Đại Tập 7 · Bộ A-hàm VII · Kinh Tạp A-hàm · Số 3

Biệt Dịch Kinh Tạp A- hàm- Quyển XV

BIỆT DỊCH KINH TẠP A-HÀM

QUYỂN XV

298. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Vào giữa đêm, có một vị trời tên là Nhân-đà-la với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Gì không biết thọ mạng

Gì biết rõ thọ mạng?

Gì tham đắm thọ mạng

Gì trói buộc thọ mạng?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Sắc không biết thọ mạng

Hành không rõ thọ mạng

Thân ta tham đắm thọ

Ái trói buộc thọ mạng.

Thiên tử Nhân-đà-la lại nói kệ:

Như lời Phật đã nói

Sắc không phải thọ mạng

Tại sao cùng ý thức

Mà trở thành thân thể?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Thức dựa Ca-la-la

Đầu tiên Ca-la-la

Ca-la-la sanh bào

Phôi bào sanh cục thịt

Cục thịt sanh bọc cứng

Bọc sanh năm chi bào

Năm chi sanh lông, móng

Do đó sanh năm căn

Phân nam nữ khác tướng

Thay đổi mãi không dừng

Do nhân duyên như vậy

Làm gì có thọ mạng?

Vị trời nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ trở về cung.

299. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Vào giữa đêm, có một vị trời tên Thích ca với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Đoạn tất cả trói buộc

Lìa bỏ mọi sự việc

Nếu có dạy bảo người

Là Sa-môn bất thiện

Thế Tôn nói kệ đáp:

Dạ-xoa, ngươi nên biết

Các loài bị khổ đau

Người trí nên thương tưởng

Thuyết pháp dạy bảo họ

Không nên từ bỏ chúng

Đọa lạc trong đường khổ

La-hán có bi trí

Cứu độ không lỗi lầm.

Vị trời Thích-ca nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về cung.

300. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Trưởng giả Tối Thắng với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Thường học kệ toàn thiện

Thân cận kính Sa-môn

Luôn thích nơi không, tịnh

Giữ các căn tịch tĩnh.

Thế Tôn nói kệ đáp:

Thường học kệ toàn thiện

Thân cận kính Sa-môn

Luôn thích nơi không, tịch

Tâm ý luôn định tĩnh.

Vị trời Trưởng giả Tối Thắng nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.

301. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Thi-tỳ với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Nên sống chung với ai

Nên hòa hợp với ai

Với ai được chánh pháp

Kết quả thắng không lỗi?

Thế Tôn nói kệ:

Nên sống cùng Hiền thánh

Cùng Hiền thánh hòa hợp

Chánh pháp hỏi bậc hiền

Kết quả thắng không lỗi.

Vị trời Thi-tỳ nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về cung.

302. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên là Nguyệt Tự Tại, với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Tu thiền đến tận cùng

Ăn cỏ, tránh gà, nai

Thành tựu vui từ bỏ

Đạt đến nơi Tứ thiền.

Thế Tôn nói kệ đáp:

Ai tuy tu thiền kia

Vẫn trong lưới sanh tử

Ai đầy đủ chánh niệm

Độc cư tâm an định

Thoát ra ngoài sanh tử

Như chim khỏi lưới săn.

Vị trời Nguyệt Tự Tại nghe lời Phật dạy xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.

303. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên là Tỳ-nữu với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Những người thân cận Phật

Ai cũng đều hoan hỷ

Làm sao hết mọi người

Vui nơi giáo pháp Ngài

Để cho người tu học

Đạt được không phóng dật.

Thế Tôn nói kệ:

Giáo pháp thiện thuyết này

Biết đúng không phóng dật

Thì tự tại giữa ma

Ma chẳng làm gì được.

Thiên tử Tỳ-nữu nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

304. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Bát-xà-la với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Tại gia nhiều việc trói

Xuất gia rất cao rộng

Mâu-ni nhờ tinh tấn

Thiền định giác hoàn toàn

Mà hoát nhiên đại ngộ

Trí tuệ lớn hiển bày.

Thế Tôn nói kệ đáp:

Tuy sống giữa sự việc

Vẫn có thể đắc pháp

Người đầy đủ niệm lực

Do thường chuyên tinh định

Chỉ có người minh trí

Chứng đắc pháp Niết-bàn.

Thiên tử Bát-xà-la nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

305. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên là Tu-thi-ma, cùng với năm trăm thân quyến, đến gặp Đức Phật, lạy sát chân Ngài, ngồi qua một bên.

Khi ấy Đức Thế Tôn bảo Tôn giả A-nan:

–Trên đời, người nào có thể khen ngợi đúng, thì nên nói thế này: “Tỳ-kheo Xá-lợi-phất trì giới, hiểu biết rộng, ít dục, biết đủ, thích sống nơi yên tịnh, siêng năng tu tập thiền định, có sức chánh niệm lớn, thành tựu trí tuệ, trí tuệ nhanh nhạy, sắc bén, biết rõ sự xuất ly, hiểu rõ Đạo đế, đầy đủ thật trí”.

Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn, đúng như Ngài dạy, nếu khen ngợi đúng, thì nên nói thế này: “Tỳ-kheo Xá-lợi-phất trì giới, đa văn đệ nhất… cho đến thành tựu thật trí”.

Khi các thiên tử nghe Đức Như Lai cùng Tôn giả A-nan tán thán Trưởng lão Xá-lợi-phất, thì dung mạo của chư Thiên trở nên xinh đẹp, hào quang trên thân rực rỡ hơn bình thường, chiếu sáng cả khu Kỳ viên.

Sau khi dung mạo, uy quang, chuyển thành rực rỡ, vị trời Tu-thi-ma chắp tay hướng Phật, nói kệ:

Xá-lợi-phất đa văn

Mọi người xưng Đại trí

Trì giới khéo điều thuận

Được Thế Tôn tán thán.

Thế Tôn nói kệ:

Xá-lợi-phất đa văn

Xứng đáng là Đại trí

Trì giới khéo điều thuận

Được Thế Tôn tán than

Đắc Vô sanh tịch diệt

Phá ma, thân cuối cùng.

Tu-thi-ma nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

306. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Xích Mã với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, hỏi:

–Ở nơi nào không có sanh, già, chết; nơi không còn chấm dứt hay phát sanh, chỗ tận cùng của chúng sanh; có thể biết được biên giới ấy không?

Thế Tôn bảo thiên tử Xích Mã:

–Đã không còn sanh, già, chết thì không còn chấm dứt hay phát sanh, không có người đi đến biên giới ấy, cũng không có thể đi đến nơi tận cùng của biên giới ấy.

Thiên tử Xích Mã bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn, lời Thế Tôn dạy: “Đã không sanh, già, chết… cho tới không thể đến nơi biên giới của nó”, thật hy hữu, toàn thiện. Tại sao? Nhớ lại thời quá khứ, con từng là vị Tiên tên Xích Mã, đoạn trừ mọi trói buộc của dục, đắc năm thần thông thế tục, thần lực quảng đại, mau lẹ hơn cả nhật nguyệt, đưa chân một bước là có thể qua biển lớn. Con suy nghĩ: “Nay ta có thần lực quảng đại, mau lẹ như vậy, ta nên đi đến biên giới tận cùng của chúng sanh”. Khi ấy, tâm chí con chỉ muốn đến nơi tận cùng của chúng sanh, nên ý tưởng bồn chồn không yên, chỉ trừ lúc rửa tay ăn uống và đại tiểu tiện, trong cả trăm năm cũng không đến được biên giới tận cùng của chúng sanh, rồi qua đời. Thế nên biết Như Lai dạy rất đúng về nơi không sanh, già, chết; nơi không còn phát sanh hay chấm dứt. Muốn đến nơi ấy để biết biên giới của nó thì không thể được.

Phật bảo thiên tử Xích Mã:

–Đúng vậy! Đúng vậy! Nếu có biên giới của chúng sanh không

sanh, già, chết, không phát sanh, không chấm dứt thì không đúng. Nếu muốn biết điều ấy, thì biên giới của chúng sanh, chính là Niết-bàn. Ai chấm dứt biên giới khổ thì gọi là đến được biên giới của chúng sanh.

Thế Tôn nói kệ:

Tuy thật có thần lực

Trọn không thể đến được

Tận biên giới chúng sanh

Nếu không đến biên giới

Làm sao chấm dứt khổ?

Thế nên Ta, Mâu-ni

Biết hoàn toàn thế gian

Chỉ có bậc Thắng trí

Hiểu rõ hết biên giới

Phạm hạnh đã lập xong

Biết rõ bờ chúng sanh

Vượt sang bờ giải thoát.

Thiên tử Xích Mã nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

307. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại rừng trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.

Bấy giờ có sáu thiên tử, trước kia là môn đệ của lục sư ngoại đạo. Một tên là Nan Thắng, hai là Tự Tại, ba là Hiển Hiện, bốn là Quyết Thắng, năm là Thời Khởi, sáu là Khinh Lộng.

Vào giữa đêm, sáu vị thiên tử ấy với hào quang rực rỡ khác thường chiếu sáng cả khu Trúc lâm, đều đến gặp Phật, ngồi qua một bên.

Nan Thắng nói kệ:

Tỳ-kheo thật đáng chê

Luôn luôn tự cấm chế

Ai thấy nghe họ sống

Người ấy rời các ác.

Thiên tử Tự Tại nói kệ:

Khổ hạnh thật đáng chê

Ngăn cấm tự thân mình

Đoạn ác khẩu giận cãi

Khổ vui đồng Thế Tôn

Nơi bậc Chủ của pháp

Không tạo các điều ác.

Thiên tử Hiển Hiện nói kệ:

Chặt chém gây thương hại

Hay tế lửa nhiều cách

Đều không quả thiện ác

Ca-diếp nói như vậy.

Thiên tử Quyết Thắng nói kệ:

Ni-càn-nhã-đề Tử

Thường dạy như thế này

Ngày đêm tu khổ hạnh

Trừ bỏ nói dối trá

Đã gần bậc La-hán

Dự vào chỗ Thế Tôn.

Thế Tôn nói kệ đáp:

Từ nay gọi các ngươi

Dù một hay đông người

Ta xem đều thúi mục

Đồng như là thây chết

Làm sao đặt chó hoang

Ngang vua sư tử được

Ngươi tôn đám lõa hình

Rất ác ưa nói dối

Như các ngoại đạo ấy

Họ rất xa La-hán

Lại có thiên tử nói kệ:

Kẻ thực hành khổ hạnh

Rất đáng chê, hủy báng

Tuy sống nơi yên tịnh

Uổng công làm việc khổ

Mong Ngài giúp đỡ họ

Dạy bảo hướng dẫn họ

Sanh lên cõi Sắc giới

Sống vui nơi cõi Phạm.

Thế Tôn nói kệ:

Sắc giới trong thế giới

Nơi này và chỗ khác

Cùng tại giữa hư không

Có ánh sáng rất lớn

Tất cả cảnh giới ấy

Đều rớt trong bẫy ma

Ví như người bắt cá

Dùng lưới tóm bầy cá.

Lại có vị trời nói kệ:

Nói lỗi hữu và dục

Các ác do huyễn si

Đều đoạn trừ tất cả

Tán thán dứt dục buộc

Phải đến lễ vị ấy

Cúng dường và khen ngợi

Vì sao làm như vậy?

Vị ấy là Thế Tôn.

Có vị trời lại nói kệ:

Nói lỗi hữu và sân

Các ác do huyễn si

Đã đoạn trừ tất cả

Tán thán diệt sân buộc

Phải đến lễ vị ấy

Cúng dường và khen ngợi

Vì sao làm như vậy?

Vị ấy là Thế Tôn.

Một vị thiên lại nói kệ:

Nói lỗi hữu và si

Các ác do huyễn si

Đã đoạn trừ tất cả

Tán thán người đoạn si

Một vị thiên nói kệ:

Nói lỗi hữu, kiêu mạn

Các ác do huyễn mạn

Đã đoạn trừ tất cả

Tán thán dứt kiêu mạn.

Một vị thiên nói kệ:

Nói lỗi hữu, các kiến

Các ác do huyễn kiến

Đã đoạn trừ tất cả

Tán thán trừ các kiến.

Một vị trời nói kệ:

Nói lỗi hữu, chấp ái

Các ác do huyễn ái

Đã đoạn trừ tất cả

Tán thán người đoạn ái.

Một vị trời nói kệ:

Các núi ở Vương xá

Tỳ-phú-la lớn nhất

Các núi trên quả đất

Tuyết sơn vĩ đại nhất

Thế giới ở bốn phương

Trên dưới và bốn hướng

Với Trời, Người trong đó

Như Lai là tối tôn.

Chư Thiên nghe lời Phật dạy, đều nói kệ khen, hoan hỷ tán thán và trở về Thiên cung.

Kệ tóm lược:

Nhân-đà-la hỏi tuổi

Đoạn tất cả kết phược

Nói Trưởng giả thiện xưng

Thi-tỳ hỏi sống chung

Rất nhanh hỏi biên giới

Bà-hầu hỏi vui lớn

Đại hỷ Tỳ-nữu hỏi

Bát-xà-la kiến trì

Tu ma hỏi thứ nhất

Ngoại đạo hỏi các kiến.

308. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Ma-khư với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Giết ai, được ngủ yên

Hại ai, không còn buồn

Diệt trừ một pháp gì

Được bậc Thánh khen ngợi?

Thế Tôn nói kệ:

Giết sân, ngủ yên ổn

Hại sân, không còn buồn

Gốc độc của sân hận

Giả người thân, hại người

Diệt sạch một pháp này

Được Hiền thánh khen ngợi.

Ma-khư nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

309. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Di-khư với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Làm sao được chói sáng

Rực rỡ giữa thế gian

Bậc nào là Vô thượng

Chiếu sáng rực hơn hết

Nghĩa thâm diệu như vậy

Xin Phật dạy cho con!

Thế Tôn nói kệ đáp:

Các vật trong thế gian

Có ba loại chiếu sáng

Ba loại sáng ấy là

Mặt trăng, mặt trời, lửa.

Thường trong ngày và đêm

Chiếu sáng khắp mọi nơi

Trên trời đến nhân gian

Chỉ Phật sáng hơn hết.

Thiên tử Di-Khư nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

310. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Đàm-ma-thi với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Hiện nay Bà-la-môn

Đã đoạn ba dục hữu

Không còn mong các hữu

Cuối cùng làm gì nữa.

Thế Tôn nói kệ:

Bà-la-môn không còn

Nghĩ làm việc gì nữa

Lội nước chân chạm đáy

Đến tận bờ bên kia

Nếu chân không chạm đáy

Không thể đến bờ kia.

Tay chân đều vận động

Mới là đang làm việc.

Lấy việc này ví dụ

Làm sáng nghĩa không làm.

Này Đàm-ma, nên biết

Đã sạch hết các lậu

Ở đời sống cuối cùng

Lỗi các hữu, ái, dục

Đều đoạn trừ tất cả

Vượt qua biển tử sanh.

Thiên tử Đàm-ma nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

311. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Đa-la-kiện-đà với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Đoạn trừ bao nhiêu pháp

Dứt bỏ bao nhiêu pháp

Tiến tu bao nhiêu pháp

Tỳ-kheo đắc mấy pháp

Tu tập trừ mấy pháp

Vượt qua khỏi dòng thác?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Trừ năm dục thủ ấm

Lìa bỏ năm buộc, che

Tinh tấn tu năm căn

Thành tựu ngũ phần thân

Tỳ-kheo làm như vậy

Vượt qua biển sanh tử.

Thiên tử Đa-la-kiện-đà nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.

312. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Ca-mặc với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Thế Tôn:

–Thế nào là khó làm được việc khó làm?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Khó làm người có học

Đầy đủ giới và định

Thoát mọi sự buộc ràng

Điềm tịnh mà an lạc.

Thiên tử Ca-mặc thưa Thế Tôn:

–Đúng như lời Ngài dạy, yên tịnh rất là khó.

Thế Tôn nói kệ đáp:

Hiện nay này Ca-mặc

Khó được mà muốn được

Ngày đêm tu định ý

Tất an ổn tịnh mặc.

Ca-mặc bạch Phật:

–Tâm ý thật khó định.

Thế Tôn nói kệ:

Định giữ tâm loạn động

Giữ vững tâm khó trụ

Phá hủy hết lưới chết

Chứng đắc được thánh trí.

Ca-mặc lại bạch Phật:

–Đường quá hiểm trở làm sao vượt qua?

Phật nói kệ đáp:

Kẻ phàm tất đọa hiểm

Đọa rồi chẳng biết ra

Hiền thánh qua đường hiểm

An ổn thoát đi ra.

Ca-mặc nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.

313. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Ca-mặc với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Tham dục và sân hận

Lấy gì làm căn bản

Vui không vui sợ hãi

Vì sao có như vậy

Bé con ôm vú mẹ

Tình ý từ đâu sanh?

Thế Tôn nói kệ:

Từ ái sanh tâm ta

Như cây Ni-câu-đà

Rễ sanh ra từ đất

Lại đi sâu vào đất

Bò đi khắp mọi nơi

Ái đắm sanh từ dục

Cũng như dây ma lâu

Quấn phủ lên cây rừng

Nếu biết gốc của nó

Dạ-xoa nên chặt bỏ

Thì vượt biển tử sanh

Qua rồi không thọ khổ.

Thiên tử Ca-mặc nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.

314. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Chiên-đàn với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Con hỏi Đức Cù-đàm

Đại trí tuệ thù thắng

Trừ khử các chướng ngại

Thấy biết hết tất cả:

Phải dừng ở chỗ nào

Tu tập giáo pháp gì

Không còn sợ, đời sau

Được quả báo toàn thiện?

Thế Tôn nói kệ:

Trừ bỏ ý, ác ngôn

Thân không làm điều ác

Dù sống ở gia đình

Bố thí như nước chảy

Tín tâm thường thọ giới

Chánh niệm, cho tài sản

Chư Thiên đến ở chung

Tu học các pháp trên

Ai thân tâm chuyên cần

Không sợ gì đời sau.

Thiên tử Chiên-đàn nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.

315. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Chiên-đàn với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, nói kệ:

Làm sao vượt dòng thác

Ngày đêm luôn tinh tấn

Trong dòng cuồng lưu này

Sóng lớn rất dữ dội

Không có nơi bám vịn

Chẳng có chỗ đặt chân

Giữa dòng dữ sâu mạnh

Ai không bị cuốn chìm?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Hộ trì giới trọn vẹn

Tâm định đầy trí tuệ

Chánh niệm quán thân tâm

Thì vượt sự khó vượt

Trừ khử những dục tưởng

Vượt qua dòng kết sử

Chấm dứt nghiệp khát ái

Không bị đắm giữa dòng.

Thiên tử Chiên-đàn nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.

316. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Ca-diếp với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Phật:

–Thưa Tỳ-kheo, con muốn nói về điều thắng lợi của Tỳ-kheo.

Phật bảo Ca-diếp:

–Cho phép ngươi nói!

Ca-diếp nói kệ:

Tỳ-kheo luôn chánh niệm

Tâm hoàn toàn giải thoát

Các dục và mong cầu.

Đạt đến nơi vô cấu

Biết rõ trong thế gian

Hữu cấu và vô cấu

Xả ly tất cả hữu

Không còn chứa sở hữu.

Nên gọi là Tỳ-kheo

Có công đức thù thắng.

Thiên tử Ca-diếp nói kệ này xong, hoan hỷ đảnh lễ trở về Thiên cung.

317. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Có một vị trời tên Ca-diếp với hào quang rực rỡ, chiếu sáng cả khu Kỳ viên, đến gặp Đức Phật, đảnh lễ sát chân Ngài, ngồi qua một bên, bạch Phật:

–Thưa Đại đức Tỳ-kheo, con muốn nói về công đức của Tỳ-kheo.

Phật dạy:

–Này Ca-diếp, hãy nói tùy ý.

Ca-diếp liền nói kệ:

Tỳ-kheo đủ chánh niệm

Tâm thiện xảo giải thoát

Nguyện cầu đắc Niết-bàn

Đã biết rõ thế gian

Về hữu và phi hữu

Biết rõ các pháp không

Đây gọi là Tỳ-kheo

Thoát hữu, chứng Niết-bàn.

Thiên tử Ca-diếp nói kệ này xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về Thiên cung.

Kệ tóm lược:

Ma-khư hỏi sự hại

Di-khư hỏi chiếu sáng

Đàm-ma tụng nên làm

Đa-la thưa sở đoản

Cực nan và phục tàng

Ca-mặc quyết hai nghi

Thật trí và vượt lưu

Lời nói của Chiên-đàn

Vô cấu hữu, phi hữu

Hai bài Ca-diếp nói.

318. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đà, muốn đến cung điện của Dạ-xoa Quật-mặc.

Dạ-xoa Quật-mặc đến gặp Đức Phật, đảnh lễ, ngồi qua một bên, bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn, cầu mong Như Lai và chúng Tỳ-kheo ở lại trong cung điện của con.

Thế Tôn im lặng nhận lời.

Dạ-xoa Quật-mặc muốn sắp đặt, bày biện chỗ ở của Phật và chúng Tăng, liền hóa ra năm trăm cung điện với đầy đủ giường tòa nằm; lại hóa ra năm trăm lò lửa cháy rực rỡ, nhưng không có khói,

thỉnh Đức Phật ở phòng trên trong cung, năm trăm Tỳ-kheo tùy theo thứ tự ở các phòng.

Sau khi Đức Như Lai vào phòng, an tọa, Dạ-xoa Quật-mặc đứng một bên, nói kệ:

Được chánh niệm là vui

Thường chánh niệm cũng vui.

Chánh niệm thường không quên

Chánh niệm được ngủ yên

Chánh niệm vui bậc Hiền

Không hại, không đánh đập.

Không thắng cũng không thua

Với tất cả chúng sanh

Đem lòng Từ thương khắp

Không bao giờ oán ghét

Đây chính là vui lớn

Không vui nào qua được.

Dạ-xoa Quật-mặc nói kệ ấy xong, hoan hỷ đảnh lễ, trở về cung.

319. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở Bạch sơn, với Tôn giả Tượng Hộ là thị giả.

Vào đêm nọ, Thế Tôn đang đi kinh hành dưới mưa lâm râm, sấm chớp sáng lòa. Khi ấy trời Đế Thích hóa ra tòa nhà bằng lưu ly báu che bên trên Đức Phật. Sau khi biến hóa, Đế Thích đến nơi đảnh lễ sát dưới chân Phật. Đức Như Lai vẫn tiếp tục kinh hành.

Thời đó, dân chúng nước ấy, khi trẻ con khóc không nín, thường đem quỷ Bạc-câu-la ra dọa. Theo thường pháp của chư Phật, thầy chưa vào phòng, đệ tử không được vào phòng nghỉ trước.

Tôn giả Tượng Hộ suy nghĩ: “Đêm nay đã khuya, nhưng Thế Tôn chưa nghỉ, ta nên giả làm quỷ Bạc-câu-la gây sự sợ hãi để Ngài đi nghỉ”.

Sau khi suy nghĩ, Tượng Hộ mang dụng cụ giả quỷ, đến đầu đường kinh hành, nói với Phật:

–Sa-môn! Sa-môn! Quỷ Bạc-câu-la đến.

Thế Tôn bảo Tượng Hộ:

–Ngươi quá ngu si, nên đem quỷ Bạc-câu-la để dọa Ta. Chẳng lẽ ngươi không biết là Như Lai đã đoạn trừ hết mọi kinh hãi từ lâu, không còn sợ gì nữa hay sao?

Thích Đề-hoàn Nhân thấy sự việc ấy xong, bạch Phật:

–Thưa Thế Tôn, trong Phật pháp cũng có những người xuất gia như vậy sao?!

Phật bảo Thiên đế:

–Này Kiều-thi-ca, tộc họ của Cù-đàm rất rộng rãi, dung nạp rất nhiều hạng, loại. Người như vậy, không bao lâu cũng sẽ đắc pháp thanh tịnh.

Thế Tôn nói kệ:

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Đến được bờ bên kia

Hết các kết hữu lậu.

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Gọi là đến bờ kia

Quán các thọ diệt hết.

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Đến được bờ bên kia

Quán diệt tận của nhân.

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Đến được bờ bên kia

Quán tịch diệt kết sử.

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Đến được bờ bên kia

Quán sanh, lão, bệnh, tử.

Ai với pháp của mình

Đủ hạnh Bà-la-môn

Đến được bờ bên kia

Vượt khỏi Tỳ-xá xà

Và bờ Bạc-câu-la.

Đế Thích nghe lời Phật dạy, hoan hỷ đảnh lễ, rồi trở về Thiên cung.

320.

Một thời, Tôn giả A-na-luật theo Phật du hóa, đến cung Quỷ tử mẫu, nước Ma-kiệt-đà.

Khi ấy Tôn giả A-na-luật dậy sớm vào giữa đêm, thân ngồi ngay thẳng, tụng kệ Pháp cú và kệ Đại đức Ba-la-diên, lại lớn tiếng đọc tụng ý nghĩa về Tu-đa-la…

Bấy giờ đứa con nhỏ thân yêu của Quỷ tử mẫu tên là Tân-già-la khóc lóc rơi nước mắt, Quỷ tử mẫu vỗ về con nói:

–Đạo nhân tụng kinh, con đừng khóc.

Và đọc kệ:

Tân-già-la ơi! Hãy nín đi

Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú

Nghe kệ này rồi bỏ phá giới

Được sự thanh tịnh giữ giới cấm

Này Tân-già-la, hãy nín đi

Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú

Nghe kệ này rồi, không sát sanh

Tân-già-la ơi! Hãy nín đi

Lắng nghe đạo nhân tụng Pháp cú

Nghe kệ này rồi, nói lời thật

Tân-già-la ơi! Hãy nín đi

Lắng nghe đạo nhân tụng pháp cú

Nghe kệ này rồi, thoát thai quỷ

Thế nên con hãy nín đi con.

321. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở cung điện của Dạ-xoa mẫu Phú-na-bà-tu, nước Ma-kiệt-đề.

Vào đêm ấy, Đức Phật ở lại trong cung của Dạ-xoa. Bà-tu, con trai của Dạ-xoa và em gái là Ưu-hằng-la, vào ban đêm kêu khóc. Dạ-xoa mẹ vỗ về hai con đừng khóc nữa, nói kệ:

Phú-na-bà-tu

Và Ưu-hằng-la

Này các con ơi,

Đừng có khóc nữa

Đức Phật Thế Hùng

Giảng dạy giáo pháp

Làm ta được nghe

Cha mẹ không thể

Làm cho thoát khổ

Chỉ có Thế Tôn

Thuyết pháp thiện xảo

Khiến cho người nghe

Hết hẳn các khổ

Tất cả chúng sanh

Trôi trong dòng dục

Chìm muốn nghe pháp

Đoạn dòng dục ấy

Thế nên các con!

Phú-na-bà-tu

Và Ưu-hằng-la

Hãy nên im lặng.

Phú-na-bà-tu nói kệ:

Con nghe lời mẹ dạy

Không gây tiếng ồn nữa

Tiểu muội Ưu-hằng-la

Em cũng hãy nín đi

Lắng nghe Sa-môn kia

Thuyết giáo pháp vi diệu

Phật ở Ma-kiệt-đề

Tối thượng trong loài người

Vì khắp cả chúng sanh

Diễn thuyết pháp diệt khổ

Giảng khổ và khổ tập

Chỉ con đường thoát khổ

Là tám đường Hiền thánh

An ổn đến Niết-bàn

Lành thay! Được lắng nghe

Giáo pháp Sa-môn giảng.

Dạ-xoa mẫu nói kệ:

Con là người hiểu biết

Lời nói hợp ý ta

Con khen Ngài thật hay

Đạo sư của thế gian

Nhờ các con im lặng

Nên ta thấy Tứ đế

Sau này Ưu-hằng-la

Cũng sẽ thấy Tứ đế.

322. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đề, đi đến cung điện của Dạ-xoa Ma-ni-hành.

Khi ấy Dạ-xoa Ma-ni-hành cùng các Dạ-xoa, không ở trong cung mình mà tập hợp ở nơi khác. Có một nữ nhân mang hoa thơm đẹp và rượu ngon đến trong cung của Dạ-xoa ấy.

Đức Thế Tôn đang ngồi trong cung của Dạ-xoa, các căn tịch định.

Cô gái ấy thấy Như Lai đang ngồi trong cung, sắc diệu hòa nhã, ý chí trong sáng, các căn tịch định, tâm điều phục hoàn toàn, như lầu bằng vàng. Thấy việc đó rồi, bèn suy nghĩ: “Hiện nay ta đang muốn được gặp Dạ-xoa Ma-ni-hành”, cô gái bèn đến trước Phật, lạy sát chân Ngài và nói kệ:

Ngài thật đáng cúng dường

Xin cho tôi điều nguyện

Khiến tôi được hiền thiện

Người ở Ma-kiệt-đề

Đều mong cầu nơi Ngài

Ngài thường đáp ứng cả

Ban phúc và cứu hộ

Xin Ngài thỏa nguyện tôi

Được an lạc hiện tại

Đời sau sanh cõi trời.

Thế Tôn nói kệ:

Nàng cần phải cẩn thận

Không phóng dật kiêu mạn

Thường phải thích tín giới

Phải tự cứu lấy mình.

Cầu thỉnh Ma-ni-hành

Ông ta làm gì được!

Nếu ngươi chẳng tự tu

Nghiệp thiện để sanh thiên.

Cô gái nghe kệ xong, suy nghĩ: “Vị này chẳng phải là Dạ-xoa Ma-ni-hành, chính là Sa-môn Cù-đàm.”

Nàng liền đem hoa thơm và bình rượu để qua một bên, đảnh lễ sát chân Phật, chắp tay hướng về Phật nói kệ:

Làm sao hiện tại được

An vui, chết sanh thiên?

Hướng đến sự việc gì

Thường thọ hưởng an lạc

Phải làm hạnh nghiệp gì

Nay con hỏi Cù-đàm

Làm sao hiện tại lạc

Qua đời được sanh thiên?

Thế Tôn nói kệ:

Bố thí, giữ các căn

Thường được sanh an lạc

Chánh kiến sống hiền thiện

Thân cận với Sa-môn

Nuôi sống bằng chánh mạng

Cần gì cầu sanh thiên

Trong Tam thập tam thiên

Là nơi lưới đau khổ

Nàng trừ hết dục ái

Chí tâm nghe Ta dạy

Ta sẽ giảng cho nàng

Về pháp không trần cấu

Này các chúng Dạ-xoa

Lành thay nghe Cam lộ!

Bấy giờ Thế Tôn liền vì vị ấy thuyết pháp, đem lại lợi ích hoan hỷ, như pháp của chư Phật, thuyết về bố thí, trì giới, sanh thiên, dục là bất tịnh, giải thoát là quan trọng. Khi Đức Phật biết tâm chí của người nghe đã điều thuận, nên giảng dạy về bốn Thánh đế: Khổ, Tập, Diệt, Đạo.

Cô gái ấy tâm ý thông minh, nghe pháp liền tin hiểu, như tấm vải trắng dễ nhuộm màu, ngay tại chỗ ngồi thấy được pháp Tứ đế, biết pháp, chứng pháp, thấu triệt đạo pháp, không còn nghi ngờ, vượt bờ nghi đến bờ kia không còn lệ thuộc người khác. Nàng đứng lên lễ Phật, thưa:

–Thế Tôn, con đã được thoát! Con đã được thoát! Trọn đời con xin quy y Tam bảo, thành tựu không sát sanh.

Cô gái ấy nghe pháp hoan hỷ, đảnh lễ từ giã.

323. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đà, đến cung điện Dạ-xoa Tiễn Mao, nghỉ qua đêm. Khi ấy Dạ-xoa Tiễn Mao và các Dạ-xoa kia đi tụ hội ở nơi khác, không có trong cung.

Lúc ấy có bạn của Tiễn Mao tên là Viêm. Dạ-xoa Viêm thấy Phật ở trong nhà của Tiễn Mao, nên đến bảo với Tiễn Mao:

–Bạn được lợi lớn! Đức Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Giác đang nghỉ đêm trong cung của bạn.

Dạ-xoa Tiễn Mao nói:

–Vì sao vị ấy nghỉ đêm trong cung của tôi như thế?

Dạ-xoa Viêm nói:

–Vị ấy tuy là loài người nhưng thật là Bậc Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Chánh Giác.

Tiễn Mao nói:

–Ta hãy về cung thì phân biệt rõ có phải là Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác hay không?

Sau khi tụ hội, Dạ-xoa Tiễn Mao trở về cung mình, lấy thân mình chạm vào thân Phật. Thân Phật liền chuyển ra xa.

Dạ-xoa hỏi:

–Này Sa-môn, Ngài đang sợ phải không?

Phật nói:

–Ta không sợ sự xúc chạm quá hung tợn của ngươi.

Tiễn Mao nói:

–Này Sa-môn, ta vấn nạn, nếu ông giải thích được thì tốt đẹp vô cùng; nếu không đáp, ta sẽ phá tim ông, làm cho máu nóng trào ra mặt, lại bẻ hai giò ông ném đến bờ sông Bà-kỳ.

Phật bảo:

–Ta không thấy trong thế gian này dù là Thiên, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-la-môn nào có khả năng làm cho tâm ý Ta điên đảo, phá được tim Ta làm máu trào ra miệng, bẻ giò Ta ném đến tận bờ sông Bà-kỳ.

Tiễn Mao nói kệ:

Tham dục, sân hận

Lấy gì làm gốc

Thế nào gọi là

Vui và không vui

Sợ hãi lông dựng

Vị ý giác kia

Trụ ở nơi nào

Trẻ con còn nhỏ

Làm sao biết được

Nắm đúng vú mẹ?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Ái do chấp ngã sanh

Như cây Ni-câu-đà

Dục ái theo ngã chấp

Như cây Ma-lâu-đa

Quấn chặt cây Ni-câu

Dạ-xoa cần phải biết

Ai biết được gốc rễ

Thời vứt bỏ được hết

Những gốc rễ như vậy

Vượt qua biển sanh tử

Qua dòng chảy dữ Hữu

Không còn thọ đời sau.

Dạ-xoa Tiễn Mao nghe lời Phật dạy, tâm mở ý thông, hoan hỷ vui mừng thọ ba quy y.

324. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ.

Ưu-bà-di nọ có một con trai thọ trì tám giới nhưng lại phạm; vì phạm giới nên bị quỷ làm cho điên cuồng. Ưu-bà-di nói kệ:

Ngày mười bốn, mười lăm

Và mồng tám trong tháng

Tháng thần túc Như Lai

Thanh tịnh giữ tám giới

Tu hành không khuyết giảm

Quỷ thần không gây rối

Tôi nghe sự việc này

Từ các vị La-hán.

Khi ấy có Dạ-xoa nói kệ:

Ngày mười bốn, mười lăm

Và mồng tám trong tháng

Ngày trai tháng thần túc

Trì giới không hủy khuyết

Thọ đủ tám trai giới

Quỷ thần không quấy nhiễu

Ngươi từ A-la-hán

Nghe điều này thật đúng

Ta sẽ thả con ngươi.

Dạ-xoa lại nói:

Phá giới, bị quỷ phá

Ai có hủy phạm giới

Hiện tại quỷ thần hại

Vị lai nhận quả ác

Thọ giới như cầm dao

Chậm nhanh đều bị thương

Người trí cầm cho giỏi

Vừa phải không bị hại

Không trì pháp Sa-môn

Sau thọ khổ địa ngục

Như cầm dao ở lưỡi

Tất bị họa đứt tay

Khéo cầm không bị thương

Thường giữ pháp Sa-môn

Sau tất đến Niết-bàn

Dạ-xoa bắt trẻ rồi

Bắt rồi lại thả ra.

Khi ấy Ưu-bà-di bảo với con mình:

Con hãy nghe lời ta

Lời Dạ-xoa đã nói

Có các nghiệp chậm chạp

Phạm hạnh không thanh tịnh

Tà mạng và dối trá

Thì không thành quả lớn

Cũng như cầm dao ngược

Tất bị thương đứt tay

Khéo giữ pháp Sa-môn

Sau tất gần Niết-bàn

Như người khéo cầm dao

Không làm đứt tay mình.

Sau khi vị Ưu-bà-di giảng thuyết các pháp cho con xong, người

con liền sanh tâm nhàm chán, cầu xin xuất gia, cạo bỏ râu tóc, mặc pháp phục. Người này xuất gia khi tuổi nhỏ nên không ưa thích pháp xuất gia lắm; vì vậy lại trở về nhà.

Vị Ưu-bà-di thấy con trở về, nên đưa tay kêu to và nói kệ:

Nhà đã bị cháy

Lửa khói ùn khắp

Dọn đồ vật ra

Tại sao mang lại

Đem vào trong lửa

Nhà đã cháy rực

Khói lửa mịt mù

Vì sao chạy vào.

Muốn bị lửa đốt?

Người con nói kệ:

Người đời khi bị chết

Tất kể lể khóc than

Hiện tại không thấy chết

Mà lại kêu gào khóc

Nay mẹ vì sao lại

Khóc lóc như ngạ quỷ?

Người mẹ nói kệ:

Trước con đã bỏ dục

Xuất gia làm Sa-môn

Nay con muốn về nhà

Sợ con bị ma trói

Ta vì sự việc này

Thương con nên khóc lóc.

Vị Ưu-bà-di

Bằng nhiều lời lẽ

Trách mắng người con

Khiến sanh nhàm chán.

Bấy giờ người con bèn đi đến nơi yên tịnh, tinh cần tu tập suốt ngày đêm và chứng được quả A-la-hán.

325. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa ở nước Ma-kiệt-đề, đi đến cung điện của Dạ-xoa Khoáng Dã và nghỉ đêm ở đó.

Khi ấy Dạ-xoa Khoáng Dã cùng các Dạ-xoa đang tập hợp ở nơi khác, không ở cung mình. Có Dạ-xoa tên Lư Câu thấy Đức Như Lai nghỉ đêm trong cung, liền đến gặp Khoáng Dã, nói:

–Ông được lợi lớn! Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác đang nghỉ đêm trong cung của ông.

Khoáng Dã đáp:

–Vị nào nghỉ đêm trong cung của ta?

Dạ-xoa Lư Câu nói:

–Tuy là loài người, nhưng thật là Bậc Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác.

Khoáng Dã lại hỏi:

–Ngươi xét kỹ thật đúng là Đức Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Giác, phải không?

Sau khi hội họp xong, Khoáng Dã trở về cung mình, thấy Đức Phật, liền nói:

–Sa-môn hãy đi ra!

Lúc đó Như Lai ở trú xứ của họ, nên theo lời nói đi ra.

Dạ-xoa lại nói với Phật:

–Sa-môn hãy đi vào!

Phật đã đoạn ngã mạn, nên theo lời nói mà đi vào. Lần thứ hai, thứ ba, gọi Phật đi ra đi vào, Ngài đều tùy thuận theo. Lần thứ tư Dạ-xoa nói:

–Sa-môn hãy đi ra!

Phật hỏi:

–Ngươi đã ba lần thỉnh Ta, nay Ta không theo lời ngươi đi ra nữa.

Khoáng Dã nói:

–Ta muốn hỏi, nếu ông giải thích được, sẽ cho phép ở lại; nếu không trả lời, ta sẽ làm cho tâm ý ông điên đảo, lại phá tim ông khiến máu nóng tràn ra mặt, xé xác ông ném bên bờ sông Bà-kỳ.

Phật bảo:

–Ta không thấy trong thế gian, có Trời, Ma, Phạm, Sa-môn, Bà-

la-môn nào làm những điều như ngươi nói đối với Ta. Nhưng ngươi muốn hỏi, hãy tùy ý.

Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:

Trong tất cả của báu

Vật gì quý trọng nhất

Tu tập hạnh thiện nào

Thường được quả an lạc

Trong các vị thơm ngon

Vị gì ngon hơn hết

Trong các loại thọ mạng

Hạng nào thọ mạng hơn.

Thế Tôn nói kệ:

Tài sản trong loài người

Tín tài là đứng đầu

Tu tập theo pháp ấy

Thường được quả an lạc

Nói thật vị ngon nhất

Thọ mạng trí tuệ hơn.

Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:

Nhờ đâu vượt cuồng lưu

Nhờ đâu vượt biển lớn

Nhờ đâu đoạn trừ khổ

Ai làm cho thanh tịnh?

Thế Tôn nói kệ:

Chánh tín vượt thác dữ

Không phóng dật vượt biển

Tinh tấn thoát ly khổ

Trí tuệ làm thanh tịnh.

Dạ-xoa Khoáng Dã nói kệ:

Làm sao được chánh tín

Làm sao được tài sản

Làm sao được tiếng khen

Làm sao được bạn lành?

Thế Tôn nói kệ:

A-la-hán được tín

Hành pháp đắc Niết-bàn

Cẩn thận khi hành động

Siêng năng tài sản đến

Nói thật tiếng khen xa

Rộng rãi được bạn thân

Ngươi có thể hỏi nhiều

Sa-môn, Bà-la-môn

Ai nói được sự thật

Ngoài Ta, ai có pháp!

Chín mươi sáu loại đạo

Ngươi hỏi rồi xét kỹ

Có pháp nào không hại

Và điều thuận người không?

Khoáng Dã lại nói kệ:

Cần gì phải hỏi họ

Sa-môn, Bà-la-môn

Đại Tinh tấn giảng dạy

Khéo phân biệt thuyết pháp

Nay con nhớ ân Ngài

Nhờ Ngài chỉ dạy con

Làm con đang được thấy

Đại Thương Chủ Vô Thượng

Con kể từ hôm nay

Đến bất cứ nơi đâu

Thành phố hay làng xóm

Luôn luôn quy y Phật

Phụng hành truyền chánh pháp.

Dạ-xoa Khoáng Dã nghe lời Phật dạy hoan hỷ vui mừng, quy y Tam bảo và thọ giới cấm, trở thành đệ tử Đức Phật.

326. Tôi nghe như vầy:

Một thời Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.

Khi ấy, trong tinh xá vườn vua, có Tỳ-kheo-ni tên Tỳ-lê. Gặp lúc mọi người trong nước tập hợp cúng sao Câu-mật-đầu, vui chơi trong bảy ngày đêm, nên không ai cúng dường cho vị Tỳ-kheo-ni ấy.

Có một Dạ-xoa sanh tâm kính tín Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê, biết trong nước không ai cúng dường, nên ở trong ngõ đầu đường nơi xóm làng, nói kệ:

Những người thành Vương xá

Tất cả đều say ngủ

Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê

Tịch nhiên khéo nhập định

Hành giả thật là hùng

Thành tựu pháp đại hùng

Vị Tỳ-kheo-ni này

Hay tu tập thiện căn

Vĩnh viễn lìa trần cấu

Tịch diệt đến Niết-bàn

Vị Đại đức như thế

Nên hết lòng cúng dường

Nay vì sao các ngươi

Không cung thỉnh thọ trai?

Các Ưu-bà-tắc trong thành, nghe kệ này, từng người mang y phục và thức ăn thịnh soạn đến cúng dường cho vị Tỳ-kheo-ni ấy.

Khi Dạ-xoa thấy nhiều người cúng dường, bèn nói kệ:

Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê

Đoạn trừ tất cả kết

Ưu-bà-tắc có trí

Nên cúng dường vị ấy

Nhờ cúng dường thức ăn

Phước lớn được tăng trưởng

Tỳ-kheo-ni Tỳ-lê

Đoạn trừ hết kết sử

Ưu-bà-tắc có trí

Cúng y cho Tỳ-lê

Nhờ cúng vị ấy y

Phước lớn được tăng trưởng.

327. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá. Tại tinh xá trong vườn vua, có Tỳ-kheo-ni tên Bạch Tịnh.

Khi ấy dân chúng trong nước làm lễ hội cúng sao Câu-mật-đầu, tập hợp vui chơi trong bảy ngày đêm, không có ai cúng dường thức ăn cho Tỳ-kheo-ni ấy.

Có một Dạ-xoa đối với Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh sanh tâm kính tín, biết người trong nước không có ai thỉnh vị này cả, nên ở trong ngõ đầu đường, nói kệ:

Những người thành Vương xá

Tất cả đều ngủ say

Không thỉnh Tỳ-kheo-ni

Vị tu tập các căn

Bạch tịnh, pháp Bạch tịnh

Tỳ-kheo-ni giỏi định

Thoát ly hẳn cấu uế

Tịch diệt đến Niết-bàn

Với vị Đại đức ấy

Phải siêng năng cung cấp

Nay tại sao các người

Lại không ai mời thỉnh?

Bấy giờ những người trong thành nghe kệ này, mỗi người đều mang y phục, thực phẩm đến cúng dường Tỳ-kheo-ni.

Dạ-xoa thấy Tỳ-kheo-ni nhận được y phục, thực phẩm, lại nói kệ:

Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh

Đoạn trừ hẳn tham ái

Ưu-bà-tắc có trí

Dâng thức ăn cho người

Nhờ dâng cúng thực phẩm

Được phước báo vô lượng

Tỳ-kheo-ni Bạch Tịnh

Đoạn trừ hẳn xan tham

Ưu-bà-tắc có trí

Dâng y phục cho người

Nhờ dâng cúng y phục

Được vô lượng phước đức.

328. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá.

Có hai Dạ-xoa, một là Thất Khưu, hai là Tuyết Sơn, làm bạn thân với nhau, cùng thề hẹn: “Nếu trong cung của chúng ta có vật báu đẹp xuất hiện, thì bảo cho nhau biết.”

Khi trong cung của Dạ-xoa Tuyết Sơn xuất hiện hoa sen ngàn cánh như bánh xe với cọng bằng lưu ly màu biếc, râu bằng kim cương, Dạ-xoa Tuyết Sơn thấy sự việc này, sai người đến nói với Thất Khưu:

–Trong cung tôi có vật lạ như thế, bạn hãy đến xem!

Dạ-xoa Thất Khưu nghe nói vậy, liền suy nghĩ: “Đức Như Lai Thế Tôn ở gần đây, nên sai người đến bảo với Dạ-xoa Tuyết Sơn, sau đấy ta mới đến đó xem hoa.” Suy nghĩ rồi, Dạ-xoa sai người đến bảo:

–Tại chỗ của ta, có Đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác xuất hiện. Trong cung của bạn tuy có hoa báu, nhưng có ích gì!

Khi Dạ-xoa Tuyết Sơn nghe lời nói ấy liền mang theo năm trăm Dạ-xoa tùy tùng, đi đến cung của Dạ-xoa Thất Khưu.

Dạ-xoa Tuyết Sơn hướng về Thất Khưu nói kệ:

Trăng rằm đêm mười lăm

Tròn đầy sáng trong ngần

Vâng lệnh đem đồ chúng

Đến đây gặp gỡ nhau

Vậy phải thân cận ai

La-hán bạn là ai?

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ đáp:

Đức Như Lai Thế Tôn

Tối thượng ở Vương xá

Thuyết pháp bốn Thánh đế

Diệt trừ tất cả khổ

Dạy khổ do nhân sanh

Nhân sanh khổ là Tập

Thánh đế Bát chánh đạo

Đưa đến tận Niết-bàn

Là La-hán của tôi

Bạn nên thân cận Ngài.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ai với các chúng sanh

Có tâm Từ, bình đẳng

Hiểu rõ ái, không ái

Thì được tự tại không?

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ đáp:

Tâm ý rất điều hòa

Đối với các chúng sanh

Thấu rõ tất cả pháp

Đại Đạo Sư của đời

Giác ngộ ái, không ái

Tâm hoàn toàn tự tại.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ai nói lời chân thật

Không nói lời giả dối

Từ bi khắp chúng sanh

Từ bỏ hẳn giết hại

Tinh tấn không phóng dật

Luôn an trú thiền định.

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:

Phật luôn luôn nói thật

Từ bỏ hẳn sát hại

Tinh tấn không phóng dật

Ngài lúc nào cũng định.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ai không tham đắm dục

Tâm không còn loạn động

Là có pháp nhãn không?

Đã hết ngu si chưa?

Đã dứt hết phiền não

Chứng đắc giải thoát chưa?

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:

Vượt khỏi bùn lầy dục

Tâm tịnh không loạn động

Pháp nhãn rất trong suốt

Hoàn toàn hết ngu si

Thoát hẳn các kết sử

Đã chứng đắc giải thoát.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ai không sầu ly biệt

Ai không nói phù phiếm

Ai thấy vật không tham

Ai không sanh tà kiến.

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:

Không còn ái biệt khổ

Chưa từng nói vô nghĩa

Trừ diệt tâm tham dục

Hoàn toàn không tà kiến.

Dạ-xoa Tuyết Sơn lại nói kệ:

Đầy đủ các minh chưa

Giới hạnh thanh tịnh chăng

Các lậu sạch hết chưa

Còn thọ hậu hữu không?

Dạ-xoa Thất Khưu nói kệ:

Đầy đủ minh và hạnh

Trì giới hạnh thanh tịnh

Sạch các lậu từ lâu

Không còn thọ hậu hữu.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ba nghiệp của Như Lai

Nghiệp nào đủ hạnh thiện

Mà nay bạn tuân hành

Tán thán pháp chân thật.

Dạ-xoa Thất khưu nói kệ:

Thân, miệng, ý Như Lai

Đầy đủ các hạnh thiện

Ngài minh đạt hoàn toàn

Tôi tán thán pháp thật.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Mâu-ni thiên thế hùng

Đùi Ngài như Ni-diên

Ăn ít không đắm vị

Như Tiên thiền trong rừng

Chúng ta cùng nhau đến

Kính lễ Đức Cù-đàm.

Bấy giờ hai Dạ-xoa Thất Khưu và Tuyết Sơn dẫn hai ngàn Dạ-xoa đồng thời đến nơi Phật, y phục chỉnh tề, chắp tay cung kính, nói kệ:

Thế Tôn Bà-già-bà

Phật-đà, Lưỡng Túc Tôn

Điều chư Thiên không biết

Ngài thấy rất rõ ràng.

Sau khi nói kệ, Tuyết Sơn và Thất Khưu ngồi qua một bên. Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ hỏi:

Thoát khổ, con đường nào

Làm sao xả ly khổ

Thế Tôn dạy cho con

Nơi nào không còn khổ?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Năm dục căn, với ý

Nếu không dục, tại đây

Giải thoát các đau khổ

Đây là đường thoát khổ

Giải thoát khổ như vậy

Chính là nơi khổ diệt

Nay ngươi đã hỏi Ta

Giảng cho ngươi như vậy.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Hồ gì nước chảy xoáy

Nơi nào không đứng yên

Ở nơi nào khổ vui

Bị diệt không còn gì?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân

Ý căn là thứ sáu

Hồ sáu căn chảy xoáy

Nơi ấy không đứng yên

Danh sắc không chuyển nữa

Nơi này được diệt tận.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Thế gian từ đâu sanh

Do đâu được tập hợp

Thọ sanh ra từ đâu

Khổ cầu vì việc gì?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Sáu xứ sanh thế gian

Tập hợp do sáu xứ

Sáu xứ sanh ra thọ

Khổ cầu vì sáu xứ.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Tu pháp thiện thế nào

Ngày đêm không biếng nhác

Làm sao vượt dòng thác

Không có nơi đặt chân

Cũng không nơi vịn nắm

Giữa chỗ sâu không chìm?

Thế Tôn nói kệ:

Không phạm giới nào cả

Đủ thiền định trí tuệ

Tư duy các lỗi lầm

Đầy đủ sức chánh niệm

Thì vượt nơi khó vượt

Viễn ly tập hợp dục

Bỏ các nghiệp kết sử

Diệt tận nghiệp hỷ ái

Người như vậy gọi là

Không chìm giữa vực sâu.

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Ai vượt khỏi dòng dữ

Ai vượt qua biển lớn

Ai thoát được các khổ

Làm sao được thanh tịnh?

Thế Tôn nói kệ đáp:

Lòng tin vượt cuồng lưu

Không phóng dật vượt biển

Tinh tấn thoát khổ đau

Trí tuệ làm thanh tịnh

Ông đến các Sa-môn

Và các Bà-la-môn

Hỏi nhiều chuyện khác nhau

Ai là người biết pháp

Ai dạy thật thoát khổ

Ngoài Ta, ai dạy được?

Dạ-xoa Tuyết Sơn nói kệ:

Con được nghe Phật dạy

Phá tan mọi lưới nghi

Cần gì hỏi nơi khác

Sa-môn, Bà-la-môn

Thế Tôn khéo hiển bày

Phân biệt đủ rõ ràng

Ân Thất Khưu rất nặng

Làm cho con được thấy

Bậc Đạo Sư Vô Thượng

Những nơi con đang đến

Thành phố và xóm làng

Khắp bất cứ ở đâu

Ngày đêm thường quy y

Như Lai Chánh Đẳng Giác

Chánh pháp trong các pháp

Một ngàn các Dạ-xoa

Trong tâm đều vui mừng

Chắp tay hướng về Phật

Đồng xin làm đệ tử

Quy y Phật, Thế Tôn.

329. Tôi nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở tại vườn trúc Ca-lan-đà, thuộc thành Vương xá. Tôn giả Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên ở núi Linh thứu.

Vào sáng sớm, Tôn giả Xá-lợi-phất vừa mới cạo tóc, ngồi thẳng người dùng y che trên đầu.

Có hai Dạ-xoa tên là Vi Hại và Phục Hại. Phục Hại thấy Xá-lợi-phất, bảo với Vi Hại:

–Nay ta muốn dùng quyền đánh vào Sa-môn trọc đầu mới cạo kia.

Vi Hại nói:

–Nhưng Tỳ-kheo này có thần đức lớn, bạn đừng làm như vậy, phải chịu khổ lâu dài.

Vi Hại can ngăn ba lần như thế, Phục Hại vẫn cố muốn dùng quyền đánh Tôn giả Xá-lợi-phất, nên không nghe lời can gián, cho nên Vi Hại phải hết sức dùng thân giữ lại.

Khi ấy Phục Hại tâm ác dấy khởi mạnh mẽ, tuy nghe bạn can ngăn thậm chí đã ôm giữ lại, nhưng vẫn không thuận theo, liền dùng quyền đánh vào đầu Tôn giả Xá-lợi-phất.

Sau khi đánh, Dạ-xoa Phục Hại bảo với Vi Hại:

–Vì đánh Tỳ-kheo này làm cho ta bị thiêu đốt, bạn hãy cứu lấy ta.

Ngay lúc đang nói như thế thì đất tự nứt ra, Phục Hại bị rơi vào địa ngục Vô gián.

Lúc ấy Tôn giả Đại Mục-kiền-liên đang ngồi bên gốc cây, cách nơi Tôn giả Xá-lợi-phất không xa, nghe tiếng đánh Xá-lợi-phất, liền đi đến chỗ Tôn giả, nói:

–Thầy có thể chịu đựng được đau khổ này, không bị kinh sợ, tan nát thân chăng?

Xá-lợi-phất đáp:

–Tôi chịu đựng được, không có đau đớn và không bị tan hoại.

Tôn giả Mục-liên khen:

–Thật có thần đức, giả sử Phục Hại dùng quyền đánh núi Kỳ-xà-quật, núi cũng tan nát vậy mà Tôn giả Xá-lợi-phất không sao cả.

Khi hai Tôn giả nói như trên, Thế Tôn đang ở trong phòng vào ban ngày, với thiên nhãn thanh tịnh, từ xa nghe nói như thế, nên nói kệ:

Chánh tâm như núi lớn

An trụ không lay động

Những nơi đáng tham đắm

Không bị nhiễm pháp nhiễm

Xa lìa nẻo ái lạc

Pháp ái lạc nghĩa là

Dục lạc thuộc các trần

Nếu ai đến gây hại

Không báo oán trở lại

Gọi là không gây hại

Ai tu tâm như vậy

Không bao giờ bị khổ.

Các Tỳ-kheo nghe lời Phật dạy, đều hoan hỷ phụng hành.

Kệ tóm lược:

Nhân-đà-la, Thích-ca

Quật Ma, Bạch Sơn

Tân-ca-la, Phú-na-bà-tu

Mạn-giá-ni-la, Tiễn Mao

Thọ Trai và Hùng Tịnh

Thất Khưu cùng Tuyết Sơn

Hại cùng với Vô Hại

Gọi tên đệ thập tứ.