Đại Tập 43 · Bộ Bảo Tích II · Số 310 (Quyển 41–90)

Kinh Đại Bảo Tích - Quyển 80- Pháp Hội 18: Bồ Tát Hộ Quốc ( Phần 1 )

KINH ĐẠI BẢO TÍCH

Quyển 80

Hán dịch: Đời Tùy, Tam tạng Pháp sư Xà-na-quật-đa.

Pháp hội 18: BỒ-TÁT HỘ QUỐC (Phần 1)

Tôi nghe như vầy:

Một thời Đức Bà-già-bà ở tại thành Vương xá trong núi Kỳ-xà-quật, cùng hội hợp với ngàn hai trăm năm mươi chúng đại Tỳ-kheo.

Năm ngàn Đại Bồ-tát, tất cả đều được biện tài vô ngại, thành tựu đại trí nhẫn, hàng phục ma oán, gần Phật trí, bậc Nhất sinh bổ xứ, đều được sức Tổng trì vô biên biện tài không sợ sệt, thần thông tự tại, cho đến đều đầy đủ tất cả công đức. Danh hiệu của các vị là: Bồ-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Minh, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Viên Quang, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Trì Địa, Bồ-tát Trì Thế, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Chú Thủ, Văn-thù-sư-lợi và sáu mươi vị Bồ-tát chẳng thể nghĩ bàn, Hiền Độ và mười sáu vị Bồ-tát. Năm ngàn Đại Bồ-tát này đều hội họp.

Lại có chúa cõi Ta-bà Đại phạm Thiên vương và Thích Đề-hoàn Nhân cùng bốn vị Thiên vương Hộ thế, Thiên tử Công Đức, Thiên tử Chánh Ý, tất cả Thiên vương, tất cả Long vương, tất cả Khẩn-na-la vương, tất cả Càn-thát-bà vương, tất cả Dạ-xoa vương, tất cả A-tu-la vương, tất cả Ca-lâu-la vương, các vị vua ấy đều cùng trăm ngàn quyến thuộc đều đến hội họp.

Bấy giờ Đức Thế Tôn ngồi tòa báu Sư tử tạng công đức. Đức Phật ở giữa đại chúng thân sắc hiển hiện như núi Tu-di, chiếu khắp thế gian như chúa tể của mặt trời, hiển hiện thế giới như mặt trăng, đức hạnh tịch tĩnh như vua Phạm thiên, oai đức gồm nhiếp như trời Đế Thích, bảy phần Bồ-đề đều đầy đủ như vua Chuyển luân, tuyên

nói pháp Không, Vô tướng, Vô nguyện không e sợ, như sư tử chúa, ánh sang nơi thân chói rực như khối lửa lớn, lại phóng tia sáng như bảo châu ma-ni vô thượng tối thắng cõi trời, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới, dùng Phạm âm to lớn khiến các chúng sinh đều hoan hỷ, nơi tất cả pháp hiểu rõ nghĩa sâu xa, ở giữa đại chúng vì họ thuyết pháp, trước giữa sau đều lành, nghĩa ấy vi diệu đầy đủ không tạp, phạm hạnh thanh tịnh.

Lúc ấy có Đại Bồ-tát tên Hỷ Vương, ở trong đại chúng, thấy Đức Như Lai, ngồi tòa Sư tử phóng ánh sáng to lớn như trăm ngàn mặt trời chiếu khắp tất cả, khiến ánh sáng cõi người cõi trời bị che khuất chẳng hiện. Đại Bồ-tát Hỷ Vương thấy sự ấy rồi, vui mừng hớn hở, tràn đầy thân tâm khôn xiết, liền đứng dậy chắp tay hướng về Đức Phật nói kệ tán thán:

Thế Tôn che trùm đại chúng này

Trời, Rồng, Tu-la, Càn-thát-bà

Bồ-tát, Thanh văn không oai đức

Chiếu khắp tất cả như núi vàng,

Như núi Tu-di đủ chư Thiên

Đứng giữa biển lớn Phật cũng vậy

Thế Tôn đứng giữa biển Từ bi

Phóng trăm ngàn thứ ánh sáng lớn.

Trụ nơi phạm hạnh như Phạm vương

Quang minh oai đức hơn chư Thiên

An trụ trong thiền định giải thoát

Chiếu sáng thế gian hơn chúng sinh,

Như trời Đế Thích tại chư Thiên

Thân sắc quang minh hơn tất cả

Phật tại thế gian cũng như vậy

Các tướng trang nghiêm đủ công đức,

Như Chuyển luân vương trị bốn cõi

Soi sáng thế gian lúc thuyết pháp

Khiến các chúng sinh vào Thánh đạo

Thế Tôn hiện rõ ý Từ bi.

Ánh sáng chiếu khuất lửa ma-ni

Như mặt trời thu giữa thái hư

Sánh ngàn mặt trời Phật vẫn hơn

Phật nhật tỏa chiếu khắp thế gian.

Như lúc đêm đen trăng thu tròn

Phật quang thanh tịnh cũng như vậy

Gương mặt tròn đầy như vầng trăng

Che mờ hết ánh sáng trời, người.

Khối lửa trong đêm trên đỉnh núi

Thanh tịnh soi sang vô biên cõi

Bóng tối vô minh bị diệt tận

Trí tuệ Phật chiếu sáng tất cả

Tiếng Phật tràn ngập trong sơn cốc

Hàng phục ngoại đạo như sư tử

Tuyên nói vô ngã, không, vô nguyện

Khiến các ngoại đạo đều kinh sợ.

Oai quang như vua ngọc ma-ni

Sáng che tất cả ngọc ma-ni

Thân thể Như Lai màu vàng ròng

Chiếu khắp thế gian hơn tất cả.

Thế gian không ai ngang bằng Phật

Huống là có người hơn Phật được

Những phước trí tinh tấn phương tiện

Tất cả công đức không ai hơn.

Đấng Trượng Phu cứu hộ thế gian

Nay tôi nhìn thấy biển công đức

Nay con hoan hỷ sinh tôn trọng

Thế nên đảnh lễ chân Thế Tôn.

Tôi đã ca ngợi Đấng Điều Ngự

Đèn sáng thế gian tròn công đức

Nay con có bao nhiêu công đức

Khiến các chúng sinh chứng Chánh giác.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương nói kệ tán thán Đức Phật xong, chắp tay

chăm chú nhìn thân Đức Phật mắt chẳng tạm rời, quan sát thấy pháp giới sâu xa, khó hiểu khó làm khó vào, pháp vi tế tịch tĩnh khó biết chẳng thể nghĩ bàn chẳng thể suy lường, cảnh giới chư Phật, trong tâm quan sát cùng khắp pháp giới, quan sát trí Như Lai cảnh giới của Thế Tôn không ai sánh bằng. Quan sát như thế rồi, Bồ-tát Hỷ Vương thể nhập trong hạnh phương tiện thuộc về cảnh giới trí chẳng nghĩ bàn của Như Lai, chư Phật Thế Tôn đồng một pháp tánh không có sai khác và suy gẫm quan sát chư Phật Thế Tôn không hề nhiễm trước dường như hư không. Lúc quan sát như vậy, Bồ-tát Hỷ Vương chứng nhập chân như pháp tánh, tất cả các pháp tánh đều như vậy, sinh đức tin như vậy, ưa thích pháp môn vô ngại giải thoát của chư Phật Như Lai, biết bốn đức thường, lạc, ngã, tịnh, biết thân của Phật, suy gẫm thân Như Lai khắp tất cả cõi hiện ra trước chúng sinh, công đức của chư Phật dù trong vô lượng kiếp nói cũng chẳng hết.

Đại Bồ-tát Hỷ Vương suy gẫm như vậy rồi, ngồi yên lặng quan sát pháp giới.

Bấy giờ có một Tuệ mạng Tỳ-kheo Bồ-tát tên Hộ Quốc ở tại thành Xá-bà-đề vào hạ an cư quá ba tháng xong, mang y bát cùng các sơ học Tỳ-kheo trẻ du hành các nước lần đến thành Vương xá núi Kỳ-xà-quật, đến trước Đức Thế Tôn đảnh lễ chân Phật đi vòng quanh bên phải Phật ba vòng rồi đứng qua về một phía, chắp tay hướng lên Đức Phật mà nói kệ tán thán:

Kính lễ Đấng Tối Thắng phóng quang!

Kính lễ Đấng tâm như hư không!

Kính lễ Đấng quyết nghi cho người!

Kính lễ Đấng siêu việt ba cõi!

Trong vô số cõi nước mười phương

Nghe khen sự công đức của Phật

Nước ấy có bao nhiêu Bồ-tát

Đều đến hoan hỷ cúng dường Phật.

Bồ-tát đúng pháp cúng dường rồi

Nhất tâm nghe pháp của Phật nói

Nghe pháp vui vẻ về bản quốc

Tán thán các công Đức Như Lai.

Xưa Phật tu hành vì chúng sinh

Trải qua vô lượng, vô biên kiếp

Lúc Phật vì người cầu Bồ-đề

Tâm Phật không hề có chán mỏi.

Thế Tôn bố thí, vững trì giới

Nhẫn nhục, Tinh tấn nhập Thiền định

Trí tuệ phương tiện đều đầy đủ.

Do đó con lạy Đấng Đại Thánh

Như Lai đầy đủ bốn Như ý

Các Căn, các Lực, các giải thoát

Phật rõ tâm ý thức chúng sinh.

Do đó con lạy biển đại trí

Phật biết ý niệm của chúng sinh

Thân, khẩu họ tạo nghiệp thiện ác

Cũng rõ các phương tiện giải thoát.

Đức Phật biết rồi thuyết pháp dạy

Chúng sinh tham, sân, si mê hoặc

Khiến họ rớt vào ba đường ác

Đức Phật biết rồi bảo dứt trừ.

Khiến chúng sinh ấy sinh cõi lành

Quá khứ tất cả các Thế Tôn

Được trời, người, Ma, Phạm cung kính

Đấng đầy đủ công đức vị lai.

Thế Tôn đều biết rất rõ ràng

Chư Phật tịnh độ chỗ được sinh

Bồ-tát Thanh văn và Duyên giác

Trời, người quyến thuộc và chủng tánh

Thọ mạng dài ngắn Phật đều biết

Sau khi diệt độ chánh pháp trụ

Cúng dường Xá-lợi xây tháp miếu

Người thọ Pháp tạng bao nhiêu hạng.

Điều Ngự Trượng Phu đều biết rõ

Mười trí lực Phật không chướng ngại

Hay thấu rõ suốt việc ba đời

Vào trong tất cả các pháp trí.

Do đó con lạy biển đại trí

Không ai ngang bằng sánh hơn Phật

Các tướng trang nghiêm thân Như Lai

Ví như tinh tú tại hư không.

Do đó con lạy Đấng Tối Thắng

Không sánh bằng thân Phật vi diệu

Chói che ánh sang cả đại hội

Oai đức Thích, Phạm ở bên Phật.

Tất cả chìm ẩn đều chẳng hiện

Thân như núi vàng không bụi nhơ

Tóc biếc mịn mềm xoắn phía bên phải

Đảnh Phật lộ rõ như Tu-di.

Khối quang minh vô lượng công đức

Lông trắng giữa mày phóng sáng lớn

Vô lượng, vô biên và vô số

Mắt Phật dài rộng như sen xanh.

Nhìn chúng sinh bằng mắt Từ bi lớn

Như vầng trăng thu tròn giữa trời

Diện bộ của Phật cũng như vậy

Chúng sinh nhìn ngắm không chán đủ.

Nên con lạy Đấng chúa dung nghi

Như sư tử, thiên nga và phụng

Bước đi an ẩn tựa voi chúa

Đi đứng chấn động cả trời đất.

Kính lạy Thập Lực rất khổ hạnh

Ngón tay tròn vót ai cũng yêu

Màn da màu san hô đồng đỏ

Cánh tay thẳng dài thòng quá gối.

Đảnh lễ Như Lai thân vàng chói

Luân tướng dưới chân màn lưới đủ

Nếu người đảnh lễ Đức Thế Tôn

Phật quang chiếu sáng được sinh Thiên.

Pháp vương có đủ bảy của báo

Thường dùng pháp thí điều phục tâm

Đem pháp hành rọi dạy chúng sinh

Nay con đảnh lễ Đấng Pháp Vương.

Từ bi làm áo giáp, niệm làm sức

Trì giới làm cung, tuệ làm tên

Lấy đó phá được giặc phiền não

Phá ái sinh tử thêm giống Phật.

Độ mình độ người nhớ chúng sinh

Giải thoát tất cả các trói buộc

Chỉ rõ con đường an, vô úy

Khiến họ đạo thường vui chí cực.

Hành nơi thừa này dứt sinh tử

Không còn khổ biệt ly ân ái

Thành tựu chỗ vô vi vi diệu

Từ tâm thuyết pháp vì chúng sinh.

Ca tụng Thế Tôn tối thắng rồi

Đấng Tự Tại trong tất cả pháp

Dùng đây khen ngợi thắng thiện căn

Khiến các chúng sinh chứng Bồ-đề.

Bồ-tát Hộ Quốc nói kệ khen ngợi Đức Phật rồi chắp tay bạch:

–Bạch Thế Tôn! Lòng con có điều nghi muốn thỉnh hỏi, xin Như Lai ưng thuận.

Phật bảo Bồ-tát Tỳ-kheo Hộ Quốc:

–Cho phép ông hỏi, Như Lai sẽ dứt trừ hết nghi, khiến ông được mừng vui.

Bồ-tát Hộ Quốc bạch:

–Bạch Thế Tôn! Đại Bồ-tát tu hạnh gì mà ở nơi tất cả pháp them lớn, công đức đến chỗ cứu cánh, được tự tại, chứng trí nhanh chóng, được trí quyết định, thấu triệt tất cả pháp vào Nhất thiết trí, giáo hóa chúng sinh hay trừ lưới nghi, hiểu Nhất thiết trí, dùng phương tiện khéo léo tế độ chúng sinh, thực hành đúng như lời

thường tuyên chân thật, được niệm Phật Tam-muội khéo thỉnh hỏi tất cả nghĩa sâu xa, nghe rồi có thể thọ trì mau lẹ được Nhất thiết chủng trí?

Bồ-tát Hộ Quốc muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Bồ-tát tu hành thường quyết định

Chân thật quyết định từ đâu sinh

Chỗ biển lớn trí tuệ phân biệt

Xin Đức Thế Tôn chỉ bảo cho.

Thân Phật vi diệu như vàng ròng

Phước đức lớn hơn cả trời, người

Thương xót chúng con đại quy y

Vì con giáo hóa hạnh thanh tịnh .

Thế nào để được lợi vô tận

Sinh giác đạo tổng trì cam lồ

Thế nào là biển trí thanh tịnh

Để dứt nghi hoặc của chúng sinh.

Vô lượng ức kiếp trong sinh tử

Mà không lòng mỏi nhọc hối chán

Thấy các chúng sinh bị khổ bức.

Thường làm lợi ích cho chúng sinh

Quyến thuộc Phật là cõi tịnh

Cõi nước tối thắng và thọ mạng

Chỗ vi diệu của tất cả sự

Nguyện nói hạnh Bồ-đề thanh tịnh.

Hàng phục các ma phá tà kiến

Làm khô biển ái được giải thoát

Pháp hành tương tục không đoạn tuyệt

Xin Đấng Tối Thượng chỉ bảo cho.

Sắc lực tài bảo bốn biện tài

Lời dịu thương mến khiến người vui

Mây Từ bi tưới mưa nhuần khắp

Nguyện chỉ cho con cảnh giới Phật .

Xin phát tiếng Ca-lăng-tần-già

Tiếng sấm đại Phạm phá tà kiến

Chúng hội khát ngưỡng vì pháp đến

Xin ban nước cam lồ giải thoát.

Nay con muốn thành đạo vi diệu

Vì ưa thích pháp mà thưa thỉnh

Giờ nghe pháp đến cung kính chờ

Xin Phật dạy cho pháp bảo lớn.

Bạch Phật! Con muốn thành Bồ-đề

Như Lai biết rõ chí nguyện con

Thiết tha cầu pháp nên hỏi Phật

Lành thay xin nói hạnh tối thắng.

Đức Phật dạy:

–Lành thay! Này Hộ Quốc! Nay ông có thể hỏi Như Lai nghĩa lý sâu xa như vậy, để đem lợi ích an lạc cho nhiều người, mà cũng rất lợi ích cho đời sau, những người tu Đại thừa. Ông lắng nghe, Phật sẽ chỉ dạy.

Bồ-tát Hộ Quốc bạch:

–Lành thay, bạch Thế Tôn! Xin chỉ dạy cho.

Đức Phật dạy:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát có bốn pháp có thể hoàn thành những sự thanh tịnh như trên. Những gì là bốn?

1. Tâm chân thật không siểm khúc.

2. Thực hành bình đẳng đối với các chúng sinh.

3. Tâm niệm thể nhập không.

4. Thực hành như lời.

Hộ Quốc nên biết bốn thứ ấy có thể được pháp thanh tịnh của Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Nếu có Bồ-tát không tà vạy

Mà thường tinh tấn đạo Bồ-đề

Cũng không ý ngang ngược cống cao

Đây gọi là trí tuệ vô biên.

Thấy các chúng sinh không được cứu

Bị sinh, già, bệnh, chết bức ngặt

Phát tâm muốn qua biển sinh tử

Hay vì tất cả tạo thuyền pháp.

Bình đẳng điều phục các chúng sinh

Xem các chúng sinh như con một

Đều muốn cứu độ khiến giải thoát

Đấng Thắng Trượng Phu phát tâm này,

Đi, đứng, nằm, ngồi niệm pháp không

Kẻ thọ, chấp ngã đều không cả

Tất cả thế gian đều như ảo

Chúng sinh ngu si bị mê hoặc.

Đại trí Bồ-tát nói lời ra

Theo đó thực hành không sai sót

Điều phục tịch tĩnh rời các lỗi

Hay cầu Bồ-đề gọi Phật tử.

Nói kệ xong Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Đại Bồ-tát lại có bốn thứ pháp không sợ hãi. Những gì là bốn?

1. Được Đà-la-ni.

2. Gặp Thiện tri thức.

3. Được pháp nhẫn sâu xa.

4. Giới hạnh thanh tịnh.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy, nên nói kệ rằng:

Gọi đại danh Bồ-tát

Do vì được Tổng trì

Thọ trì pháp tối diệu

Của chư Phật tuyên nói.

Vĩnh viễn không quên mất

Thêm lớn nơi trí tuệ

Trí Bồ-tát vô ngại

Vượt hơn tất cả pháp.

Thường gặp Thiện tri thức

Tăng thêm pháp trợ đạo

Thường nói đến Bồ-đề

Diệu hành của chư Phật.

Ác tri thức như lửa

Sợ cháy nên xa lìa

Nếu nghe pháp không tướng

Dũng mãnh vững tâm mình.

Bồ-tát rời nhân ngã

Rời tất cả kiến chấp

Trì giới không khiếm khuyết

Tịch lặng điều phục tâm

Giáo hóa các chúng sinh

An trụ giới hạnh Phật.

Nói kệ xong Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Các Bồ-tát thực hành viên mãn đến chỗ cứu cánh, được bốn công đức làm cho hoan hỷ. Những gì là bốn?

1. Bồ-tát thấy Phật nên sinh hoan hỷ.

2. Nghe chánh pháp nên sinh hoan hỷ.

3. Xả bỏ tất cả nên sinh hoan hỷ.

4. Thuận pháp nhẫn nên sinh hoan hỷ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy mà nói kệ rằng:

Chỗ Bồ-tát được sinh

Thường thấy Đấng Tối Thắng

Oai quang khắp tất cả

Soi sáng nơi thế gian,

Thấy rồi lòng kính ngưỡng

Như trời thờ Đế Thích

Vì độ các chúng sinh

Nên khi cầu Bồ-đề

Theo Phật nghe chánh pháp

Chẳng sợ mà hoan hỷ,

Nhất tâm kính tin rồi

Tùy thuận lời Phật dạy

Nghe nơi pháp tùy thuận

Đắc nhẫn tâm không nghi.

Các pháp không chúng sinh

Ngã tưởng cũng không có

Thường quán như vậy rồi

Xả bỏ tướng, sinh vui,

Đã chẳng chấp ngã tướng

Thấy người xin liền mừng

Thành ấp cùng đại địa

Vợ con và than mạng

Đem bố thí tất cả

Lòng không hề hối tiếc.

Đức Phật nói kệ rồi lại bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Có bốn pháp phải vứt bỏ. Những gì là bốn?

1. Bồ-tát vứt bỏ nhà thế tục.

2. Đã xuất gia rồi chẳng tham lợi dưỡng.

3. Rời lìa thân cận đàn việt.

4. Chẳng tiếc thân mạng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Bồ-tát thấy lỗi nhà

Nên bỏ mà xuất gia

Đến ở nơi núi rừng

Chỗ tịch tĩnh không người.

Xa rời nam và nữ

Xa quyến thuộc, đại chúng

Riêng mình không bạn bè

Như tê giác một sừng,

Chuyên tâm cầu đạo tịnh

Được mất long không lo

Thiểu dục và tri túc

Không nịnh, trừ kiêu mạn.

Tinh tấn vì chúng sinh

Bố thí điều phục tâm

Khổ hạnh tu thiền định

Nhất tâm cầu trí Phật,

Chẳng tiếc than cùng mạng

Xa lìa ái quyến thuộc

Vững tâm cầu Bồ-đề

Ý chí như kim cang.

Nếu có người chém chặt

Không có long giận thù

Tâm dũng mãnh thêm lớn

Cầu được Nhất thiết trí.

Nói kệ xong, Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát có bốn pháp không hối tiếc. Những gì là bốn?

1. Chẳng phá hoại cấm giới.

2. Ở A-lan-nhã.

3. Thực hành bốn Thánh chủng.

4. Đa văn.

Đây là bốn thứ pháp không hối tiếc.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ rằng:

Trì giới tịnh không nhơ

Dường như ngọc ma-ni

Chẳng sinh lòng cống cao

Khoe tôi hay trì giới.

Lại đem chánh giới ấy

Chuyển dạy cho nhiều người

Thường hoài vọng như vậy

Thành tựu giới luật Phật .

An trụ chỗ lặng không

Nơi Lan-nhã thanh tịnh

Bồ-tát chẳng tưởng ngã

Cũng không tưởng thọ giả.

Quan sát sắc nam nữ

Giống như loài cỏ cây

Chẳng nghĩ tưởng nam nữ

Cũng không chấp ngã tưởng.

An trụ bốn Thánh chủng

Không lười biếng siểm nịnh

Vĩnh viễn chuyên tu hành

Xa lìa những phóng dật.

Cầu công đức đa văn

Thường tinh cần tu tập

Nguyện thành Nhất thiết trí

Là chỗ tối công đức .

Chúng sinh ở lao ngục

Không được ai cứu hộ

Nổi chìm trong sinh tử

Cầu tài tự cung cấp,

Tôi sẽ cầu thuyền pháp

Vớt họ khỏi sinh tử

Vớt họ khỏi phiền lụy

Đưa đến bờ bên kia.

Chúng sinh không quy y

Cũng không người cứu hộ

Chúng sinh tại hữu vi

Không ai đưa họ ra,

Tôi sẽ làm Đạo sư

Cứu họ được giải thoát

Thế nên tôi phát tâm

Cầu chứng đạo Bồ-đề.

Nói kệ xong Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát có bốn hạnh điều phục cần phải thực hành. Những gì là bốn?

1. Nguyện sinh và xứ lành thường gặp chư Phật.

2. Cúng dường Sư trưởng mà chẳng cầu báo đáp.

3. Thường thích sự nhàn tịnh vứt bỏ lợi dưỡng.

4. Được biện tài vô ngại và được pháp nhẫn Đầu-đà.

Đức Thế Tôn lại nói kệ rằng:

Bồ-tát dũng mãnh thích núi rừng

Thường chẳng theo người cầu lợi dưỡng

Hằng được trí sâu biện vô ngại

Khéo được thong đạt các pháp tướng.

Thường thuận cúng dường các Sư trưởng

Tùy thuận lời Thầy không chống trái

Tùy chỗ sinh ra gặp chư Phật

Cúng dường cung kính cầu Bồ-đề.

Thường sinh thiện xứ, vang danh tiếng

Ở trời là tôn quý trong trời

Lại được thành tựu đạo Bồ-đề

Dạy chúng sinh làm mười điều thiện.

Thường hoan hỷ niệm Phật công đức

Chẳng bao lâu nữa tôi thành Phật

Đã thành Chánh giác toàn công đức

Cứu độ chúng sinh khỏi sinh tử.

Nói kệ xong, Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát có bốn pháp thanh tịnh hạnh Bồ-đề. Những gì là bốn?

1. Lúc hành Bồ-đề không có tâm sân hận.

2. Vứt bỏ quyến thuộc cung điện tài bảo, thích ở núi rừng, cũng chẳng khoe nói công đức của mình.

3. Dù bố thí mà chẳng cầu quả báo.

4. Tinh cần thích pháp chẳng thấy lỗi của Thầy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Bồ-tát tâm tịnh không oán hận

Cũng chẳng tìm tội lỗi của người

Mình chẳng siểm khúc không nhiễm trước

Hành đạo Đại thừa cầu Bồ-đề.

Thấy rõ ở nhà là gốc khổ

Gần kề bạn ác không chánh niệm

Do đó vứt bỏ đi xuất gia

Ở nơi núi rừng cầu giải thoát.

Thường ở rảnh vắng ưa tĩnh lặng

Dứt hẳn ái niệm nơi quyến thuộc

Chẳng tiếc than thể và mạng sống

Riêng đi không sợ như sư tử.

Khất thực nuôi thân thường biết đủ

Như loài chim bay không chứa cất

Chẳng thích sinh trời và nhân gian

Chỉ cầu đạo Bồ-đề vô thượng.

Riêng đi không bạn chỉ một mình

Như sư tử hằng chẳng sợ sệt

Sợ các phiền não như thú dữ

Nếu được lợi dưỡng lòng chẳng mừng.

Quán các chúng sinh luôn phóng dật

Từ bi thệ nguyện phá lỗi ấy

Tôi vì cứu hộ các chúng sinh

Nên thường hăng say siêng tinh tấn.

Phàm có phát ngôn luôn thương mến

Với kẻ ghét thương luôn mỉm cười

Như gió thoảng đưa không bám dính

Chỉ nên cầu nơi hạnh Trượng phu.

Thường ưa tu tập Không, Vô tướng

Quán pháp hữu vi như ảo hóa

Điều phục trọn vẹn các ý căn

Đi đứng luôn ưa pháp cam lộ,

Thường y Phật dạy hành đại đạo

Vĩnh viễn trong tâm là thanh tịnh

Cầu Đà-la-ni và biện tài

Kê vai gánh khổ cầu trí tuệ.

Bồ-tát thường quán công hạnh ấy

Hiện tiền lợi ích sinh hoan hỷ

Nếu chẳng ưa thích đạo Bồ-đề

Người này không ác gì chẳng tạo.

Nói kệ xong, Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát có bốn thứ pháp đọa lạc. Những gì là bốn?

1. Chẳng cung kính người khác.

2. Bội ân nịnh bợ bằng lời nói quanh co

3. Cầu nhiều lợi dưỡng danh vọng.

4. Khoe cái đức của mình bằng việc thiện man trá.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Đối với cha mẹ và Sư trưởng

Họ thường kiêu mạn không cung kính

Bội ân dưỡng dục lòng siểm khúc

Các căn tán loạn nhiều ngu si.

Luôn nghĩ lợi dưỡng chẳng thôi ngớt

Siểm nịnh trá hiện tướng tinh tấn

Tự nói trì giới và khổ hạnh

Không ai có được như mình cả.

Ác khẩu lời thô ưa tranh đấu

Thường tìm lỗi người chẳng thôi dứt

Họ luôn xa rời hạnh Sa-môn

Làm ruộng canh tác và buôn bán.

Các Tỳ-kheo trong đời vị lai

Vứt bỏ công đức và giới hạnh

Vì lòng tật đố và đấu tranh

Làm tổn hư mất chánh pháp Phật.

Họ cách Bồ-đề rất xa vời

Họ cũng xa rời bảy Thánh tài

Chống trái tám đường chánh giải thoát

Trôi lăn năm loài trong sinh tử.

Nói kệ xong, Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Có bốn pháp chướng đạo. Những gì là bốn?

1. Không tin.

2. Lười biếng.

3. Ngạo mạn.

4. Giận tức.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Lười biếng, không tin, tâm ám độn

Lòng thường ngạo mạn và tức giận

Thấy chúng Tỳ-kheo tu nhẫn nhục

Đuổi xua ra khỏi các chùa tháp.

Nếu được lợi dưỡng lòng hoan hỷ

Đều nói ta là người thường trụ

Luôn tìm mọi cách vạch lỗi người

Người nào có tội tôi trị phạt.

Những người như vậy xa chánh pháp

Ganh ghét công đức đọa ba đường

Chán ghét pháp diệu của chư Phật

Người này sẽ vào trong lửa lớn.

Người này gây ác chẳng thôi dứt

Quyết sẽ chịu đủ khổ trong khổ

Thế nên Bồ-tát cầu Bồ-đề

Chớ để đọa lạc sau mới hối..

Vô lượng ức kiếp Phật mới hiện

Để làm lợi ích cho chúng sinh

Bồ-tát đã được thân hướng thiện

Phải bỏ phóng dật cầu giải thoát.

Nói kệ xong, Đức Phật bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Bồ-tát nên xả bỏ bốn hạng người, chẳng được gần kề họ. Những gì là bốn?

1. Chẳng được gần kề ác tri thức.

2. Chẳng được gần kề người chấp kiến.

3. Chẳng được gần kề kẻ báng pháp.

4. Chẳng được gần kề người tham lợi dưỡng.

Đó là bốn hạng người không nên thân cận.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Hay xa ác tri thức

Thân gần Thiện tri thức

Đạo Bồ-đề tăng trưởng

Như trăng dần tròn đầy.

Xa lìa kẻ chấp kiến

Chấp ngã chấp thọ giả

Bỏ đi như đồ độc

Xả bỏ vì cầu Phật.

Chê bai pháp của Phật

Vị cam lồ tịch tĩnh

Nếu muốn cầu Bồ-đề

Phải tránh như phẩn dơ.

Xa lìa tham lợi dưỡng

Cũng bỏ người ác hạnh

Hạng ấy chẳng nên gần

Như tránh hố lửa lớn.

Nếu muốn hàng phục ma

Chuyển pháp luân vô thượng

Muốn cầu lợi đệ nhất

Mau xa ác tri thức.

Bỏ ái và ghét xấu

Lợi danh cũng xa tránh

Muốn cầu đạo Vô thượng

Thường tựu trí của Phật.

Đức Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Có bốn pháp mà đời sau thọ khổ. Những gì là bốn?

1. Khinh mạn người có trí.

2. Thường ôm lòng tật đố.

3. Trong tất cả pháp không có lòng tin.

4. Pháp tịnh trí thường nghi, không kiên nhẫn lãnh thọ mà chỉ cầu lợi dưỡng.

Đó là bốn pháp thọ khổ ở đời vị lai.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Người hầu gần Phật bậc có trí

Tất cả trời, người phải cúng dường

Ngược lại cống cao lòng kiêu mạn

Do đó sẽ thọ vô biên khổ.

Với pháp tịnh trí không tin nhận

Những gì cầu lợi đều phi pháp

Thường ôm kiêu mạn và cống cao

Thấy người có trí không cung kính.

Ở trong Phật pháp không tin hiểu

Với chúng Hiền thánh cũng chẳng tin

Người này thường đi trong ác đạo

Sinh làm thân người nhiều ngu si,

Họ bỏ thọï mạng nhân gian rồi

Ở đại địa ngục chịu khổ lớn

Nơi đây kiếp tận sinh phương khác

Súc sinh, ngạ quỷ cũng như vậy.

Nếu người muốn cầu được làm Phật

Trừ sạch khổ bậc Thắng trượng phu

Thường phải xa rời nghiệp ba đường

Tu các công đức thành Chánh giác.

Nói kệ xong, Đức Phật lại bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Có bốn thứ trói buộc Bồ-tát. Những gì là bốn?

1. Khinh mạn người khác. Đây là sự trói buộc Bồ-tát.

2. Trong định thuộc về thế gian mà tâm đó vui bám lấy không cầu rốt ráo giải thóat. Đây là sự trói buộc của Bồ-tát.

3. Chẳng gìn giữ tâm mình, trí tuệ chưa thành mà phóng dật. Đây là sự trói buộc Bồ-tát.

4. Vì cầu lợi dưỡng mà vào nhà người khác. Đây là sự trói buộc Bồ-tát.

Đây là bốn sự trói buộc Bồ-tát.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn lại nói kệ:

Luôn luôn khinh mạn người

Ưa việc tốt thế gian

Tham trước các kiến phược

Như voi lún bùn sâu.

Ưa vào nhà cư sĩ

Thường nhớ nghĩ phóng dật

Tối ngu không trí tuệ

Hạnh ấy tên trói buộc.

Muốn dứt khổ sinh tử

Xa rời hẳn ba cõi

Phải bỏ lòng kiêu mạn

Thường hành đạo Bồ-tát,

Chịu lấy vô biên khổ

Vứt bỏ các sự vui

Cũng rời lìa thương ghét

Thành Phật không nhiễm trước.

Bồ-tát phải thường tu sáu

Độ Tất cả các Địa, Trí và Lực

Nếu thành tựu mọi công đức

Thì được thoát khỏi lưới sinh tử.

Phật ở vô lượng kiếp xa xưa

Vì chúng sinh mà cầu Bồ-đề

Thường hành bố thí để điều phục

Bỏ lìa ân ái tu chánh đạo.

Luôn không xa rời chỗ vắng vẻ

Khổ hạnh ốm gầy cầu Bồ-đề

Phấn khởi tinh tấn không lười biếng

Cầu được trí Trượng phu tối thắng.

Thấy các chúng sinh trong ba cõi

Luân chuyển năm loài chịu sinh tử

Thương xót tất cả khởi đại Bi

Do đó mà cầu đạo Bồ-đề,

Bỏ lìa con cưng và thê thiếp

Cũng bỏ hết của cải bảy báu

Thọ mạng, cõi nước và đại địa

Vì để cầu Bồ-đề trí Phật.

Thuở xưa Phật ở núi rừng tốt

Làm Tiên tu hành tên Nhẫn Nhục

Bị vua Ca-lợi xẻo tai mũi

Máu biến làm sữa không lòng hờn.

Thuở xưa từng làm con hiếu thảo

Yêu mến cúng dường cha và mẹ

Khi bị Ca-di bắn trúng tên

Bấy giờ cũng không lòng oán giận.

Chẳng tiếc mạng sống nhảy đồi cao

Để cầu lời lành chư Phật dạy

Bấy giờ cũng không thấy thân mạng

Chỉ để thành đại sự Bồ-đề.

Thuở xưa thương xót các thú đói

Thí thịt thân mình cho tám cọp

Bấy giờ chư Thiên ở hư không

Khen rằng: Lành thay, Đại trượng phu!

Thuở xưa ưa làm đại thí chủ

Từng làm tịnh hạnh Bà-la-môn

Vì thương chúng sinh khổ đói nghèo

Vào biển cầu tìm châu như ý.

Rồi bị thần biển cướp lấy mất

Bấy giờ ta cố tát biển cả

Đem được châu báu về Diêm-phù

Dùng cứu giúp chúng sinh nghèo thiếu.

Cũng từng làm vua tên Tô-ma

Cho đến mất mạng chẳng nói dối

Các vua do ta được giải thoát

Tiếng tăm vang dội khắp mười phương.

Xưa ta từng thấy người nghèo cùng

Ta đang làm vua đem thân thí

Khiến họ giàu to nhiều của báu

Nên ta được hiệu Nhất Thiết Trí.

Xưa ta từng làm vua Thi-tỳ

Bồ câu kinh sợ đến cầu ta

Ta đem thân mình thế mạng chim

Cho chim thoát khỏi sự khủng bố.

Xưa ta làm vua tên Sư Tử

Thân mang bệnh nặng thầy cho thuốc

Có người bệnh đến xin thuốc ấy

Ta chẳng tiếc thân cho họ trước.

Xưa ta tu hành vì chúng sinh

Làm Vương tử tên Tô-đạt-noa

Có người đến xin con và vợ

Ta chẳng hề tiếc đều cho cả.

Từng làm Bồ-tát tên Nghiêm Xí

Vì cảm hóa tài đức quốc vương

Trải qua tám vạn bốn ngàn năm

Cố gắng tinh tấn mới cảm hóa.

Cũng làm vương tử tên Tịnh Oai

Tự đốt thân mình cúng tháp Phật

Cung kính cúng dường Đấng Thập Lực

Vô thượng Tối Thắng Lưỡng Túc Tôn.

Từng làm quốc vương tên Nguyệt Quang

Có người Phạm chí tên Khả Úy

Theo ta cầu khẩn xin được đầu

Ta liền mau mắn đem đầu cho

Lại làm quốc vương tên Phước Đức

Ở trong các thôn ấp, phố phường

Chứa đầy thuốc men và thực phẩm

Để ban cho tất cả chúng sinh.

Từng làm quốc vương tên Nhật Tịnh

Kỹ nữ xinh đẹp đủ ngàn người

Chuỗi ngọc bảy báu trang nghiêm than

Vua không luyến tiếc đem bố thí.

Lại làm quốc vương tên Bảo Kế

Nón trời bảy báu trang nghiêm đầu

Hoa hương đẹp thơm dùng nghiêm sức

Cũng đem bố thí hết cho người.

Lại làm quốc vương tên Tri Túc

Tay chân dịu mềm như bông tơ

Sắc đẹp sạch trong như hoa sen

Cũng đem bố thí các chúng sinh.

Lại làm thương chủ tên Thiện Nhãn

Đem năm trăm người tìm bảy báu

Các quỷ La-sát hiện mỹ nữ

Thương chủ cứu thoát cả đoàn người.

Từng làm vương tử tên Phước Diệm

Thê thiếp, kỹ nữ đến số ức

Thân hình xinh đẹp như Thiên nữ

Rời bỏ xuất gia không ái luyến.

Lại làm thương chủ tên Kim Sắc

Lúc ấy có Phật hiệu Vô Cấu

Kim Sắc đối Phật đốt mười ngón

Cúng dường Tối Thắng Lưỡng Túc Tôn.

Lại làm quốc vương hiệu Hoa Nhãn

Mọi người chime ngưỡng lòng không chán

Đem đôi mắt đẹp để bố thí

Vì lòng vua thương cả chúng sinh.

Lại làm Bồ-tát tên Đa Phát

Thấy có người nữ vừa mất chồng

Ngày đêm nhớ thương mãi không nguôi

Triền miên lõa lồ tâm điên cuồng,

Bồ-tát Đa Phát lòng xót thương

Hóa hình chồng chết bảo vợ chồng

Lần lần giáo hóa vợ cuồng kia

Khiến hết cuồng điên tâm tỉnh ngộ.

Lại làm Bồ-tát tên Phổ Chiêm

Thấy một người bệnh gầy đau khổ

Bấy giờ Phổ Chiêm khởi Từ bi

Đem huyết nhục mình thí người bệnh.

Lại làm quốc vương tên Hoa Phu

Thấy có một người bệnh khốn ngặt

Bồ-tát Hoa Phu sinh Từ tâm

Chẻ xương tủy mình chữa bệnh ấy.

Lại làm quốc vương tên Thành Lợi

Thấy có một người quá nghèo cùng

Trọn cho người đó mọi tài bảo

Xả bỏ thân mạng không luyến tiếc.

Ta làm quốc vương tên Tín Tràng

Hai tay mềm mại luân tướng đủ

Có người đến xin hai tay ấy

Vì cầu Bồ-đề, Ta liền cho.

Lại làm quốc vương tên Phổ Hiện

Có bốn thiên hạ nhiều của báu

Hòa bình thịnh vượng nam tử đông

Vì cầu Bồ-đề đem bố thí.

Lại làm vương nữ tên Trí Ý

Thân thể trắng sạch rất mịn màng

Từ bi hoan hỷ cắt thịt đùi

Và thí máu huyết lòng chẳng tiếc.

Lại làm nữ nhân tên Ngân Sắc

Trong thành Kim sắc có phụ nữ

Mới đẻ đói khát muốn ăn con

Ngân Sắc cắt vú cho người đói.

Lại làm quốc vương tên Văn Đức

Rất giàu tiền của nhiều anh lạc

Vàng bạc bảy báu các xe cộ

Người đời khó bỏ, vua đều cho.

Lại làm vương tử tên Tri Ân

Có người thợ lặn tên Vô Ân

Vô Ân ham của đâm mắt ta

Bấy giờ lòng ta chẳng oán hận.

Lại nhớ quá khứ làm lính chiến

Ở trong đại trận không lòng giết

Thà thân mình chết chẳng hại người

Cho đến kiến muỗi không tưởng giết.

Lại nhớ quá khứ làm chim tró

Cung kính cúng dường bậc tôn trưởng

Đồng loại già trẻ đều cấp cho

Lúc ấy trong lòng không kiêu ngạo .

Lại nhớ quá khứ làm vượn khỉ

Ở núi gặp phải người thợ săn

Cả bầy khỉ vượn về nương ta

Vì thương mạng chúng, ta liền cứu.

Lại nhớ quá khứ làm tượng vương

Bị quốc vương kia bắt cột trói

Ta nhớ cha mẹ mù đôi mắt

Thà chịu đói chết nhịn không ăn.

Lại nhớ quá khứ làm thân gấu

Có người lạc đường, ta cứu nuôi

Họ dẫn thợ săn phản hại ta

Dù bị phản hại, ta không giận.

Lại nhớ quá khứ làm tượng vương

Khi bị trúng tên của thợ săn

Vì ngưỡng cầu công đức Bồ-đề

Nên đem ngà dâng thợ săn ấy.

Lại nhớ quá khứ làm chim tró

Ở tại đồng quê cạnh khu rừng

Rừng ấy bị lửa cháy lan đến

Ta cứu lửa rừng, trời mưa hoa.

Xưa ta từng làm nai chín màu

Ăn cỏ uống nước bên bờ song

Nước sông sâu rộng dòng chảy gấp

Có người té sông ta cứu họ.

Người ấy ham tiền lãnh lệnh vua

Đem nhiều binh lính đến hại ta

Ta cầu Bồ-đề tu Từ bi

Đối với người ấy không oán giận.

Lại nhớ quá khứ làm rùa lớn

Tế độ người buôn qua khỏi biển

Năm trăm người buôn ăn thịt ta

Lòng ta Từ bi không giận họ.

Ta nhớ quá khứ tu Bồ-đề

Từng làm thân cá lội trong nước

Thương xót tất cả nên xả thân

Trăm ngàn chúng sinh ăn thịt ta.

Ta thấy trăm ngàn chúng sinh bệnh

Hóa thân làm thuốc lớn như núi

Muốn cho chúng sinh trừ bệnh khổ

Biến làm thân trùng tên là Nguyệt.

Lại nhớ xưa làm vua sư tử

Dù thân lớn mạnh nhưng lòng Từ

Bị tên độc thợ săn bắn trúng

Đối với người ấy sinh lòng thương.

Lại nhớ quá khứ làm vua ngựa

Thân sắc trắng sạch như ngọc tuyết

Thường ở biển lớn hoặc núi cao

Cứu các lữ hành nạn La-sát.

Lại nhớ quá khứ cầu Bồ-đề

Từng làm quốc vương tên Cư Gia

Thấy các dục lạc nhiều tai họa

Chẳng theo dâm nữ bị lời gian.

Lại nhớ quá khứ từng làm thỏ

Thường dạy bầy thỏ các việc lành

Cùng Tiên ở chung đồng tu niệm

Xả thân tự thiêu cứu Tiên đói

Lại nhớ quá khứ làm anh vũ

Thường ở cụm rừng nhiều hoa quả

Báo ân cây khô chẳng rời bỏ

Vua trời biến cây khô sinh trái.

Lại nhớ từng làm vua loài khỉ

Thấy bầy khỉ vượn bị rồng hại

Bèn dạy bầy khỉ uống ống tre

Khỉ vượn đều khỏi nạn rồng hại.

Ta lại nhớ xưa làm anh vũ

Lấy thóc của người nuôi cha mẹ

Chủ lúa bắt ta giận quở rằng

Sao dám trộm lấy lúa nhà người,

Ta thưa lúc người gieo trồng lúa

Hứa rằng cho các chúng sinh ăn

Nay tôi lấy về nuôi cha mẹ

Chẳng thể bảo là trộm cắp được,

Chủ lúa tức thì lòng hoan hỷ

Tôi là cầm thú, chim, là người

Lành thay! Anh vũ có trí tuệ

Biết hiếu cha mẹ biết cúng dường,

Từ nay về sau tôi thí lúa

Cho chim mang về dâng cha mẹ.

Biết bao sự việc trong quá khứ

Không khổ hạnh nào mà chẳng làm

Chưa hề sinh long nhàm chán mỏi

Để cầu đạo Vô thượng thanh tịnh.

Bao nhiêu vật trong và vật ngoài

Không một thứ nào không phát khởi

Trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền

Vô lượng phương tiện và trí tuệ

Da thịt, xương tủy và máu huyết

Đem thí tất cả cho chúng sinh.

Thuở xưa ta ở trong núi rừng

Dũng mãnh tinh tấn thân khô kiệt

Vì cầu Phật nói Đại, Tiểu thừa

Truyền dạy chúng sinh khiến nhập đạo,

Thường thích tu trong hạnh Đầu-đà

Luôn luôn tu hành không vứt bỏ

Tất cả khổ hạnh khó như vậy

Từ thuở xa xưa ta đều tu.

Phật nói vị lai các chúng sinh

Nghe ta thuật lại lòng khinh cười

Chẳng tin nhận dù một câu kệ

Trở lại hủy báng pháp như vậy,

Vì tất cả họ tham ăn mặc

Lòng luôn suy tưởng ngủ nghĩ nhiều

Siểm nịnh hủy pháp không xấu hổ

Phá hoại chánh pháp không công đức,

Nghe pháp vi diệu tịch tĩnh này

Cho rằng chẳng phải của Phật dạy.

Thầy ta đa văn như biển cả

Năng lực giảng thuyết là tối thắng

Họ cũng chẳng tu pháp như vậy

Quyết định chẳng phải lời Phật dạy.

Kế đến cũng có hàng kỳ lão

Từ xưa đến nay các danh đức

Cũng chưa thọ hành pháp như vậy

Các ông chớ cầu sự hư vọng,

Trong ấy không ngã, không thọ mạng

Cũng chẳng nói có tướng chúng sinh

Luống tự nhọc nhằn không phước đức

Uổng công tu hành các khổ hạnh.

Đã nói có pháp tên Đại thừa

Sao lại còn nói không vô ngã

Bởi không chúng sinh không tác giả

Thế nên nơi pháp chẳng cần cầu,

Các văn cú ấy giả làm ra

Cũng như tà thuyết của ngoại đạo

Như Lai chẳng nói sự như vậy

Quở trách mắng nhục các Tỳ-kheo

Bọn ấy bất thiện mà không thẹn

Chẳng hề từ nan bao việc ác.

Đời sau ở trong pháp Phật dạy

Hiện thành hình tướng các Tỳ-kheo

Trong lòng tật đố đầy ngạo mạn

Tay chân nhiễu động mất oai nghi,

Cà-sa luôn luôn thòng hai góc

Thân mặc pháp phục thường ở chợ

Đi trong nhà tục hằng say rượu

Thân mặc pháp y gần người tục,

Vứt bỏ chánh pháp khối công đức

Ưa làm sứ giả cho người tục

Chứa nuôi bò, ngựa, dê, heo, gà

Tôi trai, tớ gái, vật bất tịnh,

Làm ruộng, làm vườn hằng loạn tâm

Lòng ưa việc ác không hạnh lành

Cũng chẳng than cận Thiện tri thức

Miệng chẳng lựa chọn lời nói năng

Trong thân làm đủ các sự ác

Tham lấy vật Tăng, vật tháp Phật

Huống là của mình mà chịu thí

Thấy các Tỳ-kheo trì tịnh giới

Chê bai chẳng phải thật phạm hạnh

Chẳng gìn cấm giới không oai đức

Thích ở nhà tục phạm vợ người,

Cư sĩ có vợ còn hổ thẹn

Ác Tỳ-kheo kia tham còn hơn

Chứa nuôi vợ con cầu chẳng chán

Cùng các kẻ tục không có khác.

Nếu có đàn tín thỉnh cúng dường

Cấp cho cơm áo lẫn thuốc men

Thọ của tín thí không tịnh niệm

Chỉ thêm tham dục phạm vợ người

Lòng thường mơ tưởng bên nữ sắc

Tùy thuận phiền não không Thánh hạnh

Phương tiện dụ phỉnh các phụ nữ

Giáo hóa người tục khiến đoạn dục,

Rằng người tham dục đọa ác đạo

Đọa vào địa ngục, quỷ, súc sinh

Nhưng chính than mình chẳng y giáo

Làm sao truyền pháp giáo hóa người!

Người này ba nghiệp chẳng đúng pháp

Bao nhiêu quyến thuộc cũng như vậy

Ngày đêm họp bàn không thôi nghỉ

Chỉ luận năm dục các việc đời,

Nhận nuôi môn đồ chỉ sai khiến

Trọn không dạy bảo các đạo lành

Nhận nhiều đệ tử xoay quanh mình

Làm ra đạo đức cầu danh lợi.

Ngoài hiện dị tướng dối Từ bi

Nhiếp đồ chúng chẳng cầu hay dở

Môn đồ quyến thuộc nhiều bệnh hoạn

Đều khô gầy, hủi lác, ghẻ chóc,

Chỉ là tạp loại hạng hạ nhân

Trọn chẳng chỉ dạy Phật pháp lành

Giới văn, định, tuệ, đều vứt bỏ

Chẳng tu hành hạnh của Tỳ-kheo,

Chẳng đạo, chẳng tục không tên gọi

Giống như khúc gỗ hư mục rã

Đối với Luật nghi lòng khinh rẻ

Bồ-tát thuyết giới cũng coi khinh,

Tự tại dạo chơi trái lời Phật

Đường đột như voi say thả lỏng

Hoặc khi trá hiện tại núi rừng

Lòng thường tưởng việc phồn hoa,

Ba độc phiền não luôn phát khởi

Chẳng thể tạm thời lòng tịch tĩnh

Quên mất lời Phật đã dạy răn

Cùng hạnh Đầu-đà các công đức,

Ngã mạn cống cao đầy trong thân

Đọa tại ngục A-tỳ đáng sợ

Ngày đêm hằng luận bàn việc nước

Cũng thường luận nói nơi đạo tặc,

Thân tâm chuyên lo việc thân duyên

Bỏ lìa thiền định và trí tuệ

Dù cho thích việc làm hình thức

Xây dựng là để chỉ ân thân.

Giả sử xây dựng Tăng-già-lam

Tham ưa phòng nhà thật tốt đẹp

Thân, khẩu, ý mình chẳng nhu thuận

Đồ chúng học theo cũng giống vậy,

Tỳ-kheo ác kia dù tạo chùa

Chuyên vì thân mình và quyến thuộc

Nếu có Tỳ-kheo thuận tùng họ

Họ liền an trí nhiếp thọ vào,

Nếu có chư Đại đức giữ giới

Phương tiện giỏi hay thuyết chánh pháp

Tự điều phục mình điều phục người

Họ trọn chẳng nhận Đại đức ấy,

Rằng phòng hiện nay tôi đang ở

Phòng khác của các đệ tử tôi

Ngoài ra đã thuộc các đồng học

Ông đi chỗ khác đây biết chỗ,

Hiện nay chỗ có giường chõng ấy

Đều giao phó người thuộc về người

Không còn dư chỗ để dung ông

Cũng không cơm áo ông nên đi

Đồ dùng tạm thời còn không cho

Huống nhờ phòng nhà và các vật.

Pháp Tăng ở như vậy chẳng làm

Tỳ-kheo ác ấy như tục nhân

Chứa nhiều tiền của quyến thuộc đông

Hàng đệ tử Phật sống đúng pháp

Họ luôn đuổi xua chẳng cho ở

Có lúc họ nhớ lời Phật dạy

Lòng họ bi thương vào núi rừng

Than ôi pháp mầu của Phật dạy

Chẳng lâu sẽ diệt chẳng còn hiện.

Lại có Tỳ-kheo cầu nhiều lợi

Thân không pháp hạnh ghét có đức

Dù có người trì giới công đức

Bị họ ghét khinh không lợi dưỡng,

Đều tự buồn than bỏ thành ấp

Thường ở trong núi vắng rừng quạnh

Những kẻ si mạn cống cao ác

Luôn luôn đấu tranh, nói hai lưỡi,

Dối gạt người đời được lợi dưỡng

Tự cho cùng Thánh đồng không khác

Phật giáo Chánh pháp tạng công đức

Đầy đủ tất cả diệu công đức,

Đời sau bị hoại không còn hiện

Bởi do ngã mạn không trì giới

Như kho báu kia bị người phá

Như ao hoa sen bị khô cạn

Như xe báu kia bị gãy hư

Đời sau Phật pháp cũng như vậy

Tỳ-kheo ác kia khó điều phục

Diệt chánh pháp Phật không còn chừa.

Trong đời ác vị lai như vậy

Phá hoại Phật pháp đáng sợ hơn

Những kẻ vui thích sự ác ấy

Rời xa trời, người và hạnh lành,

Từ nơi thân này xả mạng rồi

Đọa vào địa ngục, quỷ, súc sinh

Ở đó vô lượng ức ngàn năm

Chịu đủ tất cả những khổ não.

Về sau giả sử được thân người

Nhiều khổ uế ác luôn bất tịnh

Mù lòa, hoặc điếc, hoặc câm ngọng

Thân thể luôn luôn nhiều bệnh tật,

Nhan sắc xấu ác người chẳng ưa

Thường phải sợ sệt phục vụ người

Khó vừa ý người khó được thương

Có lời nói ra không được tin.

Nếu có người ác hạnh như vậy

Ở đâu cũng bị quở đuổi xua

Người ấy mang nhiều những bệnh khổ

Thường bị gậy gộc đánh xua đuổi,

Thường bị đói khát làm khổ thân

Mọi người trông thấy đều khinh rẻ

Nếu nghe như vậy nhiều khổ lụy

Phải bỏ các ác tâm điều phục

Đối với chúng sinh làm điều lành

Chớ để ngày sau phải ăn năn.

Nếu người tôn kính Phật Thế Tôn

Thánh chúng trì giới pháp Đầu-đà

Các ông phải siêng cầu hạnh ấy

Phải xả quyến thuộc và lợi danh,

Danh lợi điên đảo như huyễn hóa

Phải xem hữu vi như mộng mơ

Ân ái hội hợp tất biệt ly

Tất cả hữu vi chẳng bền lâu,

Chớ bỏ Chánh cần cùng Căn, Lực

Siêng cầu các môn Ba-la-mật

Trong khi chưa chứng diệu Bồ-đề

Thường phải tu tập tất cả hạnh.

Phật lại bảo Bồ-tát Hộ Quốc:

–Này Hộ Quốc! Đời vị lai, những người tu hành Đại thừa Bồ-tát, nếu có các lỗi như vậy thì phải tự rời xa và xa rời những kẻ có các lỗi như vậy. Những người tự chẳng siêng tu mà quen gần cùng người có các lỗi ấy, chẳng siêng chánh hạnh tự làm siểm nịnh và thân cận kẻ siểm nịnh, tự không trí tuệ và tùy thuận kẻ không trí tuệ, tham cầu thế lợi không bao giờ biết chán, tham mến nhà tục, ganh ghét kẻ hơn mình, siểm nịnh trá ngụy không hổ, không thẹn, dối hiện Thánh tướng tự tôn tự trọng, đều riêng tự khen tặng quyến thuộc mình để cầu danh lợi, vì cầu lợi dưỡng nên thường vào thành thị, chẳng thương tất cả chúng sinh cũng chẳng vì giáo hóa tất cả chúng sinh mà thường tự nói rằng: “Tôi luôn có ý niệm bình đẳng như vậy ai biết được, tôi là Chân thiện tri thức của chúng sinh, tôi là bậc đa văn; mà thật ra đối với Phật pháp, họ không có lòng cung kính, không có lòng cầu pháp, như đồ hư vỡ, không còn dùng được, như người lười biếng không làm xong việc gì, tìm lỗi của nhau, làm các phương tiện vô trí, giải đãi suy tưởng quấy ác, cùng nhau thảo luận các sự phá pháp, cố chấp ác tâm đến chết chẳng bỏ, tham xan chứa nhóm nhiều, quyến thuộc được nuôi cũng học như vậy mà quây quần nhau ở trong Phật pháp.”

Hành giả như vậy, phàm có làm sự gì chẳng hỏi bậc Minh triết, chẳng cầu Phật pháp. Vì không tinh tấn nên sinh vào nhà nghèo cùng, từ nhà nghèo cùng mà được xuất gia, ở trong Phật giáo được chút lợi dưỡng, sinh lòng vui mừng mà không hổ thẹn. Bọn ấy còn không có lòng sám hối, làm sao có được thắng trí tự giác. Bọn ấy tự bỏ công đức chư Phật mà lấy danh lợi hiện tại. Vì được danh lợi hiện tại nên tự nói tôi là Sa-môn.

Này Hộ Quốc! Với hạng người như vậy, Phật còn chẳng nói họ

có tùy thuận nhẫn nhục có tánh thế tục, huống là có được đại trí của chư Phật. Hạng ấy còn xa Nhân đạo, Thiên đạo, huống là thành được Phật đạo.

Này Hộ Quốc! Hạng người ấy, Phật nói có tám thứ pháp chướng ngại Bồ-đề. Những gì là tám?

1. Sẽ sinh vào ba ác đạo.

2. Sẽ sinh nơi vùng đất xa xôi hẻo lánh không có Phật pháp.

3. Sẽ sinh nhà nghèo cùng.

4. Nhan sắc chẳng đoan chánh.

5. Ngu si không trí.

6. Thường hội họp với các ác tri thức.

7. Nhiều bệnh hoạn.

8. Bị bệnh nặng ác hiểm đến chết.

Này Hộ Quốc! Tám điều ấy chướng ngại Bồ-đề. Tại sao như vậy?

Này Hộ Quốc! Phật chẳng nói chỉ có ngôn thuyết mà được Bồ-đề. Phật chẳng nói, dối hiện tướng Thánh mà có tịnh hạnh. Phật chẳng nói kẻ siểm khúc mà có hạnh Bồ-đề. Phật chẳng nói kẻ tham nhiều lợi dưỡng mà có hạnh cúng dường Phật. Phật chẳng nói kẻ ngã mạn mà có hạnh Bát-nhã thanh tịnh. Phật chẳng nói kẻ vô trí mà quyết định được sự nghi ngại cho người. Phật chẳng nói kẻ đố kî mà có hạnh Tinh tấn. Phật chẳng nói kẻ không tinh tấn mà có các hạnh Đà-la-ni. Phật chẳng nói kẻ chẳng ưa công đức mà được hạnh thiện đạo. Phật chẳng nói kẻ tham luyến nhà thế tục mà có hạnh thân tâm thanh tịnh. Phật chẳng nói kẻ dối hiện oai nghi mà gặp được pháp hội của Phật. Phật chẳng nói kẻ ưa ở nhà tục mà có hạnh khẩu nghiệp thanh tịnh. Phật chẳng nói kẻ chẳng cung kính mà có hạnh tâm thanh tịnh. Phật chẳng nói kẻ chẳng tri túc mà có ưa pháp hạnh. Phật chẳng nói kẻ tiếc thân mạng mà có hạnh cầu chánh pháp.

Này Hộ Quốc! Dù Phật có quở rầy lục sư nhưng các nhà ngoại đạo ấy ở ngoài Phật pháp. Còn kẻ vào trong Phật pháp mà làm ác nghiệp tội lỗi đáng quở trách còn hơn lục sư kia gấp bội. Vì sao? Vì hạng người ấy chỉ có miệng nói tôi là Tỳ-kheo mà lấy vô hạnh khi dối tất cả trời, người thế gian vậy.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn tuyên lại nghĩa ấy nên nói kệ rằng:

Oai nghi trược loạn không cung kính

Chỉ thêm ngã mạn tham danh dự

Phiền não che đậy lòng mê say

Hạng ấy xa lìa Bồ-đề diệu.

Tham đắm danh lợi và lười biếng

Giải đãi tăng trưởng mất chánh niệm

Không chánh niệm thì mất trì giới

Nếu không trì giới, mất thiện đạo.

Ngưòi ấy sinh vào nhà nghèo cùng

Được xuất gia rồi tham lợi dưỡng

Như người vứt bỏ báu hoàng kim

Vác mang cỏ bẩn cho là báu,

Vì cầu danh lợi ở núi rừng

Đến đó lại cầu các đồng bạn

Vứt bỏ thần thông trí biện tài

Cầu danh lợi hiện tại quyến thuộc,

Hạng ấy mạng chung đọa ác đạo

Hoặc sinh trong nhà nghèo hạ tiện

Giải đãi xấu xa không oai đức

Đây do ngã mạn mà nhận chịu,

Họ đã xa lìa các hạnh lành

Cũng bởi phóng dật mất chánh niệm

Ở mãi trong các đại ác đạo

Ức ngàn vạn kiếp chưa thoát được.

Nếu cầu danh lợi được Bồ-đề

Thì Điều-đạt kia cũng là Phật

Gió mạnh Tỳ-lam thổi nát vật

Giải đãi không giới hạnh cũng vậy.

Mình không hạnh lành tham nữ sắc

Không tịnh giới hạnh mất công đức

Ở trong pháp Phật không chỗ dung

Kẻ vô trí ấy như gỗ mục.

Nếu vì Bồ-đề cầu Phật pháp

Đâu được chẳng y hạnh giải thoát

Giống như keo nhựa dính khỉ vượn

Ngã mạn cầu đạo cũng như vậy.

Xưa ta vì cầu một câu pháp

Vứt bỏ thân mạng vì Bồ-đề

Kẻ ấy giải đãi bỏ Phật giáo

Không chút lợi ích nơi Phật pháp.

Xưa ta vì cầu được thiện giáo

Nhảy xuống vực cao, nhảy vào lửa

Ta được nghe pháp làm như pháp

Vứt bỏ tất cả yêu và ghét.

Kẻ ấy được nghe công đức Phật

Chẳng từng ưa thích một câu pháp

Không pháp làm sao được Bồ-đề

Như trước kẻ mù nói đường sá.