Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác Kinh

Phẩm Thứ 33: Khuyến Dụ Sách Tấn — Khuyên Nhủ Khích Lệ

Giải

Từ phẩm này trở đi, đức Phật nói rõ về hoàn cảnh ở thế giới Ta bà, chúng sanh nghiệp chướng tập khí quá nặng, lửa tham sân si thiêu đốt không ngừng, trầm luân trong lục đạo, khổ không tả xiết. Bởi vậy đức Phật mới khích lệ và khuyên chúng ta phải nên chán ghét cõi khổ này, dứt làm chuyện ác, nên làm chuyện thiện, khuyến khích chúng ta tinh tấn hành đạo cầu sanh Tịnh Độ.

Chú

1. Khuyến dụ: khuyến khích, hiểu dụ. Sách tấn: sách lệ tinh tấn.

KINH

Thế nhân cộng tranh bất cập chi vụ, ư thử kịch ác cực khổ (1) chi trung, cần thân doanh vụ (2), dĩ tự cấp tế. Tôn ti, bần phú, thiếu trưởng, nam nữ, lũy niệm tích lự (3), vi tâm tẩu sử (4)

Giải

Người trong thế gian bị vọng tâm lôi kéo đều tranh nhau làm những sự việc không cần thiết. Nhưng mà đối với chuyện sanh tử ra khỏi tam giới thì không quan tâm để ý tới. Cho nên trong thế giới cực ác cực khổ này, con người đem sức lực của mình đi kinh doanh, làm lụng bận bịu, đầu tắt mặt tối, không ngoài mục đích để làm thỏa mãn dục vọng của mình. Không kể là sang hèn, giàu nghèo, lớn nhỏ, nam nữ, các tầng lớp trong xã hội đều bị vọng tâm lôi kéo. Mỗi ngày mưu tính trăm phương ngàn kế, khởi tâm động niệm, tất cả chuyện làm hơn phân nửa là làm tổn hại người và lợi ích cho mình.

Chú

1. Kịch ác cực khổ: kịch ác chỉ mười ác nghiệp; cực khổ chỉ khổ báo trong đời ngũ trược này.

2. Cần thân doanh vụ: cần thân là cần lao thân mình; doanh vụ là kinh doanh làm việc.

3. Lũy niệm tích lự: lũy niệm là suy nghĩ chuyện trong quá khứ; tích lự là lo lắng cho tương lai.

4. Vi tâm tẩu sử: bị vọng tâm lôi kéo điều khiển.

KINH

Vô điền ưu điền, vô trạch ưu trạch, quyến thuộc tài vật, hữu vô đồng ưu. Hữu nhất thiểu nhất, tư dục tề đẳng, thích tiểu cụ hữu. Hựu ưu phi thường (1), thủy hỏa đạo tặc, oán gia trái chủ, phần phiêu kiếp đoạt, tiêu tán ma diệt (2).

Giải

Tất cả chúng sanh đối với tài sản ruộng vườn khi không có thì tính toán muốn cho có. Khi có tài sản rồi thì sợ bị mất; có thứ này thì cũng cảm thấy thiếu thứ nọ, luôn luôn muốn được cho bằng với người ta. Khi mới được một số ít thì lại lo bị nạn như nạn nước lụt cuống trôi, nạn lửa cháy, nạn cướp giựt, nạn bị kẻ thù phá hoại, và nạn bị chủ nợ hành hạ.

Chú

1. Hựu ưu phi thường: phi thường chỉ những tai nạn đột nhiên xảy ra.

2. Ma diệt: tiêu diệt hành hạ thân tâm, tài sản mất hết.

KINH

Tâm xan ý cố (1), vô năng túng xả (2), mạng chung khí quyên, mạc thùy tùy giả, bần phú đồng nhiên, ưu khổ vạn đoan.

Giải

Tâm hà tiện bỏn xẻn của chúng sanh rất là cứng rắn, đối với những cái gì mà mình làm chủ đều không thể buông xả được. Nhưng mà đến khi mạng chung thì toàn bộ đều phải buông bỏ hết, không thể đem theo bất cứ một thứ gì hết. Không kể giàu nghèo sang hèn đều như vậy, tất cả đều có những sự âu lo khổ não không cùng tận.

Chú

1. Tâm xan ý cố: xan là hà tiện; cố là cố chấp.

2. Vô năng túng xả: không thể buông bỏ, xả bỏ được.

KINH

Thế gian nhân dân, phụ tử huynh đệ phu phụ thân thuộc, đương tương kính ái, vô tương tăng tật, hữu vô tương thông (1), vô đắc tham tích. Ngôn sắc thường hòa, mạc tương vi lệ (2). Hoặc thời tâm tránh, hữu sở nhuế nộ, hậu thế chuyển kịch, chí thành đại oán. Thế gian chi sự, cánh tương hoạn hại, tuy bất lâm thời, ứng cấp tưởng phá.

Giải

Người trong thế gian, cha con anh em chồng vợ thân quyến nên tôn kính thương yêu lẫn nhau, không nên ghen ghét đố kỵ lẫn nhau. Trong sinh hoạt vật chất và tinh thần hàng ngày nên giúp đỡ an ủi lẫn nhau. Người thọ nhận được không nên tham nhiều, người cho không nên hà tiện. Ngôn ngữ lời nói thái độ đối xử luôn luôn giữ cho được ôn hòa rộng rãi khoan hậu, không được hằn học hung ác. Khi có ý kiến xung đột hoặc có giận tức nếu để lâu sẽ càng ngày càng nghiêm trọng, từ một ít oán ghét biến thành thù hận sâu đậm. Chuyện trong thế gian đều bị tổn hại bởi những chuyện như vậy. Tuy là quả báo chưa có xảy ra cũng nên kiếm cách để hóa giải.

Chú

1. Hữu vô tương thông: hữu vô chỉ sự có hoặc không có tài sản; tương thông nghĩa là giúp đỡ lẫn nhau.

2. Vi lệ: vi nghĩa là vi phạm; lệ nghĩa là hung dữ.

3. Tâm tránh: trong lòng có ý kiến không thể nhường nhịn.

KINH

Nhân tại ái dục chi trung, độc sanh độc tử, độc khứ độc lai, khổ lạc tự đương, vô hữu đại giả. Thiện ác biến hóa, truy trục sở sanh (1), đạo lộ bất đồng, hội kiến vô kỳ. Hà bất ư cường kiện thời, nỗ lực tu thiện, dục hà đãi hồ?

Giải

Loài người ở Ta bà thế giới phải chịu sanh tử tại vì ái dục quá nặng; trong lục đạo luân hồi những nghiệp mà mình tạo ra thì tự mình phải chịu quả báo. Nghiệp báo của mỗi người tạo ra đều không giống nhau; nghiệp không giống thì quả báo cũng không giống nhau. Cho nên không kể là thọ sanh ở loài nào thì cũng là một mình sanh một mình chết, một mình đi một mình về, không ai có người đi theo làm bạn. Không những như vậy, nghiệp mình tạo mình chịu, quả báo tốt xấu đều không có ai có thể thay thế cho mình được hết. Tâm niệm thiện ác của chúng sanh chuyển biến cũng rất nhanh; nghiệp thiện ác đi theo sanh mạng và cảm chiêu quả báo. Một khi đã đi theo vào luân hồi rồi, tại vì con đường đi của mỗi người không giống nhau cho nên nếu muốn gặp lại nhau cũng không dễ được. Tỷ dụ có thể gặp nhau đi nữa, người nào cũng thay đổi mặt mày không ai còn nhận ra ai nữa. Bởi thế cho nên đức Phật Thích Ca mới khuyên người đời tại sao không thừa lúc thân thể còn khỏe mạnh nỗ lực trừ ác tu thiện niệm Phật cầu sanh Tịnh Độ, còn đợi cái gì nữa?

Chú

1. Truy trục sở sanh: quả báo đi theo chúng sanh không rời; tùy theo nghiệp nhân thiện hay ác chiêu cảm quả báo thiện hay ác.

KINH

Thế nhân thiện ác tự bất năng kiến, kiết hung họa phước, cạnh các tác chi, thân ngu thần ám (1), chuyển thọ dư giáo (2), điên đảo tương tục, vô thường căn bản (3). Mông minh để đột (4), bất tín kinh pháp, tâm vô viễn lự, các dục khoái ý. Mê ư sân nhuế, tham ư tài sắc, chung bất hưu chỉ, ai tai khả thương!

Giải

Người đời đối với cái gì là thiện cái gì là ác họ không có khả năng để phân biệt thấy rõ. Đối với đạo lý 'Làm lành thì được phước báo kiết tường, làm ác thì bị tai họa hung hiểm' thì mê hoặc không tin. Bởi vậy cho nên mỗi ngày tranh nhau làm ác. Nguyên nhân chính của sự tạo ác nghiệp này là vì thân tâm của mình ngu si, tinh thần hôn ám, không có trí tuệ, không thể phân biệt chánh tà rõ ràng, không thể tin nhân quả, không thể đi vào chánh đạo. Đối với tà thuyết ngoại đạo thì ngược lại rất dễ tin và làm theo. Cứ như vậy điên đảo không ngừng, không có ngày nào ra khỏi sanh tử luân hồi. Họ hồ đồ và cố chấp như vậy là vì không thể tin theo kinh pháp, không tiếp nhận sự dạy bảo của chư Phật và Bồ Tát. Không có lo xa chỉ muốn hưởng thụ sự vui sướng ở trước mắt và sự thỏa mãn như ý nhất thời. Tại vì họ bị mê hoặc bởi sân hận, tham tài sắc, và không ngừng tạo ác nghiệp. Phật đối với nhân quả tuần hoàn thấy rất rõ ràng cho nên bi thương thở dài cho người đời.

Chú

1. Thân ngu thần ám: thân ngu là tự thân ngu mê tạo ra ác nghiệp; thần ám là tinh thần hôn ám, không có trí huệ.

2. Chuyển thọ dư giáo: dễ tin tà thuyết ngoại đạo, không thể tin giáo pháp để chấm dứt sanh tử.

3. Vô thường căn bản: vô thường chỉ lục đạo luân hồi; căn bản: từ tham sân si mà tạo ra mười thứ ác nghiệp.

4. Mông minh để đột: mông minh là hồ đồ không tỉnh giác; để đột là va chạm xung đột.

KINH

Tiên nhân bất thiện (1), bất thức đạo đức, vô hữu ngữ (2) giả, thù vô quái dã. Tử sanh chi thú, thiện ác chi đạo, đô bất chi tín, vị vô hữu thị.

Giải

Những người tiền bối thời quá khứ không gặp Phật pháp và không hiểu rõ chân tướng của nhân sanh vũ trụ, vì thế cho nên tạo ra rất nhiều ác nghiệp. Họ không biết được Phật pháp, không biết được học Phật, và cũng không có thiện tri thức giảng giải cho họ. Trong hoàn cảnh như vậy thì trách không được. Nhưng có một loại người có duyên biết nghe đến Phật pháp, nhưng lại không tin lục đạo luân hồi và những sự thiện ác nhân quả báo ứng. Họ cho là không có những sự việc như vậy cho nên mới tạo ra ác nghiệp.

Chú

1. Tiên nhân bất thiện: những người tiền bối thời quá khứ không gặp Phật pháp, không có sự hiểu biết chân chánh, không biết nhân quả báo ứng cho nên làm ra rất nhiều ác nghiệp.

2. Ngữ: nói cho biết.

KINH

Cánh tương chiêm thị, thả tự kiến chi, hoặc phụ khốc tử, hoặc tử khốc phụ, huynh đệ phu phụ, cánh tương khốc khấp, nhất tử nhất sanh, điệt tương cố luyến (1). Ưu ái kết phược (2), vô hữu giải thời. Tư tưởng ân hảo, bất ly tình dục, bất năng thâm tư thục kế, chuyên tinh hành đạo, niên thọ tuyền tận (3), vô khả nại hà. Hoặc đạo giả chúng, ngộ đạo giả thiểu. Các hoài sát độc, ác khí minh minh (4), vi vọng hưng sự, vi nghịch thiên địa (5), tứ ý tội cực, đốn đoạt kỳ thọ, hạ nhập ác đạo, vô hữu xuất kỳ.

Giải

Giống như đoạn trên nói, chỉ cần quan sát kỹ càng cảnh tượng sanh ly tử biệt của chúng sanh thì không khó thấy được. Khi có người lâm chung hoặc là cha khóc con, hoặc con khóc cha, anh em vợ chồng khóc lẫn nhau. Ai cũng khóc thương cho người mất, tất cả đều không buông xả được. Đây là những sự đau khổ bi thương của sự sanh ly tử biệt; đây cũng giống như bị sợi dây thương ghét lo âu trói buộc, vĩnh viễn không bao giờ được thoát ra. Người đời không biết những sự ân tình ái dục này đều là nguyên nhân của sự khổ trong lục đạo sanh tử luân hồi. Nếu không thể thấy rõ sự thật này, suy nghĩ tìm phương kế thoát ly, và nhất quyết dồn hết sức mình vào một pháp môn niệm Phật để cầu sanh Tịnh Độ thì đến khi mình sắp chết thì cũng than ôi! không làm cách nào xoay sở cho kịp. Những người mê hoặc không biết về đạo lý và sự thật này thì quá nhiều, người giác ngộ biết được thì quá ít. Bởi vậy người ta tạo ra những ác nghiệp quá nhiều, thế gian đầy dẫy tội lỗi và ác khí, hôn ám không sáng sủa. Đây đều là do tham sân si mà tạo ra ác nghiệp, trái ngược với thiện ý của trời đất quỷ thần và trái ngược với tự tánh vốn trong sạch của người. Họ không ngừng tạo ra tội ác cho đến cực điểm và khi chết đi rồi thì phải chịu khổ báo trong những đường ác không biết ngày nào mới thoát khỏi.

Chú

1. Điệt tương cố luyến: điệt là trao đổi; điệt tương cố luyến là thương khóc quyến luyến không nỡ bỏ nhau.

2. Ưu ái kết phược: kết là trong tâm có sự lo lắng; phược là dùng dây trói lại. Sự lo buồn và sự thương yêu là hai sợi dây trói người ta lại.

3. Tuyền tận: lập tức hết.

4. Ác khí minh minh: Tà khí làm cho hôn ám.

5. Vi nghịch thiên địa: phản ngược lại tự tánh trong sạch. Thiên địa chỉ trời đất quỷ thần mà cũng chỉ tự tánh.

KINH

Nhược tào (1) đương thục tư kế, viễn ly chúng ác, trạch kỳ thiện giả, cần nhi hành chi. Ái dục vinh hoa, bất khả thường bảo, giai đương biệt ly, vô khả lạc giả. Đương cần tinh tấn, sanh An lạc quốc (2), trí huệ minh đạt, công đức thù thắng, vật đắc tùy tâm sở dục, khuy phụ kinh giới, tại nhân hậu dã.

Giải

Đức Phật nói với đại chúng trong hội rằng: các vị hãy suy nghĩ kế hoạch kỹ càng, nên xa rời các sự ác, lựa chọn sự thiện mà nỗ lực tinh tấn làm theo. Phải nên biết sự ái dục vinh hoa ở thế gian đều không thể duy trì lâu dài được, sẽ phải xa lìa, thiệt ra là không thể làm cho người ta được sự sung sướng chân thật. Các vị phải nên siêng năng tinh tấn niệm Phật, cầu sanh Cực Lạc thế giới. Khi sanh đến Cực Lạc thế giới rồi sẽ có trí huệ sáng suốt và thành tựu được công đức thù thắng viên mãn. Sau cùng đức Phật khuyến khích đại chúng không nên tùy theo dục vọng của tham sân si, mà làm trái lời dạy của đức Phật trong kinh điển, mất đi cơ hội vãng sanh Cực Lạc thế giới bất thoái thành Phật. Nếu như trong tương lai còn cơ hội gặp lại pháp môn niệm Phật này mà cầu sanh Tịnh Độ thì cũng là đi theo sau người ta rồi.

Chú

1. Nhược tào: tiếng Trung quốc hồi triều nhà Hán dùng; có nghĩa là các vị, các ông.

2. An lạc quốc: chỉ Cực Lạc thế giới.

3. Khuy phụ kinh giới: khuy là không viên mãn; câu này nghĩa là sự hiểu (giải) và sự thực hành (hành) còn thiếu sót, phụ lòng đức Phật đã dạy.

Phẩm Thứ 34: Tâm Đắc Khai Minh — Tâm Được Khai Sáng 1

Giải

Trong phẩm này Di Lặc Bồ Tát nghe lời dạy của đức Phật xong rồi, tâm ý được thông suốt, hiểu rõ lời dạy của đức Thế tôn. Bởi vậy tựa của phẩm là 'Tâm được khai sáng'.

Chú

1. Khai minh: giải thích cho hiểu rõ.

KINH

Di Lặc bạch ngôn: ‘’Phật ngữ giáo giới, thậm thâm thậm thiện, giai mông từ ân giải thoát ưu khổ. Phật vi pháp vương (1), tôn siêu quần thánh (2). Quang minh triệt chiếu, đỗng đạt vô cực, phổ vi nhất thiết thiên nhân chi sư. Kim đắc trị Phật, phục văn Vô Lượng Thọ thanh (3), mị bất hoan hỷ, tâm đắc khai minh.’’

Giải

Di Lặc Bồ Tát nói với đức Phật: ‘’Đạo lý trong lời dạy của Phật rất sâu, phương pháp rất là thích hợp. Tất cả chúng sanh đều nương nhờ vào ân huệ từ bi của Phật mà có thể giải thoát ra khỏi sự khổ trong tam giới lục đạo. Phật là pháp vương, trí đức từ bi vượt hơn tất cả thánh nhân, tôn quý nhất và cao cả nhất. Trí huệ và ánh sáng của Phật chiếu khắp mười phương, không có giới hạn nên làm đạo sư cho mọi người và chư thiên. Di Lặc Bồ Tát rất vui mừng hân hạnh là hôm nay được gặp Phật lại có thể nghe được danh hiệu của đức Phật A Di Đà, được nghe kinh "Vô Lượng Thọ" này, có thể làm cho đại chúng được tâm ý khai mở, hiểu được tự tánh vốn có sẵn trí huệ của Phật. Mọi người trong đại chúng không có ai mà không hoan hỷ.’’

Chú

1. Pháp vương: vương nghĩa là tự chủ tự tại. Phật trong tất cả pháp đạt được đại tự tại cho nên xưng là pháp vương.

2. Tôn siêu quần thánh: quần thánh là những vị đắc được sơ quả của tiểu thừa trở lên và quả sơ địa của đại thừa viên giáo trở lên. Phật là đạo sư của chín pháp giới vượt hơn tất cả thánh nhân nên gọi là chí tôn.

3. Vô Lượng Thọ thanh: danh hiệu của đức Phật A Di Đà; cũng chỉ kinh Vô Lượng Thọ này.

4. Mị: không

KINH

Phật cáo Di Lặc: ‘’Kính ư Phật giả, thị vi đại thiện. Thực đang niệm Phật, tiệt đoạn hồ nghi, bạt chư ái dục, đỗ chúng ác nguyên, du bộ tam giới, vô sở quái ngại, khai thị chánh đạo, độ vị độ giả.

Giải

Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát: ‘’Người cung kính Phật đều là người có thiện căn lớn. Nên hết lòng niệm Phật, cắt đứt tâm nghi ngờ, nhổ bỏ những sự tham danh lợi, tham ngũ dục lục trần. Ngăn chận tất cả tâm bất thiện như tâm tham sân si, đố kỵ, kiêu căng, cuồng vọng, khinh người, tà kiến, cống cao, ngã mạn và tất cả nguồn gốc của tội ác. Tuy là ra vào trong tam giới nhưng mà không có lo lắng, không có chướng ngại. Nói với chúng sanh phương pháp và đạo lý để thành Phật, độ những người còn chưa giác ngộ.

KINH

Nhược tào đương tri thập phương nhân dân, vĩnh kiếp dĩ lai, triển chuyển ngũ đạo, ưu khổ bất tuyệt. Sanh thời khổ thống, lão diệc khổ thống, bịnh cực khổ thống, tử cực khổ thống, ác xú bất tịnh, vô khả lạc giả. Nghi tự quyết đoạn (1), tẩy trừ tâm cấu, ngôn hạnh trung tín (2), biểu lý tương ưng, nhân năng tự độ, chuyển tương chửng tế.

Giải

Đức Phật nói: Các vị nên biết nhân dân ở trong mười phương thế giới từ nhiều kiếp đến nay lăn lộn trong lục đạo, trầm luân sanh tử, lo khổ không dứt. Phật nói ra vài thứ khổ: lúc sanh khổ vì đau, lúc già cũng khổ đau, lúc bịnh đau khổ hơn, lúc chết là lúc khổ đau nhất. Vả lại thân người hôi nhơ không sạch không có gì gọi là vui. Tất cả đều là sự thật trước mắt. Đức Phật nhân dịp này lại khuyến khích đại chúng nên tự mình kiên quyết tẩy trừ những gì nhơ bẩn trong tâm. Ngôn ngữ hành vi phải trung thành và giữ chữ tín, trong ngoài cũng đều giống nhau. Người như vậy nhất định có thể độ thoát cho mình, giúp đỡ cho người, và khuyên người khác làm việc thiện không làm việc ác.

Chú

1. Quyết đoạn: cương quyết.

2. Trung tín: trung là làm hết trách nhiệm; tín là tín dụng.

KINH

Chí tâm cầu nguyện, tích lũy thiện bổn, tuy nhất thế tinh tấn cần khổ, tu du gian nhĩ, hậu sanh Vô Lượng Thọ quốc, khoái lạc vô cực, vĩnh bạt sanh tử chi bổn, vô phục khổ não chi hoạn, thọ thiên vạn kiếp (1), tự tại tùy ý.

Giải

Một lòng một dạ cầu và nguyện vãng sanh Tịnh Độ, tích lũy công đức, dứt ác tu thiện, tuy là một đời tinh tấn khổ cực tu hành, chỉ là một thời gian rất ngắn mà thôi. Tương lai vãng sanh Tây phương Cực Lạc thế giới thọ mạng vô lượng, có được sự vui sướng vô cùng vô tận và vĩnh viễn thoát ly luân hồi không còn lo sợ phiền não ưu khổ. Tất cả sự thọ dụng, tự hành hóa tha, tu hành chứng quả đều được tùy ý và tự tại.

Chú

1. Thọ thiên vạn kiếp: ở đây chỉ vô lượng thọ.

KINH

Nghi các tinh tấn, cầu tâm sở nguyện, vô đắc nghi hối, tự vi quá cữu (1) sanh bỉ biên địa (2), thất bảo thành trung, ư ngũ bách tuế thọ chư ách dã.’’

Giải

Phật khuyên chúng ta mỗi người nên tự mình tinh tấn chuyên tu, cầu tâm sở nguyện vãng sanh Tịnh Độ, không nên hoài nghi hối hận rồi đổi ý. Có nghi và hối hận là tội lỗi của mình, tương lai vãng sanh vào biên địa nghi thành ở Cực Lạc thế giới. Trong vòng năm trăm năm (chỉ năm trăm năm của cõi Ta bà) không thấy Phật, không nghe được Phật pháp. Đây là sự khổ nạn mà họ phải chịu.

Chú

1. Quá cữu: tội lỗi.

2. Biên địa: biên địa nghi thành.

KINH

Di Lặc bạch ngôn: ‘’Thọ Phật minh hối, chuyên tinh tu học, như giáo phụng hành, bất cảm hữu nghi.’’

Giải

Di Lặc Bồ Tát bạch Phật: ‘’Hôm nay nghe được lời dạy rõ ràng của Phật quyết định sẽ chuyên cần tinh tấn tu học, làm theo lời dạy, phát nguyện vãng sanh Di Đà Tịnh Độ, không nghi ngờ lời dạy của Phật.’’

Phẩm Thứ 35: Trược Thế Ác Khổ

Giải

Phẩm này đức Thế tôn khuyên dạy cho chúng ta phải hiểu rõ tất cả sự thật trong thế gian, nhận rõ được hoàn cảnh, phải đoạn ác tu thiện mới được thoát khổ và được vui sướng.

Chú

1. Trược thế: ngũ trược ác thế.

2. Ác khổ: năm điều ác, năm điều khổ đau.

KINH

Phật cáo Di Lặc: ‘’Nhữ đẳng năng ư thử thế, đoan tâm chánh ý, bất vi chúng ác, thậm vi đại đức. Sở dĩ giả hà? Thập phương thế giới thiện đa ác thiểu, dị khả khai hoá. Duy thử ngũ ác thế gian, tối vi kịch khổ. Ngã kim ư thử tác Phật, giáo hóa quần sanh, linh xả ngũ ác (1), khử ngũ thống (2), ly ngũ thiêu (3), hàng hóa kỳ ý, linh trì ngũ thiện, hoạch kỳ phước đức.

Giải

Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát: ‘’Các vị có thể ở trong ngũ trược ác thế này mà đem chánh tâm thành ý không tạo ra các thứ ác nghiệp thì có thể nói là có đức lớn. Tại sao vậy? Tại vì mười phương thế giới thiện nhiều ác ít, dễ dạy dễ giáo hóa. Chỉ có thế gian này có năm thứ ác là chỗ khổ nhất. Ta nay ở đây thị hiện làm Phật để giáo hóa tất cả chúng sanh, dạy cho họ bỏ năm thứ ác, trừ đi năm thứ đau khổ, vĩnh viễn rời khỏi năm thứ thiêu đốt, hàng phục và chuyển hóa các thứ ác niệm tham sân si của chúng sanh, dạy họ tu trì năm thứ thiện (năm giới), dạy họ làm cách nào để được phước đức.

Chú

1. Ngũ ác: sát sanh, trộm cướp, tà dâm, nói dối, và uống rượu.

2. Ngũ thống: là hoa báo; là những sự khổ đau và tai họa ở hiện tại trong thế gian này.

3. Ngũ thiêu: là quả báo; ở đây chỉ khổ báo trong địa ngục, ngạ quỷ, và súc sanh.

4. Ngũ thiện: năm giới: không sát sanh, không trộm cướp, không tà dâm, không nói dối, và không uống rượu.

KINH

Hà đẳng vi ngũ? Kỳ nhất giả, thế gian chư chúng sanh loại, dục vi chúng ác, cường giả phục nhược, chuyển tương khắc tặc (1). Tàn hại sát thương, điệt tương thôn đạm (2). Bất tri vi thiện (3), hậu thọ ương phạt. Cố hữu cùng khất, cô độc (4), lung manh, ám á (5), si ác (6), uông cuồng (7), giai nhân tiền thế bất tín đạo đức, bất khẳng vi thiện.

Giải

Đức Phật nói rõ cho chúng ta biết về ngũ ác, ngũ thống, và ngũ thiêu. Sự ác thứ nhất là sát sanh; tất cả chúng sanh trong thế gian vì muốn thỏa mãn dục vọng của mình nên tạo ra nhiều ác nghiệp. Mạnh hiếp yếu, thịt của con vật yếu sẽ bị con vật mạnh ăn, đây cũng đều là không biết làm việc thiện. Hậu quả của ác nghiệp là nhất định phải chịu tai ương trừng phạt. Bởi vậy cho nên thế gian mới có kẻ bần cùng, ăn mày, cô độc, đui điếc, câm ngọng, đần độn, què, loạn trí. Đây đều là quả báo của đời trước không tin nhân quả tạo ác nghiệp sát sanh không chịu phóng sanh, không ăn chay, không khuyến thiện, không bảo vệ sanh mạng.

Chú

1. Chuyển tương khắc tặc: Kềm chế sát hại lẫn nhau.

2. Điệt tương thôn đạm: điệt tương nghĩa là lẫn nhau; đạm là ăn.

3. Vi thiện: chỉ không sát sanh mà lại phóng sanh, ăn chay, khuyến thiện bảo vệ sanh mạng.

4. Cô độc: lúc nhỏ mồ côi là cô; lúc già không có con là độc.

5. Ám á: câm.

6. Si ác: si ác ở dây là xấu xí, thô kệch (xú lậu).

7. Uông cuồng: uông là chân thọt, chân teo (bả cước), cuồng là tinh thần phân liệt.

KINH

Kỳ hữu tôn quý (1), hào phú (2), hiền minh (3), trưởng giả, trí dũng, tài đạt (4), giai do túc thế từ hiếu, tu thiện tích đức sở chí.

Giải

Thế gian cũng có người tôn quý, giàu sang, hiền lương, có trí huệ, có tài nghệ. Những người này đều do đời quá khứ làm chuyện từ thiện, có hiếu thảo, tu thiện, tích lũy công đức mà có những quả báo này.

Chú

1. Tôn quý: chỉ người có địa vị cao, được nhiều người tôn kính trong xã hội.

2. Hào phú: người giàu.

3. Hiền minh: người có trí huệ và đạo đức.

4. Trí dũng tài đạt: trí huệ dồi dào tài nghệ xuất chúng.

KINH

Thế gian hữu thử mục tiền hiện sự, thọ chung chi hậu, nhập kỳ u minh (1), chuyển thân thọ thân, cải hình dịch đạo, cố hữu nê lê, cầm thú, quyên phi nhụ động chi thuộc. Thí như thế pháp lao ngục, kịch khổ cực hình, hồn thần mạng tinh (2) tùy tội thú hướng, sở thọ thọ mạng, hoặc trường hoặc đoản, tương tùng cộng sanh, cánh tương báo thưởng. Ương ác vị tận, chung bất đắc ly. Triển chuyển kỳ trung, lũy kiếp nan xuất, nan đắc giải thoát, thống bất khả ngôn.

Giải

Thế gian có những chuyện ác như vậy trước mắt có thể thấy được và những quả báo hiện tại, khi họ mạng chung rồi tự nhiên đọa vào ba đường ác, tùy theo nghiệp lực của mỗi người mà đi thọ thân, thay đổi thân mạng của mình từ thân người biến thành thân trong ác đạo. Bởi vậy cho nên có địa ngục, cầm thú, loài giun bò và nhiều loại khác. Đây cũng giống như lao ngục trong thế gian vậy, chịu đựng sự trừng phạt cực hình vô cùng đau khổ. Thần thức của những người này đi theo nghiệp lực của mình mà chịu khổ báo trong thời gian dài ngắn không giống nhau. Những oan gia chủ nợ trong đời quá khứ đi theo nhau, đời đời sanh ra trong cùng một chỗ để trả những oán thù và nợ nần của đời trước. Những tai ương mà mình chịu chưa trả hết thì cũng không được thoát ly, nhất định phải còn xoay vần trong ba đường ác, rất khó mà thoát khỏi. Những sự khổ này không thể dùng ngôn ngữ mà có thể diễn tả được.

Chú

1. U minh: chỉ ba đường ác.

2. Hồn thần mạng tinh: ngoài thế gian gọi là linh hồn; trong Phật pháp gọi là thần thức.

KINH

Thiên địa chi gian (1), tự nhiên hữu thị, tuy bất tức thời bạo ứng (2), thiện ác hội đương quy chi.

Giải

Trong trời đất chuyện nhân quả tự nhiên như hình theo bóng, tất nhiên có báo ứng như vậy. Tuy là không có tức thời báo ứng nhưng mà thiện ác nhân quả báo ứng có thật không giả; khi nào nhân duyên chín mùi nhất định phải chịu quả báo.

Chú

1. Thiên địa chi gian: trong tam giới lục đạo luân hồi.

2. Bạo ứng: bạo chỉ mạnh bạo đột nhiên; ứng chỉ báo ứng.

KINH

Kỳ nhị giả thế gian nhân dân bất thuận pháp độ (1), xa dâm (2) kiêu túng, nhậm tâm tự tứ (3). Cư thượng bất minh, tại vị bất chánh, hãm nhân oan uổng, tổn hại trung lương, tâm khẩu các dị, cơ ngụy (4) đa đoan, tôn ti trung ngoại (5), cánh tương khi cuống, sân nhuế ngu si, dục tự hậu kỷ, dục tham đa hữu, lợi hại thắng phụ, kết phẫn, thành cừu, phá gia vong thân, bất cố tiền hậu.

Giải

Sự ác thứ nhì là trộm cắp. Người trong thế gian không tuân theo pháp luật, kiêu căng phách lối thái quá, xa xỉ phóng túng tùy theo lòng tham dục vọng của mình. Người có chức tước cao lợi dụng quyền thế ăn hối lộ, hại người lợi mình, hại nước hại dân. Trong cương vị quyền chức của mình không thể liêm chánh, hãm hại vu oan cho người, làm hại người hiền lương, a dua cầu vinh, lời nói và hành động không đi đôi, đầu cơ kiếm lợi, hư ngụy giả dối. Không kể vai vế lớn nhỏ, người trong nhà cũng coi như người ngoài, đều lừa dối lẫn nhau, giận hờn ngu si, tăng trưởng tâm tham, vơ vét của cải người khác đem về hy vọng làm của mình. Gây ra xung đột quyền lợi, tranh đoạt lẫn nhau, từ ghét biến thành kẻ thù, làm cho nhà cửa tan nát. Những người như vậy không hiểu được đạo lý và sự thật của nhân quả báo ứng.

Chú

1. Pháp độ: quy chế của pháp luật.

2. Xa dâm: xa là xa xỉ; dâm là ham muốn quá đáng.

3. Tứ: phóng túng.

4. Cơ ngụy: lật lọng dối trá.

5. Trung ngoại: trung là người nhà; ngoại là người ngoài.

KINH

Phú hữu xan tích, bất khẳng thí dữ, ái bảo tham trọng, tâm lao thân khổ, như thị chí cánh, vô nhất tùy giả, thiện ác họa phước, truy mạng sở sanh, hoặc tại lạc xứ (1), hoặc nhập khổ độc (2). Hựu hoặc kiến thiện tăng báng, bất tư mộ cập, thường hoài đạo tâm, hy vọng tha lợi, dụng tự cung cấp, tiêu tán phục thủ.

Giải

Thế gian có một loại người giàu mà hà tiện tham tiếc tài sản của mình, không chịu bố thí cho người, tâm ái dục quá cứng rắn, tâm tham quá nặng. Cả đời giữ gìn tài sản của mình, cho đến chết rồi thì một thứ tài sản gì cũng đem theo không được, chỉ có nghiệp lực thiện ác họa phước mà họ làm lúc còn sống dẫn dắt họ đi vào lục đạo luân hồi. Đời này làm thiện thì được phước, đời sau chắc chắn được an vui. Đời này làm ác thì bị họa, đời sau chắc chắn sẽ bị khổ nạn. Hoặc là thấy người ta làm việc thiện lại ganh ghét, phỉ báng và không có vui theo. Những người này thường muốn chiếm đoạt tài sản của người khác đem về cho mình dùng. Dùng hết rồi lại đi chiếm đoạt nữa.

Chú

1. Lạc xứ: ba đường thiện.

2. Khổ độc: quả báo khổ, chỉ ba đường ác.

3. Mộ cập: ngưỡng mộ, bắt chước theo.

KINH

Thần minh khắc thức (1), chung nhập ác đạo. Tự hữu tam đồ, vô lượng khổ não, triển chuyển kỳ trung, lũy kiếp nan xuất, thống bất khả ngôn.

Giải

Những người tạo quá nhiều nghiệp ác này, "Câu sanh thần" ghi chép chuyện thiện ác của họ và giao cho Diêm la vương. Trong a lại da thức của họ cũng lưu lại những tội trạng mà họ phạm, sau khi mạng chung nhất định sẽ đọa vào tam ác đạo, tự nhiên chịu khổ báo trong ba đường ác, khổ sở vô cùng. Cứ như vậy mà xoay vần trong ba đường ác nhiều kiếp khó mà ra khỏi. Sự đau khổ này không thể dùng văn từ lời nói mà có thể diễn tả được.

Chú

1. Thần minh khắc thức: thần minh ở đây chỉ a lại da thức; khắc là nhất định; thức là ghi chép lại.

KINH

Kỳ tam giả, thế gian nhân dân, tương nhân ký sanh (1), thọ mạng kỷ hà. Bất lương chi nhân, thân tâm bất chánh, thường hoài tà ác, thường niệm dâm dật (2), phiền mãn hung trung (3), tà thái ngoại dật. Phí tổn gia tài, sự vi phi pháp, sở đương cầu giả, nhi bất khẳng vi.

Giải

Sự ác thứ ba là dâm dục. Người trong thế gian vì nghiệp nhân liên đới lẫn nhau mà sanh ra trên đời, mạng sống có thể sống được bao lâu. Người bất lương, thân tâm không chánh trực, tâm thường ác độc, thường ăn chơi phóng đãng dâm dật, con người đầy phiền não dục vọng. Dáng vóc lộ ra thói tà dâm phóng đãng, ăn chơi tiêu xài hết tài sản trong nhà. Lại không chịu làm lụng theo đuổi một nghề chánh thức lương thiện.

Chú

1. Tương nhân ký sanh: chỉ chúng sanh vì nghiệp nhân liên đới lẫn nhau mà sanh ra trên đời.

2. Dâm dật: tà dâm phóng đãng.

3. Phiền mãn hung trung: ngọn lửa ham muốn thiêu cháy trong lòng.

KINH

Hựu hoặc giao kết (1) tụ hội, hưng binh tương phạt, công kiếp sát lục (2), cưỡng đoạt bách hiếp (3), quy cấp thê tử, cực thân tác lạc, chúng cộng tăng yếm, hoạn nhi khổ chi.

Giải

Hoặc là cấu kết với bạn ác, tựu tập thành ác đãng, xua quân lính tranh giành, đánh nhau, giết nhau. Dùng võ lực bức hiếp, ngang nhiên cướp giựt, tạo ra nhiều hành động tàn ác cướp về để mua vui cho vợ con. Tha hồ vui chơi hưởng thụ với sắc đẹp âm thanh. Bởi vậy người trong xã hội chán ghét họ và chịu nhiều tai họa và đau khổ vì họ. Ở đây nói rõ về những quả báo của họ trong hiện đời này.

Chú

1. Giao kết: cấu kết lẫn nhau.

2. Sát lục: sát là dùng cây thương làm võ khí giết người; lục là dùng vật nhọn để đâm.

3. Bách hiếp: dùng vũ khí để dọa nạt cưỡng bức.

KINH

Như thị chư ác, trứ (1) ư nhân quỷ, thần minh ký thức, tự nhập tam đồ, vô lượng khổ não, triển chuyển kỳ trung, lũy kiếp nan xuất, thống bất khả ngôn.

Giải

Những loại người ác này, người đời sau và quỷ thần trời đất đều biết tội ác của họ. Hơn nữa trong a lại da thức có chất giữ những hột giống ác nghiệp; thiên thần cũng ghi chép những tội trạng của họ; sau khi mệnh chung thì tự nhiên đọa vào tam đồ chịu vô lượng khổ não. Cứ như vậy mà xoay vần trong ba đường ác nhiều kiếp khó mà ra khỏi. Sự đau khổ này không thể dùng văn từ lời nói mà có thể diễn tả được.

Chú

1. Trứ: rõ, nổi.

KINH

Kỳ tứ giả, thế gian nhân dân, bất niệm tu thiện, lưỡng thiệt, ác khẩu, vọng ngữ, ỷ ngữ, tăng tật thiện nhân, bại hoại hiền minh, bất hiếu phụ mẫu, khinh mạn sư trưởng, bằng hữu vô tín, nan đắc thành thực.

Giải

Sự ác thứ tư là vọng ngữ. Người trong thế gian vì không hiểu rõ chân tướng của nhân sanh vũ trụ, mê danh lợi và không có lòng tu nhân tích đức, nói lưỡi hai chiều, sách động ly gián, tráo trở sự thật, lời nói thô lỗ, làm người khác giận, lừa gạt người khác, nói lời giả dối, nói lời trau chuốt khuyến khích người ta làm ác. Họ oán ghét đố kỵ người tốt làm việc thiện, luôn luôn tìm cách phá hoại chuyện tốt của người ta, lừa gạt người đời, mất lòng tin đối với người hiền. Họ bất hiếu với cha mẹ, khinh khi thầy giáo, không giữ lòng tin với bè bạn, ít khi thấy họ thành thật.

KINH

Tôn quý tự đại, vị kỷ hữu đạo, hoành hành uy thế, xâm dịch vu nhân, dục nhân úy kính, bất tự tàm cụ.

Giải

Tại vì họ rất rành những thủ đoạn gạt gẫm và có thể làm cho người ta tin tưởng cho nên họ tự cao tự đại nói với người khác là mình rất có đạo đức. Nếu chưa thành thánh thì cũng nói mình đã thành thánh, đây là đại vọng ngữ phải chịu khổ báo rất nặng tại vì họ dẫn dắt nhiều người đi vào tà đạo. Lại thấy họ phô trương thế lực để gạt người, hoành hành phách lối, muốn cho mọi người phải nghe theo lời của họ, họ nói ta đây là độc tôn, tối cao. Hàng ngày tạo ra ác nghiệp mà không biết xấu hổ, không biết sợ.

KINH

Nan khả hàng hóa, thường hoài kiêu mạn, lại kỳ tiền thế phước đức dinh hộ. Kim thế vi ác, phước đức tận diệt, thọ mạng chung tận, chư ác nhiễu quy.

Giải

Phật nói những loại người ác này, tập nhiễm xấu quá nặng, khó mà dạy dỗ hàng phục. Thói quen kiêu mạn của họ không đổi, họ có thể hoành hành một thời gian cũng nhờ những phước báo mà họ tu từ đời trước có thể che chở tạm thời làm cho họ không bị khổ nạn. Nhưng mà đời này làm ác, quả báo lành một đời đã hưởng hết rồi, thiện thần xa rời, cho nên lúc họ mạng chung, ác nghiệp hiện ra, các tai nạn không ngờ xảy đến với mình.

KINH

Hựu kỳ danh tịch (1), ký tại thần minh, ương cữu khiên dẫn, vô tùng xả ly, đãn đắc tiền hành, nhập vu hỏa hoạch, thân tâm tồi toái, thần hình khổ cực, đương tư chi thời, hối phục hà cập.

Giải

Thần minh ghi chép tội trạng của người ác trong sổ sách của mỗi người. Ác nghiệp lôi kéo, quỷ thần giám sát, đi bắt tội nhân, thì họ không có cách gì chạy thoát được, chỉ có đi theo quỷ thần vào vạc dầu trong hỏa ngục, thân thể và tâm thần chịu sự khổ thấu trời vì bị nghiền nát và thiêu đốt, đến lúc đó có hối hận cũng không kịp.

Chú

1. Danh tịch: tư liệu sổ sách của mỗi người.

KINH

Kỳ ngũ giả, thế gian nhân dân, tỷ ỷ giải đãi, bất khẳng tác thiện, trị thân tu nghiệp, phụ mẫu giáo hối, vi lệ phản nghịch, thí như oán gia, bất như vô tử, phụ ân vi nghĩa, vô hữu báo thưởng.

Giải

Đây là đoạn thứ năm, người xưa có hai cách nói, một cách là nói sự ác của sự uống rượu, còn cách kia là nói ba sự ác của ý nghiệp (tham sân si), như vậy đủ thấy là ý của phẩm này bao gồm hết ngũ giới và thập thiện. Người bất thiện ở thế gian tâm không có chủ định, chuyện gì cũng do dự, phóng dật, làm biếng, chỉ muốn an nhàn, ích kỷ chỉ làm lợi cho mình, không chịu sửa đổi hành vi, không làm việc thiện, không có nghề nghiệp đàng hoàng, không nghe lời dạy của cha mẹ, ngỗ nghịch có thái độ thô lỗ với cha mẹ, cha mẹ có con như có người thù. Bởi vậy nói chi bằng không có con thì còn hơn là có người con ác độc, quên ơn bạc nghĩa, hoàn toàn không có tâm báo đáp cha mẹ.

KINH

Phóng tứ, du tán, đam tửu, thị mỹ, lỗ hỗ, để đột, bất thức nhân tình, vô nghĩa vô lễ, bất khả gián hiểu. Lục thân quyến thuộc, tư dụng hữu vô, bất năng ưu niệm. Bất duy phụ mẫu chi ân, bất tồn sư hữu chi nghĩa.

Giải

Những người ác này mỗi ngày chỉ biết rong chơi lêu lỏng phóng túng, tham uống rượu, tham ăn đồ ngon, tham đoạt quá mức, tham mà không chán, thái độ ngông cuồng. Tại vì không hiểu biết nên mới dám làm ác, cho nên không biết nhân tình, vô lễ vô nghĩa, không chịu nghe lời khuyên. Họ đối với người thân họ hàng, đối với những vật dụng cần thiết hàng ngày như củi, gạo, dầu, muối đều không màng lo nghĩ đến. Không biết nghĩ đến ân dưỡng dục của cha mẹ càng không nghĩ đến tình nghĩa thầy trò và bè bạn.

KINH

Ý niệm thân khẩu, tằng vô nhất thiện. Bất tín chư Phật kinh pháp, bất tín sanh tử thiện ác. Dục hại chân nhân, đấu loạn tăng chúng. Ngu si mông muội, tự vi trí huệ. Bất tri sanh sở tùng lai, tử sở thú hướng. Bất nhân bất thuận, hy vọng trường sanh.

Giải

Họ thường suy nghĩ chuyện ác, miệng thường nói lời ác, thân thường làm việc ác, chưa từng làm qua một việc thiện. Họ không tin lời dạy của chư Phật và Bồ Tát. Không tin sanh tử luân hồi và không tin đạo lý của chuyện thiện ác báo ứng. Họ thường có ý xấu đối với những người có tu có chứng hoặc là những người hiền hoặc người tài giỏi trong xã hội. Đối với những người xuất gia, sống hòa hợp, tu học theo Phật, họ lại dùng lời nói thêu dệt, dùng lưỡi hai chiều để ly gián làm cho tăng chúng bất hòa không thể tu học theo đúng chánh pháp, đây gọi là phá hòa hiệp tăng. Những người làm ác này thiệt là ngu si mà trái lại cứ tưởng là mình có trí huệ hơn người, thiệt là đáng thương. Nguyên nhân chánh là quá ngu si và không tin nhân quả ba đời, cho nên họ không biết kiếp sống này là từ đâu đến, càng không biết chết rồi đi đâu. Trong đời sống chỉ biết ích kỷ, không biết làm lợi ích cho người khác cho nên đối xử với người không nhân từ không thuận hòa; lại còn hy vọng được sống lâu.

KINH

Từ tâm giáo hối, nhi bất khẳng tín, khổ khẩu dữ ngữ, vô ích kỳ nhân. Tâm trung bế tắc, ý bất khai giải. Đại mạng tương chung, hối cụ giao chí. Bất dự tu thiện, lâm thời nãi hối. Hối chi ư hậu, tương hà cập hồ.

Giải

Những người ngu si làm ác này trong tâm bế tắc, tuy là nghe qua lời khuyên của bạn tốt, nhưng mà trong tâm không hiểu được, thiệt là mê muội vô tri, thiệt là sự đau khổ to lớn trong đời. Người đời nếu khi còn sống không biết trước mà tu thiện, đến khi mạng gần sắp hết, tướng địa ngục, ngạ quỷ, và súc sanh hiện ra, lúc đó sợ hãi ăn năn nhưng đã trễ rồi không còn kịp nữa.

KINH

Thiên địa chi gian, ngũ đạo phân minh, thiện ác báo ứng, họa phước tương thừa, thân tự đương chi, vô thùy đại giả.

Giải

Ba đoạn văn sau đây là đức Phật giúp chúng ta tổng kết những sự đáng sợ của năm thứ ác, năm thứ thống khổ, và năm thứ thiêu đốt. Đức Phật nói: năm đạo (loài) trong trời đất phân rất là rõ (năm đạo là thiên, nhân, súc sanh, ngạ quỷ, và địa ngục ). Đây là nói chung chúng sanh hữu tình trong vũ trụ có năm loại. (Cũng có khi phân thành sáu loại, là ở trong thiên đạo lại phân ra thêm một loại nữa kêu là A tu la. Bởi vậy ý nghĩa của ngũ đạo và lục đạo hoàn toàn giống nhau). Những sự khổ vui thiện ác trong đó người nào cũng có thể biết; nếu có nhân như vậy thì sẽ cảm quả báo như vậy, không bao giờ thay đổi; có nhân thì phải có quả, có cảm thì phải có ứng. Như thế thì những hoạ phước của chúng ta hiện nay đều là quả báo của nghiệp nhân tạo từ đời trước. Những nghiệp mà người đời tạo ra đều có thiện ác xen lẫn, đến khi quả báo đến thì có khi vui trước khổ sau, khổ trước vui sau; khổ vui và hoạ phước tương ứng với nhau; làm thiện được phước làm ác bị họa tất cả đều là tự mình làm ra và tự mình chịu, không có ai có thể thay thế được.

KINH

Thiện nhân hành thiện, tùng lạc nhập lạc, tùng minh nhập minh. Ác nhân hành ác, tùng khổ nhập khổ, tùng minh nhập minh. Thùy năng tri giả, độc Phật tri nhĩ.

Giải

Phật nói đời trước người làm chuyện thiện và tích lũy nghiệp thiện, đời này sanh vào nhà tôn quý, trọn đời hưởng phú qúy sống lâu, sự nghiệp thành công thuận lợi. Đây là từ vui đi đến vui. Nếu họ có thể vui làm việc thiện, chịu bố thí, chịu tu phước huệ, niệm Phật vãng sanh Tịnh Độ thì ví là từ sáng vào sáng. Nếu mà người ác mà còn làm việc ác, còn trồng thêm nhân ác chắc chắn sẽ bị quả ác, đây là từ khổ đi đến khổ. Và cũng tại họ ngu si, không biết không tin chánh pháp, không làm việc thiện thì ví là tối. Nếu đang khổ mà còn tạo ác nghiệp, sau khi chết đi đọa vào ác đạo, thì là từ khổ đi vào khổ, từ chỗ tối đi vào chỗ tối. Chân tướng sự thật của ngũ đạo luân hồi, những người Ấn độ hồi xưa có biết được chuyện này mà không biết nguyên nhân tại sao, chỉ có đức Phật Thích Ca mới biết nguyên nhân của những chuyện này.

KINH

Giáo ngữ khai thị, tín hành giả thiểu. Sanh tử bất hưu, ác đạo bất tuyệt, như thị thế nhân, nan khả cụ tận. Cố hữu tự nhiên tam đồ, vô lượng khổ não, triển chuyển kỳ trung, thế thế lũy kiếp, vô hữu xuất kỳ, nan đắc giải thoát, thống bất khả ngôn.

Giải

Đức Phật thanh tịnh, bình đẳng, từ bi, thương xót người trong và ngoài thế gian, giáo hóa chúng sanh, vì đại chúng mà nói rõ sự thật chân tướng của nhân sanh vũ trụ, dạy người ta cách tiếp đãi đối xử với nhau. Tại sao chúng sanh ngu si? Bởi vì chúng sanh không nghe lời Phật dạy, người tin và làm theo thì rất ít. Chúng sanh làm ác liên tục không dừng nghỉ, cho nên sanh tử luân hồi không bao giờ chấm dứt, khổ báo trong ác đạo cũng không chấm dứt. Sự ngu muội vô tri làm càn làm bậy của người đời, quả báo thảm khốc, thiệt là không có ngôn ngữ nào có thể tả hết được. Cũng tại vì nghiệp chướng cho nên mới có tam đồ tự nhiên hiện ra, vô lượng khổ não, người ta xoay vần trong đó chịu quả báo. Sanh tử rồi tử sanh, vô lượng kiếp không có kỳ hạn ra khỏi, rất là khó giải thoát, đau khổ không thể nói được. Đây gọi là ngũ thiêu (năm sự thiêu đốt).

KINH

Như thị ngũ ác, ngũ thống, ngũ thiêu, thí như đại hỏa, phần thiêu nhân thân, nhược năng tự ư kỳ trung nhất tâm chế ý, đoan thân chánh niệm, ngôn hành tương phó, sở tác chí thành, độc tác chư thiện, bất vi chúng ác, thân độc độ thoát, hoạch kỳ phước đức, khả đắc trường thọ, nê hoàn chi đạo, thị vi ngũ đại thiện dã.

Giải

Đức Phật sau cùng khuyên chúng ta sửa đổi tu thiện, năm sự ác là nhân ác, năm sự đau khổ là quả báo hiện tại, năm sự thiêu đốt là quả báo tương lai trong tam đồ. Lửa cháy thiêu đốt thân mình là tỷ dụ cho ngũ thiêu. Đức Phật nói: Nếu có người ở trong năm sự đau khổ và năm sự thiêu đốt này, chuyên tâm một lòng một dạ khắc phục tham sân si của mình, hành động và lời nói giống nhau, thành thật không dối, không làm chuyện ác và làm các chuyện lành. Những người có thể làm như vậy chắc chắn sẽ được phước, độ thoát sanh tử, đời này có thể được sống lâu, tương lai có thể nhờ vào công đức niệm Phật mà vãng sanh bất thoái thành Phật; được như vậy mới gọi là năm sự thiện lớn.’’

Đức Phật trong phẩm này dạy người đời phải biết thiện ác nhân quả. Chữ ‘nghiệp’ trong chữ ‘Đới nghiệp vãng sanh’ của Tịnh tông chỉ hạn chế nghiệp tạo ra hồi trước mà không phải là nghiệp hiện nay. Kinh Niết bàn nói: "Gã đồ tể tên Quảng Ngạch, buông dao đồ tể xuống thì lập tức thành Phật ". Cho nên muốn thành Phật thì phải buông dao xuống, nghĩa là phải chấm dứt và không còn làm ác nghiệp nữa. Người tu Tịnh Độ nếu vừa niệm Phật và vừa tiếp tục làm ác thì nhất định không thể vãng sanh.

Phẩm Thứ 36: Trùng Trùng Hối Miễn — Khuyên Răn Thêm Nữa

Giải

Phẩm này đức Thế tôn thêm một lần nữa nói rõ về ác nhân ác báo. Chúng ta nên cảnh giác và phòng ngừa. Đức Phật sau cùng lại khuyến khích chúng ta phải đoan chánh thân tâm, không quên công phu tu tập.

KINH

Phật cáo Di Lặc: ‘’Ngô ngữ nhữ đẳng, như thị ngũ ác, ngũ thống, ngũ thiêu, triển chuyển tương sanh, cảm hữu phạm thử, đương lịch ác thú.

Giải

Đức Phật nói với Di Lặc Bồ Tát và đại chúng trong hội rằng nhân quả báo ứng của năm thứ ác, năm thứ đau, năm thứ thiêu nói ở trên cứ xoay vần mãi, nhân kết quả, quả lại sanh ra nhân mới cứ như vậy tuần hoàn không có khi nào dứt, càng về sau thì càng đau khổ. Đức Phật ở đây đặc biệt cảnh cáo chúng ta, nếu có chúng sanh nào dám phạm năm thứ ác này, tương lai nhất định sẽ đọa vào ác đạo chịu khổ dài lâu rất khó mà ra khỏi.

KINH

Hoặc kỳ kim thế, tiên bị (1) bịnh ương, tử sanh bất đắc, thị chúng kiến chi. Hoặc ư thọ chung, nhập tam ác đạo, sầu thống khốc độc (2), tự tương tiêu nhiên (3).

Giải

Tại vì trong quá khứ tạo ra năm thứ ác cho nên kiếp này phải chịu bịnh khổ tai ương. Bị bịnh đến mức cầu sanh không được cầu chết cũng chết không được, và để mọi người đều thấy rõ sự khổ bịnh này. (Để cho những người có trí tuệ và có tinh thần cảnh giác cao khi thấy những sự khổ này liền biết được hậu quả đau đớn của sự tạo ác nghiệp, sau này không dám làm ác nữa). Đây là hiện ra hoa báo (nghiệp báo mới hiện ra hoa chưa ra tới quả). Những người này sau khi chết đi nhất định đọa vào ba đường ác chịu sự đau khổ cùng cực chiêu cảm những ác báo của mình. Đây là đọa vào ba đường ác để chịu quả báo của năm sự thiêu đốt.

Chú

1. Bị: chịu, được.

2. Sầu thống: lo buồn khổ não. Khốc độc: tàn khốc ác độc.

3. Tự tương tiêu nhiên: Do nghiệp lực của mình mà phải chịu ngọn lửa tham sân si thiêu đốt trong lòng.

KINH

Cộng kỳ oán gia, cánh tương sát thương. Tùng tiểu vi khởi, thành đại khốn kịch (1). Giai do tham trước tài sắc, bất khẳng thí huệ. Các dục tự khoái, vô phục khúc trực (2). Si dục sở bách, hậu kỷ tranh lợi. Phú quý vinh hoa, đương thời khoái ý. Bất năng nhẫn nhục, bất vụ tu thiện. Uy thế vô kỷ, tùy dĩ ma diệt (3).

Giải

Báo ứng của ba đường ác rồi, khi nhân duyên có đầy đủ oan gia chủ nợ từ đời trước liền đến đòi nợ (hay trả nợ) tương tàn sát hại lẫn nhau. Những oán hận này nghiệp nhân lúc đầu chỉ là rất nhỏ mà tại vì ngu mê rồi biến thành thảm kịch. Đây đều là vì chấp trước tham lam ái dục danh lợi, ngũ dục lục trần, không chịu bố thí, chỉ tham một mình hưởng thụ không kể phải quấy, không cần biết có lý hay vô lý. Đây đều là do vô minh, tham, sân, si, tham luyến ái dục dẫn đến rồi tạo nghiệp nặng. Người ta thường thường là muốn có được những lợi nhỏ, tranh giành lẫn nhau, những vinh hoa phú quý có được chỉ kéo dài được một thời gian ngắn mà thôi. Vì một chút lợi lộc trước mắt mà không thể nhẫn nhục, không biết tiếp tục tu thiện. Tuy là đời trước có tu phước tích thiện cho nên đời này mới có phú quý thế lực, nếu mà không tiếp tục tu thiện thì những phước báu từ đời trước sẽ tùy theo ác nghiệp hiện thời mà tiêu tan hoặc giảm bớt.

Chú

1. Khốn kịch: khốn là những khốn khổ không thể thoát ra; kịch là báo phục kịch liệt.

2. Khúc trực: có lý hoặc vô lý; đúng hay sai. Khúc ở đây chỉ không hợp lý.

3. Ma diệt: tiêu diệt.

KINH

Thiên đạo thi trương (1), tự nhiên củ cử (2), quỳnh quỳnh tủng tủng (3), đương nhập kỳ trung, cổ kim hữu thị, thống tai khả thương.

Giải

Sự xoay vần của định luật nhân quả tuần hoàn báo ứng là một hiện tượng tự nhiên. Trồng nhân gì nhất định sẽ gặt được quả đó, đây không phải là có người hoặc thần thánh gì sắp đặt ra. Nếu mà tạo ác nghiệp sâu nặng, thì sẽ tức khắc có quả báo hiện ra. Khi hiện ra rất là kinh hoàng, trong tâm không an, không nơi nương tựa, những người này nhất định sẽ tùy theo nghiệp nặng nhẹ mà đọa và ba đường ác chịu khổ báo. Định luật nhân quả tuần hoàn báo ứng này từ xưa đến nay vẫn như vậy. Chư Phật Bồ Tát thấy rõ những sự khổ trong ba đường ác rất là bi thương nhưng mà không thể thay đổi được. Nhân quả báo ứng đều là ai làm người đó chịu, Phật Bồ Tát tuy là đại từ đại bi nhưng cũng không có cách nào thay thế chúng sanh chịu khổ được.

Chú

1. Thiên đạo: lý tự nhiên. Thi trương: sự vận hành, hoạt động.

2. Củ cử: sửa chữa uốn nắn.

3. Quỳnh quỳnh: cô độc trơ trọi, không ai nương tựa. Tủng tủng: kinh hoàng hoảng hốt.

KINH

Nhữ đẳng đắc Phật kinh ngữ, thục tư duy chi, các tự đoan thủ (1), chung thân bất đãi, tôn thánh kính thiện, nhân từ bác ái (2). Đương cầu độ thế, bạt đoạn sanh tử chúng ác chi bổn. Đương ly tam đồ, ưu bố khổ thống chi đạo.

Giải

Đức Phật nói: ‘’Các ông đã nhận được lời dạy của Phật thì nên suy nghĩ kỹ để hiểu rõ, mỗi người nên đoan chánh thân tâm mà làm theo lời dạy, cả đời không được giải đải. Phải nên tôn trọng thánh hiền, kính trọng thiện tri thức, tôn sư trọng đạo, đem nhân từ bác ái đối xử với tất cả chúng sanh. Càng phải nên nguyện cầu phương pháp thoát ly sanh tử luân hồi, nhổ tận gốc rễ của lục đạo sanh tử và của các thứ ác; những gốc rễ đó là tham trước ngũ dục lục trần và các phiền não của vọng tưởng chấp trước. Như vậy mới có thể thoát ra khỏi nhà lửa trong tam giới và sự đau khổ trong lục đạo luân hồi.

Chú

1. Đoan thủ: cung kính tiếp nhận và y theo lời dạy của Phật mà thực hành.

2. Bác ái: dùng tâm bình đẳng thương tất cả chúng sanh.

KINH

Nhược tào tác thiện, vân hà đệ nhất? Đương tự đoan tâm, đương tự đoan thân, nhĩ mục khẩu tị, giai đương tự đoan. Thân tâm tịnh khiết, dữ thiện tương ưng. Vật tùy thị dục, bất phạm chư ác, ngôn sắc đương hòa, thân hành đương chuyên, động tác chiêm thị, an định từ vi.

Giải

Các ông hành thiện cái gì là quan trọng nhất? Quan trọng nhất là phải duy trì tâm thanh tịnh, thân hành động phải có đủ oai nghi, tai mắt miệng mũi đều nên làm theo lời dạy của Phật; khi mà tinh tấn làm theo thì tự nhiên sẽ được đoan chánh. Làm được thân tâm tịnh khiết, phù hợp và tương ưng với các điều thiện. Tuyệt đối không được tùy theo phiền não thói quen của mình mà tái phạm các điều ác. Phải nên giữ gìn ngũ giới và làm theo thập thiện; đối xử với người phải nên vui vẻ, mặt phải tươi cười; tu hành phải từ một pháp môn đi sâu vào và bền chí tu tập lâu dài. Đi đứng nằm ngồi mỗi cử động đều phải an vui điềm đạm thong dong không gượng ép.

KINH

Tác sự thương tốt (1), bại hối tại hậu, vi chi bất đế (2), vong kỳ công phu (3).

Giải

Nếu như làm việc vội vàng lật đật, tương lai nhất định sẽ thất bại và hối hận. Nếu hành động không thận trọng chân thật, công phu tu hành sẽ mất hết.

Chú

1. Thương tốt: vội vàng, gấp gáp.

2. Đế: thận trọng chân thật.

3. Vong kỳ công phu: vong: mất; công phu: chỉ công phu tu hành.