Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Tác giả và toàn tập › Tịnh Không
Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác Kinh
- Thông tin
- Nguồn: adidaphat.net
Phẩm Thứ 37: Như Bần Đắc Bảo
Giải
Phẩm này dùng thí dụ để giải thích. Đức Phật nói rõ cho chúng ta biết trồng thiện nhân thì sẽ được thiện quả và sự lợi ích của sự tu thiện được phước. Chúng ta phải coi trọng lời răn dạy của Phật cũng giống như người cùng khổ gặp được của báu.
KINH
Nhữ đẳng quảng thực đức bổn, vật phạm đạo cấm (1). Nhẫn nhục tinh tấn, từ tâm chuyên nhất, trai giới thanh tịnh, nhất nhật nhất dạ, thắng tại Vô Lượng Thọ quốc vi thiện bách tuế. Sở dĩ giả hà? Bỉ Phật quốc độ, giai tích đức chúng thiện, vô hào phát chi ác.
Giải
Đức Phật nói: ‘’Các ông nên bồi đắp cái vốn công đức của mình, nghĩa là phải tu các việc thiện, không được làm ngược lại với chân lý và giới cấm. Phải làm đến khi có thể nhẫn nhục cũng giống như mặt đất có thể bao dung tất cả mọi vật. Và phải tinh tấn không lùi, dùng lòng thương của lý trí để đối xử với mọi người. Tu học phải chuyên chú vào một môn mà không học tạp loạn. Trong hoàn cảnh tràn đầy sự quyến rũ và ác liệt này, nếu mà có thể giữ trai giới, dùng tâm thanh tịnh tu hành một ngày một đêm thì vượt trội hơn tu thiện ở Cực Lạc thế giới một trăm năm. Tại sao vậy? Tại vì chúng sanh ở cõi nước của đức Phật A Di Đà đều tu thiện tích đức không có một chút nhân duyên gì để tạo ác hết. Trong ác thế mà có thể tu hành thì rất khó và không có gì quý bằng.
Chú
1. Vật phạm đạo cấm: Không làm trái ngược với đạo lý, không phạm giới cấm.
KINH
Ư thử tu thiện, thập nhật thập dạ, thắng ư tha phương chư Phật quốc trung, vi thiện thiên tuế. Sở dĩ giả hà? Tha phương Phật quốc, phước đức tự nhiên, vô tạo ác chi địa.
Giải
Nếu ở trong đời ngũ trược ác thế tu thiện mười ngày mười đêm thì còn hơn tu thiện một ngàn năm ở những cõi nước của chư Phật ở mười phương thế giới. Tại sao vậy? Tại vì ở những cõi nước của chư Phật không có chỗ để tạo ác, phước đức là tự nhiên có. Bởi vậy mới biết người ta ở trong đời ác trược mà tu hành được là chuyện rất khó và rất quý.
KINH
Duy thử thế gian, thiện thiểu ác đa, ẩm khổ thực độc (1), vị thưởng ninh tức (2). Ngô ai nhữ đẳng, khổ tâm hối dụ, thọ dữ kinh pháp, tất trì tư chi, tất phụng hành chi. Tôn ti, nam nữ, quyến thuộc, bằng hữu, chuyển tương giáo ngữ, tự tương ước kiểm, hòa thuận nghĩa lý, hoan lạc từ hiếu.
Giải
Chỉ có thế giới của chúng ta người tu thiện thì ít, người tạo ác thì nhiều. Người ta trong đời sống hàng ngày phải chịu nhiều sự khổ đau đều là vì tham sân si phiền não chi phối rồi làm ra nhiều thứ ác nghiệp từ trước đến nay chưa từng tạm ngưng. Đức Phật thương xót chúng ta cho nên mới dạy bảo, khuyên răn, và trao truyền cho chúng ta phương pháp để thoát ly khổ não và đạt được vui vẻ khoái lạc. (ở đây chỉ cho quyển kinh này). Sau khi thọ nhận quyển kinh này nên suy nghĩ về những đạo lý ở trong kinh rồi y theo lời dạy mà làm theo. Đem những lợi ích và sự giác ngộ mà mình có được nói cho mọi người biết, cho tất cả bà con thân quyến bạn bè cùng chung hưởng thụ. Một mình phải tỉnh giác và kiểm điểm những tư tưởng hành vi sai lầm của mình. Tự mình phải sửa đổi thái độ đối xử với người; đối với mọi sự việc phải hòa nhã tùy thuận và phải không làm ngược lại đạo lý. Như vậy mới đạt được một đời sống sung sướng vui vẻ. Phải lấy tâm từ bi và tâm hiếu thuận để đối đãi với tất cả chúng sanh, có như vậy thì mới đúng là tu Bồ Tát đạo và hành Bồ Tát hạnh.
Chú
1. Ẩm khổ thực độc: đây là thí dụ cho người ta mỗi ngày chịu khổ tạo nghiệp chưa từng ngừng nghỉ qua. Ẩm thực là uống và ăn, ở đây là thí dụ; khổ là tam khổ, bát khổ; độc là tam độc: tham sân si phiền não.
2. Ninh tức: an lạc nghỉ ngơi.
KINH
Sở tác như phạm, tắc tự hối quá. Khử ác tựu thiện, triêu văn tịch cải, phụng trì kinh giới, như bần đắc bảo. Cải vãng tu lai, sái tâm dịch hành (1), tự nhiên cảm giáng (2), sở nguyện triếp đắc (3)
Giải
Cử chỉ lời nói nếu có lỗi lầm thì phải tự sám hối, bỏ ác theo thiện. Luôn luôn cảnh tỉnh lời nói và hành động của mình, tìm ra lỗi lầm lập tức sửa đổi ngay. Các sự khổ nạn liền chấm dứt, từ đó trở đi vui vẻ không còn lo âu. Làm theo lời dạy trong kinh, coi trọng những lời dạy này cũng như người bần cùng gặp được của báu vậy. Ở đây dùng trân bảo để ví cho sự diệu dụng của lời răn dạy trong kinh. Nếu có thể sửa đổi những hành động ác hồi trước, rồi nỗ lực tu thiện, tẩy trừ những sự cấu uế trong tâm, thay đổi những hành động sai lầm của mình. Được như vậy thì tự nhiên cảm được chư Phật gia trì, tất cả những nguyện cầu đều có thể đạt được hoàn mãn, đây là 'hữu cầu tất ứng' (có cầu thì phải có cảm ứng).
Chú
1. Sái tâm dịch hành: sái tâm là gội rửa cấu uế trong tâm; dịch hành là chuyển ác hướng thiện, bỏ tà theo chánh.
2. Tự nhiên cảm giáng: cảm ứng giáng xuống. Nếu như theo đúng phương pháp tu hành thì tự nhiên cảm ứng đạo giao với Phật, được sự gia trì của Phật.
3. Sở nguyện triếp đắc: phàm nguyện cầu chuyện gì cũng đều đạt được.
KINH
Phật sở hành xứ (1), quốc ấp khưu tụ, mị bất mông hoá. Thiên hạ hòa thuận, nhật nguyệt thanh minh, phong vũ dĩ thời, tai lệ bất khởi (2), quốc phong dân an, binh qua (3) vô dụng. Sùng đức hưng nhân (4), vụ tu lễ nhượng (5), quốc vô đạo tặc, vô hữu oán uổng, cường bất lăng nhược, các đắc kỳ sở.
Giải
Đoạn này nói về thành quả của sự giáo dục của đức Phật. Đức Phật nói: những chỗ có Phật giáo, lớn có thể là một quốc gia, thành phố, nhỏ có thể bằng một thôn ấp mà trong đó mọi người đều tiếp nhận sự giáo huấn của đức Phật và đều bỏ ác làm thiện thì tất cả mọi người đều sống vui vẻ với nhau, xã hội sẽ bình yên. Sự vận chuyển của mặt trời, mặt trăng đều điều hòa tốt đẹp, mưa thuận gió hòa, không có thiên tai, không có động đất. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa, quốc thái, dân an, thiên hạ thái bình. Mọi người trong xã hội đều tôn trọng đạo đức, đối xử tiếp xúc với nhau đều có nhân từ, lễ độ, và hòa nhã. Mọi người đều tôn trọng luật pháp, không có cướp bóc. Dùng tâm chân thành để đối xử với nhau thì không có sự vu oan hãm hại, không có sự mạnh hiếp yếu, mọi người đều được an cư lạc nghiệp.
Chú
1. Phật sở hành xứ: chỉ những chỗ có sự giáo hóa của đức Phật, có áp dụng thực hành lời dạy của đức Phật.
2. Tai lệ bất khởi: tai họa ôn dịch đều không thể phát sanh ra.
3. Binh qua: quân đội và khí giới; ở đây tỉ dụ cho chiến tranh.
4. Sùng đức hưng nhân: tôn trọng đạo đức và nhân từ.
5. Lễ nhượng: lễ mạo khiêm nhượng không tranh.
KINH
Ngã ai nhữ đẳng, thậm ư phụ mẫu niệm tử. Ngã ư thử thế tác Phật, dĩ thiện công (1) ác, bạt sanh tử chi khổ. Linh hoạch ngũ đức (2), thăng vô vi chi an (3).
Giải
Đức Phật nói: Ta thương xót các vị còn hơn cha mẹ thương con. Ta ở thế giới này thị hiện thành Phật để dạy cho các vị các thiện pháp để đối trị tất cả phiền não và thói quen ác, vĩnh viễn nhổ trừ cái khổ của sanh tử luân hồi. Dạy cho người đời tu hành năm điều thiện, đạt được năm đức, không ngừng nâng cao lên trên và sau cùng sẽ đạt đến quả vị tối cao cuả Phật.
Chú
1. Công: đối trị.
2. Ngũ đức: là ngũ thiện: không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, và không uống rượu.
3. Thăng vô vi chi an: nâng cao để đạt đến sự vãng sanh bất thoái thành Phật.
KINH
Ngô bát nê hoàn (1), kinh đạo tiệm diệt (2), nhân dân siểm ngụy, phục vi chúng ác, ngũ thiêu ngũ thống, cửu hậu chuyển kịch. Nhữ đẳng chuyển tương giáo giới, như Phật kinh pháp, vô đắc phạm dã.
Giải
Đức Phật nói: Sau khi ta nhập diệt, những kinh giáo nói trong vòng bốn mươi chín năm từ từ bị người ta hiểu sai rồi biến chất, rồi từ từ biến mất trong thế giới này. Lúc đó tư tưởng hành vi của người đời đều siểm nịnh giả dối không thiệt thà. Bên trong thì có vô minh phiền não tập khí, bên ngoài thì có ảnh hưởng của ác duyên hợp lại mà tạo nên nhiều thứ ác nghiệp. Xã hội hỗn loạn không yên, đời sống của người đời khốn khổ vô cùng, hiện tượng xấu này càng ngày càng kịch liệt. (Đây là lời tiên tri của đức Phật đối với tình trạng xã hội trong thời mạt pháp). Các vị có duyên gặp được bộ kinh này, biết được phương pháp lìa khổ được vui, nhất định phải lưu truyền cho nhiều người biết, khuyên nhủ và khích lệ lẫn nhau mà tu tập y theo lý luận và phương pháp dạy trong kinh. Y theo lời dạy mà tu hành, tuyệt đối không được làm sai. Cơ duyên nghe pháp này rất là hy hữu và thù thắng, phải nên quý tiếc và trân trọng.
Chú
1. Bát nê hoàn: dịch từ âm tiếng Ấn độ nghĩa là viên tịch; công đức viên mãn thanh tịnh tịch diệt.
2. Kinh đạo tiệm diệt: Phật pháp dần dần tiêu diệt trong thời kỳ mạt pháp.
KINH
Di Lặc Bồ Tát, hiệp chưởng bạch ngôn: ‘’Thế nhân ác khổ, như thị như thị. Phật giai từ ai, tất độ thoát chi. Thọ Phật trọng hối, bất cảm vi thất.’’
Giải
Lúc bấy giờ Di Lặc Bồ Tát chắp tay bạch Phật rằng: ‘’Người đời không hiểu biết nên làm ra năm điều ác, chịu đựng khổ báo của năm sự khổ đau, năm sự thiêu đốt. Tất cả đều giống như lời của Phật đã nói. Đức Phật có lòng đại từ đại bi thương xót chúng sanh, hy vọng tất cả chúng sanh đều có thể trong đời này vĩnh viễn thoát ly sanh tử luân hồi, niệm Phật vãng sanh Tịnh Độ. Đây là nguyện vọng của Phật. Di Lặc Bồ Tát cũng là đại diện chúng ta, hoàn toàn tiếp nhận lời giáo huấn của đức Phật và nói: không dám làm trái ngược lại và không dám quên lời giáo huấn của đức Phật.’’
Phẩm Thứ 38: Lễ Phật Hiện Quang
Giải
Phẩm này nói đức Phật A Di Đà và đức Phật Thích Ca từ bi gia trì cho tất cả đại chúng trong hội để cho thấy được y báo và chánh báo trang nghiêm của Cực Lạc thế giới.
KINH
Phật cáo A Nan, nhược tào dục kiến Vô Lượng Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác (1), cập chư Bồ Tát A La Hán đẳng sở cư quốc độ, ưng khởi Tây hướng, đương nhật một xứ, cung kính đảnh lễ, xưng niệm Nam mô A Di Đà Phật.
Giải
Đức Phật nói với ngài A Nan: Các ông muốn thấy A Di Đà Phật và chỗ cư trú của chư Bồ Tát và A La Hán ỡ Cực Lạc thế giới không? Nếu muốn thì nên hướng mặt về phương tây, là phương mà mặt trời lặn, cung kính đảnh lễ, nhất tâm xưng niệm danh hiệu nam mô A Di Đà Phật.
Chú
1. Vô Lượng Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác: là biệt danh của đức Phật A Di Đà.
KINH
A Nan tức tùng toà khởi, diện Tây hiệp chưởng, đảnh lễ bạch ngôn: ‘’Ngã kim nguyện kiến Cực Lạc thế giới A Di Đà Phật, cúng dường phụng sự chủng chư thiện căn.’’ Đảnh lễ chi gian, hốt kiến A Di Đà Phật, dung nhan quảng đại, sắc tướng đoan nghiêm, như hoàng kim sơn, cao xuất nhất thiết chư thế giới thượng. Hựu văn thập phương thế giới chư Phật Như Lai, xưng dương tán thán, A Di Đà Phật chủng chủng công đức, vô ngại vô đoạn.
Giải
Ngài A Nan từ chỗ ngồi đứng dậy mặt xoay về hướng tây cung kính đảnh lễ và nói: '’Con nay xin thấy A Di Đà Phật ở Tây phương Cực Lạc thế giới, cúng dường phụng sự, trồng các thiện căn’'. Trong lúc đảnh lễ, đức Phật A Di Đà liền hiện ra ở trước mặt, hiện ra thân màu vàng kim trên không trung, sắc tướng đoan chánh trang nghiêm. Đức Phật hiện ra cũng như núi vàng cao lớn hơn tất cả mọi sự vật trên thế giới. Lúc bấy giờ lại còn nghe được tiếng của chư Phật trong mười phương thế giới đang xưng dương và tán thán công đức của đức Phật A Di Đà. Âm thanh tán thán ca ngợi này không bị chướng ngại không bị đứt đoạn.
Chú
1. Vô ngại vô đoạn: chỉ chư Phật ở mười phương diễn bốn thứ diệu biện tài vô ngại. Các lời tán thán này cũng kéo dài cho tới tương lai không bao giờ chấm dứt.
KINH
A Nan bạch ngôn: ‘’Bỉ Phật tịnh sát đắc vị tằng hữu, ngã diệc nguyện nhạo sanh ư bỉ độ.’’ Thế tôn cáo ngôn: ‘’Kỳ trung sanh giả, dĩ tằng thân cận vô lượng chư Phật, thực chúng đức bổn. Nhữ dục sanh bỉ, ưng đương nhất tâm quy y chiêm ngưỡng.’’
Giải
Ngài A nan bạch Phật: Từ xưa đến nay con chưa từng nghe thấy qua sự thanh tịnh trang nghiêm ở Cực Lạc thế giới; con cũng vui mừng phát nguyện cầu sanh Cực Lạc thế giới. Đức Phật nói với A nan: những chúng sanh sanh đến Cực Lạc thế giới đều đã từng thân cận cúng dường vô lượng chư Phật, vun bồi gốc rễ của các thứ đức hạnh. Ông muốn sanh đến tây phương Cực Lạc thế giới thì phải "nhất tâm quy y chiêm ngưỡng đức Phật A Di Đà ". Đây là phương pháp cầu sanh Tịnh Độ của đức Phật truyền cho ngài A nan, chúng ta phải nên học tập.
KINH
Tác thị ngữ thời, A Di Đà Phật tức ư chưởng trung phóng vô lượng quang, phổ chiếu nhất thiết chư Phật thế giới. Thời chư Phật quốc giai tất minh hiện, như xử nhất tầm, dĩ A Di Đà Phật thù thắng quang minh, cực thanh tịnh cố, ư thử thế giới sở hữu Hắc sơn, Tuyết sơn, Kim cang, Thiết vi, đại tiểu chư sơn, giang hà, tòng lâm, thiên nhân cung điện, nhất thiết cảnh giới, vô bất chiếu kiến.
Giải
Ngay lúc đức Phật Thích Ca nói lời nói đó thì đức Phật A Di Đà từ tay phóng ra vô lượng hào quang phổ chiếu khắp cả mọi cõi nước chư Phật. Nhờ sức gia trì của hào quang này, đại chúng trong hội đều thấy rõ được cõi nước chư Phật ở mười phương như ở trước mắt trong khoảng cách một tầm tay vậy. Nhờ vào hào quang rất là thù thắng và thanh tịnh của đức Phật A Di Đà, cho nên những cảnh vật sông núi ở những thế giới đó như là Hắc sơn, Tuyết sơn, Kim cang, Thiết vi, những sông núi nhỏ và lớn, rừng cây, cung điện của người và trời, và tất cả cảnh giới không có gì mà chiếu không tới.
KINH
Thí như nhật xuất, minh chiếu thế gian, nãi chí nê lê, khê cốc, u minh (1) chi xứ, tất đại khai tịch, giai đồng nhất sắc, do như kiếp thủy (2) di mãn thế giới. Kỳ trung vạn vật trầm một bất hiện, hoảng dưỡng hạo hãn, duy kiến đại thủy. Bỉ Phật quang minh, diệc phục như thị. Thanh Văn Bồ Tát nhất thiết quang minh, tất giai ẩn tế, duy kiến Phật quang, minh diệu hiển hách.
Giải
Hào quang của đức Phật cũng giống như khi mặt trời xuất hiện thì chiếu sáng cả thế giới cho đến những cõi địa ngục, súc sanh, và ngạ quỷ cũng đều chiếu đến cũng đều có màu vàng hết. Cũng giống như nước lụt tràn ngập thế giới, tất cả mọi vật đều bị ngập mất, chỉ thấy một biển nước lớn không bờ không bến. Hào quang của đức Phật A Di Đà cũng giống như thí dụ này, chỗ nào hào quang chiếu đến đều có màu vàng hết. Khi Phật phóng hào quang thì hào quang của Thanh Văn và Bồ Tát đều không thấy hiện ra nữa chỉ thấy hào quang của Phật chiếu sáng rực rỡ.
Chú
1. Nê lê: chỉ cõi địa ngục; Khê cốc: chỉ cõi súc sanh, tại vì trong khê cốc (khe núi thung lũng khe suối) có các loài rồng rắn; U minh: chỉ cõi ngạ quỷ.
2. Kiếp thủy: thủy tai, một thứ thiên tai trong ba thứ thiên tai đề cập đến trong kinh Phật.
KINH
Thử hội tứ chúng (1), Thiên long Bát bộ (2), Nhân, Phi nhân đẳng, giai kiến Cực Lạc thế giới, chủng chủng trang nghiêm. A Di Đà Phật ư bỉ cao tọa oai đức nguy nguy, tướng hảo quang minh. Thanh Văn Bồ Tát, vi nhiễu cung kính. Thí như Tu di sơn vương (3), xuất ư hải diện, minh hiện chiếu diệu, thanh tịnh bình chánh, vô hữu tạp uế, cập dị hình loại (4). Duy thị chúng bảo trang nghiêm, thánh hiền cộng trú.
Giải
Trong pháp hội này bốn chúng đệ tử Thiên long Bát bộ và các Thần hộ pháp đều thấy được những sự trang nghiêm ở Cực Lạc thế giới. Họ thấy được A Di Đà Phật ngồi ở trên đài hoa sen, oai đức lẫm liệt, tướng tốt vô cùng. Lại thấy có chúng đệ tử Thanh Văn, Bồ Tát cung kính ở chung quanh đức Phật A Di Đà. Thí dụ như núi Tu di mọc ở trên mặt biển chiếu soi ánh sáng huy hoàng mà lại thanh tịnh, an ổn, rộng lớn, bằng phẳng, không có đồ nhơ tạp và các loại 'dị hình' khác. Hoàn cảnh vật chất đều làm bằng các thứ báu. Thánh hiền đều trú ở trong đó.
Chú
1. Tứ chúng: tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc (cư sĩ nam), ưu bà di (cư sĩ nữ).
2. Thiên long bát bộ: Thiên, Long, Dạ xoa, Càn thát bà, A tu la, Ca lầu la, Khẩn na la, Ma hầu la già.
3. Tu di sơn vương: núi Tu di cao hơn các núi khác nên xưng là vương.
4. Dị hình loại: chỉ những loại khác ngoài nhân loại.
KINH
A nan cập chư Bồ Tát chúng đẳng, giai đại hoan hỷ, dũng dược tác lễ, dĩ đầu trước địa, xưng niệm Nam mô A Di Đà Tam miệu Tam Phật đà (1).
Giải
Tôn giả A nan và đại chúng trong pháp hội thấy được A Di Đà Phật và Cực Lạc thế giới, sanh tâm vô cùng hoan hỷ. Tất cả đại chúng đều hân hoan và rất là cung kính lễ Phật năm vóc chạm đất xưng niệm Nam mô A Di Đà Phật.
Chú
1. Nam mô A Di Đà tam miệu tam Phật đà: nghĩa là nam mô A Di Đà Phật. Dịch nghĩa là " quy y Vô lượng chánh đẳng chánh giác ".
KINH
Chư thiên nhân dân dĩ chí quyên phi nhụ động đổ tư quang giả sở hữu tật khổ, mạc bất hưu chỉ. Nhất thiết ưu não mạc bất giải thoát, tất giai từ tâm tác thiện hoan hỷ khoái lạc. Chung, khánh, cầm, sắt, không hầu nhạc khí, bất cổ tự nhiên giai tác ngũ âm. Chư Phật quốc trung, chư Thiên nhân dân, các trì hoa hương lai ư hư không tán tác cúng dường.
Giải
Các loài người và người trên trời cho đến những loài động vật nhỏ như loài bay, bò, tất cả chúng sanh khi nhìn thấy được hào quang của Phật thì tất cả những tật bịnh không có thứ gì mà không hết. Tất cả sự lo âu phiền não đều được giải thoát. Lúc đó có thể dùng tâm từ làm việc thiện, vui mừng cũng giống như chư Phật Bồ Tát. Những loại nhạc khí như đàn 'không hầu', chuông, khánh, cầm, sắt, (sắt là một loại đàn thường đánh chung với cầm) không cần người khảy đờn tự nhiên phát ra những âm thanh hòa tấu nhịp nhàng. Tất cả người và người trời ở mười phương thế giới chư Phật đều dùng hương hoa rải vào trong không trung cung kính cúng dường đức Phật.
KINH
Nhĩ thời Cực Lạc thế giới, quá ư Tây phương bách thiên câu chi na do tha quốc, dĩ Phật oai lực, như đối mục tiền, như tịnh thiên nhãn, quan nhất tầm địa, bỉ kiến thử độ, diệc phục như thị, tất đổ Ta bà thế giới, Thích Ca Như Lai, cập tỳ kheo chúng, vi nhiễu thuyết pháp.
Giải
Vào lúc đó Cực Lạc thế giới cách xa chúng ta mười vạn ức cõi nước chư Phật, nhờ vào sức gia trì của đức Phật thấy gần cũng như mặt đối mặt, giống như thiên nhãn thanh tịnh thấy rõ ràng như trong vòng một tầm (tầm là một đơn vị đo lường, từ 3 thước tới sáu thước Tàu). Đại chúng ở Cực Lạc thế giới nhìn thấy chúng ta ở thế giới này cũng rõ ràng như vậy. Họ nhìn thấy đức Phật Thích Ca và chúng tỳ kheo trong pháp hội vây quanh và nghe đức Phật thuyết pháp.
Phẩm Thứ 39: Từ Thị Thuật Kiến — Ngài Từ Thị Thuật Lại Những Điều Mình Thấy
Giải
Phẩm này nói về Di Lặc Bồ Tát kể lại những cảnh giới thấy qua để chứng minh cho chúng ta thấy y chánh trang nghiêm ở Cực Lạc thế giới là chân thật không hư dối.
KINH
Nhĩ thời Phật cáo A Nan cập Từ Thị Bồ Tát: ‘’Nhữ kiến Cực Lạc thế giới, cung điện, lầu các tuyền trì lâm thọ cụ túc vi diệu thanh tịnh trang nghiêm phủ? Nhữ kiến Dục Giới chư thiên, thượng chí Sắc Cứu Cánh Thiên (1), vũ chư hương hoa biến Phật sát phủ? A Nan đối viết: ‘’Dụy nhiên (2) dĩ kiến’’.
Giải
Lúc bấy giờ, đức Phật nói với ngài A Nan và Di Lặc cùng đại chúng trong pháp hội: "Các ông đều nhìn tận mắt thấy rõ cung điện, lầu các, ao báu, cây báu và tất cả cảnh vật ở Cực Lạc thế giới đều trang nghiêm thanh tịnh, màu sắc ánh sáng rực rỡ, hình sắc thù thắng đặc biệt, vô cùng vi diệu không? Các ông có nhìn thấy chư Thiên ở cỏi Dục Giới và cho đến chư Thiên ở cõi Sắc Cứu Cánh đều ở trong hư không rải trăm ngàn loại hương hoa, vạn thứ âm nhạc cúng dường A Di Đà Phật cùng khắp cõi Cực Lạc không?" Ngài A nan cung kính trả lời: "Đúng vậy, những gì Thế tôn nói chúng con đều thấy rõ".
Chú
1. Sắc Cứu Cánh Thiên: tầng cao nhất trong mười tám tầng trời ở trong Sắc giới.
2. Dụy nhiên: biểu lộ câu trả lời rất là cung kính: đúng vậy.
KINH
Phật ngôn: ‘’Nhữ kiến bỉ quốc tịnh hạnh chi chúng (1), du xử hư không, cung điện tùy thân, vô sở chướng ngại. Biến chí thập phương cúng dường chư Phật phủ? Cập kiến bỉ đẳng niệm Phật tương tục phủ? Phục hữu chúng điểu, trụ hư không giới, xuất chủng chủng âm, giai thị hóa tác, nhữ tất kiến phủ?’’ Từ Thị bạch ngôn: ‘’Như Phật sở thuyết, nhất nhất giai kiến.’’
Giải
Đức Phật lại nói: "Các ông thấy chư Bồ Tát chúng ở Cực Lạc thế giới du hành trên hư không, cung điện mà họ cư trú đều có thể tùy thân, không có chướng ngại. Các ông thấy họ bay đến mười phương cúng dường chư Phật không? Và thấy họ niệm Phật liên tục không gián đoạn không? Còn các loài chim ở trên không trung phát ra nhiều loại âm thanh. Các loài chim này đều do đức Phật A Di Đà biến hóa mà làm thành, các ông đều thấy rõ không?" Di Lặc Bồ Tát đại diện cho đại chúng ở trong pháp hội trả lời: "Đúng vậy. Giống như những gì Thế tôn nói, chúng con đều thấy rõ".
Chú
1. Tịnh hạnh chi chúng: đại chúng có đầy đủ thanh tịnh hành trì; ở đây chỉ chư Bồ Tát ở Cực Lạc thế giới.
KINH
Phật cáo Di Lặc: ‘’Bỉ quốc nhân dân hữu thai sanh (1) giả, nhữ phục kiến phủ?’’ Di Lặc bạch ngôn: ‘’Thế tôn, ngã kiến Cực Lạc thế giới nhân trụ thai giả, như Dạ ma thiên (2). Xử ư cung điện, hựu kiến chúng sanh, ư liên hoa nội kiết già phu tọa (3), tự nhiên hóa sanh. Hà nhân duyên cố, bỉ quốc nhân dân, hữu thai sanh giả, hữu hóa sanh giả?’’
Giải
Đức Phật nói với Bồ Tát Di Lặc: " Tây phương Cực Lạc thế giới có người ở trong thai sanh các ông thấy không? ". Di Lặc Bồ Tát đáp: " Thế tôn, con thấy người ở trong thai ở Cực Lạc thế giới cũng sung sướng như người ở trong cung điện ở trời Dạ ma. Lại thấy những người vãng sanh về Cực Lạc thế giới, đều ở trong hoa sen ngồi kiết già tự nhiên hóa sanh. Đây là vì nhân duyên gì mà người ở Cực Lạc thế giới có người từ thai sanh có người từ hoa sen hóa sanh vậy?’’
Chú
1. Thai sanh: ở đây thai sanh là tỷ dụ tại vì trong tâm có hoài nghi nên niệm Phật vãng sanh về biên địa, ở trong thai (hoa sen) không thể thấy Phật nghe pháp. Thai sanh ở đây hoàn toàn không giống thai sanh ở thế giới chúng ta.
2. Dạ ma thiên: tầng trời thứ ba ở Dục giới.
3. Già phu tọa: ngồi kiết già, đại biểu đoan chánh thân tâm.
Phẩm Thứ 40: Biên Địa Nghi Thành — Nghi Thành Ở Biên Địa
Giải
Phẩm này nói rõ nguyên nhân của những người vãng sanh về Cực Lạc thế giới trong thai sanh. Ở đây khuyên chúng ta tin sâu nguyện thiết, đừng nên hoài nghi, một lòng một dạ cầu sanh Tịnh Độ để khỏi sanh về nghi thành ở biên địa trong vòng năm trăm năm không được thấy Phật nghe pháp không được tự tại.
Chú
1. Nghi thành: Dùng tâm có nghi ngờ mà niệm Phật, sanh về biên địa ở Cực Lạc thế giới ở trong cung điện làm bằng bảy thứ báu. Cho nên chỗ những người mà căn tánh nghi ngờ chưa dứt hết này được gọi là "nghi thành".
KINH
Phật cáo Từ Thị: ‘’Nhược hữu chúng sanh, dĩ nghi hoặc tâm tu chư công đức, nguyện sanh bỉ quốc, bất liễu Phật trí (1), bất tư nghì trí (2), bất khả xưng trí (3), đại thừa quảng trí (4), vô đẳng vô luân, tối thượng thắng trí (5). Ư thử chư trí, nghi hoặc bất tín, do tín tội phước, tu tập thiện bổn, nguyện sanh kỳ quốc.
Giải
Thế tôn nói với Di Lặc Bồ Tát, nếu có chúng sanh dùng tâm nghi ngờ mà niệm Phật không gián đoạn và phát nguyện cầu sanh Tịnh Độ, nhưng họ không hiểu rõ trí của Phật: Bất tư nghì trí, Bất khả xưng trí, Đại thừa quảng trí, Vô đẳng vô luân tối thượng thắng trí. Đối với những trí huệ viên mãn này của Như Lai không có hiểu rõ và không có lý giải chân chánh, tâm còn có hoài nghi. Những người này tin sâu lục đạo luân hồi là tội là khổ, vãng sanh Cực Lạc thế giới là phước là vui, vì vậy cho nên vui vẻ tu thiện phát nguyện vãng sanh Cực Lạc thế giới.
Chú
1. Bất liễu Phật trí: không có tin tưởng không hiểu trí huệ của Phật. Câu này nói tóm tắt lại.
2. Bất tư nghì trí: Trí huệ của Phật sâu không thể lường được, tức là Thành sở tác trí.
3. Bất khả xưng trí: Trí huệ của Phật rất đa dạng, không thể dùng ngôn ngữ để nói hết được, tức là Diệu quang sát trí.
4. Đại thừa quảng trí: Trí huệ của Phật thâm sâu rộng lớn, có thể bao gồm hết tất cả pháp môn, tức là Bình đẳng tánh trí.
5. Vô đẳng vô luân, tối thượng thắng trí: Trí huệ của Phật tối cao vô thượng, cứu cánh viên mãn, không có gì sánh bằng, tức là Đại viên cảnh trí.
KINH
Phục hữu chúng sanh, tích tập thiện căn, hy cầu Phật trí, phổ biến trí, vô đẳng trí, oai đức quảng đại bất tư nghì trí (1). Ư tự thiện căn, bất năng sanh tín. Cố ư vãng sanh thanh tịnh Phật quốc, ý chí do dự, vô sở chuyên cứ, nhiên do tục niệm bất tuyệt, kết kỳ thiện nguyện vi bổn, tục đắc vãng sanh.
Giải
Còn một loại chúng sanh, tích lũy thiện căn, mong cầu trí huệ của Phật, Phổ biến trí, Vô đẳng trí, Oai đức quảng đại bất tư nghì trí. Nhưng mà họ đối với mình không có tin tưởng cho nên đối với sự vãng sanh Phật quốc thanh tịnh, tín nguyện không vững chắc, y cứ không chuyên. Tuy là như vậy nhưng vẫn niệm Phật liên tục không gián đoạn. Dùng công đức niệm Phật và sức mạnh của ý nguyện muốn vãng sanh cho nên cũng có thể vãng sanh.
Chú
1. Phổ biến trí: là Đại thừa quảng trí nói ở trên. Vô đắng trí: là Vô đẳng vô luân, tối thượng thắng trí nói ở trên. Oai đức quảng đại bất tư nghì trí: là Bất khả xưng trí và Bất tư nghì trí nói ở trên.
KINH
Thị chư nhân đẳng, dĩ thử nhân duyên, tuy sanh bỉ quốc, bất năng tiền chí Vô Lượng Thọ sở, đạo chỉ (1) Phật quốc giới biên, thất bảo thành trung. Phật bất sử nhĩ, thân hành sở tác, tâm tự thú hướng, diệc hữu bảo trì liên hoa tự nhiên thọ thân, ẩm thực khoái lạc, như Đao Lợi thiên.
Giải
Trong hai loại chúng sanh có tâm nghi ngờ ở trên, một loại là tại vì có nghi ngờ về trí huệ của Phật, một loại là vì nghi ngờ thiện căn của chính mình. Cho nên tuy là họ sanh về Cực Lạc thế giới nhưng không được tham gia pháp hội của đức Phật A Di Đà, và cũng không thể thấy Phật nghe pháp. Sanh vào biên địa trong thành thất bảo ở Cực Lạc thế giới. Đây không phải Phật làm cho họ như vậy, hoàn toàn là tại vì tâm của họ có sự chướng ngại cho nên phải sanh ở biên địa và cũng là tự nhiên hóa sanh trong hoa sen báu. Sự ăn uống sung sướng của họ cũng giống như người ở trời Đao Lợi vậy.
Chú
1. Đạo chỉ: lưu lại, dừng ở lại một nơi.
KINH
Ư kỳ thành trung, bất năng đắc xuất, sở cư xá trạch tại địa, bất năng tùy ý cao đại. Ư ngũ bách tuế, thường bất kiến Phật, bất văn kinh pháp, bất kiến Bồ Tát Thanh Văn thánh chúng. Kỳ nhân trí huệ bất minh, tri kinh phục thiểu, tâm bất khai giải, ý bất hoan lạc, thị cố ư bỉ, vị chi thai sanh.
Giải
Họ ở trong nghi thành không thể ra ngoài. Cung điện chỗ ở thì đều ở trên mặt đất, không thể biến đổi lớn nhỏ tùy ý. Trong vòng năm trăm năm không được thấy Phật, không được nghe Phật thuyết pháp, không thấy được chư Bồ Tát Thanh Văn chúng vãng sanh về chín phẩm sen. Tại vì trong tâm họ có chướng ngại cho nên trí huệ rất khó mở rộng, đối với nghĩa lý dạy trong kinh điển hiểu biết rất ít, không được tâm khai ý giải, không thể sanh tâm hoan hỷ. Tại vì tất cả những lý do ở trên nên mới gọi là thai sanh.
KINH
Nhược hữu chúng sanh minh tín Phật trí, nãi chí thắng trí (1), đoạn trừ nghi hoặc, tín kỷ thiện căn, tác chư công đức, chí tâm hồi hướng, giai ư thất bảo hoa trung, tự nhiên hóa sanh, già phu nhi tọa, tu du chi khoảnh, thân tướng, quang minh, trí huệ, công đức, như chư Bồ Tát, cụ túc thành tựu. Di Lặc đương tri, bỉ hóa sanh giả, trí huệ thắng cố.’’
Giải
Nếu có chúng sanh hiểu rõ tin sâu trí huệ viên mãn của Phật, cho đến bốn thứ trí huệ thù thắng, cắt đứt nghi hoặc, tin sâu thiện căn của mình, siêng năng tu tập lục độ vạn hạnh, trì danh niệm Phật, vun trồng các thứ công đức. Đem tất cả công đức hồi hướng cầu sanh về Cực Lạc thế giới. Lúc lâm chung trong vòng một khoảnh khắc rất ngắn có thể được Phật tiếp dẫn, hóa sanh vào hoa sen trong ao thất bảo. Ngồi kiết già trong hoa sen, thân tướng tốt đẹp; tất cả ánh sáng công đức trí huệ đều hoàn toàn giống như chư Bồ Tát thành tựu đầy đủ. Di Lặc, các ông nên biết những Bồ Tát hóa sanh trong chín phẩm sen này đều là do có trí huệ siêu thắng như vậy.’’
Chú
1. Thắng trí: chỉ Phật trí, Phổ biến trí, Vô đẳng trí, oai đức quảng đại bất tư nghì trí.
KINH
Kỳ thai sanh giả, ngũ bách tuế trung, bất kiến Tam Bảo (1), bất tri Bồ Tát pháp thức, bất đắc tu tập công đức, vô nhân phụng sự Vô Lượng Thọ Phật. Đương tri thử nhân: túc thế chi thời, vô hữu trí huệ, nghi hoặc sở chí.
Giải
Những chúng sanh vãng sanh về biên điạ nghi thành này trong vòng năm trăm năm (dùng thời gian của thế giới chúng ta mà tính) không thấy được Tam bảo, không biết được phương pháp tu hành của Bồ Tát, cũng không thể tu tập được các thứ công đức, và không có cơ duyên để phụng sự A Di Đà Phật. Nên biết những người vãng sanh về nghi thành này trong đời quá khứ không có trí huệ nên hoài nghi thiện căn của mình và đại trí viên mãn của Phật, cho nên dẫn đến sự vãng sanh về biên địa nghi thành này.
Chú
1. Bất kiến Tam Bảo: ở đây chỉ không thể thấy đức Phật A Di Đà cùng chư Đại Bồ Tát ở Cực Lạc thế giới và cũng không nghe được Phật thuyết pháp.
Phẩm Thứ 41: Hoặc Tận Kiến Phật — Dứt Nghi Hoặc Thấy Phật
Giải
Phẩm này nói về những chúng sanh ở biên địa nhất định phải cắt đứt cho hết nghi hoặc mới được hoa nở thấy Phật.
KINH
Thí như Chuyển Luân Thánh Vương, hữu thất bảo ngục. Vương tử đắc tội, cấm bế kỳ trung, tằng lâu ỷ điện (1), bảo trướng kim sàng, lan song tháp tọa, diệu sắc kỳ trân, ẩm thực y phục, như Chuyển Luân Vương. Nhi dĩ kim tỏa, hệ kỳ lưỡng túc. Chư Tiểu vương tử, ninh nhạo thử phủ?’’. Từ Thị bạch ngôn: ‘’Bất dã, Thế tôn. Bỉ u trập (2) thời, tâm bất tự tại. Đản dĩ chủng chủng phương tiện, dục cầu xuất ly, cầu chư cận thần chung bất tùng tâm. Luân vương hoan hỷ phương đắc giải thoát.’’
Giải
Tỷ dụ Chuyển Luân Thánh Vương có lao ngục làm bằng thất bảo, Vương tử phạm tội nên bị giam trong đó. Trong lao ngục này có lầu các cung điện và trong đó được trang hoàng rất là lộng lẫy. Trong đó có giường bằng vàng, màn bằng báu, lan can, cửa sổ, bàn ghế đều làm bằng các thứ báu vật trân quý. Y phục đồ ăn và các thứ hưởng thụ về vật chất đều giống như Chuyển Luân Thánh Vương. Điều khác biệt duy nhất là hai chân của vị Vương tử này bị xiềng lại bằng xích vàng. Như vậy vị Vương tử nhỏ này có còn ham thích ở trong đó không? Di Lặc Bồ Tát trả lời rằng: "Thưa không, Thế tôn. Vương tử bị giam trong ngục bị mất tự do, tâm không được tự tại, chỉ tìm đủ mọi cách để thoát ra khỏi ngục thất bảo này". Vương tử cầu cứu với các vị đại thần của Luân vương nhưng không được toại ý. Đợi đến lúc Luân vương vui vẻ thì mới được thoát khỏi ngục.
Chú
1. Ỷ điện: cung điện trang hoàng rất lộng lẫy.
2. U trập: nhốt trong tù.
KINH
Phật cáo Di Lặc: ‘’Thử chư chúng sanh, diệc phục như thị. Nhược hữu đọa ư nghi hối, hy cầu Phật trí, chí quảng đại trí (1). Ư tự thiện căn, bất năng sanh tín, do văn Phật danh, khởi tín tâm cố. Tuy sanh bỉ quốc, ư liên hoa trung, bất đắc xuất hiện, bỉ xứ hoa thai, do như viên uyển cung điện chi tưởng. Hà dĩ cố? Bỉ trung thanh tịnh, vô chư uế ác, nhiên ư ngũ bách tuế trung, bất kiến Tam bảo, bất đắc cúng dường phụng sự chư Phật, viễn ly nhất thiết thù thắng thiện căn (2), dĩ thử vi khổ, bất sanh hân lạc.
Giải
Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát, những chúng sanh vãng sanh về biên địa nghi thành cũng giống như vị Vương tử. Họ đối với sự cầu được trí huệ của Phật còn hoài nghi, hối hận, hoặc là không mấy tin tưởng thiện căn của mình. Họ tuy là có những thứ hoài nghi này nhưng mà vẫn tin tưởng niệm Phật có thể vãng sanh Cực Lạc thế giới, và cũng có đầy đủ tín nguyện hạnh cho nên có thể vãng sanh. Tuy vậy khi sanh về Cực Lạc thế giới, ở trong hoa sen không được lập tức thấy Phật nghe pháp. Họ ở trong hoa sen sinh hoạt cũng như ở trong cung điện và vườn ngự uyển của vua. Tại sao vậy? Tại vì họ ở trong hoa sen thanh tịnh không có bị ô nhiễm và không có chuyện ác. Họ ở trong hoàn cảnh vô cùng thanh tịnh và an lạc cũng giống như tỷ dụ trước của vị Vương tử bị nhốt trong lao ngục thất bảo vậy. Nhưng mà họ phải ở trong hoa sen trong thời gian dài năm trăm năm không thấy được đức Phật A Di Đà, không nghe được lời thuyết pháp của Phật, và cũng không thấy được Thánh chúng Bồ Tát sanh trong chín phẩm sen. Cũng không thể thừa sự cúng dường chư Phật, không có duyên tu tập tất cả những thiện căn thù thắng. Họ bị khổ như vậy nên đối với sanh hoạt ở biên địa không cảm thấy vui mừng sung sướng.
Chú
1. Quảng đại trí: chỉ bốn thứ trí huệ nói ở phẩm trước.
2. Nhất thiết thù thắng thiện căn: chỉ những thứ thiện căn như cúng Phật nghe pháp.
KINH
Nhược thử chúng sanh, thức kỳ tội bổn (1), thâm tự hối trách (2), cầu ly bỉ xứ, vãng tích thế trung, quá thất (3) tận dĩ, nhiên hậu nãi xuất, tức đắc vãng nghệ Vô Lượng Thọ sở, thính văn kinh pháp, cửu cửu diệc đương khai giải hoan hỷ, diệc đắc biến cúng vô số vô lượng chư Phật, tu chư công đức.
Giải
Những chúng sanh vãng sanh về biên địa này, nếu mà biết được nguyên nhân của mình vì sao sanh về biên địa rồi sám hối ăn năn những lỗi lầm của mình muốn được rời khỏi nghi thành ở biên địa. Do sức mạnh của sự sám hối đợi đến khi những nghi hoặc của đời trước đều cắt đứt hết rồi sau đó mới được thoát ra khỏi. Từ biên địa đi ra liền có thể đến thân cận với đức Phật A Di Đà, nghe Phật giảng kinh thuyết pháp. Những chúng sanh ra từ biên địa này tuy là nghe Phật giảng kinh thuyết pháp nhưng mà phải trải qua một thời gian huân tập mới có thể hiểu được lời nói pháp của Phật, tâm sanh hoan hỷ. Lúc đó cũng có khả năng cúng dường vô lượng vô số chư Phật tu tập mọi thứ công đức.
Chú
1. Tội bổn: chỉ hai thứ nghi hoặc nói ở phía trước.
2. Hối trách: sám hối tự mình trách mắng.
3. Quá thất: chỉ tâm nghi hoặc.
KINH
Nhữ A Dật Đa, đương tri nghi hoặc, ư chư Bồ Tát vi đại tổn hại, vi thất đại lợi. Thị cố ưng đương minh tín (1) chư Phật vô thượng trí huệ.’’
Giải
Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát, hai thứ nghi hoặc này đem lại tổn hại rất lớn cho Bồ Tát. Chỉ cần có hoài nghi, sự lợi ích vô cùng thù thắng của sự thành Phật trong một đời không thể thực hiện được. Bởi vậy phải nên tin sâu và hiểu rõ trí huệ vô thượng của chư Phật.
Chú
1. Minh tín: tin sâu hiểu rõ không có nghi hoặc.
KINH
Từ Thị bạch ngôn: ‘’Vân hà thử giới nhất loại chúng sanh, tuy diệc tu thiện, nhi bất cầu sanh’’. Phật cáo Từ Thị: ‘’Thử đẳng chúng sanh, trí huệ vi thiển, phân biệt tây phương bất cập thiên giới, thị dĩ phi lạc, bất cầu sanh bỉ.’’
Giải
Di Lặc Bồ Tát hỏi đức Phật: ‘’Tại sao có một loại chúng sanh trong thế giới này, họ tuy là cũng chịu tu thiện nhưng mà không cầu sanh Cực Lạc thế giới?’’ Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát: ‘’Loại chúng sanh này tại vì trí huệ nông cạn, phân biệt Cực Lạc thế giới không sánh bằng cõi trời, bởi vậy cho nên họ không cầu vãng sanh Cực Lạc thế giới.’’
KINH
Từ Thị bạch ngôn: ‘’Thử đẳng chúng sanh, hư vọng phân biệt, bất cầu Phật sát, hà miễn luân hồi?’’ Phật ngôn: ‘’Bỉ đẳng sở chủng thiện căn, bất năng ly tướng, bất cầu Phật huệ. Thâm trước thế lạc, nhân gian phước báo; tuy phục tu phước, cầu nhân thiên quả. Đắc báo chi thời, nhất thiết phong túc, nhi vị năng xuất tam giới ngục trung. Giả sử phụ mẫu thê tử nam nữ quyến thuộc, dục tương cứu miễn. Tà kiến nghiệp vương (1), vị năng xả ly, thường xử luân hồi nhi bất tự tại.
Giải
Di Lặc Bồ Tát lại hỏi Phật: ‘’Những chúng sanh chấp Tây phương không bằng cõi trời này, tại vì họ có phân biệt hư vọng cho nên không cầu sanh Cực Lạc thế giới, họ làm sao thoát ly khỏi luân hồi được?’’ Đức Phật đáp: ‘’Những người này đối với những thiện căn tu được giữ chặt không quên, không cầu trí huệ chân thật, tham trước hưởng thụ phước báo ở thế gian. Khi được quả báo, những gì cần có đều có đầy đủ mãn nguyện, nhưng mà sau rốt rồi cũng không ra khỏi được lao ngục trong tam giới. Giả sử cha mẹ, vợ con, bà con quyến thuộc muốn cứu họ ra khỏi luân hồi, nhưng mà tại vì tà kiến, phân biệt, chấp trước của họ quá nặng, khống chế họ không thể nào thoát ly được. Bởi vậy cho nên, thường ở trong luân hồi không được tự tại.
Chú
1. Tà kiến nghiệp vương: tà kiến: sự hiểu biết không chân chánh; nghiệp: phân biệt chấp trước; vương: ý ở đây tỷ dụ cho người làm chủ, người khống chế.
KINH
Nhữ kiến ngu si chi nhân, bất chủng thiện căn, đản dĩ thế trí thông biện, tăng ích tà tâm (1). Vân hà xuất ly sanh tử đại nạn? (2).
Giải
Các ông nhìn những người ngu si đó, họ không vun bồi thiện căn, chỉ lấy cái trí thông minh biện tài trong thế gian để làm tăng trưởng tà tri tà kiến. Họ mỗi ngày tạo ra ác nghiệp thì làm sao có thể ra khỏi biển khổ sanh tử được?
Chú
1. Tà tâm: chỉ tà tri tà kiến, sự hiểu biết không chân chánh.
2. Sanh tử đại nạn: chỉ lục đạo luân hồi.
KINH
Phục hữu chúng sanh, tuy chủng thiện căn, tác đại phước điền, thủ tướng phân biệt, tình chấp thâm trọng, cầu xuất luân hồi, chung bất năng đắc.
Giải
Còn một loại chúng sanh tuy là đang trồng thiện căn, tu phước báo lớn (trì niệm danh hiệu Phật) nhưng mà họ đối với những chuyện tốt đã làm thì vẫn còn nhớ hoài không chịu quên; cố chấp, phân biệt, chấp trước quá nặng. Bởi vì như vậy tuy là có tâm cầu thoát luân hồi cũng không thoát được.
KINH
Nhược dĩ vô tướng trí huệ (1), thực chủng đức bổn, thân tâm thanh tịnh, viễn ly phân biệt, cầu sanh tịnh sát, thú Phật bồ đề, đương sanh Phật sát, vĩnh đắc giải thoát.’’
Giải
Nếu như đem trí huệ vô tướng để vun bồi tất cả công đức căn bản, chuyên niệm thánh hiệu A Di Đà Phật, thân tâm nhất định đạt được thanh tịnh, xa lìa tất cả vọng tưởng phân biệt chấp trước. Lúc bấy giờ tâm tâm niệm niệm đều cầu vãng sanh Cực Lạc thế giới, nhắm đến vô thượng bồ đề. Nếu có thể tu hành như vậy, trong một đời nhất định vãng sanh thành Phật, vĩnh viễn thoát ly sự khổ não trong luân hồi.
Chú
1. Vô tướng trí huệ: vô tướng là không chấp trước, đối với thế gian pháp và Phật pháp đều không chấp trước. Tâm không chấp trước này tức là tâm thanh tịnh. Từ tâm thanh tịnh này mà phát ra trí huệ thì gọi là vô tướng trí huệ.
Phẩm Thứ 42: Bồ Tát Vãng Sanh
Giải
Trong phẩm này, đức Phật giới thiệu chư Bồ Tát trong mười phương vô lượng vô biên thế giới niệm Phật vãng sanh về Cực Lạc thế giới làm sự chứng minh tốt nhất cho chúng ta.
KINH
Di Lặc Bồ Tát bạch Phật ngôn: ‘’Kim thử Ta bà thế giới, cập chư Phật sát, bất thoái Bồ Tát, đương sanh Cực Lạc quốc giả, kỳ số kỷ hà?’’.
Giải
Di Lặc Bồ Tát hỏi đức Phật: ‘’Số lượng các Bồ Tát bất thoái chuyển ở Ta bà thế giới và mười phương thế giới vãng sanh về Cực Lạc thế giới là bao nhiêu?’’
KINH
Phật cáo Di Lặc: ‘’Ư thử thế giới, hữu thất bách nhị thập ức Bồ Tát dĩ tằng cúng dường vô số chư Phật, thực chúng đức bổn, đương sanh bỉ quốc. Chư tiểu hạnh Bồ Tát (1), tu tập công đức, đương vãng sanh giả, bất khả xưng kế.
Giải
Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát, ở Ta bà thế giới có bảy trăm hai mươi ức Bồ Tát, đã cúng dường vô số chư Phật, vun bồi vô lượng công đức, tương lai nhất định được sanh Cực Lạc thế giới. Lại có vô lượng vô số các tiểu hạnh Bồ Tát cũng đều có tu tập các công đức, số lượng người vãng sanh trong tương lai thì không thể tính toán được.
Chú
1. Tiểu hạnh Bồ Tát: chỉ những Bồ Tát ở dưới "Bất thoái vị" Bồ Tát.
KINH
Bất đản ngã sát chư Bồ Tát đẳng, vãng sanh bỉ quốc. Tha phương Phật độ, diệc phục như thị. Tùng Viễn Chiếu Phật sát, hữu thập bát câu chi na do tha Bồ Tát Ma Ha Tát (1), sanh bỉ quốc độ. Đông bắc phương Bảo Tạng Phật sát, hữu cửu thập ức bất thoái Bồ Tát, đương sanh bỉ quốc. Tùng Vô Lượng Âm Phật sát, Quang Minh Phật sát, Long Thiên Phật sát, Thắng Lực Phật sát, Sư Tử Phật sát, Ly Trần Phật sát, Đức Thủ Phật sát, Nhân Vương Phật sát, Hoa Tràng Phật sát, bất thoái Bồ Tát đương vãng sanh giả, hoặc số thập bách ức, hoặc số bách thiên ức, nãi chí vạn ức.
Giải
Không những có vô số Bồ Tát ở Ta bà thế giới tương lai sẽ vãng sanh Cực Lạc thế giới, số vãng sanh của chư Bồ Tát ở những thế giới của chư Phật ở mười phương cũng đều như vậy. Ở thế giới của Viễn Chiếu Phật có mười tám vạn ức tiểu hạnh Bồ Tát và Đại Bồ Tát tương lai sẽ vãng sanh. Ở thế giới của Phật Bảo Tạng ở phương đông bắc có chín mươi ức bất thoái Bồ Tát tương lai sẽ vãng sanh. Từ thế giới của Phật Vô Lượng Âm, Phật Quang Minh, Phật Long Thiên, Phật Thắng Lực, Phật Sư Tử, Phật Ly Trần, Phật Đức Thủ, Phật Nhân Vương, Phật Hoa Tràng, những bất thoái Bồ Tát từ những thế giới trên tương lai sẽ vãng sanh, hoặc là mấy mươi ngàn ức, mấy trăm ngàn ức, cho đến vạn ức.
Chú
1. Ma ha tát: chỉ Đại Bồ Tát, thường là dùng cho hàng "Địa" Bồ Tát trở lên.
KINH
Kỳ đệ thập nhị Phật danh Vô thượng hoa, bỉ hữu vô số chư Bồ Tát chúng, giai bất thoái chuyển, trí huệ dũng mãnh, dĩ tằng cúng dường vô lượng chư Phật. Cụ đại tinh tấn, phát thú nhất thừa (1). Ư thất nhật trung, tức năng nhiếp thủ bách thiên ức kiếp, đại sĩ sở tu kiên cố chi pháp, tư đẳng Bồ Tát, giai đương vãng sanh.
Giải
Thế giới thứ mười hai của đức Phật Vô thượng hoa có vô số Bồ Tát đều đã chứng được quả vị bất thoái chuyển. Trí huệ dũng mãnh trong vô lượng kiếp đã cúng dường vô lượng chư Phật, trong sự tu học đều đạt được tinh tấn, phát tâm hướng đến pháp môn thành Phật. Họ có thể trong vòng bảy ngày nhiếp thủ và thành tựu được công đức tu tập trong trăm ngàn ức kiếp của những vị Đại Bồ Tát. Những vị Bồ Tát này đều sẽ vãng sanh.
Chú
1. Phát thú nhất thừa: phát tâm hướng đến pháp môn thành Phật.
KINH
Kỳ đệ thập tam Phật danh viết Vô Uý. Bỉ hữu thất bách cửu thập ức Đại Bồ Tát chúng, chư Tiểu Bồ Tát cập Tỳ kheo đẳng, bất khả xưng kế, giai đương vãng sanh.
Giải
Thế giới thứ mười ba của đức Phật Vô Uý có bảy trăm chín mươi ức Đại Bồ Tát, số Tiểu Bồ Tát và Tỳ kheo tứ chúng thì không thể tính đếm được. Họ đều sẽ vãng sanh trong tương lai.
KINH
Thập phương thế giới chư Phật danh hiệu, cập Bồ Tát chúng đương vãng sanh giả, đãn thuyết kỳ danh, cùng kiếp bất tận.
Giải
Danh hiệu của chư Phật trong mười phương thế giới, danh hiệu của thế giới, số lượng của chư Bồ Tát sẽ vãng sanh trong tương lai, nếu mà muốn nói tỉ mỉ rõ ràng thì trải qua vô lượng kiếp cũng nói không hết. Như vậy mới biết Tây phương Cực Lạc thế giới thật là nơi mà mười phương chư Phật đều tán thán, là thánh địa mà tất cả chư Bồ Tát đều mong mỏi đi đến để tu học. Chúng ta hôm nay có duyên gặp được thì đừng bỏ qua.
Phần chánh tông của kinh này đến đây là hết. Từ phẩm 43 đến 48 là phần lưu thông của kinh này.
Phẩm Thứ 43: Phi Thị Tiểu Thừa — Không Phải Là Tiểu Thừa
Giải
Trong phẩm này đức Thế tôn nói cho chúng ta biết căn tánh của những người cầu sanh Cực Lạc thế giới không phải là căn tánh Tiểu thừa. Tại vì pháp môn này thuộc về Đại thừa. Không những là Đại thừa mà là Đại thừa trong số Đại thừa, pháp môn này là pháp môn vô thượng vi diệu.
KINH
Phật cáo Từ Thị: ‘’Nhữ quan bỉ chư Bồ Tát Ma Ha Tát, thiện hoạch lợi ích.
Giải
Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát rằng: ‘’Ông xem tất cả đại và tiểu Bồ Tát trong mười phương vãng sanh về Cực Lạc thế giới thì có thể đạt được sự lợi ích chân thật của sự bình đẳng thành Phật ngay trong một đời.
KINH
Nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, đắc văn A Di Đà Phật danh hiệu, năng sanh nhất niệm hỷ ái chi tâm, quy y chiêm lễ, như thuyết tu hành, đương tri thử nhân vi đắc đại lợi. Đương hoạch như thượng sở thuyết công đức, tâm vô hạ liệt (1), diệc bất cống cao. Thành tựu thiện căn, tất giai tăng thượng. Đương tri thử nhân phi thị Tiểu thừa, ư ngã pháp trung, đắc danh đệ nhất đệ tử.’’
Giải
Nếu người thiện nam thiện nữ nào có đầy đủ tín nguyện hạnh, được nghe danh hiệu của đức Phật A Di Đà mà có thể sanh ra một niệm vui mừng hâm mộ, quy y lễ bái, noi theo lời dạy của Phật mà làm theo. Phải nên biết người đó sẽ được sự lợi ích lớn khi vãng sanh về Tịnh Độ viên mãn thành Phật, đương nhiên phải được những công đức lợi ích mà trong kinh có nói. Đức Phật lại nói rõ thêm, người niệm Phật không nên có tâm tự ty và tâm cống cao ngã mạn. Lúc nào cũng phải khiêm nhượng, đôn hậu, thành thật niệm Phật, làm như vậy để thành tựu tăng trưởng thiện căn. Người đó chắc không phải căn tánh Tiểu thừa, không những không phải là Tiểu thừa, mà ở đây Phật tán thán người đó: "Trong pháp của ta, được danh hiệu đệ tử hạng nhất ". Trong phẩm thứ nhất của kinh này, để tôn giả Kiều Trần Như xếp hàng vào hạng nhất, việc này rất phù hợp với sự tán thán này.
Chú
1. Hạ liệt: hạng thấp kém.
KINH
Thị cố cáo nhữ Thiên Nhân thế gian A Tu La đẳng (1), ưng đương ái nhạo tu tập, sanh hy hữu tâm. Ư thử kinh trung, sanh đạo sư (2) tưởng, dục linh vô lượng chúng sanh, tốc tật an trụ đắc bất thoái chuyển (3), cập dục kiến bỉ quảng đại trang nghiêm, nhiếp thọ thù thắng Phật sát, viên mãn công đức giả. Đương khởi tinh tấn, thính thử pháp môn, vi cầu pháp cố, bất sanh thoái khuất siểm ngụy (4) chi tâm.
Giải
Bởi vậy nói với các vị Thiên Nhân, A Tu La trong đại chúng tham gia pháp hội phải nên hâm mộ ưa thích tu tập pháp môn này. Đối với pháp môn niệm Phật thành Phật này sanh ra tâm niệm hy hữu khó gặp. Đem kinh này làm nơi quy y chân chánh của mình, lấy kinh này làm thầy giáo của mình. Không kể là khởi tâm niệm gì làm bất cứ hành động gì cũng lấy kinh này làm tiêu chuẩn, không dám vi phạm hoặc làm trái ngược lại, mới có thể làm cho vô lượng vô biên chúng sanh mau chóng chứng được quả vị bất thoái chuyển. Và mong mỏi muốn thấy được sự rộng lớn, trang nghiêm, thù thắng, vi diệu ở Cực Lạc thế giới mà đức Phật A Di Đà đang nhiếp thọ. Những người mong muốn làm tròn những công đức trên càng phải nên tinh tấn tiếp thọ pháp môn niệm Phật cầu vãng sanh này. Vì phát nguyện cầu vãng sanh thành Phật cho nên không được sanh tâm hối hận muốn thoái lui và tâm dối trá không thành thật.
Chú
1. Thiên Nhân thế gian A Tu La đẳng: chỉ chúng sanh trong lục đạo tham gia trong pháp hội.
2. Đạo sư: danh từ tôn xưng đức Phật. Đức Phật có thể dẫn đạo chúng sanh phá mê khai ngộ lìa khổ được vui sướng.
3. Tốc tật an trụ đắc bất thoái chuyển: tốc tật là rất nhanh; an trụ đắc bất thoái chuyển nghĩa là không cần trải qua một thời gian dài, chỉ cần vãng sanh về Tịnh Độ thì có thể chứng được ba thứ không thoái chuyển, an trú trong cảnh giới của chư Phật.
4. Thoái khuất: hối hận nản chí; siểm ngụy: hư dối không ngay thật.
KINH
Thiết nhập đại hỏa, bất ưng nghi hối. Hà dĩ cố, bỉ vô lượng ức chư Bồ Tát đẳng, giai tất cầu thử vi diệu pháp môn, tôn trọng thính văn, bất sanh vi bội. Đa hữu Bồ Tát, dục văn thử kinh nhi bất năng đắc. Thị cố nhữ đẳng ưng cầu thử pháp.
Giải
Giả sử như khi gặp nạn lửa cháy lớn thì cũng không nên hoài nghi hối hận. Tại sao vậy? Tại vì vô số Bồ Tát chúng ở mười phương thế giới đều là mong cầu để được pháp môn vi diệu này, có thể tôn trọng lắng tai nghe, tin sâu nguyện thiết, y giáo phụng hành, không làm ngược lại lời dạy trong kinh này. Thập phương thế giới có rất nhiều chúng Bồ Tát hy vọng nghe được kinh Vô Lượng Thọ và pháp môn niệm Phật. Nhưng mà tại vì nhân duyên không đủ nên không nghe được. Bởi vậy cho nên các vị có duyên gặp được phải nên siêng năng tu học, gắng sức nỗ lực cầu cho được công đức chân thật của pháp này, mới có thể viên mãn thành tựu được Phật quả vô thượng ở trong một đời này.
Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.
