Giáo Trình Phật Học

hoan hỉ, phấn khởi trước khi thực hiện việc bố thí, có tâm trong sáng và thanh tịnh trong khi thực hiện

việc bố thí, cúng dường, và phải vui mừng, mãn nguyện sau khi thực hiện bố thí, cúng dường (mỗi khi sau này hồi tưởng lại việc bố thí cúng dường đó).

4) đức hạnh, có phẩm Người nhận bố thí, cúng dường là người hạnh tốt.

5) chân Phẩm vật cúng dường được làm ra hay có được một cách chính và công minh.

10. Chia Sẻ Hay Chuyển Nhượng (Hồi Hướng) Công Đức

(Patti-dana)

Danh từ “Patti” có nghĩa là “công đức”, “công quả”, “phần thưởng hay sự đền đáp cho một hành động tốt”, tức là “cái” mình được hưởng do làm việc công đức. Như vậy, chữ “Patti-dana” theo nghĩa gốc là: “bố thí, tặng, cho đi hay chia sẻ công đức của mình” cho người khác.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 329

Trong quyển “Chú Giải Bộ Pháp Tụ” (Atthasalini) có ghi lại đoạn giải thích về vấn đề bố thí, hồi hướng công đức như sau:

“Việc chia sẻ (hồi hướng) công đức của một người trên cơ sở của hành động phước đức nên được coi như là trường hợp của một người tặng một món quà hay quà tặng nước dầu thơm, v.v, hay tặng phần công đức này cho một người (nào) đó!”, hay “Xin tặng nó (phần công đức) cho tất cả chúng sinh!”.

“Vậy sau đó thì sao, người đó sẽ mất đi phần công đức mà anh ta đã tạo được? – Không. Cũng giống như từ một ngọn đèn cháy một ngàn ngọn đèn khác được thắp sáng lên, nhưng không thể nói rằng ngọn đèn đầu tiên đã truyền hết lửa, ánh sáng ban đầu, nhưng cùng với ánh sáng của những ngọn đèn khác càng sáng thêm, như vậy không phải công đức của chúng ta bị mất khi chúng ta san sẻ cho người khác; ngược lại càng tăng thêm. Chúng ta phải hiểu như vậy”.

(a) Chia Sẻ, Hồi Hướng Công Đức Cho Tất Cả Chúng Sinh.

Việc chia sẻ, hồi hướng công đức cho tất cả chúng sinh bắt đầu sự thỉnh cầu của Vua Trời Đế Thích (Sakka). Sau khi Đức Phật đã thuyết giảng cho vị Vua thiên thần này tại sao: “Món quà về Giáo Pháp

(Dhamma) vượt qua tất cả những món quà khác”, theo Kinh Pháp

Cú (Dhammapada 354), (có nghĩa: “Bố thí Pháp là bố thí cao thượng nhất”). Vua Trời Đế Thích đã đến đảnh lễ Đức Phật và thỉnh cầu cho những công đức của bài thuyết giảng được ban bố cho tất cả những thiên thần (devas) đang có mặt ở đó. Kể từ đó, Đức Phật đã có chỉ dụ cho các Tỳ kheo nên ban bố, hồi hướng công đức cho tất cả chúng sinh ngay sau khi các thầy thuyết giảng Giáo Pháp (Dhamma) tại pháp hội (hay đạo tràng, đám đông…). Công đức ở đây có nghĩa là công đức của các Thầy tạo ra nhờ việc bố thí pháp hay giảng dạy giáo pháp cho mọi người. Sau khi thực hiện hành động bố thí (dana) hay bất kỳ hành động tốt đẹp nào, một người nên chia sẻ, hồi hướng công đức cho tất cả chúng sinh. Tâm nguyện (hay ý hành) chia sẻ công đức cho những người khác phải nên đi kèm với lòng từ ái và bi mẫn (lòng Từ Bi), sẽ làm tăng tiềm năng mạnh mẽ cho hành động công đức đó.

Chúng sinh hiện tại, chẳng hạn như những người đang sống, những người thân quyến đã mất, ngạ quỷ (petas, hay ‘hồn ma’), thiên thần (devas), luôn luôn ý thức được những hành động tốt thiện và cùng vui mừng, tùy hỷ với công đức đó, thì kéo theo họ cũng được lợi ích. Cụ thể là, bằng cách vui mừng, tùy hỷ với những công đức được chia sẻ, hồi hướng cho họ, họ tích tạo được Nghiệp lành (kusala kamma),và nghiệp lành sẽ giúp họ được phước lành trong tương lai. Họ càng tích được nhiều nghiệp lành, họ càng có nhiều cơ hội được phúc lành trong kiếp này và có cơ hội tái sinh về cõi phúc lành trong kiếp sống sau này. Vì vậy việc chia sẻ, hồi hướng

công đức mang lại lợi lạc cho cả hai bên: Bên chia sẻ, hồi hướng

công đức và Bên nhận công đức và cùng vui mừng, tùy hỷ với hành động phước đức đó.

Việc chia sẻ, hồi hướng công đức có thể được thực hiện bằng tâm niệm trong đầu hoặc bằng lời tâm niệm được nói (tụng) ra, để tất cả chúng sinh đang hiện hữu đều biết rõ về tâm nguyện của người đó và vui mừng nhận công đức đó bằng cả tấm lòng.

11. Chuyển Nhượng, Hồi Hướng Công Đức Cho Những

Người Thân Quyến Đã Khuất.

Kinh “Bên Ngoài Những Bức Tường” (Tirokutta Sutta) trong Tập Kinh Tiểu Tụng (Khuddakapatha) thuộc Tiểu Bộ Kinh là bài thuyết Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 331 giảng đầu tiên của Đức Phật về đề tài chuyển nhượng công đức cho những người đã khuất. Kinh này tạo thành tiền lệ cho việc tôn kính và mang lại lợi ích cho những người thân quyến đã chết và bị tái sinh thành ngạ quỷ hay quỷ đói (Petas), mà chúng ta hay gọi là ‘hồn ma’ hay ‘cô hồn’ chưa được đầu thai ở cõi khác. Ngạ quỷ là những chúng sinh đang sống trong thế giới loài người, nhưng là những ngạ quỷ khuất mặt mà mắt thường của người phàm phu không thấy được.

Theo luận giảng về Kinh này, vào thời Đức Phật những ngạ quỷ vốn là họ hàng, thân quyến của Vua Bimbisara trong kiếp trước đã đứng đợi trước cung điện mong chờ nhà vua chia sẻ công đức cho họ - công đức của nhà vua là những công đức cúng dường cho Đức Phật. Nhưng nhà Vua đang bận rộn đầu óc, lo tìm chỗ ở cho Đức Phật và không chuyển nhượng, hồi hướng công đức cho họ. Đêm đó, họ bu quanh cung điện và tạo những âm thanh kêu gào, chết chóc. Sáng hôm sau, nhà Vua đến giải bày với Phật và được Phật khuyên dạy về vấn đề này, nhà Vua đã sửa soạn một bữa cúng dường thịnh soạn cho ích lợi của họ.

12. Mục Đích Cúng Dường Thức Ăn Trong Việc Bố Thí

Công Đức (Pattidana) Là Cúng Cho Ai?

Nhiều sự nghi ngờ về thức ăn được sửa soạn cúng dường là cúng cho Đức Phật và Tăng Đoàn hay cúng cho những ngạ quỷ khuất mặt của Vua Bimbisara?, theo như ghi chép trong Kinh Tirokutta Sutta.

Nhiều người cũng đọc tụng các kinh khác, như Kinh “Lời Khuyên Dạy Sigàla” (Sigalovada Sutta) thuộc Trường Bộ Kinh (Digha 31) và “Kinh Janussoni” (Janussoni Sutta) thuộc Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara 10:177) đều ủng hộ họ theo quan điểm là: “Cúng dường”

ở đây có nghĩa là “Cúng thức ăn cho những người thân quyến đã

khất”. Thật ra quan điểm này là sai.

Phong tục này của Hindu giáo đã tồn tại thậm chí trước thời Đức Phật. Phong tục cúng cho người chết đó được gọi là “shraddha” và đã được ghi rõ trong Kinh “Janussoni Sutta” thuộc Tăng Chi Bộ Kinh (Anguttara 10:177) nói trên, lúc đó một Bà-la-môn tên là Janussoni đã hỏi Đức Phật như vầy:

“Thưa Ngài Cồ-Đàm! Những Bà-la-môn chúng tôi cúng thức ăn và làm lễ cúng Tang (shraddha) như: “Xin dâng cúng những món này đến với những người thân quyến của chúng tôi. Cầu cho họ được hưởng.”

Vì lễ “shraddha” thông thường được tổ chức cùng những đám tang của người theo đạo Hindu, nhưng nó thường bị hiểu lầm là phong tục của người Ấn Độ tổ chức để tôn kính người chết bằng cách cúng dâng đồ ăn… cho người chết. Những người Hindu tin rằng, khi một người chết, người đó sẽ thành Preta, tức là ‘âm hồn’ hay ‘hồn ma’, không có cơ thể và như vậy là một cảnh giới đau khổ. Để giúp cho ‘hồn ma’ đó có được một cơ thể đầy đủ, thì những người thân quyến phải cúng cơm vò thành viên tròn, cúng bánh bột gạo, v.v, cùng với cỏ thiêng (cỏ kusha), hoa, và rải nước, và tụng đọc những câu thần chú và những câu tụng trong kinh Vệ-Đà; toàn bộ buổi lễ cúng tăng được tổ chức không phải trong đền thờ, mà ở những nơi linh thiêng như bờ sông. Ngày đầu, người Hindu cúng cơm pinda (cơm làm từ bột gạo và sữa vo trò) và rảy nước, tin rằng ‘hồn ma’ sẽ sau khi hưởng và có được khung cơ thể. Ngày tiếp theo, họ tiếp tục cúng bánh panda và nước rảy, có lẽ tin rằng ‘hồn ma’ hưởng xong sẽ có được chân, tay…, họ cúng như vậy liên tục 12 ngày, và ngày thứ 12 họ tin là ‘hồn ma’ có thêm đầu để hoàn tất một cơ thể, và lúc này ‘hồn ma’ trở thành một Pitri, và được tin là không còn bị ô nhiễm và trở thành một thiên thần (deva) và họ thờ phượng như một thiên thần bằng cách cử hành những nghi lễ shraddha, bắt đầu từ ngày thứ 12 sau khi chết. Vậy là cả gia đình được “gội rửa” sạch sẽ. Tiệc cúng được dâng cúng cho các Bà-la-môn, những người hàng xóm, và những người ăn xin – Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 333 thậm chí những con bò cũng được cho ăn bằng cỏ tươi. (Xem Tham Khảo 9 về “Ý Nghĩa Việc Thờ Cúng Tổ Tiên”).

Tiếng Phạn chữ “shraddha”có nghĩa là việc hay sự tưởng nhớ tổ tiên đã qua đời. Một trong việc phải làm hàng ngày là người nhà phải bỏ ra vài phút mặc niệm, tưởng nhớ đến người đã chết và làm những việc từ thiện. Họ tin rằng những việc làm đức hạnh đó nhân danh người chết sẽ giúp cho những người chết mới trở thành an bình trên chuyến đi của mình và tích tạo thêm nhiều nghiệp quả tốt cho người còn sống. Việc dâng cúng những phẩm vật dâng cúng cho những thầy Bà-la-môn vì (hồi hướng) lợi ích cho những Pitri, vào thời gian và nơi chốn thích hợp, cùng với lòng tin thì được gọi là làm lễ “shraddha”. Việc thực hành lễ “shraddha” và rảy nước giúp cho những linh hồn người chết khỏi bị đói, khát trong suốt chuyến đi đến cõi của những Pitri (Pitri Loka); hay giúp cho những linh hồn của tổ tiên. Khi dâng cúng lễ “shraddha” người con trai cũng giúp cha mình cùng vui mừng, tùy hỉ với những Pitris đó.

Đến bây giờ thì đã rõ, lễ “shraddha” cũng không phải là lễ cúng đồ ăn cho những ‘hồn ma’ Preta để tạo nên cơ thể, vì lễ “shraddha”

chỉ diễn ra kể từ ngày thứ 12 sau khi chết, sau khi ‘đã trở thành’ Pitri (như người Hindu tin) và việc dâng cúng là cúng dường cho các Bà-la-môn để hồi hướng công đức cho ích lợi của những Pitri.

Tuy nhiên, Đức Phật không chấp nhận những lễ cúng và niềm tin như vậy.

Học giả người Ấn Độ Bimala Churn Law, trong quyển sách của ông mang tên “Quan Niệm về Linh Hồn trong Phật Giáo” (The Buddhist Conception of Spirits) đã nói rằng việc hồi hướng chuyển nhượng công đức trong đạo Phật cũng giống những nghi lễ shraddha của Hindu trong một số cách. Theo người Hindu, những quà cúng được dâng cúng cho một thầy Ba-la-môn (Brahmin) hay một người thay thế cho đẳng cấp Bà-la-môn (Brahmana); và mức độ công đức là tùy thuộc vào số lượng người được bố thí thức ăn và quần áo bởi người sống thực hiện nhân danh và hồi hướng công đức cho người chết. Kết quả là những công đức đó sẽ được chuyển qua người chết.

Trong những lễ shraddha của người Hindu, một số phẩm vật và đồ ăn cũng được cúng dâng trực tiếp cho người chết, nhưng sau đó những ‘đồ cúng’ đó phải được mang đi tặng, cho một người xứng đáng (được kính nể) để có được kết quả mong muốn của buổi cúng. Thực hiện lễ dâng cúng shraddha là nhiệm vụ theo truyền thống Vệ-đà, của một người con (trai) thể hiện lòng tôn kính, tưởng nhớ cha ông, tổ tiên.

Trong Kinh “Lời Khuyên Dạy Sigàla” (Sigalovada Sutta), một trong những bổn phận của người con là cúng dường, bố thí thức ăn (tức trong Tang Lễ) để tưởng nhớ, tích đức cho người thân quyến đã khuất thì được Đức Phật tán đồng.

Trở lại Kinh “Bên Ngoài Những Bức Tường” (Tirokutta Sutta), đúng là nghi lễ cúng dường cho những ngạ quỷ thân quyến của nhà Vua là một nghi lễ shraddha, nhưng có sự khác biệt. Nhà Vua mới vừa được Đức Phật “độ”, chuyển hóa thành một bậc đạt thánh quả Nhập Lưu (Tu-Đà-Hoàn). Cho nên, lẽ tự nhiên là nhà Vua đã thỉnh mời Đức Phật và Tăng Đoàn đến để thọ thực thức ăn dâng cúng dường để tạo công đức và hồi hướng công đức đó cho những người thân quyến đã khuất. Vì vậy, đồ ăn

cúng dường ở đây là cúng dường cho người, là Phật và Tăng

Đoàn, chứ không phải là cúng dường cho ngạ quỷ!, vì nhà

Vua đã tham kiến Đức Phật vào buổi sáng trước khi thực hiện lễ cúng dường này để làm toại nguyện lòng của những ngạ quỷ quyến thuộc của nhà Vua. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 335

Luận Giảng chỉ ra rằng phải có ba (3) điều kiện đi kèm thì hiệu quả mới được thành tựu tốt đẹp cho việc bố thí cúng dường để hồi hướng công đức cho người thân tái sinh đang là Ngạ Quỷ (Peta).

Đó là:

a. b. Người cúng dường phải nói rõ việc cúng dường bố thí là để hồi hướng công đức cho người thân đã khuất đó, người đã khuất (tên, xưng hô):

“Nguyện cho món cúng thí này được đến những người ấy. Mong nhũng người ấy (tên, xưng hô) được phúc lành”.

Hay tụng bằng tiếng Pali như sau:

“Idam me natinam hotu, sukhita hontu natayo”

.

Người nhận bố thí cúng dường phải là người đức hạnh. Trong luận giảng về Kinh “Cúng Dường Phân Biệt” (Dakkhina-vibhanga Sutta) thuộc Trung Bộ Kinh (Majjhima Nikaya), có trường hợp một ngạ quỷ không hưởng được phước đức cúng dường của người thân hồi hướng cho mình, vì người thân còn sống bố thí, cúng dường 3 lần cho một người nhận là một người không có đức hạnh, nên không tạo ra công đức để mà hồi hướng đến cho người thân là ngạ quỷ. Nên ngạ quỷ đó kêu lên rằng: “Kẻ vô đức hạnh kia đã ăn cướp hết công đức”. – (Tức là công đức lẽ ra có được & hồi hướng được nếu người thân của mình cúng dường cho một người có đúc hạnh!.

Vì ngạ quỷ thì có thể nhìn thấy được người thân của mình đang còn sống và biết họ đang làm gì, và ngược lại, người thân còn sống với “mắt thường” của con người thì không nhìn thấy được người thân đã khuất của mình là ngạ quỷ, mà chúng ta hay gọi là quỷ đói hay cô hồn -ND). c. Như vậy, nếu cúng dường, bố thí mà không chọn được người đức hạnh thì công đức không tạo được. Nên cũng không có gì để hồi hướng cho người thân của mình. Điều này rất quan trọng, chúng ta cần lưu ý.

Những ngạ quỷ quyến thuộc được hồi hướng công đức đó phải thật sự cảm kích, vui mừng và hoan hỷ với việc bố thí cúng dường của người thân vì mục đích hồi hướng cho mình. Từ đó, ngạ quỷ có được những niềm vui, hoan hỉ thiện lành, giúp tạo thêm những nghiệp mới tốt lành.

Khi thỉnh Đức Phật và Tăng Đoàn đến thọ thực thức ăn cúng dường, đặc biệt là để tạo công đức và chuyển nhượng công đức đó cho những người thân đã khuất của mình, Vua Bimbisara đã hoàn thành được hai 2 trong 3 điều kiện trên. Còn việc cảm kích, mừng vui, hoan hỉ khi nhận công đức đó, thì người nhận là những ngạ quỷ thân quyến của nhà Vua sẽ hoàn thành, là điều kiện thứ 3.

Theo cách này (như Đức Phật đã khuyên dạy), thì nghi thức cúng dường này là một nghi thức Bố Thí Công Đức (Pattidana) chứ không phải là lễ cúng “shraddha”. Nên sau đó (theo luận giảng), những ngạ quỷ thân quyến đau khổ của nhà Vua đã hưởng được công đức và được giải thoát và được tái sinh lên cõi trời.

Theo Luận Giảng : Ngay sau khi nhà vua dâng cúng dường Đức Phật và Tăng Đoàn nước uống, thức ăn, y vải và chỗ ngồi và chia sẻ, hồi hướng công đức cho những ngạ quỷ, thì theo thứ tự đó, thì ở cõi kia xuất hiện ra nước uống để giải cơn khát của ngạ quỷ, thức ăn trên cõi trời để họ ăn, quần áo trên cõi trời để họ mặc, nhà cửa trên cõi trời để họ ở, xe cộ trên cõi trời để họ dùng, tất cả điều kiện để họ biến khỏi dạng hồn ma, ngạ quỷ và được chuyển thành dạng chúng sinh cõi trời (chư thiên thần). Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 337

Nói theo Quy Luật của Nghiệp, đó là niềm vui mừng, hoan hỉ thiện lành, được tạo ra nhờ việc Bố Thí công Đức (Pattidana) tạo điều kiện, làm “Duyên” lành cho việc tái sinh tốt lành từ những ngạ quỷ đau khổ (Petas) trở thành chư thiên thần (Devas) xảy ra trong lập tức, khi đã đầy đủ phước báu.

(Nên nhớ rằng, ví dụ lịch sử này được giảng luận như vậy, có lẽ là họ có được phước đức tích lũy trong nhiều kiếp tạo “duyên” cho lần này, và/vì đặc biệt lần này nhà Vua cúng dường cho Đức Phật và Tăng Đoàn thì phước báu là vô lượng, là thượng thừa nhất thế gian, nên công đức này khi hồi hướng cho những ngạ quỷ quyến thuộc đã có thể giải thoát đau khổ cho họ và họ được tái sinh về cõi trời phúc lành. – Điều này cho thấy được tầm quan trọng bậc nhất của việc cúng dường “trai Tăng”, kể từ sau khi Đức Phật

Bát-Niết-Bàn – ND). Phong tục cúng thí thức ăn cho cô hồn, ngạ quỷ ‘ăn’ bắt nguồn từ đạo Lão bên Trung Quốc. Lễ Vu Lan13 (tiếng Phạn: Ullambana) của những người theo Phật Giáo Đại Thừa, cũng trùng với dịp Lễ Cúng Cô Hồn vào tháng Bảy Âm lịch, là hoàn toàn khác, mang ý nghĩa khác. Lễ Vu Lan mang ý nghĩa là một lễ bố thí, cúng dường để hồi hướng công đức (còn gọi là lễ Báo Hiếu).

• Nhiều người cũng tin rằng những chúng sinh khuất mặt cũng ‘thọ hưởng’ hay ‘ăn uống’ được những thức ăn dâng cúng cho họ, bằng cách ‘hút’ phần ‘cốt’ (tieng HanS: chi) của thức ăn, cho nên theo họ, thức ăn sau khi cúng chỉ còn vị lạt lẽo!. Cách tin và giải thích này là hoàn toàn vô lý. Thông thường những đồ ăn dâng cúng để lâu bên ngoài nên bị ô-xy hóa và nguội lạnh, những mùi hương bao gồm cả những vitamin, dinh dưỡng bị bốc hơi đi, nên mất đi mùi vị thơm ngon vốn có trước đó, chứ không phải do những người khuất mặt hút hết phần tinh ngon.

• (Ngày nay, đối với những người tại gia vẫn giữ truyền thống cao đẹp tưởng nhớ đến tổ tiên, cúng đám giỗ và thường vẫn dùng những đồ ăn đã dâng cúng, thì nên nấu lại hoặc nên dùng lò vi sóng để hấp Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 339 chín lại thức ăn, để phòng trừ vi khuẩn, ruồi, côn trùng đậu vào trong thời gian trình bày đồ ăn dâng cúng, cho được an toàn vệ sinh; và sau khi hấp nóng lại, nhiều loại đồ ăn cúng sẽ mang lại vị thơm ngon của nó hơn là lúc để nguội lạnh – ND)

Một sự thật được ghi lại trong Luật Tạng (Vinaya) về một Tỳ kheo sống ở khu nghĩa địa và sống nhờ vào thức ăn người thân mang đến cúng cho những ‘linh hồn’ nằm dưới mộ. Có thể những thức ăn người thân cúng thường là những thứ được chọn lọc, tươi, ngon, nhiều dinh dưỡng, nên vị Tỳ kheo này trông mập mạp, cường tráng, nên một số người chỉ trích vị này một cách sai trái, cho rằng vị này có thể sống nhờ vào ăn thịt người. Vì có sự việc này, nên đức Phật đã ra giới luật cho các Tỳ kheo không được ăn bất cứ thứ gì hay thức ăn nào không được người khác dâng cúng trực tiếp cho mình, nếu ai vi phạm là phạm giới theo Điều Luật (Pacittiya 40).

Những câu chuyện này chắc sẽ làm xua tan niềm tin của những Phật tử vẫn còn cho rằng những người khất mặt ‘ăn’ hay ‘hút’ hết phần ‘tinh cốt’ của thức ăn dâng cúng. Vì sao?!

• Đến nói về việc đốt quần áo…làm bằng giấy (hàng mã) để cúng cho những người đã khuất, thì chúng ta nên nhớ rằng, ngay cả chư thiên thần (Devas) cũng không mặc quần áo bằng vải cotton, lụa, terrylene, vải Dacron hay vải len, mặc dù các Kinh Điển có nói rằng họ rất đẹp đẽ, huy hoàng trong trang phục thần tiên của họ. Tuy nhiên, những y phục họ mặc trên thân mình về cơ bản là những sự biểu thị của nghiệp (tiếng Anh: “kammic manifestations”), những nhà cửa, cỗ xe trên cõi trời thì cũng là những biểu thị về tâm thức của nghiệp mà thôi. Những ngạ quỷ (Petas) hay những cô hồn vất vưởng là những chúng sinh thuộc về tầng lớp đau khổ, trong cảnh giới xấu (Apaya)

thì có lẽ là không quần áo, không có gì che thân hoặc ăn mặc rách nát (có lẽ còn tệ hơn những người khốn nạn, ăn mày) theo như Nghiệp xấu ác của họ gây ra. Chỉ có những sự tái sinh phúc lành, như trường hợp những ngạ quỷ (petas) vừa được giải thoát và tái sinh thành chư thiên thần (devas) một cách nhanh chóng (nhãn tiền) nhờ phước hồi hướng, thì mới sinh ra những trang phục của chư thiên trên thân của họ, ngay khi người thân cúng dường y vải cho Tăng Đoàn với lòng thành và tâm nguyện hồi hướng công đức cho họ.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 341

• , con người sống, tồn tại nhờ vào những loại thực

Loài người

dưỡng mà thế giới loài người có được.

• , chúng sinh ở đó sống, tồn tại nhờ vào những loại thực

Cõi trời

dưỡng mà các chư thiên thần có được.

Thì “nơi thích hợp” chính là cõi Ngạ Quỷ. Vì chỉ có ở cõi này, ngoài việc ngạ quỷ sống và tồn tại nhờ vào những thực dưỡng mà cõi ngạ quỷ có được, thì ngạ quỷ còn có thể sống và tồn tại nhờ vào những thứ (công đức, phước đức) mà bạn bè, vợ hay chồng, người thân quyến hay người họ hàng cúng dường vì (hồi hướng) lợi ích cho chúng sinh ngạ quỷ đó (ngay trong kiếp hiện hữu này, tức phải đúng lúc người cúng dường đang còn sống làm người và đồng thời ngạ quỷ thì còn đang ở cõi ngạ quỷ).

Từ kinh này mà người ta biện luận rằng chỉ cần cúng những thức ăn vật chất cho những người thân đã khuất, không cần thỉnh Tăng Đoàn đến thọ thực và hồi hướng công đức cho người đã khuất. Nếu việc chuyển nhượng, hồi hướng công đức có ý nghĩa ở đây, thì công đức cũng có thể được hồi hướng đến những người thân đã khuất hiện đã là một thiên thần trên cõi trời và thiên thần đó cũng được lợi ích sau khi cảm kích, vui mừng được sự tôn kính, tưởng nhớ này (?). Tuy nhiên, còn một điều kiện khác hay bị bỏ quên.

Theo bộ Kinh “Milinda Vấn Đáp” (Milinda-Panha) khi nói về những loại ngạ quỷ khác nhau, chỉ có loại ngạ quỷ sống phụ thuộc vào những gì được bố thí (Paradatta-upajivi) và những ngạ quỷ nhớ được những người thân quyến đang sống ở trần gian và thấy được những việc thân quyến đang làm, thì có thể nhận được và chia sẻ được những công đức. Điều này có nghĩa rằng, ngạ quỷ muốn nhận được công đức hồi hướng thì ngạ quỷ đó phải hiện diện trong suốt quá trình nhận công đức và vui mừng, hoan hỉ (tùy hỉ) với công đức đó.

Chúng ta có thể loại trừ sự hiện diện của những thiên thần:

họ không hiện diện để hay biết sự bố thí công đức này. Theo Kinh “Ngoại Đạo Payasi” (Payasi Sutta) thuộc Trường Bộ Kinh (Digha, kinh 23), sau khi được sinh lên cõi trời, những thiên thần đắm mình trong lạc cảnh, sung sướng trong thế giới mới, và họ thường không bao giờ muốn quay lại những ‘ngôi nhà’ cũ ở trần gian và họ sẽ không thể nhận được những công đức hồi hướng đó. Ngay cả những vị thần trái đất, tức những địa thần (rukkha deva) luôn sống trên những cây trong rừng, họ cũng không để ý đến những bố thí công đức (Pattidana) hồi hướng cho mình, và cũng không nhận được công đức đó.

Theo Quy Luật Nghiệp (hay “Luật Nghiệp Báo” như nhiều người vẫn gọi), chúng ta nên biết rằng những ngạ quỷ khác nhau đang chịu những mức độ đau khổ khác nhau, tương xứng với những nghiệp khác nhau mà họ tạo ra. Có lẽ những ngạ quỷ sống nhờ vào sự bố thí của người khác (Paradatta-upajivi Petas) có được Nghiệp tốt (kuasala kamma) cho phép họ được tái sinh gần nơi sinh sống của những người thân quyến thuộc đang sống trên trần gian. Trong điều kiện đó, họ có được cơ hội cho phép họ luôn vui mừng, hoan hỉ khi thấy được bạn bè người thân trong gia đình, họ hàng thực hiện việc bố thí cúng dường vì lợi ích (hồi hướng công đức) cho họ. Chính tâm nguyện hay ý hành hoan hỉ, vui mừng khi được bố thí, cúng dường vì lợi ích của ngạ quỷ thân quyến sẽ tạo được thiện nghiệp mạnh mẽ. Và cùng với những điều kiện thuận lợi hay “thuận duyên” có thể dẫn dắt ngạ quỷ thân quyến đó tái sinh về cõi trời thành thiên thần. Chỉ có một con đường duy nhất là họ phải tạo ra công đức, Nghiệp thiện thì mới có khả năng được giải thoát khỏi cảnh giới đau khổ.

Vậy nếu một người thân quyến của mình không bị tái sinh về cõi ngạ quỷ, thì ai sẽ được nhận hưởng công đức hồi hướng đó?. Theo Đức Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 343

Phật, vòng luân hồi sinh tử (samsara) thì rất dài, từ vô thủy, thì

không thể nào trong thế giới ngạ quỷ mà không có một người thân quyến của mình (thí chủ) **.

Bên cạnh đó, người bố thí (thí chủ) cũng được lợi ích nhiều bằng việc bố thí công đức (Pattidana) vì những tâm nguyện hay ý hành thiện của mình đầy đủ lúc bố thí, nên công đức càng được củng cố, gia tăng.

*Chú giải về “thực dưỡng”: Con người có thể sống đến 7 ngày không uống nước, không thức ăn. Nhưng những thiên thần, ngạ quỷ và những chúng sinh ở tầng thấp hơn (cảnh hạ sanh, hạ thú (apaya) hay địa ngục), họ mang những phẩm chất tạo nghiệp rất mạnh trong ‘thân’ mình, nên có thể chịu nhịn, đói khát trong thời gian rất lâu, do nghiệp của mình. Lý do họ có thể tồn tại một thời gian lâu chỉ nhờ vào thực dưỡng (oja) bên trong mà họ nhờ vào đó. -TG ** Ý Phật nói, khi mình đang làm người, có thể mình đã trải qua hàng trăm, ngàn hay vạn vạn kiếp hay hơn nữa, thì mỗi kiếp mình lại có biết bao nhiêu người thân quyến thuộc để chia xa vì sinh tử và phải bị sinh vào cõi xấu như cõi ngạ quỷ, là những cõi khó có đường thoát ra nếu không gặp đại phước, đại duyên hay nghiệp tốt mạnh (vốn rất khó tạo được trong cảnh giới xấu) – ND.

làn khói đốt và họ có thể sử dụng ở thế giới linh hồn. Nếu một người đã khuất cũng vui mừng, hoan hỉ với những hành động ‘hiếu thảo’ này của người thân của mình khi thực hiện những nghi thức, tập tục theo mong ước của người chết, thì liệu người chết đó có tạo được Nghiệp tốt có thể mang lại ích lợi tức thì (như trong trường hợp hồi hướng “công đức bố thí”) hay không?

Người chết (chẳng hạn như là một ngạ quỷ sống gần người thân quyến) cảm thấy vui mừng, hoan hỉ khi nhìn thấy những người thân quyến còn sống của mình thực hiện tục đốt vàng mã bằng giấy để cúng mình theo như mong ước của mình không có nghĩa là người chết đang tạo ra nghiệp tốt. Niềm vui mừng, hoan hỉ của người chết đó có thể là những dính chấp, tham dục; và hơn nữa việc đốt đồ “giấy” không tạo ra được công đức nào hết, nên cũng chẳng có gì để hồi hướng hay người chết có thể nhận lãnh hay chia sẻ. Niềm tin rằng người chết sẽ nhận được đồ cúng là dựa vào sự Si Mê, mù quáng. Mặc dù người chết có vui mừng, hoan hỉ, với sự tập tục cúng đó, người ấy không thể tạo ra nghiệp tốt nào để cải thiện hoàn cảnh hiện hữu cả.

Tương tự vậy, nếu người chết là một nạn nhân bị người khác sát hại, và con của người đó tìm cách trả thù cho cha, nên đã giết hoặc làm bị thương tay sát thủ đó. Người cha đã chết nếu có thấy được việc báo thù này và khởi tâm hoan hỉ, hả dạ “mỉm cười nơi chín suối” vì lòng ‘hiếu thảo’ của người con, đã thực hiện ‘công lý’ và ‘phục hồi danh dự’ cho gia đình. Nhưng hành động của người con không tạo ra công đức nào hết, đó chỉ là hành động của oán thù, Sân hận. Đích thực, đáng thương thay, người cha chết đó đã tạo thêm Nghiệp ác bằng việc vui mừng, hoan hỉ với hành động nghiệp ác của người con. Vì vậy, chúng ta nên cẩn thận trong việc diễn dịch suy diễn những hành động việc làm nào là thật sự tạo nên điều “hiếu thảo”. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 345

Trong Tiếng Pali, có ba (3) loại tình thương yêu, đó là:

a) Metta: Lòng từ ái, tình yêu thương không dính mắc mà trong sáng, cao đẹp, quảng đại; là lòng thương người và mong mỏi những chúng sinh hữu tình được hạnh phúc và sung sướng. Lòng từ là một dạng tâm thiện.

b) Tanha: Tình yêu dục vọng, là loại tình thương yêu dính mắc bởi dục vọng. Tanha là dục vọng. Đó là dục tình hay ái tình của nam nữ và không phải là một dạng tâm thiện.

c) Gehasita pema: Tình yêu thương gia đình, ruột thịt, là tình

yêu thương của cha mẹ dành cho con cái, hay ngược lại, tình thương giữa con cháu và những người họ hàng, huyết thống. Đây cũng là một dạng tình thương do dính mắc với quan hệ gia đình, ruột thịt, cho nên mỗi khi có người nào trong gia đình mất đi, thì những người khác bị đau buồn sầu khổ, luyến tiếc.

Lòng hiếu thảo là sự tôn trọng, tôn kính hết mực của những người con dành cho bậc cha mẹ, và nó thuộc về dạng tình yêu thương ruột thịt (Gehasita pema) như đã nói trên. Như trong kinh điển đã nói, nó bao gồm rất nhiều việc phải làm trong trách nhiệm hiếu thảo, bao

gồm việc chăm sóc cho cha mẹ, chôn cất cha mẹ một cách đúng

đắn, trang trọng khi họ qua đời, giữ gia phong, mang danh dự về cho gia đình và phải lo có con (nam) nối dõi dòng họ (theo tư tưởng văn hóa nối dõi ngày xưa –ND).

Theo Đức Phật con cái KHÔNG BAO GIỜ trả hiếu hết công ơn của cha mẹ, ngay cả khi có đặt cha mẹ trên đầu mình một trăm năm!. Vì vậy, Đức Phật đã khuyên dạy những cách làm thích hợp, phải đạo để đền đáp công ơn cha mẹ bằng lòng hiếu thảo, lòng từ bi và lòng biết ơn trong các “Kinh Hạnh Phúc” hay “Kinh Điềm Lành” (Mangala Sutta) và “Kinh Lời Khuyên Dạy Cho Sigala” (Sigalovada Sutta).

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 347

Người Hạ Tiện, Bủn Xỉn Không Bao Giờ Được Hạnh Phúc

Vua Pasenadi của nước Kosala đã có lần dùng một khoản tiền lớn để tổ chức buổi cúng dường trai tăng lớn nhất cho Đức Phật và Tăng Đoàn. Lúc đó, có hai vị quan ‘nhất phẩm’ (bộ trưởng) của nhà Vua cũng đến dự. Một vị thì rất hoan hỉ, vui mừng vì hành động kính Phật của nhà Vua. Một vị kia thì tỏ ra không hài lòng, vì nghĩ rằng nhà Vua đã lãng phí một số tiền quá lớn cho những vị tăng lười biếng. Khi nhà Vua biết được điều này, nhà vua đã trọng thưởng cho vị quan hoan hỉ với công đức của nhà Vua và lưu đày vị quan thiển cận kia, vì đã không tán đồng với một hành động công đức. Để nói về hai thái độ đối ngược của hai vị quan, Đức Phật đã đọc bài kệ sau đây cho nhà Vua:

“Kẻ bủn xỉn không sinh về cõi thiên Kẻ ngu không coi trọng giải thoát Người có trí hoan hỉ việc cúng dường Và sau này sẽ được sinh cõi thiên”

(Kinh Pháp Cú (Dhammapada) – Kệ 177)

17. Sách & Tài Liệu Tham Khảo

1) “The Expositor” (Chú Giải Bộ Pháp Tụ - “Atthasalini”), bản dịch tiếng Anh Pe Maung Tin, Hội Kinh Điển Pali (PTS), London.

2) “The Great Chronicles of Buddhas” (Đại Biên Niên Sử Những Đức Phật), tác giả Hòa thượng Thiền Sư Mingun Sayadaw Bhaddanta Victtasarabhivamsa.

3) “Sammaditthi Dipani - The Manual of Right Views” (“Sammaditthi Dipani”- Cẩm Nang Về Chánh Tri Kiến), tác giả Thiền Sư Ledi Sayadaw.

4) “The Practice of Giving” (Thực Hành hạnh Bố Thí), tác giả Susan Elbaum Jootla, trong Số phát hành “Wheel Publication

No. 367/369”.

5) A Dictionary of the Pali Language (Tự Điển Ngôn Ngữ Pali), soạn giả R. C. Childers.

6) “Buddhist Ceremonies” (Những Nghi Lễ Phật Giáo”, tác giả Thiền Sư Sayadaw Bhaddanta Silanandabhivamsa, Tiến sĩ Văn chương. In trong “The Light of the Dhamma”, Vol. VII, No. 2, 1960.

7) “Tirokutta Sutta in The Five Nikayas, an Anthology of Discourses of the Buddha” (“Kinh Bên Ngoài Những Bức Tường” trong 5 Kinh Bộ NikayaS. Tuyển Tập Những Bài Thuyết Giảng Của Đức Phật).

Bản dịch của Ban Biên Tập Pháp Quang (Editors of the Light of the Dhamma), Cục Tôn Giáo, Yangon, Myanmar 1977.

8) “The Commentary on the Petavatthu” (Luận Giảng Về Kinh “Chuyện Ngạ Quỷ”), tác giả ngài Dhammapala; Bản dịch của Đại Đức U Ba Kyaw. Hội Kinh Điển Pali (PTS), London, 1980.

Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Bố Thí • 349

9) “Significance of Ancestor Worship by Seema Burman – Article” (Ý Nghĩa Của Việc Thờ Cúng Tổ Tiên – Tham Luận), đăng trên trang “www.festival.indiatimes. com/articleshow/-998323340.cms.

Xiii

MƯỜI CĂN BẢN CỦA

HÀNH ĐỘNG CÔNG ĐỨC

PHẦN HAI: NHÓM GIỚI HẠNH (SILA)

NỘI DUNG

1. Sila)

Định Nghĩa Về Giới Hạnh (

2.

Tính Chất, Chức Năng, Manifestation & Nguyên Nhân Kề

Cận Của Đức Hạnh 3. Giới Hạnh Đối Với Phật Tử Tại Gia

4.

Năm Giới Hạnh & Những Giới Hạnh Của Bát Chánh Đạo

5.

Tám Giới Hạnh

6.

Mười Giới Hạnh 7.

Những Phẩm Cấp & Những Loại Giới Hạnh 8.

Những Ích Lợi Của Giới Hạnh Đạo Đức

Sự Tôn Kính ( 9. Apacayana)

10. Veyyavacca)

Sự Lễ Phép & Phụng Sự Người Khác ( 11.Sách Và Tài Liệu Tham Khảo Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 351

1. Định Nghĩa Giới Hạnh Đạo Đức (Sila)

Giới hạnh đạo đức (Sila) là nền tảng của tất cả mọi hành động công đức. Điều này là do khi hành vi cố ý hay ý hành làm việc gì mà không có đức hạnh thì sẽ thiếu đi những yếu tố Không Tham, Không Sân, Không Si, là 3 căn gốc cần thiết để tạo nên công đức. Ngay cả hành động bố thí, nếu cả hai người cho và người nhận đều thiếu đức hạnh, thì kết quả sẽ chẳng được lợi ích gì nhiều. Đức Hạnh hay đạo đức được định nghĩa như sau:

(a) Đức Hạnh về Ý Hành, về Kiêng Cử & về Thực Hiện

Theo như Bát Chánh Đạo, có 3 phần tạo nên những chuẩn mực về

Đức Hạnh, đó là:

• , là hành động đúng đắn, kiêng cử những hành

Chánh Nghiệp

động sai trái như sát sinh, ăn cắp, tà dâm.

• là lời nói đúng đắn, kiêng cử những lời nói sai Chánh Ngữ, trái, tà ngôn, tà ngữ, như là không nói dối, không nói lời vu khống, không nói lời lăng mạ, sỉ nhục, không nói chuyện tầm phào, vô ích. • , là nghề nghiệp, công việc làm ăn chân chính

Chánh Mạng

đúng đắn; kiêng cử những công việc, nghề nghiệp sai trái, thất đức, trái đạo lý, như là không buôn bán vũ khí giết chóc, không buôn bán thịt động vật, rượu hay những chất độc hại, thuốc chất độc hay làm bất cứ nghề nghiệp, công việc gì mà phải dùng những hành động sai trái, lời ăn tiếng nói sai trái.

Ba (3) yếu tố tinh thần Chánh Nghiệp, Chánh Ngữ, Chánh Mạng được gọi là Ba Đức Hạnh về Kiêng Cử. Những tâm ý, ý định hay ý hành đi theo thì được gọi là Đức Hạnh về Ý Hành, tức Giới Hạnh về tâm ý trong hành vi. Ý hành giúp cho một người thực hiện bổn phận đối với những người lớn tuổi, những người thầy bằng cách Tôn Kính và Phục vụ hay Phụng sự, thì được gọi là Đức Hạnh về Thực Hiện.

(b) Đức Hạnh Không Tham, Không Sân, Không Si

• • • Lòng tham khiến con người muốn có được thêm nhiều tài sản, khoái lạc, muốn chiếm hữu thêm nhiều. Khi một người dẹp bỏ tâm tham dục bằng nỗ lực tinh tấn, thì sẽ khởi sinh ý hành dẹp bỏ và không tham hay vô tham. Những yếu tố này được gọi là

Đức Hạnh.

Sân hận, thù ghét khiến con người muốn hãm hại người khác, làm khởi sinh ra những tư tưởng sai trái hay ác ý. Khi một người dẹp bỏ những tâm sân hận bằng nỗ lực tinh tấn, thì sẽ khởi sinh ý hành dẹp bỏ và không sân hay vô sân. Những yếu tố này được gọi là Đức Hạnh. Si mê, mù quáng khiến con người tin rằng có một linh hồn bất diệt, thường hằng, hoặc không tin vào Quy Luật về Nghiệp (Kamma), làm khởi sinh những tư tưởng sai lầm, hay tà kiến.

Khi một người dẹp bỏ những niềm tin sai lạc đó bằng nỗ lực tinh tấn, thì sẽ khởi sinh ý hành dẹp bỏ và không si hay vô si.

Những yếu tố này được gọi là Đức Hạnh.

Những loại Đức Hạnh được mô tả ở (a) và (b) trên đây thì được áp dụng, thực hành và tu tập bởi cả Tăng, Ni và những Phật tử tại gia.

Ngoài ra, những Tăng Ni phải tuân giữ, quán sát Đức Hạnh về Kiềm Chế để ngăn không cho khởi sinh những ô nhiễm và tránh xa việc vi phạm giới hạnh. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 353

(c) Đức Hạnh về Kiềm Chế (được thực hành bởi những Tăng, Ni xuất gia)

Có năm (5) loại Đức Hạnh kiềm chế mà những Tăng, Ni phải thường xuyên tuân giữ:

i) Sự Kiềm Chế bằng Giới Luật Tỳ Kheo (Patimokkha), hay 227 Giới Luật Cơ bản đối với Tỳ kheo và Tỳ kheo Ni.

ii) Sự Kiềm Chế bằng Chánh Niệm, để phòng hộ sáu cửa giác quan. Chế ngự giác quan.

iii) Sự Kiềm Chế bằng Trí Tuệ, để phòng hộ tâm, bằng trí tuệ nhìn thấu suốt hay trí tuệ minh sát do hành thiền minh sát mang lại. iv) Sự Kiềm Chế bằng Kiên Nhẫn, bằng sự nhẫn nhục chịu đựng, đặc biệt trong đối mặt với những âu lo và phiền não hàng ngày, như nóng bức, lạnh giá, ruồi, muỗi, côn trùng, hoặc những điều kiện, hoàn cảnh khó chịu khác.

v) Sự Kiềm Chế bằng Năng Lực Tinh Tấn, cố gắng né tránh mọi công việc, hành động sai trái, những điều bị cấm bởi Giới Luật.

2. Tính Chất, Chức Năng, Sự Thể Hiện & Nguyên Nhân Cận

Kề Của Giới Hạnh

• 14 có tính chất là giàn xếp, giới hạn Đức Hạnh hay Giới Hạnh (silana) những hành động của thân và lời nói của một người.

Một người tuân giữ giới hạnh luôn luôn quan sát rất chặt chẽ và cẩn thận những hành động của thân và lời nói của mình, để hướng những hành động đó xảy ra một cách đúng đắn dưới sự kiểm soát của mình. Một người thiếu Đức Hạnh hay không tuân giữ giới hạnh thì những hành động, lời nói cứ xảy ra một cách tùy tiện, không có kiểm soát, không cần biết đúng sai. Đức Hạnh hay Giới Hạnh đạo đức có tính chất nâng đỡ, duy trì như là một căn bản, nền tảng cho mọi hành động công đức, bởi vì chẳng thể có một hành động công đức nào mà không dựa vào đức hạnh để viên thành hết.

• của đức hạnh hay giới hạnh gồm hai phần, một công

Chức năng

đôi việc: (i) ngăn ngừa, phòng hộ một người để không làm những hành động, lời nói sai trái, vô đạo đức, (ii) giúp một người có được những phẩm chất cao đẹp, đức hạnh, đáng khen.

• thể hiện, bộc lộ bằng sự thanh

Đức Hạnh hay Giới Hạnh được tịnh, trong sạch trong hành động, trong lời nói và trong tâm hành hay ý hành.

Nguyên nhân cận kề

• của việc giữ Giới Hạnh chính là sự xấu hổ

về mặt đạo đức (hiri) và sự sợ hãi về mặt đạo đức (ottappa)

khi làm những hành động trái đạo đức. Mặc dù nghe học giáo pháp (Dhamma) sẽ làm khởi sinh đức hạnh nhưng điều đó chỉ là nguyên nhân ban đầu, nguyên nhân từ xa. Chỉ có sự xấu hổ, sự sợ hãi là 2 nguyên nhân trực diện liên tục, thì việc giữ giới mới được ý thức và duy trì. Sự xấu hổ khởi sinh từ bên trong và sự sợ hãi thì khởi sinh từ bên ngoài. Những người thường được gọi là người tốt, người có lòng trắc ẩn thường xuyên tự nguyện làm những việc tốt, phúc đức vì tự mình cảm thấy xấu hổ nếu không làm, chứ không phải từ bên ngoài bị thúc ép phải làm. Tuy vậy, họ cũng luôn luôn làm việc đúng đạo lý, vì những lý do sợ hãi mọi người nhìn thấy, mọi người chê trách nếu Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 355 không làm, hoặc sợ quy luật nghiệp báo và quả báo từ bên ngoài đưa đến khi một hành động đạo lý đã không được thực hiện.

Giống như có một thanh sắt, một đầu bị dính chặt dơ bẩn, gớm ghiếc, một đầu thì đang bị đun đỏ. Người không dám chạm vào đầu dơ bẩn vì cảm thấy bẩn thỉu, còn không dám chạm vào đầu lửa đỏ kia là sợ bị cháy tay. Sự xấu hổ, ngượng nghịu giống như trường hợp thứ nhất và sự sợ hãi thì giống trường hợp thứ hai vậy.

3. Giới Hạnh Đối Với Những Phật Tử Tại Gia

Đối với những Phật tử tại gia, giới hạnh cơ bản là việc tuân giữ Năm Giới. Năm Giới Hạnh này là điều kiện tối cần thiết, bởi vì nếu không giữ giới, những hành động sát sinh, ăn cắp, tà sâm, nói dối và uống rượu hay dùng những chất độc hại đã là trái đạo đức, và chắc chắn dẫn con người kiếp sau tái sinh vào những cảnh giới thấp hèn, đau khổ.

Nhóm Năm Giới Hạnh này bao gồm Chánh Nghiệp, Chánh Ngữ và Chánh Mạng tạo thành một khuôn khổ Tám (8) Giới Hạnh, trong đó lấy giới hạnh Chánh Mạng làm giới thứ tám, tức là thêm 3 điều nữa vào trong Năm Giới. Giới Hạnh Tám Giới (hay Bát Giới) này, theo con đường Bát Chánh Đạo, được gọi là Chánh Mạng Giới (Ajivatthamaka Sila), bao gồm các giới:

1. Không sát sinh 2. Không ăn cắp 3. Không tà dâm 4. Không nói dối 5. Không nói lời vu khống, hãm hại 6. Không nói lời lăng mạ, không chửi bới, sỉ nhục 7. Không nói chuyện tầm phào, vô nghĩa, vô ích; Và 8. Không làm nghề nghiệp, công việc bất chính, sai trái (tức giữ chánh Mạng).

Đây là những giới hạnh cần phải được thực hành ở giai đoạn ban đầu của Bát Chánh Đạo.

Khi Đức Phật xuất hiện trên trái đất này, loài người còn đang sống trong màn đêm của Tham, Sân, Si và không hiểu biết về giá trị về giới hạnh nào. Để bắt đầu khắc chữ “Giới Hạnh đạo đức”, Đức Phật đã dạy về việc kiêng cử, tránh làm những việc sai trái, tránh nói những lời nói sai trái và tránh những công việc, nghề nghiệp sai trái, không chân chính trong lúc tâm của loài người còn quá thô thiển và phàm tục. Sau đó, mọi người bắt đầu tránh được một số những điều sai trái đó, Đức Phật mới bắt đầu giảng dạy về Năm Giới, rồi Tám Giới như chúng ta vừa nói trên, để làm cho tâm trí con người thêm trong sạch thêm một bước nữa.

4. Năm Giới Hạnh & Những Giới Hạnh Trong Bát Chánh Đạo

Nếu mới nhìn, thì Năm Giới có vẻ ít “nhỏ hơn” hay nằm trong Những Giới Hạnh của Bát Chánh Đạo, vì trong Bát Chánh Đạo có thể thêm những giới khác về vấn đề lời nói (chánh ngữ), trong khi đó trong Năm Giới chỉ có một Giới cấm là không nói dối dùng cho Chánh Ngữ. Tuy nhiên trong 4 loại “tà ngữ”, thì sự “nói dối” là nghiêm trọng nhất, “nói dối” là nền tảng dẫn đến việc vi phạm những giới cấm về ‘chánh ngữ” khác. Nói ngắn gọn, khi một người đã nói vu khống, nói lăng mạ, nói chuyện tầm phào thì cũng thuộc dạng nói dối, vì 3 kiểu nói đó cũng không đúng sự thật, không chính xác với sự thật. Đức Phật cho rằng, một người nếu giữ đúng giới hạnh “không nói dối” thì thường có khả năng giữ được cả giới hạnh về Chánh Ngữ. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 357

Còn vấn đề là tại sao Chánh Mạng không có mặt trong nhóm Năm

Giới? câu trả lời là nằm ở chỗ nếu ai đã thực hành tuân giữ Năm Giới, thì đã không còn vấn đề về việc giữ giới Chánh Mạng. Vì đã giữ gìn năm giới, thì vô tình hay mặc nhiên người đó đã sống hay làm những công việc đúng theo giới hạnh trong “chánh mạng”, vì người đó đã không làm những việc sát sinh, không ăn cắp, không tà dâm, không nói dối…trong nghề nghiệp và trong việc mưu sinh của mình rồi. Nếu một người tuân thủ ‘chính xác’ theo Năm Giới, thì tự

động họ đã tránh xa những việc làm, nghề nghiệp sai trái! Nên

không có vấn đề là năm Giới là nhỏ bé hay thấp kém về mức độ hơn là những giới hạnh trong Bát Chánh Đạo

Nói cách khác, việc tuân thủ, thực hành Bát Chánh Đạo là cần thiết cho những Phật tử tại gia có mức độ đức hạnh thấp, chưa hiểu đạo lý, để giúp cho họ tránh khỏi những thói quen thấp hèn, vô đạo đức.

Nhưng đối với Phật tử tại gia nhiều đức hạnh, đã tuân giữ Năm Giới cẩn thận, đã quy y nương tựa vào Tam Bảo (và Năm Giới), thì không còn cần thiết đặc biệt để họ phải tuân giữ theo Những Giới Hạnh Trong Bát Chánh Đạo. Tương tự như trong ví dụ như một con thú dữ cần phải được giam trong chuồng để nó khỏi gây ra tai nạn, trong khi đó một con thú đã thuần chủng, biết vâng theo lời, thì được thả đi rong xung quanh.

5. Tám Giới

Tám Giới Hạnh trong tiếng Pali là “Atthanga Uposatha Sila”, trong đó “Atthanga” có nghĩa là Tám, “Uposatha” là lễ Bố-tát, trong dịp lễ này những Phật tử thường tuân thủ Tám Giới Hạnh bằng việc trai giới rất nghiêm túc. Có thể dịch là ngày lễ “Trai Giới” hay “Bát Quan Trai Giới” (HV). Ngày nay, những Phật tử thường tuân thủ 4 ngày Trai Giới (Uposatha) trong một tháng, tức bốn ngày chay tịnh, đó là: Ngày Mồng 1, Ngày Mồng 8, Ngày Rằm 15 và Ngày 23.

(Ngày Mồng 8 AL là ngày thứ 8 trăng khuyết trước Rằm, và Ngày 23 AL là ngày thứ 8 trăng khuyết sau Rằm -ND).

Ở những nước Phật giáo, những Phật tử đức hạnh thì tự chọn nơi nào thuận tiện để tu tập Tám Giới, thăm viếng Chùa, tu viện để thực hiện bố thí (dana), nghe học Giáo Pháp (Dhamma) và tham gia vào những lớp Thiền trong một ngày lễ Trai Giới “Uposatha”. Tám giới hạnh cần phải tuân giữ trong những ngày đó là:

(1) Không sát sanh, (2) Không ăn cắp, (3) Không nói dối; và (4) Không uống rượu hay dùng chất độc hại.

Bốn Giới hạnh đầu này là những sự kiêng cử, được gọi là “Những Giới Phải Kiêng Cử” (Varitta Sila).

(5) Không dâm dục (tức cũng không quan hệ tình dục, ngay cả là vợ chồng, chính dâm), (6) Không ăn sau giờ Ngọ, (7) Không ngồi ghế cao sang, nằm giường êm đẹp.

(8) Không nhảy múa, ca hát, không trình diễn này nọ, không trang điểm, đeo vòng hoa, trang sức, không thoa dầu thơm… để làm đẹp.

─ Bốn giới đầu được gọi là “Giới Phải Kiêng Cử” (Varitta Sila) bởi vì nếu vi phạm những giới này hiển nhiên sẽ dẫn đến tái sinh vào những cảnh giới thấp xấu, đau khổ. Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 359

Tuy nhiên, bốn giới sau nếu vi phạm thì có thể, hoặc có thể không, dẫn đến tái sinh ở những cảnh giới thấp xấu, đau khổ, vì điều đó còn tùy thuộc vào việc phạm giới có đi kèm hay không đi kèm

với những quan điểm sai trái hay tà kiến. Những Phật tử Thánh

thiện (Ariyas) như bà Visakha và ông Cấp-Cô-Độc (Anathapindika), là những người chưa diệt sạch Tham dục, vẫn còn quan hệ tình dục, chính dâm với chồng, vợ của mình, ăn sau giờ ngọ, nhảy múa, đàn ca, xem nghe múa nhạc, trang sức làm đẹp, ngủ trên giường êm ấm sa hoa, nhưng họ những hành động không giữ 4 giới sau này không đi kèm với những quan điểm sai trái hay tà kiến, nên họ không bị tái sinh vào những cõi xấu ác, đau khổ.

Thái độ tinh thần của những Phật tử Thánh thiện (Ariya) đối với những khoái lạc giác quan thì khác với thái độ của những kẻ phàm phu, tục tử. Như Kinh Điển có ví dụ so sánh rằng, những Bà-la-môn thanh tịnh bị voi dữ đuổi chạy thì thường không nhảy vào những chỗ ẩn núp dơ bẩn như hầm phân. Cũng như vậy, đối với những khoái lạc trần tục những thánh Phật tử chưa diệt sạch những ô nhiễm này, thì “trải qua” chúng mà không có những tà kiến trong tâm. Ngược lại, những kẻ phàm phu tục tử thì ngập đầu vào khoái lạc với những tư tưởng, quan điểm sai lạc khác. Khi một người đã quy y Tam bảo và tuân giữ theo Năm Giới Hạnh, thì người đó đã trở thành một đệ tử đức hạnh của Đức Phật. Nếu người đó cố gắng tuân giữ Tám Giới, thì có nghĩa người đó muốn thực hành việc giữ giới tâm linh ở mức độ cao hơn. Trong ý nghĩa này, bốn (4) giới sau (của Tám Giới) là những giới tự nguyện và được gọi là Những Giới Cần Thực Hành (Caritta Sila).

Đối với những Tỳ kheo hay Sa-di, Đức Phật đã nghiêm cấm tất cả, hay tất cả các giới đều là những Giới Phải Kiêng Cử, Phải Tránh (Varitta Sila).

6. Mười Giới

“Mười Giới” là sự mở rộng ra từ “Tám Giới” vừa nói trên, trong đó giới thứ (8) được phân chia ra thành 2 giới riêng biệt, khác nhau.

Đó là:

(8) Không nhảy múa, ca hát, không trình diễn này nọ.

(9) Không trang điểm, đeo vòng hoa, trang sức, không thoa dầu thơm… để làm đẹp.

Vậy đã có 9 giới, và bây giờ thêm một giới nữa đó là:

(10) Kiêng cử, không nhận vàng bạc (Jatarupa rajata patiggahana).

Như vậy, tổng cộng là “Mười Giới”.

Theo Luận Giảng Kinh Tiểu Tụng (Khuddakapath): “Bạc là những đồng tiền kahapana, hoặc có thể là đồng tiền xu kim loại masaka, hoặc có thể là đồng tiền gỗ masaka, hoặc đồng tiền bằng đất sét masaka, và tương tự, được dùng để trao đổi, mua bán thương mại. Trong bối cảnh hiện đại, nghĩa “vàng, bạc” là bao gồm cả “tiền mặt”.

“Mười Giới” là tiên quyết, là “Những Giới Phải Kiêng Cử” (Varitta Sila) đối với Tỳ kheo và Sa-di, nhưng đối với Phật tử tại gia thì 6 giới sau là “Những Giới Cần (nên) Thực Hành” (Caritta Sila).

7. Những Phẩm Cấp & Những Loại Giới Hạnh

Cũng giống như những hành động công đức, Phẩm Cấp Giới Hạnh được quyết định bởi mức độ của Bốn (4) Yếu Tố Tiềm Năng (Iddhipadas), đó là: Mười Căn Bản Của Hành Động Công Đức: Nhóm Giới Hạnh • 361

Ước Muốn, Nỗ Lực, Tâm, Ý Chí, và Kiến Thức Trạch Pháp.

Khi những yếu tố này yếu kém, trung bình hay mạnh mẽ, thì Đức Hạnh hay Giới Hạnh tương ứng sẽ là Thấp Kém, Trung Bình hoặc

Ưu Việt.

• Giới Hạnh được thực hành vì danh là loại giới hạnh Thấp Kém. • Giới Hạnh được thực hành vì mong muốn có được quả hay công quả tốt của một hành động công đức là giới hạnh Trung Bình.

• Giới Hạnh được thực hành để đạt được trạng thái cao thượng, thông qua sự hiểu biết là một người nên thực hành với tâm ý hay ý hành lành thiện là để đạt được sự thánh thiện cho tâm linh của mình, thì đó là giới hạnh Ưu Việt, cao thượng.

Giữa hai loại giới hạnh, Giới Hạnh Cần (nên) Thực Hành (Caritta Sila) chỉ có thể thực hiện được khi một người có đầy đủ lòng tin và sự nỗ lực.

Lòng tin là sự tin vào Quy Luật của Nghiệp (Kamma), chẳng hạn như Nghiệp quả tốt sẽ đi theo những nghiệp tốt do thực hành tốt việc giữ giới hạnh. Nỗ lực có nghĩa là năng lực luôn luôn có để dùng vào việc thực hành giới hạnh, cùng với lòng tin. Đó gọi là Chánh Tinh Tấn.

Đối với Giới Hạnh (phải) Kiêng Cử (Varitta Sila), Lòng Tin là yếu tố đã đủ giúp cho người ta tránh không làm những điều trái đạo đức, thất đức mà Đức Phật đã khuyến cấm.

Giới Hạnh hay Đức Hạnh được những Phật tử tại gia tuân giữ thì được gọi là Giới Hạnh Tại Gia (Gahattha Sila). Về điểm này, trong quyển Thanh Tịnh Đạo (Visuddhi Magga) có ghi như sau:

“ ‘Năm Giới’ tuân giữ thường xuyên, ‘Mười Giới’ (tuân giữ) những khi có thể, và ‘Tám Giới’ vào ngày Trai Giới (Uposatha Day), là giới hạnh mà những Phật tử tại gia tuân theo.”