Đại Tập 41 · Bộ Hoa Nghiêm VI · Số 293 (Q.25–40) & Số 294–309

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 25 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 25)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 25

PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 25)

Bấy giờ, Thần chủ về đêm bảo Đồng tử Thiện Tài:

–Thiện nam! Như lời ông hỏi, từ lúc phát tâm Bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát đến nay được bao lâu. Với ý nghĩa ấy, ta sẽ nương nơi lực của Phật nói cho ông rõ.

Này thiện nam! Trí tuệ của Bồ-tát thanh tịnh viên mãn, xa lìa tất cả cảnh giới phân biệt; không thể lấy dài ngắn, nhơ sạch, rộng hẹp, nhiều ít, trong vọng tưởng sinh tử ở các kiếp như vậy mà hiển bày phân biệt để khai ngộ chúng sinh. Vì sao? Vì xe trí tuệ của Bồ-tát tánh vốn thanh tịnh, lìa tất cả lưới phân biệt, vượt tất cả núi chướng ngại, tùy theo chỗ ứng hóa mà chiếu khắp.

Này thiện nam! Ví như thể quay vòng của mặt trời không có ngày và đêm. Khi mặt trời xuất hiện gọi là ngày, khi không còn mặt trời gọi là đêm. Trí luân của Bồ-tát cũng như vậy, không có phân biệt, cũng không có ba đời. Sức oai đức trí luân của Bồ-tát chỉ tùy theo thế gian cho nên không có sai khác mà trong đó kiến lập sai khác là để giáo hóa chúng sinh; nên mới nói trí tuệ đó trụ kiếp trước, kiếp sau, sạch nhơ, nhiều ít.

Này thiện nam! Ví như mặt trời trụ trên không của cõi Diêm-phù-đề; thì bóng của nó đều được phản chiếu trong tất cả vật báu sáng; cho đến sông biển, ao hồ, các đồ vật, nước trong. Tất cả chúng sinh mắt đều thấy, nhưng mặt trời kia không đi vào đến vật ấy. Cũng vậy, trí tuệ của Bồ-tát thanh tịnh, tròn đầy, như mặt trời xuất hiện trong biển hữu, trụ nơi pháp báu của Phật, vắng lặng như

hư không, không có chỗ nương tựa; chỉ vì hóa độ chúng sinh ở trong các nẻo, tùy theo loại mà thọ sinh; nhưng thật ra không có sinh tử, cũng không có nhiễm chấp, không có kiếp dài, ngắn và các vọng tưởng phân biệt! Vì sao? Vì Bồ-tát rốt ráo lìa tâm tưởng, thấy tất cả điên đảo; thấy được chân thật vắng lặng; thấy thật tánh của các pháp; biết các cảnh giới thế gian là như mộng, như huyễn, không nhân, không ngã; nên dùng sức đại Bi, đại nguyện, phóng hào quang rộng lớn, viên mãn, không nhơ, hiện trước chúng sinh để giáo hóa điều phục họ.

Thiện nam! Ví như vị thuyền trưởng, thường lái thuyền lớn ở giữa dòng sông, không nương bờ này, không mắc bờ kia, cũng không trụ ở giữa dòng mà phải chở chúng sinh không có dừng nghỉ. Đại Bồ-tát cũng lại như vậy; dùng thuyền Ba-la-mật, lái trong dòng sinh tử, không trốn sinh tử, không chấp lấy Niết-bàn, cũng không trụ ở giữa dòng, mà phải đưa chúng sinh đến bờ bên kia, không có dừng nghỉ. Tuy ở trong vô lượng, vô biên số kiếp, chuyên cần tinh tấn, tu hạnh Bồ-tát giáo hóa chúng sinh, nhưng chưa từng phân biệt kiếp số dài ngắn.

Này thiện nam! Ví như hư không, rộng lớn bao trùm tất cả thế giới, ở trong đó có thành hoại nhưng không phân biệt: Tánh vốn thanh tịnh, không nhiễm, không loạn, không ngại, không chán, chẳng dài, chẳng ngắn; cho tận kiếp vị lai cũng vẫn bao trùm tất cả cõi. Đại Bồ-tát cũng lại như vậy, lấy tâm thâm sâu rộng lớn, bình đẳng như cõi hư không, khởi gió đại nguyện cứu hộ các chúng sinh, làm cho họ xa lìa đường ác, sinh vào các đường thiện, làm cho họ an trụ đất Nhất thiết trí, diệt các khổ sinh tử phiền não trói buộc mà tâm không có sự buồn vui, chán mỏi.

Này thiện nam! Ví như người huyễn hóa; tuy cũng đầy đủ tất cả sắc thân, các chi thể tròn đầy, nhưng không có hơi thở ra vào cũng không có mười việc nơi sinh tử như lạnh nóng, đói khát, vui buồn. Đại Bồ-tát cũng như vậy, dùng trí như huyễn nơi Pháp thân bình đẳng, hiện ra các sắc tướng, ở các nẻo, trụ nơi vô lượng kiếp để giáo hóa chúng sinh, ở trong tất cả cảnh giới sinh tử, cũng không có mười việc. Đó là không vui, không chán, không yêu, không giận, không khổ,

không vui, không lấy, không bỏ, không an, không sợ.

Này thiện nam! Trí tuệ của Bồ-tát, tuy là sâu xa khó lường như vậy; nhưng ta sẽ nhờ vào sức oai thần của Phật, giải nói cho ông. Làm cho các Bồ-tát ở đời vị lai có đầy đủ nhiều nguyện rộng lớn, thành tựu tăng trưởng đủ các lực dụng.

Này thiện nam! Về thời xa xưa, vượt quá số kiếp của biển thế giới, nhiều như vi trần, có thế giới tên là Bảo quang minh, kiếp tên là Diệu quang, trong kiếp đó, có một vạn Đức Phật xuất hiện ở đời. Đức Phật xuất hiện đầu tiên hiệu là Pháp Luân Đại Thanh Hư Không Vân Đăng Vương, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, mười hiệu đầy đủ. Trong bốn thiên hạ của cõi Diêm-phù-đề, có một kinh đô của vua, tên là Nhất thiết ái lạc bảo trang nghiêm. Cách Đông thành không xa, có một rừng cây lớn tên là Diệu quang, ở trong rừng ấy, có một cội Bồ-đề tên là Bảo câu-tô-ma hoa vân, ở nơi cội Bồ-đề, có tòa Sư tử tên là Tỳ-lô-giá-na ma-ni vương liên hoa tạng.

Bấy giờ, Đức Như Lai kia ngồi ở tòa Sư tử này mà thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đủ một trăm năm ngồi ở đạo tràng Bồ-đề giác ngộ tối thắng ấy vì các Bồ-tát, chư Thiên, người đời và những người ở Diêm-phù-đề đã trồng căn lành ở đời trước thành thục, mà diễn nói chánh pháp.

Lúc đó, đức vua tên là Thắng Quang; thời ấy, loài người sống thọ một vạn tuổi; trong nước có nhiều sự giết hại, trộm cắp, dâm dật, nói dối, nói thêu dệt, ly gián, thô ác, tham lam, sân si, tà kiến, bất hiếu cha mẹ, không kính Sa-môn, Bà-la-môn… các việc ác như vậy tăng trưởng mạnh mẽ. Quốc vương muốn điều phục các việc ác kia của chúng sinh, làm cho họ tu mười điều thiện thành tựu rộng lớn; nên xây dựng nhà tù giam cầm, gông cùm, vô lượng chúng sinh ở trong đó chịu nhiều cực khổ.

Vua có thái tử tên là Năng Thắng Tánh, đoan nghiêm tươi đẹp, người thấy đều vui, thanh tịnh tối thắng, sắc đẹp tròn đầy, đủ hai mươi tám tướng của bậc Đại nhân. Thái tử ở trong cung có các thể nữ vây quanh, bỗng nghe từ nơi xa, trong tù ngục, có tiếng kêu đau đớn, trong tâm thương xót, nên từ cung điện đi đến nhà lao. Thái tử thấy các tội nhân bị gông cùm, xiềng xích, trói buộc với nhau, nhốt ở nơi tối tăm,

hoặc bị lửa đốt, hoặc bị khói đen, hoặc bị đánh đập, hoặc bị cắt xương đầu gối, thân hình trần truồng, tóc tai rối bù, hình dáng gầy ốm đói khát, xương gân nổi lên, kêu than thống khổ. Thái tử thấy vậy, sinh tâm thương xót, nên phát tâm lợi ích cứu giúp. Ngài dùng tiếng không sợ, để nói lời an ủi: “Các ngươi chớ buồn rầu, các ngươi đừng sợ hãi. Ta sẽ làm cho các ngươi đều được thoát khỏi”. Thái tử nói rồi, liền đi đến chỗ đức vua thưa:

–Thưa phụ vương! Tội nhân trong ngục, đang chịu khổ đau, cúi mong phụ vương rộng tâm tha thứ, để cho họ khỏi bị sợ sệt.

Vua liền triệu tập năm trăm đại thần và hỏi:

–Việc này thế nào?

Các đại thần tâu:

–Các người tội kia trộm cắp tài vật của quan, âm mưu chiếm đoạt ngôi vua, lén vào trong cung cấm trộm cắp, tội nên phanh thây không thể tha thứ được, không nên tha vì làm thế sẽ loạn phép nước; người nào thương cứu thì cũng sẽ phải chết.

Thái tử nghe những lời nói đó, trong tâm buồn bã thống thiết, nói với đại thần:

–Theo lời các vị đã nói thì nên thả tội nhân, còn các việc khổ, ta sẽ chịu thay, tùy theo tội họ làm mà đem hình phạt trị ta. Ta vì tất cả chúng sinh bị khổ não trói buộc muốn được giải thoát nên dù có tan thân mất mạng, cũng không luyến tiếc, chỉ cần làm cho tội nhân được thả ra. Vì sao? Nếu ta không cứu các chúng sinh này, làm cho họ giải thoát thì làm sao có thể cứu chúng sinh bị khổ trong lao ngục ba cõi và tất cả chúng sinh đang ở trong ba cõi bị các tham ái trói buộc, bị vào trong các rừng rậm tối tăm, bị ngu si che lấp, bần cùng không có công đức, bị đọa vào các đường ác, thân hình xấu xí, các căn buông lung, tâm luôn mê hoặc, không cầu đạo xuất thế, mất ánh sáng trí tuệ, ưa đắm ba cõi, đoạn các phước đức, diệt các trí tuệ. Đủ tất cả phiền não làm loạn trược thân tâm, chịu khổ trong lao ngục, mắc vào lưới ma, sinh, già, bệnh, chết, ưu bi làm hại… thường bị các khổ như vậy bức bách; ta sẽ làm sao khiến cho họ được giải thoát. Thế nên, ta xả bỏ tất cả của báu, quyến thuộc, vợ con, cho đến thân mạng để cứu giúp chúng sinh, làm cho các ngục tù được hết khổ.

Các đại thần nghe nói, cùng nhau đi đến chỗ vua, đều vung tay lớn tiếng tâu:

–Đại vương nên biết! Như ý của thái tử là hủy hoại phép nước, tai vạ đến vạn người. Nếu vua thương mến, không mau hạch tội thì ngôi báu của vua cũng không bền vững.

Vua nghe nói những lời như vậy, phừng phừng nổi giận, ra lệnh giết thái tử và các tội nhân trong tù. Hoàng hậu nghe tin, buồn rầu than khóc, hủy hoại hình sắc, vứt bỏ áo quần, thân đầy bụi đất cùng với ngàn thể nữ và các quyến thuộc, đi thẳng đến chỗ vua, lăn mình xuống đất, đảnh lễ, cùng thưa với vua:

–Cúi mong Đại vương thương xót mà tha thứ ban cho thái tử một chút sống thừa.

Vua liền đổi ý, nói với thái tử:

–Các tội nhân trong ngục tù này tội rất khó tha thứ nên ta bảo con, chớ có cứu họ. Nếu con cứu họ thì ta sẽ giết.

Lúc bấy giờ, thái tử vì muốn khai mở sự phát tâm rộng lớn, vì muốn chuyên cầu Nhất thiết trí, vì muốn lợi ích cho các chúng sinh, vì muốn dùng đại Bi cứu giúp khắp tất cả, nên tâm vững chắc, không khiếp sợ thoái lui, lại thưa với nhà vua:

–Xin phụ vương tha thứ tội cho họ, chính thân con sẽ chịu giết.

Vua nói:

–Tùy ý ngươi.

Bấy giờ, hoàng hậu đã thấy thái tử quyết định thương xót, cứu giúp các tội nhân. Thưa với nhà vua:

–Cúi mong Đại vương cho thái tử nửa tháng, để làm việc bố thí, tùy ý tu phước, rồi sau đó sẽ giết. Vua liền đồng ý.

Hoàng hậu cùng phi tần quyến thuộc, xin được vua hứa cho rồi, vui buồn lẫn lộn, không tự kềm chế được.

Khi đó, ở phía Bắc thành, có một khu vườn lớn, tên là Nhật quang, nơi đó xưa từng là chỗ đạo tràng bố thí của các Tiên. Thái tử đến đó, lập hội thí lớn. Có ai cần ăn thì cho ăn, cần áo thì cho áo; cho đến xe cộ, vòng hoa, anh lạc, hương bột, hương xoa, cờ phướn, lọng báu ngoài ra còn nhiều thứ báu dùng để trang nghiêm, tùy theo chỗ

cầu mà chu cấp đủ. Qua nửa tháng, vào ngày cuối cùng, vua và quần thần cùng hoàng hậu, phi tần, thể nữ, trưởng giả, cư sĩ, mọi người trong thành ấp và các ngoại đạo đều đến nhóm họp ở hội.

Bấy giờ, Đức Như Lai Pháp Luân Đại Thanh Hư Không Vân Đăng Vương, biết đã đến lúc cần điều phục chúng sinh, liền cùng với đại chúng đi đến đạo tràng bố thí này; đó là các vua trời vây quanh; vua rồng cúng dường; vua Dạ-xoa giúp đỡ; vua Càn-thát-bà khen ngợi; vua A-tu-la cúi mình đảnh lễ; vua Ca-lâu-la dùng tâm thanh tịnh, rải các hoa báu; vua Khẩn-na-la hoan hỷ ái kính, ca vịnh khuyến thỉnh, vua Ma-hầu-la-già nhất tâm quán sát chiêm ngưỡng tôn nhan, cùng với đông đủ chúng này vào trong hội thí lớn này.

Lúc ấy, thái tử và các đại chúng, từ xa đã trông thấy Như Lai, tướng đẹp trang nghiêm; các căn vắng lặng, như voi được điều thuận, tâm không cấu trược như ao trong sạch; oai đức tự tại như đại Long vương; hiện đại thần thông hiển bày đại tự tại; có rất nhiều tướng đẹp trang nghiêm ở thân. Đức Như Lai phóng ra hào quang lớn, chiếu khắp thế giới, tất cả lỗ chân lông đều xuất ra áng mây thơm, chấn động mười phương, vô lượng cõi Phật, cùng lúc xuất hiện nhiều mây trang nghiêm làm mưa khắp tất cả những đồ dùng xinh đẹp. Phật dùng sức công đức oai thần của ngài làm cho tất cả chúng sinh thấy được thì tâm đều thanh tịnh, tăng trưởng hoan hỷ, tiêu diệt hết phiền não.

Thái tử và các đại chúng đã thấy đủ các oai lực của Như Lai, nên tâm ý thanh tịnh, vui mừng hớn hở vô lượng. Thái tử liền ở trước Phật, năm vóc gieo sát đất đảnh lễ nơi chân Phật, rồi đem đặt giường ngồi thanh tịnh tối thắng, chắp tay cung kính, bạch Phật:

–Kính lễ Thế Tôn! Kính lễ Bậc Thiện Thệ! Cúi mong thương xót nhận lời, ngồi tòa này cho chúng con.

Nhờ thần lực của Phật, chư Thiên trời Tịnh cư liền biến tòa này thành tòa Sư tử Hương ma-ni bảo liên hoa tạng. Phật ngồi trên tòa đó và chúng Bồ-tát tề tựu vây khắp xung quanh tòa làm quyến thuộc để trang nghiêm. Khi đó, trong hội kia, tất cả chúng sinh nhờ thấy được Như Lai, các khổ hoạn đều tiêu diệt, các cấu, chướng, hoặc đều được trừ, thân thể thanh tịnh, có thể nhận lãnh Thánh pháp.

Bấy giờ, Thái tử Năng Thắng Tánh, thấy tất cả trời người kia,

chủ đời, quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ, cho đến các đồng nam, đồng nữ, các ngoại đạo đã nhóm tập ở chúng hội. Thái tử quán sát khắp cả rồi trịch áo, bày vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay cung kính, nhất tâm chiêm ngưỡng, rồi dùng kệ tán thán:

Thích Phạm, tám Bộ, Tiên năm thông

Vô số biện tài cùng khen Phật

Với con sức nhỏ nay khen theo

Như ong nương theo cánh chim lớn,

Sắc tướng vàng rực mắt sen xanh

Tiêu hết quân ma, trừ lỗi lầm

Oai nghi nghiêm tịnh, đức đầy đủ

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Trụ chân tịch lạc tận vô minh

Năng trừ năm dục, đoạn nhân tà

Cắt đứt lưới ái, lợi chúng sinh

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Thiên tử xuất hiện như mặt trời

Chỉ con đường sáng cho thế gian

Đủ các loạn, hoặc che khuất tâm

Mặt trời Phật chiếu sáng tất cả,

Ma vương tự tại ở núi tuyết

Rồng vì anh lạc, mặc da thú

Vẫn bị nữ sắc làm hôn mê

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Thiên tử mặt trăng rạng thế gian

Hư không thanh tịnh sao trang sức

Nhiều thứ hoặc, loạn che tâm tánh

Trăng Phật chiếu khắp ta và người,

Thần Na-la-diên mắt sen xanh

Trừ diệt Tu-la hay biến hóa

Hôn mê say đắm đem cất giữ

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Đế Thích tay cầm chày Kim cang

Oai đức phá tan A-tu-la

Tâm hôn mê thường vì nữ sắc

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Vua trời Tam thập tam sức tài

Oai thế phá tan quân Tu-la

Do tên hôn dục bắn vào tâm

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Tiên Tê Ngưu Bà Tẩu Nghị Lâu

Sức năm thần thông không chế ngự

Tham dục ngu si tâm mê say

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Thắng Luận, Số Luận, các ý Tiên

Tất cả ngoại đạo cũng cùng tông

Lưới si trói buộc vào bùn dục

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Nói bốn Vi-đà lập thế giới

Tám mặt, bốn tay trời thắng thân

Bị nhiều vô minh thường hôn mê

Mười Trí lực sáng thường chiếu khắp.

Trời tà ái dục không xấu hổ

Na-diên ưa giết tâm không thẹn

Quỷ mẫu ăn máu hại trâu dê

Rượu Tần-na ngọt thường say sưa,

Chỉ có Đức Như Lai luôn ở đời

Mắt trí chiếu sáng như mặt trời

Chúng sinh si ám che tâm tánh

Không thấy Thiện Thệ nên chìm đắm,

Con với Thiện Thệ chẳng thân thuộc

Đối với ngoại đạo cũng chẳng oán

Ngoại đạo chẳng chiếm tài vật con

Như Lai cũng không cho châu báu,

Thế Tôn chỉ dùng lời thanh tịnh

Quyết định lợi ích không oán thân

Trừ sạch nhơ bẩn rõ nguồn tâm

Nên con quy y bậc Vô đẳng,

Đến tận vị lai tất cả kiếp

Lợi lạc tất cả các chúng sinh

Cứu khổ ban vui lòng không mỏi

Con nay đảnh lễ Đấng Từ Bi,

Chiêm ngưỡng Như Lai như trăng sáng

Hoặc khởi tin sâu, hoặc sinh nghi

Hoặc kính, hoặc kiêu, hoặc lo buồn

Rốt ráo đều bằng quả giải thoát,

Phật mở mắt sen xanh rộng lớn

Tướng đẹp trang nghiêm thân công đức

Trời người cùng khen không thể lường

Ví như vạn dòng chảy về biển,

Con dùng lưỡi tỏ ít lời khen

Mong được sinh ra chút căn lành

Cho khắp pháp giới các chúng sinh

Nguyện chứng Pháp thân thành Chánh giác.

Khi ấy, Đức Như Lai Pháp Luân Đại Thanh Hư Không Vân Đăng Vương biết thái tử và tất cả các chúng sinh trong chúng hội, đã nhận lãnh Thánh giáo, nên dùng âm thanh viên mãn giảng nói kinh tên Phổ Chiếu Viên Mãn, nhân đó, làm cho các chúng sinh đều hiểu tùy theo chủng loại của mình.

Lúc này, trong chúng hội có tám mươi na-do-tha chúng sinh, đã xa lìa trần cấu, đối với các pháp được pháp nhãn thanh tịnh, có vô lượng Na-do-tha chúng sinh, được địa vị Vô học, có mười ngàn chúng sinh ở nơi đạo Đại thừa vào nơi hạnh của ngài Phổ Hiền, thành tựu đầy đủ đại nguyện. Khi đó, chúng sinh khắp mười phương trăm cõi Phật nhiều như vi trần, ở trong Đại thừa, tâm được điều phục. Tất cả chúng sinh, trong vô lượng thế giới và rất nhiều cõi Phật, được ra khỏi đường ác. Lại có quá toán số vô lượng chúng sinh được sinh lên trời. Ngay lúc ấy, Thái tử Năng Thắng Tánh cũng được pháp môn giải thoát Bồ-tát giáo hóa khắp chúng sinh làm cho sinh thiện căn.

Này thiện nam! Thái tử lúc ấy, đâu phải ai khác chính là thân ta vậy. Khi xưa, ta nhờ phát tâm Từ bi, xả bỏ thân mạng, tài vật và tất cả quyến thuộc; làm cho nhân gian được an lạc và sống lâu; cứu

tất cả chúng sinh chịu khổ trói buộc trong ngục tù kia, làm cho họ được giải thoát; mở cửa bố thí lớn tâm không chướng ngại; cúng dường chư Phật, phát sinh hoan hỷ, phát tâm Bồ-đề; nên được giải thoát này.

Này thiện nam! Lúc đó, ta chỉ vì tạo lợi ích cho chúng sinh, không đắm trong ba cõi, tâm không chỗ nương tựa, không cầu quả báo, không có sự hy vọng, không tham đắm vào những danh xưng ở thế gian, không muốn khen mình chê người, không luyến tiếc tất cả của cải quý báu ở thế gian, luôn thực hành bố thí, xa lìa tâm hữu tướng; ở nhiều cảnh giới của các thế gian, không có tham nhiễm, không có sợ sệt, chỉ có ưa thích cảnh giới của Như Lai, tâm Bồ-đề thanh tịnh, tâm đó vững chắc như Kim cang; thành tựu chúng sinh; dốc cầu không biếng trễ; dùng sức đại Bi diệt các khổ của chúng sinh; dùng năng lực của Như Lai khai mở nội tâm; quán sát các hạnh thanh tịnh của Bồ-tát, trang nghiêm đạo chủ yếu là xuất ly của Đại thừa, thường ưa quán sát pháp môn Nhất thiết trí, tu các khổ hạnh; nên được giải thoát này.

Này thiện nam! Ý ông thế nào? Khi xưa năm trăm đại thần của vua Thắng Quang, nói lời thô ác, muốn hại thân ta, đâu phải ai khác, nay chính là Đề-bà-đạt-đa cùng với năm trăm bè đảng Tỳ-kheo ác.

Các người đó, nhờ Phật giáo hóa, điều phục thành thục, đều đã thọ ký cho thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác ở đời vị lai, qua nhiều kiếp số vi trần như núi Tu-di, bấy giờ, có kiếp tên là Thiện quang minh, thế giới tên là Bảo quang, ở trong thế giới đó sẽ thành Phật. Năm trăm Đức Phật đó thứ lớp xuất hiện ở đời. Đức Phật ban đầu hiệu là Đại Bi, Đức Phật thứ hai hiệu là Nhiêu Ích Nhất Thiết Chúng Sinh Mãn Nguyệt Vương, Đức Phật thứ ba hiệu là Đại Bi Sư Tử, Đức Phật thứ tư hiệu là Lợi Ích Nhất Thiết Thế Gian, cho đến Đức Phật cuối cùng hiệu là Y Vương. Các Đức Phật kia; tuy đại Bi, bình đẳng nhưng vì cứu giúp các chúng sinh ở đủ các cõi nước nên công đức trang nghiêm, dòng họ cha mẹ, thọ sinh, đản sinh, tại gia, xuất gia, tu đạo Bồ-tát, đi đến đạo tràng hàng phục quân ma, thành Chánh đẳng giác, chuyển bánh xe chánh pháp, giảng nói kinh điển, ngôn ngữ âm thanh, hiển bày thần thông, hiện đại oai lực, chiếu sáng khắp

chúng hội, pháp trụ lâu dài và danh hiệu của Phật; mỗi mỗi đều sai khác.

Này thiện nam! Các tội nhân kia đã được ta cứu hộ, chính là ngàn Đức Phật trong hiền kiếp như Phật Câu-lưu-tôn.

Bấy giờ, trăm vạn a-tăng-kỳ các Đại Bồ-tát, thấy oai lực vô biên của Như Lai kia, nên phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nay ở mười phương tất cả thế giới đều thực hành hạnh Bồ-tát, đều tu tập tăng trưởng. Như vậy Bồ-tát là giáo hóa khắp chúng sinh làm cho họ phát sinh căn lành giải thoát.

Vua Thắng Quang khi xưa, nay là đại Luận sư Tát-già Ni-kiền Tử. Hoàng hậu, thể nữ, người trong cung và các quyến thuộc khi xưa, nay tức là sáu vạn đệ tử của Ni-kiền Tử. Họ cùng với thầy đến dựng cờ biện luận lớn, để cùng với Phật nghị luận, nhưng đều bị Phật chinh phục và được Phật thọ ký, cho thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Các người này, đều sẽ làm Phật, trải qua nhiều cõi Phật, trang nghiêm rất nhiều, kiếp số danh hiệu mỗi mỗi đều sai khác.

Này thiện nam! Ta khi xưa ở nơi cứu tội nhân kia, làm cho họ giải thoát rồi. Cha mẹ cho ta xa lìa đất nước, vợ con, tài vật và tất cả quyến thuộc, xuất gia học đạo ở nơi Đức Như Lai Pháp Luân Đại Thanh Hư Không Vân Đăng Vương, trong khoảng ngàn năm, tịnh tu phạm hạnh, liền được thành tựu trăm ức pháp môn Tam-muội, trăm ức pháp môn Đà-la-ni, trăm ức pháp môn Thần thông, trăm ức Đại pháp tạng của Bồ-tát, có thể sinh trăm ức pháp môn Tinh tấn để cầu Nhất thiết trí, tịnh trị trăm ức pháp môn An nhẫn, tăng trưởng trăm ức Tâm tư duy, thành tựu trăm ức Năng lực Bồ-tát, vào sâu trăm ức pháp môn Chủng trí của Bồ-tát, sinh ra trăm ức pháp môn Bát-nhã ba-la-mật, được trăm ức pháp môn Thập phương chư Phật hiện tiền, đủ trăm ức pháp môn Đại nguyện của Bồ-tát.

Thành tựu viên mãn các pháp môn như vậy rồi; ở trong mỗi niệm đều chiếu trăm ức cõi Phật nơi mười phương; ở trong mỗi niệm đều dạo trăm ức cõi Phật nơi mười phương; ở trong mỗi niệm, đều nhớ nghĩ trăm ức chư Phật ở kiếp quá khứ vị lai, trong tất cả thế giới nơi mười phương; ở trong mỗi niệm, đều có thể biết biển biến hóa lớn trăm ức chư Phật ở tất cả thế giới nơi mười phương, ở trong mỗi niệm

có thể thấy trăm ức cõi Phật trong mười phương, đều có các chúng sinh với nhiều chủng loại, tùy theo chỗ thọ nghiệp; khi sinh, khi chết, đường thiện, đường ác, sắc đẹp, sắc xấu, biết các chúng sinh nhiều tâm hạnh, nhiều dục lạc, nhiều tâm tánh, nhiều căn khí, nhiều nghiệp tập, nhiều tái sinh, nhiều sự tiếp tục, nhiều thành tựu thì có thể giúp đỡ để cho họ biết rõ hết.

Này thiện nam! Bấy giờ, sau khi qua đời, ta lại sinh ở trong cõi Diêm-phù-đề, làm vua Chuyển luân. Đức Như Lai Pháp Luân Đại Thanh Hư Không Vân Đăng Vương kia sau khi nhập Niết-bàn, ta liền được gặp Như Lai Hư Không Cao Thắng Cát Tường Vương; thừa sự cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm Đế Thích, tức ở đạo tràng này gặp Đức Phật Thích Phạm Chủ Tạng Vương, thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua trời Dạ-ma; ở cõi này, gặp Đức Phật Đại Địa Oai Đức Cát Tường Sơn, thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua trời Đâu-suất, ở cõi này gặp Đức Phật Pháp Luân Quang Minh Đại Thanh Vương, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua trời Diệu biến hóa; ở cõi này gặp Đức Phật Hư Không Trí Đăng Vương, thân cận cúng dường làm cho chúng sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua trời Tha hóa tự tại ở cõi này gặp Đức Phật Vô Năng Hoại Oai Lực Tràng Vương, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua A-tu-la; ở cõi này gặp Đức Phật Nhất Thiết Pháp Âm Vương, thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, ta làm vua trời Đại phạm; ở cõi này, gặp Đức Phật Phổ Hiện Biến Hóa Ảnh Tượng Pháp Âm Vương, thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ.

Này thiện nam! Trong kiếp Diệu quang, ở thế giới Bảo quang minh này; có một vạn Đức Phật xuất hiện ở đời. Ta đều thân cận, thừa sự, cung kính, cúng dường từng vị, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, lại có kiếp tên là Nhật quang; ở trong kiếp ấy, có mười vạn Đức Phật xuất hiện ở đời. Đức Phật ban đầu, hiệu là Diệu Tướng Hảo Cát Tường Sơn; lúc ấy, ta làm vua tên là Đại Tuệ, ở chỗ Như Lai đó, thừa sự cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời hiệu là Viên Mãn Kiên; ta làm cư sĩ, thân cận, cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời, hiệu là Vô Cấu Đồng Tử, ta làm Đại

thần, thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, có Phật ra đời, hiệu là Dũng Mãnh Trí; ta làm vua A-tu-la, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, có Phật ra đời hiệu là Diệu Quang; ta làm thần núi thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Tiếp đến, có Phật ra đời hiệu là Tu-di Tướng; ta làm thần cây, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời, hiệu là Ly Cấu Tý; ta làm Thương chủ thân cận cúng dường làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời hiệu là Sư Tử Du Bộ; ta làm thần giữ thành, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời, hiệu là Thiên Vương Bảo Kế; ta làm vua trời Tỳ-sa-môn, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời, hiệu là Pháp Cao Xưng; ta làm vua Càn-thát-bà thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Thứ đến, có Phật ra đời, hiệu là Phổ Quang Minh Quan; ta làm vua Cưu-bàn-trà, thân cận cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ.

Này thiện nam! Ở trong kiếp ấy, mười Đức Như Lai này làm thượng thủ. Cứ như vậy, thứ tự mười vạn Như Lai xuất hiện, ta đều cúng dường hết tất cả.

Này thiện nam! Trong thế giới này, tiếp đến lại có kiếp tên là Diệu liên hoa, có sáu mươi ức Như Lai xuất hiện ở đời. Ta thường ở nơi ấy, thọ sinh đủ các loại thân, với đủ các oai nghi khác nhau, đi đến chỗ của từng vị Phật kia, thân cận thừa sự, lấy đủ các vật cần dùng, cung kính cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ, giáo hóa cứu giúp vô lượng chúng sinh, làm cho họ thành thục tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Đối với từng Đức Phật kia, ta lại được rất nhiều loại pháp môn Tam-muội, đủ các loại pháp môn Đà-la-ni, nhiều pháp môn Thần thông, nhiều pháp môn Biện tài, nhiều pháp môn Nhất thiết trí, nhiều pháp môn Pháp minh, nhiều pháp môn Trí tuệ, chiếu đủ các biển trong mười phương, nhập vào đủ các biển cõi Phật, thấy nhiều biển chư Phật, hiển bày thâm sâu, kiến lập cùng khắp, thanh tịnh thành tựu, tăng trưởng rộng lớn. Như ở trong kiếp Diệu liên hoa này, ta đều thân cận cúng dường chư Phật như vậy làm cho sinh hoan hỷ; ở tất cả chỗ, tất cả biển thế giới số kiếp nhiều như vi trần, mà đã có Đức Như Lai xuất hiện ở đời thì ta đều thân cận, cúng dường, làm cho sinh hoan hỷ. Từng Đức Như Lai, diễn nói diệu pháp, ta đều lắng nghe, nghe rồi tin

nhận, giữ gìn không cho mất; rồi vì người khác mà rộng nói, giáo hóa thành thục tất cả chúng sinh cũng như vậy. Như vậy, việc ở chỗ các Đức Như Lai, giúp ta tu tập được pháp môn giải thoát này, lại được vô lượng phương tiện giải thoát.

Bấy giờ, chủ Thần chủ về đêm Thủ Hộ Nhất Thiết Chúng Sinh Đại Nguyện Tinh Tấn Lực Dũng Kiện Quang Minh, muốn nói lại nghĩa của pháp môn giải thoát này, liền vì Thiện Tài mà nói kệ rằng:

Ông phát tâm lớn làm mặt trời

Hỏi ta môn giải thoát khó nghĩ

Ta nhờ sức Phật vì ông nói

Ông nên nhất tâm hãy lắng nghe!

Khi xưa, vô biên kiếp rộng lớn

Qua các biển cõi số vi trần

Có cõi tên là Bảo quang minh

Trong đó có kiếp tên Diệu quang

Ở trong kiếp lớn Diệu quang đó

Một vạn Như Lai hiện ra đời

Ta đều thân cận mà cúng dường

Theo ngài tu tập giải thoát này

Thời đó có kinh đô: Hỷ nghiêm

Diện tích bằng phẳng đẹp vô cùng

Chúng sinh đủ nghiệp ở trong đó

Hoặc tâm thanh tịnh, hoặc làm ác

Khi ấy có vua tên Thắng Quang

Thường dùng chánh pháp trị chúng sinh

Thái tử tên là Năng Thắng Tánh

Hình dáng xinh đẹp đủ các tướng

Có vô lượng tội nhân bị trói

Phạm vào phép vua sẽ chịu

Thấy vậy thái tử rất thương xót

Tâu lên xin vua ân xá họ

Vua nhóm quần thần: Phải làm

Họ nói thái tử phạm phép nước

Những tội nhân kia đáng bị giết

Tại sao phải cứu cho họ sống!

Thời vua Thắng Quang bảo thái tử

Nếu cứu tội, thân con phải thay

Thái tử thương xót tình sâu xa

Thề cứu chúng sinh không thoái lui

Trong cung hoàng hậu, cùng thể nữ

Đều đến chỗ vua, thưa vua:

Xin cho thái tử trong nửa tháng

Bố thí chúng sinh làm công đức

Khi vua nghe rồi liền hứa cho

Lập hội thí lớn giúp nghèo thiếu

Tất cả chúng sinh đều tụ đến

Theo sự mong cầu đều được cấp

Như vậy, nửa tháng, ngày sắp hết

Thái tử được dẫn đến để giết

Đại chúng trăm ngàn vạn ức người

Cùng nhau đến xem đều kêu khóc

Phật biết chúng hội căn thành thục

Từ bi đến đó độ chúng sinh

Thị hiện thần biến trang nghiêm lớn

Làm mọi người thân cận cung kính

Phật dùng viên âm phương tiện nói

Đèn pháp chiếu khắp các kinh điển

Vô lượng chúng sinh ý: Điều phục

Đều mong thọ ký quả Bồ-đề

Thái tử nghe pháp sinh hoan hỷ

Phát khởi tâm Vô thượng Chánh giác

Thệ nguyện thừa sự các Như Lai

Vì khắp chúng sinh làm chỗ nương

Từ đây xuất gia nương theo Phật

Tu hành đạo Nhất thiết chủng trí

Bấy giờ, liền được giải thoát này

Đại Bi rộng lớn cứu chúng sinh

Ở trong chỗ ấy qua nhiều kiếp

Quán sát thật tánh của các pháp

Thường ở biển khổ cứu chúng sinh

Chuyên cần tu tập đạo Bồ-đề

Trong kiếp đã có chư Phật hiện

Thảy đều thờ phụng không bỏ sót

Dùng tâm thanh tịnh mà tin hiểu

Nghe nhận giữ gìn pháp đã nói

Tiếp đến, cõi Phật số rất nhiều

Vô lượng, vô biên các biển kiếp

Đã có chư Phật hiện ra đời

Cúng dường tất cả từng vị ấy.

Ta nhớ khi xưa làm thái tử

Thấy các chúng sinh bị nhốt tù

Thệ nguyện xả thân mà cứu họ

Nhân đó chứng được giải thoát này

Trải qua cõi Phật nhiều như bụi

Biển kiếp rộng lớn thường tu tập

Mỗi niệm khiến họ được tăng trưởng

Thành tựu vô biên phương tiện khéo

Tất cả Như Lai ở khắp nơi

Ta đều được gặp, được khai ngộ

Làm ta hiểu rõ giải thoát này

Và dùng rất nhiều sức phương tiện

Ta ở vô lượng ngàn ức kiếp

Học môn giải thoát khó nghĩ này

Biển pháp chư Phật không bờ bến

Vào mọi lúc ta đều uống khắp

Tất cả cõi có trong mười phương

Thân ta vào khắp không chướng ngại

Ba đời có rất nhiều tên nước

Mỗi niệm đều biết rõ hết cả

Ba đời có các biển chư Phật

Nhất nhất thấy rõ hết tất cả

Thân tướng cũng thường hay hiện ra

Đến khắp chỗ ở các Như Lai

Và cả mười phương tất cả cõi

Trước các chư Phật bậc Đạo sư

Làm mưa tất cả vật xinh đẹp

Cúng dường hết thảy đấng Vô thượng.

Và ở vô biên biển Đại giác

Thưa thỉnh tất cả các Thế Tôn

Phật kia dấy lên mây diệu pháp

Đều ghi nhận hết không quên mất

Lại ở mười phương vô lượng cõi

Trước các Như Lai và chúng hội

Ngồi tòa vô số diệu trang nghiêm

Thị hiện rất nhiều sức thần thông

Lại ở mười phương vô lượng cõi

Thị hiện rất nhiều các thần biến

Một thân thị hiện vô lượng thân

Trong vô lượng thân hiện một thân

Lại ở trong mỗi lỗ chân lông

Đều phóng vô số hào quang lớn

Đều dùng nhiều phương tiện thiện xảo

Trừ diệt lửa phiền não chúng sinh.

Lại ở trong mỗi lỗ chân lông

Xuất hiện vô lượng mây hóa thân

Đầy khắp mười phương các thế giới

Mưa mưa pháp khắp cứu quần mê

Mười phương tất cả chư Bồ-tát

Vào môn giải thoát khó nghĩ này

Ở tận vị lai các kiếp cõi

An trụ tu hành hạnh Bồ-tát

Theo các tâm ưa mà nói pháp

Khiến họ đều trừ lưới tà kiến

Hiển bày đường trời và Nhị thừa

Cho đến Như Lai Nhất thiết trí

Chỗ thọ sinh của các chúng sinh

Thị hiện vô biên thân khác nhau

Đều theo từng loại hiện hình tượng

Thích ứng tâm họ giảng nói pháp

Nếu ai được môn giải thoát này

Trụ được vô biên biển công đức

Ví như các cõi nhiều vô số

Không thể nghĩ bàn, không số lượng.

Này thiện nam! Ta chỉ biết Bồ-tát này giáo hóa khắp chúng sinh, làm cho họ phát sinh môn giải thoát thiện căn, còn như các Đại Bồ-tát này vượt trên thế gian, hiện thân ở các cảnh giới, mắt tuệ sáng suốt, vĩnh viễn lìa si mê, không bị duyên lệ thuộc, không có chướng ngại, thấu rõ tự tánh tất cả các pháp, diệt trừ vô minh tối tăm của chúng sinh, khéo quán sát tất cả các pháp, biết dùng phương tiện thiện xảo, suy nghĩ vi tế, được trí vô ngã, chứng pháp vô ngã, giáo hóa cứu giúp tất cả chúng sinh, luôn luôn không dừng nghỉ, tâm luôn an trụ pháp môn không hai, đối với cảnh giới Tam bảo, tâm tin không hoại, biết rõ rốt ráo các hành sinh diệt, khéo nói ba đời thanh tịnh, thực tế, vào khắp tất cả các biển ngôn từ… nhưng ta làm sao có thể biết, có thể nói hết biển công đức ấy, trí dũng mãnh ấy, chỗ tâm hành ấy, cảnh Tam-muội ấy, sức giải thoát ấy, môn tự tại ấy, việc thần thông ấy!

Này thiện nam! Ở cõi Diêm-phù-đề này từ cội Bồ-đề đi về hướng Tây bắc sông Hằng, có thành Ca-tỳ-la, có một vườn rừng tên là Lâm-tỳ-ni. Vườn kia có vị thần tên là Diệu Oai Đức Viên Mãn Ái Kính, ông nên đến đó hỏi: “Bồ-tát ấy làm sao tu hạnh Bồ-tát, làm sao sinh nơi nhà Như Lai, làm sao làm ngọn đèn vô tận, ánh sáng chiếu khắp thế gian ở tận kiếp vị lai, những việc khó làm mà có thể làm được mà không mệt chán?”.

Khi ấy, Đồng tử Thiện Tài, cúi đầu đảnh lễ sát chân của Dạ thần, nhiễu vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng, nhất tâm luyến mộ, rồi từ tạ ra đi.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 26 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 26)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 26

PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 26)

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài chánh niệm tư duy, dùng sức giải thoát của Thần chủ về đêm Đại Nguyện Tinh Tấn Lực Thủ Hộ Nhất Thiết Chúng Sinh Quang Minh, hiện ra thân bình đẳng, thấy được tâm sỡ hữu pháp của tất cả chúng sinh; hiện ra thân bình đẳng với hình tượng của tất cả chúng sinh; hiện ra thân bình đẳng với biển vô biên sắc tướng; hiện ra thân bình đẳng với biển phương tục oai nghi của tất cả các nơi. Dùng môn thị hiện khắp các thân bình đẳng như vậy; tùy vào sự ưng muốn của tâm chúng sinh mà dùng đủ các loại phương tiện giáo hóa thành thục, làm cho họ thông tỏ giác ngộ, căn lành tăng trưởng; tùy nguyện mà tu hành, chứng nhập vào môn giải thoát sâu xa của Bồ-tát. Như vậy, Thiện Tài đã dùng sức của chánh niệm, phân biệt, ghi nhớ, thọ trì từng câu từng chữ, danh tướng thể tánh của pháp môn giải thoát mà vị Thần chủ về đêm đã chứng đắc, truyền dạy lại. Dùng sức Tổng trì suy nghĩ ghi nhớ và giữ gìn; dùng sức tuệ giải thoát mà phân tỏ cụ thể; dùng sức hạnh nguyện phát khởi sự rộng lớn, tùy thuận như vậy nên đạt được vô lượng công đức thù thắng. Rồi từ từ đi về phía Nam, đến phía Bắc sông Hằng, vào nước Kiêu-tát-la, hướng về thành Ca-tỳ-la, thẳng tới rừng Lâm-tỳ-ni. Đến nơi đồng tử đi nhiễu quanh bên phải, giáp vòng thành để cầu tìm thần rừng Diệu Đức Viên Mãn Ái Kính. Thấy ngài đang ở trong rừng, dưới gốc cây báu lớn, ngồi nơi tòa Sư tử Ma-ni tạng, trong gác lầu được trang nghiêm đầy đủ các loại báu; có hai mươi ức na-do-tha các Nữ thần rừng vây quanh trước sau, ngài đang rộng giảng kinh Nhất Thiết Bồ-tát Thọ Sinh Hải, khiến

cho tất cả đều được sinh vào nhà Như Lai, mau nhập vào biển lớn công đức của Bồ-tát. Thiện Tài thấy rồi, quỳ xuống đảnh lễ, rồi chắp tay đứng trước thần thưa:

–Bạch Đại thánh! Con trước đây đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác mà chưa biết Bồ-tát làm thế nào sinh vào nhà Như Lai? Làm thế nào hành hạnh Bồ-tát? Làm thế nào để có thể làm ngọn đèn đại Quang minh chiếu sáng đủ mọi chỗ thế gian cho tất cả chúng sinh?

Thần rừng bảo Thiện Tài:

–Này thiện nam! Bồ-tát có kho tàng mười thứ thọ sinh. Nếu các Bồ-tát thành tựu được pháp này thì có thể nhanh chóng sinh vào nhà Như Lai. Trong mỗi niệm căn lành Bồ-tát sẽ tăng trưởng, không dừng nghĩ, không lười biếng, không lui, không đoạn, chẳng chán mỏi, chẳng trói buộc, không nghi hoặc, không mê loạn, không khiếp nhược, không buồn rầu hối tiếc, không sót mất. Thể tánh Nhất thiết trí, bình đẳng khắp thế giới nơi mười phương; tùy thuận cảnh giới chư Phật, nhập vào môn pháp giới; được tâm Bồ-đề bất thoái rộng lớn, làm tăng trưởng tất cả hạnh Ba-la-mật; xả bỏ các loài, các mẹo thế gian, nhanh chóng nhập trí địa của tất cả Như Lai, trí lực thần thông, luôn có sẵn đủ các pháp của Phật; để tùy thuận thâm nhập, đạt được rốt ráo cảnh giới chân thật nghĩa.

Những gì là mười?

Đó là:

1.Nguyện luôn cúng dường và thờ phụng tất cả các chư Phật, Bồ-tát thọ sinh tạng.

2.Phải hiện bày khắp tâm Bồ-đề thành tựu thọ sinh tạng của Bồ-tát.

3.Quán sát các pháp môn là phương tiện tu hành thọ sinh tạng của Bồ-tát.

4.Dùng tâm thanh tịnh sâu xa, chiếu khắp ba đời là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

5.Dùng ánh sáng bình đẳng chiếu khắp là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

6.Hết thảy ba đời đều sinh vào nhà các Như Lai là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

7.Hào quang của Phật oai lực trang nghiêm chiếu khắp là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

8.Pháp môn trí quán sát vi tế chiếu khắp là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

9.Biến hóa đủ cách để trang nghiêm pháp giới là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

10.Nhanh chóng trở lại địa vị các Như Lai là thọ sinh tạng của Bồ-tát.

Này thiện nam! Vì sao gọi là luôn phụng thờ cúng dường tất cả chư Phật Bồ-tát thọ sinh tạng? Thiện nam! Các Bồ-tát này từ lúc mới phát tâm đã nguyện như thế này: “Ta nên thân cận thừa sự chư Phật và chư Bồ-tát; thường thấy chư Phật, luôn sinh tâm vui mừng. Ở chỗ của chư Phật, tâm phải tôn trọng cung kính cúng dường không cho là đủ, tăng trưởng lòng tin thanh tịnh, tâm không thoái lui tích chứa công đức, không cho dứt tuyệt, luôn muốn làm cho tất cả tánh trí đều thanh tịnh, gom góp căn lành làm cho tăng trưởng”. Đó là thọ sinh tạng thứ nhất của Bồ-tát.

Vì sao gọi biến khắp tâm Bồ-đề thành tựu thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Bồ-tát, đó là sự phát khởi sâu dày của tâm đại Bi. Đối với các chúng sinh, nên luôn cứu giúp, phát tâm cúng dường chư Phật, làm cho các Như Lai thêm hoan hỷ; phát tâm dốc cầu pháp chánh niệm. Đối với những gì mình có, đừng nên tiếc giữ, phải phát tâm làm những việc to lớn cho mình, khiến cho Nhất thiết trí có thể hiện ra ngay. Phát tâm đại Từ tròn đầy, là để thâu nhận giữ gìn khắp tất cả chúng sinh làm nhiều lợi ích. Phát tâm không bỏ chúng sinh đó là lời thệ nguyện vững chắc để cầu Nhất thiết trí, phát tâm không dua nịnh huyễn hoặc, để được trí như thật, soi chiếu tất cả pháp sai biệt. Phát tâm làm như nói là ta tu tập tất cả các khổ hạnh khó thực hành của Bồ-tát. Phát tâm không nói dối chư Phật là nguyện luôn bảo vệ giữ gìn tất cả đại thệ nguyện của Như Lai. Phát tâm đại nguyện Nhất thiết trí là cho đến hết đời vị lai, nguyện điều phục chúng sinh, không hề lìa bỏ. Lấy mười phát tâm này làm đầu, sẽ có tâm Bồ-đề đại công đức sẽ nhiều như cực vi trần số cõi Phật tích tụ lại. Nếu các Bồ-tát, thành tựu được pháp này, tức sẽ được

sinh vào nhà Như Lai. Đó là thọ sinh tạng thứ hai của Bồ-tát.

Vì sao gọi quán sát các pháp môn là phương tiện tu hành thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Các Bồ-tát này, đối với biển của tất cả pháp môn, trước hết là phát khởi tâm quán sát, đối với đạo viên mãn Nhất thiết trí; phát khởi tâm hồi hướng thành tựu; đối với các biển nghiệp thanh tịnh oai nghi, phát khởi tâm quán sát chánh niệm; đối với nhiều biển Tam-muội khác nhau, của tất cả các Bồ-tát, phát khởi tâm thanh tịnh biến khắp. Đối với nhiều biển công đức khác nhau của các Bồ-tát, phát khởi tâm tu tập thành tựu viên mãn; đối với tất cả đạo của Bồ-tát, phát khởi tâm xuất sinh trang nghiêm; đối với công đức tinh tấn Nhất thiết trí, phải khởi tâm lửa cháy không dừng nghỉ như kiếp lửa. Đối với cảnh giới của tất cả chúng sinh, phát khởi tâm là cho hạnh Phổ hiền thành tựu. Đối với trong hết thảy những oai nghi, phát khởi tâm tu hành đủ các công đức của Bồ-tát; đối với trong đạo chân thật, phát khởi tâm xa lìa hữu vô, chánh quán vào chân thật. Đó là thọ sinh tạng thứ ba của Bồ-tát.

Vì sao gọi dùng tâm thanh tịnh sâu xa, chiếu khắp ba đời là thọ sinh tạng của Bồ-tát?” Này thiện nam! Bồ-tát này đã thành tựu tâm thanh tịnh tăng thượng sâu xa được Chánh giác của Phật, hào quang chiếu khắp, thâm nhập vào biển pháp phương tiện của Bồ-tát, tâm được vững chắc như kim cang, giữ gìn cứu giúp chúng sinh, vĩnh viễn không xả bỏ; xa lìa sinh tử trong các nẻo, thành tựu đủ các phép biến hóa thần thông của Như Lai; phát hạnh nguyện thù thắng của Bồ-tát, làm đầy đủ các căn thông lợi của Bồ-tát; tăng trưởng tâm lành thanh tịnh của Bồ-tát; thành tựu sức đại thệ nguyện không thể lay chuyển, được sự hộ niệm của các Như Lai; hủy hoại tất cả các núi chướng ngại, làm chỗ nương tựa cậy nhờ cho tất cả chúng sinh. Đó là thọ sinh tạng thứ tư của Bồ-tát.

Vì sao gọi dùng ánh sáng bình đẳng chiếu khắp là thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này tu hành đầy đủ các biển hành phương tiện, điều phục và thành thục hết thảy chúng sinh; lìa bỏ tất cả những gì đã có; thành tựu vô ngằn mé thể thanh tịnh, trụ ở cảnh giới chư Phật, đầy đủ an nhẫn, được tất cả ánh sáng pháp nhẫn của chư Phật. Dùng sức chí dũng mãnh, đại tinh tấn, hướng đến thể xuất sinh

Nhất thiết trí, chuyên cần tu tập các pháp môn thanh tịnh Tam-muội, thành tựu tất cả trí lực thần thông. Dùng ánh sáng trí tuệ chiếu sáng cả pháp giới, được ánh sáng của tất cả pháp sai biệt, thành tựu mắt sáng thanh tịnh không chướng ngại, được thấy các biển sắc tướng của chư Phật, ngộ nhập tất cả pháp tánh sâu xa; tự tại giáo hóa thành tựu cho chúng sinh, khiến cho thế gian đều sinh hoan hỷ; chuyên cần tu tập các pháp môn sai biệt như thật. Đó là thọ sinh tạng thứ năm của Bồ-tát.

Vì sao gọi hết thảy ba đời để sinh vào nhà các Như Lai là thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này sinh vào nhà Như Lai sẽ tùy vào chỗ Như Lai trụ mà thành tựu viên mãn tất cả pháp môn thù thắng hạnh; ba đời có đủ trong biển nguyện của Như Lai, được thuần một căn lành của tất cả chư Phật, cùng tất cả chư Phật đồng một thể tánh, thành tựu việc thực hành pháp thanh tịnh trong sạch xuất thế, an trụ công đức rộng lớn của Phổ Hiền, nhập vào Tam-muội sâu xa của hết thảy chư Phật, thấy sức oai thần tự tại của chư Phật, hoặc để giáo hóa, hoặc làm cho thanh tịnh, tất cả chúng sinh được pháp muôn bình đẳng, hồi hướng chư Phật, có thể lý giải mọi thắc mắc không dứt. Đó là thọ sinh tạng thứ sáu của Bồ-tát.

Vì sao gọi là hào quang oai lực của Phật trang nghiêm chiếu khắp là thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này đã vào sâu trong sức oai thần của tất cả chư Phật, có ánh sáng chiếu khắp, tâm không thoái chuyển, dạo chơi khắp các cõi Phật, không có động tác, thờ phụng cúng dường biển các Bồ-tát, không biết chán mỏi, biết rõ như thật, các pháp đều như huyễn; biết các thế gian, tất cả đều như mộng, thấy được sắc thân thị hiện của chư Phật, những tướng tốt có được giống như cái bóng; biết những việc thần thông mà chư Phật đã làm, tự tại dạo chơi, giống như trò biến hóa; biết sự thọ sinh tùy loại trong các nẻo như ảnh trong gương; biết sự chuyển bánh xe pháp của tất cả chư Phật, khiến chúng sinh được nghe, giống như tiếng vang trong khoảng không của hang sâu. Dùng sức phương tiện mở cửa pháp giới, làm cho chứng nhập đến bờ bên kia. Đó là thọ sinh tạng thứ bảy của Bồ-tát.

Vì sao gọi pháp môn trí quán sát vi tế chiếu khắp là thọ sinh

tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này trụ ở địa vị đồng chân, đạt được đủ các oai nghi của Bồ-tát, hết thảy công đức đều đầy đủ tròn đầy; quán sát vi tế pháp môn Nhất thiết trí; ở mỗi môn, đến tận vô lượng kiếp, mở rộng phân biệt đến vô biên cảnh giới tu hành của Bồ-tát; đối với Tam-muội sâu xa của các Bồ-tát, tâm được tự tại, thành tựu tối thắng các Ba-la-mật. Trong mỗi niệm được sinh ở chỗ Như Lai, trong khắp tất cả thế giới; có thể ở trong tất cả cảnh giới sai biệt, bình đẳng nhập định không sai biệt; ở trong pháp bình đẳng không sai biệt, thị hiện ở trí tự tại có sai biệt; ở trong vô lượng, vô biên cảnh giới được tự tại ra vào không bị chướng ngại; ở trong vô cảnh giới, khởi lên đủ các cảnh giới sai biệt; ở trong cảnh giới cực nhỏ lại thấy được cảnh giới rộng lớn; ở trong cảnh giới rộng lớn thấy cả cảnh giới cực nhỏ. Biết các thế gian đều là giả tạo bày ra. Thông hiểu tánh tướng nhân duyên của các pháp đều do chính tâm mình xuất hiện và khởi lên. Đó là thọ sinh tạng thứ tám của Bồ-tát.

Vì sao gọi biến hóa đủ cách để trang nghiêm pháp giới là thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này ở trong mỗi niệm, luôn trang nghiêm vô lượng cõi Phật; tùy khắp chúng sinh, thân sẽ biến hóa để thị hiện, được vô sở úy, Niết-bàn tối thắng, hiện ra vô số những oai nghi của chư Phật, thành tựu đủ các phương tiện thiện xảo, chỉ nương vào pháp giới vô ngại thanh tịnh; tùy tâm chúng sinh mà hiện đủ các sắc tướng, làm cho người được thấy sẽ được giáo hóa, khiến cho khắp tất cả được an trụ hàng bất tư nghì; đầy đủ sự khai mở, thành tựu hạnh Bồ-đề, thực hành đạo Nhất thiết trí không chướng ngại; liên tục xuất hiện như vậy. Đối với việc chuyển bánh xe pháp, không trụ trong biển giới hạn Nhất thiết trí; tùy theo sự mong muốn mà giáo hóa, không để cho lầm lỗi; thường chánh niệm bình đẳng lợi ích thành tựu về tạng trí tuệ của Như Lai. Đó là thọ sinh tạng thứ chín của Bồ-tát.

Vì sao gọi nhanh chóng trở lại địa vị các Như Lai là thọ sinh tạng của Bồ-tát? Này thiện nam! Bồ-tát này ba đời ở chỗ các Đức Như Lai, thọ pháp quán đỉnh, đều biết thứ tự cảnh giới của hết thảy ba đời chư Phật đồng một thể tánh. Đó là biết tất cả thế giới đều tùy vào sự khởi lên và xuất hiện của tâm, trước sau nối tiếp không dừng.

Biết tất cả chúng sinh sau trước gì sinh tử cũng cứ liên tục nối tiếp nhau. Biết đủ các tâm niệm của tất cả chúng sinh, cũng thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết chỗ thọ sinh của tất cả các Bồ-tát, trước sau trong những phàm kiếp thứ tự tiếp nối không ngừng. Biết việc tu hành các hạnh, của tất cả các Bồ-tát, trước sau trong những kiếp, đều thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết đủ các cảnh trí mà Bồ-tát đã tu tập được, thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết sự hiện thành Chánh giác của tất cả chư Phật, trước sau trong các kiếp thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết tất cả phép công năng thiện xảo thân cận cúng dường cũng thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết đủ mọi danh hiệu, đủ các sự tướng, hoặc thành, hoặc hoại, trong khoảng trước sau của tận tất cả kiếp, cũng thứ tự nối tiếp không ngừng. Biết tùy vào nhu cầu mà độ; thực hiện thành bậc Chánh giác, công đức trang nghiêm, khai ngộ, giáo hóa, hiện ra oai lực, thần thông trí tuệ để chuyển xe chánh pháp, khiến cho chúng sinh gần gũi cúng dường, mà không lỡ dịp… thứ tự tiếp nối nhau. Ở trong thế giới vô biên của chúng sinh, dùng phương tiện thiện xảo mà đều phục như vậy. Đó là thọ sinh tạng thứ mười của Bồ-tát.

Này thiện nam! Như vậy, Bồ-tát có mười loại thọ sinh tạng. Tất cả Bồ-tát từ đó sinh ra. Nếu các Bồ-tát, vì muốn thành tựu Bồ-đề rộng lớn, tu tập tăng trưởng, các pháp được tròn đầy, tức phải gom nhóm tích chứa đủ các công đức, trang nghiêm trong một chỗ, trang nghiêm ra khắp tất cả, trang nghiêm biến khắp tất cả các cõi Phật. Biến hóa và hiện ra đầy đủ các oai nghi, điều phục biến khắp cảnh giới của chúng sinh, cho đến tận kiếp vị lai, không một chút dừng nghỉ. Biển pháp của chư Phật, đủ các nhân duyên, đủ các cảnh giới, thông thương xoay vòng, tiếp nối không dứt. Trước hết phải giác ngộ cho khắp tất cả, hiện ra sức tự tại bất tư nghì của Phật, biến khắp và tràn đầy khắp hư không pháp giới. Ở trong biển tâm hạnh của các chúng sinh, nên nhiếp thủ để chuyển bánh xe chánh pháp. Ở khắp các chỗ của Như Lai trong tất cả thế giới nơi mười phương, phải gần gũi, không xả bỏ, vô lượng mây pháp phủ đầy khắp trước mặt, dùng âm thanh tịnh; giảng giải các biển pháp, trụ vào hết thảy chỗ mà thực hành không chút nghi ngại. Dùng lưới ánh sáng của tất cả diệu pháp mà trang

nghiêm đạo tràng của các Bồ-tát; tùy tâm dục lạc của chúng sinh mà giảng mở vô biên các pháp tạng, chỉ rõ đủ các cảnh giới của chư Phật, tùy ý mà khai ngộ cho hết thảy thế gian.

Bấy giờ, Thần rừng Diệu Đức Ái Kính, ở trong vườn Lâm-tỳ-ni, muốn nói rõ nghĩa thọ sinh tạng rộng lớn của Bồ-tát cho Đồng tử Thiện Tài, nên dùng Thần lực của chư Phật, quán sát khắp mười phương, mà nói kệ rằng:

Tâm tối thượng sạch trong không bẩn

Thấy tất cả Phật không chán mỏi

Nguyện cúng dường tận kiếp vị lai

Ấy là tuệ sáng thọ sinh tạng.

Tất cả cõi biển trong ba đời

Đã có chúng sinh và chư Phật

Tất có cứu độ và kính ngưỡng

Ấy là tên gọi thọ sinh tạng.

Nhận mây mưa pháp không sao đủ

Xem khắp ba đời không chỗ chấp

Thân tâm thanh tịnh như hư không

Ấy không so sánh, thọ sinh tạng.

Tâm thường dạo tại biển đại Từ

Vững bền cao tột như Tu-di

Thông đạt môn Nhất thiết chủng trí

Ấy là tự tại thọ sinh tạng.

Tâm đại Từ che khắp mười phương

Thực hành vô cấu Ba-la-mật

Dùng hào quang pháp chiếu chúng sinh

Đó là hùng mạnh thọ sinh tạng.

Hiểu tự tánh pháp, tâm không ngại

Ba đời sinh ở nhà chư Phật

Nhập sâu pháp giới trí vô biên

Ấy là trí sáng thọ sinh tạng.

Thân pháp thanh tịnh tâm không chấp

Khắp đến mười phương vô lượng cõi

Tất cả sức Phật mà không thành

Ấy là khó nghĩ thọ sinh Phật.

Nhập sâu biển trí được tự tại

Trụ biển Tam-muội sẽ rốt ráo

Xem Nhất thiết trí môn phương tiện

Ấy là thật trí thọ sinh tạng.

Trang nghiêm thanh tịnh các cõi Phật

Thành thục cho hết thảy chúng sinh

Hiện thần lực Phật trang nghiêm khắp

Ấy là đại danh thọ sinh tạng.

Trí pháp chư Phật đều tu tập

Để mau vào khắp đất Như Lai

Biết rõ pháp giới nên không ngại

Thật đúng con Phật thọ sinh tạng.

Thiện nam! Nếu các Bồ-tát đầy đủ mười loại thọ sinh tạng này thì sẽ sinh vào nhà Như Lai, vì các thế gian mà làm ngọn đèn sáng lớn.

Thiện nam! Ta được môn giải thoát tất cả tự tại thọ sinh tạng của Bồ-tát này, từ vô lượng kiếp đến nay, dùng thần thông để dạo chơi, chỉ bày rõ cảnh giới vô ngại cho Bồ-tát.

Thiện Tài thưa:

–Bạch Thánh giả! Môn giải thoát này cảnh giới như thế nào?

Thần rừng đáp:

–Này thiện nam! Trước kia ta đã phát nguyện:

Nguyện khi tất cả Bồ-tát thị hiện thọ sinh; ta sẽ đem thân gần gũi, cúng duờng.

Nguyện nhập vào biển thọ sinh, vô lượng, rộng lớn của Đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na. Nhờ oai lực thọ nguyện khi xưa mà nay ta sinh vào thế giới Ta-bà này, ở vườn Lâm-tỳ-ni thuộc thành Ca-tỳ-la trong tứ thiên hạ Diêm-phù-đề này.

Ở trong rừng này, ta chăm chú suy nghĩ khi nào thì Bồ-tát hạ sinh, trải qua một trăm năm, cuối cùng ta thấy Đức Thế Tôn từ trời Đâu-suất hạ sinh xuống đây. Này thiện nam! Lúc bấy giờ, khi Bồ-tát bắt đầu hạ sinh, trong rừng lớn này, trước tiên hiện ra mười tướng đoan chánh trang nghiêm:

1.Mặt đất trong rừng này, bỗng nhiên bằng phẳng, gò đống, hố hầm lớn nhỏ, tất cả đều mất sạch.

2.Những sỏi đá, những lối đi hiểm trở, những vật không trong sạch có ở trong rừng, thảy đều biến mất, mặt đất toàn là kim cương, các báu trang nghiêm như một vườn hoan hỷ; nhu mềm vô cùng đẹp.

3.Trong vườn có cây Đa-la báu mà rễ của nó đăm khắp các chỗ giáp nước, thứ tự thẳng hàng phân bố rất trang nghiêm.

4.Trong vườn lại xuất hiện tất cả những mầm hương, kho hương như hương xoa, hương bột; cờ phướn lọng báu và đủ các hình tượng làm bằng các ngọc báu đẹp ma-ni, đủ các loại cây hương mà bóng nó che rợp rất trang nghiêm, hơn cả khí hương ở cõi trời người.

5.Trong vườn lại có nhiều hoa báu đẹp, kết lại thành từng vòng dùng làm vật trang nghiêm, nó có đầy khắp mọi nơi, sắp xếp thật là đẹp.

6.Tất cả những đại thọ báu trong rừng, tự nhiên nở đầy hoa báu ma-ni, ở giữa hoa và lá tiết ra những sợi tơ mềm mại, màu vàng ròng, chằng chịt kết nối nhau.

7.Tất cả các ao hồ bán nguyệt có ở trong rừng, đều hiện đầy hoa đẹp, mềm mại, tươi tốt, thanh khiết, từ đất nhô lên, đầy khắp trên mặt nước.

8.Tất cả các Đại Thiên vương, các Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-na, Ma-hầu-la-già, Cưu-bàn-trà… và tất cả những chủ thế gian có ở cõi Dục, cõi Sắc, trong thế giới Ta-bà, đều tập trung về rừng này, chắp tay trụ ở đó.

9.Tất cả chư Thiên, thể nữ, Long nữ, Dạ-xoa nữ, Càn-thát-bà… và tất cả thể nữ là những chủ thế gian của cõi Dục, thuộc tam thiên thế giới này; đều sinh tâm hoan hỷ, mỗi người cầm đủ loại vật dụng để cúng dường, tất cả nghiêm chỉnh cung kính đều hướng về cây Tất-lạc-xoa.

10.Tất cả chư Phật trong mười phương, đều từ lỗ rốn phóng ra hào quang lớn, gọi là đèn đủ loại tự tại của Bồ-tát thọ sinh, chiếu sáng tất cả mọi vật trong khu rừng này. Trong mỗi tia sáng đó, đều hiện sự ra đời của chư Phật thọ sinh. Đồng thời dùng thần thông biến hóa, để hiện ra đủ các loại công đức của tất cả Bồ-tát thọ sinh, lại hiện ra đủ

loại ngôn ngữ âm thanh của chư Phật, khiến cho các chúng sinh đều nghe thấy.

Đó là mười loại tướng đoan nghiêm hiện ra trong rừng. Mười tướng hiện rồi, bấy giờ, các vua trời và chủ thế gian liền biết là Bồ-tát sắp hạ sinh.

Ta được thấy cảnh giới của mười loại tướng đoan nghiêm này thật là khó nghĩ nên sinh tâm hoan hỷ, hớn hở vô cùng.

Này thiện nam! Khi mẹ của Bồ-tát là phu nhân Ma-da, ra khỏi thành Ca-tỳ-la vào tới rừng này thì mười loại ánh sáng có hình tướng rất đoan nghiêm hiện ra, chiếu sáng khắp tất cả; khiến cho các chúng sinh, được Nhất thiết trí, sáng tỏ pháp tánh, nhanh chóng tăng trưởng, vui mừng yêu kính. Những gì là mười? Đó là: Ở trong rừng này, các gác lầu đều là vật báu; có nhiều mầm hương, kho hương; tất cả đều phóng ra ánh sáng, chiếu khắp tất cả thế giới trong mười phương. Cũng ở trong rừng này, tất cả những hoa sen có ở trong các ao, các hồ, đều phóng ra ánh sáng; ở trong ánh sáng ấy, lại phát ra những âm thanh vị diệu, giảng nói pháp cú chân thật của Như Lai. Lại có các Bồ-tát mới phát tâm, ở trong tất cả thế giới nơi mười phương, cũng đều phóng ra ánh sáng, chiếu đến tận rừng Lâm-tỳ-ni, làm cho nơi này tràn đầy ánh sáng. Lại có các Đại Bồ-tát hàng trụ Địa trong tất cả cõi Phật nơi mười phương cũng đều hiện đại thần thông, biến hóa, phóng ra ánh sáng lớn, chiếu đến tận rừng Lâm-tỳ-ni này. Lại có các Đại Bồ-tát, tu hành thành tựu, tròn đầy hết thảy hạnh Ba-la-mật, ở trong tất cả cõi Phật nơi mười phương, cũng phóng ra ánh sáng lớn, đến tận rừng Lâm-tỳ-ni này. Lại có các Đại Bồ-tát trụ biển nguyện lớn, ở trong tất cả cõi Phật nơi mười phương, cũng phóng ra ánh sáng trí, nguyện cho tất cả được tự tại không nghi ngại, để chiếu đến tận rừng Lâm-tỳ-ni này. Lại có các Đại Bồ-tát, trụ biển đại Bi ở trong tất cả cõi Phật nơi mười phương, cũng đều phóng ra ánh sáng trí, nguyện cho hết thảy được đến chiếu sáng rừng Lâm-tỳ-ni. Lại có các Đại Bồ-tát, trụ biển phương tiện, ở trong tất cả cõi Phật nơi mười phương, đều phóng những ánh sáng thiện xảo đủ loại điều phục chúng sinh, để được đến chiếu sáng rừng Lâm-tỳ-ni. Lại có các Đại Bồ-tát ở trong tất cả cõi Phật nơi mười phương cũng

phóng ra ánh sáng trí dạy dỗ điều chân thật để được đến chiếu sáng rừng Lâm-tỳ-ni. Và lại có các Đại Bồ-tát, ở trong các cõi Phật nơi mười phương, cũng phóng ra ánh sáng đại trí, cho thấy sự tự tại của chư Phật từ hạ sinh, xuất gia đến hành đạo; để chiếu đến rừng Lâm-tỳ-ni. Trong thời gian mười loại ánh sáng này xuất hiện, thì những vô minh và hắc ám của tất cả chúng sinh, được ánh sáng này chiếu đến diệt trừ.

Này thiện nam! Khi mười loại tướng ánh sáng hiện ra rồi, phu nhân Ma-da sắp hạ sinh thì ở dưới tất cả các cây Tất-lạc-xoa khác, lại hiện ra mười sự biến hóa thần thông rộng lớn. Những gì là mười?

Này thiện nam! Thời gian mà Bồ-tát sắp đản sinh; thì ở cõi Sắc, các vua trời cùng con của mình; ở cõi Dục các trời cùng các thể nữ, các Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, hết thảy chủ thế gian cùng quyến thuộc tất cả đều tập họp lại cúng dường; làm cho oai đức, sắc tướng của phu nhân Ma-da thêm trang nghiêm thù thắng. Các lỗ chân lông trên thân, đều phóng ra ánh sáng như ngọn đèn, như mặt trời, như ánh lửa vàng đang nấu chảy; ánh sáng ấy chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới mà không gì ngăn cản được. Những ánh sáng có ở trong rừng, đều bị che lấp, không thể hiện trở lại được. Ánh sáng ấy diệt trừ tất cả phiền não và các khổ trong đường ác của chúng sinh. Đó là sự biến hóa thần thông thứ nhất khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Ngay lúc này, ở trong bụng của phu nhân Ma-da, lại hiện ra hết thảy những hình tượng của tam thiên đại thiên thế giới; mà trong đó có trăm ức tứ đại châu nằm trong cõi Diêm-phù-đề; với đủ thôn xóm, đô thị, đủ các vườn cây, tên gọi bất đồng; nhất nhất đều có phu nhân Ma-da. Ở dưới các cây, hết thảy những chủ thế gian cùng với quyến thuộc, đứng vây quanh nhiều vòng, tất cả hiện thành tướng của sự biến hóa thần thông không thể nghĩ bàn, để Bồ-tát chuẩn bị thị hiện đản sinh. Đó là sự biến hóa thần thông thứ hai khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Ở giữa các lỗ chân lông trên mình phu nhân Ma-da, thảy đều hiện hình ảnh Đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na thời quá khứ, đang tu hành hạnh Bồ-tát, gần gũi cúng dường hết thảy chư Phật và

nghe chư Phật thuyết pháp mà âm thanh chấn động khắp tất cả thế giới trong mười phương, làm hiện rõ các cảnh như ở trong gương sáng hay trong nước sạch; cũng hiện ra hư không với nhiều hình ảnh của mặt trời, mặt trăng, sao, mây, sấm sét… các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma-da cũng tiếp tục hiện ra hình ảnh Như Lai trong quá khứ đã thực hành những việc thần thông. Đó là sự biến hóa thần thông thứ ba khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Các lỗ chân lông trên thân phu nhân Ma-da, nhất nhất đều hiện hình ảnh Như Lai đã tu hành hạnh Bồ-tát, đã trụ tất cả biển pháp giới, trụ tất cả loại của thế giới, thể tánh của thế giới, hình trạng thế giới và trong thế giới ấy, thành ấp xóm làng, núi rừng sông biển, suối chảy ao hồ, chỗ chúng sinh cần độ, số kiếp đã trải qua, đã xuất hiện chư Phật, đã vào các cõi thanh tịnh, đã có sự thọ nhận, thọ mạng; đã có bạn lành, đã được pháp môn, đã nguyện tu hành, đã chứng được quả… từ mới phát tâm cho đến đạt địa vị không thoái chuyển ở tất cả nơi nào, sinh ra ở bất cứ tại đâu, phu nhân Ma-da đều là người mẹ của Như Lai trong tất cả cảnh giới ở quá khứ. Ở trong lỗ chân lông đều hiện như vậy. Đó là sự biến hóa thần thông thứ tư khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Ở mỗi lỗ chân lông của phu nhân Ma-da, đều hiện rõ thời gian Như Lai tu hành hạnh Bồ-tát trong quá khứ. Phàm chỗ thọ sinh luôn đủ các sắc tướng, đủ các hình tượng, đủ các oai nghi, đủ các dụng cụ riêng tư, quần áo, ăn uống, các sự việc vui khổ… mỗi mỗi đều hiện rõ, không thể nào trình bày hết được. Đó là sự biến hóa thần thông thứ năm khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Các lỗ chân lông trên thân của phu nhân Ma-da, mỗi mỗi đều hiện rõ thời gian Đức Thế Tôn tu hành hạnh bố thí trong quá khứ. Những cái khó bỏ, ngài đều xả bỏ: Từ xẻ thân, chia đốt tay chân, đầu, mắt, tai, mũi, môi lưỡi, răng, hàm, máu, xương, thịt, tủy, gan, mât, ruột, bao tử, da, gân, mạch máu, cho đến vợ con, nàng hầu, con trai, con gái, bà con họ hàng, cung điện, thành ấp và các châu báu như vàng, bạc, lưu ly, ngọc mã não, ngọc bích, anh lạc, vòng ngọc bội, quần áo, đồ ăn thức uống… Như vậy, tất cả trong ngoài các đồ vật, cái gì thấy dùng được, đều dùng đủ cách, đủ hình tượng ngôn từ, để xin

người thọ nhận cho. Đó là sự biến hóa thần thông thứ sáu khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Trong lúc đó, ở rừng này, các chư Phật có trong tất cả kiếp ở quá khứ, đều hiện khắp; để chuẩn bị nhập vào thai mẹ; có đủ các cõi Phật, ở đủ các viên lâm, đủ các trang nghiêm cùng đủ các quyến thuộc; trong đó còn có đủ các loại cờ, phướn, tán, lọng, vòng hoa, y phục, hương xoa, hương bột, ngọc báu ma-ni… đủ các loại anh lạc, các vật trang nghiêm, đủ các loại kỹ nhạc, ca ngợi, mô tả, hớn hở mừng vui, khiến cho chúng sinh đều được nghe thấy hết. Đó là sự biến hóa thần thông thứ bảy khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Từ nơi thân phu nhân Ma-da, ở trong thai tạng, lại xuất hiện những nhu cầu thọ dụng của Bồ-tát như ngọc quý ma-ni, cung điện, lầu các, vượt hơn tất cả cõi Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già và cả chỗ ở của vua người. Ở trên cao được che phủ bằng lưới Ma-ni vương. Lại dùng Ma-ni bảo vương làm vật dụng để trang nghiêm tất cả hình tượng trời, người; sự trang sức ấy rất có hiệu quả và trang nghiêm. Dùng hương thượng diệu xông lên để không nhơ, khiến cho tâm chúng sinh được thanh tịnh. Tất cả những việc ấy biến đầy khắp không gian rừng này, rõ ràng cụ thể, không rối loạn, lẫn lộn. Đó là sự biến hóa thần thông thứ tám khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Từ trong bụng của phu nhân Ma-da, hiện ra vô số các Đại Bồ-tát nhiều như số cực vi trần không thể nói hết, không thể nói hết trăm ngàn ức na-do-tha cõi Phật. Các Đại Bồ-tát này, thân hình, dung mạo, sắc tướng, ánh sáng, đi đứng oai nghi, có nhiều thần thông và quyến thuộc; tất cả đều cùng với Bồ-tát Tỳ-lô-giá-na bình đẳng, không có gì khác, đồng thanh khen ngợi Như Lai. Đó là việc biến hóa thần thông thứ chín khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Trong thời gian phu nhân Ma-da chuẩn bị cho Bồ-tát sắp hạ sinh; bỗng nhiên trước mặt bà, dọc theo bờ Kim cang, xuất hiện hoa sen lớn tên là Nhất thiết bảo vương trang nghiêm tạng, không có gì hơn được. Thân bằng kim cang ngọc quý Ma-ni vương, tàng hoa chứa cả biển hình tượng của chúng sinh; tất cả những ngọc báu Ma-ni vương tốt nhất, được dùng làm các tua trong hoa sen; ngọc

Như ý bảo vương thanh tịnh, trong sạch dùng làm đài hoa; có số lá nhiều bằng mười cõi Phật cực vi trần số, tất cả lá đó đều được tạo thành từ ngọc Ma-ni; làm cho không gian cả một vùng trang nghiêm, rực rỡ; ngọc báu Ma-ni vương được kết thành lưới, che phủ khắp chung quanh, chắc chắn, không thể hủy hoại; Kim cương bảo vương được kết thành lọng, để che phủ ở trên, được hết thảy các vua trời cầm giữ; tất cả vua rồng thì tạo vầng mây hương lớn làm mưa pháp hương; tất cả các vua trời, đều làm mưa hoa đẹp của trời và các dụng cụ trang nghiêm khác; tất cả các vua Dạ-xoa, thì cung kính đi nhiễu quanh; tất cả vua Càn-thát-bà, phát ra những âm thanh mỹ diệu, ca ngợi và khen tụng công đức của Bồ-tát khi xưa, đã gần gũi cúng dường chư Phật; tất cả vua A-tu-la đều xả bỏ tâm kiêu căng tự cao, cúi mình cung kính, chắp tay đánh lễ; tất cả vua Ca-lâu-la mang lụa, ngậm ngọc, làm trang nghiêm cả hư không; tất cả vua Khẩn-na-na, đều phát tâm hoan hỷ, ca tụng, ngâm vịnh, ngợi khen công đức của Bồ-tát; tất cả vua Ma-hầu-la-già, đều sinh tâm mừng vui, phát ra âm thanh lớn, ca tụng ngợi khen, nổi mây làm mưa các báu trang nghiêm. Đó là sự biến hóa thần thông thứ mười khi Bồ-tát sắp đản sinh.

Này thiện nam! Ở tại rừng này, ta đã thấy phu nhân Ma-da, cùng toàn thể các Bồ-tát, hiện ra mười loại tướng thần thông, với đủ loại công đức không thể nghĩ bàn, với vô lượng ánh sáng, tâm ta nhìn không biết chán mỏi. Sau đó từ nơi sườn phải của phu nhân Ma-da, Đức Thế Tôn chào đời. Sự ra đời này giống như mặt trời trong hiện giữa hư không; giống như mây lành xuất hiện trên đỉnh núi cao; như luồng chớp rọi sáng cả lớp mây dày; như ánh lửa lớn được đốt lên trong đêm tối. Lúc này, Thế Tôn từ sườn của mẹ xuất hiện, thân tướng thật ánh sáng.

Thiện nam! Việc Bồ-tát thị hiện đản sinh là vì muốn được chỉ bày: Tất cả các pháp đều như hình, như bóng, như giấc mộng, như huyễn, như hóa, như đi, như lại, không sinh, không diệt. Này thiện nam! Ta được thấy Đức Phật Tỳ-lô-giá-na trong thời gian mới đản sinh với những thị hiện thần thông, ở vườn Lâm-tỳ-ni thuộc tứ châu trong cõi Diêm-phù-đề. Lại cũng được thấy sự thị hiện đủ loại thần thông biến hóa, lúc mới đản sinh của các Như Lai trong tam thiên đại thiên

thế giới, ở nơi vườn Lâm-tỳ-ni thuộc trăm ức tứ châu của cõi Diêm-phù-đề. Cũng được thấy ở tam thiên đại thiên thế giới cực vi trần số cõi Phật. Cũng được thấy trăm Đức Phật trong thế giới cực vi trần số cõi Phật, cho đến hết thảy thế giới trong mười phương cực vi trần số cõi Phật, với đủ loại biến hóa thần thông thị hiện lúc sắp đản sinh. Ta cũng thấy, ở trong thế giới nơi mười phương cực vi trần đó, có đủ vô lượng các cõi Phật mà trong từng cõi đều có sự thọ sinh, với đủ các sự biến hóa thần thông khi đản sinh. Như vậy, trong từng niệm cho đến tận vị lai, khắp các cõi biển có trong tất cả pháp giới mười phương, cứ mỗi mỗi vi trần có trong vô lượng thế giới, đều có sự biến hóa thần thông đủ cách, để thị hiện sự bắt đầu đản sinh; thứ tự nối tiếp nhau không có sự gián đoạn. Mặc dù trong mỗi niệm, sự biến hóa thần thông để thị hiện đản sinh luôn chiếu khắp tất cả vô biên cõi biển nhưng tâm ta không đắm, không có chướng ngại.

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài, thưa với Thần chủ rừng Lâm-tỳ-ni là Diệu Đức Viên Mãn Ái Kính Cát Tường:

–Bạch Thánh giả! Bồ-tát làm thế nào để trụ thân cuối cùng, để được sinh trong họ tộc lớn? Thần rừng bảo:

–Này thiện nam! Hết thảy các Bồ-tát, sắp thành Chánh giác, trụ thân cuối cùng là đều sinh ở cung vua, hoặc sinh vào nhà Ba-la-môn đại tộc. Vì sao? Vì như vậy mới có thể thành tựu đủ các lợi ích, điều phục cho mình và cho người khác, khiến được thành thục. Thiện nam! Đem lợi ích cho mình và người có ba loại pháp:

1.Quả báo nương theo thiện ác của quá khứ.

2.Quả báo nương theo phước đức.

3.Quả báo nương theo trí tuệ.

Thế nào là Dị thục (quả báo nương theo thiện ác của quá khứ mà có)? Nó có tám loại:

1.Thọ lượng tròn đầy.

2.Sắc tướng tròn đầy.

3.Chủng tộc tròn đầy.

4.Tự tại tròn đầy.

5.Tín ngôn tròn đầy.

6.Sức lớn tròn đầy.

7.Tướng trượng phu tròn đầy.

8.Sức dũng tròn đầy.

Thiện nam! Thế nào là Bồ-tát thọ lượng tròn đầy? Đó là mạng sống dài thọ, ở lâu trong thế gian. Thế nào là Bồ-tát sắc tướng tròn đầy? Đó là hình và sắc trang nghiêm, tướng tốt tột cùng không gì hơn, người mà thấy được liền vui, tâm không biết chán. Thế nào là Bồ-tát chủng tộc tròn đầy? Đó là sinh vào nơi giàu sang phú quý; như dòng Sát-đế-lợi hay nhà Bà-la-môn. Thế nào là Bồ-tát tự tại tròn đầy? Đó là người ở ngôi vị có nhiều của cải, nhiều quyến thuộc; hành động tùy tâm, được nhiều người tôn kính, vâng lời. Thế nào là Bồ-tát tín ngôn tròn đầy? Đó là lời nói phát ra có cân nhắc, chân thực, người nghe tất phải tin nhận, các tranh tụng đều giải quyết rõ ràng, tâm không cao thấp; phàm phải quyết đoán điều gì, luôn cân nhắc kỹ càng, lời nói việc làm không trái nhau; không xin cầu, không dua nịnh. Thế nào là Bồ-tát sức lớn tròn đầy? Đó là tên gọi cao quý đối với những người tinh tấn dũng mãnh, tánh khí nhu hòa, chê khen không màn, có nghề nghiệp vững chắc, không mắc lỗi lầm, ở trong chúng hội lớn, rất được tôn trọng. Thế nào là Bồ-tát có tướng trượng phu tròn đầy? Đó là người có đầy đủ các tướng trượng phu, xa lìa các tàn khuyết. Thế nào là Bồ-tát sức dũng tròn đầy? Đó là sức quả báo thù thắng, thân không tật bệnh, tâm sức tráng kiện, có thể làm được những việc sâu xa tốt đẹp. Đó là tám pháp mà ta gọi là Bồ-tát dị thục viên mãn.

Này thiện nam! Bồ-tát làm thế nào để duyên theo tám loại pháp dị thục này mà tu hành? Đó là Bồ-tát đối với tất cả chúng sinh phải phát khởi tâm thương xót rộng lớn, tâm không sát hại; đó là nhân của thọ lượng tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, đứng trước các hình tượng của Bồ-tát và chư Phật, hoặc ở những nơi có nhiều u tối thì nên bố thí ánh sáng, hoặc bố thí đủ các loại y phục tốt đẹp trong sạch; đó là nhân của sắc tướng tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, đối với các bộ, các loài, trong cùng chỗ ở mà tâm luôn khiêm nhường thì đó là nhân của chủng tộc tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, đối với những chúng sinh gặp cảnh tai ương nghèo khổ thì tùy vào tâm mong cầu của họ mà thực hành bố thí, hoặc chu cấp cho họ; đó là nhân của tự tại tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, thường

tu cách nói lời chân thật, nói lời hòa hợp, nói lời dịu dàng, nói lời không đổi, không khác; đó là nhân của tín ngôn tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, muốn thâu tóm và giữ lấy thân thế gian ở đời vị lai, với đủ các sắc tướng, công đức thù thắng thì phát thệ nguyện lớn là cúng dường Tam bảo các Thiện tri thức, cha mẹ, sư trưởng, tâm không hề xả bỏ; phải cung kính phụng thờ, không gián đoạn, đó là nhân của sức lớn tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, tâm luôn yêu thích thân đại tượng phu thì đối với tướng nữ nhân, nên sinh tâm chán bỏ, sợ hãi nữ sắc như là sợ lửa dữ; đối với thân trượng phu, luôn tưởng sinh phước đức; đồng thời khuyên chúng sinh chán xa thân nữ, chỉ vui thích tướng trượng phu; đó là nhân của tướng trượng phu tròn đầy. Nếu các Bồ-tát, luôn dùng sức của thân, cúng dường và làm việc cho chúng sinh; phục dịch những điều tốt, thường đến chỗ các sư trưởng mà hỗ trợ, dọn dẹp, tẩy rửa; lại dùng đủ các loại ăn uống ngon nhất, đem bố thí những người đói khát, mong sao cho họ được no đủ, lấy đó làm vui, cái đẹp sẽ có sức tăng mạnh; đó là nhân của sức dũng tròn đầy. Đó là tám loại pháp mà Bồ-tát phải duyên theo để tu tập pháp quả báo nương theo thiện ác của quá khứ mà có.

Này thiện nam! Về nguyên nhân của tám loại Dị thục này, phải có ba duyên mới tăng trưởng được, mới có thể làm cho Dị thục thù thắng, lợi ích rộng lớn và tròn đầy. Thế nào là ba? Một là tâm thanh tịnh; hai là hạnh thanh tịnh; ba là cảnh thanh tịnh. Nếu các Bồ-tát, nội tâm thanh tịnh, đem hết căn lành có được, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, chứng được nhất vị pháp giới; tin vui rộng lớn, thuần khiết không lẫn lộn, dốc cầu tu tập, không đoái hoài đến thân mạng, cùng bậc Thiện tri thức, đồng một chí hạnh, thấy cùng pháp ấy, sinh vui mừng sâu xa, ngày đêm tư duy, mỗi niệm đều được tùy thuận, đi đứng nằm ngồi, tâm không chán mỏi; đó là phát tâm thanh tịnh thứ nhất. Nếu các Bồ-tát ngay đối với việc phát khởi căn lành, ý chí phải vui vẻ rộng lớn, phải tu tập lâu dài, niệm niệm không gián đoạn, có phương tiện thiện xảo, để có thể được thành tựu; người chưa được thọ hạnh làm cho thọ hạnh; người đã thọ hạnh rồi thì khiến cho sự thọ hạnh đó thêm kiên cố; đó là hành thanh tịnh hạnh thứ hai. Nếu các Bồ-tát, ở trong tất cả những cảnh giới mà tu hành, thì tâm

phải thanh tịnh, để có thể phát khởi những điều chân chánh, làm cho sự tu hành được thuận lợi dễ dàng, như vậy con đường khẩn cầu sẽ đạt kết quả rốt ráo; đó là hướng đi tới cảnh giới thanh tịnh thứ ba.

Thiện nam! Vì sao Bồ-tát phải chịu quả Dị thục vậy? Đó là do Bồ-tát có đầy đủ thọ lượng, lại được tu tập không gián đoạn, trong một thời gian dài; các căn lành đã có, được chứa nhóm tăng trưởng, có thể ở lâu trong thế gian, làm lợi ích cho mình và cho người; đó là quả thọ mạng tròn đầy. Đó là do Bồ-tát có sắc tướng đoan nghiêm, được chúng sinh yêu kính, tất cả đại chúng thường quay về để chiêm ngưỡng, phàm nói ra lời nào, nghe như tiếng nhạc, nếu đã được nghe nói pháp rồi, hết thảy đều tùy thuận tu hành; đó là quả của sắc tướng tròn đầy. Đó là do Bồ-tát thuộc chủng tộc chân chánh; được thế gian tôn trọng, khiến cho chúng sinh luôn tùy thuận vào những lời dạy của Bồ-tát, mà tinh tấn chuyên cần tu tập, nhanh chóng xả lìa các nghiệp bất thiện, tu hành các nghiệp lành; đó là quả của chủng tộc tròn đầy. Lại do Bồ-tát có sự tự tại tròn đầy, có đủ của cải địa vị, có thể dùng và sai khiến vô số châu báu, như đầy tớ, để chu cấp cho chúng sinh, tùy vào nhu cầu họ cần mà làm cho họ được đầy đủ; thâu tóm gìn giữ, sau đó mới điều phục làm cho họ được thành thục; đó là quả của tự tại tròn đầy. Lại do Bồ-tát đã thành tựu thật ngữ, có thể dùng lời yêu thương mà thâu nhận chúng sinh, điều phục, thành thục họ khiến cho họ tín thọ và được giải thoát; đó là quả của tín ngôn tròn đầy. Lại do Bồ-tát giàu sang tự tại, có thế lực lớn, có khả năng lấy đức cảm hóa, khiến cho chúng sinh, tâm biết hổ thẹn, biết tôn trọng và yêu thích; phàm nói ra lời nào, cũng dễ tùy thuận không nghịch; đó là quả của sức lớn tròn đầy. Lại do Bồ-tát có đầy đủ tướng đại trượng phu tròn đầy, các căn thành tựu, không có tàn khuyết; cho nên gọi đó là sự độ lượng sâu xa của công đức thù thắng; luôn tinh tấn dốc cầu cảnh giới Nhất thiết trí, đắc vô sở úy, tu hành không gặp chướng ngại, có khả năng đem lại nhiều lợi ích cho chúng sinh, các việc làm đều hết tâm, không bị chướng ngại; tất cả trời và người trong thế gian không thể quở trách hay hủy báng; đó là quả của đầy đủ tướng đại trượng phu tròn đầy. Lại do Bồ-tát đã thành tựu được sức dũng mãnh, có khả năng gom chứa khắp tất cả pháp lành, làm cho cảnh giới của chúng sinh

được an vui thành tựu; tinh tấn dũng mãnh để thành tựu được trí thần thông; đó là quả của sức dũng mãnh tròn đầy. Tóm lại, đó gọi là dị thục nhân quả.

Thế nào là phước trí? Ba-la-mật là Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục gọi chung đó là phước; còn Bát-nhã ba-la-mật thì gọi là Trí; Tinh tấn, Thiền định cũng gọi là phước, cũng gọi trí. Nếu duyên vào Tinh tấn, mà tu hành Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, với tâm bình đẳng bốn vô lượng, thì gọi là phước. Nếu duyên vào tinh tấn mà phát khởi việc nghe, việc suy nghĩ để tu hành thì gọi là trí. Còn nếu duyên vào tinh tấn mà tu hành theo thiện xảo uẩn, thiện xảo xứ thiện xảo giới, thiện xảo duyên khởi, thiện xảo xứ chẳng phải xứ để có khả năng biết được thiện hay bất thiện của pháp Tứ đế, biết được trắng đen, phiền não, hơn thua của các nghiệp, quán sát được vi tế, thì gọi là trí. Nếu duyên theo thiền định, tu hành Tứ vô lượng, thì gọi là phước. Nếu duyên theo Thiền định tu hành Bát-nhã và Phương tiện thiện xảo, thì gọi là trí. Cho nên Bồ-tát có thể đem lợi ích lớn cho tất cả chúng sinh; ở trong chúng hội lớn của các cõi Phật mà làm thầy đứng đầu, có thể tùy thuận khắp hết thảy chư Phật, chuyển bánh xe chánh pháp, để có thể tự điều phục đồng thời cũng điều phục được cho tất cả chúng sinh; khiến cho họ mau nhập được vào đạo Nhất thiết trí. Bồ-tát mà thành tựu được đủ các loại nhân quả thù thắng như vậy, tức sẽ mau chứng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.