Ý Nghĩa Đời Người

Chúng Ta Phải Học Mô Phạm Của Đức Phật — Giảng Tại Kim Sơn Tự, Canada, Ngày 03/07/1989

Người học Phật, phải chân chánh nhận thức mục đích của chúng ta là gì? Người học Phật, là vì tương lai muốn thành Phật. Nếu không muốn thành Phật, thì đừng học Phật. Học Phật phải học nguyện lực của Phật, phải học hành vi của Phật, phải học tư tưởng của Phật. Nguyện lực của Phật, là không riêng gì mình thành Phật, mà còn phải phổ độ hết thảy chúng sinh, đều thành Phật đạo, vì hết thảy chúng sinh đều có Phật tánh, đều có thể thành Phật, nhưng vì vọng tưởng chấp trước, cho nên từ bao nhiêu kiếp đến nay, cũng không thể nào thành Phật.

Vọng tưởng là gì? Vọng tưởng là tâm tham. Chúng ta nếu không có tâm tham, thì không có vọng tưởng, không có tâm tham, thì biết đủ, biết đủ thì an vui, không biết đủ thì đau khổ, người biết đủ thì luôn luôn an lạc, người không biết đủ, thì luôn luôn đau khổ. Tại sao không biết đủ? Vì có tâm tham. Tại sao lại biết đủ? Vì không có tâm tham. Nói đơn giản "Biển khổ không bờ, quay đầu là bến". Tâm tham của chúng ta, so với trời còn cao hơn, so với đất còn dày hơn, hố không đáy thì không có khi nào lấp đầy được.

Tâm tham gọi là gì? Phàm là những gì bạn nghĩ muốn được, không thể đắc được bạn cũng muốn được, những gì có được bạn lại muốn thêm nhiều. Đây đều là tâm tham. Thứ tâm tham nầy, khi sinh ra, thì nào là tâm tham tiền tài, tham sắc đẹp, tham danh vọng, tham ăn ngon, tham ngủ nhiều. Vì có tâm tham, cho nên đầu óc suốt ngày không ngừng tạo tội lỗi, luôn luôn đều tính toán quanh co trong đầu óc, nhưng tính đi tính lại, vẫn cảm thấy không đủ. Cho nên phải nghĩ biện pháp lấp đầy hố tham dục của chính mình, hố tham dục mà không đáy, thì thấy cái nầy cũng cho là thật, thấy cái kia cũng cho là thật, thấy cái gì thì tham cái đó, thậm chí rác rến cũng muốn chất thành đống cho thật to, cảm thấy như vậy mới có ý nghĩa. Tại sao phải tham rác rến? Vì sinh tâm chấp trước, thì vọng tưởng rác rến không thể nào quét sạch. Vọng tưởng tham tài là rác rến, vọng tưởng tham sắc, tham danh, tham ăn, tham ngủ, cũng đều là rác rến. Những thứ nầy đều là những thứ không trong sạch, cho nên gọi là rác rến, cũng vì thế mới nói "Tài sắc danh thực thùy, địa ngục ngũ điều căn", không thể phát tâm bồ đề.

Người phát tâm bồ đề, thì đối với năm dục này chẳng vướng bận, không tham tài, không tham sắc, không tham danh, không tham ăn, không tham ngủ, vật gì cũng không tham, cũng không chấp trước vật gì. Nhìn xem những người tham tài vật, xem tiền tài như mạng sống, như cha mẹ của họ, thậm chí còn thân hơn so với cha mẹ, có tiền rồi thì không còn biết tới cha mẹ. Người tham sắc thì điên đảo, một không đủ thì tham hai, hai không đủ thì tham ba. Người như thế chết rồi nhất định làm súc sinh, làm rồng. Vì rồng thì tâm dâm dục quá mạnh, cho nên người tham sắc thì đoạ làm rồng, tội nặng thì đọa địa ngục. Cho đến tham ăn, tham ăn ngon, ăn ngon lại như thế nào? Bất quá ăn no rồi, thì không thể ăn được nữa, hơn nữa ăn đồ ngon, khi ăn no rồi, thì lại có phiền não. Ngủ thì ngủ nhiều, lại muốn ngủ nhiều, thậm chí ngủ không tỉnh dậy. Con người vì chấp trước tài, sắc, danh, thực, thùy, năm dục, cho nên ngày càng không có trí huệ, tự tánh ngày càng không trong sạch, tham lam rác rến với pháp nhiễm ô, cho nên tự tánh trí huệ quang minh không linh nghiệm. Nghĩ muốn lộ ra trí huệ quang minh, thì đừng có tâm tham, đừng tham tài, đừng tham sắc, đừng tham danh, đừng tham ăn, đừng tham ngủ, có thể đoạn được năm dục này, thì đó là nguyện lực của Phật.

Phật tu phước, tu huệ, tu ba đại A Tăng kỳ kiếp, (một tăng một giảm là một kiếp, tuổi thọ con người cứ một trăm năm, thì tăng một tuổi, cao thêm một tấc, từ mười tuổi, tăng đến tám vạn bốn ngàn tuổi, và một trăm năm, giảm xuống một tuổi, lại từ tám vạn bốn ngàn tuổi, giảm xuống đến mười tuổi, gọi là một kiếp, 1. kiếp gọi là một tiểu kiếp, 20 tiểu kiếp hợp thành một trung kiếp, 4 trung kiếp hợp lại thành 1 đại kiếp). A Tăng Kỳ kiếp, là nhiều đại kiếp không có số lượng.

Tu phước thì tận sức làm việc thiện, tu huệ thì học văn tự Bát Nhã, cũng có thể nói là, làm các việc thiện là tu phước, đừng làm các điều ác là tu huệ, cho nên phải phước huệ viên mãn, mới có thể thành Phật. Phật trong ba đại A Tăng kỳ kiếp và trong trăm kiếp tu phước tu huệ, việc thiện nhỏ nhất Ngài cũng làm, còn việc ác nhỏ nhất, Ngài cũng không làm, trải qua thời gian lâu dài mới thành Phật. Do đó phàm là người tín ngưỡng Phật, tin pháp của Phật nói, cũng tin đệ tử của Phật và hết thảy chư Tăng. Chúng ta học Phật nhất định phải học nguyện lực của Phật.

Nguyện lực của Phật là tự mình thành Phật rồi, lại muốn độ hết thảy chúng sinh đều thành Phật, mình đã đắc được quả bồ đề, đắc được đại trí huệ, đại an lạc. Cho nên cũng muốn hết thảy chúng sinh, cùng hưởng đại trí huệ và đại an lạc. Chúng ta là người học Phật, phải nhớ đừng tranh, đừng tham, đừng ích kỷ, đừng tự lợi, đừng nói dối, đừng hướng ngoại truy cầu, đây là bước đầu tiên trên con đường đạo. Nguyện lực của Phật thì vô lượng vô biên, sâu rộng như biển cả. Nhưng chúng ta không thể nói biển cả quá sâu rộng, chúng ta học không được thì không học. Chúng ta phải học nguyện lực của Phật từng chút, từng chút.

Chúng ta phải xả mình vì người, phải học hạnh của Phật Thích Ca, xả thân cứu cọp đói, lóc thịt cứu chim ưng, bị vua Ca Lợi chặt chân tay, trong tâm cũng không sinh tâm sân hận, phải có tinh thần nhẫn nhục, trì giới, tinh tấn, bố thí, thiền định, thì có thể sinh trí huệ Bát Nhã, đây là lục độ vạn hạnh, chỉ cần tiến về trước tu, thì tương lai sẽ đầy đủ.

Tuy nhiên nguyện lực của Phật rộng lớn, nhưng nguyện lực của chúng ta cũng không nhỏ. Chỉ cần phát nguyện lực của Phật, thì một ngày nào đó, chúng ta cũng sẽ thành công, sẽ đạt được mục đích.

Hành vi của Phật thì không làm các điều ác, mà chuyên làm các việc thiện, luôn luôn chiếu cứ mình, không bao giờ phá hoại kẻ khác, đó là hành vi lợi người mà không hại người, là cứu người mà không giết người. Ngài khiến cho chúng sinh khai mở đại trí huệ, không phải dùng chính sách ngu si để lường gạt chúng sinh. Cho nên hành vi của Phật tối cao vô thượng.

Tư tưởng của Phật là từ bi hỷ xả. Từ là ban vui cho chúng sinh. Bi là cứu khổ, lợi dụng tâm bi để giải trừ thống khổ của chúng sinh. Hỷ là hoan hỷ đối với hết thảy chúng sinh. Chúng sinh chưởi mắng, Ngài cũng hoan hỷ, chúng sinh đánh, Ngài cũng hoan hỷ, thậm chí giết Ngài, Ngài cũng hoan hỷ, không sinh tâm sân hận. Xả là xả những gì chúng sinh không thể xả. Phần đông xả không đặng, nhưng Ngài xả được, phần đông đều tham muốn, nhưng Ngài không tham muốn. Cho nên Ngài thì không tranh, không tham, không cầu, không ích kỷ, không tự lợi, cũng không nói dối. Vì Ngài không muốn lường gạt người, cho nên Ngài hết thảy đều đầy đủ, không hướng ngoại truy cầu, không làm những việc ngu si. Đó là nguyện lực, hành vi và tư tưởng của Phật.

Chúng ta mỗi ngày tự suy nghĩ xem, nguyện lực của ta và nguyện lực của Phật như thế nào? So sánh hành vi, tư tưởng của ta với Phật như thế nào? Có thể mỗi ngày so sánh như thế, thấy thiện thì bắt chước làm theo, thấy không thiện thì tự cảnh tỉnh; thấy kẻ tốt, người thiện, người đại trung, đại hiếu, đại tín, thì làm theo; thấy người không thiện, thì tự mình hồi quang phản chiếu, mình có làm những việc hợp lý chăng? Những việc ngu si chăng? Suy nghĩ như thế, thì có thể những gì mình không muốn, thì không thí cho người, nếu được như thế, là bồi phước, bồi huệ, bắt đầu phát tâm đại bồ đề.

Kệ Cảnh Chúng — Giảng Tại Chùa Kim Luân Ngày 26/06/1988

Chúng ta mỗi ngày vào buổi tối, đều đọc bài Kệ Cảnh Chúng (răn bảo chúng). Bài kệ này do Bồ Tát Phổ Hiền nói. Tại Trung Quốc tỉnh Tứ Xuyên, Núi Nga Mi là đạo tràng của Bồ Tát Phổ Hiền. Núi Phổ Đà là đạo tràng của Bồ Tát Quán Thế Âm, núi Ngũ Đài là đạo tràng của Bồ Tát Văn Thù, núi Cửu Hoa là đạo tràng của Bồ Tát Địa Tạng, đây là các sở trường của mỗi vị Bồ Tát. Nguyện lực và hạnh lực của Phổ Hiền Bồ Tát đều rất viên mãn. Nguyện lực của Ngài có Mười Nguyện Vương. Đây là những nguyện lực không cùng tận trong Phật giáo.

Nguyện thứ nhất: "Lễ kính chư Phật". Lễ là đảnh lễ, kính là cung kính, tức là đảnh lễ cung kính tất cả chư Phật. Đảnh lễ này của Ngài, là đại biểu cho hết thảy pháp giới chúng sinh, để lễ kính chư Phật. Ngài biết hết thảy chúng sinh đều có Phật tánh, đều có thể thành Phật, cho nên Ngài trước hết thay thế chúng ta, hết thảy chúng sinh, để đảnh lễ tất cả chư Phật. Vì bạn thành Phật, cho nên trước phải bắt đầu từ lễ Phật, cung kính Phật. Nếu bạn thấy Phật cũng không lạy, cũng không cung kính, thì vĩnh viễn không thể thành Phật. Phật làm thế nào mà được thành Phật? Tức là:

"Ba Tăng Kỳ tu phước huệ

Trăm kiếp trồng tướng tốt".

Ngài lúc nào tâm niệm cũng lễ kính chư Phật, cho nên Ngài đã thành Phật, hết thảy chúng sinh đều hướng về Phật đảnh lễ cung kính, đây cũng là trồng nhân gì được quả đó. Tại sao có nhiều chúng sinh hướng về Phật đảnh lễ? Vì lúc Ngài chưa thành Phật, Ngài hướng về tận hư không khắp pháp giới, mười phương ba đời cung kính đảnh lễ vô cùng vô tận các đức Phật. Cho nên Ngài thành Phật rồi, chúng sinh cũng hướng về Ngài đảnh lễ như thế, đây là gieo nhân gặt quả, "Nhân gì quả đó".

Chúng ta là người học Phật, phải học thuộc Phẩm Phổ Hiền Bồ Tát Hạnh Nguyện, y chiếu theo đạo lý chân chánh hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền mà thực hành, đó mới là chân chánh đệ tử của Phật, mới thật xưng là người học Phật. Cho nên chúng ta phải học những hạnh nguyện của Ngài Bồ Tát Phổ Hiền đã phát: Lễ kính chư Phật.

"Ngày đã qua rồi

Mạng cũng giảm dần Như cá thiếu nước Nào có vui gì?

Đại chúng!

Siêng năng tinh tấn

Như cứu đầu cháy Phải nhớ vô thường

Đừng có phóng dật".

"Ngày đã qua rồi, mạng cũng giảm dần". Nghĩa là mỗi ngày trôi qua, thì sức lực mạng sống của chúng ta giảm đi một ngày, và thời gian mạng sống cũng giảm đi một ngày.

"Như cá thiếu nước". Cá nhờ nước để sống. Có nước thì cá mới sống. Nếu nước khô cạn, thì cá sẽ chết. Các bạn nghĩ xem, cá trong nước, nước từ từ khô cạn dần, thì cá còn sống được chăng? Con người cũng như thế. Mạng sống của chúng ta giảm dần, cũng giống như cá trong nước, nước dần dần khô cạn.

"Nào có vui gì?" Nghĩ đến chỗ này, cuộc đời của chúng ta cứu kính có gì vui? Sao chúng ta không chân chánh phát bồ đề tâm, không chân chánh nhớ nghĩ sự thống khổ sinh tử? Là vì chúng ta còn cảm thấy lưu luyến thế giới này, tất cả sự hưởng thụ, tất cả hoàn cảnh, đều cảm thấy quá tốt. Nếu bạn cảm thấy người như cá trong nước, nước càng ngày càng cạn dần, thì cứu kính có gì vui, có gì lưu luyến? Có gì tham trước? Có gì mà buông không đặng? Có gì để bạn chấp trước? Vì vậy cho nên nói: "Đại chúng! Siêng năng tinh tấn". Hết thảy chúng sinh phải sớm dụng công tu hành, đừng để thời gian trôi qua lãng phí, đừng chờ đợi nữa, phải lúc nào cũng đem chữ "Chết" treo giữa lông mày, đừng tham trước những gì trên thế gian này.

"Như cứu đầu cháy" phải xem việc tu hành, như có người muốn cắt đầu ta đi, chúng ta phải nghĩ phương pháp để bảo hộ cái đầu này, đó mới là quan trọng, nếu không bảo hộ, thì có người muốn đến cắt đầu này đi, đây cũng có thể giải thích là bị lửa thiêu. Nhất định phải nghĩ phương pháp tiêu diệt ngọn lửa, phải lúc nào cũng đem chữ "Chết" treo giữa lông mi, nhắm mắt lại cũng nhìn thấy chữ "Chết" này và mở mắt ra cũng nhìn thấy chữ "Chết" này, ngủ cũng nhìn thấy chữ chết, cho đến nằm mộng, cũng nhìn thấy chữ chết đương đầu. Bạn phải luôn luôn đừng quên sinh tử, thì bạn đâu còn thì giờ đi du lịch? Đi tìm sự vui sướng? Đi làm những việc không chánh đáng? Bạn phải thật sự nhớ chữ "Chết", thì bạn mới tu hành.

"Hãy nhớ vô thường". Bạn phải luôn luôn đừng quên con quỷ vô thường, không biết lúc nào nó sẽ đến tìm bạn. "Đừng có phóng dật". Bạn đừng khởi những vọng tưởng dâm dục, khởi vọng tưởng ăn uống, vọng tưởng tham, vọng tưởng tranh, vọng tưởng sát sinh, vọng tưởng ăn cắp, vọng tưởng uống rượu. Tại sao bạn vọng tưởng quá nhiều? Vì bạn quên mất đi chữ "Chết", bạn không cảm thấy tương lai sẽ chết, cho nên trong lúc còn sống, hồ đồ trong sự sống hồ đồ, đợi đến lúc già, lại hồ đồ trong sự chết hồ đồ. Lúc chết thì ái tình của bạn chạy đi đâu? Bạn tìm ái cũng không được, tình của bạn cũng nhìn không thấy, sự tham ăn của bạn cũng ăn không vào được, sự tham chơi cũng chẳng có tốt gì. Cho nên đừng giải đãi, đừng phóng dật, phải thật đứng vững mà tu hành. Đây là nguyên nhân Bồ Tát Phổ Hiền phát Mười Đại Nguyện Vương. Vì Ngài biết sinh tử của hết thảy chúng sinh chưa dứt. Tuy Ngài đã giác ngộ, nhưng không muốn nhìn chúng ta và hết thảy chúng sinh, đang trầm mê không ngộ, sống trong cơn say, chết trong ảo mộng. Cho nên Ngài gián tiếp muốn chúng ta giác ngộ, muốn chúng ta sớm phát tâm tu đạo. Cho nên đừng lười biếng, đừng để phí thời gian trôi qua.

Biết Đủ Thường An Vui — Giảng Tại Chùa Kim Phật Ngày 05/06/1988

Người xưa vọng tưởng ít, dục niệm cũng ít, cho nên tai nạn của họ cũng ít. Người hiện nay vọng tưởng quá nhiều, dục niệm cũng nhiều, cho nên tai nạn cũng nhiều. Tai nạn từ đâu đến? Vì người có tâm tham, có tâm tham không biết đủ. Nếu có tâm tham, tâm không biết đủ, thì bất cứ thứ gì, cũng đều cảm thấy không đủ. Một khi tham lam nhiều, thì tai họa phát sinh, không phải tật bệnh này phát sinh, thì tật bệnh khác phát sinh; không phải khó khăn này phát sinh, thì khó khăn kia phát sinh. Tóm lại, là rất nhiều phiền não khó khăn đến nhiễu loạn.

Đời sống vốn rất thanh bình, nhưng chuyên tìm những sự rắc rối, rắc rối càng nhiều, thì bám chặt càng cứng. Muốn mở thoát cũng không thể mở thoát đặng, như bị sức mạnh keo bám chặt, bám chặt tay chân không thể động, chỉ còn đợi một sát na cuối cùng đến, đó là chết. Đến lúc chết còn không biết tật bệnh, phiền não, từ đâu đến? Đến lúc này, mà họ còn chưa giác ngộ. Xã hội ngày nay, mọi người tranh giành, lường gạt với nhau. Ai có thủ đoạn lường gạt cao minh, thì người đó thắng. Ai có thủ đoạn thấp hơn, thì người đó thất bại. Thế giới này là như thế. Mọi người sinh tồn trong phiền não tham dục, trên cảnh giới vọng tưởng lăn xăn. Cho nên tiêu hao vô lượng tinh thần của chính mình, cuối cùng thì cái gì cũng chẳng có. Đợi đến phút cuối cùng mới hiểu rằng: "Ôi! Ta muốn sớm biết như thế, mà lại ngu si đến thế, ta hà tất sao lại như thế!" Không sai, có khi đến chết cũng không ngộ, buông chẳng đặng, mang theo cũng chẳng được. Thật khổ quá, biết dừng lại thì không nhục, biết đủ thì không nguy, biết đủ thường lạc, nhẫn nại thì an.

Bất cứ người nào học Phật, trước hết phải học nhẫn nhục Ba La Mật, nhìn hết thảy đều là hư vọng không thật, không chấp trước bất cứ thứ gì, an vui tức là giải thoát, trí huệ liền hiện tiền. Hy vọng mọi người trí huệ đều hiện tiền.

Bốn Thệ Nguyện Lớn — Giảng Ngày 07/05/1988

Các vị thiện tri thức, quá khứ có một lần, tôi ở tại Thái Lan, có một số Phật giáo đồ thỉnh mời tôi thuyết pháp. Pháp tòa thiết lập ở trước cửa lớn, thính chúng tựa lưng vào tường, còn tôi thuyết pháp thì mặt đối với phòng ngoài, quay lưng đối với họ. Những vị đệ tử người Mỹ đi theo tôi, nhìn không quen những tập tục như thế, cũng cố gắng yên lặng, đây là Kinh nghiệm của tôi. Hôm nay không phải như thế, mà tôi đối diện với quý vị thuyết pháp.

Nói đến Phật pháp, hết thảy đều là Phật pháp, đều bất khả đắc. Người tu hành học Phật, không nên trên pháp sinh chấp pháp. Có ngã chấp, pháp chấp, thì đều không thể chứng quả. Chúng ta phải phá hết thảy chấp trước, phải học không nóng giận, lâu dần thì có thể tương ưng với Phật Pháp Tăng, sau đó mới tiến tới tu hành, mới có tiến bộ. Chúng ta muốn tương ưng với Tam Bảo, thì trước phải tẩy sạch vô minh phiền não và sự nóng giận. Nếu mỗi ngày giảm bớt vô minh phiền não, thì trí huệ quang minh sẽ hiển lộ, ngược lại vô minh phiền não nhiều, thì ngu si càng ngày càng tăng thêm. Đây là sự chướng ngại lớn nhất của người học Phật, cũng là nghiệp chướng. Làm thế nào để tu hành dứt được nghiệp chướng? Trước hết phải phát bốn thệ nguyện lớn.

Nguyện lớn thứ nhất là: "Chúng sinh vô biên thệ nguyện độ". Mỗi người đều có trách nhiệm phổ độ. Tự xét hỏi lòng mình, chúng ta có tận hết trách nhiệm chăng? Phải tự mình phản tỉnh lại. Nếu chỉ phát nguyện mà không thực hành, thì việc độ chúng sinh chỉ nói ngoài miệng mà thôi.

Nguyện lớn thứ hai: "Phiền não vô tận thệ nguyện đoạn". Đoạn phiền não và không đoạn đều tùy vào chúng ta. Nếu không cung hành thực tiễn, thì như nói món ăn mà không ăn, hoặc đếm tiền dùm cho kẻ khác, thì đối với mình tơ hào chẳng lợi ích gì.

Nguyện lớn thứ ba: "Pháp môn vô lượng thệ nguyện học". Pháp môn vô lượng vô biên, luôn luôn phải học tập. Phát nguyện này rồi, chúng ta phải nghĩ: "Chúng ta có cống hiến gì cho Phật pháp chưa? Phải chăng đã làm Phật pháp phát đạt?"

Nguyện lớn thứ tư: "Phật đạo vô thượng thệ nguyện thành". Phật đạo thật cao thượng, nhưng việc chúng ta làm, phải chăng là việc của Phật làm? Phật thì đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, chúng ta phải tự hỏi mình. Bốn tâm vô lượng có phải chăng là tâm của chúng ta? Phải thực hành tứ vô lượng tâm của Phật, mới có thể nói đến thành Phật đạo.

Tóm lại, muốn thực hành bốn thệ nguyện lớn, thì trước phải tuyển chọn tông chỉ của mình mà thực hành, tuyển chọn tông chỉ gì thì tự mình quyết định. Ví như Vạn Phật Thành có sáu đại tông chỉ, cũng là mục đích, hướng đi của mọi người trong Vạn Phật Thành.

Thứ nhất là "Không tranh". Bất cứ sự vật gì, hoặc lợi ích, "người bỏ thì tôi giữ, người giữ tôi cũng vậy". Không vì lợi ích mà tranh đoạt với người.

Thứ hai là "Không tham". Các nơi trên thế giới có chiến tranh, là vì mọi người đều có tâm tham. Tham không biết đủ, tham mà không biết chán, vì tham dẫn đến có chiến tranh.

Thứ ba là "Không cầu". Không hướng ngoại truy cầu. Cầu tài, cầu sắc, cầu hưởng thụ. Đó đều là vì có tâm ích kỷ ẩn tàng bên trong. Muốn đạt thành tông chỉ không cầu, thì phải thực hành, trừ sạch tham sân si của chính mình.

Thứ tư là "Không ích kỷ". Phần đông xả người vì mình, không màng đến sự khốn khổ của kẻ khác, chỉ muốn mình sung sướng.

Thứ năm là "Không tự lợi". Không tự lợi tức là lợi tha. Những kẻ trốn sâu lậu thuế, mua rẻ bán đắt, đều là vì tự lợi. Nếu mọi người không có tâm ích kỷ tự lợi, thì vấn đề xã hội có thể giải quyết được hết.

Thứ sáu là "Không nói dối". Nhiều lúc con người chỉ vì lợi ích cá nhân mà không trung thực, phát sinh tư tưởng nói dối. Không nói dối thì không vướng mắc những điều nói ở trên là tranh, tham, cầu, ích kỷ, tự lợi, năm nhược điểm.

Đạo thì phải hành. Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, sau khi nhìn thấy sao mai mọc liền ngộ đạo, sau đó Ngài nói:

"Lành thay! Lành thay!

Hết thảy chúng sinh đều có Phật tánh

Đều có thể thành Phật

Chỉ vì vọng tưởng chấp trước Không thể chứng đắc".

Tức nhiên Phật nói như thế, không phải Phật giáo đồ mới là chúng sinh, mà Thiên Chúa giáo đồ, Do Thái giáo đồ, cũng đều là chúng sinh, không thể lập danh từ riêng. Phật đã thọ ký cho chúng ta mấy ngàn năm về trước, Phật không phân biệt ai tin Phật, ai tin Gia Tô, tận hư không khắp pháp giới, chúng sinh hữu tình có huyết khí, tin Phật, hay không tin, không thành vấn đề, Phật không nói, ai không phải Phật giáo đồ, thì không thể thành Phật. Phật giáo thật là dân chủ nhất, bình đẳng công bình. Ai tu thì người đó có phần, không tu thì không có phần. Mỗi người phải dũng mãnh tinh tấn, đừng tự lầm những gì trong quá khứ, mà tự cam đọa lạc.

Sau khi thuyết pháp xong, Hòa Thượng kêu họ đặt câu hỏi, sau đây là vấn đáp.

Hỏi: Hòa Thượng, con muốn biết Phật tánh quyết thực là gì?

Đáp: Hiện nay bạn hỏi đó là Phật tánh, bạn không có Phật tánh thì không hỏi. Bạn không biết đây là Phật tánh, tức là phải đánh một trăm hương bản.

Hỏi: Chúng con hôm nay rất vui.

Đáp: Tôi sớm biết các vị không có ai muốn nóng giận đối với tôi.

Hỏi: Hòa Thượng, tại Vạn Phật Thành nói cảm tạ như thế nào?

Đáp: Người trong Vạn Phật Thành không nói cảm tạ. Ai nói cảm tạ thì phạt năm trăm đồng. Tôi không bao giờ nói hai chữ cảm tạ, cho nên họ nói tôi chỉ muốn chưởi người.

Hỏi: Nói tôn kính như thế nào?

Đáp: Không cần nói, chỉ cần làm.

Lễ Tốt Nghiệp Đại Học — Giảng Tại Đại Học Pháp Giới Vạn Phật Thành Ngày 20/08/1988

Hoan nghênh các vị giáo sư, quan chức chính phủ, các vị cư sĩ, hôm nay là ngày lễ tốt nghiệp của đại học Phật giáo pháp giới lần thứ hai, bao quát lễ tốt nghiệp huấn luyện ban Tăng già và huấn luyện ban cư sĩ. Đại học pháp giới có một đặc sắc, là bất cứ thầy giáo, học sinh, đều không hút thuốc, không uống rượu, không nhảy đầm, không bài bạc, không hút sách, phải đi trên con đường chánh, không đi đường tà.

Chúng ta gốc là tánh thiện, đều có thể thành Thánh Hiền, thành Phật, làm Bồ Tát, nhưng vì không dùng tâm thiện, thân thiện; cho nên tạo ra rất nhiều vấn đề không tốt. Tại sao? Vì không tạo được một cơ sở tốt vững chắc; giống như một căn nhà được xây không bao lâu thì xiêu vẹo. Tại sao? Vì kiến trúc không kiên cố mới bị như thế. Nếu cơ sở không tốt, thì trí huệ vốn có, không phát quật được, để giúp cho chính bản thân mình, giúp cho gia đình, giúp cho quốc gia, cho đến giúp cho toàn thế giới. Vốn muốn làm người thông minh nhất trên toàn thế giới, kết quả làm những việc ngu si nhất, dẫn đến người với người trên thế giới đấu tranh, nhà với nhà đấu tranh, nước này với nước kia đấu tranh, khiến cho xã hội không được bình an, đây là vì không kiến lập cơ sở cho tốt.

Đại học Phật giáo pháp giới, không có đạo lý cao thâm gì để giáo hóa người, chỉ là khiến cho mọi người đừng tranh, không cần tranh đệ nhất với bất cứ ai, không tham lợi ích của kẻ khác, không truy cầu lợi lộc bên ngoài, thấy kẻ khác được lợi ích, như chính mình được lợi không khác, không tự lợi, không phải chỉ biết lợi ích cho chính mình, suốt ngày đến tối cầu danh, cầu lợi, mà không biết tạo phước cho nhân gian, không biết mang lại hạnh phúc, lợi ích, cho người khác.

Chúng ta sống ở đời, phải có công với đời, có đức với dân, có lợi ích cho nhân loại, đây là bổn phận làm người. Phải nghĩ đến trách nhiệm bổn phận làm người, thì trước hết phải: Đừng tranh, đừng tham, đừng cầu, đừng ích kỷ, đừng tư lợi, đừng nói dối. Nhưng, trước phải kiến lập nhân cách của bạn, khiến cho cơ sở của bạn còn kiên cố hơn so với sắt đá. Không làm hại bất cứ ai, chuyên làm lợi ích cho người khác, đó là bổn phận làm người. Nếu hại người thì chẳng phải là bổn phận làm người, cũng có thể nói là không biết làm người như thế nào!

Đại học Phật giáo pháp giới là khiến cho mọi người phát quật trí huệ vốn có, đạo đức vốn có, linh tánh học vốn có. Phát quật trí tuệ vốn có của bạn, thì không thể làm những việc điên đảo, ngu si, nguy hại thế giới. Đây là tông chỉ của đại học Phật giáo pháp giới. Trước hết, các trẻ con phải tận hiếu, học sinh trung học phải tận trung vì nước, sinh viên đại học phải trung hiếu nhân nghĩa, đây là đạo lý gốc làm người. Hy vọng tương lai các em tốt nghiệp rồi, làm một người quang minh sáng lạn của thế gian, đừng làm người hắc ám. Làm một người ích lợi cho thế gian, đừng làm người có hại cho thế gian. Nói đơn giản, phải kiến lập cơ sở của các em, để tương lai giúp ích cho xã hội, cho thế giới. Hôm nay, nhân cơ hội lễ tốt nghiệp, cầu chúc nguyên thủ Trung Quốc, nguyên thủ nước Mỹ, và các nguyên thủ của thế giới, thân thể mạnh khoẻ, tinh thần vui vẻ, vì mưu cầu hạnh phúc của toàn thể nhân loại trên thế giới, tạo đại đồng.

Thiền Thất Khai Thị Thứ Nhất — Giảng Tại Kim Sơn Thánh Tự

Hôm nay chúng ta bắt đầu khóa thiền thất mùa đông. Từ Tâm Kinh tôi đề ra vài câu Kinh để đàm đạo. Quán Thế Âm Bồ Tát chứng đắc nhĩ căn viên thông. Ngài chứng đắc như thế nào? Ngài tu phản văn văn tự tánh. Tánh thành vô thượng đạo, cho nên có thể quán tự tại. Tự tại là không ta, không người, không chúng sinh, không thọ mạng, bốn tướng.

Tự tại là tại đâu? Tại địa vị Thánh nhân thì tự tại. Tại địa vị phàm phu thì không tự tại, tại sao tại địa vị Thánh nhân được tự tại? Vì bậc Thánh nhân không có bốn tướng là tướng người, tướng ta, tướng chúng sinh và tướng thọ mạng, cho nên được tự tại. Phàm phu vì có tướng người, tướng ta, tướng chúng sinh, tướng thọ mạng, bốn tướng, nên không được tự tại.

Phần đông người học Phật pháp, lâu thời chấp trước tướng người, tướng ta, tướng chúng sinh, tướng thọ mạng. Bốn tướng ở trên chẳng thể không, thì làm sao được tự tại? Nếu muốn được tự tại thì phải thấu rõ ba tâm, trừ bốn tướng. Ba tâm tức là: Tâm quá khứ không thể được, vì tâm quá khứ đã qua rồi, hà tất phải tìm cầu? Tâm hiện tại không thể được, tuy nói là hiện tại nhưng chuyển nháy mắt cũng là hư vọng. Cho nên tâm hiện tại cũng không thể được, tâm vị lai không thể được. Vì vị lai thì chưa đến, hà tất phải nghĩ tưởng, cho nên tâm vị lai cũng không thể được. Nếu thấu rõ được ba tâm, bốn tướng đều không, tức là Quán Tự Tại Bồ Tát.

Chúng ta đả thiền thất tức là quán tự tại. Người người có thể quán tự tại. Không phải là chỉ có Quán Thế Âm Bồ Tát mới quán tự tại. Ai có thể tự tại tức là quán tự tại. Ai không tự tại tức không phải quán tự tại. Trên danh nghĩa không có nhứt định. Hết thảy chúng sinh đều có thể quán tự tại.

Chúng ta ngồi thiền cũng là để nhìn xem, chúng ta có thể quán tự tại hay không? Nếu có thể quán tự tại, thì sẽ nhìn thấy năm uẩn đều không, cũng là đi sâu vào Bát Nhã Ba La Mật. Nếu được như thế, mới có thể độ hết thảy khổ ách, hết thảy khổ đều không, cho nên được tự tại. Quán Thế Âm Bồ Tát với chúng ta là hợp mà làm một. Không riêng Quán Thế Âm Bồ Tát như thế, mà mười phương chư Phật cũng khế hợp với chúng ta mà làm một. Tuy Bồ Tát hợp với chúng ta mà làm một, nhưng chúng ta không hợp với Bồ Tát mà làm một. Như Kinh Diệu Pháp Liên Hoa nói: Vị "Cùng tử", vị cùng tử vốn là con của vị trưởng giả giàu có, bỏ cha giàu có đi lang thang thành kẻ ăn mày, lâu rồi quên luôn cả cha. Tuy gặp lại cha mà không nhận ra, mọi người muốn xa lìa điên đảo mộng tưởng. Còn vị "Cùng tử" thì xa lìa cha mẹ, đi ra ngoài làm kẻ ăn mày. Chúng ta xa lìa Phật, tức giống như vị "Cùng tử" rời bỏ và quên cha mẹ. Chúng ta vốn với chư Phật đồng một nhà, cho nên:

"Hết thảy chúng sinh, Đều có Phật tánh, Đều có thể thành Phật".