Đại Tập 41 · Bộ Hoa Nghiêm VI · Số 293 (Q.25–40) & Số 294–309

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 27 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 27)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 27

PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 27)

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài thưa với Thần rừng:

–Bạch Thánh giả! Thánh giả đạt được môn giải thoát này đã bao lâu rồi?

Thần rừng trả lời:

–Này thiện nam! Từ rất xa xưa, trải qua hàng ức kiếp, nhiều như số cực vi trần cõi Phật, lại gấp đôi số ấy; bấy giờ, có thế giới tên là Phổ bảo, kiếp tên là Duyệt lạc; trong đó có tám mươi ức na-do-tha Đức Phật xuất hiện. Đức Phật thứ nhất tên là Tự Tại Công Đức Vô Năng Thắng Tràng, đầy đủ mười hiệu. Trong thế giới có bốn đại châu. Trong cõi Diêm-phù-đề, thuộc thế giới Chủng chủng trang nghiêm quang, cố đô thành tên là Thanh tịnh trang nghiêm tu-di tràng, trong đó có nhà vua tên là Bảo Quang Diệm Nhãn. Đại vương có phu nhân bậc nhất tên là Đại Diễm Tự Tại Hoan Hỷ Quang; cũng giống như phu nhân Ma-da, là mẹ của Như Lai Tỳ-lô-giá-la, ở cõi Diêm-phù-đề của thế giới kia vậy. Trong cõi Diêm-phù-đề của thế giới Chủng chủng trang nghiêm quang này, phu nhân Đại Diệm Tự Tại Hoan Hỷ Quang, chính là mẹ của Như Lai thứ nhất tên là Tự Tại Công Đức Vô Năng Thắng Tràng kia.

Này thiện nam! Phu nhân Hỷ Quang, trong thời gian chuẩn bị đản sinh vị Bồ-tát kia, bà đã cùng hai mươi ức na-do-tha thể nữ, trước sau vây quanh, đến thẳng vườn Viên mãn quảng đại kim hoa; thị hiện không thể nghĩ bàn Bồ-tát thọ sinh, với đủ các phép biến hóa thần thông. Bấy giờ, ở trong vườn, tại một lầu gác có tên Thanh tịnh diệu

bảo phong, có một cây rất to tên là Nhất thiết thí; phu nhân đến đó, đưa tay phải vịn vào cành cây ấy, tức thời ở nơi hông phải của bà, Bồ-tát kia ra đời; được các chư Thiên nâng đỡ, tắm gội bằng nước hương; tất cả các chủ thế gian đều rộng bày cúng dường. Lúc đó, có nhũ mẫu tên là Vô Cấu Quang, đứng hầu một bên, được chư Thiên trao cho, nhũ mẫu cung kính tiếp nhận, dùng tay ôm giữ Như Lai, trong tâm vô cùng mừng vui, liền đạt được cảnh giới Tam-muội Phổ nhãn của Bồ-tát. Được Tam-muội đó rồi, bà liền thấy khắp vô lượng chư Phật, ở trong hết thảy thế giới nơi mười phương, lại tiếp tục đạt được pháp môn giải thoát Nhất thiết tự tại thọ sinh.

Thiện nam! Cũng giống như truyền chánh pháp vậy; lúc ban đầu nhận lấy bào thai, nhanh chóng biết là chẳng có gì đáng ngại, nên được Tam-muội; do đó cũng nhanh chóng thấy được cỗ xe chư Phật trong mười phương, với những biến hóa thần thông về sức bản nguyện thọ sinh.

Này thiện nam! Ý ông thế nào? Nhũ mẫu Vô Cấu Quang đó, đâu ai xa lạ, chính là thân ta đó. Hai mươi ức na-do-tha thể nữ, bây giờ chính là hai mươi ức na-do-tha nữ Thần rừng, quyến thuộc của ta ở trong rừng này; phu nhân Đại Diệm Tự Tại Hoan Hỷ Quang, nay là phu nhân Ma-da; còn Đại Vương Bảo Quang Diệm Nhãn nay là Tịnh Phạn.

Thiện nam! Ta từ xưa đến nay, ở trong mỗi niệm, luôn thấy biển lớn biến hóa thần thông của Bồ-tát Tự Tại Thọ Sinh Tỳ-lô-giá-na. Thiện nam! Trong mỗi mỗi bụi trần của thế giới này, cũng như trong từng niệm đối với thế giới Ta-bà; thấy cỗ xe sức bản nguyện, hoặc thấy biển pháp môn biến hóa thần thông tự tại thọ sinh là như thấy Như Lai Tỳ-lô-giá-na. Lại thấy các Thế Tôn khắp hết thảy các cõi biển mười phương của thế giới này, trong số vi trần này; hiện ra những biến hóa thần thông về tự tại thọ sinh như đang ở ngay đây vậy. Cũng thấy các Như Lai ở tận đời vị lai trong mười phương thế giới và cả số vi trần trong thế giới này, hiện ra sự biến hóa thần thông về tự tại thọ sinh.

Thiện nam! Hôm nay được thấy khắp mọi nơi biến hóa thần thông về tự tại thọ sinh của Đức Phật Tỳ-lô-giá-na; cũng được thấy

các cỗ xe bản nguyện của hết thảy chư Phật trong mười phương biến khắp mọi nơi; đến tận các thế giới không có ngằn mé trước sau, đến cả thế giới trong số vi trần. Tóm lại, là hết thảy thế giới, nếu có sự biến hóa thần thông về tự tại thọ sinh, thì phải nên gần gũi, thờ phụng, cúng dường; để được nghe sự vận chuyển xe pháp của chư Phật, từ đó có thể thọ trì, tùy thuận, ngộ nhập. Bấy giờ, Thần rừng Diệu Đức muốn nói cho rõ nghĩa pháp môn giải thoát này, bèn nương vào sức oai thần của Phật, quán sát mười phương, mà nói kệ rằng:

Lành thay! Con Phật đến hỏi ta

Cảnh Phật tối thắng thật khó biết

Vì trọng tâm tín lạc thâm sâu

Ta sẽ nói ông nên nghe kỹ.

Ức kiếp cõi trần gấp hai lần

Xa xưa có kiếp tên Duyệt lạc

Tám mươi ức số na-do-tha

Chư Phật liên tục hiện ở đó,

Phật đầu tiên hiện ở thế gian Hiệu:

Tự Tại Đức Vô Thắng Tràng

Khi ta ở tại vườn Kim hoa

Thấy Như Lai ấy hiện đản sinh,

Lúc này thân ta làm nhũ mẫu Tên:

Vô Cấu Diễm, đứng để hầu

Chư Thiên trao ta: Thân Bồ-tát

Hào quang sắc vàng không gì hơn,

Ta được gặp bậc: Thiên Nhân Sư

Ôm giữ, xem kỹ, không thấy hết

Lượng thân tả hữu vô biên tế

Các tướng tròn đầy khó nghĩ bàn.

Được thấy, nhơ lìa, thân thanh tịnh

Tướng tốt trang nghiêm thật diệu kỳ

Giống tượng vàng ròng, báu đẹp thay

Vui mừng tự phát tâm thanh tịnh,

Nghĩ suy các công đức của Phật

Tăng trưởng vô lượng biển phước sâu

Thần thông Phật bình đẳng không cùng

Nên phát Bồ-đề tâm rộng lớn,

Cầu công đức hết thảy chư Phật

Làm tăng trưởng tất cả đại nguyện

Trang nghiêm thanh tịnh cõi vi trần

Diệt trừ tất cả đường hiểm họa,

Ở khắp cõi nước trong mười phương

Cúng dường chư Phật không cầu kể

Chỉ cầu tu hành để giải thoát

Nguyện diệt tất cả khổ chúng sinh.

Ta nghe pháp ấy, rồi giữ nhận

Nên được sức giải thoát khó nghĩ

Ức cõi vi trần vô biên kiếp

Đều tu hạnh Bồ-tát sạch trong,

Thứ tự trong kiếp Phật ra đời

Mỗi mỗi ta đều lo cúng dường

Nhận giữ các pháp để tu hành

Thanh tịnh trang nghiêm biển giải thoát.

Ức cõi trần số, cõi trần kiếp

Quá khứ đã có Đấng Mười Lực

Giữ hết pháp ấy để tu hành

Chuyển xe giải thoát thanh tịnh ấy.

Với ta một niệm đều rõ hết

Trong tất cả vi trần cõi Phật

Đã có hết thảy các Như Lai

Các cõi biển mỗi mỗi trang nghiêm.

Ở đó đều có Phật xuất hiện

Việc đản sinh thường hiện trong vườn

Mỗi niệm đều hiện khó suy nghĩ

Sức thần thông tự tại rộng lớn,

Ta thấy Bồ-tát trong ức cõi

Chuyên cầu Bồ-đề, tối thắng Phật

Để thành Chánh giác, trụ cung trời.

Cảnh Phật hiện ra, thật khó nghĩ

Hoặc thấy trong cõi biển vô biên

Chư Phật thọ sinh: Việc thần biến

Tất cả chúng hội cùng vây quanh,

Rộng nói chánh pháp để khai ngộ

Với ta một niệm đều thấy khắp

Ức cõi trần số các Bồ-tát

Xuất gia, hàng ma, ngồi đạo tràng,

Hiện ra đủ các cảnh giới Phật

Hoặc thấy hết thảy trong cõi trần

Vô lượng tôn nhân thành Chánh giác

Sức phương tiện hiện ra khó nghĩ,

Độ thoát hết thảy khổ chúng sinh

Hoặc thấy trong hết thảy cực vi

Diệu pháp luân chư Phật đều chuyển

Âm vi diệu vang xa vô tận,

Mưa pháp Cam lồ khắp vô biên

Ở trong từng niệm thấy hết thảy

Ức cõi trần số, cõi chư Phật

Đều có Đức Như Lai hiện thọ sinh,

Hiện cả Niết-bàn; không bị đắm

Vô lượng biển cõi Phật như vậy

Ở đó Như Lai hiện sơ sinh

Ta đều đến khắp thân không mỏi,

Trước mỗi thị hiện để cúng dường

Không nghĩ bàn cõi, nẻo, cảnh giới

Vô biên chủng loại các chúng sinh

Phải dùng phương tiện hiện đến trước,

Làm mưa pháp lớn để khai ngộ

Ta biết đó đều là con Phật

Môn giải thoát tối thắng khó nghĩ

Trong vô lượng ức kiếp lập ra

Chỉ bày khen ngợi không thể tận.

Này thiện nam! Ta chỉ biết mỗi môn giải thoát Thị hiện thọ sinh tự tại thần biến của Bồ-tát, với vô lượng kiếp, khắp hết thảy các cõi

này; còn như các Đại Bồ-tát, có khả năng chỉ trong một niệm mà phát sinh sự tích chứa hết thảy các kiếp, để khai mở, chỉ bày, chứng ngộ về bản tánh của các pháp; có thể dùng phương tiện thiện xảo, để làm sự thọ sinh được hiện khắp; nguyện luôn được cúng dường tất cả chư Phật, tinh tấn, chuyên cần rốt ráo để cho pháp Phật hiện tiền; thân thọ vào các nẻo, như cái bóng hiện ra khắp nơi; ở chỗ các Đức Phật, ngồi tòa hoa sen, tùy vào sự ưng muốn của chúng sinh mà hóa độ, thành thục họ; đối với khắp thế gian, hiện ra sự biến hóa đại thần thông, trí lớn tròn đầy, thông tỏ không nghĩ ngại; đối với các Tam-muội, đều được tự tại, cho thấy việc thành Chánh giác, chuyển xe diệu pháp, chứng vào pháp giới vô ngại sâu xa, hiểu rõ hết tâm tánh của chúng sinh, chỉ bày tất cả các tướng công đức, phát tâm có sức tự tại rộng lớn, đạt được hết thảy trí nhẫn, hàng phục hết thảy các ma, tùy thuận nhập vào cảnh giới của tất cả Như Lai, tùy vào chúng sinh mà hiện thân sắc. Đó là trí Bồ-tát hành công đức mà ta thì làm sao có thể biết, có thể nói hết được.

Này thiện nam! Theo hướng Tây nam này, có thành Ca-tỳ-la, ở đó có người con gái thuộc dòng họ Thích, tên là Cù-ba. Ông hãy đến đó mà hỏi: Bồ-tát làm thế nào ở trong sinh tử để thành thục chúng sinh, tu hành hạnh Bồ-tát?

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài đảnh lễ và đi vòng bên phải Thần rừng Lâm-tỳ-ni; Đồng tử kinh hành vô số vòng, ân cần nhìn ngắm hết tâm mến mộ, rồi từ giã ra đi.

Đồng tử Thiện Tài từ rừng Lâm-tỳ-ni, hướng thẳng đến thành Ca-tỳ-la; trên đường đi, Đồng tử suy nghĩ và quán sát lại môn giải thoát Chư Phật thọ sinh tự tại thần biến của Bồ-tát mà thần kia đã chứng được; làm cho sự tu tập được tăng trưởng, rộng lớn, tùy thuận mà ngộ nhập, nhớ giữ không cho mất. Đồng tử bắt đầu đi thẳng đến cung điện Phổ hiện pháp giới ảnh tượng quang minh, nơi các Bồ-tát đang hội họp, trong đó có vị Thần chủ cung điện tên là Vô ưu đức, cùng với một vạn Thần chủ cung điện nữa, nghênh tiếp Đồng tử Thiện Tài và bày tỏ:

–Lành thay! Được đón tiếp bậc Trượng phu, bậc Đại trí tuệ, Dũng mãnh vô úy, đã tu tập được không thể nghĩ bàn môn giải thoát

Tự tại thọ sinh thần biến của Bồ-tát; tâm không hề rời thệ nguyện rộng lớn; khéo léo quán sát cảnh giới của các pháp; tâm thường an trụ thành trì của pháp vô thượng; nhập vào nơi cung điện Thanh tịnh diệu pháp; chỉ bày vô lượng phương tiện thiện xảo, điều phục chúng sinh, khiến cho hết thảy đều thành tựu, tỉnh ngộ và đắc nhập vào biển lớn công đức của Như Lai; được xe trí biện tài vô ngại, vô tận, vi diệu của Phật; tùy chúng sinh mà lưu chuyển, làm cho vui mừng, tăng trưởng được nguyện lớn, hồi hướng khắp các nẻo, để cầu đạo Nhất thiết trí. Ta thấy Nhân giả đạo hạnh sâu xa, tâm không hề xả bỏ, oai nghi vắng lặng, không chút vẩn đục, chẳng bao lâu sẽ thành Như Lai Vô thượng, thân, ngữ, ý, nghiệp đều thanh tịnh tối thắng; với các tướng tốt này, trang nghiêm nơi thân, sẽ là ánh sáng trí mười Lực, làm sáng sủa mọi tâm địa; khi du hành khắp thế gian sẽ là ánh sáng lớn soi sáng từ nơi này đến nơi khác. Ta thấy Nhân giả dũng mãnh tinh tấn, khéo ngăn trở hay hủy hoại; chẳng bao lâu sẽ đạt dược khả năng thấy khắp ba đời tướng tốt tròn đầy của tất cả chư Phật; nghe khắp xe pháp mà chư Phật chuyển; có khả năng thọ dụng khắp hết thảy thiền định của Bồ-tát, an vui trong các môn giải thoát Tam-muội; tùy thuận mà chứng nhập cảnh giới của Như Lai. Vì sao? Vì ông đã có thể thấy được Thiện tri thức, lại gần gũi, thờ phụng, cung kính cúng dường; mạng được dạy dỗ, luôn nhớ nghĩ đến công đức, tu hành không gián đoạn, không lo buồn, phiền não, không lười biếng, thoái lui, không có gì chướng ngại; tất cả thế gian, trời, người, ma, phạm không thể làm khó dễ; chẳng bao lâu sẽ thành Vô thượng Bồ-đề và cũng khiến cho chúng sinh chứng được quả Phật.

Lúc bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài nghe lời bày tỏ ấy rồi, liền thưa:

–Bạch Thánh giả! Những công đức như ngài vừa nói, nguyện sao cho tôi được đầy đủ tất cả. Thưa Thánh giả! Nguyện của tôi là vĩnh viễn dứt hẳn những phiền não đã thành thục trong chúng sinh; diệt trừ tất cả các nghiệp ác của chúng sinh; cùng chúng sinh an vui trong đạo Vô thượng; khiến cho chúng sinh tu hành thanh tịnh.

Bạch Thánh giả! Hết thảy chúng sinh, tâm thường tán loạn, từ đó sinh ra phiền não, tạo các nghiệp ác, rồi trôi lăn theo nghiệp, bị đọa vào trong nẻo ác; thân tâm lớn lên trong đêm tối, thọ chịu bao điều

khổ ác; Bồ-tát thấy rồi, tâm sinh ưu phiền. Thưa Thánh giả! Ví như có người chỉ được một con, thương yêu lo ắng đều dồn hết; bỗng thấy kẻ nào đó đến cắt đứt thân thể tứ chi của con; thì tâm đau thống thiết, làm sao an vui cho được, Đại Bồ-tát cũng như vậy. Thấy các chúng sinh chất chứa nghiệp ác, đọa vào ba đường ác, thọ đủ các khổ, tâm vô cùng ưu phiền, không thể an vui cho được. Còn nếu thấy chúng sinh, phát khởi ba loại hạnh lành thân, ngữ, ý, sinh trọng đạo lành; thì thân tâm thọ nhận an ủi, sinh niềm vui lớn. Vì sao? Vì Bồ-tát không vì lợi ích cho mình mà cầu Nhất thiết trí; cũng không vì tham những vui thú trong các sinh tử; cũng không vì tham năm dục lạc; lại cũng không vì chuyên cầu niềm vui được trang nghiêm, yêu kính ở quyến thuộc ở Dục giới; lại cũng không tùy tưởng điên đảo, tâm điên đảo, kiến điên đảo, sức xoay chuyển của ái kiến, tùy miên, kết sử; đối với chúng sinh bị ái ân trói buộc, tâm không tham luyến, cũng không đắm vào mùi vị an vui của thiền định; cũng không vì những chướng ngại, chán mỏi, thoái lui; trụ trong chìm đắm và dời đổi của sinh tử; nhưng Bồ-tát thấy được tất cả chúng sinh ở trong biển hữu, nhận đủ vô biên các khổ thúc ép, phát tâm đại Bi, nguyện thâu tóm, giữ gìn, để khiến họ mau ra khỏi biển lớn sinh tử; dùng sức nguyện đại Bi, chuyên cần tu hành đủ các khổ hạnh khó hành; đoạn dứt khắp tất cả phiền não của chúng sinh, khiến được xa lìa, vĩnh viễn không thoái lui. Còn muốn tinh tấn cần cầu trí Nhất thiết trí ở Như Lai; thì phải thờ phụng cúng dường tất cả chư Phật; thấy các cõi cõi nước có nhiều tạp nhiễm không sạch thì làm cho trang nghiêm thanh tịnh biển cõi chư Phật đó; thấy các loại tướng và danh của chúng sinh đều không chân thật thì làm sao để Pháp thân họ được thanh tịnh, thấy thân tâm có nhiều tạp nhiễm thì làm cho họ ba nghiệp được thanh tịnh trang nghiêm; thấy các chúng sinh tâm hạnh không đủ thì làm cho họ được thanh tịnh đầy đủ. Bạch Thánh giả! Như vậy Bồ-tát đối với chúng sinh, tâm đại Bi phải sâu dày có thể thực hành tất cả những hạnh khổ khó hành; trải qua vô biên kiếp, tâm không mệt mỏi thì những gì mình làm, mới được thành tựu; giống như cha mẹ, như nhũ mẫu, như đất, như nước, như lửa, như gió, như hư không rộng lớn, như mặt trời, mặt trăng, như biển lớn, như cùng sinh ở cõi trời. Có thể sinh ra đủ các lợi ích viên mãn. Thế nào là

Bồ-tát giống như cha mẹ? Vì đó là nơi an toàn để gầy dựng tâm Bồ-đề. Thế nào là Bồ-tát giống như nhũ mẫu? Vì nhờ đó mà thành tựu đạo Bồ-tát. Thế nào là Bồ-tát giống như đại địa? Vì đại địa có mười loại việc. Những gì là mười? Đó là do đại địa rộng lớn vô biên, nên tất cả sự vật thành tựu rộng khắp; Đại Bồ-tát cũng như vậy, sự tích tụ công đức, phước trí rộng lớn đều từ đó mà thành tựu vô lượng. Lại như đại địa, có thể sinh cho thế gian đủ các thứ dụng cụ riêng tư, tất cả chúng sinh đều dựa vào đó mà duy trì cuộc sống; Đại Bồ-tát cũng như vậy, có thể sản sinh những công đức, những của cải quý báu vượt khỏi thế gian, như Bố thí, Trì giới, Nhẫn nhục, Tinh tấn, Thiền định, Trí tuệ, Bồ-đề phần và Diệu pháp; đó là những tư cụ có thể dưỡng dục chúng sinh thọ mạng công đức và trí tuệ. Lại như đại địa đều bình đẳng về lợi ích, không buồn không vui, không có tưởng phân biệt; Đại Bồ-tát cũng như vậy, đối với việc bố thí không nghĩ đến chỗ thân quen, không dựa vào yêu ghét, không sinh hai tâm. Lại như đại địa, có thể thọ nhận những cơn mưa như trút của các vầng mây lớn; Đại Bồ-tát cũng như vậy, có thể thọ lãnh những cơn mưa của mây pháp lớn từ Đức Như Lai. Lại như đại địa, là chỗ mà tất cả chúng sinh nương vào đó mà trụ; Đại Bồ-tát cũng như vậy, luôn cùng với chúng sinh ở thế gian và xuất thế gian, nương tựa vào nhau mà làm các việc lợi lạc. Lại như đại địa, tất cả những hạt giống đều nương vào đó mà sinh trưởng; Đại Bồ-tát cũng như vậy, tất cả những hạt giống pháp lành có trong chúng sinh cũng đều nương vào đó mà sinh trưởng. Lại như đại địa, có thể sinh nhiều châu báu và những đồ dùng báu; Đại Bồ-tát cũng như vậy, có thể sinh cho chúng sinh những công đức báu, những pháp khí báu. Lại như đại địa, có thể sinh các loại thuốc để diệt trừ bệnh tật; Đại Bồ-tát cũng như vậy, nương vào đại Từ bi mà sinh ra thuốc pháp, diệt trừ đủ các bệnh nặng của phiền não. Lại như đại địa, có biết bao loài trùng độc hại, hoạt động trong tâm đất, nên phải tiếp xúc với đủ các bậc tức mà vẫn an trụ bất động; Đại Bồ-tát cũng vậy, thường phải tiếp với tất cả trong ngoài những khổ não, nhưng thâm tâm vẫn không dao động Lại như đại địa, tất cả các tiếng ác, tiếng sấm to, tiếng rống của rồng, không làm cho kinh hãi sợ sệt, còn tưởng như chẳng nghe thấy; Đại Bồ-tát cũng vậy, những tiếng ác của các ma hay ngoại đạo,

chẳng kinh chẳng sợ, chẳng lo chẳng hãi, còn tưởng như chẳng nghe thấy. Thiện nam! Đó là Bồ-tát đầy đủ mười loại công đức tròn đầy, giống như đại địa thành tựu và tự tại.

Này thiện nam! Thế nào là Bồ-tát giống như nước? Ví như được nhiều nước, sẽ khiến cho các thảo dược trong rừng rậm và các đại cổ thụ sinh sản, tăng trưởng, Đại Bồ-tát cũng như vậy, dùng nuớc Tam-muội, sinh ra các pháp Bồ-đề phần, với đủ các thảo dược, làm tăng trưởng phước đức trí tuệ cho đại thọ, thành tựu được quả Vô thượng Bồ-đề. Thế nào là Bồ-tát giống như lửa? Ví như được nhiều lửa thì có thể đốt cháy tất cả những vật không trong sạnh và cũng có thể thiêu đốt sạch tất cả cây cỏ, những khu rừng có ở đại địa; Đại Bồ-tát cũng như vậy, có thể dùng các loại lửa đại trí tuệ, đốt cháy các phiền não, tùy miên tập khí, không trong sạch, tội lỗi và nhơ bẩn có ở trong chúng sinh. Thế nào là Bồ-tát giống như gió? Ví như gió không có sắc tướng, không có trụ xứ không nương tựa, không chìm đắm mà có thể thành tựu thế giới; với nước và đống đất thì không thể tạo thành tất cả cung điện hay núi Tu-di và các núi lớn nhỏ khác; điều đó tất cả con người đều không có khả năng thấy được; Đại Bồ-tát cũng vậy, đối với tất cả xứ, không đắm không nương tựa vào đó mà có thể thành tựu uẩn giới xứ; công đức của Bồ-tát, tất cả thế gian, Thanh văn, Duyên giác không thể thấy được. Thế nào là Bồ-tát giống như hư không? Ví như hư không, thể của nó không chướng ngại, tất cả các pháp nương vào đó mà thành tựu; Đại Bồ-tát cũng như vậy, bản tánh không ngại, tất cả các pháp lành đều duyên theo đó mà thành tựu. Thế nào là Bồ-tát giống như mặt trăng? Vì như chu kỳ của mặt trăng, từ ngày đầu tháng đến ngày rằm của tháng, tuần tự mà lớn dần cho đến tròn đầy; Đại Bồ-tát cũng như vậy, từ khi mới phát tâm, tất cả các tịnh pháp cũng dần dần tăng trưởng, cho đến khi thành Phật ngồi ở Bồ-đề đạo tràng; tất cả công đức đầy đủ viên mãn. Thế nào là Bồ-tát giống như mặt trời? Ví như sự luân chuyển của mặt trời, hễ mỗi khi xuất hiện thì tất cả những u ám tối tăm đều bị tiêu diệt; Bồ-tát có mặt trời trí cũng như vậy; mỗi khi xuất hiện thì tất cả những đen tối u ám, vô minh của chúng sinh thảy đều bị tiêu diệt. Thế nào là Bồ-tát giống như biển? Ví như tánh của biển lớn là luôn có khả năng sinh ra các báu, giúp cho

chúng sinh nhận dùng không hết, Đại Bồ-tát cũng như vậy, dựa theo biển phước trí mà sinh ra các báu công đức và trí báu, đem lại nhiều lợi ích cho chúng sinh, không bao giờ hết được. Thế nào là Bồ-tát giống như cùng sinh ở cõi trời? Ví như trời thứ hai, cùng với con người đồng sinh, tùy ý đuổi theo con người như hình với bóng, không thể lìa bỏ; Đại Bồ-tát cũng như vậy, thường tùy chúng sinh mà đuổi theo đến tận các nơi hiểm nạn hay ác đạo để bảo hộ, không làm cho rơi đọa vào đó.

Này thiện nam! Đại Bồ-tát đối với chúng sinh như là thuyền trưởng, làm cho chúng sinh được qua khỏi biển sinh tử; là chỗ để quay về nương tựa, xa lìa được các nỗi sợ hãi của ma phiền não; là chỗ để cậy nhờ, khiến mọi bực dọc nóng nảy tiêu trừ, lại được sạch trong mát dịu; là bến đò lớn, đưa chúng sinh nhập vào biển pháp; là thầy chỉ đường trên biển, giúp chúng sinh đến được đảo báu Phật pháp; là hoa sen thanh tịnh, nở vô số tâm công đức của chư Phật; là dụng cụ trang nghiêm, làm cho ánh sáng phước trí càng thêm trang nghiêm; là nơi ưng cho những ái lạc, khiến được thành tưa hạnh Phổ hiền, tam nghiệp thanh tịnh, đoan chánh trang nghiêm; là bậc đáng tôn trọng, giúp cho ta chuyên cần lìa bỏ các nghiệp ác; là hạnh Phổ hiền, giúp cho hình thể trở nên tốt đẹp và viên mãn; là chỗ thấy vui, khiến mọi vui thú theo đó mà xuất hiện; là ánh sáng lớn, phóng trí tuệ khắp nơi tạo những ánh hào quang; là ngọn đèn sáng lớn, soi sáng đủ các pháp, làm cho hết thảy đều thông đạt; là ánh sáng có thể soi tỏ từ nơi này đến nơi khác, làm cho tâm tánh Bồ-đề càng sáng trong; là đại dũng tướng, trừ diệt tất cả ma nghiệp; là mặt trời châu báu, có thể phóng ngọn lửa trí, kết thành hào quang lưới; là trăng báu đáng yêu, phóng khắp pháp giới những ánh sáng trong lành mát dịu; là mây lớn đổ mưa, có thể đem các pháp Cam lồ làm mưa.

Bạch Thánh giả! Như vậy, khi nào thì Bồ-tát sẽ thực hành những điều đó; để khiến cho chúng sinh được sinh tâm yêu kính; thành tựu đầy đủ và an vui trong pháp chân thật?

Bấy giờ, thần Vô Ưu Đức, cùng với quyến thuộc, gồm đủ một vạn Thần, đang đứng bên đường, nghe Đồng tử Thiện Tài tự nói về hành tướng của sự phát tâm Bồ-đề mà chưa có lần được gặp nên vui

mừng hớn hở, bèn dùng các vòng hoa đẹp, các hương xoa, hương bột, đủ các báu trang nghiêm, tất cả nhiều hơn cõi trời để rải lên người Thiện Tài, tùy thuận vi nhiễu, rồi đi vào cung điện Bồ-tát, mà nói kệ rằng:

Ông vì các chúng sinh

Phát tâm cầu Chánh giác

Nên ở vô tận kiếp

Làm đèn sáng thế gian

Trong vô lượng ức kiếp,

Rất khó được gặp ông

Nay, mặt trời trí hiện

Chiếu sáng khắp thế gian

Ông thấy khắp chúng sinh,

Bị bụi vô minh phủ

Nên phát tâm đại Bi

Ác tàn không Đạo sư

Ông dùng tâm thanh tịnh,

Chuyên cầu công đức Phật

Việc làm Thiện tri thức

Chẳnglo cho thân mạng

Tâm ông ở thế gian

Không nương, không chỗ đắm,

Quyết định luôn sạch trong

Thanh tịnh như hư không

Ông tu hạnh thắng trí

Chuyển xe công đức lành,

Phóng ánh sáng trí tuệ

Chiếu khắp cõi vô biên

Ông không lìa thế gian

Cũng không đắm ở đó,

Như gió thoảng hư không

Việc làm không chướng ngại

Luôn hướng hạnh Bồ-đề

Dũng tiến, khó khuất phục,

Như lửa cháy kiếp hỏa

Tất cả không thể diệt

Như Sư tử, chẳng sợ

Vững chắc như kim cương,

Trí hành ông cũng vậy

Tất cả khó lay động

Trong pháp giới mười phương

Các pháp Phật đã có,

Ông là Thiện tri thức

Có thể nhập được hết.

Thần Vô Ưu Đức sau khi dùng kệ này, khen ngợi công đức tu hành của Đồng tử Thiện Tài rồi, ông theo sát Thiện Tài như hình với bóng, để được nghe chánh pháp, không một phút xa lìa. Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài mới vào cung điện Phổ hiện pháp giới ảnh tượng quang minh, quán sát khắp nơi, tìm kiếm Thích nữ Cù-ba, thấy vị nữ họ Thích này, đang ngồi trên tòa Sư tử, tên là Phổ hiện nhất thiết cung điện ảnh tượng ma-ni bảo vương đại liên hoa tạng, tại nơi sảnh đường mà các Bồ-tát đang tập trung hết ở đó; chung quanh có tám vạn bốn ngàn thể nữ quyến thuộc đứng hầu. Các thể nữ này, chẳng phải từ dòng họ Thích sinh ra, mà trong quá khứ, đã cùng tu hạnh Bồ-tát; đều cùng nhau trồng hết thảy căn lành Bồ-tát, như bố thí, nói lời yêu thương, việc làm có lợi; cùng nhau tu hành, thâu tóm các chúng sinh vào cảnh giới Nhất thiết trí; thường thị hiện trước chúng sinh, tu tập đủ các hạnh Bồ-đề của chư Phật, luôn giữ tâm đại Bi bình đẳng vô tận để thâu nhận khắp các chúng sinh, coi họ như con, tâm lành đầy đủ, thanh tịnh và rộng lớn; có khả năng tùy thận khắp tất cả muôn loài; trong quá khứ, đã cùng nhau tu tập rất nhiều đến không thể nghĩ bàn về các phương tiện thiện xảo, đều hướng đến Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, được không thoái lui, nhập sâu vào các Ba-la-mật của Bồ-tát. Cùng nhau tu hành tất cả học xứ của Bồ-tát, tâm luôn xa lìa các vọng tưởng, chấp trước; tránh xa sinh tử, yêu thích chánh pháp; tuy là hành giả, nhưng tâm thanh tịnh, luôn chuyên cần quán sát pháp giới nhất vị, nhanh chóng chí thú cầu đạo Nhất thiết trí, lìa xa các lưới che lấp tâm, vượt khỏi những lo toan, khó nghĩ, để thân được thanh tịnh; biến hóa

và hiện ra vô lượng, điều phục, thành thục tất cả thế gian; thành tựu sâu xa biển lớn công đức; tùy chỗ xuất sinh của hạnh Phổ hiền, mà nhanh chóng làm tăng trưởng sức dũng mãnh tráng kiện; làm đèn trí, mặt trời tuệ chiếu sáng tròn đầy khắp nơi.

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài, liền đến trước Thích nữ Cù-ba đảnh lễ, đi nhiễu quanh phải, đứng thẳng, chắp tay, thưa:

–Bạch Thánh giả! Trước đây, con đã phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, mà chưa biết Bồ-tát phải làm thế nào ở trong sinh tử, mà không lo bị sinh tử làm cho chìm đắm? Bồ-tát làm thế nào tự tại liễu ngộ các pháp, mà không cần trụ ở tất cả địa vị của Thanh văn, Bích-chi-phật? Bồ-tát làm thế nào trụ ở địa vị Phật mà có thể nhập khắp vào các địa của Bồ-tát? Bồ-tát làm thế nào trụ ở ngôi Bồ-tát mà có thể nhập đủ các cảnh giới Phật? Bồ-tát làm thế nào vượt khỏi thế gian, mà có thể thành tựu được pháp của thế gian? Bồ-tát làm thế nào đã chứng đắc Pháp thân, mà có thể hiện ra đủ các sắc thân? Bồ-tát làm thế nào đã được pháp vô tướng, mà còn tùy chúng sinh, lại hiện ra các sắc tướng? Bồ-tát làm thế nào đã biết pháp là không nói mà vì độ chúng sinh lại nói các pháp? Bồ-tát làm thế nào đã biết chúng sinh là không mà không chịu xả bỏ việc giáo hóa chúng sinh? Bồ-tát là thế nào đã biết chư Phật là không sinh, không diệt, mà lại chuyên cần cúng dường không bao giờ dứt? Bồ-tát làm thế nào đã vượt khỏi được những cảnh giới huyễn hoặc, mà lại còn dùng huyễn để điều phục chúng sinh? Bồ-tát làm thế nào đã tin sâu bản tánh các pháp như hư không, mà thành tựu được vô biên phương tiện trí tuệ? Bồ-tát làm thế nào đã biết tất cả pháp đều không ôm giữ, đắm chìm; mà lại thường cúng dường tất cả chư Phật, tâm sâu không thoái lui? Bồ-tát làm thế nào đã nhập sâu vào các hạnh, không nghiệp, không báo; mà còn tu thiện hạnh không lúc nào dừng nghỉ?

Lúc này Thích nữ Cù-ba, nói với Thiện Tài:

–Lành thay! Lành thay! Này thiện nam! Hôm nay ông hỏi về thể tướng chủng tánh và sự tu hành các hạnh của tất cả các Bồ-tát; về việc có thể tu hành đại nguyện của Phổ Hiền, cho đến những gì mà ông đã phát khởi nói ra; ta sẽ nương sức oai thần của chư Phật, vì ông mà tuyên thuyết, ông hãy lắng nghe cho kỹ khéo ghi nhớ.

Này thiện nam! Nếu các Bồ-tát tu tập mười pháp, thì có thể viên mãn hạnh nhân-đà-la Võng phổ trí quang tràng Bồ-tát.

Những gì là mười?

1.Y theo bậc Thiện tri thức.

2.Đạt được sự phá bỏ tà kiến và vô minh sâu rộng.

3.Phát khởi những dục lạc thanh tịnh.

4.Gom và chứa phước đức rộng lớn.

5.Lắng nghe chánh pháp của chư Phật.

6.Gần gũi được ba đời của chư Phật.

7.Cùng tu hành diệu hạnh của Bồ-tát.

8.Được chư Phật cùng hộ niệm cho.

9.Bản nguyện đại Bi thảy đều thanh tịnh.

10.Có khả năng dùng trí lực, xa lìa vĩnh viễn sinh tử.

Nếu các Bồ-tát thành tựu được các pháp ấy thì sẽ được viên mãn hạnh nhân-đà-la Võng phổ trí quang tràng Bồ-tát.

Này thiện nam! Nếu các Bồ-tát, gần gũi, thờ phụng các bậc Thiện tri thức thì có thể tinh tấn dũng mãnh và không thoái lui trong việc tu tập; sẽ phát sinh pháp bình đẳng rộng lớn vô tận của Phật; của Bồ-tát con Phật.

Này Phật tử! Bồ-tát lại dùng mười pháp phụng sự các bậc Thiện tri thức, khiến luôn được hoan hỷ. Những gì là mười?

1.Đối với thân mạng, của cải không hề tiếc rẻ.

2.Đối với những vật dụng riêng tư trong thế gian, tâm không sinh tham lam cầu xin.

3.Biết bản tánh của tất cả pháp đều bình đẳng.

4.Đối với tất cả trí nguyện, luôn không thoái lui hay xả bỏ.

5.Thường vui vẻ quán sát thật tướng của pháp giới.

6.Với các biển hữu, tâm không chán nản xa lìa.

7.Biết các pháp không chỗ trụ, giống như hư không.

8.Phát đại nguyện của Bồ-tát không bị chướng ngại.

9.Hiện các loại thân, biến khắp các cõi biển.

10.Thanh tịnh tu hành xe vô ngại trí của Bồ-tát.

Này thiện nam! Dùng mười pháp này mà thờ phụng tất cả các chân Thiện tri thức, khiến cho được hoan hỷ; việc mình làm sẽ

không sai trái, cho đến Nhất thiết trí.

Bấy giờ, Thích nữ Cù-ba vì muốn rõ nghĩa này, mới nương sức oai thần của Phật, quán sát khắp mười phương mà nói kệ rằng:

Chuyên cầu trí Phật lợi chúng sinh

Thiện tri thức những việc phải làm

Chánh trực, lìa nịnh, tâm không lười

Tu hành hạnh lưới trời Đế Thích

Rộng hiểu thanh tịnh hằng tối thắng

Như hư không vào khắp ba đời

Phật và cõi Phật cùng chúng sinh

Phổ biến hạnh: Trí quang tràng này

Ý vui rộng lớn bằng hư không

Vắng lặng khó chìm, không ngằn mé

Đối với công đức của chư Phật

Hành hạnh mây thân ở thế gian

Bồ-tát gom chứa Nhất thiết trí

Biển công đức không thể nghĩ bàn

Thân trí tuệ phước đức thanh tịnh

Thực hành hạnh vô trước thế gian

Để đến hết thảy chỗ Như Lai

Lắng nghe chánh pháp không biết chán

Khai thông hiểu biết làm đèn tuệ

Tu hành hạnh chiếu khắp thế gian

Ba đời chư Phật trong mười phương

Từng niệm hết thảy đều gần gũi

Suy nghĩ kỹ tâm không hề bỏ

Hồi hướng Bồ-đề, hạnh nguyện lớn

Đến khắp các nơi của Như Lai

Cùng tu Bồ-tát biển phương tiện

Biển nguyện Tam-muội rất vô biên

Tu hành hạnh lưới trời Đế Thích

Được sự gia trì của chư Phật

Nơi nơi tu đạo hạnh Phổ hiền

Đến tận vị lai, vô biên kiếp:

Hành hạnh phân thân ở thế gian

Để thấy các khổ của chúng sinh

Khởi Từ bi lớn, hiện ở đời

Giảng pháp sáng ngời diệt u tối.

Hành hạnh mặt trời trí thế gian

Để thấy chúng sinh đọa các nẻo

Làm xe pháp diệu, gom vô biên

Khiến cho đoạn hẳn dòng sinh tử

Đó là tu hành hạnh Phổ hiền.

Bồ-tát tu hành mười pháp ấy

Thì sẽ hiện trước khắp chúng sinh

Hiện trong các nẻo và biển hữu

Cứu độ hết thảy loài chúng sinh

Dùng sức phương tiện đại Từ bi

Hiện khắp đủ loại thân trang nghiêm

Tùy tâm mà chuyển xe diệu pháp

Khiến các nẻo, hướng đạo Bồ-đề.

Cù-ba nói xong kệ này, liền bảo Đồng tử Thiện Tài:

–Này thiện nam! Ta đã đạt được pháp môn giải thoát Quán nhất thiết Bồ-tát Tam-muội cảnh giới hải. Thiện Tài liền thưa:

–Bạch Thánh giả! Môn giải thoát cảnh giới này nó như thế nào? Đáp:

–Này thiện nam! Ta nhập vào môn giải thoát này, biết thế giới Ta-bà này trong thế giới đã qua không thể nói, không thể nói cực vi trần số kiếp; chúng sinh trong mỗi mỗi kiếp ấy, có đủ các hình dạng giống loài, làm điều thiện và làm cả điều ác, sinh kia chết đây, lẩn quẩn trong các nẻo, thọ nhận biết bao quả báo; kịp khi ta tu tập môn giải thoát Thiền định đẳng chí đẳng trì (thâm tâm bình đẳng an hòa trong thiền định và sự bình đẳng duy trì tâm trụ ở cảnh); lại được biết, chúng sinh trong mỗi kiếp ấy, hoặc xuất ly hoặc không xuất ly; hoặc chánh định hoặc tà định, hoặc kể cả bất định; hoặc đều có căn lành cùng phiền não; hoặc đều có căn lành không cùng phiền não; hoặc có đầy đủ căn lành, hoặc không có đầy đủ căn lành; hoặc có căn lành

thâu tóm căn không lành, hoặc có căn không lành thâu tóm căn lành; pháp lành và pháp ác cứ như thế mà tích tụ; hết thảy ta đều biết rõ; không có gì làm chướng ngại. Lại cũng trong kiếp ấy; trước sau liên tục, đều có chư Phật xuất hiện ở đời, với đủ các danh hiệu, ta cũng đều biết rõ. Đối với mỗi mỗi chư Phật Thế Tôn, từ khi mới phát tâm cầu Nhất thiết trí, phát hết thảy biển đại thệ nguyện, làm hết thảy các biển sự việc của Thiện tri thức, luôn cúng dường hết thảy biển chư Phật, tu hành hết thảy biển hạnh của Bồ-tát, làm trang nghiêm biển cõi nước của chư Phật, luôn cố gắng viên mãn biển công đức của chư Phật, làm xuất hiện biển thành tựu Chánh giác, thị hiện biển thần thông rộng lớn, có phương tiện để chuyển bánh xe chánh pháp, điều phục biển chúng sinh. Tất cả ta đều biết rõ, không có trở ngại. Ta còn biết những chủng hội khác nhau của các chư Phật đó. Ở trong chúng hội, có các chúng sinh, ở hàng Thanh văn mà được xuất ly; các bậc Thanh văn ấy, ở quá khứ đã tu tập nhiều căn lành, đã có sự thọ trì pháp của hàng Thanh văn và cũng đã được đủ các trí tuệ; ta biết rõ tất cả. Ở trong chúng hội, có các chúng sinh, ở hàng Độc giác mà được xuất ly; các bậc Độc giác ấy, đã có được sự tu tập của nhiều căn lành, đã có sự chứng ngộ quả của hàng Độc giác, đã trụ môn giải thoát tối thắng vắng lặng, đã nhập Tam-muội, đã thấy thần thông, đã giáo hóa chúng sinh cho đến khi nhập diệt; ta đều biết rõ. Ta còn biết chúng hội Bồ-tát tròn đầy, chiếu khắp, không ngằn mé của các chư Phật kia. Các Bồ-tát ở trong chúng hội đó, từ lúc mới phát tâm, từ khi mới trồng căn lành, đã phát khởi vô lượng những nguyện lớn, tu hành đủ các hạnh khó hành, thành tựu tròn đầy các Ba-la-mật, làm đủ cách để trang nghiêm đạo Bồ-tát, dùng sức tự tại, nhập vào đủ các Địa của Bồ-tát, những Địa của Bồ-tát là: Đủ các trợ đạo Bồ-tát địa, đủ các hạnh tự tại Bồ-tát địa, đủ cách ra vào Tam-muội Bồ-tát địa, đủ các cách thần thông tự tại Bồ-tát địa, đủ các sự xuất hiện tự tại Bồ-tát địa, đủ các kiến tạo xây dựng Bồ-tát địa, đủ các quán sát Bồ-tát địa, đủ các sửa trị thanh tịnh Bồ-tát địa, đủ các nương nhờ Bồ-tát địa, đủ các tướng Bồ-tát địa, đủ các thể trạng Bồ-tát địa, đủ các loại trí: Bồ-tát nhiếp trí, Bồ-tát thành tựu trí, Bồ-tát trụ xứ, Bồ-tát cảnh giới hạnh rộng lớn, Bồ-tát đại thần thông, Bồ-tát biển Tam-muội, Bồ-tát biển phương tiện

giải thoát, Bồ-tát đã nhập biển Tam-muội sai khác, đã được tất cả lời dạy về ánh sáng trí, đã được mây sáng chớp của Nhất thiết trí, đã đạt hết thảy nhẫn nhục, đã có hết thảy trí dũng mãnh, đã giác ngộ rõ biển của tất cả pháp, đã nhập được vào tất cả biển của chư Phật, đã chỉ ra những biển phương tiện, đã có sự phát khởi những biển thần thông, đã có các biển hoằng thệ sâu rộng ta đều biết tất cả.

Này thiện nam! Ở thế giới Ta-bà này, từ quá khứ xa xưa cho đến tận hôm nay, trải qua vô lượng vô lượng cực vi trần số kiếp cõi Phật, đã có đủ các biển kiếp khác nhau, đã có chúng sinh, chư Phật và các chúng hội cho đến tận vị lai, đã có các biển kiếp luân phiên không dứt, trước sau nối tiếp nhau, ta cũng đều biết rõ. Này thiện nam! Ngoài việc biết thế giới Ta-bà như vậy, ta còn biết trong thế giới Ta-bà, lại phát sinh rất nhiều cực vi trần số thế giới, những thế giới ấy trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng biết ở trong tâm thế giới Ta-bà, tất cả những thế giới ấy, trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng còn biết, trong tất cả những cực vi trần có được ở trong thế giới Ta-bà, cũng có những thế giới trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng còn biết, mười phương kiến lập sau trước không gián đoạn, ở ngoài thế giới Ta-bà, đã có những thế giới trước sau nối tiếp trụ ở đó. Ta cũng biết, thế giới Ta-bà là chỗ dựa, cho ánh sáng báu cháy rực chiếu khắp mười phương các cõi mà ở đó hết thảy thế giới được thâu tóm lại, trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng biết, Đức Phật Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na trụ tại biển thế giới Hoa tạng trang nghiêm, thuộc đủ loại vô lượng thế giới trong mười phương, đã được thâu tóm lại, trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng biết, trong biển thế giới Hoa tạng, có cực vi trần số những thế giới ở trong tâm nó, trước sau nối tiếp nhau. Ta cũng còn biết, tất cả thế giới đó, có đủ sự định đặt thi hành, có đủ các hình trạng, có đủ sự phân biệt lượng số, có đủ các giới hạn, có đủ các chỗ để nương tựa, có đủ các bến bờ, có đủ các trang nghiêm, có đủ các thành tựu, có đủ các hoại diệt; ở trong đó còn có quyến thuộc, có những cỗ xe, có sự quay trở lại, có những hoa sen, có Tu-di, có sông biển, có cỏ cây và còn có đủ các danh hiệu khác nữa, ta cũng đều biết rõ. Ta cũng biết trong biển thế giới Hoa tạng thuở xa xưa có được là do sức bản nguyện của Như Lai Tỳ-lô-giá-na; ngài xuất sinh đủ các thế giới như vậy mà trong đó có đủ các

biển nhân duyên. Ta cũng biết bên ngoài biển thế giới Hoa tạng, có vô biên, vô tận thế giới, cảnh giới hư không khắp mười phương; có tất cả thế giới trong hết thảy biển thế giới. Ta cũng biết Đức Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na; trong quá khứ đã đi qua vô lượng biển kiếp, đã có tất cả biển các bản sự; trong quá khứ cũng đã phát khởi biển nguyện rộng lớn; trong quá khứ cũng đã tập họp các biển thừa giáo; trong quá khứ cũng đã tu hành biển hạnh Bồ-tát; trong quá khứ, cũng đã làm thanh tịnh biển các cõi Phật; trong quá khứ cũng đã làm hết các biển sự việc của chư Phật, trong quá khứ cũng đã giáo hóa biển chúng sinh; trong quá khứ cũng đã phát khởi biển thần thông; trong quá khứ cũng đã nhập vào biển các phương tiện; trong quá khứ cũng đã thọ nhận biển pháp của chư Phật; trong quá khứ cũng đã cũng đã nhập vào biển các Tam-muội; trong quá khứ cũng đã chứng đắc biển tự tại, trong quá khứ cũng đã thành tựu các biển công đức, trong quá khứ cũng đã đem tất cả vật dụng mà thực hành Bố thí ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã tu trì các phạm hạnh, để thực hành Giới ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã thọ nhận nhiều cảnh giới, để thực hành Nhẫn nhục ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã tu tập sự dũng mãnh tráng kiện, để thực hành Tinh tấn ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã vào các Tam-muội để thực hành Thiền định ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã thành tựu đủ các thanh tịnh, để thực hành Trí tuệ ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã thị hiện những ảnh tượng của thân, nhập khắp thế gian, để thực hành Phương tiện ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã phát khởi biển hạnh thanh tịnh viên mãn của Phổ Hiền, để thực hành Nguyện ba-la-mật; trong quá khứ cũng đã đạt được biển các thần thông, với đủ những tự tại của hết thảy các Như Lai để thực hành Lực ba-la-mật, trong quá khứ cũng đã chứng được biển trí tự tại, với ánh sáng trí chiếu khắp thế gian, của tất cả các Như Lai, để thực hành Trí ba-la-mật. Ngài thâu tóm khắp tất cả Phật Bồ-đề; thâu hoạch khắp các ánh sáng đại trí của chư Phật; chứng được tánh Nhất thiết trí Phật, đối với tất cả các nơi, thành Chánh đẳng Chánh giác, dùng thần thông dạo chơi vui vẻ, chuyển bánh xe chánh pháp, có được nhiều đạo tràng chúng hội. Ở trong những đạo tràng ấy, tất cả Bồ-tát, trong quá khứ; đều đã trông nhiều căn lành, từ lúc mới phát tâm tu hành hạnh Bồ-tát; đều đã chứa nhóm những phương tiện,

làm cho chúng sinh thành thục và cũng thực hành đủ các sự việc của chư Phật, của bậc Thiện tri thức; trong mỗi niệm đều tăng trưởng, đạt được Tam-muội; trong từng niệm từng niệm cũng nhập được môn Đà-la-ni; trong từng niệm cũng đạt được biển lớn biện tài, trong mỗi niệm cũng phát khởi thần thông tự tại, trong mỗi niệm cũng tu hành lưới hạnh Bồ-tát, trong mỗi niệm cũng tập họp được các môn phương tiện, trong mỗi niệm cũng biết được lưới căn của chúng sinh, trong mỗi niệm cũng tập họp được các pháp Bồ-đề phần, trong mỗi niệm cũng chứng nhập được biển pháp môn thần thông Đẳng trì đẳng chí… tất cả những việc như vậy, đều từ biển tu hành của Như Lai Tỳ-lô-giá-na, đã biến khắp trong hết thảy biển pháp giới mười phương vô lượng kiếp, hết thảy ta đều hiểu rõ. Ta cũng biết, sự tu hành trong biển kiếp của hết thảy các Như Lai, đầy khắp trong pháp giới mười phương, đến tận cảnh giới hư không, cho đến tận cùng kiếp vị lai. Những sức oai thần, những lực gia trì, những cảnh giới của trí huyễn, tất cả ta đều biết rõ. Vì sao? Vì khi ta nhập vào môn giải thoát biển cảnh giới, quán hết thảy Tam-muội của Bồ-tát; thì trong mỗi niệm, ta có thể biết rõ hết, đủ loại tâm hạnh của tất cả chúng sinh, lẫn lộn, chìm đắm, thanh tịnh, lưu chuyển, qua lại rồi mất; tất cả những âm thanh được nghe từ những Tam-muội; tất cả những thần thông, Tam-muội, giải thoát, vắng lặng của Độc giác, tất cả những Tam-muội của Bồ-tát; đủ các địa vị, đủ các pháp môn, đủ các nẻo vào và biển thần thông giải thoát ánh sáng của tất cả Như Lai… hết thảy ta đều biết rõ.

Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm - Quyển 28 - Phẩm Nhập Bất Tư Nghì Giải Thoát Cảnh Giới Phổ Hiền Hạnh Nguyện (Phần 28)

KINH ĐẠI PHƯƠNG QUẢNG PHẬT

HOA NGHIÊM

QUYỂN 28

PHẨM NHẬP BẤT TƯ NGHÌ GIẢI THOÁT CẢNH GIỚI PHỔ

HIỀN HẠNH NGUYỆN (Phần 28)

Bấy giờ, Đồng tử Thiện Tài thưa với Thích nữ Cù-ba:

–Bạch Thánh giả! Thánh giả đạt được môn giải thoát này bao lâu rồi?

Cù-ba bảo:

–Này thiện nam! Ở thế giới trải qua số kiếp nhiều như số cực vi trần nơi trăm cõi Phật, có kiếp tên là Tối thắng hạnh, thế giới tên Thắng vô úy. Trong thế giới ấy, có bốn đại châu, tên là Thường cụ chúng lạc diêm-phù-đề; ở đó có thành phố lớn tên là Đại thọ diệu cao cát tường, là thành phố đứng đầu trong tám mươi bốn ngàn ức thành phố lớn khác. Thời bấy giờ, thành phố này lại có tám mươi bốn ngàn ức thành ấp làm quyến thuộc; trong các thành ấp ấy, tất cả đều được trang trí nghiêm túc, đều rất thanh tịnh; trên mặt đất trải đầy ngọc báu lưu ly; bao bọc chung quanh các bức tường là bảy lớp châu báu; ở trên được che phủ bằng lưới báu, có ánh sáng, hình ảnh, màu sắc lẫn vào nhau; dọc tường báu, có hào báu bao bọc chung quanh, dưới đáy toàn cát vàng, nước thơm tràn đầy; hoa Ưu-bát-la, hoa Bát-đầu-ma, hoa Câu-vật-đầu, hoa Phân-đà-lợi đầy khắp nơi mặt nước; ở mỗi con sông tự nhiên có rất nhiều lan can báu và các lưới báu trang nghiêm ở hai bên bờ; khoảng giữa mỗi con sông lại có cây Đa-la báu, bảy lớp vây quanh, lại có các cây báu trang nghiêm tự nhiên, có các báu Anh lạc rũ xuống, vải lụa mịn treo khắp, lưới báu bằng vàng ròng, phủ đầy bên trên. Những thành ấp ấy là nơi nhiều người qua lại, có những con đường rộng tới tám bước chân, dùng đủ các loại báu đẹp nhất để trang

nghiêm đan xen ở khoảng giữa, phát ra ánh sáng, soi tỏ khắp nơi; lại có vô lượng các Tiên, cầm giữ những minh chú, thân tướng đoan nghiêm thanh khiết, giống như trời Tự tại, tuần hành khắp nơi để bảo vệ chúng sinh. Ở khắp nơi đều có vô lượng các vườn, các hoa viên làm chỗ giải trí, hoa quả trong các rừng cây luôn có đầy đủ; có nhiều loại chim cùng nhau cất tiếng hót vang, bay về tập hợp ở đó, vui đùa không sợ gì cả. Lại có rất nhiều những nam nữ, thanh tịnh, đẹp đẽ và đáng yêu, tới lui nơi những hoa viên ấy; thân họ toát ra hương thơm dịu xông khắp mọi nơi. Chư Thiên ngày đêm thường làm mưa các loại hoa đẹp đủ trăm ngàn màu sắc, rực rỡ tung rải ngổn ngang. Ở thành ấp đó, nơi nơi đều có trăm ngàn Thần đất làm nhiệm vụ bảo vệ. Những gì có nơi trong ngoài thành ấp ấy như rừng cây có nhiều báu anh lạc, treo rũ xuống, các lưới báu kết những chuông nhỏ, tất cả đều rất trang nghiêm, chỉ cần ngọn gió nhẹ thổi qua, sẽ xuất hiện đủ các loại âm thanh pháp diệu, nếu được nghe thì sinh tâm vui thích; phiền não tiêu trừ, thân ý sạch trong, pháp hỷ tràn đầy; đối với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, đạt được không thoái chuyển, tất cả những hạnh nguyện Phổ hiền, thường được khen ngợi là công đức vi diệu. Bấy giờ, có vua tên Vi Tài Chủ thường dùng chánh pháp để giáo hóa, điều phục, thống lónh cả đất nước; có tám vạn bốn ngàn phi tần thể nữ, có hơn năm trăm quan phụ tướng đại thần giúp việc; năm trăm người con của vua, sức lực, sắc tướng đầy đủ, hình trạng đoan nghiêm, dũng mãnh không biết sợ, có khả năng hàng phục giặc thù. Vua có phu nhân tên Liên Hoa Cát Tường Tạng đức hạnh hơn người, dung mạo bậc nhất, sinh được thái tử tên là Oai Đức Chủ uy nghiêm chánh trực, đặc biệt khác thường, ai thấy cũng đều vui, có đầy đủ ba mươi hai tướng tốt, đó là:

Dưới bàn chân bằng phẳng đầy đặn giống như đáy chiếc hộp.

Có ngàn nét vẽ giống hình bánh xe đầy ở bàn chân.

Chân tay mềm dịu giống như hoa dương liễu.

Trong các kẽ tay kẽ chân da mịn màng giống lụa làm thành lưới. Gót chân tròn đều.

Mu bàn chân nổi cao đều đặn, tất cả thân đều tương xứng sáng trong, sạch, đẹp.

Hai bắp chân tròn đầy như Tiên lộc vương.

Cánh tay dài xuống quá đầu gối, giống vòi voi. Năm căn ẩn kính.

Những lỗ chân lông đều toát ra màu xanh.

Các lông trên mình đều uốn về bên phải. Xoắn hoa văn đều đặn.

Thân thể màu vàng trơn mịn sáng chói không chút bụi nhơ, ai cũng có thể soi mình trên đó.

Lòng hai bàn chân, lòng hai bàn tay, hai vai và đỉnh đầu, bảy nhỗ ấy đều đầy đặn.

Hai vai tròn trịa cân xứng, xương không lộ ra.

Thân thể cân xứng như cây Ni-câu-đà. Cằm, má, ngực và ức giống như sư tử.

Cổ có ba ngấn đầy đặn màu xanh sẫm ánh đỏ.

Chung quanh thân thường có ánh sáng tỏa ra một tầm tám thước.

Có bốn mươi cái răng.

Răng trắng trong, đều nhau và khít khao.

Lưỡi đỏ hồng, rộng dài phủ mặt.

Giọng nói âm vang như Phạm thiên, người nào được nghe đều cảm thấy tươi vui.

Mắt xanh biếc, tề chỉnh không loạn, trên dưới nhìn không chớp.

Lông mi giống như Ngưu vương, xanh trắng rõ ràng.

Khuôn mặt tròn đầy giống như Tịnh nguyệt.

Lông mi uốn khúc như cây cung Đế Thích.

Lông trắng sáng trong xoắn hết về bên phải.

Trên đỉnh đầu có cục thịt nổi cao, giống như lọng trời…

Các tướng tốt này làm cho thân tướng thêm trang nghiêm.

Thiện nam! Lúc này thái tử được vua cha dạy dỗ, có hai mươi ngàn thể nữ làm con hầu, tất cả đều là quyến thuộc, sau trước vây quanh, từ cung điện đi ra khỏi thành; đến thẳng vườn Quang minh vân phong đại hương nha; để dạo chơi, xem cảnh và vui đùa thái tử đi trên chiếc xe báu làm bằng gỗ Diêm-phù-đàn tốt nhất; xe được trang trí oai ngiêm, thế gian không gì sánh bằng. Bánh xe làm bằng kim cương đại diệm; bầu giữa bánh xe làm bằng kim cương thiên diệu, trong hòm xe

có nhiều hương báu ma-ni; gỗ chiên-đàn tốt đẹp nhất trang sức các chỗ ngồi; rất nhiều lưới hoa báu phủ đầy ở trên tòa Sư tử được trang nghiêm lộng lẫy bằng báu chúa ma-ni, năm trăm thể nữ, mỗi người đều cầm dây báu kết liền trục xe, làm cho nó di chuyển, không chậm cũng không nhanh, tất cả cùng nhau đi tới. Ngựa tốt ngàn con hộ giá xe vua, sau trước cùng đi. Các lọng được làm bằng ngọc lưu ly trắng, ngọc báu chúa ma-ni. Chính vì trang sức bằng ngọc ma-ni bảo vương mà lọng phóng ra bất tư nghì những màu sắc có ánh sáng trang nghiêm hiếm có; ngọc lưu ly xanh biếc, ngọc báu đẹp ma-ni và đủ các loại hình góp phần tạo thành những cái cán lọng, khiến cho người cầm giữ nó, dễ dàng đưa lên cao để che phủ; trăm ngàn vạn người cầm giữ các lọng báu đó; trăm ngàn vạn người cầm giữ các cờ báu; trăm ngàn vạn người cầm giữ các phướn báu; trăm ngàn vạn người hòa tấu âm nhạc; trăm ngàn vạn người tung hoa báu; trăm ngàn vạn người cầm các lư hương, đốt đủ các loại hương; vây quanh sau trước, tuần tự mà đi. Đường đi bằng phẳng, rộng rãi; có tám ngã tư thông thương, sắp xếp ngay ngắn; dùng những tạp báu làm ranh giới; cát vàng rải khắp, có đủ loại hoa báu được tung lên cao để cúng dường; có những hàng cây báu đủ loại lẫn lộn và những lan can báu. Ở khoảng không gian của tám ngã tư, các lưới chuông đẹp, đủ loại, được sắp xếp ngang dọc, có thứ lớp, rũ xuống, các dải lụa và tơ năm sắc treo lơ lửng khoảng giữa các cây; tất cả được trang hoàng hết sức rực rỡ. Bên đường đi, chỗ nào cũng có các nhà nghĩa, các trạm phước, nhiều lầu gác báu, nhiều kho chứa lớn, lần lượt nối tiếp nhau, đây đó chứa đầy; những trân châu, ngọc quý, của cải, vật dụng, tất cả thật là đầy đủ. Những châu báu anh lạc dùng để trang trí được tích chứa ở đó, hoặc trữ những tơ lụa năm sắc tốt đẹp nhất dùng để may mặc, hoặc có đủ các món ngon thượng hạng dùng cho việc ăn uống, hoặc các thứ hương hoa, vật dụng tư riêng dùng cho thân thể; hoặc gia súc, voi, ngựa đủ loại chất đầy trong các xe báu; có những người nữ đoan trang, cùng các đầy tớ nhỏ, được phân công trông coi, họ đã khéo làm quen được những phép tắc, những lễ nghĩa ở thế gian, họ rất thành thạo những việc làm được giao; các chúng sinh, nếu có đến cầu xin, thì tùy nghi mà cho, miễn sao ý nguyện của họ được thỏa mãn.

Bấy giờ, ở trong đô thành Đại thọ diệu cao cát tường, có một bà mẹ tên là Thiện Hiện, bà có người con gái nhỏ, tên là Cụ Túc Diễm Cát Tường; tâm nguyện chánh trực, bao dung; sắc tướng trang ngiêm, thanh khiết, còn nhỏ nhưng làm được nhiều việc, biết tu sửa điểm yếu để làm việc cứu giúp, tất cả như có sẵn đầy đủ trong cô. Mắt và tóc một màu xanh biếc, lời nói giống như Đức Phạm thiên, sạch trong, dịu dàng, tốt đẹp, trí tuệ sáng suốt, được nhiều người tôn trọng; giỏi khéo nhiều ngành nghề, tinh thông tranh luận, cung kính chuyên cần, không biết biếng lười; bản chất ngay thẳng, hòa nhã; ít ham muốn, suy nghĩ thì nhún nhường, hiền từ thương người, không hại ai bao giờ; đầy đủ tánh hổ thẹn, không dua nịnh, không kiêu ngạo; ý chí sâu dầy, rộng lớn, không ai sánh bằng; cô cùng với mẹ đi trên chiếc xe báu đẹp, dẫn theo các quyến thuộc và vô lượng các thể nữ, sau trước vây quanh, cùng nhau ra khỏi đô thành, để dạo chơi, ca vịnh; cứ theo con đường mà đi tới, phía trước là đoàn của thái tử. Khi đã gặp thái tử, cô tấu lên nhiều kiểu nhạc, cao giọng mô tả bằng những ngôn từ, tỏ bày tâm ưa thích, nên thưa với mẹ:

–Lành thay! Thưa mẹ hiền! Tâm nguyện con là được cung kính thờ phụng người ấy, nếu không toại nguyện, con sẽ tự vận.

Lúc này, bà mẹ Thiện Hiện mới bảo cô gái:

–Này con! Con không nên có những suy nghĩ như vậy. Vì sao? Vì bậc Nhân giả ấy là thái tử con vua; có đầy đủ tướng tốt của Chuyển luân vương, chẳng bao lâu sẽ nối nghiệp cha, kế vị ngôi vua.

Khi ấy, có người nữ báu, bỗng nhiên xuất hiện, từ trên hư không bay đến, có nhiều oai đức, nói với cô gái: “Ta cũng như cô, hiện nay thuộc dòng dõi thấp kém, không thể là duyên phận, chuyện này thật không thể được; chớ nên để tâm đến ”. Nhưng người thiếu nữ này, tâm đã nhất quyết, vững chắc, nhất quyết không bỏ ý định kia.

Bấy giờ, ở bên đường, nơi vườn hoa Hương nha vân phong, có một đạo tràng tên là Pháp vân quang minh, ở đó Như Lai hiệu là Thắng Nhật Thân đã thành tựu được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác được hơn bảy ngày. Còn cô thiếu nữ ấy, vì ngắm cảnh dạo chơi nên quá mỏi mệt nên đã từ từ ngủ thiếp tự lúc nào. Đức Như Lai kia ở trong giấc mộng của cô gái, liền hiện thần thông biến hóa, theo mộng

mà hiểu là đời trước, cô gái này làm Thiên sứ, bảo vệ những thân hữu của Bồ-tát. Bèn đứng trong hư không, nói vào giấc mộng của cô thiếu nữ ấy: “Ta là Như Lai Thắng Nhật Thân, nơi vườn hoa Hương nha vân phong ở bên đường, trong Bồ-đề đạo tràng Pháp Vân Quang Minh, đã thành tựu Chánh đẳng Chánh giác được bảy ngày, có các chúng Bồ-tát vây quanh trước sau; cùng chúng Thiên, Long, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, các vua cõi trời Phạm thiên, trời Tịnh cư họp cùng hết thảy các vị chủ sông, chủ biển, chủ đất, chủ nước, chủ gió, chủ lửa, chủ núi, chủ thành, chủ vườn, chủ dược, chủ rừng, chủ ruộng lúa, chủ phương hướng, chủ không trung, chủ ngày, chủ đêm… tất cả đem thân đến đây làm Thần ở đạo tràng này, cùng các nam nữ quyến thuộc, là muốn được thấy Phật thuyết pháp để lãnh hội, vì vậy họ đều đến tập hợp. Hôm nay, ngươi cũng nên gần gũi để cung kính đảnh lễ”.

Lúc này, cô gái tên Cụ Túc Diễm Cát Tường từ trong mộng, chính mắt trông thấy những thần thông biến hóa của Phật, lại được công đức của Phật gia hộ, khiến tâm không sợ hãi, an ổn và vui thích, dùng tâm đời trước, dựng cảnh ái mộ thái tử cho hiện ra trước mặt, rồi nói kệ rằng:

Thân ta đoan chánh không gì bằng

Trí tuệ, sắc tướng đều viên mãn

Ngôn từ, lễ nghĩa đều thông đạt

Công đức tiếng tăm vang khắp chốn,

Vô lượng chúng sinh ở thế gian

Thấy thân ta, thảy đều thanh đắm

Ta đối với họ luôn trong sạch

Nên chẳng để tâm sinh ái nhiễm,

Tâm ta tất cả không yêu ghét

Cũng lìa ngu si và sân hận

Chỉ có Từ bi và thanh tịnh

Đem lợi ích rốt ráo muôn loài,

Hôm nay lúc ta gặp thái tử

Công đức: Cao tột, tướng: Trang nghiêm

Tâm đại Hỷ chạy khắp toàn thân

Các căn vui vẻ muốn gần gũi

Sắc như ánh sáng báu, tịnh diệu

Lông tóc xanh trong, xoáy bên phải

Mũi cao dài thẳng thêm trang nghiêm

Trán rộng bằng phẳng, mi nhỏ khúc

Thân như vàng ròng, báu đẹp tụ

Tướng tốt soi sáng không gì bằng

Mắt sáng rộng dài tợ sen xanh

Răng trắng, khít đều, như ngọc, tuyết

Mặt tròn như trăng, má sư tử

Môi miệng một màu như đá đỏ

Chỉ để nói lời chánh pháp thôi

Nguyện Đấng Tối Thắng, thương nhận ta

Tướng lưỡi rộng dài và mềm dịu

Màu đồng đỏ, chiếu ánh sáng báu

Tiếng như trời Phạm vang Ca thần

Chúng sinh nghe được đều vui thích

Hoặc nói cười lời lẽ đẹp thanh

Oai quang che chúng đức khó lường

Diện mạo đẹp vui tự trang nghiêm

Đều khiến người nhìn, không chán đủ

Tâm không nhiễm cấu, thân trong sạch

Sự trang nghiêm ba hai tướng ấy

Sẽ là Luân vương thế giới này

Cúi xin rủ tâm Từ thọ nhận.

Bấy giờ, Thái tử Oai Đức Chủ, vì đối với sự có mặt của người nữ ở thế gian tạo nhiều lỗi lầm; gây chướng ngại cho sự an lạc của thế gian và xuất thế gian, cho đến có thể làm cản trở đạo Vô thượng Bồ-đề; nên ở giữa chúng hội, liền vì người nữ trẻ mà nói kệ rằng:

Thế gian vọng chấp các họ tộc

Yêu kính vui thích, chỉ nữ nhân

Những bậc Tối thắng, không so sánh

Có thể chỉ là chỗ bạn lành

Báu của người nữ là thứ nhất

Cũng là nhân giải thoát trời người

Kế tục giống loài thân công đức

Trí thế, nói rằng nữ trên hết

Tất cả phiền não làm khổ tâm

Bao nhiêu oan trái thúc ép thân

Vợ yên sẽ khiến được sạch trong

Vì như nắng hạn gặp mưa lành

Tâm phàm phu đắm những bực, lo

Như gặp bệnh nặng thêm ràng buộc

Nhún mình dua nịnh lấy làm vui

Dối cho trừ lo, thuốc tốt nhất

Chúng sinh tà kiến, đều nghĩ vậy!

Người nữ đúng là nhân thế gian

Sinh thành, trưởng, dục:

Phước trang nghiêm

Trời đất đổi thay không hơn được

Nghiệp thế khổ nhọc chỉ do nữ

Khuyên chồng làm khắp các việc lành

Khiến các con chuyển ý làm theo

Là nữ không nhiễm tâm người khác

Kẻ trí cho đó là phiền não

Tất cả nghiệp tội do nữ sinh

Tộc họ thấp hèn mà làm vợ

Không qua nổi lời ác thế gian!

Tánh nữ nhân hay chấp điều xấu

Vững vàng như đất khó thể dời

Chỉ theo phú quý và vinh lạc

Nghèo hèn suy kém đều từ bỏ.

Tiên oai đức lớn, có năm thông

Thần thông thoái mất do người nữ

Tự tại tùy ý giẫm lên đầu

Vương nữ có thể chuyển vắng lặng

Diễm ma làm vua chết vì gió

Cũng như ốc tiêu nơi đáy biển

Lửa cháy đen, rắn, đao: Độc dược

Nữ nhân làm hại hơn như thế

Kính tâm cấp đủ của cải báu

Ngay thẳng phụng thờ không trái ý

Trí tuệ có lúc cũng cứng mềm

Những không thể biết tâm người nữ

Thấy họ khóc cười chẳng biết đâu.

Tâm dẫn dụ đủ trò huyễn ảo

Làm dáng mê hoặc đấng nam nhi

Tâm chứa bướng, không thèm biết đến

Không có mà nói là chân thật

Rất thật lại nói là hư vọng

Thường như thú dữ hại chúng sinh

Chao ôi! Trượng phu chẳng ở cùng

Lâu ngày gặp việc thêm kiêu mạn

Trái duyên tạm gặp ác vẫn tăng

Hết thảy thời gian ra hoặc ở

Lấn hiếp với chồng chẳng hổ thẹn

Như lửa đốt củi, sao cho đủ

Như biển gom sông, khi nào đầy

Diễm ma không chán giết chúng sinh

Tâm người nữ muốn nam cũng vậy.

Người nữ không xét xem dòng họ

Lớn, nhỏ, sang, hèn và đẹp xấu

Chỉ đeo đuổi cầu hết thảy nam

Dục tình phóng túng không mỏi chán

Người nữ chí dục không sao đủ

Không ít lần từng do tâm chồng

Như trâu hoang đi về tự tại

Như cỏ mới, cứ thế mà ăn.

Tuổi trẻ sắc thịnh, tâm luôn đổi

Sang giàu tùy chồng phó thác cho

Dư thừa thì ăn sung mặc sướng

Thường nguyện khổ nghèo tùy tự ý

Những việc cúng dường đều đủ cả

Xoa hương tắm gội, thật trang nghiêm

Chưa từng hổ thẹn, ân trượng phu

Nghĩ tà, ý thả, tâm không dứt

Hoặc nhiễm lời yêu, lời xót thương

Đầu lưỡi phát sinh toàn cam lộ

Trong tâm độc hại, ác càng nhiều

Lời người nữ vì thế khó tin

Người nữ xen vào dòng họ chồng

Tạm làm đẹp lòng khi cùng ở

Cha mẹ anh em rất oán giận

Tất cả bên chồng đều lìa bỏ

Đẹp mặt bên ngoài, tâm xu nịnh

Hết thảy sai lầm chứa đầy bụng

Không nên xét xem trong chốc lát

Huống chi lời ác lại thấm lâu.

Người nữ đối với hết mọi nơi

Đề phòng tai họa và nghi ngờ

Một khiếm khuyết cũng bị xem nhẹ

Thương phong bại tục, vứt bỏ khắp

Người nữ tuổi nhỏ và trung niên

Kịp khi đến già, hơn trăm tuổi

Dòng họ nội ngoại đều vinh hiển

Đó là điều người phải phòng lo.

Tại nhà, nữ nhân tùy cha mẹ

Đến thì phải sự lại theo chồng

Chồng chết, theo con khỏi ngờ vực

Do vậy, thường cho mất tự tại

Xuất gia, bỏ dục, tu vắng lặng

Tâm tư nữ cảnh chẳng Thánh hiền

Như áo cấu nhiễm hoa cỏ thơm

Người trí thường cười kẻ lìa thiện

Như tù được tha lại muốn vào

Như gặp kẻ cuồng, phải giữ mạng

Hết bệnh rồi, nhớ bệnh làm gì

Bỏ nghĩ nữ, nữ không còn nữa

Như nước lắng trong, rồng đến ở

Như mãnh thú trốn trong hang sâu

Nữ nhân dẫu tu giới, định, niệm

Bậc trí quán sát cũng như vậy

Trí nhân thà phải nuốt sắt nóng

Không để nữ sắc loạn tâm mình

Giới, định, tuệ biến khắp thành oán

Tư duyên vắng lặng đều vứt bỏ

Nữ nhân không xét nơi thắng tộc

Điềm lành sang giàu vang danh trí

Tuy cầu nhiễm dục, tâm không khác

Làm sao gần gũi người trí sáng

Được trụ các thiền uy lực thêm

Sức mạnh có thể sát Tiên vương

Còn nếu nữ sắc nhiễu tâm mình

Điều phục công đức sẽ thoái mất

Voi ngựa tranh nhau như đánh trận

Mất thân qua biển, báu sao gom

Dòng họ tốt xin làm đầy tớ

Làm điều phi pháp đều do nữ

Khó thấy nữ nhân tình vui, giận

Nhiễm tà tâm trù tính không cùng

Thế gian xưng gọi người có trí

Phải biết được tâm của nữ nhân

Thần tiên, Ngũ thông và Thiên chủ

Đều biết biển lớn nước ít nhiều

Cả đời tính toán chẳng thể rõ

Ýù nữ nhân, mỗi người đều khác

Lời nịnh: Ngọt như mật, vui tai

Tâm như gươm bén hại đến người

Khéo làm loạn ý đoạt nhân tâm

Tâm ác, mưu bày là các độc

Nữ nhân có sắc hay không sắc

Đi, đứng, nằm, ngồi đều đáng ngờ

Nữ nhân hiện tà làm ngu trí

Thấy họa hình nữ cũng thêm ghét

Như trẻ ngu thích vịn cành độc

Điên loạn muốn ở hang rắn độc

Kẻ cuồng ôm giữ sắt nóng cháy

Gần gũi sắc nữ quả hơn đấy

Đắm chìm nữ sắc tâm say mê

Với thân, trái ý, giận, độc hại

Lại sợ nữ nhân lúc buồn vui

Người trí làm sao gần gũi được

Người nữ pháp ác đầy ở tâm

Như sông sâu giao long đến ở

Không thấy sức mạnh dòng họ sắc

Tùy tâm ham muốn chẳng phải trái

Tâm nữ như gió lớn bất định

Như phù vân, điện chớp, qua nhanh

Trăm năm sở dục bày ra đủ

Ân trượng phu, niệm nhỏ, chưa từng

Có đức: Bất kính; vô đức: Khinh

Ghét nghèo thích giàu, chết vì tham

Lời đẹp dưỡng kính, tăng cao ngạo

Của cải thiếu thốn, thật vô tâm

Rắn rít, hoa độc, loài sĩi dữ

Một đời phải chịu đội thương đau

Càng gần nữ sắc càng hơn thế

Thân công đức đời sau luôn hại

Nữ nhân khéo dệt chuyện thị phi

Ly gián sáu thân và bè bạn

Giỏi che lỗi mình, chỉ lỗi người

Tất cả lo toan đều do nữ

Nữ tâm bất định như vượn khỉ

Cho mình lỗi ít, ân mau quên

Chồng ngu kính việc gọi tôn sư

Như tớ, hầu, chủ, tình không trọn

Nữ tánh như sông, nước đầy tràn

Nổi trôi pháp thắng, hoại đa thân

Như dòng chảy xiết, sạt lở bờ

Nữ nhân hại thiện, tội cũng vậy

Lưới dục nữ nhân sâu, chắc, dày

Hiện ra hành động, không cần thẹn

Nói, cười, mừng, cãi, tâm không khác

Giàu sang luôn là những say mê

Nữ nhân nhiễm ái do vọng khởi

Như cây không rễ muốn sống lâu

Sắc tàn, ái dứt trong phút chốc

Tư tình vốn có cũng tiêu tan

Dục ái nữ nhân chỉ khoảnh khắc

Tâm, ngữ, tín nhiễm tà, khó nương

Hoặc khi giữ kỹ hơn châu báu

Hoặc sinh chán bỏ như cỏ hôi

Voi chúa có sức tự nhổ cây

Sắc nổi như mây trắng hư không

Nữ tượng làm tâm voi chúa say

Tất cả tùy người mà điều phục

Bồ-tát lấy pháp thu nữ nhân

Phải thường truyền dạy tâm xa lìa

Những lúc quá lắm nên gần gũi

Như chim gãy cánh chẳmg thể bay

Chí thú nữ nhân thường thấp kém

Như sông chảy đến phá lở bờ

Điều đó sẽ khiến suy pháp thiện

Hủy diệt dòng dõi cũng từ đây

Nữ nhân phô trương lưới dục ái

Là để săn lùng các ngu phu

Chúng sinh đắm dục ở thế gian

Như cá bị câu làm thức ăn

Người trí thấy biết gốc không sạch

Ngày đêm chín lỗ thảy đều nhơ

Như vậy nên chán lìa thân nữ.

Vì sao mà lại sinh tham đắm?

Thân nữ hư huyễn như bọt nước

Lão, bệnh, tử khổ dựa nơi đó

Nhóm chứa đầy nhơ hơn núi cao

Vì sao mà lại sinh tham đắm?

Hết thảy âu lo và khiếp sợ

Đều từ sắc nữ mà sinh ra

Nếu biết xét xem, không tham đắm

Thì giải thoát được lo, sợ hãi

Cho nên người trí đừng quán nữ

Nếu phải quán thì dùng tâm Từ

Tưởng như là mẹ và chị em

Rồi tùy mà nói pháp vô tham

Thân nữ nhân trong ngoài đều rõ

Là chỗ sinh ra đủ loại nhơ

Cớ sao cứ nghĩ cảnh lửa dục

Đốt thiêu lụy các kiếp căn lành!

Lúc ấy Thái tử Diệu Oai Đức Chủ, thuyết xong kệ này, liền nói với Đồng nữ Cụ Túc Diễm Cát Tường:

–Người nữ kia, cô là ai? Ai là người đầu tiên cô có quan hệ, tùy thuộc? Vì ai mà bảo vệ? Nếu đã có người hệ thuộc, tất nhiên ta không thể thu nhận cô.

Nói rồi, Thái tử dùng kệ để hỏi:

Thân cô đủ thanh tịnh, công đức

Sắc tướng đoan nghiêm thật tốt đẹp

Ta nay hỏi cô nên đáp thật

Khi xưa cô sinh và ở đâu?

Cha mẹ thân thuộc còn những ai

Hiện nay cô đang ở cùng ai

Nếu đã phó thác cho người khác

Tất nhiên ta không thể thu nhận,

Cô không đem của cải cho người

Cô không vô tâm hại hữu tình

Cô không có hạnh tà nhiễm tâm

Thế cô dựa lời nào để trụ,

Cô không ly gián những bạn bè

Mà miệng nói toàn những lời xấu

Giả dối, vô nghĩa hại chúng sinh

Tham cầu cảnh giới toàn ganh ghét,

Với người, cô không sinh tức giận

Mà đem tà hiểm tự buộc mình

Không nịnh hão, dối lừa thế gian

Có tạo tướng, tránh xa nghiệp nặng?

Có tôn trọng mẹ cha, sư trưởng

Có cung kính hết thảy bạn lành

Thấy người khốn khổ và nghèo nàn

Có khởi tâm Từ làm lợi ích?

Nếu có hết thảy Thiện tri thức

Chỉ dạy cho cô pháp chân thật

Nên dùng tâm vững chắc tin vui

Cung kính chuyên cần tu cúng dường,

Cô nên yên vui nơi chư Phật

Và tôn trọng các vị Bồ-tát

Phật pháp hơn hết, tăng công đức

Hết thảy phải sinh tâm cung kính,

Cô có muốn an trụ chánh pháp

Và muốn xa lìa phi pháp không

Tán dương công đức biển vô biên

Có sinh yêu thích, tôn trọng không?

Cô thấy kẻ khổ không chỗ dựa

Có khởi tâm lành cứu giúp không

Cô thấy chúng sinh trong đường ác

Có sinh lòng thương rộng lớn không?

Với kẻ có sự nghiệp vẻ vang

Thật sự có sinh mừng vui không

Với những hiếp đáp trong chúng sinh

Có trụ tâm bình đẳng bỏ không?

Ngươi có vì chúng sinh ngu tối

Cầu Bồ-đề, khai ngộ phải không

Vô biên biển kiếp tu các hạnh

Thân tâm có khởi mỏi mệt không?

Thái tử hỏi như vậy rồi; bấy giờ, bà mẹ là Thiện Hiện, liền đến trước Thái tử, tự mình trình bày:

–Đồng nữ này từ lúc mới sinh ra, đến khi trưởng thành, đã có những tướng lành công đức.

Rồi bà nói kệ rằng:

Nay nhân Thái tử khéo muốn nghe

Đã hỏi con tôi những nhân duyên

Từ lúc mới sinh đến trưởng thành

Đủ đức trang nghiêm; tôi nói đây:

Năm xưa, ngày thái tử ra đời

Con tôi cũng sinh từ hoa sen

Các căn thanh tịnh, tướng viên minh

Thân sắc trang nghiêm và đầy đủ.

Mùa Xuân, ta đi dạo xem cảnh

Vào vườn Sa-la, đẹp nhất kia

Thấy các hoa cây cỏ mới sinh

Trăm chồi cây thuốc đều tươi tốt

Có cây lạ nở hoa nhiều sắc

Phát ánh sáng như mây năm màu

Ong bay đến, chim cùng nhau hót

Nghe được, hết lo, tâm vui sướng

Tám trăm thể nữ cùng đi dạo

Dung nghi đoan chánh, chiếm tâm người

Ăn mặc, đẹp, quý phái, trang nghiêm

Bàn bạc vịnh ca thật tuyệt diệu

Vườn có ao tắm, trang hoàng báu

Tên là Chủng chủng liên hoa tràng

Ta cùng thể nữ đến bên ao

Trải hoa đầy đất làm nhiều tòa

Mùi thơm thanh tịnh ở trong ao

Bỗng sinh hoa sen báu ngàn cánh

Đài hoa bằng vàng Diêm-phù-đàn

Lưu ly là cọng, lá ma-ni

Nhị hoa đầy báu và hương tốt

Tất cả phóng ra ánh sáng lớn

Chúng sinh mà thấy chắc sinh nghi,

Ban đêm sao có mặt trời chiếu

Hết đêm mặt trời bắt đầu mọc

Ánh sáng chiếu đến, nở hoa sen

Hoa phóng ánh sáng, phát diệu âm

Là tướng đồng nữ lúc mới sinh

Khi ta thấy báu của nhân gian

Theo hoa sen ấy mà sinh ra.

Xưa tu tịnh nghiệp đều không thiếu

Hiện nay quả tốt được sáng tròn.

Tóc màu lưu ly, mắt sen xanh

Khuôn mặt đoan nghiêm, ánh sắc vàng

Hoa vòng lọng báu thật trang trọng

Điềm lành trong sạch màu hoa sen

Cơ thể các phần đều đầy đủ

Tướng tốt soi sáng không gì bằng

Ngồi trong hoa báu dáng uy nghiêm

Giống như pho tượng vàng tịnh diệu

Các lỗ chân lông ở khắp thân

Hết thảy tiết mùi hương Chiên-đàn

Trong miệng luôn có mùi sen xanh

Lời nói âm vang như Phạm thiên

Hoặc khi mỉm cười, khi giảng nói

Giống âm thanh tốt của nhạc trời

Đấy là nữ báu hiếm thế gian

Hạng thấp kém chẳng thể nào được!

Ta xem thế gian không có người

Chịu được con tôi, làm chủ nó

Với hàng công đức tướng đoan nghiêm

Nguyện mở tâm thương thu nhận cho

Con tôi không dài cũng không ngắn

Lại cũng không lớn, không nhỏ vụng

Các phần của thân đều trang nghiêm

Các tướng quý báu, không chê xấu

Các tài nghệ có ở thế gian Phép:

Văn, toán, in, pháp công xảo

Ngôn từ, ngâm đọc đều trong, diệu

Mong bậc Nhân tôn thương nhận cho.

Cũng hiểu được hết các phép binh

Kỹ thuật cung kiếm đều thông thạo

Khéo hòa tranh tụng, bằng tâm Từ

Nghe danh, mến đức thảy điều phục

Do kiếp trước thắng hạnh viên mãn

Hết thảy công đức, tự trang nghiêm

Ai thấy cũng mừng vui không chán

Mong bậc Nhân tôn thương nhận cho.

Tất cả những bệnh chúng sinh mang

Biết được nguyên nhân, làm tăng giảm

Tùy bệnh dùng thuốc không lầm lẫn

Khiến cho các khổ đều tiêu diệt.

Hết thảy lời pháp cõi Diêm-phù

Âm thanh chuyển đến vô lượng chủng

Tên, lời nói, cách dạy: Bất đồng

Vậy mà tất cả thông đạt được

Các loại âm nhạc trong thế gian

Ca, múa, kịch, vui chơi, khen vịnh

Ngôn từ, biện luận, vừa tâm người

Khiến ai được thấy đều vui vẻ.

Oai nghi tề chỉnh, có phép tắc

Giữ, bỏ, tới, lui luôn đúng cách

Nhiễm mà không nhiễm các chúng sinh

Nhờ có tâm Từ nên không đắm

Từ từ thấu rõ tâm không loạn

Các căn vắng lặng không khiếm khuyết

Miệng, thân luôn tu hành trí tuệ

Tội lỗi con tôi đều xa lìa

Nó đã tạo được nhiều công đức

Nó quý tất cả sự tu trì

Nên biết, nhân gian nó là báu

Mong mau rủ tâm thương nhận cho

Tâm này không ganh tî, keo kiệt

Không ham dục, cũng không tham sân

Tư chất thẳng, nhu; tánh điều hòa

Nói năng dịu ngọt, không hung bạo

Cung kính hết thảy các tôn trưởng

Chuyên cầu công đức, chí không dời

Đối với Phạm hạnh, rất kiên trì

Cúi mong Từ bi thương nhận cho.

Thấy người già, yếu suy, bệnh nặng

Sống khổ nghèo chịu nhiều ách nạn

Không chủ, không bà con nương tựa

Thường phát tâm thành dốc cứu hộ

Không nghĩ riêng mình được yên vui

Mà đem lợi ích chúng sinh mừng

Dùng công đức đó, tâm trang nghiêm

Cuối cùng sẽ được lẽ chân thật

Đi đứng nằm ngồi, không buông thả

Tịch tĩnh, im lời luôn ứng hợp

Chưa từng một niệm bỏ chúng sinh

Làm cho người thấy càng tôn trọng.

Đối với tất cả chỗ chúng sinh

Không khởi tâm phàm phu cấu nhiễm

Thấy người đủ đức và Từ bi

Thường vui, gần gũi không chán đủ

Tôn trọng khắp các Thiện tri thức

Xa lìa hết thảy ác tri thức

Tâm chẳng cạnh tranh, chỉ tu hành

nghĩ trước mới làm, không lầm lỗi.

Không oán hận với khắp tất cả

Chỉ tu các phước trang nghiêm thân

Trí tuệ nhân gian không gì bằng

Nữ này đáng dâng cho thái tử!