Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Sách Phật họcTrang 1/7

Nghi lễ và Sách Phật học · Sách Phật học · Văn học và văn hoá

Nguồn Mạch Tinh Khôi

Dịch giả
Hòa Thượng Thích Bảo Lạc, Việt Dịch
Thông tin
Nguồn: adidaphat.net

P.L 2553

Bảo Tạng Tùng Thư

Sa môn Thích Bảo Lạc

Pháp Bảo Sydney ấn hành 2009

Lời nói đầu

Viết văn, làm thơ, ngâm vịnh … đều phải cần năng khiếu và sáng tạo để luyện tay nghề ngày càng tinh vi hơn. Viết cũng tức là giũa gọt chuốt ngót cho tới lúc bóng bẩy, nhưng đối với tôi lại có cái thú kỳ lạ đã trở thành đam mê; một trong những thú vui tao nhã: đọc sách - viết văn – không thể bỏ được. Mỗi lần ngồi lại bàn viết là thì giờ vận dụng đúng mức không để phí phạm vô ích. Có khi phải viết đi viết lại cho tới lúc đọc thấy ưng ý mới thôi. Hể bất cứ lúc nào nẩy sinh ý tưởng mới trong đầu là lo viết, kể cả trong giấc ngủ cũng choàng tĩnh thức bật đèn cầm bút ghi vội xuống giấy. Nếu để trôi qua thời gian khác chắc gì còn giữ được ý hay lời đẹp vừa chớm.

Có điều tuổi ngày càng lớn người ta càng ưa thích đọc sách phân tích, bình luận, tâm lý, triết học, duy thức, tánh không … nhiều hơn. Đó là theo quan điểm riêng, không hẳn phản ảnh đúng như sở thích mọi người. Do vậy, ngòi bút cũng như giảm đà không còn văn hoa bóng bẩy như trước mà có độc giả đã nhận xét:

“ Văn Thầy viết trẻ trung bay bướm khiến người đọc có cảm tưởng tác giả là một nhà văn thường hơn là nhà tu”

(Tác phẩm Như Dòng Ý Thức – Nhân sĩ Trần T. H).

Tưởng cũng nên đi vào phạm vi chuyên biệt hơn mộtNguồn mạch tinh khôi 3 chút của giới tăng sĩ như lời nhận xét. Những người viết văn, làm thơ không có nhiều do hai yếu tố năng khiếu và tinh thần sáng tạo như đã nêu trên. Năng khiếu cho ta óc tò mò, chịu khó, nhẫn nại, cố gắng học hỏi, bắt chước, đãi lọc, trau chuốt v.v… cốt cho câu văn, tứ thơ gãy gọn, súc tích hàm nhiều khía cạnh khiến người đọc phấn chấn tâm hồn không bị ngắt quảng, ngưng đọng bỏ dỡ nửa chừng. Sáng tạo lại là một “ chiêu thức” khác đối với những người có tay nghề chuyên môn như làm vườn, bonsai, kỹ thuật, mỹ thuật v.v… càng thêm tinh vi càng làm cho sản phẩm được nhiều người ưa thích, chiếu cố. Cả hai phần này đều thuộc phạm vi tâm lý nên khó diễn tả cho đúng được.

Tác phẩm này gồm 16 tiết chia thành 3 phần:

Phần I: Sử truyện gồm 5 tiết: Công đức xuất gia ( câu chuyện Ngài Thi Lợi Bậc Đề) - Người đệ tử qua công hạnh tu trì ( Châu Lợi Bàn Đặc) – Ngài Đạo An đề xướng người xuất gia lấy họ Thích của Phật Tổ làm họ - Sa môn bất kính vương giả - Tuệ Viễn đại sư với Bạch Liên Xã xiển dương pháp môn Tịnh Độ - Lòng hiếu thảo của Thi Ca La Việt hay kinh Lễ sáu phương. Phần II: Tham cứu gồm 6 tiết: Hạnh bố thí ba la mật hay chuyện công chúa Ba hy sinh móc mắt cứu phụ vương chữa lành chứng bệnh nan y – Qui tắc chọn người xuất gia sao cho thích hợp – Chân hạnh tinh tấn cúng dường nêu bật những gương cúng dường chân thật 4 Nguồn mạch tinh khôi – Hộ trì chánh pháp - Làm sao tránh bớt lỗi lầm – Nguyên nhân nào không thành tựu.

Phần III: Học hỏi, thuật sự gồm 5 tiết: Pháp vị công đức ( Lạc sơn Đại Phật tại Thành Đô – Trung Quốc) – Ân đức bậc đạo sư ( tán thán công hạnh hoằng pháp của Đức Đạt Lai Lạt Ma) - Trưởng thành qua câu chuyện sư phụ răn dạy môn đệ - Nhơn hoằng đạo tức người hay làm đạo phát triển; đạo không làm người phát triển – Chú Bell ở chùa, nhắc nhở người xuất gia tuân lời Phật dạy không nuôi dưỡng súc vật.

Những chủ đề trên được hình thành qua nhiều khoảng thời gian khác nhau. Thêm một kỷ niệm, trong thời gian gần đây (năm 2007) tờ tạp chí Tâm Giác - Đức Quốc - giới thiệu nhận xét cuốn “ Hoa Đàm ngát hương”, bài “Phàm trong phi phàm” như sau: “ Có những câu chuyện thật thật hư hư làm cho người đọc vừa tin vừa không tin. Đó là những câu chuyện viết về cuộc đời của các bậc chân tu liễu đạo với những hành tung kỳ dị khác thường. Nếu ngày xưa có câu chuyện Hòa Thượng Tế Điên làm say mê người đọc đến nhiều thế hệ, ngày nay cũng có những câu chuyện tương tự như thế, tuy nhiên không ai cũng có thể viết được”

(Tâm Giác số 14 Xuân Đinh Hợi 2007).

Nhờ nhiều trợ duyên khiến tác giả phấn khởi tiếp tục hoàn thành tác phẩm “ Nguồn mạch tinh khôi” này, mong quí vị cũng tìm được ở đây niềm hỷ lạc khi đọc Nguồn mạch tinh khôi 5 xong sách, cũng đủ bù lại công thức khuya dậy sớm nắn nót từng câu, từng lời, từng ý sao cho đạt để đáp lại tấm thạnh tình của người hâm mộ.

Ở đây tưởng cần tán dương công đức của các ban: đánh máy, kỹ thuật và ấn tống để hình thành cuốn sách này. - Ban đánh máy: Kỹ thuật computer ngày nay đối với việc in ấn quá nhanh gọn, tinh xảo. Người đánh máy chỉ cần ngồi lại bàn phím gõ nhẹ tay là những dòng chữ đủ kiểu hiện rõ trên màn ảnh như sao trời mà không cần lắp ráp chữ vất vả như trước nữa. Đó là sư cô Giác Anh, sư chú Giác Thuần đã tận lực nhiệt thành làm việc như tác phẩm của mình mới có được hình thức tương đối như thế này. - Kỹ thuật: Phần này đòi hỏi phải tỉ mỉ, tức là cần người có khiếu mỹ thuật mới đủ tinh tế làm được. Sư cô Giác Anh lo hoàn chỉnh khâu cuối này để tôi duyệt lại một lần chót rồi giao cho nhà in. Qua tới phần này, là đã trải qua một tiến trình dài không tính thời gian được.

Nhưng mọi việc chuẩn bị đâu đó xong mà thiếu phần tài chánh cũng là vấn đề nan giải. Vì đã có không ít tác phẩm viết xong, người viết không đủ tài chánh ấn hành, sách đành xếp lại cho vào hộc ngăn kéo mà thôi.

- Tịnh tài ấn tống: In kinh sách ấn tống cho người đọc hiểu để tu hành đó là pháp thí.

“ Thí nào bằng pháp thí!

6 Nguồn mạch tinh khôi Vị nào bằng pháp vị Hỷ nào bằng pháp hỷ Diệt ái hết khổ lụy!”.

( Kinh Pháp cú câu 354).

Do quý Phật tử: Chúc Mân, Viên Minh, Quảng Hậu, Diệu Xuân, Diệu Tưởng (hồi hướng HL ĐH Minh Hiền), Tâm Tịnh, gia đình con cháu xin hồi hướng HL Võ Văn Dung PD Chúc Toán vãng sanh Cực Lạc Quốc; bé Như Hảo, bé Như Hạnh, Tâm Huệ, Nguyên Tu, Thị Phước, Thị Hạnh… còn có quý vị đạo tâm ở xa như Raleigh, North Carolina, Minnesota, California (Hoa Kỳ) cũng góp phần công đức cầu nguyện cho thế giới hòa bình, và Phật pháp được phát triển sâu rộng để pháp giới chúng sanh cùng tu tập đạo mầu giải thoát.

Với tinh thần học hỏi, cầu tiến dù cố gắng đến đâu cũng không sao tránh khỏi sai thất, lệch lạc nên rất mong được hàng thức giả - với nhiệt tình của quý vị - hoan hỷ chỉ bày để trong lần tái bản sách được hoàn chỉnh hơn. Nếu được phần nào lợi lạc, tác giả hồi hướng cho những oan khiên nghiệt ngã, tai trời ách nước, dịch bệnh ung thư, chiến tranh khủng bố… xảy ra tại nhiều nơi trên thế giới, sớm được khắc phục, chấm dứt để cho nhân loại cùng nhau kiến tạo một nền hòa bình thực sự; nguyện cầu tất cả chúng ta có đủ khoan dung, nhẫn nại và từ tâm để cộng tồn. Sydney, Úc Châu – ngày Rằm tháng 9 năm Kỷ Sửu

Tác giả cẩn bút Nguồn mạch tinh khôi 7

Mục lục

Lời nói đầu 3 Mục lục 8 Phần 1: Sử truyện 9

- Công đức xuất gia - Người đệ tử qua công hạnh tu trì - Siêu phàm ẩn thân phàm – Ngài Đạo An - Sa môn bất kính vương giả - Ngài Huệ Viễn - Lòng hiếu thảo của Thi ca La Việt Phần 2: Tham cứu 95

- Hạnh bố thí Ba La Mật - Hộ trì chánh pháp - Chân hạnh tinh tấn cúng dường - Qui tắc chọn người xuất gia - Làm sao tránh bớt lỗi quấy - Những nguyên nhân nào ta không thành tựu? Phần 3: Học hỏi thuật sự - Pháp vị công đức - Ân đức bậc đạo sư - Trưởng thành 217

- Nhơn hoằng đạo 228

- Chú Bell ở chùa - Sách tham khảo 277 - Giới thiệu sách mới 11 30 46 58 75 97

110 125 139

167 183 185 203 264 280

8

Nguồn mạch tinh khôi

SỬ TRUYỆN

Phật môn an nhẫn thả tu hành Tăng già hòa hiệp đạo xương minh Tứ chúng cộng tuyên hưng chánh pháp Xứ xứ âu ca kiến thái bình.

佛 門 安 忍 且 修 行

僧 伽 和 合 道 昌 明

四 眾 共 宣 興 正 法

處 處 漚 歌 見 太 平

Cửa Phật tùy duyên mãn tu hành Tăng già hòa hiệp đạo hiển minh Bốn chúng hết lòng bồi chánh pháp Xứ xứ hân hoan rộn thái bình.

Nguồn mạch tinh khôi 11

CÔNG ĐỨC XUẤT GIA

âu chuyện ông Thi lợi Bậc Đề Phật tại thành Vương Xá nước Ma Kiệt Đà ở tinh xá Trúc Lâm, Ngài tán thán hạnh xuất gia có rất nhiều công đức. Đệ tử xuất gia của Đức Phật lúc đầu chỉ có 5 anh em thầy Kiều Trần Như, sau đó là hai anh em ông Ca Diếp đạo bái hỏa giáo - thờ thần lửa - xuất gia theo Phật. Mỗi người đem theo 250 đồ đệ cũng phát nguyện nhập chúng theo thầy học đạo. Chẳng bao lâu sau ngày Phật thành đạo, chúng đệ tử xuất gia của Ngài lên tới 1250 người, luôn luôn gần gũi tôn sư qua công cuộc hoằng pháp, giáo hóa ở khắp mọi nơi trên toàn xứ Ấn Độ.

Chúng đệ tử xuất gia của Phật thuộc đủ mọi thành phần trong xã hội, không luận nam hay nữ, quan chức hay nô tì, giàu sang hay nghèo hèn, già hay trẻ v.v… hể phát tâm xuất gia đều rất cao quí và được chấp nhận vào tăng đoàn.

Do chủ trương bình đẳng không phân biệt giai cấp, đức Phật bị vua quan thời bấy giờ chỉ trích thái độ bao dung của Ngài cho phép hàng tiện dân cạo tóc làm Tỳ kheo tăng.

Điển hình nhất có Ưu Bà Ly vốn là người thợ hớt tóc;

Ni Đề trong giai cấp hạ tiện cùng inh xã hội. Đức Phật chủ 12 Nguồn mạch tinh khôi trương: “Không có giai cấp trong dòng máu cùng đỏ và trong giọt nước mắt cùng mặn”, đã khuyến khích, nâng đỡ biết bao nhiêu người theo về với đạo Phật, cũng như cho xuất gia theo Phật và họ đã đạt thành Thánh quả. Điều đó đủ chứng tỏ cho thấy rằng giáo pháp phá ngã, phá chấp do Phật chủ trương không vị đạo sư nào theo kịp. Thật tế trả lời những thành quả mà chúng đệ tử đạt được, cho những ai lúc đầu chưa nhận chân được chân lý của đạo Phật. Vấn đề quan trọng là phải thật tâm hành trì giáo pháp mới đạt được an lạc giải thoát mà không phải qua ngôn từ hay giai cấp và địa vị xã hội. Bởi lẽ đạo Phật cần thực hành, cũng như quả của việc bố thí thì hữu hạn nên phước cũng rất có giới hạn; trong khi xuất gia phải qua một tiến trình đãi lọc công phu, với nhiều hy sinh cá thể để dấn thân vào tập thể, nên phước của xuất gia là vô biên không thể nói hết được.

Công đức xuất gia vì thế không thể nghĩ bàn, cho chí Niết

Bàn an tịnh. Phát tâm xây tháp 7 tầng hay cao 33 tầng tuy có công đức, nhưng không bằng công đức xuất gia. Vì tháp cao 7 tầng hay cao bao nhiêu đi nữa cũng có kẻ tham lam hoặc người xấu phá hoại; còn pháp xuất gia thì không thể hủy hoại được. Trong tất cả thiện pháp ngoài Phật pháp không pháp nào hơn. Như 100 người mù mà có một thầy thuốc giỏi trị lành được mắt cho những người mù cùng lúc trông thấy rõ. Hay 100 người có tội phải bị móc mắt, một người thế lực có thể cứu được những tội nhân kia khỏi bị móc mắt. Như thế, phước của hai người tuy nhiều, đã cứu khổ Nguồn mạch tinh khôi 13 cứu nạn được cho một số người, nhưng cũng không bằng khuyên một người xuất gia hay chính mình xuất gia thời phước đức càng lớn hơn gấp bội. Phước báo của hai người như nêu trên cũng chỉ có trong một đời. Vì nhục nhãn – con mắt bằng da bằng thịt hẳn phải hoại diệt không lâu. Có thể nói đó chỉ mới là phước hữu lậu, nên còn bị phiền não ngăn chướng ràng buộc, chưa thoát khỏi những thế tình phức tạp. Còn nghe người xuất gia là kẻ đã từ giả nếp sống gia đình và dứt lìa những thâm tình cốt nhục của người thân, xóm giềng, làng nước; cũng như ra khỏi ngôi nhà bận buộc phiền não thế gian, dấn thân trên lộ trình giác ngộ. Và cuối cùng là ra khỏi nhà của ba cõi: dục, sắc và vô sắc.

Như thế khuyên người xuất gia, hoan hỷ cho người nhà xuất gia hay chính mình xuất gia dần dần đạt huệ nhãn, vì bản chất của huệ nhãn là không hoại diệt.

Xuất gia dứt trừ được các ác ma, bẻ dẹp những pháp ác, nhổ sạch tội lỗi để gia tăng phước nghiệp, đạt thành vô thượng Bồ Đề. Phật dạy: công đức xuất gia cao như núi Tu Di, sâu như biển cả, rộng như hư không. Nếu ai cản trở người xuất gia khiến không được toại nguyện, vì làm trở ngại, kẻ ấy mắc tội rất nặng.

Lúc bấy giờ tại thành Vương xá có ông trưởng giả tên là Thi Lợi Bậc Đề đã 100 tuổi thọ, nghe xuất gia được vô lượng công đức như thế , ông suy nghĩ kỹ rồi từ giả vợ con, tôi tớ và mọi người thân để quyết chí xuất gia. Vì lớn tuổi ở nhà ông, lớn nhỏ đều không ưa; ông nói ra lời gì đều bị khinh thường coi rẻ, họ xem ông như người vô dụng. Nghe 14 Nguồn mạch tinh khôi ông có ý định xuất gia, người nhà ai cũng hân hoan nói rằng: nên sớm đi đi đừng để chậm trể, bây giờ là đúng lúc. Ông Thi Lợi Bậc Đề ra khỏi nhà, tìm đến tinh xá Trúc Lâm, và muốn gặp đức Thế Tôn xin phép xuất gia. Khi tới nơi, ông hỏi các thầy rằng, Đức Phật đấng đại giác Thế Tôn, bậc đại từ bi lợi lạc trời người hiện giờ ở đâu?

Các thầy đáp rằng, Đức Thế Tôn bận du hành giáo hóa xa để lợi lạc chúng sanh nên không có ở chùa. Thi lợi

Bậc Đề hỏi:

- Kế Đức Phật bậc đại sư, vị thượng túc trí huệ ở đây là ai?

Các thầy Tỳ Kheo chỉ tôn giả Xá lợi Phất. Ông ta chống gậy tới gặp Xá lợi Phất. Tới nơi ông bỏ gậy và lạy Xá lợi Phất 3 lạy xong, liền bạch rằng: - Thưa tôn giả, cho phép con xin xuất gia.

Lúc đó tôn giả nhìn kỹ ông rồi suy nghĩ: người này quá già đi tu hẳn không đáp ứng nổi 3 việc: học tập, tọa thiền, công tác giữa chúng. Ngài bảo rằng: ông nên đi đi, ông quá già không xuất gia được đâu!

Kế ông hỏi xin các ngài Ca Diếp, Ưu Ba Ly, A Nậu Lâu Đà v.v... và lần lượt các vị A La Hán ông đều tới hỏi. Các vị hỏi ông đã hỏi qua các thầy khác chưa? Ông cho hay đã hỏi, nhưng các thầy đều từ chối rằng ông quá già không xuất gia được. Các thầy đều nói: Xá Lợi Phất, bậc thượng túc trí huệ mà còn không nhận ông, chúng tôi đây cũng không nhận Nguồn mạch tinh khôi 15 ông đâu. Như người thầy thuốc giỏi có tài chẩn bệnh mà từ chối không trị được bệnh, những thầy lang thường khác cũng đành chịu bó tay, nên biết rằng bệnh nhân ấy ắt sắp chết. Vì Xá lợi Phất đại trí mà còn không cho ông xuất gia, những thầy khác cũng vậy thôi, đều không chấp nhận. Thi Lợi Bậc Đề cầu xin các thầy Tỳ Kheo xuất gia không được, ông quay trở lại tinh xá Trúc Lâm, đứng trước cửa ông buồn rầu khóc lóc thảm thiết. Ông khóc nấc thành tiếng và tự nghĩ ta từ khi sanh tới nay không có gây lầm lỗi gì hệ trọng, sao nay lại bị từ chối không cho xuất gia? Trong số đệ tử Phật, Ưu Bà Ly người thợ hớt tóc hạ tiện, Ni Đề là kẻ hốt phân nhơ uế, Ương Quật Ma La là tên sát nhân khét tiếng, Tắc kỳ là người đại ác mà còn được xuất gia nữa là! “Cũng như trưởng tử A Dật Đa tại Ba la Nại phạm tội với mẹ, giết cha. Bà mẹ lại tư thông với người khác, ông ta bèn giết luôn cả mẹ. Có vị A La Hán thân thiện gia đình, vì hổ thẹn ông giết hại luôn A La Hán. Sau đó ông đến Kỳ Hoàn tinh xá cầu xin xuất gia. Các vị Tỳ kheo biết rõ ông ta phạm tội nghịch nên không dám nhận cho ông xuất gia. Ông sanh oán giận nữa đêm phóng hỏa đốt phòng của chư tăng, giết hại nhiều người vô tội.

Trưởng giả tới thành Vương Xá cầu xin Như lai được xuất gia, Phật chấp nhận ông vào hàng ngũ tăng già” (Kinh Đại Bát Niết Bàn phẩm Phạm hạnh 20). Ta có tội gì lại không được xuất gia? Lúc vừa suy nghĩ thế thì Đức Thế Tôn ung dung xuất hiện, phóng ánh hào quang tướng hảo trang nghiêm ngồi xe thất bảo đỉnh đạc như vua trời Đao Lợi, Đế 16 Nguồn mạch tinh khôi Thích. Phật hỏi ông Phước Tăng (Thi Lợi Bậc Đề) tại sao ông khóc?

Ông trưởng giả nghe lời ân cần thăm hỏi của Phật, tâm ông rất vui sướng, như con gặp cha, ông gieo 5 vóc sát đất lạy dưới chân Phật, vừa khóc vừa quì bạch rằng: Tất cả những kẻ giết người, làm giặc, phạm tội gian, hủy báng, hạ tiện v.v... đều được xuất gia, riêng con có tội gì sâu dầy không được xuất gia theo Phật? Ở gia đình con mọi người lớn nhỏ đều cho con già yếu vô dụng, nay ở trong Phật pháp không được xuất gia. Nay phải trở về lại nhà, quả là việc bất tiện cho con, nên làm sao mà vui cho được. Giờ đây con quyết định kết liễu mạng sống nơi đây.

Lúc đó đức Phật bảo Thi Lợi Bậc Đề rằng: hãy đưa tay lên hư không tuyên thệ xuất gia thời người đó không phải là già. Ông ta theo lời đức Phật dạy; kể lể một hồi với nổi niềm chua xót và tâm khát cầu xuất gia. Đức Phật lấy tâm đại từ bi an ủi, cũng như khuyên bảo ông Phước Tăng, như người cha phủ dụ đứa con yêu quí mà bảo rằng: con đừng buồn phiền nữa, nay Như Lai cho con được xuất gia.

Hãy quán xem chẳng phải Xá Lợi Phất trong vô số kiếp tinh tấn tu tập khổ hạnh, trong một trăm kiếp tu phước đó sao? Chẳng phải Xá Lợi Phất đời đời làm điều khó làm như chẻ đầu, móc mắt, lấy tủy não, máu thịt, tai mủi, xương da, tay chân v.v... bố thí sao! Phi Xá lợi Phất, gieo mình thí cho cọp đói, nhảy vào hầm lửa, đóng 1000 cây đinh nhọn vào thân, cũng như khoét thân đốt lên 1000 ngọn đèn. Phi Xá lợi Phất bỏ quốc thành, vợ con, tôi tớ, Nguồn mạch tinh khôi 17 voi ngựa, bảy báu đem bố thí. Xá lợi Phất trong kiếp sơ a tăng kỳ, cúng dường 88,000 Đức Phật. Kiếp giữa cúng dường 99,000 Đức Phật và kiếp sau cúng dường 100,000 Đức Phật. Xuất gia giữ gìn giới, hoàn thành hạnh thí ba la mật phi Xá Lợi Phất ược tự tại trong giáo pháp. Không thể nói cho người này được xuất gia, người kia không được. Phật nói: Như ta (Phật Thích Ca) duy nhất được xuất gia tự tại trong giáo pháp, chuyên chở pháp bảo lục độ (sáu pháp đạt đến giải thoát), mặc giáp nhẫn nhục, tọa thiền dưới cội Bồ Đề; ngồi tòa Kim Cang, hàng phục ma vương, đạt thành quả Phật không cho riêng ta. Con hãy theo ta, Như lai cho con được xuất gia. Đức Thế Tôn dùng mọi lời vổ về an ủi như thế, làm cho Phước Tăng không còn buồn khổ nữa, và tâm ông vô cùng hoan hỷ được theo sau Phật về tinh xá Trúc Lâm.

Phật bảo ngài Mục Kiền Liên nhận ông xuất gia. Phật dạy:

phải nên tùy duyên mà độ chúng. Lúc ấy, Mục Kiền Liên suy nghĩ: ông này tuổi cao lọm khọm, bị trở ngại 3 việc: tụng kinh, tọa thiền và làm việc chúng. Song Phật là bậc Pháp Vương cho phép xuất gia, theo lý chẳng sai nên cho ông xuất gia thọ giới Tỳ Kheo. Ông này có nhân duyên từ nhiều đời nhiều kiếp đã gieo trồng thiện căn phước đức, tinh chuyên tu tập, học kinh, luật, luận và hiểu sâu giáo pháp. Nay ông vì tuổi già nên không theo kịp chúng, không được cung kính, săn đón ân cần như bực Thượng Tọa. Trong khi những tỳ kheo trẻ tuổi xuất gia trước là Thượng Tọa, nên thường có lời hằn học rằng: Ông Tỳ 18 Nguồn mạch tinh khôi Kheo già này tự ỷ mình tuổi lớn không tụng kinh, học tập, lại kiêu căng tự đại, nên không kính nể. Thầy Tỳ Kheo già bèn suy nghĩ: Ta ngày còn tại gia bị kẻ lớn người nhỏ trong gia đình làm buồn phiền, nay xuất gia tưởng được tịnh dưỡng mà gặp phải cảnh mấy ông thầy nhóc này cứ quấy rầy, ta mắc tội gì đến đổi như thế này? Ông ta buồn khổ và lại nghĩ rằng: nay ta thà tìm cái chết là hơn! Lúc đó tại khu rừng có dòng sông lớn nước sâu chảy xiết, thầy Phước Tăng tới bờ sông, cởi áo cà sa treo lên cành cây, rồi quì xuống hướng về chiếc y vừa lạy vừa khóc nước mắt ràn rụa rơi xuống đất. Trong giờ phút quan trọng này đây ông dõng dạc phát nguyện rằng: Con nay không rời Phật – Pháp – Tăng chỉ mong xả bỏ thân mạng này.

Chiếc y trên thân con là do bố thí, trì giới, tinh tấn, nhẫn nhục... nếu có được chút phước báu nào nguyện con sau khi xả thân được sanh nơi gia đình chánh tín, quyến thuộc hòa thuận. Đối với thiện pháp được xuất gia tu tập và gặp được minh sư, ngộ đạt Niết Bàn. Phát nguyện xong, ông gieo mình xuống dòng nước xoáy. Lúc đó ngài Mục Kiền Liên dùng thiên nhãn thấy người đệ tử già của mình lâm nạn nhưng chưa chìm hẳn, Ngài dùng lực thần thông tiếp đưa lên được vô bờ và hỏi: pháp tử, ông làm gì vậy? Thi Lợi Bậc Đề rất là xấu hổ, liền nghĩ: không biết phải dùng lời gì để đáp đây? Nay ta không nên nói dối gạt thầy. Giả sử dối gạt thầy ắt đời đời bị tội mất lưỡi. Vả lại, thầy ta thần thông quảng đại soi suốt, dù ta dối trá cở nào thầy cũng vẫn biết rõ.

Nguồn mạch tinh khôi 19 Ở đời nếu người có trí huệ soi sáng mà tánh tình lại ngay thẳng, dù không hoàn toàn cũng đủ tự độ mình. Nếu người ngu si mang tâm tà vạy là ác tặc hạ cấp trong số mọi người. Giả sử có nói lời gì mọi người đều biết rõ và cùng bảo rằng: người này gian dối không thật. Giả sử khiến y nói thật mọi người vẫn từ bỏ không tin. Vì thế, nếu ta nói dối Hòa Thượng (thầy ta) thì đây không phải việc ta làm, nên phải nói thật, liền bạch rằng:

- Bạch thầy, con bỏ nhà đi xuất gia là mong được an lạc, nay lại chẳng tìm được an lạc nên con muốn chấm dứt mạng sống này. Ngài Mục Kiền Liên nghe xong bèn nghĩ rằng: người này không xem việc sanh tử đáng sợ để tự liệu trước, lại thấy lợi trong sự xuất gia nên hoàn toàn không đạt được gì cả, liền bảo rằng:

- Nay con nên chí tâm nắm một góc chéo y của ta và đừng thả nữa chừng! Ông liền vâng lời nắm chặt, như gió thổi làm tung bụi cỏ lên hư không. Người có thần túc đi trên không nhẹ như sợi lông đi tới chỗ nào theo ý muốn.

Lúc đó ngài Mục Kiền Liên như chim đại bàng lượn trên không trung, thăng thân giữa hư không duỗi cánh tay trùm tới bờ đại dương. Nơi bờ biển có một phụ nữ mới chết mặt mày đoan chánh, thân thể cân đối, tướng mạo xinh đẹp. Có vi trùng bò từ miệng tử thi rồi chun vô lỗ mũi, lại chun ra từ con mắt, rồi vào lổ tai. Ngài Mục Kiền Liên đứng quan sát một hồi xong rồi bỏ đi. Ông Thi lợi Bậc Đề (Phước

Tăng) thưa rằng:

20 Nguồn mạch tinh khôi - Bạch thầy, người đàn bà này là người gì mà hình trạng như thế?

Ngài Mục Kiền Liên đáp: đến lúc mới nên nói, ông lại đi trước thấy một người nữ mang dùi đồng nóng nhúng dùi trong nước, nhưng lửa thổi bay văng nước lên, bà ta cởi áo quấn chiếc dùi lại; tóc, móng tay lòi ra, thịt chín rời khỏi xương; nước sôi thổi xương lồi ra ngoài. Gió lùa hoàn lại trên người rồi tự lấy thịt đó mà ăn nhai ngấu nghiến. Phước Tăng thấy vậy ghê rợn tóc lông nổi ốc dựng gáy bạch rằng: - Bạch thầy, người ăn thịt kia là người gì?

Ngài Mục Liên trả lời:

- Đến lúc phải nói, kế ông lại tới trước thấy một xác chết người lớn phần nhiều đã bị trùng rỉa vây bọc bám lấy thân thể cũng như tay chân không còn một chỗ trống như kim găm vào. Lúc đó nghe tiếng la khóc lớn kêu gào làm chấn động khắp mọi nơi, như tiếng kêu nơi địa ngục.

Phước Tăng bạch rằng:

- Bạch thầy tiếng kêu lớn rùng rợn đó là người gì vậy?

Ngài Mục Kiền Liên trả lời:

- Đến lúc phải nói, kế đó lại thấy có một người nam to lớn, chung quanh có nhiều người đầu thú mình người, có các quỉ hung ác tay cầm cung nỏ, tên độc miệng đều tóe lửa tranh nhau bắn người đó làm thân thể cháy thiêu.

Nguồn mạch tinh khôi 21 Phước Tăng hỏi:

- Bạch thầy, đây là người gì không thể chạy trốn đâu được mà bị khổ độc như thế? Thầy bảo dừng lại, đến lúc phải nói, kế đi tới một đổi chưa xa thấy có một núi lớn mà dưới chân có để dao kiếm và thấy một người từ trên lao xuống vung dao khua kiếm đâm vào thân thể, và tự rút ra rồi đứng nguyên chỗ cũ trở lùi lại lên núi. Trông thấy cảnh ấy, Phước Tăng hỏi:

- Bạch thầy, đây là người gì mà chịu khổ như vậy?

Thầy dạy rằng: hãy im đi, đến lúc mới nói. Kế phía trước thấy có một núi xương cao đến 700 do tuần (dặm), có thể làm che khuất mặt trời, khiến biển tối đen. Lúc ngài Mục Kiền Liên ở chỗ núi xương này có một đại tiên đi qua lại, người đệ tử theo thầy liền suy nghĩ: nay thầy đã rãnh rang nên phải hỏi việc này chăng?

Nghĩ xong liền thưa:

- Ngưỡng mong Hòa Thượng vì con mà giải rõ những sự việc vừa chứng kiến? Đây là lời giải đáp:

* Người phụ nữ là bà Đại Tác Phược trong thành Xá Vệ có nhan sắc được chồng bà yêu mến không rời. Nhưng bà muốn đi biển tìm vàng mà chồng lại thương mến không muốn rời vợ, bà vẫn ra đi cùng 500 người khách thương và lên thuyền dong ra khơi. Bà ta thường hay lấy 3 mắc gỗ lạ đưa cao lên làm kiếng soi mặt và tự thấy mình đẹp đẻ nên đâm tự kiêu rồi sanh đắm chấp. Lúc đó có một con rùa lớn 22 Nguồn mạch tinh khôi lấy chân đạp thuyền, thuyền hỏng bị nước biển lọt vào, bà Tác Phược cùng 500 khách thương đều chết đắm. Nhưng theo phép biển không dung nạp được tử thi. Như nước dồi sóng các quỉ dạ xoa, la sát xuất hiện đem đặt xác chết lên bờ. Chúng sanh chết theo nghiệp tham đắm, chết liền trong sanh; nhưng có điều khó nói là tùy chỗ yêu mến liền được vãng sanh hay ai thích địa ngục đi vào địa ngục.

Nếu có chúng sanh lấy trộm của Tam bảo hay tiền tài của cha mẹ, cho chí giết người. Trọng tội như thế đáng đọa địa ngục hỏa thiêu; người này bị các chứng bịnh phong hàn, lãnh cảm bức ngặt, bèn nghĩ tới lửa nên muốn vào, lúc mạng chung liền đọa trong địa ngục ấy. Ngài cũng giải rõ những tội trộm đèn dầu cúng Phật, hay trộm đèn đuốc, củi lửa, hoặc phá hoại tăng xá, giảng đường… Dùng thế lực tước bỏ quần áo khiến người tê cóng lạnh lẽo mùa đông v.v…. những tội như thế phải đọa địa ngục giá băng và các địa ngục khác như Ưu Bát la, Bát Đầu Ma, Câu Vật Đầu, Phân Đà lợi… Tội nhân trong các địa ngục giá băng thân thể thịt xương rả nát cháy sém còn như hạt đậu. Tủy não, xương đầu rả phân thành trăm nghìn vạn mãnh tung vải tứ tán không còn dạng hình nữa; Tội sân, si đọa vào chỗ ngạ quỉ hay súc sanh chịu khổ vô cùng không nghe tới tên cơm nước. Người không tin Tam bảo, hủy báng giáo pháp bị bịnh vây khốn, chết đọa loài súc sanh bịnh nằm liệt giường, không thích nghe lời thiện lành của bè bạn, người thân khuyên nhủ. Tâm tư người bịnh bấn loạn không hoan hỷ nghe những lời khuyến thiện: nghe kinh, niệm Phật, chiêm Nguồn mạch tinh khôi 23 ngưỡng tướng tốt của Phật, phát tâm bố thí, giữ giới v.v… Người nào tu 10 điều thiện là gieo nhân tốt cõi nhân thiên, khi sống không bị các chứng bịnh hiểm nghèo làm khổ, lúc chết, tâm luôn tỉnh táo không sợ; có người thân, bằng hữu bên cạnh giúp sức, trợ niệm và biết người đó sắp chết. Bà Tác Phược tự quí tiếc thân mình chết rồi sống lại nên thân vừa mất sanh vi trùng; lìa bỏ thân này liền rơi vào đại địa ngục thọ khổ vô cùng.

* Người đàn bà ăn thịt mình: Trước kia tại thành Vương Xá, nước Xá Vệ có người đàn bà Ưu bà di làm người giúp việc. Bà phát tâm lành thỉnh một thầy Tỳ kheo trì giới tu hành thanh tịnh cúng dường mọi vật trong 3 tháng an cư kiết hạ. Bà tự tay sắp đặt lo liệu mọi việc nào phòng xá, nấu nướng thức ăn thơm ngon hợp khẩu vị, hể tới bửa là cho người nô tỳ mang thức ăn đi cúng dường. Người này cảm nhận thức ăn ngon nên lén tự bốc ăn trước còn dư mới đem cho vị Tỳ Kheo. Mọi người ai cũng biết cô nô tỳ nhan sắc mỗi ngày càng xinh đẹp, đỏ da thắm thịt, là nhờ đồ ăn uống đủ chất dinh dưỡng. Bị vặn hỏi, cô ta cho hay rằng là người có tín tâm chứ không phải người tà kiến, cớ gì ăn trước thầy Tỳ Kheo được. Thầy ăn xong, còn dư tôi mới ăn. Và thề rằng, nếu tôi ăn trước thì đời đời tôi tự ăn thịt mình. Đó là quả báo phải thọ khổ vô vàn ở hiện tại. * Còn thi thể người đàn ông to con bị vi trùng rứt rỉa thân xác, phát ra tiếng kêu khủng khiếp là người gì?

24 Nguồn mạch tinh khôi Thầy Lai Lợi Tra là Tri sự tăng có đủ quyền hạn xử dụng vật của tăng thường trụ như hoa quả, đồ ăn uống trong chùa đem cho cư sĩ nên mắc phải quả báo lúc chết bị vi trùng rỉa xác mà ăn như thế.

* Người đàn ông đứng khóc lớn tiếng, bị cung tên bắn xiên vào thân, rồi nơi thân phát hỏa là người gì?

Kiếp trước ông ta là một thợ săn giỏi sát hại không biết bao nhiêu loài cầm thú sống trên không, trong rừng, trong hang hay dưới đất, bị đặt lưới, sập bẩy, bắn tên bị thương hoặc chết. Khiến tiếng kêu thương ai oán của chúng thật là bi thiết, đầu rơi, máu đổ, lông cánh rả rời, trong cảnh chiên hầm, xào nướng, nhổ lông, lột da, trụng nước sôi … thật đau xót biết chừng nào!

Người từ trên núi tự gieo mình xuống đất bị đao kiếm, giáo mác đâm thân thể; nhảy xuống rồi lại trở lên núi là người gì vậy?

Người này trước kia là kiện tướng chiến đấu ở thành Vương Xá vì sức mạnh nên thân thể địch tiền phong hoặc dùng đao kiếm giáo mác đả thương người nên bị quả báo lúc chết như thế.

* Ngay tại nơi này có núi xương phơi chồng chất là của ai vậy? Đây là xương cốt của chính thân ông tích chứa lâu ngày mà thành như vậy.

Tỳ kheo Phước Tăng Thi Lợi Bậc Đề nghe như vậy, liền sởn tóc gáy, sợ khiếp đến toát mồ hôi; và đây là cơ hội tốt cho ông nghĩ lại bổn phận xuất gia từ bấy nay ở trong Nguồn mạch tinh khôi 25 đạo, và xin ngài Mục Kiền Liên nói rõ thêm về thiện ác nghiệp báo, nhân quả. Ngài Mục Kiền Liên dẫn chứng câu chuyện:

Vào thời quá khứ nơi cõi Diêm Phù Đề này có một quốc vương tên là Đàm Ma Bậc Đề ưa làm thiện bố thí; giữ giới luật, học pháp, với tâm từ bi, tánh không bạo ác, không làm tổn hại sanh mạng loài vật. Nhà vua tướng tốt đoan chánh đem chánh pháp điều hành đất nước trong 20 năm cho tới lúc nghĩ hưu dưỡng. Một hôm trong khi cùng vui đánh bạc với một số người, lúc đó có tin một tên tội phạm sát nhơn. Quần thần hỏi vua rằng, ở ngoài có một người phạm vương pháp làm sao trị tội? Lúc đó vua bận hăng say đánh bạc buông câu trả lời: trị theo quốc pháp (luật nước) theo luật qui định: giết người là bị tội tử hình, nên giết người ấy đi. Sau khi nghỉ chơi vua hỏi quần thần: tội nhân ấy hiện giờ ở đâu, ta muốn xét xử. Câu trả lời là chiếu theo luật pháp xử trị tội nhơn đã cho hành quyết xong. Vua nghe như vậy vật vả lăn lộn ra trên đất một lúc lâu mới tỉnh dậy; vừa khóc vừa nói rằng, cung phi, mỹ nữ, voi ngựa, bảy báu còn lại đây, chỉ riêng một mình ta sa vào địa ngục thọ mọi thống khổ. Ta nhân lúc chưa làm vua mà trong cung này cũng có vua cai trị; chẳng lâu ta chết trong nước cũng phải có vua tiếp tục trị quốc. Gọi là vua mà hại mạng người nên biết đó là hạng vua Chiên Đà La, không biết đời đời sanh về chốn nào? Nay ta quyết định không làm vua nữa, liền từ bỏ vương vị vào núi tu hành. Khi vua chết sanh vào trong biển lớn làm giống cá Ma Kiệt, thân to 26 Nguồn mạch tinh khôi lớn đến 700 do tuần. Những quốc vương, đại thần tự cậy thế lực hà hiếp trăm họ làm cho nhân tâm ly tán. Chém giết chúng sanh chết đa phần làm cá Ma Kiệt, một giống cá lớn có nhiều giống trùng rúc rỉa đeo bám nơi thân thể. Vì tội nghiệp đó nên chết đọa trong đại địa ngục. Cá Ma Kiệt khi ngủ liền qua 100 năm, lúc nó thức rất đói khát liền há lớn mồm cho nước biển tràn vào như chảy qua sông lớn. Ngay lúc ấy có 500 khách thương đi biển tìm châu báu gặp cá đương há mồm, đoàn thuyền nhanh chóng theo vào miệng cá. Những thương khách hốt hoảng kêu la thất thanh trong lúc thập tử nhất sanh, ai nấy tự nghĩ: hôm nay đây chúng ta chắc chắn phải chết. Mỗi người theo niềm tin của mình như niệm Phật, Pháp, Tăng hoặc vái chư thiên, thần núi, thần sông, quỉ thần hoặc kêu cha mẹ, vợ con, anh em, bà con quyến thuộc. Tất cả cùng nói lời rằng, hôm nay là ngày cuối cùng chúng tôi thấy cõi Diêm Phù Đề này, rồi vĩnh viễn không còn thấy nữa; và ngay lúc đó buông xuôi theo vào miệng cá Ma Kiệt. Khác miệng đồng thanh 500 người cùng xưng niệm: Nam mô Phật Đà. Lúc cá nghe tiếng niệm Nam mô Phật, nó liền khép miệng lại. Nước biển ngừng chảy, những người khách buôn được thoát chết trong ường tơ kẻ tóc. Kiệt ngư quá ói liền l n ra chết tốt và tái sanh vào thành Vương Xá. Quỉ Dạ Xoa, La Sát hiện ra đưa xác cá lên bờ trải qua nắng mưa, thịt rả còn trơ lại xương trở thành núi xương ó. Vua Phước Tăng lúc bấy giờ nay là thân ông đó. Do sát nhân nên đọa vào trong đại hải làm cá Ma Kiệt. Nay ông trở lại được làm thân người Nguồn mạch tinh khôi 27 vẫn không tránh khỏi sanh tử. Như trong đời này chết phải đọa vào địa ngục, muốn ra khỏi thật là rất khó.

Lúc ông Thi Lợi Bậc Đề thấy được thân trước và đã nghe về tiền kiếp liền sợ sanh tử; trong giáo pháp hết lòng tu tập, lần lượt suy xét niệm, buộc tâm trụ ý quán xét kỷ thân kiếp trước bèn hiểu rõ pháp vô thường, dứt đường sanh tử, diệt sạch phiền não và chứng quả A La Hán.

Ngài Mục Kiền Liên rất hoan hỷ bảo rằng:

- Này pháp tử, nay con những gì phải làm đều đã làm xong. Con hãy đến đây theo cùng lực thầy; nay con có thể tự xử dụng thần lực riêng được rồi. Lúc bấy giờ Mục Kiền Liên bay lên hư không, Thi Lợi Bậc Đề theo sau thầy như chim con theo mẹ về tới Trúc Lâm. Lúc ấy các Tỳ Kheo trẻ tuổi chưa đắc đạo thấy thầy Tỳ Kheo già vẫn khinh chê như trước. Giờ đây thầy Thi Lợi Bậc Đề tâm đã điều thuận có oai nghi nghiêm túc, mặc kệ không còn dao động nữa.

Đức Phật biết rõ việc này nên giúp các Tỳ Kheo trẻ không tạo ác nghiệp, cũng như muốn làm tỏ rõ cái đức của vị Tỳ Kheo già, ngay giữa đại chúng Ngài gọi:

- Phước Tăng, Phước Tăng con hãy lại đây, có phải hôm nay con từ bờ biển tới đây không?

- Thật đúng thế bạch đức Thế Tôn.

Hãy thuật lại những gì con đã chứng kiến, vì nay là thời điểm thích hợp cho đại chúng biết.

28 Nguồn mạch tinh khôi Thế là thầy Tỳ Kheo Phước Tăng kể rõ mọi việc thấy nghe trước Thế Tôn và chư tăng những gì mà ngài Mục Kiền Liên đã chỉ dạy hướng dẫn tu tập từ buổi ban đầu. Phật khen: Lành thay, lành thay! Tỳ Kheo Phước Tăng, những việc ông đã thấy là sự thực chính nó. Nay ông đã lìa khổ sanh tử, đạt Niết Bàn an lạc, đáng thọ của cả trời người cúng dường, việc của Tỳ Kheo phải làm, con đã hoàn tất trọn vẹn. Các tỳ kheo trẻ tuổi nghe Phật dạy như vậy trong thâm tâm rất lấy làm ray rứt hối hận, như thế là người hiền thiện trí huệ. Chúng ta phần nhiều vô trí, ác tâm thôi thúc bưng bít, cho nên tội báo sâu dày như núi cao, biển cả, cần phải thành tâm sám hối, tội lỗi dần tiêu trừ.

Lúc đó chúng Tỳ Kheo liền đứng lên đến trước lạy Thầy Phước Tăng 5 vóc gieo sát đất và nói rằng: người hiền thiện sanh, lòng bi đều phát sanh; nay ại ức sanh nên đại bi cũng cùng phát sanh, mong Ngài mở lòng thương chúng tôi nhận cho chúng tôi xin sám hối.

Thầy Phước Tăng nói:

- Đối với mọi người tôi luôn có thiện tâm hứa khả sự xin sám hối của đại chúng.

Thi Lợi Bậc Đề thấy các thầy tỳ kheo trẻ có tâm sợ hãi nên liền vì họ mà thuyết pháp, nói về xa lìa sanh tử, tinh tấn tu tập, đoạn dứt phiền não, chứng quả A La Hán.

Từ đó, tiếng đồn tỳ kheo Phước Tăng vang khắp thành Vương Xá, làm mọi người ai cũng lấy làm lạ khen rằng lạ lùng thay, lạ lùng thay! Ông trưởng giả này ở trong Nguồn mạch tinh khôi 29 thành già nua không bố thí, nay trong Phật pháp xuất gia chứng quả A La Hán, ngộ giáo pháp và thuyết pháp hy hữu như thế. Lúc đó đa số người phát tâm hướng thiện, hoặc khiến trai, gái, nô tỳ xuất gia hoặc tự xuất gia và khuyên người xuất gia thật là công đức vô lượng.

30 Nguồn mạch tinh khôi

NGƯỜI ĐỆ TỬ

QUA CÔNG HẠNH TU TRÌ

huyện kể rằng, người đệ tử Phật trước tinh tấn, sau giải đãi hay lui sụt đạo tâm là chuyện bình thường, không có gì phải đáng nói. Như lời cổ đức dạy: “người tu như hoa xoài, trứng cá”, sinh sôi rất nhiều mà tồn tại chẳng được bao nhiêu. Ở đây muốn đề cập tới một nhân vật đặc biệt trong hàng xuất gia vào thời Đức Phật còn tại thế, thật khác thường hơn những gì mà các chúng đệ tử nghĩ suy, hay người đời gán ghép. Tất cả sự nhìn phán đoán của ta đều không đúng thực tế, vì mỗi người đều đeo cặp kính màu, nên không thể nhìn rộng trông xa như dưới con mắt của người có tu chứng đắc. Nếu không có thực lực, nội quán mà phê phán, xét đoán chắc hẳn không tránh khỏi sai lầm tai hại. Như làm thầy thuốc chẩn đoán sai có thể giết chết một mạng người, thầy kiện (solicitor) xử án sai làm hại nhiều đời, nhà chính trị đưa ra chính sách sai lầm khiến cho quốc gia bị suy sụp. Nhà giáo dục sai lầm là giết chết hằng bao thế hệ; nhà tu Phật mà không tin đạo lý nhân quả phải bị đọa lạc trong nhiều kiếp luân hồi.

Chắc hẳn trong giới học Phật không ai xa lạ với 18 vị A La Hán mà trong đó vị cuối cùng ngồi dưới gốc cây khô, tay trái giơ lên, ngón trỏ hoặc co hoặc duỗi (theo ông, Nguồn mạch tinh khôi 31 Quán Hưu đời Đường). Cho nên người phàm phu nếu dùng 5 giác quan xem xét, rồi kết luận người hẳn không tránh khỏi những hậu quả tai hại khôn lường.

1. Nhận đệ tử bình đẳng:

Đức Phật là vị giáo chủ Đạo Phật, khác hẳn với những giáo chủ khác.

Ngài đã từng tuyên bố: “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành”, có nghĩa là tất cả mọi chúng sanh đều có khả năng thành Phật, như Phật không phân biệt chủng loại mà hết thảy đều có Phật tánh như nhau, mặc dù bề ngoài có khác nhau về hình tướng. Cũng như Phật đi sát vào thực tế cuộc đời hơn, Ngài nhận chân rằng: “Không có giai cấp trong dòng máu cùng đỏ và trong giọt nước mắt cùng mặn”, tức là hể mang thân loài hữu tình là đều có tình thức biết cảm nhận sự sinh tồn và cái chết giống nhau. Do chủ trương như vậy, nên ngay từ buổi đầu thành lập giáo đoàn, Đức Phật đã nhận tất cả những ai phát tâm đi theo dấu chân của Ngài và đoàn thể Tỳ kheo, sống xa lìa thế tục và không nhà cửa, gia đình; như một tăng sĩ diễn tả sau đây:

Gót đạo sĩ bốn phương trời rảo bước Cõi Ta Bà đâu chẳng phải nhà ta Một mình đi với bình bát cà sa Đói xin ăn dưới gốc cây nằm ngủ

Mùi phú quí mặc ai người hưởng thú 32 Nguồn mạch tinh khôi Bả vinh hoa ta nào có sá gì Chỉ một lòng tu niệm đạo từ bi Diệt phiền não cõi lòng thường thanh tịnh…

Người tăng sĩ cũng là một chiến sĩ mà còn hơn cả chiến sĩ nữa. Bởi lẽ người lính chỉ có chiến trường ngoài trận mạc phải chiến đấu, trong khi người tăng sĩ, phải đối đầu với hai mặt trận: nội chướng và ngoại ma. Nội chướng như tham, sân, si, mạn, nghi, tà kiến… và những thế lực bên ngoài như tài, sắc, danh, miếng ăn, đồ mặc, công việc làm, địa vị v.v… đầy sự thử thách không dễ vượt qua. Nếu tu cho thành tựu, hành giả cần phải chiến đấu như lửa thử vàng. Vàng thật không sợ gì lửa, dù là lửa hồng hay tro than cũng không thành vấn đề.

Đức Đạo Sư đã ân cần chỉ dạy: Tỳ kheo các con! Đối với các công đức thường phải nhất tâm bỏ những sự buông lung như tránh bọn giặc cướp.

Những điều lợi ích, đức đại bi thế Tôn nói ra trước sau đã cạn, các con cần phải siêng năng mà thực hành nó. Hoặc ở chốn núi non, hoặc ở nơi hoang dã, hoặc dưới gốc cây hay tĩnh tu nơi tịnh thất, đều phải nhớ nghĩ giáo pháp đã thọ đừng để quên mất, thường nên tự gắng, tinh tấn tu hành, không nên để thì giờ luống trôi qua vô ích, sau ắt có sự ăn năn cũng không kịp. Ta cũng như vị lương y biết bệnh cho thuốc, uống hay không uống không phải lỗi của thầy thuốc, lại cũng như kẻ hướng đạo giỏi khéo chỉ đường Nguồn mạch tinh khôi 33 tốt cho người, nghe mà không theo, chẳng phải lỗi tại kẻ chỉ đường”.

(Kinh Di Giáo, phần Lưu thông, tiết Tinh Tấn, Giáo Thọ Thích Hoàn Quan, P.B. Sydney ấn tống năm 1998) 2. Độ người khó độ:

Trong số chúng đệ tử xuất gia theo Phật, thuộc đủ mọi thành phần trong xã hội, cũng như gồm đủ mọi trình độ. Có nhiều vị có tài lỗi lạc được ca ngợi tán dương như Xá Lợi Phất, trí tuệ bậc nhất, Mục Kiền Liên thần thông vượt bực, Phú Lâu Na thuyết pháp số một, Ca Chiên Diên biện luận xuất sắc, Ưu Bà Ly trì luật nghiêm minh xuất chúng… cũng không thiếu những vị lúc đầu chậm lụt, nhờ Phật sách tấn mà tu tiến như La Hầu La là một chứng minh điển hình. La Hầu La dựa thế là thâm tình của Phật khi mới xuất gia không lo tu trì mà dong ruỗi theo thú vui tuổi thơ, Phật phải nhiều phen quở trách chú vẫn không thức tĩnh. Một hôm Ngài sai chú tiểu lấy nước cho Phật rửa chân. Chú vâng lời xách thau đi lấy nước cho Phật rửa chân xong, Phật bảo giữ thau nước ấy lại và hỏi La Hầu La:

Này con, thau nước này bây giờ có còn dùng vào việc ăn uống không? - Bạch Đức Thế Tôn, không thể được.

Vì sao không được? - Vì nước đã bẩn dơ, không thể uống dùng được nữa.

34 Nguồn mạch tinh khôi - Cũng như thế đấy La Hầu La, tâm con nếu bị phiền não dấy khởi chẳng khác gì như cáu bẩn nổi lên làm nhiễm ô tâm ý, không thể tu hành đạt được đạo quả.

- Bạch Đức Thế Tôn con phát nguyện tiến tu đạo nghiệp, và kể từ nay quyết tinh tấn nỗ lực không ngừng để không hoài công giáo hóa của Thế Tôn. Thế là từ một chú tiểu giải đãi việc tu hành, La Hầu La một sa di cần mẩn hết lòng tu tập, được thầy thương yêu bạn quí mến. Chẳng bao lâu La Hầu La trở thành một Đại Đức xuất sắc chuyên tu mật hạnh, và sau này là một trong số 10 đệ tử quan trọng của Đức Phật. Đức Phật cũng độ cho người thợ hớt tóc dạo, thuộc thành phần tiện dân ở giai cấp thấp nhất trong xã hội Ấn Độ lúc bấy giờ. Đó là Ưu Bà Ly, việc thu nhận đệ tử này của Phật đã làm cho vua Bimbisala (Tần Bà Sa La) và những người trong hoàng gia tỏ ra không hài lòng. Họ nghĩ rằng, giáo đoàn đã bị vàng thau lẫn lộn, theo cái nhìn qua hình tướng của họ. Giáo đoàn của Phật lúc đầu chỉ có 5 người là 5 vị đạo sĩ của nhóm ông Kiều Trần Như, nhưng dần dần trong các pháp hội của Đức Phật số đệ tử tăng lên con số là 1250 người, gồm các vị đại Tỳ Kheo, các vị Đại A La Hán.

Theo Kinh quá khứ, hiện tại nhân quả quyển 4 ghi: “Nhóm ông Da Xá gồm 50 người, thầy trò Ưu Lâu Tần Loa Ca Diếp gồm 500 người, Na Đề Ca Diếp có 250 người, Ma Ha Ca Diếp 250 người, thầy trò Xá Lợi Phất 100 người, thầy trò Đại Mục Kiền Liên gồm 100 người. Một ngàn hai trăm năm mươi người đó trước kia theo ngoại đạo, sau nhờ Đức Nguồn mạch tinh khôi 35 Phật giáo hóa dẫn đạo mà được chứng quả. Vì cảm ơn ức của Đức Phật nên trong mọi pháp hội, họ luôn luôn đi theo Đức Phật để hộ trì và ủng hộ bậc Thầy.

Ngoài ra, Phật cũng độ cho Chu Lợi Bàn Đặc, là một người Bà La Môn trong thành Xá Vệ, một đệ tử chậm hiểu, khó độ.

3. Phật độ Chu Lợi Bàn Đặc Phật độ Chu Lợi Bàn Đặc xuất gia và dẫn dắt đắc thánh quả trải qua một quá trình dài lâu kiên nhẫn. Ông có nhiều tên gọi khác nhau mà Trung Hoa dịch là Kế Đạo, Tiểu Lộ; cách dịch mới là Chu Đồ Bán Thác Ca. Cha mẹ trên đường lữ hành sanh con trai đầu đặt tên là Bàn Đặc, có nghĩa là “Bên đường”, sau lại sinh thêm một con trai nữa, đặt tên là Chu Lợi Bàn Đặc (Tiểu lộ). Người anh thông minh, người em đần độn, cả hai đều theo Phật xuất gia, là đệ tử Phật.

Chu Lợi Bàn Đặc hay Châu Lị Bàn Đà bẩm tính chậm chạp kém trí nhớ, học trước quên sau, nên những giáo pháp đã được học tập ông đều không nhớ nổi. Do đó, người đương thời gán cho ông là Ngu lộ. Những đệ tử thượng túc của Đức Phật như Ngài Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên, Ma Ha Ca Diếp… đều không thể nào dạy nổi ông.

Do đó được Đức Phật trực tiếp giáo hóa ông có mỗi một việc là quét bụi trừ dơ (phất trần trừ cấu), tức là trong khi lau chùi bụi đất phòng xá của các Tỳ Kheo thì đọc tụng câu trên. Lúc đầu ông nhớ 2 chữ trước lại quên 2 chữ sau, 36 Nguồn mạch tinh khôi và ngược lại; cứ như thế mà tụng cho đến khi thuộc nằm lòng câu “Quét bụi trừ dơ”, rồi dần dần tiêu trừ được nghiệp chướng. “Một hôm ngài bỗng nhiên khai ngộ, chứng quả A La Hán. Sau khi chứng ngộ, Ngài có đầy đủ thần thông, thị hiện các thân hình, từng hiện đại thần lực để thuyết pháp cho bọn lục quần tỳ kheo. Đời sau cho rằng Chu Lợi Bàn Đặc và 1,600 vị La Hán quyến thuộc ở trong núi Trì Trục, chính là lực lượng hộ trì chánh pháp, làm lợi ích chúng sanh.”

(Tài liệu: Tăng Nhất A Hàm 8, Kinh Pháp Cú Thí Dụ 2, Luật Thập Tụng 11, Hữu bộ Tì Nại Da 31, Thiện Kiến luật Tì Bà Sa 16, luận đại Tì Bà Sa 180. Từ Điển Huệ Quang Cuốn I, trang 950-951 nhà Xuất Bản Tổng Hợp Saigon, Việt Nam năm 2003).

Đức Phật là người rất thực tế, tùy theo tâm hạnh của mỗi người mà nói Pháp độ họ. Ngài không lý thuyết hay triết lý, nhưng nhắm ngay đối tượng để khai tâm mở trí, và tất cả đều nhờ đó được thấm nhuần ân lợi lạc. Pháp tu tuy đơn giản chỉ có bốn chữ “Phất trần trừ cấu”, quét bụi trừ dơ, nhưng lợi ích vô cùng cho nhiều người.

Quét bụi tuy vậy mà là cả một nghệ thuật. Nói tới quét cũng cần phải học, quét mới sạch bụi được. Như người quét đứng thẳng lưng không chịu cúi xuống không để ý xem xét các hang hốc, ngóc ngách… cũng khó quét cho sạch bụi dơ, rác bẩn. Điều cần đòi hỏi người làm công việc nhẹ tay này nên chịu khó, nhất là mắt phải quán sát kỹ mới thấy hết được những gì cần trừ khử, tảo thanh. Riêng bụi Nguồn mạch tinh khôi 37 cũng có nhiều thứ như bụi bặm, đất cát, vết nhơ… ở ngoài rất dễ quét tẩy; còn bụi ở bên trong như ô nhiễm, chấp vướng, kiêu mạn, tham dục v.v… bám chặc lâu đời cũng khó mà quét cho sạch hết. Trừ dơ là phải biết vận dụng tâm ý một cách khéo léo. Vết nhơ bám víu nơi tâm ta như con đĩa đeo bám víu cũng khó gỡ ra được. Muốn trừ sạch chúng phải dùng kỹ thuật mới tẩy xóa được vết nhơ. Hành giả mới đầu cầm cây chổi, tiếp xúc với vật mới thấy rõ tâm địa của mình, và nêu lên nghi vấn như, tại sao tâm ta tạo nên cáu bẩn?

Tâm địa nhược thông, huệ nhựt tự chiếu (tâm địa nếu thông suốt, mặt trời trí tuệ tỏa chiếu). Hoặc nhược đạt tâm địa, sở trụ vô ngại” (nếu đạt tâm địa, chỗ trụ không ngại). Là hai (2) câu nơi kệ của Thiền Sư Vô Ngôn Thông (VN)

phú chúc cho đệ tử là Cảm Thành Thiền Sư (Thế Kỷ 9)

trước khi thị tịch.

Chu Lợi Bàn Đặc vừa quét bụi, vừa nhớ lời Phật dặn bảo vừa suy nghĩ sâu vào việc làm và tâm hiệp nhau là một.

Tự hỏi: sao tâm ta lại u ám thế này? Có phải chăng do vô minh đày đặc kết tụ nên từ vô lượng kiếp? Nhờ đó mà dần dà Ngài bắt phăng được đầu mối tâm địa mình, nên cuối cùng tỏ ngộ chân tâm. Cho nên người đệ tử Phật mới nhập môn phải học luật Tỳ Ni mà bài kệ “Tảo địa” (quét đất)

phải thâm nhập nằm lòng như sau:

Tảo Địa Cần tảo già lam địa 38 Nguồn mạch tinh khôi Thời thời phước huệ sanh Do phi nhơn khách chí Diệc hữu Thánh nhân hành Quét đất Siêng năng quét đất vườn chùa Phước huệ sanh trưởng bốn mùa nở hoa Cho dù vắng khách lại qua Thánh nhân cũng hẳn đoái hoài ghé thăm.

(T. Bảo Lạc dịch)

Đó là lý do người xuất gia học từ cơ bản những oai nghi tế hạnh, ngỏ hầu đặt nền tảng vững chắc cho tiến trình dài lâu tới khi đạt đến giải thoát. Ngày nay người đệ tử học Phật cần phải noi gương nối chí người xưa miệt mài tinh cần, như người thợ mài giũa ngọc thành món đồ trang sức đẹp. Đó cũng là do ý chí, niềm tin và sức nhẫn nại kiên trì qua năm tháng mới mong được thành tựu viên mãn.

4. Vài điều nhận xét - Người kém thông minh thường bị chế giễu - Mặc cảm tự ti giúp con người vươn lên

- Thành tâm chân thật - Kẻ ngu trên đời không hiếm, nhưng người ngu chứng Thánh mới hy hữu.

Nguồn mạch tinh khôi 39 - Người nào trí huệ yếu kém, chậm hiểu thường bị mọi người khi dễ, coi thường hay ghét bỏ; thậm chí còn bị châm chọc, chế giễu ở chỗ đông người. Có nhiều khi họ cũng bị mọi người tẩy chay, xa lánh không chơi chung hay làm việc chung. Cái tệ hại của người ngu đần là làm việc không có óc sáng tạo, trí nhớ kém cỏi khiến nhiều người khó chịu. Hiệu quả của việc làm không đạt mà có nhiều lúc còn đưa lại thất bại, hư hỏng công việc nữa. Một người mà đầu óc đặc sệt chậm lụt thường làm việc gì cũng đều thất bại cả. Có đến trường học chữ nghĩa nhét cũng không vô, nếu cố gắng gượng ngồi tại lớp cũng không thu thập được gì; và tới kỳ thi cử, thất bại trợt vỏ chuối là điều nắm chắc trong tay. Y sống đời hầu như bị cô lập vì ít ai để ý quan tâm. Dáng đi mệt mỏi, bộ điệu dã dượi chán chường, ít năng động lại ưa ngủ nhiều. Những người thuộc dạng này tánh hay lánh nặng tìm nhẹ, trong lúc mọi người hăng say làm việc, y lại lẫn tránh ra một chỗ khác ngồi chơi như cố tình không tham gia. Nhận lãnh công việc làm lại không đạt năng suất yêu cầu; và như vậy không có việc gì làm bền lâu xong việc được cả. Họa chăng người hướng dẫn phải thật khéo léo và có đủ đức kiên nhẫn tâm bao dung để dìu dắt mới mong cải thiện được một người tối dạ như bầu trời không có trăng sao.

- Mặc cảm tự ti giúp con người vươn lên:

Để ý quan sát ta nhận thấy những ca sĩ có giọng hát hay, thường trải qua một quá khứ đen tối đau buồn, nhất là 40 Nguồn mạch tinh khôi cảnh cha mẹ ly tan mỗi người một ngã, hoặc cha hay mẹ chết sớm từ hồi đứa bé còn nhỏ dại.

Xin dẫn chứng câu chuyện Barack Obama, Tổng Thống đời thứ 44 của Hoa Kỳ chứng minh:

Ông Obama là một người da đen sinh năm 1961 tại Hawaii kết quả hôn nhân giữa một phụ nữ da trắng, và một sinh viên gốc Kenya du học Hoa Kỳ theo một chương trình trao đổi sinh viên vào cuối thập niên 1960. Sau khi cha ông ly dị, mẹ dắt cậu sang sống và học tiểu học tại Indonesia, sau đó trở lại Hoa Kỳ tiếp tục học trung học, cũng như lên bậc Đại học. Và ông tốt nghiệp ngành luật làm luật sư, ra tranh cử và đắc cử Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ năm 2004. Vào thập niên 60 – 70 phong trào kỳ thị da màu của người da trắng Hoa Kỳ là bài học để đời cho cậu bé Barack Obama, phải cố vươn lên để không bị miệt thị, khinh rẻ. Sở dĩ ông Obama được đắc cử Tổng Thống Hoa Kỳ tháng 11 năm 2008 là do nhiều nguyên nhân khác nhau: - Biến cố 11 tháng 9 năm 2001 của quân Khủng bố Bin Ladin làm sụp đỗ hai tòa nhà chọc trời tại New York và Ngũ Giác Đài, đã cảnh tỉnh người Mỹ, nhất là thành phần trẻ chưa nếm mùi chiến tranh như thế nào. Nay có dịp họ chứng kiến cảnh máu đổ thịt rơi, nhà tan cửa nát;

cũng nhờ sự kiện đó mà nhiều người Mỹ đã thay đổi lối suy nghĩ và nếp sống của họ từ đó.

- Hai cuốn sách của ông được nhiều người đọc là:

Nguồn mạch tinh khôi 41 Dreams from my father (Những giấc mơ từ cha tôi); và The Audacity of hope (Hy vọng táo bạo).

Nhất là cuốn sau đã nói lên những hy vọng tràn đầy, cần làm một cái gì cho xứ sở Hoa Kỳ mà nhiều độc giả đọc được nơi tâm tư ước vọng của người đàn ông 2 giòng máu này muốn hướng về tương lai của Hiệp chủng quốc. - Gần nhất vào năm 2004, TNS Barack Obama đã đọc bài diễn văn xuất sắc tại Đại hội Đảng Dân chủ tại Boston. Bài diễn văn có đoạn viết: “Các chuyên viên có thói quen chia Hoa Kỳ ra làm vùng xanh và vùng đỏ. Vùng xanh là Dân chủ phóng khoáng, vùng đỏ là Cộng hòa bảo thủ. Nhưng cũng giống như ở vùng đỏ, trong vùng xanh nhân dân cũng có đức tin tôn giáo, cũng không muốn công an rình rập xem chúng ta đọc gì, và cũng khuyến khích con nít chơi baseball quốc hồn quốc túy. Trên quê hương này có những người yêu nước nhưng chống chiến tranh tại Iraq.

Tóm lại, chúng ta là một dân tộc đồng nhất. Chúng ta đều trung thành với lá cờ và sẵn sàng hy sinh tính mạng bảo vệ tổ quốc này”.

- Trong thời gian tranh cử: Obama nhờ tài ăn nói đã khéo thuyết phục được cử tri, nhất là người da đen xem ông như thần thánh và giới trẻ ngưỡng mộ biến ông thành một chính khách được sự hậu thuẩn của nhiều người khác nhau, trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông đã đánh bại cả TNS cáo già McCain của Đảng Cộng Hòa để bước vào tòa nhà 42 Nguồn mạch tinh khôi Trắng trong lễ nhậm chức Tổng Thống huy hoàng vào ngày lịch sử 20/01/2009 vừa qua.

- Thành tâm chân thật:

Có thể nói hầu hết những người chậm chạp, đần độn đều bị loại ra ngoài lề của xã hội, bất cứ thuộc trong lãnh vực nào. Thế thì tại sao lại có người thành công như lịch sử chứng minh? Số người yếu kém trí tuệ, không thông minh nhưng vượt qua những khó khăn theo kịp người hay nổi bật hơn người rất là hiếm hoi. Nếu không nói họ nhờ biết cố gắng học hỏi, rèn luyện và nhất là thấy rõ được khả năng, vai trò của mình phải làm gì để lấy lại uy tín cho gia đình, giòng họ, giống nòi, người ta sẵn sàng hy sinh, đổi lấy thân mạng, nếu cần. Nhờ đó, sau thời gian rèn luyện, những người này trở nên phi thường hơn hẳn những người khác. Yếu tố thành công của họ một phần lớn nhờ sự chân thật, nhận biết sự yếu kém của mình, luôn luôn học hỏi, cũng như sẵn sàng đón nhận sự chỉ dẫn của bất cứ người nào bằng cái tâm thành khẩn cầu tiến trong niềm hoan hỷ.

Nhờ đó không có hố ngăn cách giữa người được hướng dẫn và đối tượng; cũng như dốc hết tâm thành hướng thiện trong mọi lúc mà nên vậy. - Kẻ ngu trên đời không hiếm, nhưng người ngu chứng Thánh đó mới là hy hữu:

Nguyên nhân nào Chu Lợi Bàn Đặc thành công trên đường tu tập? Hầu hết trong chúng ta ưa có mặc cảm, hể bị chỉ trích hay phê bình là cảm thấy bất an, bao nhiêu nhiệt huyết, ý chí hay niềm tin đều bị thui chột hết. Như vậy, Nguồn mạch tinh khôi 43 làm sao có cơ hội cải tiến để vươn lên. Như người làm ra món hàng bị khách hàng chê, chả lẽ mang mặc cảm đem dẹp tiệm luôn sao? Muốn sống còn người ta cần phải cạnh tranh, tức là biết khắc phục, sửa sai để làm lại cho khá hơn, tốt đẹp hơn. Thay vì bị huynh đệ xem thường, các thầy chê trách, thầy Chu Lợi không cảm thấy nhục mà còn coi đó như là lời sách tấn để tiến tu. Theo tinh thần cầu tiến đó, Thầy được các Thầy yêu quí và Đức Phật thương tưởng tới, luôn luôn chỉ bảo bằng mọi cách, miển sao thầy học được là vui rồi. Dần dà, do sự kiên trì chỉ dạy của Đức Bổn Sư, Thầy Chu Lợi Bàn Đặc an tâm bên cạnh Phật và tăng đoàn, học được những đức tính từ bi, nhẫn nhục, khoan dung nơi các vị, giúp Thầy có cơ duyên thoát xác. Như Kinh ghi: “Một hôm, Ngài bổng nhiên khai ngộ, chứng quả A La Hán”. Từ “bổng nhiên” không như người lười biếng nằm dưới gốc cây há miệng chờ sung rụng để no bụng mà khỏi cần phải ra sức lao động vất vả như nhiều người khác.

Trong tiến trình ngộ đạo đó ngài đã phải đổ công sức rèn luyện mới thành tựu. Nhưng phải nói rằng thánh vị mà Ngài chứng đắc là cao tột trong hàng Thanh văn. Ngày nay khi nghe nhắc đến tên một nhân vật đệ tử Phật yếu kém trí nhớ, lại không thông minh, ta nghĩ ngay tới Chu Lợi Bàn Đặc. Vì tên Ngài như gắn liền với Đức Phật và tăng đoàn mà trong số một ngàn hai trăm năm mươi vị tùy tùng theo Phật trong các pháp hội, Ngài được thính chúng đặc biệt chú ý nhiều nhất.

5. Kết luận:

44 Nguồn mạch tinh khôi Trong quá khứ cũng như hiện tại đệ tử xuất gia của Phật đã có không biết bao nhiêu người đầu hàng, bỏ cuộc không thể tiếp tục đi trọn đường tu. Sở dĩ như vậy là do nhiều yếu tố nhân duyên chằng chịt cả bên ngoài lẫn bên trong tạo thành. Điều đáng nói hơn hết là do cái “tâm viên ý mã” của con người không tự kềm chế điều khiển được, nên bị hất tung ra khỏi rào ngăn giới luật hay tường thành tăng viện.

Phải chi ta được sống vào thời kỳ Đức Phật còn tại thế, nếu có yếu kém ở mặt nào như câu chuyện dẫn trên hay lỡ sa ngã như ngài A Nan bị Ma Đăng Già nữ ép buộc suýt phạm giới, được Phật hay biết trước nên tìm cách giúp đở cho đệ tử theo đường ngay hướng về nẽo chánh. Đức Phật nhiếp hóa đệ tử qua thân giáo, khẩu giáo và ý giáo, luôn luôn lấy mình làm gương cho chúng Tỳ Kheo noi theo.

Nhờ lòng từ của bậc Thầy mô phạm ấy mà chúng xuất gia của Phật lúc bấy giờ đông lên tới số hơn cả ngàn người vẫn sống hòa hài như nước với sữa, như không có vấn đề hệ trọng xảy ra mà lịch sử đã chứng minh cho ta thấy rõ điều đó. Nói tóm lại, Đức Phật là một nhà tâm lý biết được tâm niệm của chúng, Ngài cũng là nhà giáo dục tài ba lỗi lạc dùng đủ cách cương – nhu, uy – từ hướng dẫn đệ tử nên người. Trên tất cả, Ngài là một bậc Thầy nghiêm nghị mà khoan dung làm cho những ai gần Phật đều đem tâm phục và nhờ đó uy tín người xuất gia được nhiều người biết đến cũng như tận tâm bảo vệ. Hình ảnh Đức từ phụ và tăng Nguồn mạch tinh khôi 45 đoàn tại đạo tràng Linh Sơn xưa như luôn nhắc nhở người con Phật:

Linh Thứu đạo tràng xưa Dáng cha lành còn đó Chẳng quản ngại nắng mưa Dõi theo gương hạnh Ngài Lần bước theo dấu chân Dù xa cách vẫn gần Cà Sa ba cánh mỏng Tháng ngày nhẹ lâng lâng…

(Đạo Pháp quyện trời Tây trích thi Tập Trầm Hương trang 17, X.B. 2008)

46 Nguồn mạch tinh khôi

Nguồn: Sách Phật học — budsas.net (Bình Anson) · tamtangpaliviet.net (Tỳ khưu Indacanda) · chuaduocsu.org (Chùa Dược Sư Lâm Đồng — Hải Triều Âm Toàn Tập) · Toàn tập Tâm Như – Trí Thủ, Ban Sưu tập tu viện Quảng Hương Già Lam (NXB Tổng Hợp TP.HCM 2002; tái bản NXB Phương Đông 2011) · sách phổ biến miễn phí từ kho Kindle và kho ổ ngoài của Không Hoa; ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn (cột nguồn) · sách Đợt 12 (9/2026) thầy thêm từ thư mục riêng, ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · sách Phật học phổ biến miễn phí trên mạng (9/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn · thư mục sách Tuệ Sỹ (9/2026) thầy đưa vào, ghi công theo từng cuốn. · sách ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org, 10/2026), ghi công theo tác giả/dịch giả từng cuốn.