoặc chặt đứt.
4.Không bị nước hữu lậu cuốn trôi.
5.Không bị khói giác-quán xông hại.
Thiện nam! Ví như có người được thuốc giải thoát thì vĩnh viễn không gặp hoạn nạn. Đại Bồ-tát cũng vậy, được thuốc tâm Bồ-đề trí giải thoát, thì vĩnh viễn xa lìa hoạn nạn sinh tử.
Thiện nam! Ví như có người cầm thuốc Ma-ha-ưng-già đi đến chỗ nào đó, rắn độc nghe được mùi đều lánh xa. Đại Bồ-tát cũng vậy, giữ gìn thuốc đại Ưng-già Bồ-đề tâm, thì tất cả rắn độc phiền não nghe hơi cũng đều tan biến.
Thiện nam! Ví như có người cầm thuốc Vô năng thắng thì tất cả
giặc thù không thể thắng được. Đại Bồ-tát cũng vậy, cầm thuốc Vô năng thắng Bồ-đề tâm thì hàng phục được tất cả quân ma.
Thiện nam! Ví như có người cầm thuốc Tỳ-cấp-ma có năng lực làm cho mũi tên độc tự nhiên rơi rớt. Đại Bồ-tát cũng vậy, cầm thuốc Tỳ-cấp-ma Bồ-đề tâm, thì các mũi tên độc tham, sân, si, các tà kiến cũng tự nhiên rơi rớt.
Thiện nam! Ví như có người cầm thuốc Thiện kiến diệt trừ tất cả bệnh tật. Đại Bồ-tát cũng vậy, cầm thuốc Thiện kiến Bồ-đề tâm, thì sẽ diệt trừ được tất cả bệnh phiền não.
Thiện nam! Như có cây thuốc tên San-đà-na, ai dùng vỏ nó thoa ghẻ thì ghẻ được lành. Người ấy được bình phục và không còn để lại vết sẹo nào cả; vỏ cây ấy vừa lấy là sinh lại liền, lấy không hết được. Đại Bồ-tát cũng vậy, từ tâm Bồ-đề sinh cây đại trí. Người nào thấy mà sinh tâm tin, thì ghẻ phiền não, ghẻ nghiệp đều được tiêu diệt mà cây thuốc Nhất thiết trí không hề hư hoại.
Thiện nam! Như có cây thuốc tên là Thành tựu căn, nhờ sức của cây này làm cho cành lá, hoa, quả của các cây ở Diêm-phù-đề tăng trưởng và thành tựu. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng oai lực cao tột của cây Bồ-đề tâm, làm cho các thiện căn của Thanh văn, Độc giác, Hữu học, Vô học và chư Bồ-tát đều được tăng trưởng; thành tựu.
Thiện nam! Ví như có cây thuốc A-lam-bà, dùng thoa thân thì thân và tâm sẽ có sức chịu đựng. Đại Bồ-tát cũng vậy, được thuốc A-lam-bà Bồ-đề tâm sẽ làm cho thân tâm có sức chịu đựng, tăng trưởng pháp thiện.
Thiện nam! Ví như có người được thuốc niệm lực thì thân tâm người ấy có khả năng ghi nhớ thanh tịnh. Đại Bồ-tát cũng vậy, được thuốc tốt niệm lực Bồ-đề tâm, thì tâm không chướng ngại, niệm lực thanh tịnh.
Thiện nam! Như có thuốc Đại liên hoa, người nào uống thuốc này sẽ được sống lâu trong một kiếp. Đại Bồ-tát cũng vậy, uống thuốc Đại liên hoa Bồ-đề tâm, thì được tự tại sống lâu, tu tập đủ các hạnh Ba-la-mật trong vô số kiếp.
Thiện nam! Ví như có người cầm thuốc, ẩn hình trong thế gian, người và phi nhân không thể thấy được. Đại Bồ-tát cũng vậy, cầm
thuốc ẩn hình vi diệu Bồ-đề tâm, đi khắp các cảnh giới, các loài ma không thể thấy được.
Thiện nam! Như ở biển cả, có châu báu tên là Phổ tập chúng bảo. Châu này ở nơi nào thì các báu không bị phân tán. Giả sử kiếp hỏa đốt cháy thế gian, cũng không thể làm giảm bớt một giọt nước ở biển cả huống nữa là có thể khô cạn. Đại Bồ-tát cũng vậy, có châu Bồ-đề tâm, ở trong biển đại nguyện trí Nhất thiết trí của Bồ-tát, mà thường ghi nhớ không quên thì không thể hủy hoại đi một thiện căn nào của Bồ-tát. Nếu thoái tâm Bồ-đề, bỏ Nhất thiết trí thì tất cả thiện pháp đều bị tiêu diệt.
Thiện nam! Như có Ma-ni tên Phổ tập ánh sáng, có người dùng châu Anh lạc để trang sức trên thân, thì Ánh sáng của Ma-ni sẽ che khuất tất cả ánh sáng của các vật báu trang sức! Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng báu Bồ-đề tâm trang nghiêm tâm tánh thì che khuất tất cả bảo tâm của Thanh văn, Độc giác, làm cho các vật trang nghiêm đều không chiếu sáng.
Thiện nam! Như có ngọc báu Thủy thanh, nếu đặt châu này vào trong nước đục thì châu này có năng lực làm cho nước đục thành trong. Châu Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, sẽ làm trong sạch tất cả cấu bẩn phiền não.
Thiện nam! Như có người được châu báu Trụ thủy đem buộc vào thân, bơi lội dưới biển, dạo chơi tự tại không bị nước làm hại. Đại Bồ-tát cũng vậy, được trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm trụ thủy diệu bảo, thì đi vào trong biển sinh tử, vui chơi tự tại, không bao giờ say đắm.
Thiện nam! Như có người được châu báu Long mang vào long cung dạo chơi hay ở trong biển lớn, thì oai lực của châu này sẽ làm cho các loài thủy tộc, rồng, rắn đều không hại được. Đại Bồ-tát cũng vậy, được châu Đại bảo long trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm; đi vào trong nước ái, si mê của cõi Dục thì các loài rồng, rắn, hoặc nghiệp không thể làm hại.
Thiện nam! Như Đế Thích, đội mão Ma-ni trang nghiêm trên đầu che mất ánh sáng các Thiên chúng khác. Đại Bồ-tát cũng vậy, đội mão đại nguyện bảo trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm trên đỉnh tâm mình thì sẽ vượt qua được tất cả ba cõi của chúng sinh.
Thiện nam! Như có người, được Châu báu như ý thì không còn nghèo đói, khổ cực. Đại Bồ-tát cũng vậy, được châu báu như ý trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, thì phát sinh tài sản pháp thiện của Bồ-tát, xa lìa các tà mạng, sợ hãi.
Thiện nam! Như có người được châu báu Nhật tinh, đặt hướng về ánh sáng mặt trời thì sinh ra lửa. Đại Bồ-tát cũng vậy, được Nhật tinh bảo châu Nhất thiết trí tánh Bồ-đề tâm, cầm châu này hướng đến ánh sáng trí thì sinh ra lửa trí.
Thiện nam! Như có người được châu báu Nguyệt ái, đem hướng về ánh sáng mặt trăng thì sinh ra nước. Đại Bồ-tát cũng vậy, được châu báu nguyệt tinh Bồ-đề tâm, đem châu này hướng về ánh sáng hồi hướng, thì sinh ra tất cả thủy nguyệt thiện căn.
Thiện nam! Như Long vương đầu đội mão báu Như ý Ma-ni thì sẽ xa lìa được các oán thù và sợ hãi. Đại Bồ-tát cũng vậy, đội mão báu đại Bi Bồ-đề tâm, thì sẽ xa lìa các đường ác và các nạn.
Thiện nam! Như có người, được châu báu Nhất thiết thế gian trang nghiêm tạng, thì những điều mong muốn đều được toại nguyện. Công dụng của bảo châu này không cùng tận, thể tánh không hề tổn giảm. Đại Bồ-tát cũng vậy, được báu Bồ-đề tâm thì các hạnh nguyện sẽ được viên mãn. Công dụng của Bồ-đề tâm cũng không cùng tận, thể tánh cũng không hề tổn giảm.
Thiện nam! Như ở trong cung Chuyển luân vương, có báu Ma-ni phóng ra ánh sáng lớn, phá tan bóng tối. Ở trong Dục giới, Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng báu đại Ma-ni trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, phóng ra ánh sáng đại trí tuệ phá tan vô minh đêm tối của mọi loài.
Thiện nam! Người nào được ánh sáng báu Đế thanh đại Ma-ni chiếu đến thì thân của người ấy đồng màu với báu này. Đại Bồ-tát cũng vậy, được báu Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, quán sát các pháp, hồi hướng thiện căn, hướng đến Nhất thiết trí thì cũng đồng với sắc trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm.
Thiện nam! Ví như bảo châu Lưu ly bản tánh vốn trong sạch dầu cho có ở trong chỗ nhơ uế trăm ngàn năm đi nữa cũng không bị nhiễm. Cũng vậy, bảo châu trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát vốn thanh tịnh như tấnh pháp giới, dầu ở trong Dục giới trăm ngàn kiếp
cũng vẫn thanh tịnh, không bị nhiễm ô tội lỗi, tai họa.
Thiện nam! Ví như bảo châu Tịnh ánh sáng, nó có thể che khuất sắc của các châu khác. Đại Bồ-tát cũng vậy, ánh sáng châu trí Nhất thiết trí khi phát Bồ-đề tâm, cũng sẽ che khuất các công đức của phàm phu, Nhị thừa, Hữu học, Vô học.
Thiện nam! Ví như bảo châu Hỏa diễm có khả năng diệt trừ tối tăm. Đại Bồ-tát cũng vậy, có bảo châu Nhất thiết trí, quán hành tương ưng, sẽ có khả năng diệt tất cả những vô minh đen tối.
Thiện nam! Như có người đi buôn nhặt được báu vô giá ở trong biển cả, dùng thuyền chở về thành thị; làm cho tất cả ánh sáng màu sắc của trăm ngàn vạn bảo châu khác không sánh bằng được. Ở trong biển lớn sinh tử, Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng thuyền đại nguyện và tâm sâu liên tục chở bảo châu Bồ-đề tâm vào thành giải thoát thì tất cả công đức của Thanh văn, Bích-chi-phật, không sánh bằng được.
Thiện nam! Như ở Diêm-phù-đề có bảo châu Tự tại vương cách mặt trời, mặt trăng bốn vạn do-tuần; nhưng bao nhiêu cảnh vật trang nghiêm trên mặt trời, mặt trăng đều hiện bóng rõ ràng ở trong bảo châu này. Ở trong sinh tử, bảo châu Tự tại vương công đức thanh tịnh trí Nhất thiết trí phát Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy soi chiếu pháp giới hư không làm cho tất cả hình ảnh về công đức trang nghiêm tháng ngày Phật trí, thanh tịnh cảnh giới, đều hiển hiện rõ trong ấy.
Thiện nam! Ví như tất cả tài vật, y phục quý báu có giá trị được ánh sáng mặt trời, mặt trăng soi sáng cũng không bằng bảo châu Tự tại vương. Cũng vậy, tất cả công đức của pháp hữu lậu, vô lậu, các thiện căn của trời, người, Nhị thừa trong ba đời, được ánh sáng Nhất thiết trí chiếu đến không bằng bảo châu Tự tại vương phát Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát.
Thiện nam! Ví như trong biển có ngọc Ma-ni tên là Hải tạng, hiện ra khắp những sự trang nghiêm trong biển cả. Bảo châu Bồ-đề tâm của Bồ-tát cũng vậy hiện khắp những sự trang nghiêm của biển Nhất thiết trí.
Thiện nam! Như vàng ở trên trời Diêm-phù-đàn, không có bảo vật nào sánh bằng, chỉ trừ bảo châu Đại Ma-ni tâm vương. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm như vàng Diêm-phù-đàn không gì sánh
bằng, chỉ trừ đại bảo châu Tâm vương Nhất thiết trí.
Thiện nam! Như có người, khéo có phương pháp điều phục rồng thì ở trong loài rồng được tự tại. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm được Nhất thiết trí, có phương pháp khéo điều phục rồng, thì ở trong các phiền não của rồng cùng vẫn tự tại.
Thiện nam! Như dũng sĩ mặc áo giáp cầm binh khí ra trận thì tất cả oán địch không thể chiến thắng được. Đại Bồ-tát cũng vậy, mặc áo giáp và cầm binh khí Bồ-đề tâm thì tất cả oán thù, nghiệp, hoặc ác không thể hủy hoại, không làm khuất phục.
Thiện nam! Như ở trên trời, dù chỉ đốt một cây hương bạch Chiên-đàn nhưng hương thơm xông khắp tiểu thiên thế giới nên giá trị trân bảo có đầy trong tam thiên thế giới cũng không sánh bằng. Cũng vậy, hương Bồ-đề tâm của Bồ-tát chỉ trong một niệm xông khắp pháp giới, tất cả công đức của Thanh văn, Độc giác cũng đều không sánh bằng.
Thiện nam! Ví như dùng bột của bạch Chiên-đàn thoa thân thì diệt sạch phiền não nóng bức, khiến khắp thân tâm mát mẻ. Cũng vậy, hương Bồ-đề tâm của Bồ-tát phát sinh Nhất thiết trí, xông khắp thân tâm, diệt trừ tất cả phiền não nóng bức: Tham, sân, si, các sự phân biệt hư vọng, làm cho trí tuệ đầy đủ và trong mát.
Thiện nam! Như có người, ở gần núi Tu-di, thì đồng với màu sắc của núi. Cũng vậy, chúng sinh ở gần núi Bồ-đề tâm của Bồ-tát thì đồng với sắc tâm Nhất thiết trí. Thiện nam! Ví như ở cõi Diêm-phù-đề có mùi hương các loại hoa như Bà-sư-ca, Chiêm-bác-ca, Tô-ma-na, Uất-kim cũng không thể sánh bằng hương của vỏ cây Ba-lợi-chất-đa-la, Câu-ty-đà-la. Cũng vậy, hương công đức đại nguyện phát Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát, hơn hẳn công đức hương giới, hương định, hương tuệ, hương giải thoát, hương giải thoát tri kiến của bậc vô lậu Nhị thừa.
Thiện nam! Ví như cây Ba-lợi-chất-đa-la, Câu-ty-đà-la, dù chưa trổ hoa nhưng biết được cây này là chỗ sẽ trổ vô lượng hoa. Cũng vậy, cây Bồ-đề tâm của Bồ-tát dù chưa sinh hoa Nhất thiết trí nhưng biết đó là chỗ sinh ra hoa Bồ-đề cho vô lượng chúng trời, người, hữu lậu, vô lậu.
Thiện nam! Ví như hoa của cây Ba-lợi-chất-đa-la đem ướp y phục trong một ngày thì hương thơm của nó hơn hẳn mùi hương các loại hoa Chiêm-bác-ca, Bà-sư-ca, Tô-ma-na ướp trong ngàn năm. Cũng vậy, hương công đức Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát huân tập trong một đời sẽ xông khắp tất cả chỗ của chư Phật trong mười phương và hơn hẳn công đức của hàng vô lậu Nhị thừa huân tập trong trăm ngàn kiếp.
Thiện nam! Ví như trong hải đảo có cây dừa; gốc rễ, nhánh lá, hoa trái của nó, tất cả chúng sinh thường lấy dùng mà vẫn không hết. Cũng vậy, cây Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát, từ khi mới phát đại Bi nguyện cho đến lúc thành Phật, làm cho chánh pháp tồn tại ở đời, làm lợi ích chúng sinh trong thế gian không lúc nào dứt.
Thiện nam! Ví như có người, nào dùng một lạng nước thuốc Ha-địch-ca thì có thể biến một ngàn lạng đồng trở thành vàng ròng nhưng một ngàn lạng đồng không thể biến thành thuốc này được. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng thuốc trí hồi hướng Bồ-đề tâm biến khắp các pháp hoặc nghiệp đều thành tướng Nhất thiết trí, nhưng chẳng phải hoặc, nghiệp… biến ra được tâm này.
Thiện nam! Như lấy một ít lửa đem đốt cỏ khô, tùy theo chỗ đốt ngọn lửa càng cháy mạnh. Lửa Bồ-đề tâm của Bồ-tát tùy theo nhân duyên, tụ họp các pháp thiện, ác, làm cho ngọn lửa trí tuệ càng sáng tỏ.
Thiện nam! Ví như dùng một ngọn đèn, thắp sáng trăm ngọn đèn khác mà ngọn đèn này không hề giảm bớt một chút ánh sáng. Cũng vậy, đèn Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, là ngọn đèn thắp sáng Phật trí ba đời, mà ngọn đèn này không bị hao tổn.
Thiện nam! Ví như có ánh sáng của ngọn đèn đi vào trong nhà tối thì chiếu sáng tất cả, diệt sự tối tăm trong trăm ngàn năm. Đèn Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, nó vào nhà tâm vô minh của chúng sinh, thì diệt trừ được vô lượng đủ các nghiệp chướng phiền não của chúng sinh trong trăm ngàn vạn ức không thể nói kiếp và làm phát sinh trí tuệ sáng suốt.
Thiện nam! Ví như tim đèn, lớn hay nhỏ, tùy theo đó mà phát ra ánh sáng. Nếu châm thêm dầu thì ánh sáng không tắt. Cũng vậy, đèn
Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát làm bằng tim đại nguyện, phát sinh ánh sáng trí tuệ, chiếu sáng khắp pháp giới. Nếu châm thêm dầu đại Bi, thì việc giáo hóa chúng sinh, trang nghiêm cõi nước, làm việc Phật sự, hiện đại oai đức sẽ không hề ngưng nghỉ.
Thiện nam! Ví như vua trời Tha hóa tự tại đội mão Diêm-phù-đàn bằng vàng ròng của trời; thì oai lực và các vật báu trang nghiêm của Thiên tử ở cõi Dục không thể sánh bằng. Đại Bồ-tát cũng vậy, đội mão Bồ-đề tâm Nhất thiết trí báu đại nguyện; thì công đức hàng phàm phu và Nhị thừa không thể sánh bằng.
Thiện nam! Ví như khi Sư tử vương gầm rống, Sư tử con nghe được thì tăng thêm dũng khí mạnh mẽ, còn muôn loài thú đều khiếp vía, lẫn trốn. Cũng vậy, Sư Tử Vương Phật gầm rống tiếng Bồ-đề, bằng âm thanh Nhất thiết trí, các hàng Bồ-tát nghe được thì nuôi dưỡng thêm Pháp thân, tăng trưởng công đức. Ngoài ra với chúng sinh chấp trước, tà vạy mà nghe được đều lui xa, giống như băng tan thành nước.
Thiện nam! Ví như có người dùng gân Sư tử làm dây đàn, khi âm thanh của dây đàn này tấu lên, thì không còn nghe thấy âm thanh của các dây đàn khác. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng gân Bồ-đề tâm, thân Ba-la-mật Sư tử Như Lai làm dây đàn pháp nhạc, tấu lên âm nhạc thì âm nhạc của dây đàn công đức Nhị thừa, năm dục đều bị đoạn diệt.
Thiện nam! Như có người, chứa sữa của các loài bò, dê nhiều như biển cả; dù chỉ nhỏ một giọt sữa Sư tử vào, cũng làm cho sữa các loài kia đều bị hư hoại. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng sữa Bồ-đề tâm Sư tử Như Lai, nhỏ vào trong biển nghiệp phiền não sẽ làm cho biển nghiệp phiền não bị hoại diệt, không còn trú trong quả giải thoát của Nhị thừa.
Thiện nam! Ví như ở núi Tuyết sơn, có chim Ca-lăng-tần-già đang còn ở trong trứng mà đã có uy lực lớn, các loài chim khác đều không sánh bằng. Ở trong sinh tử, Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm thì đã có sức mạnh công đức đại Bi, hàng Thanh văn, Độc giác không thể sánh bằng.
Thiện nam! Ví như con của chim Kim sí chúa lúc mới sinh, đã có cặp mắt sáng quắc, bay liệng nhanh chóng, có oai lực hơn hẳn các loài
chim khác, dù cho các loài chim khác sinh trưởng đã lâu vẫn không sánh bằng. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm làm con của chim Kim sí chúa Như Lai thì đã có trí tuệ thanh tịnh, đại Bi dũng mãnh, đầy đủ oai lực, thần thông tự tại; tất cả hàng Nhị thừa, dù trải qua thời gian tu đạo hạnh đã lâu dài trong trăm ngàn kiếp, cũng không thể sánh bằng.
Thiện nam! Ví như tráng sĩ, tay cầm mâu nhọn, đâm thủng và xuyên qua giáp dầy cứng rất dễ dàng. Đại Bồ-tát cũng vậy, dũng mãnh tinh tấn cầm mâu trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm sắc bén đâm thủng giáp dầy tùy miên, tà kiến rất dễ dàng.
Thiện nam! Ví như dũng sĩ đại lực Ma-ha-na-già, nếu giận dữ nỗi lên thì ở trên trán có vết nổi như mụt, mà mụt đó chưa lặn, thì số người ở Diêm-phù-đềkhông thể làm gì được. Cũng vậy, vết nổi Nhất thiết trí trong việc phát Bồ-đề tâm đại Bi của Đại Bồ-tát khi chưa xả bỏ, thì tất cả thế gian, quyến thuộc ma, hoặc, nghiệp, người ác đều không thể hại được.
Thiện nam! Ví như làm đệ tử của người bắn tên giỏi tuy kỹ năng chưa thuần thục nhưng sự khôn ngoan khéo léo sẽ hơn hẳn những người khác. Đại Bồ-tát cũng vậy, khi mới phát tâm tuy chưa tập quen với hạnh Bồ-đề Nhất thiết trí sự nghiệp, nhưng trí tuệ, nguyện lực, mong cầu giải thoát thì hơn hẳn phàm phu Nhị thừa và cả thế gian.
Thiện nam! Ví như có người, học bắn tên, trước tiên phải đứng vững hai chân; sau đó mới học cách bắn tên và kiếm thuật. Tất cả võ nghệ đều lấy đó làm gốc. Đại Bồ-tát cũng vậy, muốn học đạo Nhất thiết trí của Như Lai, trước tiên phải an trú ở Bồ-đề tâm, sau đó mới tu hành các Phật pháp.
Thiện nam! Ví như nhà ảo thuật sắp làm ảo thuật, trước tiên phải suy nghĩ nhớ lại những phương pháp ảo thuật, sau đó biểu diễn mới thành công. Đại Bồ-tát cũng vậy, sắp làm ảo sự thần thông của Bồ-tát chư Phật, trước tiên phải phát Bồ-đề tâm, sau đó mới được thành tựu các pháp.
Thiện nam! Ví như ảo thuật không có hình sắc mà hiện ra hình sắc, những sự biến hóa ấy hiện ra rõ ràng. Cũng vậy, ảo thuật tướng
Nhất thiết trí Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát, tuy không có hình sắc để có thể thấy được, nhưng lại biến khắp mười phương pháp giới, thị hiện vô lượng công đức trang nghiêm.
Thiện nam! Ví như thấy mèo thì chồn, chuột liền bỏ chạy vào hang, không dám đi ra. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm, tạm dùng tuệ nhãn, quán sát các hoặc, nghiệp; hoặc, nghiệp liền chạy trốn mất, không dám ló dạng.
Thiện nam! Ví như có người dùng vàng Diêm-phù-đàn làm vật trang sức; nó chói che ánh sáng các vật báu khác làm cho các vật báu này giống như bóng đen. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng vàng trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, trang nghiêm thân hình, nó sẽ chói che tất cả công đức trang nghiêm hàng phàm phu, Nhị thừa, làm cho những công đức này không còn hiện nữa.
Thiện nam! Như đá nam châm chỉ có một phần nhỏ mà nó sức hút những vật bền chắc như: Móc, khóa, sắt Đại Bồ-tát cũng vậy, nếu tâm khởi lên một niệm Bồ-đề, thì hoại diệt được sự trói buộc của tất cả tà kiến, tham dục và móc khóa vô minh.
Thiện nam! Ví như ở chỗ nào đó có đá nam châm, sắt gặp đều bị hút làm cho tán loạn, không còn ở chỗ cũ. Ở thế gian, Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm, dùng trí quán sát nghiệp phiền não và hàng Nhị thừa giải thoát nếu tạm gặp thì liền tan biến, không có chỗ lưu trú.
Thiện nam! Ví như có người săn bắt giỏi trong biển cả, thì các loài ở nước không thể làm hại được giả sử có vào miệng cá Ma-kiệt cũng không bị nó cắn nuốt. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm vào biển sinh tử, tất cả thủy tộc trong biển nghiệp phiền não, không thể làm hại. Giả sử vào trong miệng cá Ma-kiệt, Thanh văn, Độc giác, thực tế, giải thoát đều không bị trở ngại.
Thiện nam! Ví như có người, uống được nước cam lồ thì chất độc không làm hại được. Đại Bồ-tát cũng vậy, uống nước pháp cam lồ trí Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, đầy đủ nguyện lực đại Bi thì không bị rơi vào hàng Thanh văn, Bích-chi-phật.
Thiện nam! Như có người dùng thuốc An-thiện-na, thoa lên đôi mắt, thì tự tại dạo chơi trong nhân gian mà chẳng ai nhìn thấy. Đại Bồ-
tát cũng vậy, dùng thuốc An-thiện-na Bồ-đề tâm, lấy trí nguyện làm phương tiện, tự tại dạo chơi trong cảnh giới ma, mà chẳng bị ma nhìn thấy.
Thiện nam! Như có người, dựa vào nhà vua, nên chẳng sợ ai. Đại Bồ-tát cũng vậy, dựa vào đại uy lực vua Nhất thiết trí Bồ-đề tâm nên chẳng sợ các nạn về tất cả cảnh giới ác, nghiệp chướng, triền cái trong nhân gian.
Thiện nam! Như có người, ở trong nước thì không sợ lửa đốt. Đại Bồ-tát cũng vậy, ở trong nước thiện căn Bồ-đề tâm thì không sợ lửa giải thoát trí của Thanh văn, Độc giác.
Thiện nam! Ví như có người, dựa vào tướng soái dũng mãnh nên không sợ kẻ thù. Đại Bồ-tát cũng vậy, dựa vào tướng trí dũng mãnh Bồ-đề tâm, nên không sợ kẻ thù hay ác hạnh.
Thiện nam! Như Đế Thích Thiên vương, cầm chày Kim cang đánh dẹp tất cả chúng A-tu-la. Đại Bồ-tát cũng vậy, cầm chày Kim cang trí Bồ-đề tâm, dẹp sạch chúng ma ngoại đạo A-tu-la.
Thiện nam! Ví như có người, uống thuốc Diên-linh tốt nhất, nên luôn được tráng kiện, không gầy mòn, ốm yếu, không bệnh, không già. Đại Bồ-tát cũng vậy, uống thuốc trí tối thắng của Bồ-đề tâm, nên hành hạnh Bồ-tát ở trong sinh tử vô số kiếp, tâm không mệt mỏi cũng không nhiễm chấp.
Thiện nam! Như có người, chế tạo thuốc nước, trước hết phải lấy nước tốt, trong sạch, tất cả mọi nơi đều dùng như nhau. Đại Bồ-tát cũng vậy, muốn tu tất cả hạnh nguyện Bồ-tát, trước tiên phải phát Bồ-đề tâm làm cho chúng sinh đều được thấm nhuần như nhau.
Thiện nam! Như có người, muốn bảo vệ thân thể, trước tiên cần bảo vệ mạng căn. Đại Bồ-tát cũng vậy, hộ trì chánh pháp chư Phật, trước tiên phải giữ gìn Bồ-đề tâm.
Thiện nam! Như có người, đã đoạn mạng căn, thì không thể chăm sĩc làm việc lợi ích cho cha mẹ và dòng họ. Đại Bồ-tát cũng vậy, xả bỏ mạng Nhất thiết trí Bồ-đề tâm, thì các công đức không được thành tựu, không thể làm lợi ích cho chúng sinh.
Thiện nam! Như biển cả thì các loại thuốc độc không thể hủy hoại được. Đại Bồ-tát cũng vậy, phát Bồ-đề tâm, ở trong biển Nhất
thiết trí, thì tất cả các độc của nghiệp phiền não và tâm Nhị thừa không thể hại được.
Thiện nam! Ví như ánh sáng các vì sao không chói che được ánh sáng mặt trời. Đại Bồ-tát cũng vậy, ánh sáng trí các vì sao Nhị thừa, công đức vô lậu; không che được ánh sáng mặt trời đại trí tuệ Bồ-đề tâm.
Thiện nam! Ví như con vua, vừa mới sinh ra, các quan đại thần kỳ cựu đều phải tôn trọng vì đó là dòng dõi chân chánh tăng thượng tự tại của vua. Ở trong Phật pháp, Đại Bồ-tát cũng vậy, từ lúc mới phát Bồ-đề tâm Nhất thiết trí, được sinh trong nhà Như Lai, làm con của Pháp vương; thì tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác đã tu phạm hạnh lâu năm đều phải tôn trọng, vì đó là dòng dõi đại Bi tăng thượng tự tại Bồ-đề tâm.
Thiện nam! Ví như con của vua, tuy còn thơ bé, nhưng tất cả đại thần đều phải kính lễ. Còn thái tử rất kính trọng họ nhưng không lễ bái, bởi vì thái tử là dòng dõi nhà vua. Đại Bồ-tát cũng vậy, tuy mới phát tâm tu hạnh Bồ-tát nhưng tất cả hàng Nhị thừa kỳ cựu tu phạm hạnh lâu năm, thấy vị này đều phải kính lễ. Bởi vì vị Bồ-tát này sẽ được pháp thù thắng.
Thiện nam! Ví như con của vua, tuy chưa được tinh thông các việc trong triều bằng đại thần hay các quan giúp việc; nhưng lại thuộc dòng dõi nhà vua đáng tôn quý, nên các quan đại thần không thể sánh bằng được. Đại Bồ-tát cũng vậy, tuy chưa được tự tại trong các nghiệp phiền não, nhưng đã phát Bồ-đề tâm, đầy đủ thánh chủng tánh Như Lai; nên hàng A-la-hán, Bích-chi-phật không thể sánh bằng được.
Thiện nam! Ví như bảo châu Ma-ni thanh tịnh, nhưng vì mắt lòa nên thấy thành bất tịnh. Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, vốn thanh tịnh, nhưng tất cả chúng sinh vì mắt lòa, vô trí, không tin nên cho là bất tịnh.
Thiện nam! Ví như có thuốc được gia trì chú nguyện thì ai thấy, nghe hoặc cùng ở thì đều được lành bệnh. Thuốc Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, làm bằng các thiện căn, phương tiện trí tuệ, đều là nguyện trí nên nếu có chúng sinh nào thấy, nghe, cùng ở theo đó ghi nhớ, đều được lành bệnh phiền não.
Thiện nam! Như có người uống nước cam lồ thì thân được khỏe mạnh, không thay đổi, không bị hoại. Đại Bồ-tát cũng vậy, thường giữ gìn cam lồ Bồ-đề tâm, thì thân trí nguyện rốt ráo không hoại.
Thiện nam! Ví như có người mặc áo bằng bộ lông con thiên nga, thì sẽ không bị dính nước bùn. Đại Bồ-tát cũng vậy, có áo lông thiên nga Bồ-đề tâm thanh tịnh, thì không bị nhiễm chấp trong các nghiệp phiền não, sinh tử.
Thiện nam! Như dùng dây buộc các cây tre lại với nhau làm thành chiếc bè, thì sẽ tự tại dạo chơi trong dòng sông. Đại Bồ-tát cũng vậy, dùng dây trí đại nguyện Bồ-đề tâm, thâu nhiếp các hạnh, không cho phân tán, thì sẽ được tự tại dạo chơi trong dòng pháp chảy xiết, tùy thuận nhập vào biển Nhất thiết trí.
Thiện nam! Ví như có người gỗ, tuy đầy đủ các bộ phận của thân thể; nhưng không có các cơ quan và chốt máy thì không thể hoạt động được. Đại Bồ-tát cũng vậy, bỏ Bồ-đề tâm, các hạnh sẽ phân tán thì không thể thành tựu Phật pháp.
Thiện nam! Như Chuyển luân vương đốt trầm hương báu là Tượng Tạng, thì sẽ có bốn loại binh bay lên không trung. Cũng vậy, khi Đại Bồ-tát phát tâm hương Bồ-đề, thì các thiện căn ra khỏi ba cõi và hành trí Như Lai biến khắp vô tận hư không pháp giới.
Thiện nam! Như chất Kim cang chỉ sản xuất từ mỏ vàng hoặc mỏ Kim cang chứ không thể sản xuất từ các mỏ khác được. Kim cang Bồ-đề tâm của Bồ-tát cũng vậy, chỉ được sinh ra từ Kim cang đại Bi cứu hộ chúng sinh và Kim cang năng quán sát cảnh giới Nhất thiết trí; chứ không phải được sinh ra từ thiện căn khác chúng sinh. Thiện nam! Như có loại cây tên là vô căn nó không có rễ nên chẳng dựa vào đâu, mà nhánh, lá, hoa, trái đều sum suê. Cây Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy tánh của Nhất thiết trí không có chỗ nương mà vẫn sinh trưởng nhánh, lá, hoa trái, phước đức, trí tuệ, thần thông, đại nguyện; làm lợi ích thế gian che khắp cho tất cả.
Thiện nam! Ví như báu Kim cang, chỉ đựng được ở trong chậu làm bằng vàng bạc; ngoài ra các chậu sành xấu hoặc sứt mẻ không thể đựng được. Cũng vậy, vật báu Kim cang trí Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát chỉ đựng trong vật báu thâm tâm Bồ-tát. Ngoài ra, những vật
đựng của hàng chúng sinh thấp kém, tham lam, bạc phước, keo kiệt, ganh tî, pháp giới, sân hận, lười biếng, vọng niệm, vô trí, thoái thất, tán loạn thì không thể chứa đựng được.
Thiện nam! Ví như Kim cang soi thủng các vật báu khác. Kim cang Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, nó xuyên suốt các pháp bảo.
Thiện nam! Như Kim cang có thể làm hoại tất cả núi báu kiên cố. Kim cang Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, đều hay phá vỡ được các núi tà kiến.
Thiện nam! Ví như Kim cang, tuy đã bể, nhưng các vật báu khác vẫn không sánh bằng. Báu Nhất thiết trí phát Bồ-đề tâm của Bồ-tát cũng vậy, tuy còn yếu kém nên có chút thiếu sót, nhưng vẫn hơn tất cả công đức của hàng Nhị thừa.
Thiện nam! Ví như Kim cang, tuy có sứt mẻ, nhưng vẫn trừ được nghèo khổ. Báu Nhất thiết trí phát Bồ-đề tâm của Bồ-tát cũng vậy, tuy các giới hạnh phần nhiều thiếu sót nhưng vẫn xa lìa được sinh tử.
Thiện nam! Ví như một ít Kim cang cũng có thể hủy hoại được các vật. Cũng vậy, một niệm phát Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát phá được vô minh, phiền não.
Thiện nam! Ví như Kim cang, thì hàng phàm phu thấp kém làm sao có được. Đại Bồ-tát cũng vậy, báu Kim cang Nhất thiết trí Bồ-đề tâm làm sao phàm phu Nhị thừa tâm trí kém cỏi có được.
Thiện nam! Như Kim cang, nếu người không biết rành về nó thì không biết được năng lực, không sử dụng được nó. Cũng vậy, hàng phàm phu, tâm trí thấp kém, vô trí, độn căn, thì không thể nào hiểu được công năng, tác dụng về Kim cang Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát.
Thiện nam! Ví như Kim cang thì không gì, có khả năng làm tiêu diệt được. Cũng vậy, tất cả các pháp không thể hủy hoại được Kim cang Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát.
Thiện nam! Như chày Kim cang các lực sĩ không thể cầm nổi, chỉ trừ oai lực của đại Na-la-diên. Cũng vậy, chày Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát thì hàng Nhị thừa có năng lực lớn không thể cầm được; chỉ trừ Bồ-tát có thiện lực kiên cố, nhân duyên rộng lớn mới cầm được.
Thiện nam! Ví như Kim cang, nó làm hoại các vật rất dễ dàng
mà thể tánh của nó không hề giảm bớt; còn các vật khác thì không thể hoại được Kim cang. Cũng vậy, trong vô số kiếp ở khắp ba đời; Đại Bồ-tát dùng Bồ-đề tâm, giáo hóa chúng sinh, tu hành khổ hạnh. Tất cả những việc ở thế gian, Thanh văn, Độc giác không làm được, Bồ-tát đều làm được mà đại tâm Kim cang Nhất thiết trí, luôn kiên cố không hề giảm sút, không sinh mệt mỏi, không có trở ngại.
Thiện nam! Ví như Kim cang, chỉ có đất Kim cang mới giữ gìn được, còn những chỗ đất khác không thể giữ chịu được. Cũng vậy, tâm Bồ-đề của Đại Bồ-tát chỉ có được ở nơi hướng về đạo Nhất thiết trí, ở hàng Đại Bồ-tát trí lực kiên cố; còn Thanh văn, Độc giác tuy có hạnh nguyện nhưng không giữ chịu được.
Thiện nam! Như chậu Kim cang không sứt mẻ, thì dùng đựng đầy nước, nước không hao mất và không chảy rịn. Cũng vậy, chậu báu Kim cang Bồ-đề tâm của Bồ-tát, thể tánh vô lậu, hồi hướng kiên cố, dùng đựng nước thiện căn thì nước không bao giờ hư mất.
Thiện nam! Ví như Kim cang luôn giữ gìn đại địa, không cho đất sụp đổ và tan rã. Cũng vậy, Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát có năng lực giữ gìn các hạnh nguyện của Bồ-tát, không cho đọa lạc vào Tam giới.
Thiện nam! Như Kim cang, ở lâu trong nước, nhưng không bị tan rã, không bị hư hoại. Cũng vậy, trong vô số kiếp, Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát, ở trong nghiệp phiền não sinh tử, nhưng không bị hư hoại, không bị thay đổi.
Thiện nam! Ví như lửa lớn, không thể đốt cháy hay làm nóng Kim cang. Cũng vậy, các lửa sinh tử phiền não không thể đốt cháy, làm nóng Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát.
Thiện nam! Ví như tất cả các Đức Phật trong thế giới này, lúc sắp thành Chánh giác, ngồi ở đạo tràng, nhiếp phục bốn ma, chứng Nhất thiết trí; thì chỉ có tòa Kim cang mới có thể giữ vững được. Còn các tòa khác không có khả năng này. Cũng vậy, tòa Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát, có năng lực giữ gìn các hạnh nguyện của Bồ-tát, các môn Ba-la-mật, thành tựu các nhẫn, nhập vào các địa, đầy đủ căn lành, đủ các hồi hướng, cầu Phật thọ ký, tu tập tăng trưởng Bồ-tát đạo, gần gũi cúng dường chư Như Lai, thấm nhuần và thọ trì mưa pháp, nhanh chóng tăng trưởng đại Bi kiên cố, thành tựu các trí nguyện; cho đến
thành Chánh giác thì chỉ có trí Kim cang mới có công năng này. Còn các thiện căn khác không thể đạt được.
Thiện nam! Như Chuyển luân vương dạo chơi trong bốn châu thiên hạ, luân báu dẫn đường trong bảy báu. Đại Bồ-tát cũng vậy, báu Bồ-đề tâm, đem lợi ích cho tất cả chuíng sinh là xe pháp dẫn đường đi trước.
Thiện nam! Như ở thế gian trong các binh khí để diệt kẻ thù, thì cung tên là hơn hết. Đại Bồ-tát cũng vậy, trong các pháp trợ đạo của Đại Bồ-tát để diệt trừ oán thù phiền não sinh tử thì tâm Bồ-đề là hơn hết.
Thiện nam! Ví như các loài hoa sinh trong nước, thì hoa Ưu-bát-la là hơn hết. Các loài hoa sinh ở trên đất cao thì hoa Chiêm-bác-ca là hơn hết. Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, thể Nhất thiết trí là hoa Ưu-bát-la, tâm đại Từ bi là hoa Chiêm-bác-ca; nó là thứ nhất, nó có khả năng diệt trừ nghệp phiền não của chúng sinh.
Thiện nam! Ví như các phương tiện chuyên chở, thuyền là hơn hết, đi lại nhanh chóng, làm cho thân thể bình an, đưa người vượt qua biển cả đến bờ bên kia. Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát cũng vậy, hơn hết trong hàng Nhị thừa là đại Bồ-đề tâm, nó độ chúng sinh mau chóng được an lạc, đến bờ bên kia.
Thiện nam! Như các loại nước trong thế gian, nước mưa là hơn hết. Cũng vậy, trong các nước Tam-muội, Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát là hơn hết. Bồ-đề tâm có khả năng sinh nước cam lồ, thiền định, giải thoát.
Thiện nam! Như trong các hạt muối, muối Tiên-đà-ba là hơn hết. Nó có khả năng trị các bệnh và làm sáng mắt. Cũng vậy, trong tám vạn bốn ngàn pháp môn, Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát là hơn hết. Dùng Bồ-đề tâm diệt trừ được bệnh nặng hoặc nghiệp, phát sinh trí tuệ sáng suốt.
Thiện nam! Như trong các loại sữa, sữa bò là hơn hết. Nó có khả năng trị bệnh và làm người được sống lâu. Cũng vậy, ở trong vị nước cam lồ, chánh pháp Bồ-đề tâm của Đại Bồ-tát là hơn hết. Bồ-đề tâm diệt trừ bệnh phiền não của chúng sinh làm tăng trưởng tuệ mạng Bồ-tát.
Thiện nam! Tâm Bồ-đề như vậy đó, Bồ-đề tâm thành tựu vô lượng, vô biên cho đến không thể nói, không thể nói công đức thù thắng đầy đủ tròn đầy. Chúng sinh nào phát tâm Vô thượng Bồ-đề thì được pháp viên mãn thù thắng đầy đủ công đức như vậy. Thiện nam! Ông đã được thiện lợi, được thiện danh xưng. Ông đã phát tâm Vô thượng Bồ-đề, đã cầu hạnh Bồ-tát; như vậy là ông đã đạt được công đức lớn khó ai làm được, gom lại được.
Nguồn: Nguồn: Pháp Bảo — kho kinh sách điện tử của Trung tâm biên, phiên dịch tài liệu Phật giáo Quốc tế, Ban Phật giáo Quốc tế, Giáo hội Phật giáo Việt Nam (vbeta.vn · api.phapbao.org), đọc về ngày 3–4/9/2026. Đại đức Thích Vạn Lợi, Thư kí phụ trách kinh sách điện tử. Bản quyền bản dịch, bản in và số trang thuộc về các dịch giả, tác giả và nhà xuất bản đứng tên trong từng cuốn. Gói này phát hành trên GitHub cho người dùng app, để nghiên cứu và đối chiếu, không nhằm mục đích thương mại. Ai muốn gỡ tác phẩm của mình khỏi gói xin báo, sẽ gỡ ngay.
