Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ Trang Nghiêm Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác Kinh

Tựa

Năm trước lão cư sĩ Hàn Anh ở San Francisco đã y theo cuốn Di Đà Kinh Bạch Thoại Giải của cư sĩ Hoàng Trí Hải lấy những điều thiết yếu viết thành cuốn ‘Di Đà Kinh Dị Giải’. Sau khi xuất bản rồi nhận được đại chúng hoan nghinh, quyển này rất khế hợp với cơ duyên của chúng sanh hiện nay.

Trong Phật thất mùa đông năm 1995 tại Cư Sĩ Lâm ở Tân Gia Ba (Singapore), tái ngộ lão hòa thượng Mính Sơn, lão hòa thượng Mính Sơn có nói với cư sĩ Hàn Anh rằng: "Nên viết một cuốn chú giải dễ hiểu cho kinh Vô Lượng Thọ để rộng độ chúng sanh thì công đức vô lượng", cư sĩ Hàn Anh hoan hỷ nhận lãnh trách nhiệm này. Về sau tại vì thân thể suy yếu mà không thể thực hiện được nên một ngày trước khi vãng sanh vẫn còn ray rứt không quên trách nhiệm này. Cư sĩ Hàn Anh mới nhờ tôi viết dùm để làm thỏa mãn nguyện vọng này, lại còn thỉnh cầu tốt nhất là viết một cuốn chú giải cho kinh Hoa Nghiêm. Tôi cũng nhận lời sau đó thì lão cư sĩ Hàn Anh đi theo đức Phật A Di Đà vãng sanh về Cực Lạc thế giới.

Hai năm trước khi vãng sanh, lão cư sĩ Hàn Anh có phó thác sứ mạng hộ trì chánh pháp cho cư sĩ Lý Mộc Nguyên ở Tân Gia Ba. Lý cư sĩ đã không phụ lời phó thác này nên đã thành lập "Tịnh tông Học Hội" và " Lớp huấn luyện nhân tài hoằng pháp Tịnh tông" và có nhờ tôi làm hiệu trưởng. Tôi lấy Kinh Vô Lượng Thọ khoa hội này làm đề mục chánh trong kỳ hai của lớp huấn luyện, lại lấy Đại thừa Vô Lượng Thọ kinh chú giải làm giáo trình cho kỳ ba, do toàn thể học tăng hợp tác viết bản thảo rồi tôi viết thêm thành sách này. Hôm nay viết xong mọi người lấy tác phẩm này để kỷ niệm một năm ngày cư sĩ Hàn Anh vãng sanh. Tháng năm năm nay, khóa huấn luyện kỳ bốn bắt đầu giảng toàn bộ kinh Hoa nghiêm, cũng do học tăng tuyển chọn viết thành cuốn "Kinh Hoa Nghiêm Khoa Chú Dị Giải" . Hy vọng là trong ba năm có thể viết xong, thì tôi có thể hoàn thành trách nhiệm, để báo đáp ơn dìu dắt của thầy Phương Đông Mỹ, Chương Gia đại sư, và thầy Lý Bỉnh Nam mười ba năm từ bi dạy dỗ, và thâm ân của cư sĩ Hàn Anh ba mươi năm hộ trì.

Hy vọng là sách này tương lai có thể truyền rộng ra làm lợi ích cho người mới học Phật. Chúng tôi bỏ bản quyền của sách này, hoan nghinh phiên dịch, ấn tống, đem pháp môn số một của chư Phật Như Lai quảng độ chúng sanh viên mãn thành Phật trong một đời này để phổ biến giới thiệu cho mọi người.

Hy vọng là những độc giả có duyên đọc được sách này như người nghèo gặp được của báu. Như trong kinh có nói: [Những chỗ có sự giáo hóa phổ cập của Phật đà, thôn xóm thành thị không có chỗ nào không được cải thiện, thiên hạ thuận hòa, nhật nguyệt thanh minh, mưa thuận gió hòa, tai ương không xảy ra, quốc gia giàu mạnh, nhân dân an lạc, khí giới không cần dùng đến, người người tôn trọng đạo đức, ưa chuộng nhân từ, sửa đổi theo lễ giáo, trong nước không có đạo tặc, không có chuyện bị oan uổng, mạnh không hiếp yếu, ai nấy đều có lợi ích.]

Phổ nguyện cho mọi người đều được hạnh phúc suốt đời, gia đình mỹ mãn sung túc, ai nấy đều có sự nghiệp thuận lợi thành công, xã hội thái bình, mọi người đều thân thiện, giúp đỡ lẫn nhau, cùng tồn tại cùng phát triển, các quốc gia đều giàu mạnh, thế giới vĩnh viễn hòa bình. Đây là những lợi ích chân thật mà kinh này có thể đem lại cho chúng sanh.

Viết trong đêm trước ngày xuất bản sách này để nói lên nguyên khởi và nguyện vọng như trên. Nguyện cho tất cả mọi người đều đạt được lợi ích từ những lời dạy trong kinh này.

Hân hạnh.

Tháng 4, 1998.

Tịnh Không viết tại Tân Gia Ba (Singapore).

Đề Kinh

Phật (1) thuyết Đại Thừa (2) Vô Lượng Thọ (3) Trang nghiêm (4) Thanh tịnh (5) Bình Đẳng Giác (6) Kinh (7)

Giải

Kinh này nằm trong những kinh đại thừa mà đức Phật Thích Ca vì tất cả chúng sanh nói ra. Kinh này miêu tả thế giới Cực Lạc của đức Phật Vô Lượng Thọ, thế giới này có hoàn cảnh sinh hoạt vô cùng trang nghiêm tốt đẹp chẳng thể trình bày hết được. Chúng sanh ở thế giới Cực Lạc đều thành tựu được tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, giác ngộ triệt để, thấu suốt chân tướng của nhân sanh vũ trụ, và là một bộ kinh chỉ dạy chúng ta cách thức cầu sanh Tịnh Độ.

Chú

1. Phật: dịch từ tiếng Ấn độ "Phật đà gia", viết tắt là Phật đà, dịch nghĩa là Giác ngộ. Phật là một người hiểu rõ hoàn toàn về mình và hoàn cảnh sinh hoạt xung quanh mình. Phật ở đây chỉ cho đức Phật Thích Ca.

2. Đại thừa: cỗ xe lớn có thể chuyên chở rất nhiều người đi từ nơi này đến nơi khác. Chữ đại thừa ví cho lời giảng dạy của Phật có thể giúp người không hiểu biết không có trí khôn trở thành người có trí tuệ.

3. Vô Lượng Thọ: Chân tâm bản tánh của mình có đủ mọi thứ vô lượng trí huệ, vô lượng quang minh, vô lượng thọ mạng, vô lượng tài nghệ, vô lượng các thứ. Nếu mình hiểu rõ như vậy thì những thứ vô lượng kể trên đều có thể đạt được. Ở đây chỉ lấy vô lượng thọ làm đại biểu tại vì trong những thứ vô lượng kể trên, vô lượng thọ mạng là quan trọng nhất. Nếu có vô lượng thọ mạng thì những thứ vô lượng khác mới có thể thọ dụng được

4. Trang nghiêm: Hoàn cảnh sinh hoạt và thân tướng đều có đủ vô lượng sự tốt đẹp, không có khiếm khuyết tí nào hết

5. Thanh tịnh: là hoàn toàn xa lìa những tâm tham, sân, kiêu mạn, nghi hoặc, và những thứ ô nhiễm trong tâm linh, thân tướng, và hoàn cảnh.

6. Bình đẳng giác: bình đẳng là không có khác biệt, không có tâm phân biệt. Giác là giác ngộ. Cho nên chữ "Thanh tịnh Bình đẳng Giác" là Phật dạy cho chúng ta trong đời sống hàng ngày phải dùng tâm thanh tịnh, tâm bình đẳng, và tâm giác ngộ để đối đãi với tất cả mọi sự việc.

7. Kinh: chỉ cho những sách vở nói về đạo lý và phương pháp mà không bị hạn chế bởi không gian, thời gian, và luôn luôn chính xác.

Bồ Tát giới Cư sĩ Vận Thành Hạ Liên Cư, pháp danh Từ Tế hội tập các bản dịch, kính chia ra các chương.

Giải

Kinh này truyền đến Trung Quốc trước sau có đến 12 lần phiên dịch. Bảy bản dịch đã bị thất truyền. Hiện nay trong Đại tạng kinh có 5 bản dịch. Hai bản của cư sĩ Vương Long Thư vào đời nhà Tống và của cư sĩ Ngụy Nguyên đời nhà Thanh đều không được hoàn hảo lắm cho nên mới có bản dịch này. Bản kinh này do cư sĩ Hạ Liên Cư hội tập. Ông là một phật tử thọ Bồ Tát giới ở tỉnh Sơn Đông, huyện Vận thành căn cứ vào 5 bản dịch trong Đại tạng kinh hội tập quyển kinh này (viết từ năm 1932 đến năm 1935). Toàn bộ kinh tổng cộng chia ra làm 48 phẩm.

Phẩm Thứ 1: Pháp Hội Thánh Chúng

Giải

Phẩm này nói về những thánh chúng đích thân tham dự vào đại hội giảng kinh Vô Lượng Thọ của đức Thích Ca Mâu Ni Phật.

Chú

1. Pháp hội: đại hội giảng kinh thuyết pháp của đức Phật Thích Ca.

2. Thánh: chỉ hàng Thanh Văn A La Hán và Bồ Tát trong thính chúng.

3. Chúng: chỉ đại chúng

KINH

Như thị ngã văn (1), nhất thời (2) Phật (3) tại Vương xá thành, Kỳ xà quật sơn trung dữ đại (4) tỳ kheo (5) chúng vạn nhị thiên nhân câu (6) nhứt thiết đại thánh (7) thần thông dĩ đạt (8)

Giải

Bộ kinh này y cứ chân tướng sự thật mà nói, là [bộ kinh] A Nan tôi đích thân nghe đức Phật Thích Ca Mâu Ni nói ra. Lúc đó, đức Phật ở tại núi Kỳ Xà Quật gần thành Vương xá. Những đại tỳ kheo tham dự đại hội giảng kinh này có một vạn hai ngàn người. Những người này đều là hàng đại Bồ Tát thánh nhân và đều có trí tuệ và năng lực vượt trên mọi người. Họ đối với mọi người, mọi sự việc đều thông suốt cả về mặt sự lẫn mặt lý.

Chú

1. Như thị ngã văn: Như là chân tướng của sự thật; thị là y cứ sự thật mà nói; ngã là Tôn giả A Nan tự xưng; văn chỉ cho Tôn giả A Nan đích thân nghe Phật thuyết pháp.

2. Nhất thời: chỉ cho thời gian Phật nói kinh này và cũng là lúc căn tánh cơ duyên của chúng sanh thành thục.

3. Phật: đức Phật Thích Ca Mâu Ni

4. Đại: sanh đại giải, phá đại ác, chứng đại quả.

5. Tỳ kheo: có 3 nghĩa

a. Khất sĩ: xin ăn để nuôi dưỡng thân, xin pháp để nuôi dưỡng tâm

b. Phá ác: phá tham sân si phiền não

c. Bố ma: Tâm kiêu mạn đố kỵ của ma rất nặng, lúc nào cũng sợ người khác giỏi hơn mình. Tỳ kheo phát tâm tu đạo, nhất tâm cầu thoát ly tam giới bởi vậy ma gặp thầy tỳ kheo thì sanh tâm sợ hãi.

6. Câu: tụ tập lại

7. Đại chúng: những người đã đoạn vọng tưởng phân biệt chấp trước.

8. Thần thông dĩ đạt: Trí huệ và năng lực to lớn vô biên. Đối với mọi sự vật đều thông hiểu rõ ràng và không có chướng ngại.

KINH

Kỳ danh viết tôn giả Kiều Trần Như (2), tôn giả Xá Lợi Phất (3), tôn giả Đại Mục Kiền Liên (4), tôn giả Ca Diếp (5), tôn giả A Nan (6), đẳng (7) nhi vi thượng thủ

Giải

Tên của họ là trưởng lão Kiều Trần Như, đại biểu trong kinh này là pháp môn đệ nhất; trưởng lão Xá Lợi Phất đại biểu trong kinh này là Trí huệ đệ nhất; trưởng lão Đại Mục Kiền Liên đại biểu trong kinh này là thần kỳ thông đạt đệ nhất; trưởng lão Ca Diếp đại biểu cho Thiền tông; trưởng lão A Nan đại biểu cho những phái ngoài Thiền tông.

Chú

1. Tôn giả: có ý tôn kính. Dùng để xưng hô những người có trí huệ và đạo đức.

2. Kiều Trần Như: dịch ra là "Minh Liễu". Tôn giả là người học trò đầu tiên của Phật. Trong kinh này, tôn giả xếp hàng thứ nhất, ở đây hàm ý là kinh này xếp hàng đầu của những kinh Phật thuyết ra.

3. Xá Lợi Phất: dịch ra nghĩa là "Con của người có thân tướng tốt đẹp". Tôn giả là người học trò có trí huệ đệ nhất của Phật. Ở đây hàm ý là người có trí huệ đệ nhất mới hiểu kinh này.

4. Đại Mục Kiền Liên dịch ra là "Đại Thái thúc". Tôn giả là người học trò có năng lực thần kỳ thông đạt đệ nhất của Phật. Đại biểu trong kinh này là học tập kinh này thì có năng lực rất rộng lớn.

5. Ca Diếp dịch là "Ẩm quang" có nghĩa là tán thán quang minh của tôn giả vượt hơn người khác. Tôn giả xuất thân từ gia đình đại quý tộc và là người học trò tu khổ hạnh đệ nhất của Phật. Tôn giả là Sơ Tổ của Thiền Tông. Đại biểu trong kinh này là niệm A Di Đà Phật là mức thiền định cao nhất.

6. A Nan dịch là "Khánh Hỷ" có nghĩa là khánh chúc và hoan hỷ. Lúc tin đức Phật thành đạo truyền tới nhà của tôn giả thì đúng lúc tôn giả chào đời bởi vậy mới được đặt tên là Khánh Hỷ. Tôn giả là anh em bà con của Phật và sau này khi xuất gia thì làm thị giả cho Phật. Tôn giả là người đa văn đệ nhất, đại biểu trong kinh này là thuộc về "Giáo hạ". Hồi xưa bên Trung Hoa trong mười tông phái lớn trong Phật giáo ngoại trừ Thiền Tông ra chín tông phái còn lại đều thuộc về "Giáo hạ"

7. Đẳng: chỉ trong thính chúng còn rất nhiều vị thượng thủ

8. Thượng thủ: nhóm thính chúng quan trọng trong hội.

KINH

Hựu hữu Phổ Hiền Bồ Tát (1), Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát (2), Di Lặc Bồ Tát (3), cập hiền kiếp (4) trung nhất thiết Bồ Tát giai lai tập hội.

Giải

Ngoài ra còn có Phổ Hiền Bồ Tát đại biểu cho Tịnh Mật bất nhị, Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát đại biểu cho Thiền Tịnh bất nhị, Di Lặc Bồ Tát đại biểu cho đương lai thừa truyền. Và còn chín trăm chín mươi lăm vị (995) Bồ Tát tương lai sẽ thành Phật ở thế giới này trong hiền kiếp hiện tại cũng đến dự đại hội.

Chú

1. Phổ Hiền Bồ Tát: Phổ là phổ biến khắp mọi nơi; Hiền là thiện nhất, diệu nhất. Tâm nguyện hạnh và thân khẩu ý của Bồ Tát đều bình đẳng và chân thành đối đãi với mọi người mọi vật. Bồ Tát nghĩa là người hoàn toàn hiêủ rõ chân tướng của sự việc trong vũ trụ. Trong kinh này Bồ Tát đại biểu cho Tịnh Mật bất nhị.

2. Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát: Văn Thù Sư Lợi dịch là Diệu Kiết Tường có nghĩa là có thể minh tâm kiến tánh. Bồ Tát đại biểu cho trí huệ đệ nhất. Hàm ý là người hoan hỷ tin tưởng những đạo lý và sự thật nói trong kinh này là người có trí huệ rộng lớn. Trong kinh này Bồ Tát đại biểu cho Thiền Tịnh bất nhị.

3. Di Lặc Bồ Tát: Họ của Bồ Tát là Di Lặc dịch là "Từ Thị". Tên của Bồ Tát là A Dật Đa, dịch là "Vô Năng Thắng". Họ và tên hợp lại có nghĩa là người có đại từ đại bi và không có ai thắng được. Sau 576 triệu năm nữa Bồ Tát sẽ thị hiện thành Phật ở thế giới Ta Bà. Bồ Tát là một thính chúng quan trọng trong kinh này, vì vậy sau này khi thành Phật, Bồ Tát cũng sẽ hoằng dương kinh này.

4. Hiền kiếp: Kiếp là đơn vị thời gian của Ấn độ hồi xưa, có đại trung và tiểu kiếp. Trong thế giới của chúng ta, thọ mạng dài nhất là 84000 tuổi. Sau mỗi 100 năm thì thọ mạng giảm 1 tuổi. Cứ thế giảm đến 10 tuổi. Sau đó mỗi 100 năm thì thọ mạng tăng 1 tuổi. Cứ thế tăng đến 84000 tuổi. Tiểu kiếp là thời gian từ 84000 tuổi giảm đến 10 tuổi và tăng lại đến 84000 tuổi. Một trung kiếp bằng 20 tiểu kiếp. Một đại kiếp bằng 4 trung kiếp. Kiếp ở trong kinh này là đại kiếp. Ở trong một hiền kiếp sẽ có 1000 vị Phật thị hiện ra đời. Trong quá khứ đã có 4 vị: Câu Lưu Tôn Phật, Câu Na Hàm Mâu Ni Phật, Ca Diếp Phật, và Thích Ca Mâu Ni Phật. Vị Phật kế tiếp là Di Lặc Phật. Những vị Bồ Tát tham gia trong buổi giảng kinh này là 995 vị tương lai sẽ thành Phật ở thế giới này. Vì sự kiện có đến 1000 vị Phật thị hiện ở trong 1 đại kiếp bởi vậy cho nên đại kiếp này được gọi là "hiền kiếp".

Phẩm Thứ 2: Đức Tuân Phổ Hiền

Giải

Phương pháp tu hành của những vị đại Bồ Tát này đều noi theo mười cương lĩnh tu hành của Phổ Hiền Bồ Tát (Thập Đại Nguyện Vương). Họ đều đi sâu vào một pháp môn và tu hành tinh tấn liên tục trong một thời gian dài. Tất cả đều có mục đích quy cứ về thế giới Cực Lạc.

Chú

1. Đức: hành vi đạo đức.

2. Tuân: y chiếu, tuân thủ, nương theo.

KINH

Hựu Hiền Hộ đẳng thập lục chánh sĩ (1), sở vị Thiện Tư Duy Bồ Tát (2), Huệ Biện Tài Bồ Tát (3), Quán Vô Trụ Bồ Tát (4), Thần Thông Hoa Bồ Tát (5), Quang Anh Bồ Tát (6), Bảo Tràng Bồ Tát (7), Trí Thượng Bồ Tát (8), Tịch Căn Bồ Tát (9), Tín Huệ Bồ Tát (10), Nguyện Huệ Bồ Tát (10), Hương Tượng Bồ Tát (10), Bảo Anh Bồ Tát (11), Trung Trụ Bồ Tát (12), Chế Hành Bồ Tát (13), Giải Thoát Bồ Tát (14), nhi vi thượng thủ (15).

Giải

Hiền Hộ Bồ Tát trong đoạn này là Bồ Tát cùng thời đại và thế giới với đức Phật Thích Ca. Còn 15 vị Bồ Tát còn lại là Bồ Tát từ tha phương thế giới đến thế giới này tham dự pháp hội. Theo ý nghĩa và tên của 14 vị Bồ Tát đầu tiên, chúng ta có thể nhận thấy sự thù thắng của kinh này. Tên vị Bồ Tát thứ 15 (Chế Hành Bồ Tát) dạy chúng ta phương pháp tu hành hạ thủ công phu (Trì Danh Niệm Phật). Vị sau cùng đại biểu cho quả báo của sự tu hành. 16 vị Bồ Tát này đều là Bồ Tát tại gia.

Chú

1. Hiền Hộ: có thể bảo vệ tư tưởng hành vi thuần thành của mình và cũng có thể hộ trì tư tưởng của người khác. Hiền Hộ Bồ Tát là đệ tử tại gia tu theo Tịnh Độ của đức Phật Thích Ca. Địa vị bằng với Phổ Hiền và Văn Thù Bồ Tát. 'Đẳng thập lục' là kể đến 15 vị Bồ Tát tại gia có đầy đủ học vấn, đạo đức, có tu, có chứng từ tha phương thế giới đến. 'Chánh Sĩ' là người có tri kiến giống với đức Phật, cũng còn gọi là đại sĩ, là biệt hiệu của Bồ Tát.

2. Thiện Tư Duy Bồ Tát: Tư tưởng và kiến giải của Bồ Tát này là thuần thiện. Hàm ý là người tu Tịnh Độ có tư tưởng và sự hiểu biết giống như và có sự tương ưng với đức Phật A Di Đà.

3. Huệ Biện Tài Bồ Tát: Bồ Tát có trí huệ và khẩu tài có thể đem lời dạy của pháp môn Tịnh Độ nói cho người khác tin

4. Quán Vô Trụ Bồ Tát: quan sát mọi sự việc ở thế gian này đều vô thường. Hàm ý ở đây là dạy cho người tu Tịnh Độ tâm phải không chấp trước và lưu luyến đối với mọi sự việc trên thế gian này. Như vậy niệm Phật mới có thể vãng sanh

5. Thần Thông Hoa Bồ Tát: đại biểu cho sự linh hoạt ứng dụng. Vị này có phương pháp và năng lực dạy học rất là hay. Vị này có thể giới thiệu phương pháp niệm Phật thành Phật cho mọi người và làm cho mọi người đều có thể nghe theo và thực hành theo.

6. Quang Anh Bồ Tát: đại biểu cho 'quang minh anh phát', có nghĩa là trí huệ phát huy. Hàm ý là nói kinh này có thể hiển bày trí huệ thâm sâu của chúng ta.

7. Bảo Tràng Bồ Tát: Tràng là một loại cờ. Hồi xưa khi đạo tràng có giảng kinh thì đem cờ (tràng) treo ở cột cờ ngoài sân chuà báo tin cho mọi người biết để lại nghe kinh. Tràng đại biểu cho Phật pháp. Bảo Tràng có nghĩa là tuyên dương Phật pháp thù thắng nhất. Hàm ý ở đây là nói lên pháp duyên của kinh này rất là thù thắng.

8. Trí Thượng Bồ Tát: trí huệ tối thượng. Hàm ý ở đây là tu học theo kinh này thì sẽ được trí huệ vô thượng.

9. Tịch Căn Bồ Tát: Tịch là tịch tịnh, căn là sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Sáu căn tịch tịnh là căn bản cho sự tu hành. Hàm ý ở đây là tu học theo kinh này thì sẽ được thân tâm thanh tịnh.

10. Tín Huệ Bồ Tát: đại biểu cho sự tin sâu vào kinh này. Nguyện Huệ Bồ Tát đại biểu cho phát nguyện cầu sanh cõi Tịnh Độ. Có thể tin sâu phát nguyện là người có trí huệ chân thực. Hương Tượng Bồ Tát là thí dụ cho công đức niệm Phật rất lớn có thể giúp chúng sanh ra khỏi tam giới. Ba vị Bồ Tát trên là đại biểu cho ba điều kiện quan trọng nhất để vãng sanh Cực Lạc: Tín Nguyện Hạnh.

11. Bảo Anh Bồ Tát: Bảo là bảo tàng của trí huệ, anh là tinh hoa. Bảo Anh đại biểu cho 48 nguyện của đức Phật A Di Đà. 48 đại nguyện là tinh hoa của tất cả diệu pháp, có thể làm cho phàm phu trong một đời vãng sanh lên ngôi bất thoái chuyển, chắc chắn sẽ thành Phật.

12. Trung Trụ Bồ Tát: Trung đạo an trụ. Để tâm an trú ở trong kinh này, ở trong danh hiệu Phật thì có thể đạt được nghĩa lý của "Trung đạo đệ nhất nghĩa".

13. Chế Hành Bồ Tát: Chế hành là khống chế tư tưởng và hành vi của chúng ta. Niệm Phật là chế hành. Hàm ý ở đây là trì giới niệm Phật.

14. Giải Thoát Bồ Tát: Giải trừ phiền não và thoát ly lục đạo và thập pháp giới. Hàm ý là tu theo phương pháp và lý luận trong kinh này có thể vãng sanh Tịnh Độ vĩnh viễn thoát ly vọng tưởng phân biệt chấp trước, đạt được an lạc tự tại.

15. Nhi vi thượng thủ: 16 vị Bồ Tát này đại biểu cho thượng thủ trong chúng của Bồ Tát tại gia.

KINH

Hoặc cộng tuân tu (1) Phổ Hiền đại sĩ chư đức (2), cụ túc vô lượng hạnh nguyện (3), an trú nhất thiết công đức pháp trung (4), du bộ (5) thập phương, hành quyền phương tiện (6), nhập Phật Pháp Tạng (7), cứu cánh bỉ ngạn (8).

Giải

Đại chúng trong hội đều noi gương và tu tập theo mười cương lĩnh (thập nguyện vương) của Phổ Hiền Bồ Tát và phát nguyện vãng sanh về thế giới Cực Lạc. Khi họ tu tập theo mười đại nguyện này thì tự nhiên cũng có đầy đủ vô lượng hạnh nguyện giống như Phổ Hiền Bồ Tát. Để tâm an trú ở trên câu niệm Phật A Di Đà và có thể thành tựu được tất cả sự cứu cánh viên mãn của quả vị Như Lai. Họ đều có thể thông đạt hiểu biết chân tướng của mọi sự việc trong nhân sanh vũ trụ và thành tựu quả vị của Phật.

Chú

1. Hoặc: hay là. Cộng: chung. Tuân: tuân theo. Tu: tu hành

2. Phổ Hiền đại sĩ chư đức: Đức của Phổ Hiền Bồ Tát vô lượng nói hoài không hết. Tóm lược lại quy nạp vào thập nguyện:

a. Lễ kính chư Phật

b. Xưng tán Như Lai

c. Quảng tu cúng dường

d. Sám hối nghiệp chướng

e. Tùy hỷ công đức

f. Thỉnh chuyển pháp luân

g. Thỉnh Phật trụ thế

h. Thường tùy Phật học

i. Hằng thuận chúng sanh

j. Phổ giai hồi hướng

3. Cụ túc vô lượng hạnh nguyện: Những vị Bồ Tát tham gia đại hội đều tu hành theo mười đại nguyện vương của Phổ Hiền Bồ Tát bởi vậy cũng có đầy đủ vô lượng hạnh nguyện giống như Phổ Hiền Bồ Tát vậy.

4. An trú nhất thiết công đức pháp trung: An trú ở trong công đức viên mãn của Bồ Tát sau khi tu hành thành Phật. Hàm ý là nếu để tâm an trú trong câu niệm Phật là an trú ở trong công đức viên mãn.

5. Du bộ: du hí thần thông

6. Hành quyền phương tiện: Rất khéo dạy bảo. Tùy trình độ của chúng sanh mà dùng phương pháp thích hợp để giáo hóa. Đây là chỉ cho thần thông du hí, du hành tự tại cảm hóa cứu độ tất cả chúng sanh trong mười phương thế giới của hàng Bồ Tát. Họ tùy thuận nhu cầu mà lại giúp đỡ và giáo hóa chúng sanh.

7. Nhập Phật Pháp Tạng: Hoàn toàn hiểu biết và thông suốt Phật pháp hàm chứa trong chân tâm tự tánh của tất cả chúng sanh. Phật là giác ngộ. Pháp là tất cả mọi sự việc trong thế gian và xuất thế gian. Tạng là kho chứa.

8. Cứu cánh bỉ ngạn: đạt đến cứu cánh viên mãn thành Phật.

KINH

Nguyện (1) ư vô lượng thế giới thành Đẳng Chánh Giác (2)

Giải

Họ có đầy đủ trí huệ và năng lực nói ở trên cho nên phát nguyện đi đến mười phương vô biên thế gìới, thị hiện thành Phật phổ độ tất cả chúng sanh. Phần dưới đây là tình huống của hàng Bồ Tát thị hiện độ chúng sanh. Bồ Tát có thể tùy thuận nguyện vọng của chúng sanh cần hiện thân gì để độ thì họ sẽ hiện ra thân đó để thuyết pháp. Ở đây chỉ lấy thân thù thắng nhất của Phật làm thí dụ, tại vì nếu có thể hiện thân Phật thì những thứ khác đều có thể hiện được.

Chú

1. Nguyện: thệ nguyện, lời thề.

2. Thành Đẳng Chánh Giác: là thị hiện thành Phật.

KINH

Xả Đâu xuất (1), giáng vương cung (2), khí vị xuất gia, khổ hạnh học đạo, tác tư thị hiện, thuận thế gian cố (3). Dĩ định huệ lực (4) hàng phục ma oán (5), đắc vi diệu pháp (6), thành tối Chánh Giác (7).

Giải

Những Bồ Tát này thị hiện thành Phật trước tiên phải từ Nội viện ở cung trời Đâu xuất giáng sanh xuống nhân gian. Họ đều chọn giáng sanh tại vương cung làm thái tử. Như vậy những sự phú quý mà người khác thường ưa thích, họ đều có đầy đủ. Sự giàu sang phú quý không thể giải quyết vấn đề sanh tử, vì thế phải hiện tướng xuất gia đi tu tập khổ hạnh tìm cầu phương pháp giải thoát sanh tử. Những sự thị hiện này đều vì muốn cứu độ chúng sanh ở trong thế giới này mà thực hiện. Bồ Tát dùng sức định và huệ hàng phục tất cả ma chướng. Sau cùng mới biết là chỉ có nhất tâm niệm Phật vãng sanh Tịnh Độ thân cận A Di Đà Phật thì mới có thể thành tựu viên mãn Phật quả vô thượng. Đoạn này muốn nói với chúng ta sự vinh hoa phú quý ở thế gian không phải là chuyện tốt nhất; thành Phật mới là chuyện tốt nhất. Và cũng nói lên một điều là tôi (chỉ đức Phật) có thể thành Phật, thì tất cả chúng sanh đều có thể thành Phật.

Chú

1. Đâu Xuất: dịch là Tri túc. Tri túc là không tranh với người không cầu với thế gian. Không tranh không cầu thì mới vui vẻ. Bồ Tát tu hành phải biết tri túc thì mới viên mãn. Đâu Xuất là tầng trời thứ tư ở Dục giới. Trong đó có phân ra Nội viện và Ngoại viện. Nội viện là nơi Bồ Tát Di Lặc thuyết pháp. Ngoại viện là chỗ ở của chư thiên hưởng thọ sự lạc thú. Xả Đâu Xuất là tướng Bồ Tát thị hiện thành Phật. Hạ sanh tướng là bổ xứ Bồ Tát từ cung trời Đâu Xuất hạ sanh xuống nhân gian. Đây là phương thức chư Phật thị hiện thành Phật.

2. Giáng Vương Cung: Đây là tướng thứ nhì, đầu thai vào nhà dòng dõi đế vương. Tướng thứ ba là xuất sanh làm thái tử. Những sự phú quý mà người khác thường ưa thích và theo đuổi, Bồ Tát thị hiện đều có đầy đủ.

3. Khí vị xuất gia, khổ hạnh học đạo, tác tư thị hiện, thuận thế gian cố: Bốn câu này là tướng xuất gia thứ tư. Ở đây nói lên sự phú quý tới cực điểm ở thế gian cũng không giải quyết được vấn đề sanh tử cho nên mới bỏ ngai vàng xuất gia tìm đạo. Khổ hạnh là tu hành gian khổ tìm đạo giải thoát, tìm sự hiểu biết chân tướng của vũ trụ nhân sanh. Những sự thị hiện trên đây đều là tùy thuận vào căn tánh của chúng sanh ở thế giới này mà làm ra.

4. Dĩ định huệ lực: Định lực là có thể không bị mê hoặc bởi những ma chướng. Huệ lực là thấy rõ và hiểu rõ chân tướng nhân quả của mọi sự vật.

5. Hàng phục ma oán: Có định và huệ thì mới chiến thắng được ma chướng. Trong tâm có tham sân si phiền não, hoàn cảnh bên ngoài có nhiều thứ ác duyên mê hoặc. Những thứ làm chướng ngại chúng ta học hỏi Phật pháp đều là ma chướng. Oán là oan gia đối đầu.

6. Đắc vi diệu pháp: Thâm nhập vô một pháp môn tu tập lâu dài, niệm Phật vãng sanh là phương pháp vi diệu một đời thành Phật.

7. Thành tối Chánh Giác: là Vô thượng Chánh đẳng Chánh Giác, hiểu rõ triệt để chân tướng của nhân sanh vũ trụ, thành tựu viên mãn quả vị Phật.

KINH

Thiên nhân (1) quy ngưỡng (2) thỉnh chuyển pháp luân (3) thường dĩ pháp âm (4) giác chư thế gian (5).

Giải

Thiên nhân biết Bồ Tát thị hiện thành Phật thì rất là ngưỡng mộ vui vẻ cung kính thỉnh đức Phật diễn nói chánh pháp. Đức Phật tiếp nhận lời thỉnh cầu và cũng giống như đức Phật Thích Ca thị hiện trong thế giới Ta bà của chúng ta đã thuyết pháp trong 49 năm để giúp cho tất cả chúng sanh giác ngộ. Bốn câu kệ trên đây là tóm tắt tướng chuyển pháp luân. Sau đây là giải thích chi tiết của sự chuyển pháp luân.

Chú

1. Thiên nhân: người ở trên trời

2. Ngưỡng: ngưỡng mộ.

3. Chuyển pháp luân: Luân là võ khí của Chuyển Luân Vương. Ở đây là ví dụ cho oai đức của Phật pháp có thể hàng phục ngoại đạo, phá trừ mọi phiền não của chúng sanh. Bởi vậy diễn thuyết Phật pháp được gọi là chuyển pháp luân.

4. Thường: không gián đoạn. Pháp âm: giáo pháp của đức Phật.

5. Chư thế gian: mọi loài chúng sanh bao gồm phàm, thánh, thực vật, khoáng vật, và tất cả hiện tượng trong thiên nhiên.

KINH

Phá phiền não thành (1), hoại chư dục tiệm (2), tẩy trạc cấu ô (3), hiển minh thanh bạch (4).

Giải

Đạo lý và những lời dạy của đức Phật có thể giúp chúng sanh phá trừ tham sân si phiền não sâu dày, tiêu trừ mọi thứ dục vọng, tâm lý, tư tưởng, kiến thức sai lầm, khai mở tự tánh thanh tịnh vốn có của mỗi người. Đây là mục đích của sự giảng kinh thuyết pháp giáo hóa chúng sanh của đức Phật.

Chú

1. Phiền não: chỉ tham sân si tam độc. Thành ví dụ phiền não kiên cố cứng rắn như thành lũy.

2. Chư đức: chỉ mọi thứ dục vọng. Tiệm: hào rãnh; ví dụ cho ái dục tình thâm.

3. Tẩy trạc: phá trừ. Cấu ô: tâm lý nhiễm ô.

4. Hiển minh: hiển chánh trừ tà. Thanh bạch: tự tánh thanh tịnh không có ô nhiễm.

KINH

Điều (1) chúng sanh, tuyên diệu lý (2), trữ công đức (3), thị phước điền (4) dĩ chư pháp dược (5) cứu liệu tam khổ (6)

Giải

Nói rõ chân tướng của nhân sanh vũ trụ để giáo hóa chúng sanh. Đức Phật dạy chúng ta đạo lý và phương pháp đoạn trừ tham sân si, tu giới định huệ, tiêu trừ vọng tưởng phân biệt chấp trước, chuyên cần nỗ lực vun bồi công đức. Mọi phương pháp mà đức Phật dạy cho chúng sanh cũng như toa thuốc tốt có thể chữa trị cho mọi sự khổ đau của chúng sanh.

Chú

1. Điều: điều phục, dạy dỗ.

2. Tuyên: diễn nói. Diệu lý: chân lý của nhân sanh vũ trụ.

3. Trữ: tích trữ. Công đức: tu giới định huệ đạt được tâm thanh tịnh

4. Thị: chỉ thị. Phước điền: nghĩa là có thể sanh ra phước đức.

5. Chư pháp: lời dạy của Phật được tỷ dụ như thuốc có thể trị bịnh, cứu khổ.

6. Tam khổ

a. Khổ khổ: Sự việc khó khăn sanh ra những sự khổ não.

b. Hoại khổ: Do mất mát hư hại mà sanh ra những sự khổ não.

c. Hành khổ: Do sự biến hóa vô thường mà sanh ra những sự khổ não.

KINH

Thăng quán đảnh giai (1), thọ Bồ đề ký, vị giáo (2) Bồ Tát, tác A xà lê (3), thường tập tương ưng (4), vô biên chư hạnh, thành thục (5) Bồ Tát vô biên thiện căn (6). Vô lượng chư Phật hàm cộng hộ niệm (8)

Giải

Những đạo lý và phương pháp tu học dạy trong kinh này trợ giúp phàm phu chúng ta ở trong một đời này có thể tu thành Phật. Lấy những sự khổ não hiện thời biến thành sự thanh tịnh tự tại trong đời sống hàng ngày. Và có thể dự báo cho chúng ta khi nào thành Phật. Vì muốn dạy Bồ Tát nên mới biểu hiện làm thiện pháp A xà lê, thường học tập không gián đoạn, tỉnh giác mà không mê, chánh mà không tà, tịnh mà không nhiễm; và có thể vận dụng và thực hiện những đức tính này trong đời sống hàng ngày. Ở đây ca ngợi những đại Bồ Tát giúp đỡ cho người mới phát tâm Bồ Tát để phát triển vun bồi và thành tựu thiện căn, cho nên được mười phương chư Phật hộ niệm.

Chú

1. Thăng quán đảnh giai: dùng tâm đại bi đem phương pháp tu học cao nhất truyền cho chúng ta. Thăng là đề cao. Quán chỉ cho sự hộ niệm của tâm đại bi. Đảnh giai chỉ cho phương pháp tu học cao nhất.

2. Giáo: dạy.

3. A xà lê: dịch là Quỹ Phạm sư nghĩa là ông thầy dạy thiện pháp.

4. Thường tập tương ưng: thường tập nghĩa là học tập không gián đoạn. Tương ưng: lý luận và thực tiễn liên đới lẫn nhau.

5. Thành thục: thành tựu.

6. Thiện căn: Thiện là thân khẩu ý không có sai quấy. Căn là tỷ dụ nghĩa là có thể phát triển thiện pháp.

7. Vô lượng: không thể hạn lượng.

8. Hộ: bảo hộ. Niệm: Ý niệm

KINH

Chư Phật sát (1) trung, giai năng thị hiện (2) thí thiện huyễn sư (3) hiện chúng dị tướng (4). Ư bỉ tướng (5) trung, thật vô khả đắc (6). Thử chư Bồ Tát diệc phục như thị. (7)

Giải

Đoạn kinh này nói lên năng lực của chư Phật và Bồ Tát rất lớn, ở trong vô lượng vô biên thế giới của chư Phật đều có thể tùy loài hiện ra vô lượng vô biên thân tướng. Cũng như những người giỏi làm ảo thuật có thể biến hóa ra rất nhiều hình tướng. Những thứ hình tướng này tuy là rất giống thật nhưng mà thật không có được. Những Bồ Tát này cũng như vậy.

Chú

1. Phật sát: Cõi nước của chư Phật trong mười phương.

2. Thị hiện: Tùy loài mà hiện ra.

3. Thiện huyễn sư: những nhà ảo thuật giỏi.

4. Hiện chúng dị tướng: có thể biến hóa ra nhiều hình tướng khác nhau.

5. Bỉ tướng: chỉ cho hiện chúng dị tướng nói ở trên.

6. Thật vô khả đắc: Phàm những gì có hình tướng đều là hư vọng, như bọt trong mộng, đều không thể lấy và có được, bởi vậy cho nên đừng có chấp trước.

7. Diệc phục như thị: Cái nhìn của Bồ Tát đối với tất cả sự việc đều giống như cái nhìn của nhà ảo thuật.

KINH

Thông chư pháp tánh (1), đạt chúng sanh tướng (2), cúng dường chư Phật, khai đạo quần sanh (4), hóa hiện kỳ thân (5) do như điện quang (6) liệt ma kiến võng (7) giải chư triền phược (8) viễn siêu Thanh Văn Bích Chi Phật (9) địa nhập không vô tướng vô nguyện (10) pháp môn. Thiện lập phương tiện (11) hiển thị tam thừa (12).

Giải

Những Bồ Tát trong đại hội giảng kinh này đều hiểu rõ thấu suốt bản thể hiện tượng tác dụng của vạn sự vạn vật. Lại dùng tâm đại bi vì chúng sanh làm mô phạm, hiếu kính cúng dường thầy của mình, dẫn dắt chúng sanh ngộ nhập cảnh giới trí huệ và giác ngộ. Họ tùy thuận tâm ý của chúng sanh biến ra nhiều vai trò khác nhau nhanh như điện chớp, lại không có chấp trước, nên có thể phá tà kiến, giải thoát những sự ràng buộc của phiền não. Sự thành tựu của họ vượt lên trên A La Hán và Bích Chi Phật. Họ đều chứng vào ba pháp môn giải thoát "Không, Vô tướng, Vô nguyện" và thiết lập phương pháp dạy học tùy theo trình độ của chúng sanh. Lập ra ba phương pháp riêng cho Bồ Tát, Thanh Văn, và Duyên Giác.

Chú

1. Chư pháp tánh: bản thể của mọi sự việc.

2. Chúng sanh tướng: hiện tượng của mọi sự việc.

3. Cúng dường:

a. Tài cúng dường: dùng tài vật trang nghiêm đạo tràng, lưu thông Phật pháp, cung cấp vật dụng cần thiết cho người tu đạo.

b. Pháp cúng dường: Y theo lời dạy mà thực hành làm gương cho chúng sanh noi theo.

4. Khai đạo: giảng dạy. Quần sanh: tất cả chúng sanh.

5. Hóa hiện kỳ thân: hóa hiện nhiều thân hình. Một người đóng nhiều vai trò trong xã hội. Cũng như người xưa nói về ngũ luân thập nghĩa.

6. Do như điện quang: thí dụ cho Bồ Tát hóa thân nhanh như điện chớp, hình tướng trang nghiêm, thể tánh không tịch.

7. Ma kiến: tà tri tà kiến. Sự hiểu biết không đúng. Võng: nhiều, tạp.

8. Triền phược: dùng dây trói buộc lại, ví cho phiền não.

9. Viễn siêu: nhiều hơn rất nhiều. Thanh Văn: những người nghe lời dạy của Phật mà giác ngộ. Bích Chi Phật nghĩa là Duyên Giác, người nghe Phật nói Thập nhị nhân duyên mà giác ngộ.

10. Không, Vô tướng, Vô nguyện: ba pháp môn giải thoát. Khi tu hành y theo bất kỳ một pháp môn nào cũng có thể thoát ly sanh tử, cứu cánh thành Phật. Không: theo lý thể mà nói tất cả các pháp đều do nhiều điều kiện hợp lại mà thành, vốn không có tự thể. Đương thể tức không bởi vậy nói là thể không (tự tánh không). Vô tướng là từ sự tướng mà nói, tất cả các sự tướng đều do nhiều điều kiện hợp lại mà thành và còn biến hóa không ngừng, hư vọng không thực bởi vậy kêu là vô tướng (không có hiện tượng nhất định mà không biến đổi). Vô nguyện: còn gọi là vô tác, là từ trên phần tác dụng mà nói. Quan sát khi sự tướng làm ra tác dụng, tương ưng với không tánh, không có phân biệt, chấp trước thì gọi là vô nguyện.

11. Thiện lập: thiện xảo kiến lập. Phương tiện: phương pháp để dùng

12. Tam thừa: ba loại học trò của Phật: Bồ Tát, Thanh Văn, và Duyên Giác.

KINH

Ư thử trung hạ (1) nhi hiện diệt độ (2)

Giải

Hai câu trên là Bồ Tát thị hiện tướng thứ tám: tướng thành Phật, tướng nhập niết bàn. Đây là vì làm lợi ích cho chúng sanh căn tánh trung hạ nên thị hiện diệt độ, lấy đó nâng cao tinh thần tu học của họ.

Chú

1. Trung hạ: chỉ cho chúng sanh căn tánh trung hạ.

2. Diệt độ: nghĩa của chữ "niết bàn". Diệt độ nghĩa là diệt trừ phiền não độ thoát sanh tử. Viên tịch là công đức viên mãn thanh tịnh tịch diệt.

KINH

Đắc vô sanh vô diệt chư tam ma địa (1), cập đắc nhất thiết Đà ra ni môn (2). Tùy thời ngộ nhập Hoa nghiêm tam muội (3), cụ túc tổng trì bách thiên tam muội (4) trụ thâm thiền định (5) tất đổ (6) vô lượng chư Phật ư nhất niệm khoảnh (7) biến du (8) nhất thiết Phật độ.

Giải

Những vị Bồ Tát này tuy là thị hiện diệt độ, trên thực tế họ đã chứng được cảnh giới bất sanh bất diệt, đồng thời cũng hiểu rõ đạo lý và bản chất của sự vật, thông đạt được bản tâm và có đầy đủ vô lượng tam muội. Họ an trú trong thiền định và cũng là niệm Phật tam muội, có thể thấy được vô lượng vô biên chư Phật. Họ có thể trong một khoảng thời gian rất ngắn, đi du ngoạn lễ bái cúng dường chư Phật trong mười phương Phật độ.

Chú

1. Vô sanh vô diệt: không sanh không diệt. Tam ma địa: hồi xưa cũng xưng là tam muội, nghĩa là chánh định, chánh thọ, không có phân biệt chấp trước âu lo phiền não.

2. Đà ra ni: dịch là tổng trì; tổng là bao gồm hết tất cả các pháp; trì là cầm giữ vô lượng nghĩa, hiểu biết rõ cương lĩnh của tất cả các pháp. Môn là ví cho con đường phải đi qua trong quá trình tu học Phật pháp.

3. Hoa nghiêm tam muội: hoa ví cho sự tu học tốt đẹp của hàng Bồ Tát. Nghiêm là trang nghiêm, tu hành chứng quả, công đức viên mãn. Dùng sự tu hành công đức viên mãn để làm đẹp hoàn cảnh sinh hoạt và đạt được quả vị Phật tối thượng, có thể hiểu rõ tường tận thể tướng và tác dụng của tâm tánh; đó là hoa nghiêm tam muội.

4. Tổng trì: như chữ đà ra ni ở trên. Bách thiên nghĩa ở đây ví cho số nhiều. Bách thiên tam muội nghĩa là vô lượng vô biên chánh định. Nghĩa là hưởng thọ sự an lạc tự tại thanh tịnh bình đẳng trong đời sống hàng ngày.

5. Thiền định: thiền là bên ngoài không chấp tướng; định là bên trong tâm không động.

6. Tất đổ: thấy rõ hoàn toàn.

7. Nhất niệm khoảnh: ví cho một thời gian rất ngắn.

8. Biến du: châu du khắp nơi.

KINH

Đắc Phật biện tài (1), trụ Phổ hiền hạnh. Thiện năng phân biệt chúng sanh ngữ ngôn, khai hóa hiển thị chân thật chi tế (2), siêu quá thế gian chư sở hữu pháp.

Giải

Những vị đại Bồ Tát chứng được vô thượng trí huệ và vô ngại biện tài giống như Phật an trú ở trong đại hạnh của Phổ Hiền Bồ Tát và dùng mười nguyện vương quy hướng về Cực Lạc. Họ có thể hiểu và nói được tất cả ngôn ngữ văn tự của chúng sanh, cho nên các vị ấy tùy cơ thuyết pháp, khai thị sự, lý, chân tướng sự thật của tất cả các pháp và giáo hóa tất cả chúng sanh làm cho chúng sanh đều thông đạt hiểu rõ. Bởi vậy tán thán họ vượt hơn tất cả thế gian pháp.

Chú

1. Biện tài: Khả năng thuyết pháp tùy thời cơ một cách linh hoạt.

2. Khai hóa: giảng dạy. Hiển thị: minh hiển chỉ rõ ra. Chân thực chi tế: chân tướng của các pháp (lý, thể, hiện tượng, tác dụng của các pháp)

KINH

Tâm thường đế trụ độ thế chi đạo (1) Ư nhất thiết vạn vật (2) tùy ý tự tại (3). Vị chư thứ loại (4) tác bất thỉnh chi hữu. Thọ trì Như Lai thậm thâm pháp tạng (5) hộ Phật chủng tánh (6) thường sử bất tuyệt.

Giải

Tâm của những Bồ Tát này thường giúp đỡ chúng sanh thoát ly sanh tử, ra khỏi tam giới, vãng sanh thành Phật. Họ không chấp trước, hiểu thấu mọi sự việc, tùy duyên giáo hóa chúng sanh mà không đợi chúng sanh thỉnh cầu. Họ chủ động khuyên chúng sanh phát Bồ đề tâm, tu hạnh nguyện của ngài Phổ Hiền và chấp trì danh hiệu. Không những chuyên tu một mình mà còn đem phương pháp tu học trong bộ kinh này giới thiệu cho mọi người.

Chú

1. Đế trụ: chân thật an trú. Độ thế chi đạo: luân lý và phương pháp giáo hóa chúng sanh.

2. Vạn vật: chỉ tất cả các pháp

3. Tự tại: Thông đạt vô ngại.

4. Thứ loại: chỉ tất cả chúng hữu tình.

5. Thọ trì: tiếp thọ và bảo trì không đánh mất. Như Lai thậm thâm pháp tạng: chỉ tất cả kinh điển mà Phật nói ra. Trong Tịnh Độ tông câu này chỉ kinh Vô Lượng Thọ và câu Nam mô A Di Đà Phật.

6. Hộ: bảo hộ. Hộ trì Phật chủng tánh: Bồ đề tâm và xưng danh hiệu Phật.

KINH

Hưng đại bi, mẫn hữu tình (1). Diễn từ biện, thọ pháp nhãn (2). Đỗ ác thú, khai thiện môn (3). Ư chư chúng sanh, thị nhược tự kỷ, chửng tế phụ hà (4) giai độ bỉ ngạn.

Giải

Chư Bồ Tát phát đại từ đại bi thương xót chúng sanh, làm gương tốt cho chúng sanh noi theo, không những giảng kinh thuyết pháp mà còn đem những sự hiểu biết và trí tuệ của mình truyền thọ cho chúng sanh, khuyên chúng sanh niệm Phật. Bởi vậy ngăn chận con đường rơi vào ác đạo và khai mở con đường vãng sanh về cõi Cực Lạc. Cũng vì Bồ Tát coi chúng sanh thọ khổ cũng như chính mình thọ khổ cho nên sanh đồng thể đại bi, phát đại nguyện gánh vác trách nhiệm cứu độ mọi loài chúng sanh, giúp họ phá mê khai ngộ; từ bên bờ sanh tử đi đến cứu cánh an lạc. Y chiếu vào kinh này là dạy chúng sanh niệm Phật cầu vãng sanh Tây Phương Cực Lạc thế giới.

Chú

1. Hưng đại bi, mẫn hữu tình: Bồ Tát thường phát tâm thương xót chúng sanh, đem pháp môn niệm Phật giới thiệu cho chúng sanh giúp họ thoát vòng sanh tử. Đây là sự biểu hiện cụ thể của hai câu này.

2. Diễn từ biện, thọ pháp nhãn: diễn thuyết biện tài vô ngại. Bồ Tát không những thuyết pháp mà còn đích thân làm gương tốt cho chúng sanh noi theo. Thọ pháp nhãn là truyền thọ năng lực và trí tuệ có thể nhận thức ra chân tướng của các pháp.

3. Đỗ ác thú: đỗ là ngăn chận; ác thú là địa ngục, ngạ qủy, và súc sanh. Đỗ ác thú là ngăn chận con đường đọa vào tam ác đạo. Khai thiện môn: giải thích con đường vãng sanh Cực Lạc có thể giúp cho chúng sanh khai mở trí huệ đức năng giống như của đức Phật.

4. Chửng tế phụ hà: Bồ Tát cứu giúp chúng sanh phá mê khai ngộ, thoát khổ được vui.

KINH

Tất hoạch (1) chư Phật vô lượng công đức, trí huệ thánh minh (2), bất khả tư nghì (3). Như thị đẳng chư đại Bồ Tát, vô lượng vô biên, nhất thời lai tập.

Giải

Phàm là những Bồ Tát nào hướng về Tây phương Cực Lạc thế giới đều được vô lượng công đức và trí huệ không thể nghĩ bàn được. Ở đó có thể thấy vô lượng vô biên những Bồ Tát đồng ngôi vị với những Bồ Tát Phổ Hiền, Văn Thù, và Di Lặc. Những Bồ Tát này đều lại tham dự pháp hội của kinh này.

Chú

1. Tất hoạch: tất cả đều được.

2. Thánh minh: hiểu biết sự việc một cách chính xác.

3. Bất khả tư nghì: có hai nghĩa:

a. Trí khôn của phàm phu chúng sanh không thể hiểu được.

b. Ngôn ngữ văn tự của thế gian không thể diễn đạt được

KINH

Hựu hữu tỳ kheo ni (1) ngũ bách nhân, thanh tín sĩ (2) thất thiên nhân, thanh tín nữ (3) ngũ bách nhân. Dục giới thiên, Sắc giới thiên, chư thiên (4) Phạm chúng tất cộng đại hội.

Giải

Lại có năm trăm vị tỳ kheo ni, bảy ngàn vị nam cư sĩ, năm trăm vị nữ cư sĩ. Còn chư thiên nhơn ở trời Dục giới và Sắc giới lại tham gia đại hội giảng kinh Vô Lượng Thọ này.

Chú

1. Tỳ kheo ni: người nữ xuất gia thọ đại giới.

2. Thanh tín sĩ: nam cư sĩ tại gia học Phật.

3. Thanh tín nữ: nữ cư sĩ tại gia học Phật.

4. Chư thiên: chỉ người ở trời Dục giới, Sắc giới, và Vô Sắc giới

Phẩm Thứ 3: Đại Giáo Duyên Khởi

Phẩm thứ 3: Đại Giáo Duyên Khởi (1)

(Nhân duyên phát khởi của kinh này)

Giải

Phẩm này nói những sự hiếm có khi đức Thế Tôn phóng quang và Tôn giả A Nan vì tất cả chúng sanh thỉnh Phật tuyên nói về nhân duyên của kinh này.

Chú

1. Đại giáo duyên khởi: đại giáo chỉ cho bộ kinh (pháp bảo) rộng lớn, viên mãn, nhanh chóng, phương tiện, cứu cánh, hiếm có này. Duyên khởi: nhân duyên phát khởi.

KINH

Nhĩ thời Thế tôn (1) oai quang hách dịch (2) như dung kim tụ (3) hựu như minh kính (4) ảnh sướng biểu lý (5) hiện đại quang minh sổ thiên bách biến.

Giải

Lúc đại chúng tựu hội ở Linh Thứu sơn thân tướng của đức Phật Thích Ca rất oai nghiêm, toàn thân phóng ra hào quang sáng chói như vàng tan thành nước. Ở đây ví cho thân tâm của đức Phật trong sáng như tấm kiếng, phóng ra ánh sáng hàng trăm ngàn lần, màu sắc biến hóa rực rỡ vô cùng xinh đẹp.

Chú

1. Nhĩ thời: Thời gian lúc đại chúng tựu hội ở Linh Thứu sơn. Thế tôn: tôn xưng đức Phật Thích Ca.

2. Oai quang: ví cho trí tuệ quang minh của đức Phật có thể phá tan những phiền não hắc ám. Hách dịch: hách là minh diệu sáng chói; dịch là cường thạnh. Hào quang của đức Phật có sức mạnh vô cùng kỳ diệu.

3. Như dung kim tụ: sáng như vàng ở thể lỏng

4. Minh kính: tấm kiếng sáng chói

5. Ảnh sướng: ánh sáng chói loà; biểu lý: ở ngoài và ở trong. Ở đây dùng tấm kiếng sáng rỡ ví cho thân tâm của đức Phật ở trong ở ngoài đều quang minh sáng ngời.

KINH

Tôn giả A Nan tức tự tư duy, kim nhật Thế tôn sắc thân chư căn (1), duyệt dự thanh tịnh (2) quang nhan nguy nguy (3) bảo sát trang nghiêm (4) tùng tích (5) dĩ lai sở vị tằng kiến. Hỷ đắc chiêm ngưỡng (6) sanh hy hữu tâm (7), tức tùng tọa khởi thiên đản hữu kiên (8) trường quỳ hiệp chưởng (9)

Giải

Tôn giả A Nan nghĩ đến thần sắc của đức Thế tôn hôm nay hiện ra rất vui vẻ an lạc thanh tịnh trang nghiêm và phát ra hào quang sáng ngời. Ở trong hào quang lại hiện ra những cõi Phật vô cùng trang nghiêm chưa từng thấy qua. Trong tâm của tôn giả A Nan vô cùng vui mừng nghĩ tới những sự chưa từng có và rất khó gặp này. Tôn giả A Nan thấy tướng hảo thù thắng của đức Phật như vậy rồi đứng dậy vén vai áo bên phải quỳ xuống chắp tay đảnh lễ đức Phật.

Chú

1. Sắc thân: chỉ thân thể; chư căn: lục căn: nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý).

2. Duyệt dự thanh tịnh: Hỷ duyệt, vui vẻ mà không có phân biệt chấp trước

3. Quang nhan: dung nhan của đức Phật có hào quang; nguy nguy: cao lớn vĩ đại.

4. Bảo sát trang nghiêm: Trong hào quang của đức Phật hiện ra những cõi Phật vô cùng trang nghiêm.

5. Tùng tích: từ lúc trước.

6. Chiêm ngưỡng: ngắm nhìn

7. Sanh hy hữu tâm: sanh ý tưởng hiếm có chưa từng có qua.

8. Thiên đản hữu kiên: Vén aó để lộ vai bên phải. Đây là nghi lễ biểu lộ sự kính trọng của người Ấn độ hồi xưa.

9. Trường quỳ: quỳ dưới đất biểu lộ sự cung kính; hiệp chưởng: chắp tay biểu lộ nhất tâm.

KINH

Nhi bạch (1) Phật ngôn, Thế tôn kim nhật nhập đại tịch định (2), trụ kỳ đặc pháp (3) trụ chư Phật sở trụ đạo sư chi hạnh (4) tối thắng chi đạo (5) khứ lai hiện tại Phật Phật tương niệm (6), vi niệm quá khứ vị lai chư Phật da? vi niệm hiện tại tha phương chư Phật da?. Hà cố oai thần hiển diệu (7) quang thoại thù diệu nãi nhĩ (8), nguyện vi tuyên thuyết.

Giải

Tôn giả A Nan hỏi đức Phật: Thế tôn hôm nay nhập niệm Phật tam muội đại tịch định, trụ ở trong pháp niệm Phật một đời thành Phật. Chư Phật đều ở trong niệm Phật tam muội này. Đây là con đường thù thắng vi diệu mà đức Phật A Di Đà dạy cho chúng sanh bình đẳng tu tập thành Phật. Tôn giả nghĩ là quá khứ vị lai và hiện tại đức Phật và chư Phật đều có niệm nhưng không biết hôm nay Thế tôn niệm chư Phật quá khứ hay là chư Phật tương lai? Hoặc là Thế tôn đang niệm chư Phật hiện tại ở mười phương thế giới? Tại sao Thế tôn oai thần hiển diệu, hào quang thù thắng vi diệu? Xin đức Phật nói ra cho con và đại chúng được biết.

Chú

1. Bạch: biểu bạch. Người nhỏ tuổi nói chuyện với người lớn tuổi gọi là bạch.

2. Đại tịch định: thiền định của Phật. Ở đây chỉ cho niệm Phật tam muội.

3. Kỳ đặc pháp: Kỳ diệu đặc biệt phương pháp. Ở đây chỉ cho pháp môn niệm Phật đặc biệt ở chỗ không cần cắt dứt phiền não chỉ cần phục trụ (đè thấp xuống) phiền não, đới nghiệp vãng sanh thì có thể thành Phật trong một đời này.

4. Chư Phật sở trụ: chỉ niệm Phật tam muội là mười phương chư Phật đều ở trong cảnh giới thiền định này. Đạo sư chi hành: đạo sư chỉ cho chúng sanh con đường thoát ly sanh tử, dẫn dắt chúng sanh ra khỏi lục đạo luân hồi nhập Phật đạo. A Di Đà Phật là vị đại đạo sư có thể dẫn dắt chúng sanh bình đẳng thành Phật.

5. Tối thắng chi đạo: là con đường niệm Phật vãng sanh thành Phật.

6. Khứ lai hiện tại: Quá khứ vị lai hiện tại ba đời. Phật Phật tưởng niệm: Phật và chư Phật hỗ tương ức niệm, tưởng niệm lẫn nhau.

7. Oai thần: oai đức thần thông; hiển diệu: minh hiển quang diệu.

8. Quang thoại thù diệu nãi nhĩ: quang thụy là tướng lành của Phật phóng hào quang; thù diệu là thù thắng vi diệu; nãi nhĩ là hoàn thành tới mức tốt đẹp mỹ mãn như vậy.

KINH

Ư thị Thế tôn cáo A Nan ngôn: ‘Thiện tai thiện tai! Nhữ vị ai mẫn lợi lạc (1) chư chúng sanh cố, năng vấn thị vi diệu chi nghĩa (2) Nhữ kim tư vấn, thắng dữ cúng dường nhất thiên hạ (3) A La Hán, Bích Chi Phật, bố thí lũy kiếp (4) chư thiên nhân dân, quyên phi nhụ động (5) chi loại, công đức bách thiên vạn bội. Hà dĩ cố? Đương lai chư thiên nhân dân nhất thiết hàm linh (6) giai nhân nhữ vấn nhi đắc độ thoát (7) cố.

Giải

Đức Phật tán thán khen ngợi tôn giả A Nan và nói: câu hỏi của ông rất tốt! Ông vì thương xót tất cả chúng sanh mà hỏi pháp môn vi diệu bình đẳng thành Phật trong một đời này. Công đức của câu hỏi của ông hôm nay vượt hơn công đức cúng dường tất cả A La Hán và Bích Chi Phật trong thiên hạ và cũng lớn hơn công đức tích lũy lâu dài khi bố thí cho tất cả chúng sanh trong lục đạo gấp ngàn vạn lần. Tại sao thế? Trong tương lai tất cả chúng sanh trong mười phương thế giới cũng nhờ câu hỏi của ông mà có thể đạt được cứu cánh viên mãn giải thoát.

Chú

1. Ai mẫn: từ bi thương xót. Lợi lạc: đem lại sự vui vẻ lợi ích cho chúng sanh.

2. Vi diệu chi nghĩa: chỉ pháp môn niệm Phật vãng sanh bất thoái bình đẳng, thành Phật và cũng là chỉ cho bộ kinh này.

3. Nhất thiên hạ: một trong bốn thiên hạ. Trong kinh thường nói chung quanh núi Tu di có bốn đại châu cùng nhận ánh sáng từ một mặt trời và một mặt trăng. Một thiên hạ là chỉ cho một châu trong bốn châu này.

4. Lũy kiếp: tích lũy trong một thời gian rất dài.

5. Quyên phi nhụ động: quyên là những côn trùng nhỏ biết bay; nhụ là những côn trùng nhỏ biết bò.

6. Hàm linh: những chúng sanh có linh tính.

7. Độ thoát: cưú cánh viên mãn giải thoát.

KINH

A Nan, Như Lai dĩ vô tận đại bi (1) căng ai tam giới (2) sở dĩ xuất hưng (3) ư thế quang xiển đạo giáo (4) dục chửng quần manh (5) huệ dĩ chân thật chi lợi (6) nan trị nan kiến như Ưu Đàm hoa (7) hy hữu xuất hiện, nhữ kim sở vấn, đa sở nhiêu ích (8).

Giải

Phật nói với tôn giả A Nan: Như Lai có tâm đại bi rộng lớn thương xót chúng sanh trong tam giới bởi vậy mới thị hiện ở thế giới này để truyền dạy Phật pháp viên mãn cho chúng sanh. Mục đích là để cứu vớt chúng sanh, đem lại hạnh phúc, sức khỏe, trường thọ, tự tại, vui vẻ, lợi ích chân thật cho chúng sanh. Phật dạy chúng ta pháp môn trì niệm danh hiệu Phật để thành Phật trong một đời này. Đây là pháp môn rất khó gặp cũng giống như hoa Ưu Đàm vậy rất hiếm xuất hiện. Câu hỏi của ông hôm nay sẽ đem lại lợi ích rất lớn cho chúng sanh.

Chú

1. Vô tận đại bi: vô cùng vô tận đại từ đại bi.

2. Căng ai tam giới: thương xót chúng sanh trong tam giới.

3. Xuất hưng: xuất hiện.

4. Quang xiển: xiển dương. Đạo giáo: con đường thành Phật.

5. Dục chửng quần manh: chửng là cứu giúp; quần manh là tất cả chúng sanh.

6. Huệ dĩ chân thật chi lợi: ban cho sự lợi ích chân thật (niệm Phật vãng sanh thành Phật).

7. Ưu Đàm hoa: Một loại hoa rất hiếm khi nào hoa nở là có đức Phật ra đời.

8. Nhiêu ích: lợi ích to lớn

KINH

A nan đương tri, Như Lai chánh giác (1) kỳ trí nan lượng (2) vô hữu chướng ngại, năng ư niệm khoảnh trụ vô lượng ức kiếp (3) thân cập chư căn vô hữu tăng giảm (4) sở dĩ giả hà? Như Lai định huệ (5) cứu sướng vô cực (6) ư nhất thiết pháp nhi đắc tối thắng tự tại cố.

Giải

A Nan, ông nên biết, Như Lai giác ngộ triệt để chân tướng vũ trụ nhân sanh. Tất cả Bồ Tát cũng khó đo lường được trí huệ của Phật; trí huệ này cứu cánh viên mãn không có chướng ngại, có thể lấy một thời gian ngắn kéo dài ra thành vô lượng ức kiếp và cũng có thể lấy một thời gian dài thâu ngắn thành một niệm. Thân và lục căn không sanh không diệt. Tại sao đức Phật có trí huệ, đạo đức, năng lực rộng lớn như vậy? Bởi vì trí huệ của đức Phật cứu cánh không có giới hạn, bởi vậy có thể đạt được đại tự tại trong mọi hoàn cảnh và sự việc.

Chú

1. Chánh giác: giác ngộ chân chánh, hiểu rõ chân tướng của vũ trụ nhân sanh.

2. Nan lượng: khó đo lường

3. Vô lượng ức kiếp: hình dung thời gian rất dài.

4. Vô hữu tăng diệt: không sanh không diệt

5. Định huệ: thiền định trí huệ.

6. Cứu sướng vô cực: cứu cánh thông sướng không có chướng ngại

KINH

A Nan đế thính (1) thiện tư niệm chi. Ngô đương vi nhữ phân biệt giải thuyết.

Giải

A Nan ông phải chân thành nghe kỹ, chú tâm để nhận biết đạo lý và phương pháp của Phật nói ra. Như vậy mới thật sự có ích lợi, ta sẽ vì các ông mà nói và giải thích tường tận. Phật giải thích pháp môn hiếm có và phương tiện ưu việt đệ nhất này tức là pháp môn niệm Phật. Pháp môn này có thể giúp chúng sanh vãng sanh bình đẳng thành Phật.

Chú

1. Đế thính: chân thành chăm chú lắng nghe.