Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú

Phần 21

3.3.1.2.2.2.2.4.2.3.3. Kết khuyến Quán Âm cáo bố (kết lại, khuyên Quán Âm bảo ban, lưu truyền)

(Kinh) Thị cố, Quán Âm nhữ đương tri. Phổ cáo Hằng sa chư quốc độ.

(經)是故，觀音汝當知。普告恆沙諸國土。

(Kinh: Vì thế, Quán Âm hãy nên biết. Bảo khắp Hằng sa các quốc độ).

“Thị cố” (vì thế): Thừa tiếp ý nghĩa của tám sự việc được nói trên đây, ý nói: Vô tận chuyện chẳng thể nghĩ bàn như thế, nếu chẳng phải do chính bản thân ông, Quán Âm, thì [người khác] làm sao có thể biết được? Sao có thể nói được? Vì thế, khuyên ông hãy nên bảo ban trọn khắp. Nói “phổ cáo” (bảo ban trọn khắp) tức là hãy nên lưu truyền khắp chín pháp giới. Nói “chư quốc” tức là há hạn cuộc trong cõi Đồng Cư ư? Do vậy biết: Pháp môn Địa Tạng bao trùm pháp giới, không gì ra ngoài, tột cùng chiều dọc, trọn khắp chiều ngang, đều cùng quy hướng.

3.3.1.3. Chúc lụy nhân thiên lưu thông (phần lưu thông Dặn Dò trời người)

Những phần [Lưu Thông] trên đây được gọi là Biệt vì dành riêng cho kinh này. Ở đây, [phần lưu thông này] được gọi là Thông, vì kinh nào cũng chúc lụy. Tuy vậy, do nó thuộc vào kinh này, nên tuy thông mà vẫn là biệt. Phần này lại được chia thành hai phần:

3.3.1.3.1 Phẩm đề (tựa đề của phẩm này)

(Kinh) Chúc lụy nhân thiên, phẩm đệ thập tam.

(經)囑累人天，品第十三。

(Kinh: Phẩm thứ mười ba: Dặn dò trời người).

3.3.1.3.2. Phẩm văn (kinh văn trong phẩm này)

3.3.1.3.2.1. Hóa chủ ưu thiên nhân chúc lụy (đấng hóa chủ lo lắng cho trời người nên căn dặn)

3.3.1.3.2.1.1. Thế Tôn ma đảnh phó chúc (đức Thế Tôn xoa đầu, căn dặn)

3.3.1.3.2.1.1.1. Hô danh đại tán công đức (gọi tên, nồng nhiệt khen ngợi công đức)

3.3.1.3.2.1.1.1.1. Tự cử tý ma đảnh (trần thuật chuyện đức Phật giơ tay xoa đầu [Địa Tạng Bồ Tát])

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn cử kim sắc tý, hựu ma Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát đảnh.

(經)爾時，世尊舉金色臂，又摩地藏菩薩摩訶薩頂。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn lại giơ cánh tay sắc vàng xoa đỉnh đầu Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát).

“Nhĩ” (爾) ở đây có nghĩa là “tức” (ngay lập tức); tức là ngay sau khi đức Phật giảng cho ngài Quán Âm về lợi ích do thấy nghe [Địa Tạng Bồ Tát] đã xong, chính là lúc sẽ đem trời, người giao phó cho Địa Tạng (đấy chính là Thế Giới Tất Đàn). Hơn nữa, đại hội đã nghe hai lượt lưu thông của địa thần và Quán Âm, đã được hoan hỷ rồi, đúng là lúc hãy nên nghe [đức Phật] dặn dò [Bồ Tát giúp cho] trời người sanh trưởng điều lành (đấy chính là Vị Nhân Tất Đàn). Lại nghe những chuyện lợi ích chẳng thể nghĩ bàn trên đây, chính là cái duyên để phá trừ các pháp ác đọa khổ; khi ấy, chính là lúc đại chúng càng muốn nghe [đức Phật] dặn dò ngài Địa Tạng cứu bạt, hòng vĩnh viễn đối trị các điều ác (đấy là Đối Trị Tất Đàn). Lại do đã nghe hai phen nói về những chuyện chẳng thể nghĩ bàn trên đây mà đắc đạo đã xong, nay là lúc nên nghe phó chúc giúp cho đại chúng trong pháp hội không ai chẳng ngộ lý (đấy là Đệ Nhất Nghĩa Tất Đàn). Do có bốn nhân duyên Tất Đàn để tuyên nói sự phó chúc lần nữa, cho nên nói là “nhĩ thời” (lúc bấy giờ).

“Cử kim sắc tý” (giơ cánh tay sắc vàng): Kim sắc vốn có màu vàng, biểu thị Trung Đạo. Cánh tay có công năng nâng đỡ, biểu thị dìu dắt lục đạo đều cùng về Trung Đạo nhất tánh, cho nên lại giơ lên. Trong những phần trước, [đức Phật] xoa đỉnh đầu nhằm ủy lạo Bồ Tát độ sanh vất vả; nay xoa đỉnh đầu [với dụng ý]: Chúc lụy Bồ Tát hãy nhọc công cứu bạt. Một tay xoa đầu của vô lượng Bồ Tát trong phần trước biểu thị “một, nhiều tự tại”. Nay tay xoa một đỉnh đầu, biểu thị “vốn cùng một đạo”, tức là lục đạo và chín pháp giới trọn chẳng phải là hai đạo!

3.3.1.3.2.1.1.1.2. Thán chúng đức phả tư (tán thán các công đức chẳng thể nghĩ)

(Kinh) Nhi tác thị ngôn: Địa Tạng! Địa Tạng! Nhữ chi thần lực bất khả tư nghị. Nhữ chi từ bi bất khả tư nghị. Nhữ chi trí huệ bất khả tư nghị. Nhữ chi biện tài bất khả tư nghị.

(經)而作是言：地藏！地藏！汝之神力不可思議。汝之慈悲不可思議。汝之智慧不可思議。汝之辯才不可思議。

(Kinh: Mà nói như thế này: Địa Tạng! Địa Tạng! Thần lực của ông chẳng thể nghĩ bàn. Lòng từ bi của ông chẳng thể nghĩ bàn. Trí huệ của ông chẳng thể nghĩ bàn. Biện tài của ông chẳng thể nghĩ bàn).

Đức Thế Tôn đặc biệt đối trước đại hội trời, người, liên tiếp gọi tên của đức Địa Tạng, đúng là yêu mến sâu đậm, gởi gấm sâu nặng. Như đại vương của một nước sắp băng hà, trữ quân (儲君, người nối ngôi, tức Thái Tử) non nớt, ngu hèn, muốn ký thác con côi cho bậc đại thần phù tá, ắt nắm tay, nhiều lần gọi “ái khanh”. Do con thơ ấu mà đất nước to rộng, ngày tháng dài lâu, tâm vời vợi, đầy ắp trong dạ nỗi niềm chẳng thể nói trọn hết được. Vì thế, đức Phật giơ cánh tay xoa đầu, gọi tên Bồ Tát hai lượt. Từ “nhữ chi thần lực” (thần lực của ông) trở đi, đức Phật tự tán thán công đức của Bồ Tát. Như quốc vương phó thác sự việc, trước hết cũng tán thán phẩm đức của vị lão thần. Nay chúng sanh trong cõi Diêm Phù chí tánh vô định, nếu không cậy vào bậc tài năng siêu quần, sao có thể cứu cõi âm lẫn cõi dương trong các quốc độ số nhiều như cát?

Vì thế, các đức được tán thán tiếp đó, chẳng ra ngoài “năng hóa tam luân”. Câu đầu tiên, tán thán thân luân hiện thần thông. Các thánh chẳng thể lường được thì gọi là Thần. Bát tự tại ngã thì gọi là Lực. “Bất khả tư nghị” (chẳng thể nghĩ bàn): Theo Đại Luận, có năm sự chẳng thể nghĩ bàn, tức là: Chúng sanh số lượng nhiều hay ít, quả báo của nghiệp, sức của người tọa Thiền, sức của các con rồng, và sức của chư Phật. Phật lực chẳng thể nghĩ bàn nhất! Bồ Tát nhập Thiền Định, sanh ra thần thông chẳng thể nghĩ bàn (tức thần thông nhanh chóng trọn khắp như ý). Vì thế, trong một niệm, đều có thể đến các thế giới Phật trong mười phương, hiện vô lượng thân. Hết thảy hiền thánh chẳng thể hành, chẳng thể đạt đến, cho nên chẳng thể nghĩ bàn!

Nhưng thân luân hiện thần thông, ắt do ý luân soi xét căn cơ mà khởi. Ý luân chính là từ bi ban vui, dẹp khổ. Nếu muốn ban vui và dẹp khổ, ắt phải hiện thần thông, cho nên nói “thân luân do ý”. Đấy chính là Địa Tạng đại từ, đại bi, thật sự có thể trong cùng một lúc mà thực hiện ban vui và dẹp khổ trọn khắp, cho nên chẳng thể nghĩ bàn. Nhưng tuy nói là “nội giám, ngoại hiện” (trong tâm xét soi, ngoài hiện thần thông), mà nếu chẳng có trí huệ, biện tài, sao có thể thuyết pháp phù hợp căn cơ? Vì thế biết: “Trí huệ biện tài” chính là tán thán khẩu luân. Bởi lẽ, thần thông nơi thân nếu chẳng phải do trí huệ thì sẽ chẳng thể chuyển!

Vì vậy, Long Thọ Bồ Tát nói: “Do vì sức trí huệ, có thể chuyển hết thảy các pháp. Tức là nhỏ có thể biến thành lớn, lớn có thể biến thành nhỏ. Có thể coi ngàn vạn vô lượng kiếp như một ngày, lại có thể biến một ngày thành ngàn vạn kiếp. Vị Bồ Tát ấy là chủ của thế gian, mong muốn tự tại, có nguyện nào chẳng thỏa. Do nhân duyên ấy, Bồ Tát nương vào sức thần thông, có thể nhanh chóng vượt thoát mười phương thế giới”. Há chẳng phải trí huệ chính là cội gốc của thần thông ư? Kinh Thập Luân dạy: “Trí huệ thâm quảng, do như đại hải, biện tài vô trệ, như thủy khích luân, cố bất khả tư nghị” (Trí huệ sâu rộng, ví như biển cả; biện tài không úng trệ, như nước đẩy guồng quay nước. Cho nên chẳng thể nghĩ bàn). Đấy là do Đại Sĩ trọn đủ tam luân bí mật, cho nên có thể hiện thân trong các cõi nhiều như cát. Đức Phật tán thán công đức của Địa Tạng, há có phải là uổng công ư?

(Kinh) Chánh sử thập phương chư Phật, tán thán tuyên thuyết nhữ chi bất tư nghị sự, thiên vạn kiếp trung bất năng đắc tận.

(經)正使十方諸佛，讚歎宣說汝之不思議事，千萬劫中不能得盡。

(Kinh: Dẫu mười phương chư Phật tán thán, tuyên nói những chuyện chẳng thể nghĩ bàn của ông trong ngàn kiếp, vẫn chẳng thể trọn hết được).

Từ chữ “chánh sử” (dẫu cho, giả sử) trở đi, tuyên thuyết chư Phật cũng [tán thán] giống như thế. “Chánh” là nói đối ứng với “giả”. Nếu nói là “giả sử” thì vẫn có phần nào mang ý nghĩa phù phiếm, cho nên nói “chánh sử” thì mới là lời lẽ biểu lộ sự chân thật; nhưng vì sao Địa Tạng Đại Sĩ lại có thể khiến cho mười phương chư Phật tán thán? Như Đại Luận có nói: “Nếu có vị Bồ Tát nào trọn đủ vô lượng Phật pháp thanh tịnh như Lục Ba La Mật, Thập Lực, Tứ Vô Sở Úy, Tứ Vô Ngại Trí, Thập Bát Bất Cộng v.v… nơi Thập Địa, do vì chúng sanh mà trụ dài lâu trong sanh tử, chẳng giữ lấy A Nậu Bồ Đề để rộng độ chúng sanh, thì vị Bồ Tát như thế sẽ được chư Phật tán thán”. Chính vì lẽ này, chư Phật đồng thanh tán thán. Nhưng lại vì lẽ nào mà tán thán, diễn nói chuyện ấy trong ngàn vạn kiếp vẫn chẳng thể trọn hết? Cũng như luận đã nói: “Bồ Tát thoát khỏi tam giới, biến hóa vô ương số thân, vào trong sanh tử giáo hóa chúng sanh. Chuyện hy hữu như thế đều sanh từ trí huệ Bát Nhã Ba La Mật rất sâu”. Đấy chính là ý nghĩa tán thán chẳng thể trọn hết ở đây!

3.3.1.3.2.1.1.2. Hô danh tái chúc nhân thiên (gọi tên, phó chúc nhân thiên lần nữa)

3.3.1.3.2.1.1.2.1. Trường Hàng

3.3.1.3.2.1.1.2.1.1. Hỏa trạch chúng sanh vật linh đọa khổ (đừng để chúng sanh trong nhà lửa đọa khổ)

3.3.1.3.2.1.1.2.1.1.1. Chánh dĩ tam giới thiên nhân phó chúc (phó chúc trời, người trong tam giới)

(Kinh) Địa Tạng! Địa Tạng! Ký ngô kim nhật tại Đao Lợi thiên trung, ư bách thiên vạn ức bất khả thuyết bất khả thuyết nhất thiết chư Phật, Bồ Tát, thiên, long bát bộ, đại hội chi trung.

(經)地藏！地藏！記吾今日在忉利天中，於百千萬億不可說不可說一切諸佛菩薩，天龍八部，大會之中。

(Kinh: Địa Tạng! Địa Tạng! Hãy nhớ ta hôm nay, ở trên trời Đao Lợi, giữa đại hội của trăm ngàn vạn ức bất khả thuyết bất khả thuyết hết thảy chư Phật, Bồ Tát, trời rồng tám bộ).

Gọi tên lần trước là tiếng vui mừng ái ngữ; còn gọi tên trong đoạn này là tiếng buồn thương, đau khổ. Trong phần trên là tán thán công đức, còn nay là phó chúc sự việc. Từ chữ “ký ngô” (hãy nhớ ta) trở đi là lời dặn dò mai sau đừng quên; như di mạng của cha, hiếu tử hãy khắc cốt chớ quên! Nói “đại hội” là nhờ đại chúng chứng minh, nêu rõ đây là đại sự, chẳng phải là chuyện vặt vãnh! Chuyện này khác với chuyện trong hội Pháp Hoa, ông trưởng giả tụ tập thân tộc để tuyên bố giao gia nghiệp cho con. Vì sao? [Trong hội Pháp Hoa, đứa con] là căn cơ đã được [ông trưởng giả] giáo hóa lâu ngày. Tới lúc ấy, đại công đã thành tựu, tụ tập đại chúng giao phó gia nghiệp là chuyện thuận theo tình thế đã đi vào khuôn khổ, có khó khăn gì? Trong hội này, giao phó những chúng sanh chưa được điều phục, ngõ hầu Phật chủng chẳng bị gián đoạn, giống như cứu con rơi vào nước lửa, trọn chẳng biết kết cục sẽ như thế nào? Vì thế khác nhau!

(Kinh) Tái dĩ nhân thiên chư chúng sanh đẳng, vị xuất tam giới, tại hỏa trạch trung giả, phó chúc ư nhữ, vô linh thị chư chúng sanh đọa ác thú trung, nhất nhật, nhất dạ, hà huống cánh lạc Ngũ Vô Gián, cập A Tỳ địa ngục động kinh thiên vạn ức kiếp, vô hữu xuất kỳ.

(經)再以人天諸眾生等，未出三界，在火宅中者，付囑於汝，無令是諸眾生墮惡趣中，一日一夜，何況更落五無間，及阿鼻地獄動經千萬億劫，無有出期。

(Kinh: Lại đem trời, người, các chúng sanh v.v… là những kẻ chưa thoát khỏi ba cõi, đang ở trong nhà lửa, giao phó cho ông, đừng để cho các chúng sanh ấy đọa vào đường ác dẫu chỉ một ngày một đêm, huống hồ còn rơi vào Ngũ Vô Gián và địa ngục A Tỳ trải qua ngàn vạn ức kiếp, chẳng có thuở thoát ra!)

Nói “tái dĩ” (再以, lại đem), “dĩ” (以) hàm nghĩa “sẽ”. Trước đó, [đức Phật] đã đem trời, người giao phó, nay lại đem những người ấy làm phiền [Bồ Tát] lần nữa. “Vị xuất” (chưa thoát khỏi): Kể từ sau khi đức Phật nhập diệt cho tới khi ngài Di Lặc thành đạo, trong khoảng thời gian đó, phàm những ai đang ở trong nhà lửa ngũ dục nơi tam giới, nay ta đều dặn dò, phó thác cho ông, đừng để cho những kẻ ấy đọa vào ba ác đạo, dẫu chỉ tối thiểu trong thời gian một ngày một đêm, huống hồ chẳng vội vã cứu giúp, khiến cho họ lại đọa lạc vào đại địa ngục Vô Gián A Tỳ đau khổ cùng cực ngàn vạn ức kiếp, khó có lúc thoát khỏi! Mong sao các vị hiền nhân, đừng cô phụ ơn Phật, hãy sớm cầu thoát khổ, gấp vượt lên bờ yên vui, hãy gắng lên!

3.3.1.3.2.1.1.2.1.1.2. Phục minh sanh tánh vô định phân hình (lại nói rõ chúng sanh chí tánh vô định, Phật phải phân thân hóa độ)

(Kinh) Địa Tạng! Thị Nam Diêm Phù Đề chúng sanh, chí tánh vô định, tập ác giả đa. Túng phát thiện tâm, tu du tức thoái. Nhược ngộ ác duyên, niệm niệm tăng trưởng. Dĩ thị chi cố, ngô phân thị hình, bách thiên ức hóa độ, tùy kỳ căn tánh nhi độ thoát chi.

(經)地藏！是南閻浮提眾生，志性無定，習惡者多。縱發善心，須臾即退。若遇惡緣，念念增長。以是之故，吾分是形，百千億化度，隨其根性而度脫之。

(Kinh: Này Địa Tạng! Chúng sanh trong cõi Nam Diêm Phù Đề này chí tánh vô định, phần nhiều quen theo thói ác. Dẫu phát khởi thiện tâm, trong khoảnh khắc liền lui sụt. Nếu gặp ác duyên, sẽ niệm niệm tăng trưởng. Do bởi cớ ấy, ta phân thân hình, trăm ngàn ức hóa độ, tùy theo căn tánh của họ để độ thoát).

Đoạn kinh văn này bất quá nhắc lại chuyện trong phần trước, nhằm nói rõ dụng ý phó chúc của đức Phật. “Thị Nam Diêm” (cõi Nam Diêm này): Xa là nhắc đến đoạn kinh văn nói “hết thảy chúng sanh chưa giải thoát, tánh thức vô định” trong phẩm Diêm Phù Chúng Sanh Nghiệp Cảm, gần là như trong phẩm Lợi Ích Tồn Vong, ngài Địa Tạng đã bạch: “Ngã quán thị Diêm Phù chúng sanh” (Con quán chúng sanh trong cõi Diêm Phù này).

Từ chữ “dĩ thị” (do vì cớ ấy) trở đi, nói rõ đức Phật tự phân thân, ngầm phản ánh hai đoạn kinh văn nói về chuyện ngài Địa Tạng hóa thân. Chuyện này giống như kinh Phó Pháp Tạng đã nói: “Nhất thiết chúng sanh, chí tánh vô định, tùy sở nhiễm tập. Nhược cận ác hữu, tiện tạo ác nghiệp, lưu chuyển sanh tử, vô hữu biên tế. Nhược cận thiện hữu, kính tâm thính pháp, tất ly tam đồ, thọ tối thắng lạc” (Hết thảy chúng sanh chí tánh vô định, tùy theo tập khí tiêm nhiễm [mà làm lành hay làm ác]. Nếu thân cận bạn ác, sẽ tạo ác nghiệp, lưu chuyển sanh tử, chẳng có ngằn mé. Nếu gần gũi bạn lành, tâm cung kính nghe pháp, ắt lìa tam đồ, hưởng sự vui tối thắng). Như con voi trắng ở nước Hoa Thị, nghe pháp bèn sanh lòng Từ, thấy giết chóc bèn tăng thêm sự họa hại. Huống chi con người mà chẳng bị ảnh hưởng bởi tập khí tiêm nhiễm ư? Nhưng làm lành giống như trèo núi, đương nhiên là khó thể lên cao hơn. Ác giống như sụp lở, rất dễ chuyển dời! Đấy chính là cung trời rộng mênh mông, ít kẻ đạt tới; lồng giam địa ngục, người ta cứ tranh nhau chen vào. Do vậy, hãy nhận biết nguyên do vì sao ta phân thân hóa độ!

3.3.1.3.2.1.1.2.1.2. Thiểu thiện chúng sanh vật linh thoái thất (đừng để cho chúng sanh ít điều thiện bị lui sụt)

3.3.1.3.2.1.1.2.1.2.1. Chủng thiểu thiện ủng hộ vật thoái (hãy ủng hộ khiến cho những người ít gieo thiện căn đừng lui sụt)

(Kinh) Địa Tạng! Ngô kim ân cần dĩ thiên nhân chúng, phó chúc ư nhữ.

(經)地藏！吾今殷勤以天人眾，付囑於汝。

(Kinh: Này Địa Tạng! Ta nay ân cần phó chúc chúng trời người cho ông).

Hai câu đầu nhắc lại chuyện trên đây, nhưng thấy hai chữ “ân cần”, bất giác tuôn lệ! “Ân” (殷) là tràn trề. “Cần” (勤) là nhọc nhằn, tâm phải khéo léo suy xét sao cho thích ứng căn cơ, tức là cái tâm lo lắng cho những chuyện được kể sau đó. Thân hết sức vất vả, tâm phải xét suy cặn kẽ, khăng khăng vâng giữ chu toàn, chẳng dám lơi lỏng chút nào! Nay đức Phật vì chúng sanh trong đời vị lai, khuất thân cao quý, [thị hiện] kém cỏi [giống như chúng sanh], khuất phần cao thượng để hòa đồng với những căn cơ bậc hạ, chẳng biết phải diễn tả như thế nào [lòng cảm kích của ta]?

(Kinh) Vị lai chi thế, nhược hữu thiên nhân, cập thiện nam tử, thiện nữ nhân, ư Phật pháp trung chủng thiểu thiện căn, nhất mao, nhất trần, nhất sa, nhất đế, nhữ dĩ đạo lực, ủng hộ thị nhân, tiệm tu vô thượng, vật linh thoái thất.

(經)未來之世，若有天人，及善男子，善女人，於佛法中種少善根，一毛一塵，一沙一渧，汝以道力，擁護是人，漸修無上，勿令退失。

(Kinh: Trong đời vị lai, nếu có trời, người, và thiện nam tử, thiện nữ nhân, gieo chút ít thiện căn trong Phật pháp, dẫu chỉ bằng một sợi lông, một hạt bụi, một hạt cát, một giọt nước, ông hãy dùng đạo lực ủng hộ người ấy, dần dần tu đạo vô thượng, đừng để lui sụt).

Từ “vị lai” trở đi, nêu rõ ý phó chúc, tức là: Hết thảy chúng sanh đều cùng có Phật tánh. Xiển Đề tuy ác, tánh thiện vẫn trọn đủ. Nếu trong đời vị lai, có các vị trời, thiện nam nữ v.v… chẳng mê muội ý niệm nguyên sơ, có thể gieo chút ít duyên nhỏ nhặt nơi ruộng phước vô thượng trong Phật pháp để tạo lập thiện căn, bất luận nhỏ nhặt chừng bằng sợi lông, hạt bụi, hạt cát, giọt nước, ông hãy nên dùng Quyền Trí đạo lực, ủng hộ những người ít thiện sự ấy, khiến cho họ dần dần tu tập A Nậu Bồ Đề (Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác). Như kinh Bồ Tát Bổn Hạnh đã dạy: “Nhược hữu nhân năng ư Phật pháp, thiểu tác vi thiện như mao phát hứa, sở sanh chi xứ, thọ báo hoằng đại, vô hữu cùng tận” (nếu có người có thể làm điều thiện nhỏ nhặt trong Phật pháp chừng bằng sợi lông, mảy tóc, sẽ thọ báo to rộng nơi chỗ thọ sanh, chẳng có cùng tận). Vì thế biết: Phước bố thí do cái tâm, há liên quan vật dùng để bố thí là lớn hay nhỏ! Do vậy, ta dặn dò ông hãy ủng hộ, chớ để họ thoái thất giữa chừng.

Như kinh Xử Thai đã dạy: “Manh quy phù mộc khổng, thời thời do khả trị. Nhân nhất thất mạng căn, ức kiếp phục nan thị. Hải thủy thâm quảng đại, tam bách tam thập lục, nhất châm đầu hải trung, cầu chi thượng khả đắc. Nhất thất nhân thân mạng, nan đắc quá ư thị” (Con rùa mù gặp được bộng cây nổi, vẫn là chuyện có thể thường gặp, chứ người một khi đã đánh mất mạng căn, ức kiếp khó có lại được. Nước biển sâu rộng lớn cả ba trăm ba mươi sáu dặm, gieo một cái kim vào biển, vẫn còn có thể tìm được. Vừa đánh mất thân người, tìm lại khó hơn thế!) Vì thế biết: Hễ lui sụt, sẽ mất mát chẳng nhỏ. Nay nguyện Địa Tạng hãy như mẹ hiền nuôi nấng con thơ, ắt khiến cho con được trưởng thành, chẳng lười nhác tí nào để đến nỗi con chết yểu! Do vậy, đó là nỗi khổ tâm ta nay trong đại hội trên cung trời Đao Lợi, ân cần đem đại chúng trời người phó chúc cho ông.

3.3.1.3.2.1.1.2.1.2.2. Niệm Phật kinh toái ngục sanh thiên (do niệm kinh Phật mà địa ngục tan vỡ, sanh lên trời)

3.3.1.3.2.1.1.2.1.2.2.1. Tùy nghiệp đọa lạc ác thú (theo nghiệp mà phải đọa lạc trong đường ác)

(Kinh) Phục thứ Địa Tạng! Vị lai thế trung, nhược thiên, nhược nhân, tùy nghiệp báo ứng, lạc tại ác thú.

(經)復次地藏！未來世中，若天若人，隨業報應，落在惡趣。

(Kinh: Lại này Địa Tạng! Trong đời vị lai, dù trời hay người, theo nghiệp báo ứng rơi vào trong đường ác).

Kinh dạy: “Giả sử bách thiên kiếp, sở tác nghiệp bất vong, nhân duyên hội ngộ thời, quả báo hoàn tự thọ” (Giả sử trăm ngàn kiếp, nghiệp đã tạo chẳng mất, khi nhân duyên hội ngộ, vẫn tự chịu quả báo). Vì thế biết: Như bóng theo hình, ai có thể trốn tránh? Xưa kia có người chết đi, tới chỗ Diêm Vương, tra xét tội ác của kẻ đó, đáng đọa vào thiết thành. Chị của người ấy chính là chánh phi của vua, bèn năn nỉ vua: “Hãy nghĩ tưởng tôi là em vua, chớ trị tội ấy”. Vua dặn người ấy: “Hãy ở trong cung của ta, đừng ra ngoài, kẻo bị ngục lại (獄吏, những kẻ chấp pháp trong địa ngục) bắt đi. Kẻ đó bất giác tự đến thiết thành, vua chẳng thể cứu được! Theo nghiệp thọ báo, chẳng hề miễn cưỡng mảy may! Theo kinh Nghiệp Báo Sai Biệt, đọa vào bốn đường ác, mỗi đường có mười nghiệp.

3.3.1.3.2.1.1.2.1.2.2.2. Thần lực phương tiện cứu bạt (dùng thần lực để tạo phương tiện cứu vớt)

(Kinh) Lâm đọa thú trung, hoặc chí môn thủ, thị chư chúng sanh nhược năng niệm đắc nhất Phật danh, nhất Bồ Tát danh, nhất cú, nhất kệ Đại Thừa kinh điển. Thị chư chúng sanh, nhữ dĩ thần lực phương tiện cứu bạt. Ư thị nhân sở, hiện vô biên thân, vị toái địa ngục, khiển linh sanh thiên, thọ thắng diệu lạc.

(經)臨墮趣中，或至門首，是諸眾生若能念得一佛名，一菩薩名，一句一偈大乘經典。是諸眾生，汝以神力方便救拔。於是人所，現無邊身，為碎地獄，遣令生天，受勝妙樂。

(Kinh: Ở trong đường ác, hoặc đến cửa ngõ, các chúng sanh ấy nếu có thể niệm một danh hiệu Phật, một danh hiệu Bồ Tát, một câu một kệ kinh điển Đại Thừa, ông hãy dùng thần lực tạo phương tiện cứu bạt các chúng sanh ấy. Ở chỗ người ấy, hiện vô biên thân, vì họ phá nát địa ngục, khiến cho người ấy sanh lên trời, hưởng vui sướng thù thắng, nhiệm mầu).

“Lâm đọa, chí môn thủ” (đã bị đọa, đến cửa ngõ): Nếu đã đến địa ngục, rất khó thoát ra. Vì thế, lúc sắp vào đó, liền dạy họ niệm Phật để tránh khổ. Như kinh Thí Dụ có dạy: “Tích hữu quốc vương, thí phụ tự lập. Hữu A La Hán, tri vương dư mạng, bất quá thất nhật. Mạng chung, tất đọa A Tỳ nhất kiếp thọ khổ, tầm vãng hóa chi, giáo chí tâm xưng nam mô Phật, thất nhật mạc tuyệt. Lâm khứ, trùng cáo: ‘Thận vật vong thử’. Vương tiện xoa thủ, nhất tâm xưng thuyết, trú dạ bất phế. Chí thất nhật mạng chung, hồn thần cánh chí A Tỳ. Thừa tiền niệm Phật, tri thị địa ngục, tức tiện đại thanh xưng Nam mô Phật. Ngục trung tội nhân, văn xưng Phật thanh, nhất thời đồng xưng, mãnh hỏa tức diệt, giai đắc giải thoát, xuất sanh nhân trung. Hậu A La Hán trùng vị thuyết pháp, đắc Tu Đà Hoàn” (Xưa kia có quốc vương, giết cha để tự làm vua. Có một vị A La Hán biết vua còn sống chẳng quá bảy ngày; sau khi chết, ắt đọa vào A Tỳ chịu khổ một kiếp, liền đến giáo hóa. Dạy vua hãy chí tâm xưng “nam mô Phật” trong suốt bảy ngày, đừng để dứt tuyệt. Lúc sắp ra đi, Ngài lại căn dặn: “Hãy cẩn thận, đừng quên chuyện này”. Vua bèn chắp tay, nhất tâm xưng nói, ngày đêm chẳng bỏ. Tới hết ngày thứ bảy, vua mạng chung, hồn thần bèn đến A Tỳ. Do sức niệm Phật trước kia, biết đó là địa ngục, liền lớn tiếng xưng Nam mô Phật. Tội nhân trong ngục nghe tiếng niệm Phật, đồng thời cùng xưng. Lửa dữ liền tắt, họ đều được sanh trong loài người. Về sau, họ lại được A La Hán thuyết pháp, đắc quả Tu Đà Hoàn).

Kinh Quán Phật Tam Muội lại chép: Đức Phật bảo các tỳ kheo: “Ngã diệt độ hậu, nhược xưng ngã danh, nam mô chư Phật, sở hoạch phước đức, vô lượng vô biên” (Sau khi ta diệt độ, nếu xưng danh ta, hoặc Nam mô chư Phật, sẽ đạt được phước đức vô lượng vô biên). Trong kinh Đại Từ, đức Phật bảo A Nan: “Nam mô Phật giả, thử thị quyết định chư Phật Thế Tôn danh hiệu âm thanh. Cố xưng ngôn nam mô chư Phật” (Nam mô Phật, đấy chính là âm thanh danh hiệu quyết định của chư Phật Thế Tôn. Vì thế, xưng “nam mô chư Phật”). Kinh Tăng Nhất A Hàm dạy: “Chúng sanh tam nghiệp tạo ác, lâm chung ức niệm Như Lai công đức giả, tất ly ác đạo thú, đắc sanh thiên thượng. Chánh sử cực ác chi nhân, dĩ niệm Phật cố, diệc đắc sanh thiên” (Chúng sanh ba nghiệp làm ác, lâm chung nghĩ nhớ công đức của Như Lai, ắt lìa khỏi đường ác, được sanh lên trời. Dẫu là kẻ cực ác, nhưng do niệm Phật, cũng được sanh lên trời).

“Nhất Bồ Tát danh” (danh hiệu của một vị Bồ Tát) như Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Thế Chí v.v… liền được độ thoát, chẳng thể nêu trọn. “Nhất cú, nhất kệ” (một câu, một bài kệ): Phổ Hiền Quán Kinh dạy: “Nhược tụng Đại Thừa kinh, tư Đệ Nhất Nghĩa, thậm thâm không pháp. Ư nhất đàn chỉ khoảnh, trừ bách vạn ức na do tha Hằng hà sa kiếp sanh tử chi tội” (Nếu tụng kinh Đại Thừa, nghĩ pháp Không rất sâu thuộc Đệ Nhất Nghĩa, trong khoảng khảy ngón tay, trừ tội trong trăm vạn ức na do tha Hằng hà sa kiếp sanh tử). Minh Báo Ký chép: Một người họ Vương sắp đọa địa ngục, bỗng gặp một vị Tăng, xưng là Địa Tạng Bồ Tát, dạy ông ta tụng thuộc bài kệ “nhược nhân dục liễu tri” (nếu ai muốn biết rõ), sẽ có thể tránh khỏi địa ngục. Trong chốc lát, ông ta bị gọi đến trước Diêm Vương. Vua Hỏi: “Có công đức gì không?” Thưa: “Tôi chỉ trì một bài kệ”. Vua bảo tụng ra, tiếng tụng vang khắp địa ngục. Tội nhân nghe tiếng, đều được giải thoát. Vua liền sai thả về. Chàng họ Vương bèn gắng sức tu thiện. Đấy chẳng phải là điều chứng nghiệm đức Địa Tạng hiện thần lực làm tan địa ngục, sanh thiên, hưởng vui ư? Vì thế biết: Niệm danh hiệu Phật, danh hiệu Bồ Tát, và tụng kinh kệ, đều được siêu thoát, hưởng niềm vui nhiệm mầu, thù thắng!

3.3.1.3.2.1.1.2.2. Kệ tụng

(Kinh) Nhĩ thời, Thế Tôn nhi thuyết kệ ngôn: “Hiện tại, vị lai thiên nhân chúng, ngô kim ân cần phó chúc nhữ. Dĩ đại thần thông phương tiện độ, vật linh đọa tại chư ác thú”.

(經)爾時，世尊而說偈言：現在未來天人眾，吾今慇勤付囑汝。以大神通方便度，勿令墮在諸惡趣。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn nói kệ như sau: “Chúng trời người hiện tại, vị lai, ta nay ân cần phó chúc ông. Dùng đại thần thông, phương tiện độ, đừng để đọa vào các đường ác”).

Trời người trong hiện tại và vị lai tánh đã vô định, có thể sẽ tạo ác

nghiệp, lại rơi vào tam đồ, đều trông cậy ngài Địa Tạng thi triển thần thông to lớn, dùng phương tiện lạ, khiến cho họ đều được độ thoát, chẳng bị lưu chuyển nữa!

3.3.1.3.2.1.2. Địa Tạng hỗ quỳ thừa chỉ (ngài Địa Tạng quỳ lạy, vâng lãnh chỉ dụ)

3.3.1.3.2.1.2.1. Kinh sơ tự nghi (người trùng tuyên trần thuật)

(Kinh) Nhĩ thời, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát hồ quỳ, hiệp chưởng.

(經)爾時，地藏菩薩摩訶薩，胡跪合掌。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát hồ quỳ, chắp tay).

3.3.1.3.2.1.2.2. Đại Sĩ lãnh mạng (Đại Sĩ nhận lệnh)

3.3.1.3.2.1.2.2.1. An ủy Thế Tôn (an ủi đức Thế Tôn)

(Kinh) Bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Duy nguyện Thế Tôn, bất dĩ vi lự”.

(經)白佛言：世尊！唯願世尊，不以為慮。

(Kinh: Bạch cùng Phật rằng: “Bạch Thế Tôn! Kính xin đức Thế Tôn đừng lo lắng”).

Những câu này đều dễ hiểu.

3.3.1.3.2.1.2.2.2. Độ thoát chúng sanh

3.3.1.3.2.1.2.2.2.1. Thiểu thiện giải thoát sanh tử ([hứa sẽ] giải thoát sanh tử cho những kẻ ít thiện căn)

(Kinh) Vị lai thế trung, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, ư Phật pháp trung, nhất niệm cung kính, ngã diệc bách thiên phương tiện độ thoát thị nhân, ư sanh tử trung, tốc đắc giải thoát.

(經)未來世中，若有善男子，善女人，於佛法中，一念恭敬，我亦百千方便度脫是人，於生死中，速得解脫。

(Kinh: Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đối với Phật pháp một niệm cung kính, con cũng dùng trăm ngàn phương tiện độ thoát người ấy, khiến cho họ trong đường sanh tử mau được giải thoát).

Cái tâm nhỏ bé trong hiện tiền, quá nhỏ, quá mỏng manh; vì thế nói là “nhất niệm”. Phật Thuyết Tứ Tự Xâm Kinh chép: “Vị kiến quần loại, cẩu hoài nhất giới, chí bất chuyển dịch. Giả sử hữu nhân, chí tâm dục độ, đương đế tư kế, nhất tâm hành đạo, đương tri vô thường. Giả tá thị thân, vạn vật quy không, giai phi ngã sở. Hiểu tri vô giả, tắc độ thiên hạ thập phương nhân dân. Cố tri thiên niệm, vạn niệm, thỉ hồ sơ niệm” (Chưa thấy các loài, nếu ôm ấp một niệm nhỏ nhoi, chí chẳng chuyển đổi. Giả sử có người, chí tâm muốn cứu độ, hãy nên suy tính kỹ càng, nhất tâm hành đạo. Hãy nên biết là vô thường. Hư giả cậy vào tấm thân này, vạn vật đều là Không, chẳng phải là cái thuộc về ta. Đã hiểu biết là Không, bèn độ nhân dân trong mười phương khắp thiên hạ. Vì thế biết: Ngàn niệm hay vạn niệm, đều bắt nguồn từ một niệm ban đầu). Chỉ do một niệm ấy liền cảm lòng từ bi thích che chở của đức Địa Tạng và xót thương muôn loài quần sanh, Ngài sẽ khiến cho họ mau chóng được giải thoát khỏi sanh tử, há còn ngờ chi!

3.3.1.3.2.1.2.2.2.2. Thâm tu bất thoái đạo quả (tu đạo quả bất thoái sâu xa)

(Kinh) Hà huống văn chư thiện sự, niệm niệm tu hành, tự nhiên ư vô thượng đạo, vĩnh bất thoái chuyển.

(經)何況聞諸善事，念念修行，自然於無上道，永不退轉。

(Kinh: Hà huống những người nghe nói các thiện sự, niệm niệm tu hành, tự nhiên sẽ vĩnh viễn chẳng thoái chuyển nơi vô thượng đạo).

“Hà huống” trong đoạn kinh văn này có nghĩa là: Do một niệm

cung kính rất bé còn được giải thoát sanh tử, huống hồ những ai nghe các điều thiện, niệm niệm tu hành chẳng gián đoạn ư? Kinh Tứ Tự Xâm dạy: “Đạo nhân quán sát khả phủ chi sự. Nội tự tỉnh thân, thí như mộng huyễn. Dụ như quân chinh, bách vạn chi chúng, thị hỗ danh tướng, dĩ khước oán địch. Đạo nhân phục tâm chế ý, tu pháp, phụng đạo, thuận hành giới cấm, thân ý thanh bạch, bố ân, thí đức, trừ khí phẫn nộ, kiêu, xa, tránh tụng, chuyên tinh hành đạo, vô đắc, vô ngại, chí tại quỹ tích. Nhược tướng soái chúng dã, tiên tự chánh tâm, nhĩ nãi thân hành. Thân tâm câu chánh, tắc vô sở thất. Dĩ vô sở thất, đắc đạo tuyệt khứ” (Người tu đạo xem xét chuyện có thể thực hiện hay không. Trong là tự xét lại bản thân ví như mộng huyễn. Giống như đi đánh trận, trăm vạn người cậy nhờ vị danh tướng để chống lại oán địch. Người tu đạo chế phục tâm ý, tu pháp, vâng theo đạo, vâng giữ giới cấm, thân ý trong sạch, ban ân, thí đức, trừ bỏ phẫn nộ, kiêu căng, xa xỉ, tranh cãi, chuyên ròng hành đạo, không thấy có gì để đạt được, không có gì trở ngại, dốc chí noi theo đường lối tu tập. Như vị tướng thống lãnh đại chúng, trước hết tự chánh cái tâm của mình. Do vậy, cái thân sẽ tuân theo. Thân lẫn tâm đều chánh, cho nên chẳng có lầm lỗi. Do không có lầm lỗi, chắc chắn đạt đạo). Do vậy, kinh Thập Luân dạy: “Chiếu hành thiện giả, do như lãng nhật” (Chiếu soi người làm lành giống như mặt trời rạng rỡ). Vì thế, có thể khiến cho hành nhân vĩnh viễn chẳng thoái chuyển vô thượng đạo!

3.3.1.3.2.2. Không Tạng vấn chiêm lễ phước lợi (ngài Hư Không Tạng hỏi về phước lợi do chiêm ngưỡng, lễ bái)

3.3.1.3.2.2.1. Thuật tán vấn phước lợi (trần thuật chuyện tán thán, thưa hỏi phước lợi)

3.3.1.3.2.2.1.1. Kinh gia đề danh (người trùng tuyên kinh nêu ra danh hiệu của vị thỉnh vấn)

(Kinh) Thuyết thị ngữ thời, hội trung hữu nhất Bồ Tát, danh Hư Không Tạng.

(經)說是語時，會中有一菩薩，名虛空藏。

(Kinh: Khi nói lời ấy, trong hội có một vị Bồ Tát tên là Hư Không Tạng).

Tiếng Phạn là Nga Nga Nẵng Hiến Nhạ (Gaganagañja), phương này dịch là Hư Không Tạng. Kinh này khởi đầu bằng lời thưa hỏi của đức Văn Thù, hàm ý: Chẳng phải là bậc đại trí, sẽ chẳng thể biết nổi đầu mối của đức Địa Tạng. Kết thúc bằng ngài Hư Không Tạng tổng kết kinh, hàm ý: Chẳng phải là thái hư, sao có thể ẩn mất dấu tích hóa hiện của Đại Sĩ! Đấy chính là ý nghĩa “gom Hữu về Không, toàn thể Giả chính là Không” vậy. Ngài Hư Không Tạng hỏi về phước lợi, tức là ý nghĩa “từ Không mà bàn luận Hữu, toàn thể Không chính là Giả”. Không và Giả bất nhị, bản thể của chúng là Trung, viên dung diệu hạnh, đồng quy bí tạng. Vì thế, kết thúc bằng ngài Hư Không Tạng.

Theo kinh Hư Không Tạng Bồ Tát, ở phía Tây của Sa Bà, qua khỏi tám mươi Hằng hà sa thế giới, có cõi Phật tên là Nhất Thiết Hương Tập Y, chúng sanh trong ấy thành tựu Ngũ Trược. Đức Phật tên là Thắng Hoa Phu Tạng Như Lai. Cõi ấy có Bồ Tát tên là Hư Không Tạng; trên đỉnh đầu có bảo châu Như Ý, vô lượng báu Thích Ca Tỳ Lăng Già vây quanh. Quang minh của châu ấy che lấp những quang minh khác, khiến chúng đều ẩn mất chẳng sót. Tất cả công đức của Ngài, chỉ trừ Như Lai, không ai sánh bằng. Theo Mật Bộ, Ngài chính là một trong bốn vị Bồ Tát thân cận Tỳ Lô Như Lai, từ Bảo Ba La Mật lưu xuất Nam phương Bảo Sanh Bộ. Đấy chính là vị Bồ Tát đang được nói trong kinh này.

3.3.1.3.2.2.1.2. Đương cơ phát vấn (bậc đương cơ thưa hỏi)

3.3.1.3.2.2.1.2.1. Văn thán trí thỉnh (nghe tán thán bèn thưa hỏi)

3.3.1.3.2.2.1.2.1.1. Thuật văn thần lực phả tư (trần thuật chuyện nghe thần lực chẳng thể nghĩ [của Địa Tạng Bồ Tát])

(Kinh) Bạch Phật ngôn: Thế Tôn! Ngã tự chí Đao Lợi, văn ư Như Lai tán thán Địa Tạng Bồ Tát oai thần thế lực bất khả tư nghị.

(經)白佛言：世尊！我自至忉利，聞於如來讚歎地藏菩薩威神勢力，不可思議。

(Kinh: Bạch cùng đức Phật rằng: Bạch đức Thế Tôn! Con từ lúc tới trời Đao Lợi, được nghe đức Như Lai tán thán oai thần và thế lực chẳng thể nghĩ bàn của Địa Tạng Bồ Tát).

Mở đầu kinh, khi [đức Phật] phóng quang minh và phát ra âm thanh trọn khắp, ngài Hư Không Tạng liền đến thiên cung. Do vậy, nghe trọn vẹn từ đầu đến cuối những chuyện Như Lai tán thán ngài Địa Tạng. “Thế lực” là như kinh Tư Ích nói: “Ngã đầu túc chi xứ, chấn động tam thiên đại thiên thế giới cập ma cung điện” (Chỗ ta đặt chân chấn động tam thiên đại thiên thế giới và cung điện của ma). Quán Kinh nói: “Dĩ trí huệ quang, phổ chiếu nhất thiết, linh ly tam đồ, đắc vô thượng lực” (Dùng quang minh trí huệ chiếu trọn khắp hết thảy, khiến cho họ lìa tam đồ, đạt được sức vô thượng). Vì thế nói là “thế lực”. “Bất khả tư nghị” (Chẳng thể nghĩ bàn): Đấy là hành xứ rất sâu của Bồ Tát. Tuy thí cho vạn hữu, khiến cho chúng sanh được lợi ích, đều đạt được cái vốn sẵn có, nhưng chẳng có thật pháp, giống như hóa nhân hóa hiện các sự biến hóa, bất quá khiến cho người khác được vui sướng. Ngài Hư Không Tạng kết thúc kinh là do dụng ý này.

3.3.1.3.2.2.1.2.1.2. Nhân vấn phước lợi kỷ chủng (nhân đó, hỏi có mấy loại phước lợi)

(Kinh) Vị lai thế trung, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, nãi cập nhất thiết thiên long, văn thử kinh điển, cập Địa Tạng danh tự, hoặc chiêm lễ hình tượng, đắc kỷ chủng phước lợi?

(經)未來世中，若有善男子，善女人，乃及一切天龍，聞此經典，及地藏名字，或瞻禮形像，得幾種福利？

(Kinh: Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, và hết thảy trời, rồng nghe kinh điển này và danh tự Địa Tạng, hoặc chiêm ngưỡng, lễ bái hình tượng, sẽ được mấy loại phước lợi?)

Theo kinh Địa Trì, phước chính là bố thí, trì giới, và nhẫn nhục. Nương theo Thiền và Tinh Tấn để tu hành bốn thứ vô lượng như Thí, Giới… thì gọi là “phước phần”. Bởi lẽ, điều thiện được gọi là “phước lợi”, cảm báo vui sướng. Nay đã đọc kinh, nghe danh hiệu, chiêm ngưỡng, lễ bái hình tượng, ắt đạt được phước lợi, chẳng biết có mấy loại? Cần biết: Phước lợi do tâm, tâm có thể tạo phước, nhưng tâm còn chẳng thể được, phước lợi há còn? Nhưng trong phương tiện giáo hóa, nhằm dẫn dắt chúng sanh mong cầu, hướng về, thì phước lợi là điều trọng yếu! Huống hồ trong Mật Bộ, phàm các pháp cúng dường đều thuộc về Hư Không Khố Tạng, cho nên chuyện phước lợi càng là chuyện ngài Hư Không Tạng chuyên trách, đáng nên thưa hỏi.

3.3.1.3.2.2.1.2.2. Nguyện vị chúng lược thuyết (mong hãy vì đại chúng nói đại lược)

(Kinh) Duy nguyện Thế Tôn, vị vị lai, hiện tại nhất thiết chúng đẳng, lược nhi thuyết chi.

(經)唯願世尊，為未來現在一切眾等，略而說之。

(Kinh: Kính mong đức Thế Tôn hãy vì hết thảy chúng sanh trong vị lai và hiện tại, nói đại lược cho).

Ắt cầu [đức Phật] nói đại lược, hướng dẫn cửa nẻo trọng yếu để sanh ra những điều tốt lành cho chúng sanh. Kinh Thư có lời giáo huấn “tác thiện giáng tường” (làm lành thì cát tường sẽ giáng xuống), kinh Dịch dạy rõ “tích thiện dư khánh” (chất chứa điều lành thì niềm vui có thừa). Nếu chẳng trần thuật cặn kẽ phước lợi, chẳng khỏi ngăn trở, cách tuyệt thiện môn, cho nên mong [đức Phật] dạy đại lược. Còn như nghiêm ngặt cầu khẩn, cúng bái để mong quỷ thần giáng phước; theo lẽ nhân quả, sợ rằng sẽ phải chịu quả báo trong chốn âm ty. Đấy chính là cái tâm cầu lợi, mong cầu tà vạy, há có thể nói là cùng một loại [với những điều phước lợi ở đây] ư?

3.3.1.3.2.2.2. Hứa thuyết thị lợi ích (hứa sẽ nói, dạy lợi ích)

3.3.1.3.2.2.2.1. Giới thính, hứa thuyết (răn dạy lắng nghe, hứa sẽ nói)

(Kinh) Phật cáo Hư Không Tạng Bồ Tát: Đế thính! Đế thính! Ngô đương vị nhữ, phân biệt thuyết chi.

(經)佛告虛空藏菩薩：諦聽！諦聽！吾當為汝，分別說之。

(Kinh: Đức Phật bảo Hư Không Tạng Bồ Tát: Lắng nghe! Lắng nghe! Ta sẽ vì ông mà phân biệt nói).

Phàm là người khéo thuyết pháp, sẽ là “không nói, không dạy”; người khéo nghe pháp sẽ là “không đạt được, không nghe”. Há có phân biệt dạy riêng “hãy lắng nghe” ư? Nhưng nếu cứ một mực ngầm ứng hợp lẽ Chân, sợ sẽ trở thành Đoạn Kiến. Nếu luôn luôn thuận theo Hữu, sợ sẽ thành Thường Kiến! Đoạn lẫn Thường đều là lệch lạc, tà vạy, cách xa Trung Đạo! Phải ngay trong lúc nêu ra Không mà Phi Không, nhằm lúc bàn Hữu mà Bất Hữu, chẳng dính dáng đến ngôn từ diễn tả mà lưỡi thường chuyển, chẳng lìa âm hưởng tánh Nghe vốn là Không! Đó gọi là “khéo có thể phân biệt các pháp tướng, bất động nơi Đệ Nhất Nghĩa Đế”. Đấy chính là ý chỉ phân biệt của Như Lai, và là dụng ý lắng nghe của ngài Hư Không Tạng.

3.3.1.3.2.2.2.2. Biệt phân lợi ích (phân chia từng loại lợi ích riêng biệt)

3.3.1.3.2.2.2.2.1. Kiến tượng văn kinh cung tán lợi ích (lợi ích do thấy tượng, nghe kinh, cúng dường, tán thán)

3.3.1.3.2.2.2.2.1.1. Tổng thị tu nhân (dạy chung về cách tu nhân)

(Kinh) Nhược vị lai thế, hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, kiến Địa Tạng hình tượng, cập văn thử kinh, nãi chí độc tụng, hương, hoa, ẩm thực, y phục, trân bảo, bố thí, cúng dường, tán thán, chiêm lễ.

(經)若未來世，有善男子，善女人，見地藏形像，及聞此經，乃至讀誦，香華飲食，衣服珍寶，布施供養，讚歎瞻禮。

(Kinh: Nếu trong đời vị lai, có thiện nam tử, thiện nữ nhân thấy hình tượng Địa Tạng và nghe kinh này, cho đến đọc tụng, dùng hương, hoa, thức ăn, y phục, những vật quý báu để bố thí, cúng dường, tán thán, chiêm ngưỡng, lễ bái).

Ý nghĩa dễ hiểu.

3.3.1.3.2.2.2.2.1.2. Biệt liệt ích số (kể riêng từng loại lợi ích)

(Kinh) Đắc nhị thập bát chủng lợi ích: Nhất giả, thiên long hộ niệm.

(經)得二十八種利益：一者，天龍護念。

(Kinh: Đạt được hai mươi tám thứ lợi ích: Một là trời rồng hộ niệm).

Câu đầu tiên là nêu tổng quát, sau đó, liệt kê từng điều riêng biệt. “Thiên long” nắm cán cân tạo hóa, cai quản âm dương. Nước nhà nhờ ân đức bảo vệ bình an của họ, lê dân ngưỡng mộ công sức chở che. Nay đã đọc kinh, trì danh, chiêm ngưỡng, lễ bái, cúng dường, cho nên cảm trời rồng che chở, nghĩ nhớ, khiến cho thiện quả, thánh nhân (cái nhân của thánh quả) do đấy mà tăng trưởng. Gia duyên, thế sự, do vậy mà được hài hòa. Vì thế, nêu ra đầu tiên nhằm chỉ bày cái gốc của phước lợi.

(Kinh) Nhị giả, thiện quả nhật tăng. Tam giả, tập thánh thượng nhân. Tứ giả, Bồ Đề bất thoái.

(經)二者，善果日增。三者，集聖上因。四者，菩提不退。

(Kinh: Hai là thiện quả ngày một tăng. Ba là nhóm họp cái nhân bậc thượng của thánh nhân. Bốn là chẳng thoái thất Bồ Đề).

Các sự lợi ích hai, ba, và bốn có liên quan với nhau nơi dấu tích thuộc về Sự. Quả do nhân mà tăng tấn, nhân nhờ quả mà tích tập. Nhân quả giúp đỡ lẫn nhau, tự nhiên chẳng lui sụt Bồ Đề. Như trong kinh Thập Luân, Địa Tạng bạch Phật rằng: “Ngô đương tế độ thử tứ châu chử Thế Tôn đệ tử, nhất thiết bật sô, cập bật sô ni, ổ ba sách ca, ổ ba tư ca, linh kỳ tăng trưởng giác phần, Thánh Đế quang minh, tăng trưởng thú nhập Đại Thừa thánh đạo, tăng trưởng thành thục hữu tình đại từ đại bi, tăng trưởng ngũ nhãn, quán đảnh, sanh thiên, Niết Bàn. Như thị thiện quả, nhật nhật tăng trưởng” (Con sẽ tế độ các đệ tử của đức Thế Tôn trong bốn châu lục này, hết thảy các tỳ kheo, tỳ kheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di, khiến cho họ tăng trưởng giác phần và quang minh của Tứ Thánh Đế, tăng trưởng tiến nhập Đại Thừa thánh đạo, tăng trưởng thành thục đại từ đại bi cho hữu tình, tăng trưởng ngũ nhãn, quán đảnh, sanh lên trời, chứng Niết Bàn. Thiện quả như vậy tăng trưởng hằng ngày).

“Tập” (集) là tụ tập. Đại Luận viết: “Gặp gỡ kinh pháp, tu thiện, trì giới, bố thí, lễ kính v.v… chính là gieo nhân duyên Niết Bàn”. Cái nhân thánh thượng như thế, ai cũng tích tập. Cái nhân thuộc về thánh đạo thiện quả, đã tăng trưởng mỗi ngày, tự nhiên đạo tâm kiên cường, thệ lực mạnh mẽ. Tự nhiên chẳng thoái chuyển Vị, Hạnh, Niệm. “Tăng” là từ nhỏ nhiệm đạt tới hiển nhiên, mong sao trọn đủ. “Tập” là từ ít đến nhiều, những điều mong mỏi được thành tựu. Trong khoảng giữa ấy (trong lúc còn đang tu nhân), chẳng thoái thất Bồ Đề.

(Kinh) Ngũ giả, y thực phong túc. Lục giả, tật dịch bất lâm.

(經)五者，衣食豐足。六者，疾疫不臨。

(Kinh: Năm là cơm áo dư dật. Sáu là chẳng bị bệnh dịch).

Điều thứ năm là cơm áo dư dật, pháp trợ đạo được trọn đủ. Áo để che thân, thức ăn để duy trì tánh mạng. Thân được yên, đạo sẽ hưng thịnh, nhờ vào cơm áo! Điều này tuy là tiểu duyên, nhưng có thể thành tựu đại sự. Đói rét bất an, làm sao duy trì đạo pháp cho nổi? Vì thế, kinh Thập Luân dạy: “Nhất thiết giai đắc như pháp sở cầu, y phục, bảo bối, y dược, sàng phu, cập chư tư cụ, vô bất bị túc” (Hết thảy đều đạt được như lòng mong cầu đúng pháp: Quần áo, vật báu, thuốc men, giường nệm, và các thứ vật cần dùng cho cuộc sống, không gì chẳng đầy đủ).

Điều thứ sáu “chẳng mắc bệnh dịch” chính là chuyện trọng yếu trong tu đạo. Bệnh chính là cái duyên khiến cho đạo bị tụt lùi, có thể khiến cho sắc lực tổn giảm. Theo kinh Trường A Hàm, [tật dịch] là do từ thế giới ở phương khác có quỷ thần đến nơi đây. Quỷ thần ở trong cõi này buông lung, dâm loạn, chẳng thể bảo vệ con người. Quỷ thần từ phương khác xâm lấn, quấy nhiễu người trong thế gian này, đánh đấm, đập quất, cướp lấy tinh khí [của con người], khiến cho lòng người rối loạn. Vì thế, có tai họa dịch bệnh. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược chư hữu tình, ác quỷ sở trì, thành chư bệnh giả, hữu năng cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, nhất thiết giai đắc giải thoát vô úy, thân tâm an thích” (Nếu các hữu tình bị ác quỷ khống chế, thành ra các thứ bệnh, mà nếu có người cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, thì hết thảy đều được giải thoát, không sợ hãi, thân tâm an ổn, thoải mái). Vì thế, ắt cần phải “chẳng mắc bệnh dịch”.

(Kinh) Thất giả, ly thủy hỏa tai. Bát giả, vô đạo tặc ách.

(經)七者，離水火災。八者，無盜賊厄。

(Kinh: Bảy là lìa khỏi tai nạn nước lửa. Tám là không bị tai ác trộm cướp).

Điều thứ bảy là lìa khỏi tai nạn nước và lửa. Bệnh tật là nội chướng, tai họa là ngoại chướng. Tả Truyện coi “nhân hỏa” (lửa do con người đốt) là Hỏa, coi “thiên hỏa” (lửa do thiên nhiên gây ra) là Tai (trong cách viết theo lối chữ Triện, chữ Xuyên (巛) thêm chữ Nhất ở dưới, Xuyên (巛) và Xuyên (川) giống nhau), [hàm ý] sông bị úng tắc là Tai (tai họa). Sách Thuyết Văn Giải Tự ghép chữ Miên (宀), có nghĩa là nhà với Hỏa (火) tạo thành chữ Tai (灾), [hàm ý] lửa gây tai họa cho nhà cửa. Ở đây là nói nước bất ngờ tràn ngập, lửa đốt rực cánh đồng, tổn hại muôn vật, thương vong chúng sanh, đều là thiên tai. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược chư hữu tình, vị hỏa sở phần, vị thủy sở nịch, hữu năng cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, nhất thiết giai đắc ly chư nguy nạn, an ổn vô tổn” (Nếu các hữu tình bị lửa thiêu đốt, bị nước nhấn chìm, mà có thể cúng dường Địa Tạng Bồ Tát thì hết thảy đều được lìa các nỗi nguy hiểm, tai nạn, an ổn, chẳng bị tổn hại). Ở đây, chẳng cần phải nói đến nước lửa trong Đại Tam Tai.

Điều thứ tám là không bị tai ách vì đạo tặc, [tức là] lìa khỏi chuyện oán đối đời trước. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược chư hữu tình vị chư oán tặc, quân trận, cập dư chủng chủng chư bố úy sự chi sở triền nhiễu, thân tâm chương hoàng, cụ thất thân mạng, hữu năng cúng dường, cung kính Địa Tạng Bồ Tát, nhất thiết giai đắc ly chư bố úy, bảo toàn thân mạng” (Nếu các hữu tình bị các thứ oán tặc, chiến tranh, và đủ mọi sự sợ hãi vây quấn, thân tâm hoảng hốt, kinh hãi, sợ mất thân mạng, mà có thể cúng dường, cung kính Địa Tạng Bồ Tát, hết thảy sẽ đều được lìa các nỗi sợ hãi, giữ toàn vẹn thân mạng).

(Kinh) Cửu giả, nhân kiến khâm kính. Thập giả, thần quỷ trợ trì.

(經)九者，人見欽敬。十者，神鬼助持。

(Kinh: Chín là người khác trông thấy sẽ kính trọng. Mười là thần, quỷ đều giúp đỡ, bảo vệ).

Điều thứ chín là người khác trông thấy khâm phục, kính trọng. Kinh Địa Trì dạy: “Bồ Tát chủng tánh cụ túc cố, chúng sở kính trọng, cúng dường, tán thán, ngôn tất thọ hành, vô sở vi phạm” (Do chủng tánh của Bồ Tát trọn đủ, nên được mọi người kính trọng, cúng dường, tán thán. Lời lẽ nói ra họ đều tiếp nhận, làm theo, chẳng trái phạm). Nay đã cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, cho nên đạt được phước lợi ấy.

Điều thứ mười là “thần, quỷ giúp đỡ, hộ trì”; càng là điều lợi tốt đẹp cho việc tu hành trong đời Mạt Pháp. Kinh Trường A Hàm, quyển thứ hai mươi chép: “Nhược hữu tu hành thiện pháp, kiến chánh tín hạnh, tu Thập Thiện nghiệp. Như thị nhất nhân, hữu bách thiên thần hộ” (Nếu có người tu hành thiện pháp, kiến giải [chân chánh], có hạnh chánh tín, tu Thập Thiện nghiệp, thì người như thế sẽ có trăm ngàn vị thần hộ trì). Nay đã cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, cho nên được quỷ thần giúp đỡ, hộ trì, tu hành chẳng bị chướng ngại!

(Kinh) Thập nhất giả, nữ chuyển nam thân. Thập nhị giả, vi vương thần nữ. Thập tam giả, đoan chánh tướng hảo.

(經)十一者，女轉男身。十二者，為王臣女。十三者，端正相好。

(Kinh: Mười một là nữ chuyển thành nam. Mười hai là làm con gái của vua hay quan. Mười ba là tướng hảo đoan chánh).

Điều thứ mười một là nữ chuyển thành nam, điều thứ mười hai là làm con gái của vua, quan; điều thứ mười ba là tướng hảo đoan chánh, ý nghĩa đều như trong các phần trước (tức là như đã giảng cặn kẽ trong phẩm thứ sáu, tức phẩm Như Lai Tán Thán).

(Kinh) Thập tứ giả, đa sanh thiên thượng. Thập ngũ giả, hoặc vi đế vương. Thập lục giả, túc trí mạng thông.

(經)十四者，多生天上。十五者，或為帝王。十六者，宿智命通。

(Kinh: Mười bốn là phần nhiều sanh lên trời. Mười lăm là hoặc làm đế vương. Mười sáu là túc trí mạng thông).

Điều thứ mười bốn là phần nhiều sanh lên trời. Theo kinh Biện Ý, có năm sự sanh thiên (tức Ngũ Giới). Kinh Thập Luân dạy: “Tùy kỳ sở ưng, an trí sanh thiên, Niết Bàn chi đạo” (Tùy theo căn cơ thích đáng, mà xếp đặt cho họ được sanh lên trời, hay an trụ trong đạo Niết Bàn). Điều thứ mười lăm là làm đế vương (Ở Tây Vực thì như Thắng Quân (tức vua Ba Tư Nặc, Prasenajit), Ưu Điền (Udayana) v.v… Đông Độ thì như ngũ đế, tam vương v.v…) Điều thứ mười sáu là Túc Trí Mạng Thông, tức là thấu đạt nguyên do của vận mạng. Kẻ sĩ có trăm hạnh, trí này làm đầu. Do đọc kinh và xưng danh làm sức liễu nhân vậy!

(Kinh) Thập thất giả, hữu cầu giai tùng. Thập bát giả, quyến thuộc hoan lạc.

(經)十七者，有求皆從。十八者，眷屬歡樂。

(Kinh: Mười bảy là có điều gì nguyện cầu cũng đều được thỏa. Mười tám là quyến thuộc vui sướng).

Điều thứ mười bảy là có điều gì mong cầu đều được thỏa. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược chư hữu tình hoặc vị chủng chủng thế xuất thế gian chư lợi lạc sự, ư tấn cầu thời, nhược năng cung kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, ý nguyện mãn túc” (Nếu các hữu tình vì muốn làm các thứ chuyện lợi lạc thuộc thế gian hay xuất thế gian, khi sắp làm mà nếu có thể cung kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, ý nguyện sẽ được thỏa mãn). Điều thứ mười tám “quyến thuộc vui sướng” tức là tri thức ngoại hộ trong sự tu hành. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược chư hữu tình, ái nhạo biệt ly, oán tắng hợp hội, hữu năng cung kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, nhất thiết giai đắc ái nhạo hợp hội, oán tắng biệt ly” (Nếu các hữu tình [gặp cảnh] người yêu thích phải biệt ly, kẻ oán ghét cứ tụ họp, mà có thể cung kính, cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, thì hết thảy đều được người yêu thích sẽ tụ họp, xa lìa kẻ oán ghét).

(Kinh) Thập cửu giả, chư hoạnh tiêu diệt. Nhị thập giả, nghiệp đạo vĩnh trừ.

(經)十九者，諸橫消滅。二十者，業道永除。

(Kinh: Mười chín là các sự ngang trái tiêu diệt. Hai mươi là nghiệp đạo vĩnh viễn trừ diệt).

Điều thứ mười chín là “các sự ngang trái tiêu diệt” như đã giải thích trong những phần trước. Điều thứ hai mươi, “nghiệp đạo vĩnh viễn trừ diệt”, do tu tập các nghiệp vô lậu như đọc kinh v.v… cho nên các nghiệp đạo hữu lậu trong tam giới đều nhất loạt trừ diệt.

(Kinh) Nhị thập nhất giả, khứ xứ tận thông. Nhị thập nhị giả, dạ mộng an lạc.

(經)二十一者，去處盡通。二十二者，夜夢安樂。

(Kinh: Hai mươi mốt là đi đến đâu đều thông suốt. Hai mươi hai là đêm mộng yên vui).

Điều thứ hai mươi mốt là đi đến đâu đều thông suốt. Kinh Địa Trì dạy: “Nhân cụ túc cố, nam tướng thành tựu, kham vi nhất thiết công đức pháp khí, ư nhất thiết thời, tự tại du hý, nhất thiết chúng sanh, vãng lai đồng sự. Nhân gian khoáng dã, tùy ý vô ngại” (Do con người trọn đủ, thành tựu tướng nam tử, kham làm pháp khí cho hết thảy công đức. Trong hết thảy thời, vui chơi tự tại. Lui tới đồng sự với hết thảy chúng sanh. Nơi đồng trống trong nhân gian, tùy ý vô ngại). Nay đã tu cúng dường Địa Tạng Bồ Tát, cho nên được đi lại, ra vào, đến khắp nơi đều thông đạt. Điều thứ hai mươi là “đêm ngủ, nằm mộng an lạc” đã được giải thích trong phần trước. Những điều trên dây đều là phước lợi đối với bản thân.

(Kinh) Nhị thập tam giả, tiên vong ly khổ. Nhị thập tứ giả, túc phước thọ sanh.

(經)二十三者，先亡離苦。二十四者，宿福受生。

(Kinh: Hai mươi ba là người đã mất thoát khổ. Hai mươi bốn là do túc phước mà thọ sanh).

Điều thứ hai mươi ba là người đã khuất thoát khổ, chính là có thể giúp tổ tiên như đã nói trong phần trước. Điều kế đó là phước lợi trong tương lai. Điều thứ hai mươi bốn là “túc phước thọ sanh”. Kinh Tư Ích dạy: “Bồ Tát hữu tứ pháp, đắc tiên nhân lực, bất thất thiện căn, nhất kiến tha nhân khuyết, bất dĩ vi quá. Nhị, ư nộ nhân thường tu từ tâm. Tam, đương thuyết chư pháp nhân duyên. Tứ, thường niệm Bồ Đề” (Bồ Tát có bốn pháp khiến cho túc nhân đắc lực, chẳng mất thiện căn: Một là thấy khuyết điểm của kẻ khác, chẳng coi đó là lầm lỗi. Hai, đối với kẻ nóng giận, thường tu từ tâm. Ba, sẽ nói các pháp nhân duyên. Bốn, thường niệm Bồ Đề). Nay nhờ phước trì tụng, cúng dường đức Địa Tạng từ đời trước, sẽ thọ sanh trên cõi trời, hay trong nhân gian, lại còn hưởng phước lạc như ý.

(Kinh) Nhị thập ngũ giả, chư thánh tán thán. Nhị thập lục giả, thông minh, lợi căn.

(經)二十五者，諸聖讚歎。二十六者，聰明利根。

(Kinh: Hai mươi lăm, chư thánh tán thán. Hai mươi sáu, thông minh, căn tánh nhạy bén).

Điều thứ hai mươi lăm là “chư thánh tán thán”. Do tu phước thù thắng, tiếng thơm truyền xa. Đại Luận viết: “Bồ Tát nghe Phật pháp rất sâu chẳng thể nghĩ bàn, có thể định tâm tin ưa, chẳng sanh nghi ngờ, hối hận. Vị Bồ Tát như thế được chư Phật ca ngợi”. Nay đã tin nhận chuyện chẳng thể nghĩ bàn của đức Địa Tạng, cho nên cảm vời chư thánh tán thán. Điều thứ hai mươi sáu là “thông minh, căn tánh nhạy bén”: Như Tuân Tử nói: “Mắt chẳng nhìn hai lần mà biết rõ, tai chẳng nghe hai lượt mà thông suốt”. Nay do nhất tâm đọc kinh, thành tựu căn cơ hành pháp (tu tập giáo pháp). Do vậy, nghĩa lý lọt vào tai, chẳng cần nghe lần nữa! Kinh sách lướt qua mắt, há phải đọc thêm một lần! Tâm ngầm hiểu biết, thông suốt, căn tánh hơn hẳn người khác!

(Kinh) Nhị thập thất giả, nhiêu từ mẫn tâm. Nhị thập bát giả, tất cánh thành Phật.

(經)二十七者，饒慈愍心。二十八者，畢竟成佛。

(Kinh: Hai mươi bảy, giàu lòng từ mẫn. Hai mươi tám, rốt ráo thành Phật).

Điều thứ hai mươi bảy “giàu lòng từ mẫn”; đây chính là hạnh trọng yếu để lợi sanh. Do lòng Từ có năm điều lợi: Đao chẳng gây thương tổn được, độc chẳng hại được, lửa chẳng đốt được, nước không nhấn chìm được, kẻ sân ác trông thấy bèn vui mừng. Kinh Địa Trì dạy: “Bồ Tát dĩ an ổn lạc, nhiêu ích chúng sanh. Phi an ổn lạc, giáo linh trừ đoạn” (Bồ Tát dùng sự vui an ổn để lợi ích chúng sanh. Dạy họ đoạn trừ những sự vui nếu chúng chẳng an ổn) là nói về chuyện này.

Điều thứ hai mươi tám “rốt ráo thành Phật”; đây là lợi ích rốt ráo. Gom Trường Giang, Hoàng Hà, Hoài Thủy, Tế Thủy đều đổ vào biển, cùng có một vị mặn, cùng nung chảy bình, mâm, thoa, xuyến trong lò, đều thành vàng ròng cả! Đấy chính là cái tâm phó chúc của đức Phật, là ý chỉ ngài Địa Tạng vâng mạng. Đó gọi là “chỉ có một sự thật này, những thứ khác hễ có hai thì đều chẳng thật”. Vì thế, hai đoạn văn [lưu thông] trước đó đều được kết thúc bằng phần này.

3.3.1.3.2.2.2.2.2. Văn kinh, lễ hình, tán thán lợi ích (lợi ích do nghe kinh, lễ hình tượng, tán thán)

3.3.1.3.2.2.2.2.2.1. Tổng thị tu nhân (dạy chung về cái nhân tu tập)

(Kinh) Phục thứ Hư Không Tạng Bồ Tát! Nhược hiện tại, vị lai, thiên, long, quỷ, thần, văn Địa Tạng danh, lễ Địa Tạng hình, hoặc văn Địa Tạng bổn nguyện sự hạnh, tán thán, chiêm lễ.

(經)復次虛空藏菩薩！若現在未來，天龍鬼神，聞地藏名，禮地藏形，或聞地藏本願事行，讚歎瞻禮。

(Kinh: Lại này Hư Không Tạng Bồ Tát! Nếu trời, rồng, quỷ, thần trong hiện tại và vị lai, nghe danh hiệu Địa Tạng, lễ hình tượng Địa Tạng, hoặc nghe bổn nguyện và sự hạnh của Địa Tạng mà tán thán, chiêm ngưỡng, lễ bái).

Tu nhân ở đây gần tương tự với phần trên, vì sao tách ra thành hai phần kinh văn? Cần biết: Trong phần trên còn có thêm cúng dường các thứ, tức là duyên nhân và liễu nhân đều cùng tu. Phần này chỉ là nghe danh hiệu, lễ bái, tán thán, [tức là] chỉ thực hiện liễu nhân. Do chỗ sai khác đôi chút này, cho nên liệt kê riêng biệt, nhằm nêu rõ: Do nghe danh hiệu mà còn được lợi ích như thế, huống hồ kèm thêm tu duy, tu tập ư?

3.3.1.3.2.2.2.2.2.2. Biệt liệt ích số (liệt kê từng điều lợi ích riêng biệt)

(Kinh) Đắc thất chủng lợi ích: Nhất giả, tốc siêu thánh địa.

(經)得七種利益：一者，速超聖地。

(Kinh: Được bảy thứ lợi ích: Một là mau vượt lên địa vị thánh).

Lợi ích trước sau đều luận theo Viên giáo. Một là mau vượt lên địa vị thánh, tức là thánh chủng tánh của Thập Địa trong Viên Giáo. Do người căn cơ viên đốn nhạy bén, mạnh mẽ, cho nên từ các địa vị Thập Trụ, Thập Hạnh, Thập Hồi Hướng, sẽ mau chóng vượt lên, dự vào địa vị thánh (Thập Địa).

(Kinh) Nhị giả, ác nghiệp tiêu diệt.

(經)二者，惡業消滅。

(Kinh: Hai là ác nghiệp tiêu diệt).

Điều thứ hai là ác nghiệp tiêu diệt; ác nghiệp là nói đối ứng với thiện nghiệp. Đã nghe chuyện chẳng thể nghĩ bàn của đức Địa Tạng, sẽ hiểu rõ “tu nhiễm, tu ác, toàn thể chính là tánh nhiễm, tánh ác”. Vì thế, trong Ngũ Phẩm Quán Hạnh, chế phục trọn vẹn Ngũ Trụ, tiến nhập Tín vị, Kiến Tư Hoặc mất trước, sẽ là từ đấy vĩnh viễn lìa khỏi Phần Đoạn sanh tử. Vì thế biết: Tuy nói là [tiêu diệt] ác nghiệp, nhưng [thật ra], tự đạt được cả ba chướng đều tiêu trừ trọn vẹn.

(Kinh) Tam giả, chư Phật hộ lâm.

(經)三者，諸佛護臨。

(Kinh: Ba là chư Phật đến hộ trì).

Điều thứ ba là chư Phật đến hộ trì. Đã thuộc địa vị Tương Tự, đã gần với cái nhân chân thật, đã có khí phận của Phật pháp, bèn cảm chư Phật đến hộ trì. “Lâm” là đến, có cùng nghĩa với “Thượng Đế lâm nhữ” (Thượng Đế giáng lâm chỗ của ngươi). Chữ Lâm (臨) ghép bởi chữ Phẩm (品), [ngụ ý] “đông nhiều” và chữ Ngọa (臥), [hàm ý] vô vi. Từ trên giáng lâm, chẳng tự vận dụng mà dùng người khác. Vì thế, có thể cho phép đối tượng thực hiện, còn chính mình chẳng làm. Nay chư Phật giáng lâm, đúng như vầng trăng in bóng trên sông, cố nhiên chẳng phải nhọc lòng trong ấy.

(Kinh) Tứ giả, Bồ Đề bất thoái.

(經)四者，菩提不退。

(Kinh: Bốn là chẳng thoái thất Bồ Đề).

Điều thứ tư là chẳng thoái thất Bồ Đề như đã giải thích trong phần trên.

(Kinh) Ngũ giả, tăng trưởng bổn lực.

(經)五者，增長本力。

(Kinh: Năm là tăng trưởng sức mình).

Điều thứ năm, “tăng trưởng bổn lực” tức là ngoài tu nhân ra, còn huân tập, tăng trưởng Chân Như bổn lực, do hàng Bồ Tát hạnh sâu đều được tăng trưởng trọn đủ cả Bi lẫn Trí, cho nên bổn lực càng được tăng nhiều.

(Kinh) Lục giả, túc mạng giai thông.

(經)六者，宿命皆通。

(Kinh: Sáu là đều biết túc mạng).

Điều thứ sáu là đối với Túc Mạng đều thông hiểu. Theo các bộ luận, điều đó có nghĩa là đối với chỗ đã sanh về, tự tánh có thể biết quá khứ, Túc Mạng và Tha Tâm. Nếu các hữu tình thí cho người ấy các thứ thức ăn ngon quý, do nghiệp lực đó, có thể dẫn khởi trí này. Như kinh A Ma Trú dạy:

“Vô minh vĩnh diệt, đại minh pháp sanh. Ám minh tiêu diệt, quang diệu pháp sanh” (Vô minh vĩnh viễn diệt, pháp đại minh sanh ra. Tối tăm tiêu diệt, pháp sáng ngời sanh ra). Vì thế có thể biết chuyện thuộc túc mạng trong vô số kiếp.

(Kinh) Thất giả, tất cánh thành Phật.

(經)七者，畢竟成佛。

(Kinh: Bảy là rốt ráo thành Phật).

Điều thứ bảy là “rốt ráo thành Phật”. Kinh Địa Trì nói: “Bồ Tát y trí cố, nhiếp thọ chánh phước chủng chủng xảo tiện, vị chư chúng sanh, nãi chí Vô Thượng Bồ Đề. Nhược báo, nhược báo nhân, nhược báo quả, nhất thiết y phước khởi, phước y trí khởi. Thử nhị cụ túc, tối thắng vô thượng, đắc Vô Thượng Bồ Đề. Nhược phước trí bất cụ, chung bất năng đắc” (Do Bồ Tát nương vào trí mà nhiếp thọ các thứ phương tiện thiện xảo thuộc về chánh phước, vì các chúng sanh cho đến Vô Thượng Bồ Đề. Dù là quả báo, dù là báo nhân hay báo quả, hết thảy đều nương vào phước mà dấy lên, phước nương vào trí mà dấy lên. Hai thứ đó trọn đủ, tối thắng vô thượng, đắc Vô Thượng Bồ Đề. Nếu phước và trí chẳng đủ, sẽ trọn chẳng thể đạt được). Nay do tu tập cái trí bằng cách đọc kinh và trì danh, cũng như do phước chiêm ngưỡng, lễ bái hình tượng, cho nên được thành Phật. Đây gọi là lợi ích bao gồm nhân, quả, tự, tha. Phần Biệt Lưu Thông đã xong.

3.3.2. Tổng Lưu Thông (phần lưu thông chung)

3.3.2.1. Nhân quả thánh phàm văn tán trí thán (nhân, quả, thánh phàm, nghe xưng dương đều tán thán)

(Kinh) Nhĩ thời, thập phương nhất thiết chư lai bất khả thuyết bất khả thuyết chư Phật Như Lai cập đại Bồ Tát, thiên long bát bộ, văn Thích Ca Mâu Ni Phật, xưng dương tán thán Địa Tạng Bồ Tát, đại oai thần lực bất khả tư nghị, thán vị tằng hữu.

(經)爾時，十方一切諸來不可說不可說諸佛如來及大菩薩，天龍八部，聞釋迦牟尼佛，稱揚讚歎地藏菩薩，大威神力不可思議，歎未曾有。

(Kinh: Lúc bấy giờ, mười phương hết thảy bất khả thuyết bất khả thuyết chư Phật Như Lai và đại Bồ Tát, thiên long bát bộ đến dự hội, nghe Thích Ca Mâu Ni Phật xưng dương tán thán sức oai thần to lớn chẳng thể nghĩ bàn của Địa Tạng Bồ Tát, đều khen là chưa từng có).

Từ “mười phương” cho đến “bát bộ”, tổng kết đại chúng vân tập trên đây. Chư Phật, Bồ Tát đã nhóm họp trước khi Phật Thích Ca phóng quang, đó chính là căn nguyên phát khởi. Trời rồng tám bộ nhóm họp sau khi Phật Thích Ca phóng quang, là đại chúng chánh yếu để phát khởi. Từ “nghe Phật Thích Ca” trở đi, tổng kết những chuyện chẳng thể nghĩ bàn đã được tán thán trước đó. Nhưng người khác cũng tán thán, mà nay chỉ nói mình đức Phật Thích Ca tán thán là do có hai ý:

Một, nêu ra chủ để gồm thâu bạn, như lời lẽ của quần thần đều phát xuất từ mạng lệnh của vua, đều nói là “vương luân” (王綸, ý chỉ của vua).

Hai là quy công đức về bậc hóa chủ, như tam công mưu tính sách lược. Sau khi thành công, sẽ quy kết những điều tốt đẹp về thiên tử.

Những điều khác dễ hiểu.

3.3.2.2. Thiên chúa, chúng hội cúng dường, lễ thoái (các vị chúa trời, đại chúng trong hội cúng dường, làm lễ, lui ra)

(Kinh) Thị thời, Đao Lợi Thiên vũ vô lượng hương, hoa, thiên y, châu anh, cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật, cập Địa Tạng Bồ Tát dĩ.

(經)是時，忉利天雨無量香華，天衣珠瓔，供養釋迦牟尼佛，及地藏菩薩已。

(Kinh: Khi ấy, Đao Lợi Thiên mưa vô lượng hương, hoa, áo trời, chuỗi bảo châu, cúng dường Thích Ca Mâu Ni Phật và Địa Tạng Bồ Tát xong).

Riêng mình Đao Lợi thiên vương cúng dường là vì ông ta đã là đàn việt (thí chủ), pháp hội lại ở trong cung của ông ta, cho nên được chuyên trách. Hương biểu thị “nhân thông thấu biển quả, thành tựu Ngũ Phần Pháp Thân”. Hoa biểu thị “cái nhân viên mãn, ắt đạt được quả, trọn đủ bốn mươi mốt địa vị”. Áo trời từ cây sanh ra, nhẹ, mịn tự nhiên, biểu thị “chứng Tịch Diệt Nhẫn”. Đối với “châu anh”, Biệt Hành Sớ giảng: “Hoặc là các chuỗi báu, hoặc là chuỗi bảo châu”. Nay chuỗi ở đây do bảo châu kết thành, nên gọi là “châu anh” (珠瓔), biểu thị “đắc bốn pháp thù thắng”. Kinh Đại Tập nói “Giới, Định, Huệ, Đà La Ni, dĩ vi anh lạc, trang nghiêm Pháp Thân” (dùng Giới, Định, Huệ, Đà La Ni làm chuỗi anh lạc để trang nghiêm Pháp Thân) là nói tới chuyện này. Nhưng chuỗi bảo châu đeo ở cổ, cổ là chỗ được trang nghiêm, biểu thị tánh đức Trung Đạo. Hạnh này xứng tánh, như chuỗi anh lạc đeo ở cổ mà có thể trang nghiêm. Đều nói là “vũ” (mưa, tuôn xuống) tức là từ chánh không Trung Đạo Đệ Nhất Nghĩa Thiên mà phấp phới rơi xuống.

“Vô lượng”: Pháp nhân quả hoàn toàn do nhất tâm. Liễu đạt cái tâm ấy vốn trọn đủ Hằng sa pháp tánh công đức, há có hạn lượng! Dùng vô lượng các pháp ấy để cúng dường Phật Thích Ca là đấng giáo chủ thuyết pháp, và ngài Địa Tạng là bậc nguyện vương có thể hành. Do tâm có điều chuyên chú, cho nên không nói đến những vị khác. “Dĩ” (đã), ý nói: Những vật có thể cúng dường đều ngầm hợp Thật Tế, đấng được cúng dường vốn trụ trong Tam ma địa (chánh định). Năng và Sở đã là không, cảm ứng do vậy cũng mất. Chủ và khách hòa quyện với nhau thành một, tài và pháp đều dứt bặt tung tích, chẳng còn dấu vết, cho nên nói là “dĩ”. Trên đây là nói về chuyện cúng dường.

(Kinh) Nhất thiết chúng hội, câu phục chiêm lễ, hiệp chưởng nhi thoái.

(經)一切眾會，俱復瞻禮，合掌而退。

(Kinh: Hết thảy đại chúng trong hội đều chiêm ngưỡng, lễ bái lần nữa, chắp tay, lui ra).

Sau đấy là “lễ thoái” (lễ tạ, lui ra). “Nhất thiết chúng hội” (hết thảy đại chúng trong hội) tức là các đại chúng đã nhóm họp trước đó, nay ai nấy đều trở về chỗ mình cư trụ. “Câu phục chiêm ngưỡng” (lại đều chiêm ngưỡng): Tôn sư trọng đạo, quyến luyến chẳng quên. Lễ bái lần nữa, tấm lòng tôn kính pháp chẳng hề gián đoạn. “Hiệp chưởng” (chắp tay) biểu thị mười pháp giới đều có cùng một Thể. “Nhi thoái” (liền lui ra) hiển lộ vạn loại đồng quy, nhưng chẳng giống những kinh khác kết thúc bằng câu “giai đại hoan hỷ” (đều hoan hỷ to lớn), vì từ đại chúng trong đại hội, ta thấy họ từ đây tăng thêm cái tâm thù thắng phỏng theo hoằng thệ của đức Địa Tạng cứu vớt tam đồ chẳng ngơi, tuân theo lời chúc lụy của đức Thích Ca Văn Phật, hoằng dương kinh này vô cùng. Trên là đã có cùng nỗi ưu sầu với thánh mẫu, hoặc buồn bã than thở như thiên vương, nay nghe pháp bèn hết sức hoan hỷ, cho nên trong tâm uẩn tàng hoài bão, càng lo cứu thế ân cần. Do những điều này đã bộc lộ rõ ràng, vị trùng tuyên kinh chẳng cần phải trần thuật những lời ấy để biểu lộ ý kiến thông qua ngôn ngữ nữa.

Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú Chung

* Hậu bạt (lời bạt cuối sách)

Vốn do bi nguyện mà Đại Sĩ phân thân trong vô lượng kiếp chẳng thể lường, Nay Cửu Hoa chính là một hạt thóc trong kho lương to lớn, tôi thường lo nghĩ vì những chỗ chưa được tra cứu, khảo chứng trong bộ [Cửu Hoa] Sơn Chí khiến cho những chuyện ứng tích của Bồ Tát chưa được truyền tụng. Ngài vốn là Thái Tử của vua nước Tân La. Lúc hai mươi bốn tuổi, dẫn theo con chó trắng Thiện Thính, vượt biển đến đây, trụ trong thạch động của núi Cửu Tử nhiều năm. Khi ấy, có vị các lão là Mẫn Công, luôn ôm ấp thiện niệm. Mỗi lần trai tăng, đều thỉnh một trăm vị, [lần ấy cúng trai tăng], bị thiếu một vị. Do vậy bèn thỉnh vị Tăng ở trong động tham dự cho đủ số. Sư bèn xin một mảnh đất rộng bằng tấm áo ca sa, ông chấp thuận. Y phủ khắp chín ngọn núi, ông hoan hỷ thí hết. Con trai ông xin xuất gia, tức là hòa thượng Đạo Minh. Về sau, ông cũng xả tục, lại thỉnh con trai làm thầy của mình. Do vậy, nay đắp tượng [Địa Tạng Bồ Tát], bên trái là Đạo Minh, bên phải là Mẫn Công để nêu rõ nguyên do. Chẳng rõ quê quán, dòng họ, tên húy của Mẫn Công. Trong bộ Đường Thi Tuyển Danh Anh Hoa Tập được lưu hành trong cõi đời, có bài thơ Kim Địa Tạng Tống Đồng Tử Hoàn Gia (Kim Địa Tạng tiễn đứa trẻ về nhà) như sau:

Không môn tịch mịch, nhữ tư gia,

Lễ biệt vân phòng, hạ Cửu Hoa.

Ái hướng trúc lan kỵ trúc mã,

Lãn ư kim địa bố kim sa.

Thiêm bình giản để hưu chiêu nguyệt,

Chử mính âu trung bãi lộng hoa.

Hảo khứ, bất tu tần hạ lệ,

Lão tăng tương bạn hữu yên hà.

(Cửa không vắng lặng, con nhớ nhà,

Giã biệt phòng mây, rời Cửu Hoa.

Con chuộng cưỡi tre bên rào trúc,

Đất vàng lười nhác rải kim sa.

Đáy suối quăng vò mặc trăng rọi,

Nấu trà bỏ đó, giỡn cùng hoa.

Hãy chóng về nhà, đừng nhỏ lệ,

Bạn cùng khói ráng lão quen rồi).

Chép thêm vào đây để tặng cho những người cùng yêu thích.

* Ghi thêm những bài kệ tán thán kinh này

Quyển thứ nhất:

Phật thăng Đao Lợi, vị báo từ thân, phóng quang Địa Tạng tập phân thân, duyên cảm nghiệp tuyên trần, quảng thuyết hoằng nhân, lịch kiếp độ trầm luân.

佛升忉利。為報慈親。放光地藏集分身。緣感業宣陳。廣說弘因。歷劫度沈淪。

(Phật lên trời Đao Lợi, nhằm báo đáp từ ân, phóng quang Địa Tạng hội phân thân, duyên cảm nghiệp tuyên bày, rộng nói nhân sâu, bao kiếp độ trầm luân).

Quyển thứ hai:

Ngục danh khải vấn, khổ sở kham ai, Như Lai tán thán phước môn khai, quỷ chủ tất giai lai, Phật hiệu kỳ tai, tồn một ly trần ai.

獄名啟問。苦楚堪哀。如來讚歎福門開。鬼主悉皆來。佛號奇哉。存沒離塵埃。

(Thưa hỏi tên địa ngục, khổ sở buồn khôn kham, Như Lai tán thán mở cửa phước, chúa quỷ đều đến ngay, Phật hiệu kỳ diệu thay, sống thác lìa trần ai).

Quyển thứ ba:

Địa Tạng thỉnh giảo, bố thí nhân duyên, Kiên Lao hộ pháp tán công huyền, văn kiến lợi vô biên, chúc lụy nhân thiên, thế thế quảng lưu truyền.

地藏請較。布施因緣。堅牢護法歎功玄。聞見利無邊。囑累人天。世世廣流傳。

(Địa Tạng thỉnh so lường, phước nhân duyên bố thí, Kiên Lao hộ pháp tán công mầu, thấy nghe lợi vô biên, chúc lụy khắp trời người, đời đời rộng lưu truyền).

* Lời bạt

Bậc thiền đức là Bảo Trì Chân Thường ngẫu nhiên có được bản Khoa Chú này, hoan hỷ, hớn hở, liền muốn truyền bá rộng rãi trong cõi đời, chẳng ngại nỗi nguy hiểm nơi sóng cả, rừng sâu, nhanh chóng từ Khi Dương (Nagasaki) vượt đường xa đến kinh thành. Khi ấy, Sư vừa mới khỏi cơn bệnh trầm kha, thân thể vẫn chưa khỏe hẳn, nhưng dũng mãnh phát khởi quyết chí như thế, có thể gọi là “hoằng pháp lợi sanh, sẵn sàng hy sinh thân mạng”. Do vậy, Sư sai tôi lo việc chấm câu, chú thích, ấn hành. Tôi vốn trọn một bề quy hướng Địa Tạng Bồ Tát, hễ rảnh rang lại đọc tụng kinh này, thường buồn lo vì kinh này thiếu chú sớ đã lâu, nay may mắn gặp duyên thù thắng hy hữu này. Đúng là như trong tối tăm có đèn, như kẻ nghèo được của báu, vui mừng cảm kích chen lẫn, bất giác tay múa, chân nhảy, chỉ mong bản chú giải này sớm được lưu hành, hòng thành tựu chí nguyện của ngài Chân Thường, khiến cho khắp chúng sanh cùng được lợi lạc. Do vậy, chẳng nài bản thân nông cạn, thô lậu, ngông cuồng khuyên điểm bản này rồi đem khắc in.

Năm Nguyên Lộc thứ ba (1690), tức năm Canh Ngọ, đầu tháng Mười Hai, sa môn Diệu Tràng Tịnh Huệ kính cẩn viết lời Bạt