Giáo Trình Phật Học

Tham dục

Sân hận

• (Dosa), và

Si mê

• (Moha)

Ba loại gốc rễ hay bản chất này bao gồm tất cả mọi phạm vi bất thiện, dù chúng thể hiện một cách mờ nhạt hay thể hiện một cách thô thiển nhất.

Ngược lại, có 3 căn tốt hay căn thiện, đó là:

Không Tham dục

• (Alobha) = không ích kỷ, rộng lượng, hào hiệp, buông bỏ, không tham chấp • (Adosa) = Thương yêu, từ ái, nhẫn nhục và

Không Sân hận

bi mẫn • (Amoha) = Hiểu biết, tri kiến, trí tuệ

Không Si mê

2. Những Hành Động Công Đức (Punna-kiriya)

Tất cả mọi hành động đều xuất phát từ tâm, do tâm điều khiển, do tâm tạo tác. Thân và lời nói chỉ là những “cánh cửa” để cho tâm thể hiện, biểu hiện hành vi của mình mà thôi. Người xưa định nghĩa từ punna (công đức, phước đức) như là: “công đức rửa sạch hay làm trong sạch tâm”. Từ định nghĩa về những căn thiện tạo điều tốt lành và những căn bất thiện tạo ra đau khổ, chúng ta có thể suy ra được chính những căn thiện là nguyên nhân, gốc rễ để tạo ra công đức.

Những hành động công đức là những hành động do ý chí, do tâm chỉ đạo, là những tâm “Hành” được đi kèm bởi 3 căn thiện, đó là Không Tham, Không Sân, Không Si .

Ngược lại, Những hành động đáng trách hay làm tổn hại công đức là những hành động do ý chí, do tâm chỉ đạo, là những tâm “Hành” được đi kèm bởi 3 căn bất thiện là Tham, Sân, Si.

Nói tóm lại một cách đơn giản, những căn thiện hay bất thiện tạo ra những nghiệp thiện hay nghiệp bất thiện.

Theo “Vi Diệu Pháp” tạng (Abhidhamma), có tám (8) loại Thức thiện (sobhana citta)5 tương ứng với việc tái sinh về cõi Dục Giới (Kamavacara). Bốn (4) loại Thức trong số này chỉ chứa có 2 căn thiện là Không Tham & Không Sân, còn bốn (4) loại Thức còn lại thì chứa đầy đủ 3 loại căn thiện là Không Tham, Không Sân & Không

Si (Trí Tuệ).

Mỗi nhóm lại được phân chia ra thành nhiều loại khác, tùy thuộc vào chúng được trợ duyên hay không được trợ duyên và tùy thuộc vào chúng có đi kèm với tâm Hỉ (hoan hỉ, vui vẻ) hay tâm Xả (vô tư, thản nhiên). Khi bàn về ý nghĩa tột cùng, 8 loại Thức thiện này bao gồm tất cả mọi hành động công đức hay tất cả mọi Nghiệp thiện tương ứng với cõi Dục Giới.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức - Dẫn Nhập • 297

Tám (8) loại Thức thiện theo danh sách dưới đây, đó là: a) Thức thiện có tâm Hỉ đi kèm, trợ duyên, cùng trí tuệ b) Thức thiện có tâm Hỉ đi kèm, trợ duyên, không trí tuệ. c) Thức thiện có tâm Hỉ đi kèm, không trợ duyên, cùng trí tuệ. d) Thức thiện có tâm Hỉ đi kèm, không trợ duyên, không trí tuệ. e) Thức thiện có tâm Xả đi kèm, trợ duyên, cùng trí tuệ f) Thức thiện có tâm Xả đi kèm, trợ duyên, không trí tuệ. g) Thức thiện có tâm Xả đi kèm, không trợ duyên, cùng trí tuệ. h) Thức thiện có tâm Xả đi kèm, không trợ duyên, không trí tuệ.

3. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức (Dasa Punna-kiriya Vatthu)

Nếu một người thật sự muốn tích lũy nhiều nghiệp thiện trong đời sống này, thì có 10 căn bản hay 10 cách (Dasa vatthu) để thực hiện thành công công đức hay việc làm công đức (Punna-kiriya) để tạo ra nghiệp quả tốt lành, và điều quan trọng là hãy cố gắng làm hết sức mình và bằng mọi phương tiện, điều kiện mình có được để thực hiện việc công đức. Đó là những căn bản, nền tảng hay những cách hay những việc làm như sau: 1) 2) 3) 4) Dana: Việc Sự Bố Thí, cho tặng, sự rộng lượng, hào hiệp. Sila: Việc tuân giữ Giới Hạnh đạo đức, đó là Năm Giới căn bản,

Tám Giới hay Mười Giới Thập Thiện…

Bhavana: Thiền hành, cả thiền định và thiền quán minh sát.

Apacayana: Việc Tôn kính người lớn tuổi, bậc thánh nhân.

5) Veyyavacca: Sốt sắng Phục vụ, giúp đỡ thực hiện những việc thiện.

6) Pattidana: Việc Chia sẽ, hồi hướng công đức.

7) Pattanumodana: Sự Hoan hỉ, vui mừng cho công đức của người khác, tùy hỷ công đức (HV). 8) 9) Dhamma-savana: Nghe học Giáo Pháp.

Dhamma-desana: Truyền, dạy Giáo Pháp.

10) Ditthijukamma: Chánh tín, cũng có niềm tin một cách ngay thẳng, chính trực, được vào chánh kiến.

Mười căn bản hay nền tảng của Hành động công đức được phân thành 3 nhóm khác nhau:

• : Nhóm Bố Thí, bao gồm việc Bố Thí, Hồi Hướng Công Dana Đức & Tùy Hỷ Công Đức.

Sila • : Nhóm Giới Hạnh, bao gồm Giới Hạnh, Tôn Kính &

Phục Vụ Bhavana • : Nhóm Thiền Hành, bao gồm Thiền, Nghe học Giáo Pháp, Truyền Dạy Giáo Pháp & Củng Cố Chánh Kiến dựa vào chánh kiến.

(a) (b) Nhóm Bố Thí (Dana) đại diện cho phẩm chất Không Tham (alobha), có nghĩa là cho, tặng, hào hiệp, không ích kỷ, buông bỏ. Nó đối nghĩa, đối nghịch với sự ghen tỵ, bủn xỉn hay ích kỷ. Nhóm Giới Hạnh (Sila) đại diện cho phẩm chất Không Sân (adosa), có nghĩa là từ ái, thiện chí. Nó đối nghĩa, đối nghịch với Tham chấp (lobha) và Sân hận, thù ghét (dosa). Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức - Dẫn Nhập • 299

(c) Nhóm Thiền Hành (Bhavana) đại diện cho phẩm chất Không Si (amoha), có nghĩa là trí tuệ hay sự hiểu biết. Nó đối nghĩa, đối nghịch với Si mê, ngu dốt và tà kiến, mù quáng.

Mười căn bản hay mười chủ đề của hành động công đức được thực hiện cùng với tám (8) loại Thức thiện, trừ khi một người chứng đạt những tầng Thiền Định (Jhana) hay giác ngộ Đạo thức (magga, Thức con đường Đạo) bằng phương pháp thiền. Vì thế, mười căn bản của hành động công đức này thường làm khởi sinh tạo ra những nghiệp thiện, tương ứng cõi trời Dục Giới.

4. Những Loại Nghiệp Thiện (Kusala Kamma)

(a) Những Nghiệp Thiện 2-Căn và Nghiệp Thiện 3-Căn

Nếu một người thực hiện những hành động thiện, việc thiện với kiến thức, hiểu biết về Nghiệp (Kamma) và những nghiệp quả, những thức thiện có đi kèm cùng trí tuệ hiểu biết. Tâm ý hay tâm Hành sẽ được đi kèm bởi 3 căn thiện: Không Tham, Không Sân, Không Si. Vì vậy nên tạo ra Nghiệp thiện 3-căn (tihetuka). Càng tốt hơn nữa, trong quá trình thực hiện những hành động thiện, một người có thể phát triển trí tuệ bên trong tức trí tuệ minh sát bằng cách lý giải mọi sự việc là vô thường, khổ và vô ngã. Nghiệp thiện tạo ra sẽ lại được đi kèm bởi ba căn thiện.

Mặt khác, nếu một người thực hiện những hành động thiện mà không có trí tuệ, hiểu biết về Nghiệp (Kamma) và những nghiệp quả, thì người đó đang thực hiện hành động đó mà không có chút hiểu biết hay trí tuệ nào cả. Vì thế, tâm ý hay tâm Hành sẽ không được đi kèm với căn Không Si, mà chỉ có 2 căn Không Tham & Không Sân.

Như vậy sẽ tạo ra Nghiệp thiện 2-căn (dvihetuka).

(b) Nghiệp Thiện Ưu Việt & Nghiệp Thiện Thấp Kém

Trong khi thực hành trên 10 căn bản của việc công đức, một người có tâm ý hay ý định trước và sau khi khi hành động công đức được thực hiện là rất quan trọng. Nếu một người phát triển Thức Thiện trước khi thực hiện một hành động công đức, thì tâm ý (hay tâm Hành) về đạo sau khi thực hiện sẽ được bao quanh bởi nhiều tâm ý thiện khác và hệ quả là tiềm năng thiện căn mạnh mẽ hơn nhiều. Nghiệp thiện được tạo ra như vậy được gọi là Nghiệp Thiện Ưu Việt (ukkatha).

Để tạo được Nghiệp Thiện ưu việt này, một người luôn nghĩ về hành động công đức trước khi thực hiện nó và luôn cảm thấy vui mừng, hoan hỉ vì có được cơ hội để thực hiện hành động công đức đó. Và hơn nữa, sau khi đã thực hiện xong hành động công đức đó, một người nên quán chiếu về điều đó và luôn cảm thấy vui vẽ, mãn nguyện hay vui mừng về khía cạnh hướng thiện, về mặt tốt lành của hành động công đức đó.

Mặt khác, nếu một người cảm thấy lười biếng hay ngập ngừng hay ghen tỵ hay bủn xỉn trước khi quyết định làm việc công đức, ví dụ như bố thí, và cảm thấy tiếc nuối sau khi hành động công đức đã được thực hiện, thì tâm ý (hay tâm Hành, ý Hành) về đạo đức này sẽ bị bao vây bởi những tâm ý bất thiện khác, và hệ quả là tiềm năng thiện sẽ bị suy yếu. Nghiệp thiện được tạo ra như vậy được gọi là

Nghiệp Thiện thấp kém (omaka).

Như vậy, có 4 loại Nghiệp thiện được tạo ra trong việc thực hiện những hành động hay những việc công đức, đó là: i)

ii) iii)

Nghiệp thiện ưu việt 3-căn Nghiệp thiện thấp kém 3-căn Nghiệp thiện ưu việt 2-căn Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức - Dẫn Nhập • 301 iv)

Nghiệp thiện thấp kém 2-căn

Mỗi Nghiệp thiện trong 4 loại trên có thể được thực hiện cùng với tâm hoan Hỉ hay với tâm buông Xả, như vậy sẽ tạo ra tám (8) loại Thức thiện như đã nói.

* Trong bốn (4) loại Nghiệp thiện, loại (i) là tốt nhất, tối ưu việt. Nếu Nghiệp này trợ duyên cho Thức Tái Sinh, thì người đó sẽ được tái sinh với 3 căn thiện (tihetuka) vào cảnh giới phúc lành làm người hay làm thiên thần (devas) và sẽ sở hữu được khả năng chứng đạt những tầng Thiền Định (Jhana) và Thức con đường Đạo (Magga).

* Loại Nghiệp thiện (ii) và (iii) gần như là tương đương với nhau. Nếu Nghiệp này trợ duyên cho Thức Tái Sinh, người đó sẽ được tái sinh với 2 căn thiện (dvihetuka) vào cảnh giới phúc lành để làm người hay làm thiên thần (devas). Những người ấy không sở hữu được khả năng chứng đạt những tầng Thiền Định (Jhana) và Thức con đường đạo (Magga).

* Loại Nghiệp thiện (iv) là thấp kém nhất. Nếu nghiệp này trợ duyên cho Thức Tái Sinh, người đó cũng sẽ được tái sinh vào cảnh giới phúc lành (sugati), nhưng tiếc thay người đó không có được căn thiện nào (ahetuka) và sẽ làm người tật nguyền, dị dạng hoặc làm thần bị giáng xuống làm địa thần (earth-bound degraded deva) cõi thấp kém hơn là cõi trời Tứ Đại Thiên Vương (Catumaharajika), có thể làm những quỷ thần dị dạng.

5. Phân Loại Con Người (Puggala-bheda)

Con Người (Puggala) có nghĩa là một cá nhân, một người. Theo “Vi Diệu Pháp” (Abhidhamma), con người được phân thành 12 loại, trong đó bao gồm 4 loại người phàm tục (puthujjana, world-lings) và 8 loại người thánh thiện hay thánh nhân (ariya-puggala). Mười hai loại người đó lần lượt là:

1) Loại Người Phàm Phu Không Có Căn Thiện ở Cõi Xấu

(Duggati ahetuka puggala)

Đây là những hạng người bị sinh vào cõi xấu đó là: Địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, quỷ thần. Những hạng người này không có được một căn thiện (Không Tham, Không Sân, Không Si) nào. Vì thế được gọi là hạng người Vô Thiện Căn (Duggati: Cõi xấu, ahetuka: không có căn thiện, puggala: phàm phu).

2) Loại Người Phàm Phu Không Có Căn Thiện ở Cõi Phúc Lành

(Sugati ahetuka puggala)

Đây là những hạng người được sinh ra với thân hình tật nguyền hay dị dạng ở cõi người hay cõi trời thấp của Tứ Đại Thiên Vương (Catumaharajika), nhưng họ không có được một căn thiện nào.

Người vô thiện căn.

3) Loại Người Phàm Phu 2-Căn Thiện (Dvihetuka puggala)

Đây là loại người và những thiên thần (devas) được tái sinh chỉ có 2-căn thiện là: Không Tham, Không Sân. Những loại người này không có khả năng chứng đạt những tầng Thiền Định (jhanas) và chứng ngộ Thức con đường Đạo (magga) trong kiếp sống này, nhưng đa số họ đều cố gắng tu tập.

Tuy nhiên, họ có thể trở thành loại người phàm phu có 3-căn thiện (tihetuka puggala) trong kiếp sau nếu họ nỗ lực hành thiền trong kiếp này, và họ Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức - Dẫn Nhập • 303 sẽ chứng đạt những tầng Thiền Định (jhanas) và chứng ngộ Thức con đường Đạo (magga) nếu họ tiếp tục hành thiền trong kiếp sống sau.

4) Loại Người Phàm Phu 3-Căn Thiện (Tiihetuka puggala) −

Đây là loại người và thiên thần (devas) được tái sinh với 3-căn thiện là: Không Tham, Không Sân và Không Si. Những người này có khả năng chứng đạt những tầng Thiền Định (jhanas) và chứng ngộ Thức con đường Đạo (magga) trong kiếp sống này nếu họ nỗ lực, tinh tấn thực hành Thiền Định Thứ, và Thiền Quán Trí Tuệ bên trong (Thiền Minh Sát). Những người phàm phu có 3-căn thiện có thể chứng ngộ những tầng Thánh quả khác nhau bằng cách thực hành thiền Minh Sát (Vipassana).

Hạng người 3-căn thiện này, nếu nỗ lực tu tập thực hành Thiền Quán Minh Sát, thì có thể sẽ lần lượt chứng ngộ được Thức con đường Đạo (magga)6 và Thức Đạo Quả (phala) của bốn (4) Thánh Đạo & Quả, để trở thành 8 loại người thánh thiện hay 8 bậc Thánh nhân, như sau:

1) Thức Hướng Nhập Lưu (Sotapatti maggattha) [= đang hướng Thức con đường Đạo hay tầng Nhập Lưu, tầng thánh thứ nhất].

2) Thức Quả Nhập Lưu (Sotapatti phala) [= khi chứng được Quả

Nhập Lưu, tầng thánh thứ nhất].

3) 4) 5) 6) 7) Thức Hướng Nhất Lai (Sakadagami magga), tầng thánh thứ hai. Thức Quả Nhất Lai (Sakadagami phala), tầng thánh thứ hai.

Thức Hướng Bất Lai (Anagami magga), tầng thánh thứ ba.

Thức Quả Nhất Lai (Anagami phala), tầng thánh thứ ba.

Thức Hướng A-la-hán (Arahatta magga), tầng thánh cuối cùng.

8) Thức Hướng Quả A-la-hán (Arahatta phala), tầng thánh cuối cùng.

6. Sách & Tài Liệu Tham Khảo

1) “The Roots of Good and Evil” (Những Căn Tốt và Căn Xấu), tác giả Trưởng Lão Nyanaponika Thera, số phát hành “The Wheel No. 251/253”.

2) “The Essence of Buddha Abhidhamma” (Cốt Lõi Vi Diệu Pháp của Đức Phật), tác giả Tiến Sĩ Mehm Tin Mon.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 305

Xii

MƯỜI CĂN BẢN

HÀNH ĐỘNG CÔNG ĐỨC

PHẦN MỘT: NHÓM BỐ THÍ (DANA)

NỘI DUNG

1. Dana)

Bố Thí ( 2.

Những Yếu Tố Làm Tăng Ích Lợi Của Việc Bố Thí 3.

Ý Hành Của Người Bố Thí 4.

Sự Thanh Tịnh Của Người Nhận Bố Thí 5. Sanghika Dana)

Cúng Dường Cho Tăng Đoàn ( 6. Những Loại Vật Phẩm Cúng Dường 14.

Những Loại Chúng Sinh Nào Có Thể Nhận Được Công Đức Hồi Hướng? 15.

Phong Tục Người Trung Hoa Đốt Hàng Mã Bằng Giấy Để Cúng Cho Người Chết 16. Cùng Hoan Hỉ Với Công Đức Của Người Khác

(Pattanumodana)

17. Sách & Tài Liệu Tham Khảo Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 307

1. Bố Thí (Dana)

Dana: Bố Thí. Bố Thí là từ quen dùng trong nhà Phật, có nguồn gốc là tiếng Hán Việt, đơn giản có nghĩa là: Cho, Tặng.

Riêng chữ “Bố Thí” ở Việt Nam cũng bị hiểu lầm khá nhiều, nhất là những Phật tử không thật sự hiểu biết về kiến thức nhà Phật và những người không học đạo Phật thường hiểu từ Bố Thí theo một nghĩa “không đẹp”.

Nhiều người thường nhầm lẫn là khi một người thấy một người khác trở nên quá nghéo nàn, mạt vận hay đang trong lúc khó khăn đến xin giúp đỡ, thì người này mới bỏ ít tiền của cho người kia, dù trong lòng có thể thích hay ghét người kia. Thái độ là: ‘Tôi bố thí hay thí cho ông đó’. Còn đối với người nhận của cho, của tặng, hay của giúp đỡ, dù là thiện hay bất thiện, thì người khác thường có thái độ với anh ta là: ‘Ông sống bằng của bố thí, sống chờ người ta thí’. Lúc này, chữ “bố thí” không còn ý nghĩa đẹp về ‘lòng hào hiệp’, ‘chia sẻ’ của nó nữa. Hình như người ta nghĩ chữ “bố thí” là một hành động “cho cho bỏ ghét, cho với lòng khinh khi’ hơn là chữ

“cho, tặng, chia sẻ”.

Ở đâu đó, chắc chắn là đã từng có những thành phần ngoại đạo cực đoan cũng cho rằng những bậc xuất gia cũng sống bằng của ‘bố thí’ theo nghĩa ‘tiêu cực’ này. Những người có suy nghĩ như vậy thì thật là đáng thương và vô phúc.

Vậy sao chúng ta không nên tránh bỏ cái chữ “Bố thí” vốn đã bị hiểu lầm rất nhiều này?. Tuy nhiên vẫn cần phải giữ lại chữ này và đi kèm với những chữ “cho”, “tặng”, bởi vì chữ “bố thí” đã được dùng rất lâu và quen thuộc trong giới Phật tử, đặc biệt trong giới những Phật tử kính đạo thường xuyên thực hiện hạnh công đức này đối với Tăng Ni và xã hội7.

Việc thực hành bố thí (dana) hay cho, tặng được khắp nơi cho là một trong những đức hạnh căn bản nhất. Mặc dù đức hạnh này không phải là một phần của Bát Chánh Đạo hay một điều kiện tiên quyết để đưa đến giác ngộ, nhưng đức hạnh này chiếm một vị trí rất quan trọng và cao đẹp trong giáo lý của Đức Phật, là nơi xuất phát của con đường giải thoát. Đối với những người mới đến học đạo, Đức Phật thường giảng giải về những đức hạnh trong đó có đức hạnh bố thí (danakatha). Chỉ sau khi người đó đánh giá cao, cảm phục sự cao đẹp của đức hạnh này, thì Phật mới thuyết giảng về những đề tài khác của giáo lý. “Cho đi” hay “bố thí” là đức hạnh đầu tiên trong 10 hạnh Ba-la-mật mà Đức Phật đã phải hoàn thiện. Trong 10 căn bản hay nền tảng của hành động công đức, “bố thí” cũng là nền tảng đầu tiên mà những người làm công đức phải nên thực hành trước.

Vì vậy, nếu đường đi đến giác ngộ là vô cùng công phu, thì việc đầu tiên một người cần phải làm là thực hành hạnh bố thí. Vì sao? Đơn Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 309 giản vì đây là vũ khí sắc bén để chiến đấu với lòng “Tham” lam, một trong những phẩm chất bất thiện chính tạo ra đau khổ trùng trùng cho chúng ta!.

Thứ hai, như đã nói, hạnh Bố thí, cho đi nếu được đi kèm với tâm thiện (ý thiện, lòng hướng thiện) thì sẽ được tái sinh vào cõi phúc lành và ít đau khổ trong kiếp sống tương lai.

Thứ ba và quan trọng nhất, khi việc Bố Thí được đi kèm với tâm ý “trong tâm trạng thánh thiện”, nó sẽ thành duyên, thành điều kiện để phát triển Giới hạnh đạo đức, để việc Định tâm và Trí Tuệ hay “Giới Định Tuệ” là 3 giai đoạn quan trọng của Bát Chánh Đạo có khả năng dẫn đến chấm dứt đau khổ.

2. Những Yếu Tố Làm Tăng Ích Lợi Của Việc Bố Thí

Việc tu dưỡng công đức giống y hệt như nghề trồng trọt vậy. Theo quyển sách “Manual of Right Views” (Cẩm Nang Về Chánh Tri Kiến) của ngài Thiền Sư Ledi Sayadaw, đối với sự gieo trồng, thì đơm hoa kết trái phải nhờ vào những nguyên nhân và điều kiện (tức những nhân & duyên) cơ bản, đó là:

i) Hetu). Do Nguyên Nhân bản chất, Nhân gốc, Căn ( ii) Paccaya). Do Điều kiện hỗ trợ, do Duyên ( iii) Sambhara).

Do Thành Phần của vật phẩm bố thí (

Một người gieo trồng khôn khéo sẽ luôn luôn chọn những hạt

giống tốt nhất để gieo trồng. Người đó cũng sẽ chọn đất đai tốt, màu mỡ để cày bừa và gieo trồng trên đó. Người đó cũng chọn đúng vụ mùa thích hợp để bảo đảm về lượng mưa, ánh sáng mặt trời, gió…để cây lớn lên và ra trái được. Bằng cách này, người đó sẽ có được vụ thu hoạch tốt. Tương tự như vậy, hành động bố thí cũng bao gồm 3 yếu tố để thành tựu được một hành động bố thí tốt đẹp. Đó là:

• 8 hay ý định hay ý muốn bố thí phải đi kèm với 2 hay 3 Tâm ý căn thiện (Không Tham, Không Sân, Không Si). Đó là nhân bản chất, nhân thuộc về căn (hetu)

• Sự thanh tịnh của người nhận là nguyên nhân hỗ trợ, là điều kiện, là duyên (paccaya). Sự thanh tịnh là sự trong sạch, sự tốt đẹp trong tâm của người nhận khi nhận.

• Loại và mức độ lớn nhỏ của vật phẩm được bố thí là nguyên

nhân thành phần (sambhara)

3. Ý Định Bố Thí, Cho, Tặng, Hiến, Chia Sẻ

Ý định bố thí là yếu tố quan trọng nhất. Đó là nguyên nhân gốc, thuộc về căn thiện, nếu không có nó thì sẽ không có hành động bố thí nào được thành tựu hết. Nó giống như hạt giống, nếu không có hạt giống thì không còn câu chuyện về gieo trồng, cày bừa…để làm gì cả, vì chẳng có cái gì để tạo ra trái, quả hết. (Trong thế gian và toán học, nó được gọi là điều kiện “cần” – ND).

Và vì chất lượng trái quả sau này là phụ thuộc vào chất lượng của hạt giống ban đầu, nên kết quả lợi ích của việc làm bố thí cũng phụ

thuộc vào bản chất của “ý hành” bố thí trước khi, trong khi & sau

khi thực hiện việc bố thí.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 311

Ý Hành Trước Khi Làm (Pubba-cetana): Đó là những ý định, ý muốn trong tâm trước khi hành động bố thí, cho, tặng xảy ra, lúc này có thể người bố thí (thí chủ) đang dự tính mua sắm hay chuẩn bị vật phẩm bố thí.

(Đó có thể là nhiều ngày với ý định lành mạnh, hoan hỉ việc bố thí cúng dường nhưng cũng có thể là một khoảnh khắc ngắn ngủi một người suy tính mình đang có gì, quà tặng hay tiền, để quyết định thực hiện việc góp tiền từ thiện, cứu đói nghèo, thiên tai trên đường người ấy đang đi qua…Một người có ý định bố thí vì để ‘làm đẹp’ với bạn bè, mọi người thì ý định này không gieo được kết quả tốt của việc bố thí, thậm chí còn bị chê trách, nhưng một người số tiền rất ít nhưng có ý định góp phần bố thí cứu nạn là do lòng bi mẫn của mình, thì kết quả của việc bố thí đó sẽ tốt hơn và công đức nhiều hơn. –ND)

• (Munca-cetana): Đó là những ý

Ý Hành Trong Khi Làm

định, ý muốn thực hiện việc bố thí ngay trong lúc bố thí. Đó là tâm ý buông bỏ, cho đi, dâng tặng, không giữ lại, mong muốn người kia nhận lấy. Điều này góp phần tạo nên một hành động bố thí đích thực, chân thực.

(Nhiều người thông qua ý nghĩa giúp người, cúng dường, cho tặng rất cao đẹp và đã có ý định lành mạnh trước khi thực hiện hành động bố thí. Tuy nhiên, ngay trong khi hành động bố thí đang xảy ra, việc chuyển giao đang diễn ra, có người khởi sinh tâm tiếc nuối, không muốn buông bỏ, không muốn cho đi, chỉ vì thấy có rất nhiều người và tổ chức đến cho, tặng; Hoặc vì vài lý do tâm lý nào đó. Điều này đã làm suy yếu công đức và kết quả của việc bố thí cúng dường. Ở đâu đó, ngay cả trong lúc hoạn nạn, nhiều người hoàn toàn phát tâm mạnh mẽ đi đến bố thí cho người đang khó khăn, nhưng khi đến nơi, nhiều người đóng góp, bố thí, cho, tặng rồi, nên không cần cho nhiều nữa. Và một số thí chủ đã quyết định không bố thí nữa hay giảm giá trị bố thí xuống. Điều đó thật vô nghĩa, bởi vì sự bố thí xuất phát từ tâm hướng thiện, từ lòng bi mẫn của mình chứ không phụ thuộc vào số lượng người khác đã bố thí, cho, tặng. –ND)

Ý Hành Sau Khi Làm

• (Apara-cetana): Đó là những ý định, tâm ý sau khi thực hiện hành động bố thí, cho, tặng, tâm của người cho luôn luôn nghĩ về điều đó với một lòng hoan hỉ, vui mừng, mãn nguyện và cảm thấy tư cách của mình được nâng lên một bậc bởi tâm hướng thiện đang được tăng trưởng.

(Điều tối kỵ là sau khi bố thí, người bố thí không được tiếc nuối, hối hận, hay không vui lòng khi đã bố thí, cho đi một vật phẩm.

Nếu như vậy thì cũng không gặt hái được kết quả gì từ hành động bố thí đó, cho dù ban đầu và ngay cả trong khi làm, tâm ý đều hoan hỷ mạnh mẽ).

Như đã thảo luận trong Chương V (“Những Loại Nghiệp Thiện”), những ý định hay ý hành nên được đi kèm với sự hiểu biết đúng đắn về quy luật Nhân Quả; và người bố thí phải vui vẻ, hoan hỉ trước khi bố thí, có một tâm trong sáng, trong sạch, thanh tịnh ngay khi thực hiện hành động bố thí, cho đi và phải vui mừng, mãn nguyện sau khi làm xong việc bố thí.

(a) Ý Hành Thấp Kém, Trung Bình và Ưu Việt.

Bây giờ xin nói lại, tùy thuộc vào mức độ cao thấp khác nhau của những ý định hay ý hành bố thí mà chúng được phân loại thành 3 hạng khác nhau, đó là: Ý hành thấp kém (Hina), Ý hành trung bình (Majjhima) và Ý hành ưu việt (Panita). Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 313

Những ý hành là thấp kém khi 4 yếu tố tiềm năng (Iddhipadas) là: Ý chí thực hiện (chanda), tâm thức (citta), nỗ lực (viriya) & kiến thức tìm hiểu, hay “quán tuệ” (HV), thì rất yếu ớt trong hành động bố thí. Những ý hành trung bình hoặc ưu việt là khi 4 yếu tố tiềm năng khi thực hiện việc bố thí là trung bình hay mạnh mẽ.

Và nữa, những ý hành trở nên yếu ớt, thấp kém khi việc bố thí, từ thiện được thực hiện với những ý nghĩ không thanh tịnh và ô nhiễm, tức là không chân thật từ lòng bi mẫn và tâm hướng thiện, mà chỉ làm việc bố thí, từ thiện vì tham nghĩ đến nghiệp quả được phước đức giàu sang, được tái sinh về cõi phúc lành của người và chư thiên thần trong kiếp sống tương lai, và cuối cùng đi đến sự giải thoát cho chính bản thân mình. Đó là sự bố thí “có ý đồ” được đền đáp bằng nghiệp quả tốt cho bản thân mình.

Những ý hành trở nên mạnh mẽ, ưu việt khi ý định, mục tiêu của việc thực hiện hạnh bố thí là chứng đạt bốn (4) giai đoạn tu tập của con đường thánh Đạo (magga), bốn (4) thánh Quả (phala) của bốn (4) giai đoạn tu tập đó; và Niết-bàn (Nibbana) với tâm nguyện tất cả những chúng sinh hữu tình cũng được giải thoát khỏi đau Khổ và chứng ngộ Niết-bàn.

Thực hành bố thí theo cách này là cách để hoàn thiện Hạnh Bố thí Ba-la-mật, hạnh Ba-la-mật cao nhất. Căn bản bố thí được thực hành cùng lúc với những căn bản hành động công đức khác, như giới hạnh và thiền quán.

(b) Bố Thí Ưu Việt (Sappurisa Dana)

Còn gọi là bố thí thượng thừa, tức cách bố thí của người thánh thiện, cao nhân (sappurisa), thánh nhân, là cách bố thí mang ý nghĩa ưu việt nhất. Giống như một nhà nông khôn ngoan luôn chọn những hạt giống tốt để gieo trồng, người bố thí khôn ngoan cũng tu dưỡng theo 5 nguyên tắc thực hành của bậc cao thượng (sappurisa), đó là:

1) 2) 3) 4) 5) Bố thí bằng Lòng tin (Saddha Dana): Bố thí với lòng tin vào quy luật nhân quả.

Bố thí bằng sự Chu đáo, kính cẩn (Sakkacca Dana): Bố thí với lòng kính cẩn, với phẩm vật được chuẩn bị một cách chu đáo, đầy lòng tôn trọng đối với người nhận. Bố thí Hợp thời gian (Kala Dana): Bố thí vào những lúc thích hợp, chẳng hạn: cúng dường cơm thì trước giờ Ngọ, cúng dường y vải thì vào dịp Lễ Dâng Y…

Bố thí với tâm buông Xả, vô tư (Anaggahita-citta Dana): Bố thí một cách ‘tự do”, vô tư, không còn dính chấp gì hay tiếc nuối gì hay suy nghĩ gì về giá trị vật chất của phẩm vật bố thí nữa. Động cơ bố thí là hoàn toàn tinh khiết, thanh tịnh, nhằm mục đích chia sẻ, giúp đỡ người nhận.

Bố thí bằng sự Trang nghiêm, đứng Đắn (Anupaghata Dana):

Bố thí một cách trang nghiêm, đàng hoàng, không mảy may để ảnh hưởng đến tư cách của người cho, người nhận.

Về công đức và nghiệp quả, kinh sách có ghi lại những điều sau:

Những ai thực hành cách bố thí ưu việt, thượng thừa của bậc cao thượng (Sappurisa Dana) thì sẽ được giàu có, sung túc.

Thêm vào đó, bố thí với lòng tin (vào quy luật nhân quả), thì diện mạo sẽ được sáng sủa và đẹp đẽ.

Bố thí với sự kính cẩn, chu đáo thì sẽ mang lại phúc lành cho những người theo mình, như: vợ, con, người làm…, họ cũng sẽ trở nên chu đáo và quan tâm tốt cho mình.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 315

Bố thí hợp thời gian thì nghiệp quả tốt sẽ và những cơ duyên tốt sẽ xảy ra đúng những lúc cần thiết.

Bố thí vô tư, không còn dính chấp, thì sẽ được hưởng nghiệp quả tốt một cách đầy đủ.

Cuối cùng, bố thí không khoe khoang, không tỏ vẻ thương hại, không làm tổn thương phẩm cách người nhận hay người khác thì tài sản của người bố thí sẽ được bảo hộ không bị năm (5) nguy cơ thất thoát, đó là: Lũ lụt, hỏa hoạn, trộm cướp, nhà cầm quyền tịch thu và nghịch tử phá hoại.

4. Sự Thanh Tịnh Của Người Nhận Bố Thí

Sự thanh tịnh của người nhận bố thí là một yếu tố quan trọng để làm tăng thêm hiệu quả tốt đẹp của việc bố thí. (Sự thanh tịnh của người nhận bố thí có nghĩa là người nhận bố thí là người có tâm trong sạch, không bị ô nhiễm).

Sự thanh tịnh của người nhận giống tinh chất tốt, độ phì nhiêu của miếng đất mà người nông dân chọn để gieo hạt giống. Vì vậy, trong nhà Phật có cách gọi những người hay nhóm người nhận bố thí, cúng dường (ví dụ như những người dân bị tai nạn, thiên tai đang nhận sự giúp đỡ, cứu trợ, những Tăng Ni được cúng dường…)

thì được gọi là cánh đồng công đức hay ruộng phước hay (HV)

phước điền (punnakhettam).

Theo ghi chép trong “Kinh Cúng Dường Phân Biệt”

(Dakkhinavibhanga Sutta) thuộc Trung Bộ Kinh (Majjhima iii, 256), Đức Phật đã kể ra 14 loại cúng dường tùy theo sự thanh tịnh

của người nhận. Đó là:

▪ Sự cúng dường cao quý nhất là cúng dường cho Đức Phật Toàn Giác (Samma Sambuddha).

▪ Kế tiếp là sự cúng dường cho Đức Phật Duyên Giác (Pacceka Buddha) và Tám (8) loại người (thánh tăng) đã chứng đạt một trong 4 giai đoạn con đường Đạo và một trong 4 Thánh Quả tương ứng9.

▪ Tiếp theo là những Thầy tu khổ hạnh không phải là Phật tử (vào thời Đức Phật –ND) nhưng đã chứng đạt được 5 năng lực siêu phàm (thần thông) và họ tin vào luật nhân quả.

▪ Sau đó là việc cúng dường cho một người có đức hạnh; một người không đức hạnh; và cuối cùng là súc vật.

Lý do có sự phân biệt theo thứ tự này là do khi cúng dường cho

một người, sự thanh tịnh, sự trong sạch của người nhận là quan trọng. Điều này là bởi vì có Bốn (4) Dạng Thanh Tịnh Của Việc

Cúng Dường, đó là:

i) ii) Sự cúng dường được thực hiện bởi người bố thí thanh tịnh, nhưng người nhận thì không thanh tịnh. Thậm chí ngay khi người nhận không có đức hạnh, nhưng người cúng dường là người đức hạnh và việc cúng dường được thực hiện một cách đúng đắn, với ý thánh thiện trước khi, trong khi & sau khi cúng dường, với đầy đủ lòng tin về luật nhân quả, thì sự bố thí cúng dường đó được người bố thí cúng dường làm cho thanh tịnh và sẽ mang lại kết quả tốt.

Sự cúng dường cho người nhận thanh tịnh, nhưng người cúng dường thì không thanh tịnh. Thậm chí nếu người cúng dường Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 317 không có đức hạnh và cũng không thực hiện việc cúng dường một cách đúng đắn, không có ý hành thiện nào trước khi, trong khi & sau khi cúng dường và cũng không có lòng tin vào quy luật nhân quả, nhưng nếu người nhận là một người đức hạnh, thì việc cúng dường đó được làm thanh tịnh bởi người nhận, và sẽ mang lại kết quả tốt.

iii) Việc cúng dường không thanh tịnh từ người cúng dường, cũng

không thanh tịnh từ người nhận. Khi người cúng dường không có đức hạnh và cúng dường những cúng phẩm vật phẩm không thanh tịnh cho một người nhận cũng không thanh tịnh, không có ý hành tốt trước khi, trong khi & sau khi cúng dường, và không có lòng tin về quy luật nhân quả, thì sự cúng dường đó không có sự thanh tịnh và sẽ không mang lại kết quả nào tốt, giống như những hạt giống chất lượng xấu, trồng trên một mảnh đất xấu thì cây sẽ không lớn lên tươi tốt và cũng không đơm hoa kết quả gì tốt cả.

iv) Việc cúng dường được thực hiện bởi người cúng dường thanh tịnh cho người nhận thanh tịnh. Khi người cúng dường là người đức hạnh, thì việc cúng dường một cách đúng đắn cho người nhận có đức hạnh, với ý hành thiện trước khi, trong khi & sau khi cúng dường, và bởi lòng tin vào quy luật nhân quả, thì sự cúng dường đó được làm thanh tịnh bởi người cúng dường và người nhận, và sẽ mang lại kết quả tốt đẹp, giống như những hạt giống tốt, được gieo trồng trên một mảnh đất tốt, thì cây sẽ lớn lên tươi tốt và sẽ đơm hoa kết quả tốt nhất.

5. Cúng Dường Cho Tăng Đoàn (Sanghika Dana)

Việc cúng dường cho Thánh Tăng Đoàn (Ariya Sangha) là mang lại kết quả to lớn nhất, bởi Tăng Đoàn là “cánh đồng công đức vô song”, là “phước điền cao quý nhất” ở trên đời.

Việc cúng dường Tăng Đoàn (Sanghika dana) có thể được chia thành 7 dạng khi Đức Phật còn tại thế và khi ấy cũng đã có mặt Ni Đoàn các Tỳ kheo Ni. Đó là:

1)

2)

3)

4)

5)

6)

7)

Cúng Dường Tăng Đoàn và Ni Đoàn do Đức Phật dẫn dắt.

Cúng Dường Tăng Đoàn và Ni Đoàn sau khi Đức Phật Bát-

Niết-bàn (Parinibbana).

Cúng Dường chỉ Tăng Đoàn Tỳ kheo. Cúng Dường chỉ Ni Đoàn Tỳ kheo Ni.

Cúng Dường một số/nhóm Tăng và Ni (nhưng trong tâm nghĩ đến cả Tăng Đoàn) sau khi hỏi Tăng Đoàn chọn ra một số Tăng để cúng dường dâng/trao phẩm vật cúng dường.

Cúng Dường một số/nhóm Tăng (nhưng trong tâm nghĩ đến cả Tăng Đoàn) sau khi hỏi Tăng Đoàn chọn ra một số Tăng để người cúng dường dâng/trao phẩm vật cúng dường.

Cúng Dường một số/nhóm Ni (nhưng trong tâm nghĩ đến cả Tăng Đoàn) sau khi hỏi Ni Đoàn chọn ra một số Ni để người cúng dường dâng/trao phẩm vật cúng dường.

Ngày nay, chỉ còn lại 2 dạng cúng dường Tăng Đoàn phổ biến, đó là cúng dường cho cả Tăng Đoàn trong một tu viện (hay Thiền viện, Chùa) hoặc cúng dường cho một số Tăng hoặc Ni đại diện cho Tăng

Đoàn đó. Ngay cả một Tỳ kheo hay một nhà Sư cũng có thể đại

diện cho một Tăng Đoàn của một tu viện (Thiền viện, Chùa) hay một vùng hay một chi giáo hội Phật giáo nào đó.

Trong việc cúng dường Tăng Đoàn (Sanghika dana), thì sự thanh tịnh của cá nhân các Tăng (hay Ni) là không quan trọng, bởi vì những

Tăng (hay Ni) được cử ra nhận cúng dường đó không đại diện cho cá nhân của mình. Họ chỉ là những biểu tượng (nimitta) giúp cho người cúng dường hay thí chủ liên tưởng trong tâm người nhận cúng dường Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 319 là Thánh Tăng Đoàn (Ariya Sangha), giống như thánh tăng đoàn của các Đại Đệ Tử và những Đại A-la-hán vào thời Đức Phật vậy.

Theo ghi chép trong các Luận Giảng, có một câu chuyện về một vị Tỳ kheo không đầy đủ đức hạnh được cử đi đại diện cho Tăng Đoàn để nhận cúng dường. Người thí chủ đã biết rõ về những thói quen xấu và thiếu đức hạnh của vị tăng này, nhưng ông vẫn tiếp tục phụng sự vị tăng với đầy đủ sự kính cẩn, tôn kính và chăm sóc vị tăng một cách đặc biệt, vị tăng này là đại diện của Thánh Tăng Đoàn và ông đang thực hiện việc cúng dường cho Thánh Tăng Đoàn (Ariya Sangha). Bằng cách này, người thí chủ đã tạo dược những công đức rất lớn lao, vì ý hành cúng dường của ông là cúng dường cho cả Tăng Đoàn.

Một sự thật là theo ghi chép trong “Kinh Cúng Dường Phân Biệt” (Dakkhinavibhanga Sutta) nói trên, Đức Phật đã truyền dạy ngài

Ananda như sau:

“Vào những thời sau này, này Ananda, sẽ có những phần tử của một nhóm phái, họ là những người y vàng đến cổ10, không đức hạnh, bản chất xấu ác. Người ta cúng dường phẩm vật cho những người tà hạnh này11 như là đại diện cho Tăng Đoàn. Ngay cả khi như vậy, Ta nói rằng, việc cúng dường cho tăng đoàn như vậy cũng là công đức vô lượng, quý báu vô biên. Và ta nói rằng, việc cúng dường cho bất kỳ cá nhân nào cũng không bao giờ tạo công quả lớn lao hơn là việc cúng dường cho Tăng Đoàn”.

6. Những Loại Vật Phẩm Bố Thí, Cúng Dường

Yếu tố thứ ba ảnh hưởng đến viêc bố thí, cúng dường chính là vật phẩm được bố thí, cúng dường. Những ‘vật phẩm’ bố thí, cúng dường ở đây có thể là dưới dạng vật chất hay phi vật chất.

Những lời dạy hay Giáo Pháp (Dhamma) bằng hình thức lời giảng, văn bản (kinh kệ, luận giảng, sách…), hay những hướng dẫn hành Thiền là những món quà phi vật chất hay còn gọi là “bố thí Pháp”. Đức Phật đã luôn luôn nói rằng: “Món quà Giáo Pháp (Dhamma) là cao quý hơn tất cả những món quà khác”, có nghĩa những “món quà

về Chân Lý (Giáo Pháp) là món quà cao quý nhất”, vì giáo pháp là

những chân lý của Đức Phật triển dạy cho chúng ta.

Những người không đủ trình độ hay căn cơ để giảng dạy giáo pháp thì cố gắng cho, tặng, ấn tống những kinh sách để truyền bá giáo pháp cho mọi người.

Trong Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara iv, 245), Đức Phật còn dạy chúng ta rằng nếu chúng ta tuân giữ 5 Giới Hạnh đạo đức, thì coi như chúng ta đã mang tặng cho mọi người xung quanh 5 món quà quý giá. Khi bạn giữ 5 giới hạnh, bạn đã mang lại sự không sợ hãi hay sự yên tâm, lòng từ bi và thiện chí cho tất cả chúng sinh bằng những đức hạnh của mình.

Những vật phẩm cúng dường bằng “vật chất” cũng rất quan trọng trong việc bố thí, cúng dường. Những Kinh Điển đã ghi lại nhiều loại Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 321 hay hình thức cúng dường khác nhau, tùy theo những vật phẩm khác nhau được cúng dường:

(a) Vinaya) đã ghi Để các Tỳ kheo tuân thủ nghiêm ngặt, Giới Luật ( rõ bốn phương tiện cần thiết nhất, đó là: Y phục, thức ăn, thuốc men và chỗ ở, mà mọi thứ này có rất nhiều điều luật, giới luật chi phối nhằm mục đích giữ cho Tăng Đoàn Tỳ kheo được trong sạch và lành mạnh. Những Phật tử tại gia nếu có hiểu biết về những giới luật Tỳ kheo này, thì có thể cúng dường tạo phúc đức vô lượng, bằng cách bố thí, cúng dường những vật phẩm thích hợp vào những thời gian thích hợp cho Tăng Đoàn.

(b) (c) Trong Kinh tạng ( Suttas) hay những bài thuyết giảng được ghi chép lại có đề cập đến 10 loại vật phẩm cúng dường, đó là: Thức ăn, thức uống, y vải, chỗ ở, phương tiện vận chuyển, hoa, bột hương chiên đàn, dầu thoa, giường và đèn thắp sáng.

Trong Vi Diệu Pháp ( Abhidhamma) chuyên thảo luận sâu về những hiện tượng tâm linh và vật lý (danh và sắc), mọi sự vật trên đời này có thể được phân loại theo sáu căn (giác quan) và sáu đối tượng của chúng. Vì vậy, những phẩm vật cúng dường, bố thí được xếp như là những đối tượng của giác quan, đó là: vật phẩm là những vật nhìn thấy được, là âm thanh, là mùi hương, là mùi vị, là sự chạm xúc và những đối tượng của tâm (tức Pháp). Bố thí Pháp (Dhamma - dana) theo kiểu này được thực hiện bằng cách giúp đỡ những người bị đau bệnh chẳng hạn bị mắt yếu, nghe không rõ, cụt tay chân…Giúp đỡ người khác khỏi bệnh mắt mờ thì gọi là bố thí về (pháp) nhãn. Giúp đỡ người khác hết bệnh về tai nghe không rõ gọi là bố thí về (pháp) nhĩ. Giúp người ta sống lâu, tăng tuổi thọ thì gọi là bố thí về thọ mạng.

Trong những cách bố thí được phân theo sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng, thì bố thí đáng khen ngợi là hiến máu và hiến những bộ phận nội tạng có thể như: thận, gan, tim, và mắt để cứu giúp người khác.

7. Bố Thí, Tặng Tiền Để Sử Dụng Cho Nghiệp Mới

(Nava Kamma)

Giới luật thứ 10 nghiêm cấm những Tỳ kheo và Sa-di không được nhận bạc và vàng từ những thí chủ. Theo Luận Giảng Kinh Tiểu Tụng, “bạc” có nghĩa là đồng tiền bạc “kahapana” hay bất cứ loại tiền đồng “masaka” làm bằng kim loại, bằng gỗ, hay bằng đất sét vào thời đó… được dùng làm vật trao đổi hàng hóa, thương mại. Trong bối cảnh hiện tại, tiền ở đây bao gồm tiền mặt và thẻ tín dụng. Vì vậy, những tu sĩ theo Phật Giáo Nguyên Thủy (Theravada) đều tuân theo sự diễn dịch này trong Luật Tạng và không nhận tiền cúng thí.

Trong Bộ Đại Phẩm (Mahavagga VI, 34, 21) của Luật Tạng của (Vinaya), Đức Phật cho phép Phật tử thí chủ tên là Mendaka ký gửi tiền vàng cho một người “đại diện thích hợp” của Tăng Đoàn, gọi là kappiya-karaka, là một cư sĩ, và người này sau đó sẽ mua và cung cấp những vật dụng, những gì cần thiét cho những Tỳ kheo được phép nhận theo Giới Luật. Trong các tu viện (hay chùa) cũng có người đại diện giữ tiền này, người đó gọi là “người đại diện”. Nhưng những tu sĩ, dù bất kỳ lý do nào đi nữa, cũng không thể nhận tiền hay muốn có tiền. Bởi vì đối với mọi nhu cầu cho phép của một tu sĩ theo Giới Luật, thì đã có người đại diện (kappiya karaka) lo chu cấp rồi, nên không còn lý do gì để nhận tiền hay giữ tiền nữa.

Ngược lại, đối với những Phật tử tại gia, những thí chủ cúng dường, thì thuận tiện nhất cho họ là cúng dường bằng tiền, vì thật sự họ không biết được những thầy trong Tăng Đoàn đang cần những thứ gì. Nhiều lúc họ cũng thấy, hàng ngày nhiều người mang cúng dường và các thầy cũng nhận đủ thứ: nhiều y vải, nhiều thuốc bổ vitamin, nhiều xà-bông, thuốc men…, cho nên họ không biết các Tăng Ni thật sự cần những gì khác, nên tốt nhất là họ cúng tiền. Hơn nữa, họ nghĩ nếu các thầy không còn thiếu gì nhiều trong những vật dụng mà các Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 323 tăng được phép nhận, thì cúng dường bằng tiền để các thầy giữ đó, đến khi nào các thầy cần mua cái gì thì lấy ra mua. Đó là điều thuận tiện thứ hai, theo suy nghĩ của những Phật tử thí chủ. Khi những tu sĩ không thể nhận giữ tiền, tiền có thể được chuyển qua một Phật tử tại gia, một cư sĩ gọi là kappiya karaka để cất giữ. Đến khi nào có hay cần làm việc mới, thì số tiền sẽ được đem ra dùng. Những việc mới cần sử dụng số tiền đó thì được gọi là “nghiệp mới” (Nava Kamma). Những việc mới có thể là mua thêm thực phẩm, may thêm y vải, thuốc men, xây thêm tu viện (viharas), mua thêm kinh sách Phật giáo, hoặc dùng cho mục đích đi giảng dạy, truyền bá Phật giáo như tiền lộ phí dọc đường…Mọi giao dịch tiền bạc được thực hiện qua người đại diện (kappiya karaka) sau khi những tu sĩ, sư thầy báo cho ông ta biết về những thứ cần thiết mới, “nghiệp” mới, công việc mới hay Phật tử mới.

Vì lẽ những tu sĩ Phật giáo không nhận giữ tiền theo Giới Luật, nên việc cúng dường, bố thí tiền, thậm chí là cất giữ để dùng cho “nghiệp mới”

(Nava Kamma), không được xem là một hành động Bố Thí (Dana) cho Tăng Đoàn. Một số người vẫn cố diễn dịch là việc bố thí có ý nghĩa như là việc chu cấp, dự phòng cho “những phương tiện cần thiết” mà Tăng Đoàn thường cần có (tiếng Anh: “potential requisites”).

Tuy nhiên, nếu không có một phẩm vật được trao, cho, tặng đến tay một Tỳ kheo hay sư thầy đứng ra nhận (và giữ), thì thiện ý cúng dường những “phương tiện dự phòng đó” chỉ được coi là những “ý hành trước khi bố thí” (pubba cetana) mà thôi, như định nghĩa ở những phần trên.

Hành động cúng tiền như vậy không đủ tiêu chuẩn để được gọi là một hành động bố thí, cúng dường, là một Dana: Nó chỉ được gọi là một ý nghĩ, suy nghĩ làm phước về một công đức bình thường.

Và nếu một người đại diện (kappiya karaka) vì hoàn cảnh nào đó biến mất, thì lúc đó là số tiền của Phật tử cúng dường bị mất hay lấy cắp, chứ không phải là tiền hay những phương tiện dự phòng của Tăng Đoàn bị lấy cắp.

(Tuy nhiên, mặc dù đã hiểu rõ những tính chất của việc ‘cúng thí’ bằng tiền qua một người đại diện hoặc có những người cũng không hiểu rõ, những mạnh thường quân, những thí chủ vẫn thực hiện việc ‘bố thí’ này, vì họ thường có thiện ý rất cao và họ thường “buông xả” ý nghĩ làm phước đức cho thật đúng cách hồng đòi lại cho được phước đức, có thể là như vậy – ND).

Điều gì cần phải thưa với Tăng Ni khi cúng dường bằng tiền và ủy thác cho một người đại diện (kappiya karaka) giữ để dự phòng chi dùng cho những Nghiệp Mới (Nava Kamma)?

“Kính thưa quý Thầy, chúng con ủy thác số tiền này cho người đai diện của chư Tăng, để dùng vào những Nghiệp Mới như mua sắm những vật dụng và phương tiện cần thiết được phép cho chư tăng. Khi nào quý thầy cần những vật dụng, phương tiện nào, xin quý thầy báo cho người đại diện. Lành thay! Lành thay!

Lành thay!”.

8. Những Quà Tặng, Phẩm Vật Cúng Dường Bị Cấm

Theo Giới Luật Tỳ Kheo (Vinaya), có 5 loại vật phẩm vật cúng dường mà những người bình thường có thể cho rằng là tốt, là phước đức, nhưng thật sự không mang lại công đức và nguy hại đối với người cúng dường và việc bố thí cúng dường. Đó là:

(a) Cho, tặng những chất độc hại ( majja dana), ví dụ: thuốc lá, rượu bia, chất gây nghiện … Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 325

(b) Tổ chức hội hè, ăn mừng ( samajja dana) cùng với việc nhảy múa, ca hát, trình diễn. Trong tiếng Pali, từ “samajja” xuất phát từ tên của một lễ hội trên núi tổ chức hàng năm ở thành Vương Xá (Rajagaha).

(c) itthi dana)

Cung cấp bạn tình, trai gái ( (d) usabha dana)

Cho, tặng trâu bò đực để phối giống với trâu, bò cái ( (e) cittakamma dana)

Cho, tặng những phẩm vật khiêu dâm, gợi dục (

Mặc dù không được liệt kê ra trong danh sách trên đây, nhưng những phẩm vật khác như: vũ khí, thuốc độc, những con vật sống (để nuôi hoặc để giết thịt), những đồ nghề dùng để bẫy, săn bắn, câu cá, v.v cũng là những thứ không được dùng để cúng dường cho Tăng Ni.

9. Những Lợi Lạc Của Việc Bố Thí, Cúng Dường, Cho,

Tặng, San Sẻ (Dana)

Theo ghi chép trong Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara iv, 239), một người sau khi thực hiện việc bố thí, cúng dường, có tâm nguyện được tái sinh về một cõi lành nào đó, thì mong ước của người đó sẽ được viên thành, với điều kiện là người đó là người đức hạnh; và ngược lại thì không được.

Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara iii, 42) có ghi rõ rằng những ai cúng dường thức ăn cho những tu sĩ khất thực sẽ được ‘đền đáp’ tái sinh về cõi sống

khác, được đẹp đẽ, hạnh phúc, mạnh khỏe và thông minh. Những

người đó sau khi được tái sinh sẽ được hưởng tất cả phúc đức trên cõi người hay cõi thiên thần từ những phẩm chất công đức họ làm ra.

Trong Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara iv, 79), Đức Phật đã dạy về những kết quả nhìn thấy ngay của việc cúng dường (nghiệp quả nhãn tiền), đó là: “Người rộng lòng bố thí, và không phải kẻ keo kiệt, sẽ dành được lòng bi mẫn của những A-la-hán bi mẫn trước tiên. Những A-la-hán ghé thăm người đó, nhận đồ cúng dường, và giảng dạy Giáo Pháp cho người đó trước tiên. Danh tiếng tốt của người đó sẽ được lưu truyền. Người đó có thể tham dự vào bất kỳ giới, cấp nào với lòng tự tin và phẩm cách. Khi thân tan hoại sau khi chết, người đó sẽ được tái sinh về cõi trời”.

Một lần khác, khi Đức Phật đã trả lời những câu hỏi của Hoàng Tử Sumana, người đang đi cùng với một đoàn 500 hoàng tử khác trên 500 xe ngựa, thì những lời giải đáp của Đức Phật đã làm sáng tỏ thêm về giá trị của việc bố thí, cúng dường, như đã được ghi lại trong Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara iii, 32). Đó là:

Câu hỏi 1

Có hai người Phật tử12 cùng có lòng tin (saddha), giới hạnh (sila) và trí tuệ hiểu biết (panna) như nhau, nhưng một người thì rộng lòng hay bố thí, người khác thì không. Nếu cả hai cùng chết đi và được tái sinh ở một cõi trời, thì ở đó họ có khác nhau không?

Trả lời: Phải, họ sẽ khác. Người rộng lòng bố thí thì sinh ở cõi trời sẽ được sống với tuổi thọ rất dài; màu da (vanna) tươi trẻ và đẹp đẽ; người đó được hưởng nhiều tiện nghi sung sướng ở cõi trời; tin Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 327 tốt lành về Người đó sẽ được truyền đi khắp cõi trời; và người đó trở thành thiên thần (deva) đáng trọng và nổi tiếng nhiều thiên thần biết đến. Vì được hưởng 5 điều này, nên người rộng lượng sẽ cao hơn, cao đẹp hơn người bủn xỉn kia khi 2 người được tái sinh lên cõi trời.

Câu hỏi 2

Khi họ hết tuổi thọ và chết trên cõi trời và được tái sinh xuống làm người, liệu họ vẫn còn khác nhau không?

Trả lời: Đúng vậy, họ vẫn còn khác nhau về những điều như vậy.

Câu hỏi 3

Giả sử sau đó cả hai người cùng xuất gia đi tu và trở thành hai tu sĩ, liệu họ có còn khác nhau không?

Trả lời: Đúng vậy, một người thì rộng lượng khi xuất gia cũng cao thượng hơn người bủn xỉn kia xuất gia, theo 5 cách, đó là: khác nhau về y phục, về khất thực, về những chỗ ở và về thuốc men, người đó luôn luôn được chăm sóc, được cúng dường nhiều hơn, trong khi đó người không rộng lượng kia thì khó mà có được những điều kiện như vậy. Hơn nữa, người rộng lượng kia sẽ được những Tỳ kheo đồng tu quý mến hơn và luôn tạo mọi điều kiện phương tiện tốt hơn cho người đó.

Câu hỏi 4

Giả sử cả hai cùng trở thành A-la-hán. Liệu hai A-la-hán này có khác nhau không?

Trả lời: Không phải, trong Thánh Quả A-la-hán thì không có sự khác nhau, vì không thể so sánh sự giải thoát với sự giải thoát.

Như vậy, chúng ta có thể thấy những kết quả lợi lạc của những hành động hay việc làm công đức dù là cho một người có được tái sinh thành thiên thần trên cõi trời, hay trở thành một người, hay thậm chí trở thành một tu sĩ sau đó. Mọi người luôn luôn cố gắng mở lòng rộng lượng, bố thí, giúp đỡ, cúng dường, bởi vì ai là người rộng lượng thì sẽ được hạnh phúc, phúc lành ngay trong kiếp này và kiếp sau này. Cho nên, mỗi khi làm một việc bố thí, cúng dường chúng ta luôn luôn ghi nhớ “Năm (5) Nguyên Tắc” để có được những kết quả tốt nhất của hành động công đức đó. Đó là:

1) có đức hạnh, Người bố thí phải tuân giữ giới hạnh và là người đạo đức tốt.

2) Người bố thí phải có lòng tin hoàn toàn vào quy luật nhân quả.

3) Người bố thí phải