Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú

Phần 18

3.2.4.2.2.2.3.1.2.2.3.2. Tự tha hoạch báo (ta và người đạt được phước báo)

(Kinh) Như thị đẳng bối, tam thập sanh trung, thường vi chư tiểu quốc vương. Đàn việt chi nhân thường vi Luân Vương, hoàn dĩ thiện pháp, giáo hóa chư tiểu quốc vương.

(經)如是等輩，三十生中，常為諸小國王。檀越之人常為輪王，還以善法，教化諸小國王。

(Kinh: Những người như thế trong ba mươi đời thường làm các tiểu quốc vương. Vị đàn việt thường làm Luân Vương, lại còn dùng thiện pháp giáo hóa các tiểu quốc vương).

Những người tiếp nhận lời khuyên sẽ làm tiểu vương để giúp [Luân Vương] giáo hóa; người đứng ra khuyên sẽ làm Luân Vương thống ngự. Kinh Tứ Tự Xâm dạy: “Năng thí dữ giả, kim thế, hậu thế, trường đắc an ổn, vi sanh tử lương, thế thế hào phú, giai mông đắc an. Hữu bố thí giả, biên nhân trợ hỷ, đắc phước vô lượng, huống kỳ thí chủ thủ tự châm chước. Hậu thế sở sanh, phước tùy thân báo, nhược ảnh tùy hình, hưởng chi ứng thanh hỹ” (Người có thể bố thí, thì đời này, đời sau, sẽ được an ổn dài lâu, dùng đó làm tư lương cho sanh tử, đời đời sanh trong nhà giàu có, tôn quý, luôn được an ổn. Có người bố thí, mà người bên cạnh vui theo, [kẻ tùy hỷ ấy] được phước vô lượng, huống hồ vị thí chủ tự tay cân nhắc thực hiện! Sanh trong đời sau, phước theo thân cảm báo, như bóng theo hình, như tiếng vọng ứng theo âm thanh vậy).

“Đàn việt”: Sách Nội Truyện viết: “Tiếng Phạn là Đà Na Bát Để (Dānapati), dịch là Thí Chủ. Đà Na là Thí, Bát Để là Chủ”. Nhưng nói là Đàn Việt thì không phải là phiên âm sát với âm gốc. [Sở dĩ có chữ Đàn Việt] là đã bỏ đi chữ Na, lấy chữ Đà trước đó, chuyển âm thành Đàn, thêm vào chữ Việt, ngụ ý: Do hành Đàn Xả (bố thí, thí xả), sẽ tự có thể vượt khỏi bần cùng. Tuy cách giải thích hay khéo, rốt cuộc vẫn trái nghịch âm gốc. Theo Đại Luận, Đàn có nhiều danh xưng:

Thế gian đàn (hàng phàm phu bố thí, hoặc thánh nhân bố thí bằng cái tâm hữu lậu).

Xuất thế gian đàn (thánh nhân tuy dùng tâm hữu lậu để thí, nhưng vì đoạn kết sử, nên là xuất thế).

Thánh nhân sở xưng dự đàn (bố thí được thánh nhân ca ngợi, tức xuất thế tịnh đàn).

Thánh nhân sở bất xưng dự đàn (tức thế gian đàn).

Phật Bồ Tát đàn (do biết Thật Tướng của các pháp nên bố thí).

Thanh Văn đàn (công đức chẳng trọn đủ, nhưng đã đạt được chút phần).

Trong ấy, lại có tịnh, bất tịnh. Lại còn dùng thiện pháp giáo hóa các tiểu quốc vương, Kim Luân giáo hóa cõi đời, ắt đều cùng hành Thập Thiện làm gốc. Chẳng hạn như xưa kia có năm vị vua, giao du rất thân với nhau. Người lớn nhất là vua Phổ An, tu tập Bồ Tát hạnh. Bốn tiểu vương kia, thường làm những hành vi bất chánh. Đại vương muốn độ họ, bèn gọi họ lên điện, vui chơi suốt bảy ngày. Bốn vua cáo biệt. Đại vương xót thương, bảo các tiểu vương: “Mỗi người hãy kể về sự vui sướng đáng yêu thích trong tâm tình của chính mình”. Một vua nói: “Mong vinh hoa như ánh trăng và cây cối trong tiết Xuân, vui chơi nơi đồng bằng, rừng rậm làm vui”. Một vua coi “thường làm quốc vương, ra vào, lui tới” là vui. Một vua coi vợ con đoan chánh, hết sức sướng lòng đẹp dạ [nhà vua] là vui. Một vua mong cho cha mẹ, quyến thuộc thường cùng nhau ăn ngon, đàn hát là vui. Đại vương bảo: “Những điều ấy đều chẳng phải là niềm vui lâu dài”. Bốn vua Hỏi: “Niềm vui của nhà vua là gì?” Đại vương đáp: “Niềm vui của ta chẳng sanh, chẳng tử, chẳng khổ, chẳng vui, chẳng đói, chẳng khát, chẳng lạnh, chẳng nóng, tồn vong tự tại. Đấy là niềm vui của ta”. Bốn vua Hỏi: “Niềm vui ấy ở nơi đâu?” Đại vương nói: “Thầy của ta hiệu là Phật, ở Kỳ Hoàn (Jetavana, Kỳ Viên) gần đây”. Các vua hoan hỷ, cùng đến chỗ đức Phật, làm lễ, lui ra ngồi một bên. Đại vương quỳ bạch: “Chúng con nay được làm người, ám độn, vô tri, chấp trước sâu đậm niềm vui trong cõi đời, chẳng biết tội phước. Xin hãy vì chúng con, nói ra Khổ Đế”. Đức Phật bèn vì họ nói cặn kẽ tám nỗi khổ. Bốn vị vua nghe xong, tâm khai ý ngộ, liền đắc đạo Tu Đà Hoàn, bạch cùng vua Phổ An: “Đại vương! Ngài đúng là bậc đại quyền Bồ Tát hóa đạo chúng tôi, khiến cho chúng tôi đạt được đạo tích. Nhờ ơn của đại vương, chúng tôi vốn nhìn các cung điện, tâm tánh bèn yêu đắm, chẳng thể xa lìa. Nay thấy cung điện như nhìn chuồng xí dơ bẩn, chẳng đáng yêu thích!” Liền giao ngôi vua cho em, mỗi vị đều xuất gia tu đạo. Câu chuyện Luân Vương giáo hóa tiểu vương này được chép cặn kẽ trong kinh Trường A Hàm. Kim Luân Vương thống ngự, giáo hóa bốn châu bằng Thập Thiện.

3.2.4.2.2.2.3.1.2.3. Kết hướng pháp giới công đức (tổng kết công đức do hồi hướng pháp giới)

3.2.4.2.2.2.3.1.2.3.1. Chỉ tu thiện sự (dạy tu thiện sự)

(Kinh) Phục thứ Địa Tạng! Vị lai thế trung, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, ư Phật pháp trung sở chủng thiện căn, hoặc bố thí cúng dường, hoặc tu bổ tháp tự, hoặc trang lý kinh điển, nãi chí nhất mao, nhất trần, nhất sa, nhất đế.

(經)復次地藏！未來世中，若有善男子，善女人，於佛法中所種善根，或布施供養，或修補塔寺，或裝理經典，乃至一毛一塵，一沙一渧。

(Kinh: Lại này Địa Tạng! Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân gieo thiện căn trong Phật pháp, hoặc bố thí cúng dường, hoặc tu bổ tháp, chùa, hoặc sửa sang kinh điển, cho đến [làm lành] chừng bằng một sợi lông, một hạt bụi, một hạt cát, một giọt nước).

Những câu này đều nhằm tổng kết những đoạn văn trước đó. Nhưng đối với mỗi điều đều nói là “Phật pháp trung” (trong Phật pháp), vì nếu phụng sự những đạo khác, sẽ chẳng thoát khỏi sanh tử, uổng công siêng khổ, chẳng phải là cái nhân của Niết Bàn. Vì thế, trong kinh Phước Điền, đức Phật bảo thiên đế: “Cửu thập lục chủng đạo trung, Phật đạo tối tôn. Cửu thập lục chủng pháp trung, Phật pháp tối chân. Cửu thập lục chủng tăng trung, Phật tăng tối chánh. Sở dĩ giả hà? Do Như Lai tùng A tăng kỳ kiếp, phát nguyện thành đế, vẫn mạng tích đức, thệ vị chúng sanh. Lục Độ, Tứ Đẳng, chúng thiện phổ bị, đắc huệ thành mãn. Tam giới thiên tôn, vô năng cập giả. Kỳ hữu chúng sanh, phát nhất kính tâm, hướng Như Lai giả, thắng hoạch đại thiên thế giới trân bảo thí hỹ” (Trong chín mươi sáu thứ đạo, Phật đạo tôn quý nhất. Trong chín mươi sáu thứ pháp, Phật pháp chân thật nhất. Trong chín mươi sáu thứ Tăng, Phật tăng chân chánh nhất. Vì cớ sao vậy? Do Như Lai đã từ A tăng kỳ kiếp phát nguyện chân thành, chắc thật, xả mạng, tích đức, thề vì chúng sanh. Lục Độ, Tứ Đẳng, các điều thiện đầy đủ trọn khắp, đạt được trí huệ thành tựu viên mãn. Là đấng được các vị trời tôn quý trong tam giới, không ai sánh bằng. Nếu có chúng sanh, phát một tâm niệm cung kính hướng về Như Lai, sẽ đạt được công đức nhiều hơn dùng trân bảo thí khắp tam thiên đại thiên thế giới). Do là đạo tối tôn vô thượng, cho nên dạy các thiện nam nữ ắt cần phải gieo thiện căn trong Phật pháp.

Theo Đại Luận, có ba thứ thiện căn là vô tham, vô sân, và vô si. Hết thảy các thiện pháp đều sanh khởi và tăng trưởng từ ba thiện căn. Nay nói đến nhân duyên thiện căn, các vật cúng dường như là hoa, hương, đèn soi sáng, và pháp cúng dường, tức trì giới, tụng kinh v.v… Do dùng thiện tâm cúng dường, cho nên gọi là thiện căn. Bản thân bố thí chẳng phải là phước, nó chỉ có thể phá trừ keo tham, mở ra thiện pháp môn. Thiện căn mới là phước. Do vậy, bất luận là [phước ấy nhỏ nhoi như] sợi lông, hạt bụt, hạt cát, giọt nước, đều xét theo cái tâm: Tâm to, ắt phước to; tâm nhỏ, ắt phước nhỏ. Nếu tâm ngầm hợp pháp giới, tức là phước bằng với hư không. Như Đại Luận chép: Đức Phật cùng với ngài A Nan đến thành Xá Bà Đề (Śrāvastī, còn phiên âm là Thi La Phạt Đề, tức thành Xá Vệ) khất thực. Khi ấy, vua Bà la môn hạ lệnh: “Nếu cho Phật thức ăn hay nói chuyện với Phật, sẽ bị phạt tiền năm trăm đồng”. Đức Phật và A Nan ôm bát rỗng ra khỏi thành, thấy một bà đầy tớ già, cầm cái vò sứt, đựng cơm cặn, nước gạo hôi thối ra khỏi cửa đem đổ, thấy Phật bát rỗng, tâm niệm muốn thí. Đức Phật biết, liền giơ bát ra xin. Bà đầy tớ bèn tịnh tâm dâng thí đức Phật. Đức Phật bảo A Nan: “Người tớ gái này do bố thí, trong mười lăm kiếp, sẽ hưởng phước vui sướng trên cõi trời và nhân gian, chẳng đọa ác đạo. Về sau, thành thân nam tử, xuất gia, thành Bích Chi Phật”.

Khi đó, có một Bà la môn ở bên cạnh đức Phật bèn nói: “Ngươi là Thái Tử của vua Tịnh Phạn, cớ sao vì đồ ăn mà nói dối vậy?” Đức Phật liền thè lưỡi che mặt đến tận mí tóc, nói như thế này: “Ông có thấy người có tướng lưỡi như thế mà nói dối hay chăng?” Người đó liền sanh tín tâm, thưa: “Con chẳng hiểu vì sao bố thí chút ít mà phước nhiều?” Đức Phật dạy: “Ông đã từng thấy chuyện gì hy hữu hay chăng?” Đáp: “Con từng thấy cây Ni câu đà (Nyagrodha), che rợp năm trăm cỗ xe”. Đức Phật nói: “Hạt cây ấy lớn hay nhỏ?” Thưa: “To bằng một phần ba hạt cải”. Đức Phật bảo: “Ai tin lời ông?” Người đó nói: “Thật đấy!” Đức Phật dạy: “Ta thấy bà này tịnh tâm cúng thí Phật, đạt được quả báo to lớn; cũng như cái cây ấy, nhân ít mà báo nhiều”. Khi ấy, Bà la môn tâm khai ý giải, hướng về đức Phật sám hối. Đức Phật vì người ấy thuyết pháp, [người ấy] đắc quả Tu Đà Hoàn, liền lớn tiếng xướng rằng: “Này hết thảy đại chúng! Cửa cam lộ đã mở, sao chẳng thoát ra?” Mọi người nghe xong, đều nộp năm trăm đồng cho vua, thỉnh Phật cúng dường. Vua và quần thần cũng quy y Phật. Đức Phật thuyết pháp cho họ, họ đều đắc đạo quả. Vì thế, kinh dạy: “Khả dĩ vi thí, bất hạn đa thiểu” (Hễ có thể thì bố thí, chẳng hạn lượng nhiều hay ít) là nói về chuyện này.

3.2.4.2.2.2.3.1.2.3.2. Hồi hướng pháp giới

3.2.4.2.2.2.3.1.2.3.2.1. Thiên sanh thọ lạc (ngàn đời hưởng vui)

(Kinh) Như thị thiện sự, đản năng hồi hướng pháp giới, thị nhân công đức, bách thiên sanh trung, thọ thượng diệu lạc.

(經)如是善事，但能迴向法界，是人功德，百千生中，受上妙樂。

(Kinh: Thiện sự như thế, chỉ nên hồi hướng pháp giới, do công đức, người ấy trong trăm ngàn đời hưởng diệu lạc bậc thượng).

Câu đầu tiên chỉ chung những thiện sự đã tu tập trên đây. Tuy có thượng, trung, hạ sai khác, nếu đã hồi hướng pháp giới, cũng chẳng cần biết là lớn hay nhỏ, đều là trong trăm ngàn đời, cái nhân đã tu chẳng mất, phước bố thí thường còn mãi, giúp cho Pháp Thân, năm thứ quả đều thường hằng, tăng huệ mạng, Tứ Đức cùng hiển lộ, hưởng dụng pháp lạc thượng diệu chẳng cùng tận.

Như kinh Tạp Tạng có chép, ngài Mục Liên thấy một thiên nữ, ngồi trên một đóa sen, kích thước mỗi bề là một trăm do tuần. Hoa ấy đẹp đẽ khôn sánh, hơn hẳn những hoa khác. Những vật mong muốn, cần dùng cho cuộc sống, cung điện, thức ăn, hễ lòng mong tưởng, sẽ đều từ hoa sen hiện ra, [cô ta] đi đứng, [hoa sen] đều theo sát thân cô ta. Ngài Mục Liên hỏi rằng: “Cô đã làm thiện hạnh gì mà được hưởng báo như thế?” Đáp: “Sau khi đức Phật Ca Diếp diệt độ, để lại xá lợi. Các hàng đệ tử dựng tháp bảy báu, cao rộng bốn mươi dặm. Khi đó, ta là nữ nhân, đi ra, trông thấy tháp và tượng Phật, lòng tin kính phát khởi, nghĩ đến công đức của Phật, bèn tháo hoa trên đầu, dâng lên tượng Phật. Do nhân duyên ấy, cho nên thọ báo độc diệu như thế”. Cái nhân dâng cúng hoa là điều thiện nhỏ nhoi, được báo như thế, vậy thì tu bổ chùa, tháp, hồi hướng pháp giới, đáng phải nên trong trăm ngàn đời hưởng diệu lạc bậc thượng vậy!

3.2.4.2.2.2.3.1.2.3.2.2. Hướng kỷ tam sanh thọ phước (chỉ hồi hướng cho chính mình thì hưởng phước trong ba đời)

(Kinh) Như đản hồi hướng tự gia quyến thuộc, hoặc tự thân lợi ích, như thị chi quả, tức tam sanh thọ lạc, xả nhất, đắc vạn báo.

(經)如但迴向自家眷屬，或自身利益，如是之果，即三生受樂，捨一得萬報。

(Kinh: Nếu chỉ hồi hướng cho quyến thuộc người nhà của chính mình, hoặc nhằm lợi ích tự thân, cái quả như thế sẽ là hưởng vui trong ba đời, xả một mà được báo ứng cả vạn).

Hai câu đầu ý nói: [Người bố thí] ngược lại chẳng thể có tâm hồi hướng, khiến cho phước quả hạn cuộc, có cùng tận. “Quyến thuộc” là những người mà bẩm tánh của ta vốn sẵn yêu thương, càng thêm mến thuận. Vừa mới nói đến “tự gia” (nhà của chính mình), sẽ không thể nghĩ tới người khác, trái nghịch ý nghĩa “bào dữ” (mọi người là ruột thịt của chính mình, chúng sanh có cùng một thể tánh như ta). Đối với gia đình, quyến thuộc của chính mình, kinh Ngũ Khổ Chương Cú nói: “Phụ tử, phu phụ, huynh đệ, gia thất, tri thức, nô tỳ, hữu ngũ nhân duyên: Nhất, oán gia (phụ tử hỗ tương sát hại). Nhị, trái chủ (phụ mẫu tài tử tán dụng). Tam, thường trái (tử tài cung cấp phụ mẫu). Tứ, bổn nguyện (tiên thế phát nguyện, thiện tâm hoan hỷ). Ngũ, chân hữu (tiên thế dĩ đạo cộng tương thừa sự)” (Cha con, vợ chồng, anh em, gia đình, người quen biết, nô tỳ, có năm nhân duyên: Một là oán gia (cha con giết hại lẫn nhau). Hai là chủ nợ (con tiêu xài hết sạch tiền tài của cha mẹ). Ba là đền nợ (tiền tài của con cung phụng cho cha mẹ). Bốn là bổn nguyện (tổ tiên phát nguyện, thiện tâm hoan hỷ). Năm là bạn bè thật sự (đời trước dùng đạo để cùng nhau phụng sự). Nay phàm phu trọn chẳng biết nguồn cội, chẳng màng tới vô thường, ngược ngạo tham ái, nói “có cha mẹ, anh em, vợ con, thân tộc trong ngoài”. Tật bệnh bỗng xảy tới, khốn khổ, suy yếu nằm bẹp trên giường, dặn dò thân tộc “hãy chia sẻ nỗi đau đớn của tôi”, họ đều nói “chẳng thể”. Người bệnh bèn cảm nhận: “Năm loại thân thích đều ích kỷ! Ta vì giúp các ngươi mà cần cù, vất vả kiếm sống, tùy thời cung cấp đầy đủ cho các ngươi, khiến cho cái thân chạy theo lòng tham, tự trói buộc, tự xâm đoạt. Chỉ vì lo nghĩ cho chín họ, tự gây trở ngại, phế trừ thiện hạnh, hoại loạn thiện tâm. Già, bệnh xảy đến, thiện, ác, khổ, lạc, riêng mình tự gánh vác, chẳng có ai thay thế!” Kẻ chưa đắc đạo đều có ý niệm này, chẳng thể bố thí, giữ gìn đạo đức. Than ôi! Người đời nay đến lúc chết, vẫn cứ vấn vương, chẳng suy xét. Đức Như Lai thương xót sâu xa, cho nên đặc biệt nhấn mạnh lời này, khiến cho mọi người biết hồi hướng bố thí. Do vậy, Ngài nói: “Nếu vì quyến thuộc, hoặc bản thân, chỉ được hưởng phước quả nhân thiên trong ba đời, phước hết vẫn đọa”. Vì thế, ngài Vĩnh Gia nói: “Phước sanh lên trời do trụ tướng bố thí giống như hướng lên hư không bắn tên. Nếu thế tên bắn đã hết, vẫn rơi xuống đất, chuốc vời đời sau chẳng như ý”. Kinh nói trụ tướng bố thí thì gọi là “đệ tam oán” (oán đời thứ ba), chính là nói đến chuyện này.

“Xả nhất đắc vạn báo” (xả một, được báo cả vạn), như kinh Cựu Tạp Thí Dụ đã nói: “Tích Xá Vệ thành ngoại, hữu phụ nhân thanh tín, Phật tự chí môn khất thực. Phụ dĩ phạn trước Phật bát trung, khước hành tác lễ. Phật ngôn: ‘Chủng nhất sanh thập, chủng thập sanh bách, chủng bách sanh thiên, chủng thiên sanh vạn, chủng vạn sanh ức, đắc kiến đế đạo’. Kỳ phu bất tín, mặc ư hậu, thính Phật chú nguyện. Phu viết: ‘Hà ngôn quá thậm? Thí nhất bát phạn, nãi đắc nhĩ phước, phục kiến đế đạo’. Phật ngôn: Nhữ kiến Ni Câu Đà thụ cao kỷ hứa da?’ Đáp: ‘Cao tứ thập lý, tuế hạ sổ vạn hộc’. Vấn: ‘Kỳ hạch đại tiểu?’ Đáp: ‘Như giới tử’. Phật ngôn: ‘Nhữ ngữ quá thậm, hà hữu chủng nhất giới tử, nãi cao tứ thập lý, hạ sổ thập vạn tử’. Đáp: ‘Thật như thị’. Phật ngôn: ‘Địa thị vô tri, kỳ báo lực thượng nhĩ. Hà huống nhân thị hữu tình, hoan hỷ dĩ nhất bát phạn thượng Phật, kỳ phước thậm đại’. Phu phụ tâm khai ý giải, tức đắc Tu Đà Hoàn đạo” (Xưa kia, ở ngoài thành Xá Vệ, có người đàn bà tín tâm trong sạch. Đức Phật tự đến cửa nhà bà ta khất thực. Người vợ đặt cơm trong bát của đức Phật, rồi làm lễ. Đức Phật nói: “Gieo một sẽ sanh mười, gieo mười sanh trăm, gieo trăm sanh ngàn, gieo ngàn sanh vạn, gieo vạn sanh ức, được thấy đế đạo (đạo chắc thật)”. Chồng bà ta chẳng tin, đứng im lặng đằng sau, nghe đức Phật chú nguyện. Người chồng nói: “Sao mà nói quá đáng? Thí một bát cơm bèn được phước như thế, lại còn thấy đế đạo”. Đức Phật nói: “Ông thấy cây Ni câu đà cao cỡ nào?” Đáp: “Cao bốn mươi dặm, mỗi năm sanh ra mấy vạn hộc hạt”. Hỏi: “Hạt nó to hay nhỏ?” Đáp: “Như hạt cải”. Đức Phật dạy: “Ông nói quá đáng, sao lại có chuyện trồng cái hạt to bằng hạt cải, mà cây cao bốn mươi dặm, sanh ra mấy chục vạn hạt”. Đáp: “Thật sự là như thế”. Đức Phật dạy: “Đất là vô tri, mà sức báo ứng của nó còn như thế. Huống hồ con người là hữu tình, hoan hỷ dùng một bát cơm này dâng lên Phật, phước ấy rất lớn”. Vợ chồng tâm khai ý giải, liền đắc đạo Tu Đà Hoàn). Điều này phát ra từ kim khẩu của đức Như Lai, há chẳng đáng tin ư? Vậy thì chưa hồi hướng pháp giới, đắc quả chỉ là ba đời và vạn báo thôi! Phần so lường phước đức đã xong!

3.2.4.2.2.2.3.2. Kết thị (kết lại lời dạy)

(Kinh) Thị cố Địa Tạng! Bố thí nhân duyên, kỳ sự như thị.

(經)是故地藏！布施因緣，其事如是。

(Kinh: Do vậy Địa Tạng! Chuyện nhân duyên bố thí là như thế đó).

Đây là kết lại phần dạy về nhân quả, nói chung là tán thán chẳng cùng tận, để kết thúc lời hỏi của đức Địa Tạng về so sánh nghiệp đạo của phước bố thí. Vì thế, dạy chung về cái nhân đã tu của vua, quan, nam, nữ v.v… sẽ đạt được cái quả. Vì thế nói “kỳ sự như thị” (chuyện ấy là như thế). Hiềm rằng người đời kẻ tin thì chẳng tận lực thí, kẻ chẳng tin bèn hoàn toàn chẳng thể thực hiện.

Nay nêu ra sự thật để làm chứng. Kinh Thí Dụ nói: “Tích hữu nhị tỳ kheo, câu đắc Tu Đà Hoàn quả. Nhất nhân thường hành giáo hóa khất cái, dĩ dụng tác phước. Nhất nhân đản trực tọa Thiền, tự tu, bất nhạo tác phước, ngữ khất giả ngôn: ‘Hà bất tọa Thiền, không tự cần khổ?’ Tu phước giả ngôn: ‘Phật thường thuyết tỳ kheo đương hành bố thí”. Hậu câu mạng chung, sanh trưởng giả gia. Tác phước giả, vi trưởng giả tử, nô tỳ thừa cấp, y thực tự nhiên, khoái lạc vô cực. Tọa Thiền giả, sanh vi tỳ tử, tại địa độc tọa, cơ khát đề khốc; câu tri túc mạng. Thời trưởng giả tử ngữ tỳ tử ngôn: ‘Ngã bổn ngữ nhữ đương bố thí, bất khẳng dụng ngữ, thị nhữ tự quá, hà vi đề khốc?’ Hậu câu cầu xuất gia, đắc A La Hán. Trưởng giả tử thường trực đoan tọa, nhân giai cạnh tống y thực lai dữ. Kỳ tỳ tử giả, tại ngoại khất cầu, nhân vô dữ giả, thường thọ cơ khát. Dĩ thị nhân duyên, hành đạo chi nhân, bất đản trì giới, Thiền tụng, diệc đương bố thí tác phước” (Xưa kia có hai vị tỳ kheo đều đắc quả Tu Đà Hoàn. Một người thường giáo hóa, đi xin rồi dùng [những vật xin được] để làm phước. Một người chỉ thẳng thừng ngồi Thiền tự tu, chẳng thích làm phước, bảo người xin rằng: “Sao không tọa Thiền, tự siêng khổ vô ích!” Người tu phước nói: “Đức Phật thường nói tỳ kheo hãy nên hành bố thí”. Về sau, họ đều mạng chung, sanh vào nhà trưởng giả. Người làm phước trở thành con trai của ông trưởng giả, có nô tỳ hầu hạ, cơm áo tự nhiên, vui sướng tột bậc. Người tọa Thiền sanh làm con của đứa tớ gái, ngồi một mình trên mặt đất, đói khát gào khóc. Họ đều biết Túc Mạng. Khi ấy, con trai ông trưởng giả bảo đứa con của người tớ gái: “Tôi vốn khuyên ông nên bố thí, nhưng ông chẳng chịu nghe lời tôi. Đấy là ông tự phạm lỗi, sao còn gào khóc?” Về sau, họ đều xuất gia, đắc quả A La Hán. Con ông trưởng giả thường ngồi ngay ngắn, mọi người đều tranh nhau đem cơm áo đến dâng. Con đứa tớ gái phải xin xỏ bên ngoài, người ta chẳng cho, thường chịu đói khát. Do nhân duyên ấy, người hành đạo không chỉ trì giới, Thiền Tụng, mà cũng nên bố thí làm phước).

Kinh Đại Ái Đạo chép: “Kim thế diệt tội, hậu thế đắc thân. Hữu tài bất thí, thế thế thọ bần” (Đời này diệt tội, đời sau được thong dong. Có tài vật mà chẳng bố thí, đời đời chịu nghèo). Vì thế, nhập đạo ắt lấy trí huệ làm gốc, trí huệ ắt lấy phước đức làm nền tảng. Ví như chim đủ hai cánh, có thể chao liệng muôn thước; xe đủ hai bánh, rong ruổi ngàn dặm. Duyên giúp chánh nhân thành tựu, dùng Sự độ để giúp khai hiển Phật tánh, chẳng thể không tin tưởng! Phần Chánh Thuyết (Chánh Tông) đã xong!

3.3. Lưu thông phần

3.3.1. Biệt lưu thông (các phần lưu thông chuyên biệt)

3.3.1.1. Địa thần hộ pháp lưu thông

“Lưu” (流) là tuôn chảy. “Thông” (通) là chẳng bị ngưng trệ. [Lưu thông là] muốn cho nước chánh pháp từ hiện thời chảy đến mai sau, [ngõ hầu] khuôn phép để lãnh hội thánh giáo chẳng bị úng tắc trong đời sau. Bởi lẽ, đức Như Lai thuyết pháp chỉ lợi ích cho các căn cơ đang hiện diện, ắt phải nhờ vào kết tập, lưu truyền, khiến cho quần sanh [trong đời mai sau] nắm được khuôn phép tu hành như chính tai nghe, mắt thấy, chứng quả chẳng sót. Do lòng Từ của đức Phật nồng hậu trong cõi đời hiện tại, xót thương đến tận những kiếp mai sau, cho nên cần phải lưu thông. Nay trước hết bàn về chuyện hộ pháp lưu thông.

3.3.1.1.1. Phẩm đề (tựa đề của phẩm này)

(Kinh) Địa thần hộ pháp, phẩm đệ thập nhất.

(經)地神護法，品第十一。

(Kinh: Phẩm thứ mười một: Địa thần hộ pháp).

3.3.1.1.2. Phẩm văn (kinh văn trong phẩm này)

3.3.1.1.2.1. Kiên Lao thán đức (Kiên Lao tán thán công đức)

3.3.1.1.2.1.1. Thông minh tích ngộ (nói tổng quát về những vị đại Bồ Tát mà chính mình đã được gặp gỡ xưa kia)

(Kinh) Nhĩ thời, Kiên Lao địa thần bạch Phật ngôn: Thế Tôn! Ngã tùng tích lai, chiêm thị đảnh lễ vô lượng Bồ Tát Ma Ha Tát, giai thị đại bất khả tư nghị thần thông, trí huệ, quảng độ chúng sanh.

(經)爾時，堅牢地神白佛言：世尊！我從昔來，瞻視頂禮無量菩薩摩訶薩，皆是大不可思議神通智慧，廣度眾生。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Kiên Lao địa thần bạch cùng đức Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Con từ xưa tới nay đã chiêm ngưỡng, đảnh lễ vô lượng Bồ Tát Ma Ha Tát, đều là những bậc thần thông và trí huệ to lớn chẳng thể nghĩ bàn, rộng độ chúng sanh).

“Nhĩ thời” (lúc bấy giờ) là lúc vừa nói xong bốn chương. Từ ngữ Niết Rị Sừ (涅哩鋤, Drdhā prthivī devatā) trong tiếng Phạn, cõi này dịch là Kiên Lao, có hai nghĩa:

Xét theo Sự, tức là xét theo phương diện “có năng lực chuyên chở, phát sanh, làm cho đất đai phì nhiêu, nuôi nấng muôn dân, khiến cho muôn loài được an định”.

Xét theo pháp, do pháp môn Trí Độ thường hằng chẳng biến đổi; đó là Thường. Có thể chuyên chở núi sông, đó là Lạc. Có thể sanh ra muôn vật, đó là Tịnh. Sức đất tự tại, đó là Ngã. Có đủ bốn đức ấy, nên gọi là Thần (thiên sách Vũ Cống viết: “Để tích giả giai địa nhĩ” (Vùng Để Tích toàn là đất), tức là nói đến vùng đất thấp (Để Tích) ở Đàm Hoài).

Do có đủ hai ý nghĩa Sự và Pháp, cho nên có tên là Kiên Lao địa thần.

Hỏi: Địa thần là nam hay nữ?

Đáp: Là nữ. Trong quyển hai mươi của kinh Trường A Hàm, đức Phật bảo các tỳ kheo: “Hữu tứ đại thiên thần, nhất, địa thần, nhị, thủy thần, tam, phong thần, tứ, hỏa thần. Tích giả, địa thần ác kiến, ngôn ‘địa trung vô thủy, hỏa, phong’. Phật ngôn: ‘Địa trung hữu thủy, hỏa, phong, đản địa đại đa cố, địa đại đắc danh’. Thứ đệ thuyết pháp, địa thần hoan hỷ. Phật vị thuyết Tứ Đế, địa thần tức viễn trần, ly cấu, đắc pháp nhãn tịnh, bạch ngôn: ‘Ngã kim quy y Phật, Pháp, Tăng, tận hình thọ bất sát, nãi chí bất ẩm tửu, thính ngã ư chánh pháp trung vi ưu bà di’. Thủy, hỏa, phong thần diệc nhiên” (Có bốn đại thiên thần, một là thần đất, hai là thần nước, ba là thần gió, bốn là thần lửa. Xưa kia, thần đất ác kiến, nói “trong đất chẳng có nước, lửa, gió”. Đức Phật dạy: “Trong nước có nước, lửa, gió, chỉ vì địa đại nhiều, nên địa đại được xếp đứng đầu”. Đức Phật theo thứ tự nói pháp, thần đất hoan hỷ. Đức Phật vì vị thần ấy nói Tứ Đế. Thần đất bèn xa lìa trần cấu, đắc pháp nhãn tịnh, bạch rằng: “Con nay quy y Phật, Pháp, Tăng, cho đến hết thọ mạng chẳng giết, cho đến chẳng uống rượu, xin cho con làm ưu bà di trong chánh pháp”. Các thần nước, lửa, gió cũng thế). Do vậy, biết [địa thần] là nữ thần. Trong phần giải thích tựa đề, đã đem Khôn là mẹ phối ứng với vua trời là Càn, tức là cha, chẳng phải là nói đoán mò đâu nhé!

“Bạch Phật”, ý nói: “Hoằng dương kinh Phật, ắt phải cậy vào đất; để chuyển pháp, phải nhờ đến cái ăn. Đất cố nhiên do con (Kiên Lao địa thần) làm chủ, thức ăn cũng do con sanh ra. Nếu con chẳng hộ trì, dùng điều gì để lưu thông vậy thay?” Do đó, đối trước đại hội trên cung trời, trong số vô lượng địa thần, vị này quả quyết đảm nhiệm trọng trách hộ pháp. Vì vậy, Ngài bước ra khỏi chỗ ngồi để thưa trình. Trước hết, Ngài nói “ngã tùng tích lai” (con từ xưa tới nay), nêu rõ: “Con đã phát tâm, chẳng phải là trong một sáng, một chiều”.

“Chiêm thị đảnh lễ” (chiêm ngưỡng, đảnh lễ): Nêu rõ Ngài đã gặp nhiều bậc thánh, [các vị ấy] đều chẳng phải là hạng vặt vãnh. “Đại bất khả tư nghị” (to lớn chẳng thể nghĩ bàn): Ca ngợi sự tốt đẹp về thần thông, trí huệ [của các vị thánh ấy]. Thần thông và trí huệ chính là phương tiện để độ sanh, tức là tam mật diệu luân. Như đại tướng Tán Chi nói: “Ngã hiện kiến bất khả tư nghị trí cảnh” (nay ta thấy cảnh trí huệ chẳng thể nghĩ bàn). Kim Quang Minh Kinh Sớ viết: “Nếu cảnh mà có thể dùng trí để biết, có thể dùng miệng để diễn tả, cảnh sẽ chẳng phải là bí mật. Chẳng thể dùng trí để biết, chẳng thể dùng thức để nhận biết, chẳng thể gọi tên, chẳng thể nói, thì gọi là cảnh bí mật chẳng thể nghĩ bàn!” Nay các vị Bồ Tát đều dùng Tam Mật (thân mật, ngữ mật, ý mật) để rộng độ chúng sanh, cho nên đều là thần thông và trí huệ to lớn chẳng thể nghĩ bàn!

3.3.1.1.2.1.2. Biệt tán kim văn (riêng tán thán vị được nghe nói trong hiện thời)

3.3.1.1.2.1.2.1. Tán Địa Tạng đức (tán dương công đức của ngài Địa Tạng)

3.3.1.1.2.1.2.1.1. Thán thệ nguyện thâm trọng (tán thán thệ nguyện sâu nặng)

(Kinh) Thị Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát, ư chư Bồ Tát, thệ nguyện thâm trọng. Thế Tôn! Thị Địa Tạng Bồ Tát ư Diêm Phù Đề hữu đại nhân duyên.

(經)是地藏菩薩摩訶薩，於諸菩薩，誓願深重。世尊！是地藏菩薩於閻浮提有大因緣。

(Kinh: Trong các vị Bồ Tát, vị Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát này thệ nguyện sâu nặng. Bạch Thế Tôn! Vị Địa Tạng Bồ Tát này có đại nhân duyên với Diêm Phù Đề).

Nêu chung thệ nguyện của đức Địa Tạng, Ngài đặc biệt hữu duyên với Diêm Phù. [Những điều này đều được nói rõ] trong đoạn kinh văn kế tiếp.

3.3.1.1.2.1.2.1.2. Cử Đại Sĩ lệ hiển (nêu ra một vài vị Đại Sĩ để chỉ rõ)

(Kinh) Như Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Di Lặc, diệc hóa bách thiên thân hình, độ ư lục đạo, kỳ nguyện thượng hữu tất cánh.

(經)如文殊，普賢，觀音，彌勒，亦化百千身形，度於六道，其願尚有畢竟。

(Kinh: Như Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm, Di Lặc cũng hóa hiện trăm ngàn thân hình độ thoát lục đạo, nguyện của các vị ấy còn có lúc hoàn mãn).

Văn Thù, Phổ Hiền, Di Lặc như đã giải thích trong các phần trước. Quán Âm sẽ được giải thích trong phần sau. Theo kinh Thập Luân, ngoại trừ Quán Âm, Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Âm v.v… các vị đại Bồ Tát đều chẳng sánh bằng ngài Địa Tạng. Nay địa thần còn nói các vị như Văn Thù v.v… vẫn thua kém một bậc, chẳng phải là nói “công đức có hơn, kém”, mà là do thệ nguyện có hoàn mãn hay không!

“Diệc hóa” (cũng hóa hiện): Như Đại Luận viết: “Mỗi lỗ chân lông của Biến Cát Bồ Tát thường hiện ra các thế giới Phật và chư Phật, Bồ Tát trọn khắp mười phương để hóa độ chúng sanh”. Ngài Văn Thù phân thân biến hóa vào trong năm đường, hoặc làm Thanh Văn, Duyên Giác, hoặc hiện thân Phật. Như kinh Thủ Lăng Nghiêm Tam Muội có nói: Ngài Văn Thù trong quá khứ là Long Chủng Tôn Phật (Nagesvara raja). Bảy mươi hai ức đời làm Bích Chi Ca Phật (Bích Chi Phật, Pratyekabuddha).

Trong kinh Văn Thù Sư Lợi Bát Niết Bàn, đức Phật bảo ngài Bạt Đà La: “Thử Văn Thù Sư Lợi hữu đại từ bi, sanh ư thử quốc Đa La tụ lạc, Phạm Đức Bà la môn gia. Sanh thời, trạch hóa liên hoa. Tùng mẫu hữu hiếp xuất, thân tử kim sắc, đọa địa năng ngữ, bảo cái tùy phú. Ư Phật sở xuất gia, trụ Thủ Lăng Nghiêm Định. Phật Niết Bàn hậu, tứ bách ngũ thập tuế, đương chí Tuyết Sơn, vị ngũ bách tiên nhân, tuyên dương thập nhị bộ kinh, hóa linh trụ Bất Thoái dĩ, chí Bổn Sanh không dã trạch, Ni Câu Lâu Đà thụ hạ, nhập Thủ Lăng Nghiêm tam muội, mao khổng xuất kim sắc quang, biến chiếu thập phương thế giới, độ hữu duyên giả. Thân như tử kim sơn, chánh trường trượng lục, viên quang nghiêm hiển, diện các nhất tầm. Viên quang nội, ngũ bách hóa Phật. Nhất nhất hóa Phật, hữu ngũ Bồ Tát, dĩ vi thị giả. Thị Văn Thù Sư Lợi, hữu vô lượng thần thông biến hiện, bất khả cụ thuyết” (Ông Văn Thù Sư Lợi có tâm đại từ bi, sanh trong nhà Bà la môn Phạm Đức thuộc thôn làng Đa La của nước này. Khi ông ta sanh ra, nhà hóa sanh hoa sen. Từ hông phải của mẹ xuất sanh, thân sắc tử kim. Vừa rơi xuống đất, đã biết nói, lọng báu theo che phủ. Ông xuất gia nơi Phật, trụ trong Thủ Lăng Nghiêm Định. Sau khi đức Phật nhập Niết Bàn bốn trăm năm mươi năm, ông ta sẽ tới Tuyết Sơn, vì năm trăm tiên nhân tuyên dương mười hai bộ kinh, hóa độ họ trụ Bất Thoái xong, bèn tới vùng đầm nước nơi đồng trống Bổn Sanh, ở dưới cội Ni Câu Lâu Đà, nhập Thủ Lăng Nghiêm tam muội. Lỗ chân lông tỏa quang minh kim sắc, chiếu trọn khắp mười phương thế giới, độ kẻ hữu duyên. Thân như núi vàng tía, cao đúng một trượng sáu thước. Viên quang trang nghiêm, rõ rệt, chiếu mỗi phía xa một tầm. Trong viên quang, có năm trăm hóa Phật. Mỗi vị hóa Phật, có năm vị hóa Bồ Tát làm thị giả. Ông Văn Thù Sư Lợi này có vô lượng thần thông biến hiện, chẳng thể nói trọn).

Lại nữa, sư Biện Thông từ Ngũ Đài lên kinh đô, có vị lão tăng nhờ tìm Bột Hà ở phía Bắc kinh thành để đưa giùm thư. Sư tới bên sông Quảng Từ, nghe trẻ nhỏ gọi [một con lợn] là Bột Hà, bèn đưa thư cho nó. Lợn vội ăn ngay, bỗng đứng thẳng như người mà thác. Mới biết vị lão tăng chính là Văn Thù, còn Bột Hà chính là Phổ Hiền. Gã đồ tể họ Triệu đã nuôi con lợn ấy mười lăm năm. Do nó chỉ ăn cây bột hà (bạc hà), nên gọi tên như vậy. Hàn Sơn, Thập Đắc cũng [do hai vị Bồ Tát này hóa hiện] tương tự như vậy.

Quán Âm thì như phẩm Phổ Môn đã nói ba mươi hai ứng thân, và các truyện ký ghi chép càng nhiều. Di Lặc [hóa thân] thì như Phó Đại Sĩ, Bố Đại tăng v.v… Đó là nói theo chuyện gần đây, kinh Huệ Thượng Bồ Tát chép: “Tích Câu Lâu Tần Phật thời, hữu tỳ kheo danh Vô Cấu, nhàn cư sơn quật, cận hữu ngũ thần tiên. Hữu nhất nữ nhân, ngộ vũ nhập quật, vũ tình xuất khứ. Ngũ tiên kiến chi, các ngôn bỉ tỳ kheo gian uế. Vô Cấu văn chi, tức dũng thân hư không, ngũ tiên đầu địa phục tội, tức thị Từ Thị” (Xưa kia, vào thời Câu Lâu Tần Phật (Câu Lưu Tôn Phật), có một tỳ kheo tên là Vô Cấu, ẩn cư trong hang núi. Gần đó, có năm vị thần tiên. Có một nữ nhân gặp mưa, bèn lánh vào hang; mưa tạnh liền đi ra. Năm vị tiên trông thấy, đều nói tỳ kheo ấy gian dâm, bẩn thỉu. Vô Cấu nghe nói, liền tung mình lên hư không, năm vị tiên gieo mình xuống đất chịu tội. Đấy chính là ngài Từ Thị). Do các vị Đại Sĩ ứng hiện chẳng có ngằn mé, cho nên nói tổng quát là “diệc hóa bách thiên thân hình” (cũng hóa hiện trăm ngàn thân hình). Nhưng các nguyện niệm ấy đều có lúc cùng tận, chẳng phải là không hoàn mãn!

3.3.1.1.2.1.2.1.3. Hiển giáo hóa nan lượng (chỉ rõ Bồ Tát giáo hóa khó lường)

(Kinh) Thị Địa Tạng Bồ Tát, giáo hóa lục đạo nhất thiết chúng sanh, sở phát thệ nguyện kiếp số như thiên bách ức Hằng hà sa.

(經)是地藏菩薩，教化六道一切眾生，所發誓願劫數，如千百億恆河沙。

(Kinh: Vị Địa Tạng Bồ Tát này giáo hóa hết thảy chúng sanh trong sáu đường, đã phát ra thệ nguyện trong số kiếp nhiều như số cát trong trăm ngàn sông Hằng).

Như đã giải thích trong các phần trước.

3.3.1.1.2.1.2.2. Hộ cúng dường nhân (hộ trì người cúng dường)

3.3.1.1.2.1.2.2.1. Tố tượng, cúng tán đắc lợi ích (đắp tượng, cúng dường, tán thán, sẽ đạt được lợi ích)

3.3.1.1.2.1.2.2.1.1. Tu nhân

(Kinh) Thế Tôn! Ngã quán vị lai cập hiện tại chúng sanh, ư sở trụ xứ, ư Nam phương thanh khiết chi địa, dĩ thổ, thạch, trúc, mộc, tác kỳ khám thất. Thị trung năng tố, họa, nãi chí kim, ngân, đồng, thiết, tác Địa Tạng hình tượng, thiêu hương, cúng dường, chiêm lễ, tán thán.

(經)世尊！我觀未來及現在眾生，於所住處，於南方清潔之地，以土石竹木‧作其龕室。是中能塑畫，乃至金銀銅鐵，作地藏形像，燒香供養，瞻禮讚歎。

(Kinh: Bạch Thế Tôn! Con thấy chúng sanh trong vị lai và hiện tại, tại chỗ họ ở, nơi cuộc đất thanh khiết ở phương Nam, dùng đất, đá, tre, gỗ, làm thành cái khám thờ. Trong ấy có thể đắp, vẽ, cho đến dùng vàng, bạc, đồng, sắt, tạo hình tượng Địa Tạng, thắp hương, cúng dường, chiêm lễ, tán thán).

Chân trí không ngằn mé, chẳng hạn cuộc Đông, Tây, Nam, Bắc; Pháp Thân không có hình tượng, há phải cậy vào đồng, sắt, vàng, bạc? Nhưng đất chính là chỗ để thờ tượng, tượng là cửa ngõ để khởi lòng cung kính. Do thuận theo cơ nghi thế tục, chẳng hoại giả danh để luận đàm Thật Tướng. Pháp để xiển dương Tánh, ắt nhờ vào giả tướng để ngộ chân dung (dung mạo thật sự). Vì thế, nương theo nơi chốn để tạo hình tướng. Nhưng nói “ư sở trụ xứ” (tại chỗ họ ở) cũng là địa thần nói theo phương diện hình tích. Nếu luận theo Bổn, há có nơi nào để luận? Tứ Trí chẳng thể biện định đầu mối này, Ngũ Nhãn sao có thể thấy chỗ sâu thẳm ấy? Như trong kinh Thập Luân, Hảo Nghi Vấn Bồ Tát bạch cùng đức Phật rằng: “Thử thiện nam tử tùng hà nhi lai? Sở cư Phật quốc khứ thử viễn cận?” (Vị thiện nam tử này từ đâu mà đến? Ở trong cõi Phật cách đây gần hay xa?) Đức Phật dạy: “Như thị Đại Sĩ, tùy sở chỉ trụ, chư Phật quốc độ, tùy sở an trụ, chư tam ma địa” (vị Đại Sĩ như thế tùy ý cư trụ trong các cõi Phật, tùy ý an trụ trong các chánh định). Theo đó, há Ngài hạn cuộc trong một phương, một chỗ ư?

Nay nói làm cái thất ở phương Nam, xét theo kinh Khởi Thế, sẽ là phía Nam của châu Diêm Phù, ở ngoài hai núi Thiết Vi, có trụ xứ của cung điện vua Diêm Ma. Ngài Địa Tạng đặc biệt hiện thân trong địa ngục, làm U Minh giáo chủ; do vậy, thuận theo chỗ Ngài hiện thân mà làm cái thất ở phía Nam. Đấy chính là ý nghĩa trong pháp hội Đại Tập, Ngài đã hiện mưa hương, mây hoa từ thế giới phương Nam đến dự. Đấy là vì coi Ngọ là Trung Đạo, quẻ Ly ở phía Nam là chánh, là mặt trời, là sáng rực. Do quẻ Ly rỗng rang ở giữa, cho nên sáng ngời, giống như “do các pháp là Không”, cho nên mặt trời trí huệ rạng ngời nơi Dương, chiếu trọn khắp thiên hạ. Vì thế, xét theo nơi chốn thuộc về Tích mà tạo tác cái thất thờ tượng, chính là vì muốn cho ai nấy đều thoát khỏi con đường tối tăm đầy hầm bẫy, thăng lên cuộc đất thuộc về Dương, nơi quẻ Ly sáng ngời. Bởi lẽ, Âm chủ tử, mà Dương chủ sanh vậy.

“Thanh khiết chi địa” (cuộc đất thanh khiết): Theo cách tạo đàn tràng trong Mật Bộ, ắt cần phải đào bỏ đất dơ, thay bằng đất sạch. Phải làm đàn tràng ở chỗ rừng sâu thanh vắng, hoặc chỗ đất sạch bên sông, thì mới gọi là “đúng pháp”. Vì thế, nay cũng nói “ư thanh khiết địa” (ở chỗ đất thanh khiết).

“Khám” (龕) [theo nghĩa gốc] có nghĩa là “hang rồng”. Chữ Khám ghép từ chữ Hợp (合) [và Long (龍)], [chữ Hợp] hàm nghĩa [khi khí hậu chuyển sang giữa Thu, trời bắt đầu lạnh], các loài sâu bọ bèn phong kín hang hốc của chúng, tức là ý nghĩa “tĩnh đến cùng cực”. Long là tinh túy của thuần dương, trọn đủ sự biến hóa của thiên đạo. Dương (quẻ Càn) được khởi đầu bằng Tiềm Long (rồng ẩn), chính là vì chưa thấy đức thành tựu. Vì sao vậy? Chính là vì thấy thiên đạo còn mờ mịt, không tiếng động, không mùi. Rồng ẩn mà chẳng ẩn, xuyên qua hỗn độn, mọi người sẽ thấy nó hiện mà chẳng hiện, ẩn mà chẳng ẩn. Hội tụ Âm Dương nhất trí, dứt bặt Tánh và Tu cùng nguồn. Đây chính là Đế và Quán chẳng khác biệt, là pháp môn tuyệt học vậy. Những điều khác dễ hiểu!

3.3.1.1.2.1.2.2.1.2. Đắc ích (đạt được lợi ích)

3.3.1.1.2.1.2.2.1.2.1. Tiêu thị thập lợi (nêu bày mười điều lợi)

(Kinh) Thị nhân cư xứ, tức đắc thập chủng lợi ích.

(經)是人居處，即得十種利益。

(Kinh: Nơi người ấy ở, liền được mười thứ lợi ích).

Điều này hiển thị “người tôn quý, nơi chốn thù thắng”. Đấy là do đã nghe thệ nguyện và oai thần chẳng thể nghĩ bàn của Địa Tạng Bồ Tát, bèn có thể tin hiểu, lại còn tạo thất, tạc tượng, cúng dường, lễ bái, tán thán. Thoạt đầu là một niệm tín giải; sau đó, kiêm hành Lục Độ. Do đã là chốn cư ngụ của một đệ tử tôn trọng [Bồ Tát nói riêng và Tam Bảo nói chung], dù ở bất cứ nơi đâu, cũng đều là cát tường. Vì vậy, điềm lành thường chen nhau đưa tới, [cho nên] có mười thứ lợi ích.

3.3.1.1.2.1.2.2.1.2.2. Trưng liệt thập danh (liệt kê mười thứ)

(Kinh) Hà đẳng vi thập? Nhất giả, thổ địa phong nhưỡng. Nhị giả, gia trạch vĩnh an.

(經)何等為十？一者，土地豐壤。二者，家宅永安。

(Kinh: Những gì là mười? Một là đất đai phì nhiêu. Hai là nhà cửa mãi mãi an ổn).

Câu đầu tiên là gạn hỏi, từ chữ “nhất giả” (một là) trở đi, liệt kê. [Các thứ lợi ích] theo thứ tự sanh ra nhau, có mười điều lợi. Trước hết, nêu ra đất đai, do kiến lập chỗ ở. Kế đó, nói đến nhà cửa để an thân, cho đến “quỷ thần bảo vệ, giúp đỡ”; kết thúc bằng “[tạo thành cái] nhân gặp gỡ thánh hiền”.

“Phong nhưỡng” (豐壤): “Phong” (豐) là thịnh vượng, to lớn. Hễ sung túc thì cúng tế sẽ trọn đủ các món vật, cho nên dùng chữ Đậu (豆) to mập để tạo chữ Phong. Phía trên của chữ Phong (豐), có ba chữ Phong (丰, lợi lộc tràn đầy), ngụ ý: Đã thịnh vượng lại càng thịnh vượng hơn. Thiên sách Vũ Cống có câu: “Quyết thổ duy bạch nhưỡng” (cuộc đất này chỉ là đất mịn màu trắng). Câu này được chú giải như sau: “Đất mềm mịn, không vón cục, gọi là Nhưỡng. Nói là Bạch (trắng) vì thấy màu sắc của nó tinh thuần. Nói là Nhưỡng vì thấy đặc tánh đẹp đẽ của nó”. Quan Đại Tư Đồ đời Châu biện định có mười hai loại Nhưỡng (壤) để nhận biết các loại đất, hòng dạy [dân chúng] canh tác, trồng trọt. Nhưng biện định về đất đai, hãy nên xét theo hai khía cạnh, tức là màu sắc và tánh chất. Đại khái, đất tốt năm màu, đều là loại đất tốt phì nhiêu để trồng trọt; như nói “quyết thổ hắc phần, quyết thổ xích phần” (cuộc đất này là loại đất gò màu đen, cuộc đất kia là loại đất gò màu đỏ) v.v… Do vậy, trong phần chú giải về chương Địa Quan trong sách Châu Lễ, có chép: “Nhưỡng xích thổ, dĩ vạn vật tự sanh, tắc ngôn Thổ. Dĩ nhân sở canh nghệ, tắc viết Nhưỡng” (“Nhưỡng xích thổ”: Để vạn vật tự sanh trưởng thì gọi là Thổ. Để cho mọi người cày cấy, trồng trọt, thì gọi là Nhưỡng).

“Nhưỡng” (壤) là hài hòa. Sách Dật Nhã giảng Nhưỡng có nghĩa là “phì nhiêu, không khô khan”. Kinh Thế Ký dạy: “Diêm Phù Đề sở hữu quốc, danh viết Ốc Nhưỡng Phong Lạc, đa xuất trân bảo, lâm thủy thanh tịnh” (Diêm Phù Đề có quốc gia tên là Ốc Nhưỡng Phong Lạc, sanh ra nhiều thứ quý báu, rừng và nước thanh tịnh) là nói đến chuyện này. Theo kinh Trường A Hàm, cuộc đất Diêm Phù Đề phía Nam hẹp, phía Bắc rộng, kích thước mỗi bề là bảy ngàn do tuần. Mặt con người [trong châu ấy] giống như hình thế của đất.

Đã có được cuộc đất phì nhiêu, ắt nhà cửa sẽ mãi mãi an ổn. Chữ Gia (家) do Miên (宀) và Chúng (乑) ghép lại, tức là cha con, anh em, vợ chồng, ở chung với nhau hòa hợp, vui vẻ. Chữ Trạch (宅) do Miên (宀) và Thác (乇) ghép lại, hàm nghĩa: Chọn chỗ tốt lành để gởi thân, [ngõ hầu] điềm lành đưa tới, tai ương diệt mất.

(Kinh) Tam giả, tiên vong sanh thiên. Tứ giả, hiện tồn ích thọ.

(經)三者，先亡生天。四者，現存益壽。

(Kinh: Ba là người đã khuất sanh lên trời. Bốn là người còn sống tăng thêm tuổi thọ).

Người sống đã yên ổn, tổ tiên cũng được phước, cũng được hưởng thiện nghiệp, và được sanh lên trời. Người đã mất còn như thế, huống hồ là [người tự tay] tạo thất, trang nghiêm tượng ư? Ví như kinh Kim Quang Minh có dạy: “Nhược hữu chúng sanh, vị cúng dường kinh điển cố, trang nghiêm ốc trạch. Nãi chí trương huyền nhất phan, nhất cái, cập dĩ nhất y, Dục Giới Lục Thiên dĩ hữu tự nhiên thất bảo cung điện. Thị nhân mạng chung, tức đắc sanh bỉ, các các tự nhiên hữu thất thiên nữ, cộng tương ngu lạc. Nhật dạ thường thọ bất khả tư nghị vi diệu khoái lạc” (Nếu có chúng sanh vì cúng dường kinh điển mà trang nghiêm nhà cửa, cho đến căng, treo một lá phan, một cái lọng, và dùng một cái y [để cúng dường]. Trên tầng trời thứ sáu của Dục Giới tự nhiên đã có cung điện bảy báu [chờ sẵn người ấy]. Người ấy mạng chung, liền được sanh về đó, ai nấy đều tự nhiên có bảy thiên nữ cùng nhau vui sướng. Ngày đêm thường hưởng sự vui sướng vi diệu chẳng thể nghĩ bàn). Nay kinh này cũng nói như thế, không chỉ là người đã khuất sanh thiên, mà cũng khiến cho người đang còn sống tăng thêm tuổi thọ. Kinh Kim Quang Minh dạy: “Diêm Phù Đề nội, dược thảo thụ mộc, căn, hành, chi, diệp, hoa, quả tư mậu, mỹ sắc, hương vị, giai tất cụ túc. Chúng sanh thực dĩ, tăng trưởng thọ, sắc, lực, biện, an, lục tình chư căn, cụ túc thông lợi” (Trong Diêm Phù Đề, cỏ thuốc, cây cối, rễ, thân, cành, lá, hoa, quả sum xuê, đẹp đẽ, thơm, ngon, thảy đều trọn đủ. Chúng sanh ăn xong, sẽ tăng trưởng tuổi thọ, sắc diện, thể lực, biện tài, an ổn, sáu căn trọn đủ, nhạy bén) là nói về ý này.

(Kinh) Ngũ giả, sở cầu toại ý. Lục giả, vô thủy hỏa tai.

(經)五者，所求遂意。六者，無水火災。

(Kinh: Năm là điều mong cầu được vừa ý. Sáu là không có tai nạn nước, lửa).

Đã sống thọ mà mọi việc chẳng hài hòa, há đáng quý ư? Nay phàm mọi chuyện mong cầu, không gì chẳng toại nguyện. Thuận theo chí mình là Toại (遂), cũng là Xứng (稱, vừa ý), thường gọi là “tùy ý sử dụng, hưởng thụ vui sướng”. Các thứ thức ăn, quần áo, ngọa cụ (đồ trải nằm như chiếu, mền, đệm…), cung điện, nhà cửa, cây cối, rừng, vườn, sông, ao, giếng, suối, thảy đều trọn đủ, không gì chẳng toại ý. Toại ý ở bên trong, còn tai nạn hay cát tường ở bên ngoài. Nếu nói đến nước, lửa thì đời người chẳng thể nào thiếu chúng một ngày. Vì nước chảy làm ẩm ướt, nhuần thấm vạn vật; do vậy, nó ở vào vị trí của quẻ Khảm ở phương Bắc. Lửa thì khô nóng, khiến cho vạn vật khô khan, cho nên nó ở vị trí của quẻ Ly thuộc phương Nam. “Thủy hỏa ký tế” (nước lửa giúp sức cho nhau) thì vạn vật sanh thành. Nếu nước và lửa chẳng đúng thời, vạn vật sẽ cháy khô, hoặc hư nát, huống hồ chim Thương Dương hiện ra nhảy múa, Hồi Lộc ngầm đến, ắt tai họa chẳng cạn! (Theo Bạch Trạch Đồ, tinh linh của lửa tên là Tất Phương (必方), hình dáng như chim, một chân. Gọi tên nó, nó sẽ bỏ đi. Tinh linh của nước tên là Võng Tượng (罔象), hình dạng như đứa bé, mắt đỏ, da đen, tai to, móng vuốt dài. Dùng thừng trói nó thì sẽ bắt được. Đem nấu, sẽ tốt lành).

(Kinh) Thất giả, hư hao tịch trừ. Bát giả, đỗ tuyệt ác mộng.

(經)七者，虛耗辟除。八者，杜絕惡夢。

(Kinh: Bảy là trừ sạch hư hao. Tám là dứt bặt ác mộng).

Trong lẫn ngoài tuy đạt được an ninh, lại cần phải trừ khử hư hao. Sách Thuyết Văn Giải Tự giảng Hao (耗) là một loại lúa. Sách Lữ Thị Xuân Thu chép: “Phạn chi mỹ giả, Huyền Sơn chi hòa, Nam Hải chi hao” (cơm ngon là giống lúa ở Huyền Sơn, là gạo hao ở Nam Hải) là nói về điều này. Như Tuân Tử nói: “Nhiều mà rối loạn thì gọi là Hao”, tức là [Hao hiểu theo nghĩa] “giảm tổn, hư hao”. Trong bài Đối Sách của Đổng Trọng Thư có câu: “Sát thiên hạ nhi tức hao” (xét sao cho thiên hạ sanh điều thiện, giảm bớt điều ác) là nói đến chuyện này (Chú thích: “Tức” (息) là sanh trưởng. “Hao” (耗) là hư rỗng. Thế tục gọi ngày Mười Sáu tháng Giêng là Hao Ma Nhật (耗磨日), các cơ quan công quyền chẳng mở kho thóc trong ngày ấy).

Kinh Kim Quang Minh dạy: “Nhược thử quốc độ, hữu chư suy hao, chủng chủng gian nan, dĩ ngã đẳng lực cố, linh như thị chủng chủng bách thiên suy hao chi sự, tất giai diệt tận” (Nếu cõi nước này có các thứ suy bại, hao tổn, đủ mọi thứ gian nan, do sức của chúng tôi, sẽ khiến cho trăm ngàn chuyện suy hao như vậy đều bị diệt sạch) là nói về chuyện này. Ban ngày các duyên đã thuận thảo, thích đáng, đêm thì cần phải ngủ nghỉ, nằm mộng an tường. Nay trăm thứ ác mộng bình phàm giống như vỏ rễ cây bị vùi kín chẳng lộ ra được, như đầu mối của bó sợi gai bị cắt đứt, không thể nối tiếp được nữa!

(Kinh) Cửu giả, xuất nhập thần hộ. Thập giả, đa ngộ thánh nhân.

(經)九者，出入神護。十者，多遇聖因。

(Kinh: Chín là ra vào có thần bảo vệ. Mười là, thường gặp gỡ những cái nhân giúp tăng tấn thánh đạo).

Ngày qua, tháng lại, ngồi hưởng sự tốt lành thuần mỹ. Ngày ra, đêm vào, càng mong được yên ổn. Nay do tu phước thiện, ra vào có thần bảo vệ. Kinh Kim Quang Minh chép: “Ngã đẳng tứ vương, nhị thập bát bộ chư quỷ thần đẳng, cập vô lượng bách thiên quỷ thần, dĩ tịnh thiên nhãn, quá ư nhân nhãn, thường quán ủng hộ thử Diêm Phù Đề” (Bốn vua chúng con, hai mươi tám bộ các quỷ thần, và vô lượng trăm ngàn quỷ thần, dùng thiên nhãn trong sạch hơn hẳn mắt của loài người để thường nhìn xem, ủng hộ cõi Diêm Phù Đề này) là nói về chuyện này. Chín loại trước đều là lợi ích thế gian. Loại thứ mười là cái nhân của quả thánh, chính là lợi ích xuất thế. “Thánh” (聖) là chánh đáng, tức là cái nhân tu tập của bậc thánh chân chánh xuất thế. Như nghe pháp, ngộ đạo, trai tăng, bố thí, tạo tượng, sửa tháp, tu bổ kinh điển và thánh tượng [bị hư hoại] v.v... Kinh Niết Bàn dạy: “Thiện tri thức giả, linh nhân tiệm viễn ác pháp, tăng trưởng thiện pháp, bổn vị hữu Định, Huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, tức tiện hữu chi. Vị cụ túc giả, tức đắc tăng quảng” (Thiện tri thức là bậc khiến cho mọi người dần dần xa lìa pháp ác, tăng trưởng pháp lành. Kẻ vốn chưa có Định, Huệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, sẽ liền có. Kẻ chưa đầy đủ, sẽ được tăng trưởng rộng hơn). Thường được nhiều lượt gặp gỡ cái nhân của thánh đạo như thế! Nếu chẳng do tu cúng dường Đại Sĩ, sao có thể đạt được mười thứ lợi ích ấy?

3.3.1.1.2.1.2.2.1.3. Kết thành (kết lại phần thành tựu)

(Kinh) Thế Tôn! Vị lai thế trung, cập hiện tại chúng sanh, nhược năng ư sở trụ xứ phương diện, tác như thị cúng dường, đắc như thị lợi ích.

(經)世尊！未來世中，及現在眾生，若能於所住處方面，作如是供養，得如是利益。

(Kinh: Bạch Thế Tôn! Chúng sanh trong đời vị lai và hiện tại, nếu có thể ở nơi cư trụ của chính mình, thực hiện sự cúng dường như thế, sẽ đạt được lợi ích như vậy).

Tổng kết chung cả hai phần kinh văn nói về tu nhân và đạt được lợi ích. Kinh Thập Luân dạy: “Thiện nam tử! Giả sử hữu nhân, ư kỳ Di Lặc, cập Diệu Cát Tường, tịnh Quán Tự Tại, Phổ Hiền chi loại, nhi vi thượng thủ, Căng già sa đẳng, chư đại Bồ Tát sở, ư bách kiếp trung, chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường, cầu chư sở nguyện, bất như hữu nhân ư nhất thực khoảnh, chí tâm quy y Địa Tạng Bồ Tát, linh chư hữu tình sở nguyện mãn túc. Như như ý bảo, diệc như phục tạng. Như thị Đại Sĩ, vị dục thành thục chư hữu tình cố, cửu tu kiên cố đại nguyện, đại bi, dũng mãnh tinh tấn, quá chư Bồ Tát. Thị cố nhữ đẳng, ưng đương cúng dường” (Này thiện nam tử! Giả sử có người đối với các bậc thượng thủ của hàng đại Bồ Tát như Di Lặc, Diệu Cát Tường, cùng Quán Tự Tại, Phổ Hiền, số lượng nhiều như cát sông Hằng, trong trăm kiếp chí tâm quy y, xưng danh, niệm tụng, lễ bái, cúng dường, cầu thỏa các điều nguyện, chẳng bằng người trong khoảng một bữa ăn, chí tâm quy y Địa Tạng Bồ Tát, khiến cho các hữu tình được thỏa mãn điều nguyện, như báu như ý, cũng như kho tàng. Vị Đại Sĩ như thế, vì muốn thành thục các hữu tình, đã tu đại nguyện, đại bi kiên cố từ lâu, dũng mãnh, tinh tấn vượt xa các vị Bồ Tát. Vì thế, các ông hãy nên cúng dường). Kệ rằng: “Giả sử bách kiếp trung, tán thuyết kỳ công đức, do thượng bất năng tận, cố giai đương cúng dường” (Giả sử trong trăm kiếp, khen nói công đức Ngài, vẫn còn chẳng thể hết, hãy đều nên cúng dường). Sở dĩ cúng dường là vì đạt được lợi ích như thế đó!

3.3.1.1.2.1.2.2.2. Độc kinh, cúng tượng, tiêu hoạnh sự (đọc kinh, thờ phụng tượng, sẽ tiêu trừ các chuyện ngang trái)

(Kinh) Phục bạch Phật ngôn: Thế Tôn! Vị lai thế trung, nhược hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, ư sở trụ xứ, hữu thử kinh điển, cập Bồ Tát tượng, thị nhân cánh năng chuyển độc kinh điển, cúng dường Bồ Tát, ngã thường nhật dạ, dĩ bổn thần lực vệ hộ thị nhân, nãi chí thủy, hỏa, đạo tặc, đại hoạnh, tiểu hoạnh, nhất thiết ác sự, tất giai tiêu diệt.

(經)復白佛言：世尊！未來世中，若有善男子，善女人，於所住處有此經典，及菩薩像，是人更能轉讀經典，供養菩薩，我常日夜，以本神力衛護是人，乃至水火盜賊，大橫小橫，一切惡事，悉皆銷滅。

(Kinh: Lại bạch cùng đức Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Trong đời vị lai, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân, nơi chỗ mình ở, có kinh điển này và tượng Bồ Tát, người ấy lại có thể chuyển đọc kinh điển, cúng dường Bồ Tát, con sẽ thường suốt ngày đêm dùng thần lực của mình bảo vệ người ấy, cho đến các tai nạn nước, lửa, giặc cướp, chuyện ngang trái lớn, nhỏ, hết thảy các chuyện ác, thảy đều tiêu diệt).

Trước hết, nói đến kinh, tượng ở chỗ cư trú. Tiếp đó, nói đến thần lực hộ trì, diệt ác. Ta thấy tâm hộ pháp của địa thần trong kinh này giống như khi Ngài phát nguyện hộ trì kinh trong hội Kim Quang Minh. Ngài nói: “Nhược tùy thị kinh điển sở lưu bố xứ, ngã đương tại trung, thường tác túc vệ” (Nếu kinh điển này được lưu truyền đến chỗ nào, tôi sẽ thường canh giữ, bảo vệ nơi đó). Tiêu diệt nạn nước lửa, tức là chuyện thuộc các điều lợi ích sáu, bảy, và tám trên đây. “Đại hoạnh” là như chín thứ “hoạnh tử” (chết ngang xương) trong kinh Dược Sư. “Tiểu hoạnh” là như các chuyện ngang trái nói trong kinh Cửu Hoạnh.

“Nhất thiết ác sự” (hết thảy chuyện ác) là như kinh Kim Quang Minh dạy: “Dĩ thị kinh cố, ác mộng, cổ đạo, ngũ tinh, chư tú, biến dị tai họa, nhất thiết ác sự, tiêu diệt vô dư. Vô lượng quỷ thần, cập chư Đại Sĩ, trú dạ tinh cần, ủng hộ tứ phương, linh vô tai họa, vĩnh ly chư khổ. Ứng tâm thích ý, tùy kỳ sở nhạo” (Do vì kinh này, ác mộng, cổ thuật, ngũ tinh, các ngôi sao, tai họa biến đổi lạ lùng, hết thảy chuyện ác tiêu diệt chẳng còn sót. Vô lượng quỷ thần và các Đại Sĩ ngày đêm chuyên ròng, siêng năng ủng hộ bốn phương, khiến cho chẳng có tai họa, vĩnh viễn lìa khỏi các khổ. Vừa lòng thích ý, tùy theo lòng ưa thích). Há chẳng phải là ác sự tiêu diệt, điều thiện đông đầy, tai họa ngang trái tiêu diệt, điềm lành tụ tập ư?

Trong đời có kẻ chẳng tin tưởng, cho đó là những lời lẽ dẫn dụ tiến nhập Phật môn, há chẳng nghe: “Tích thiện chi gia, tất hữu dư khánh. Tích bất thiện chi gia, tất hữu dư ương” (Nhà chất chứa điều thiện, vui mừng có thừa. Nhà chứa điều bất thiện, tai ương có thừa). Lại chẳng nghe “xuất ngôn thiện, thiên lý chi ngoại ứng chi. Xuất bất thiện ngôn, thiên lý chi ngoại vi chi” (thốt lời tốt lành, ngoài ngàn dặm hưởng ứng. Thốt lời bất thiện, ngoài ngàn dặm chống đối). Lời nói và việc làm chính là then chốt của bậc quân tử, động thiên địa, cảm quỷ thần, há có nên chẳng tôn kính, thận trọng ư?

3.3.1.1.2.2. Giáo chủ thuật thành (đấng giáo chủ kể lại những thành tựu của địa thần)

3.3.1.1.2.2.1. Tán đức (khen ngợi đức)

3.3.1.1.2.2.1.1. Trực tán thần lực (trực tiếp tán dương thần lực)

(Kinh) Phật cáo Kiên Lao địa thần: “Nhữ đại thần lực, chư thần thiểu cập”.

(經)佛告堅牢地神：汝大神力，諸神少及。

(Kinh: Đức Phật bảo Kiên Lao địa thần: “Thần lực to lớn của bà, các vị thần khác ít có ai bằng”).

“Đại thần lực” là những điều sẽ được nói trong phần sau. “Chư thần” là những người đồng loại [với địa thần], như khi Thiện Tài tham học với địa thần An Trụ, có trăm vạn địa thần, mỗi vị đều tỏa ra quang minh. Ý nói: Những vị thần như thế, hiếm có vị nào có thần lực sánh bằng bà ta!

3.3.1.1.2.2.1.2. Chuyển thích chủ vật (nói đến những vật do địa thần cai quản)

(Kinh) Hà dĩ cố? Diêm Phù thổ địa, tất mông nhữ hộ. Nãi chí thảo, mộc, sa, thạch, đạo, ma, trúc, vi, cốc, mễ, bảo bối, tùng địa nhi hữu, giai nhân nhữ lực.

(經)何以故？閻浮土地，悉蒙汝護。乃至草木沙石，稻麻竹葦，穀米寶貝，從地而有，皆因汝力。

(Kinh: Vì sao vậy? Đất đai trong Diêm Phù Đều nhờ bà hộ trì. Cho đến cỏ cây, cát, đá, lúa, mè, tre, lau, gạo, thóc, bảo bối, đều từ đất mà có, đều do sức của bà).

Hai câu đầu là giải thích chung. Từ chữ “nãi chí” (cho đến) trở đi, giải thích từng điều riêng biệt. Trong hội Kim Quang Minh, địa thần tự nói:

“Nhi thử đại địa, thâm thập lục vạn bát thiên do tuần, tùng Kim Cang tế, chí hải địa thượng, tất đắc chúng vị, tăng trưởng cụ túc, phong nhưỡng phì nùng, quá ư kim nhật” (Nhưng đại địa này sâu mười sáu vạn tám ngàn do tuần từ Kim Cang Tế cho đến đất trên mặt biển, đều có được các thứ vị, tăng trưởng trọn đủ. Đất đai phì nhiêu, phong phú hơn hẳn ngày nay).

“Thảo, mộc” (cỏ cây): Sau khi thế giới mới thành lập, các hạt giống cỏ, cây, lúa, mè, tre, lau v.v… do đâu mà có? Theo kinh Trường A Hàm, có đại loạn phong từ thế giới Bất Bại thổi các hạt giống đến sanh trưởng trong thế gian này: Một là hạt cây có rễ, hai là hạt cây có củ, ba là hạt các loài cây có đốt, bốn là hạt cây có trái, năm là hạt của loại thực vật sanh ra hạt, tức là năm loại hạt. Cố nhiên là do oai lực của địa thần, mà cũng do nghiệp cảm của chúng sanh. Kinh Nghiệp Báo Sai Biệt dạy: “Phục hữu thập nghiệp, năng linh chúng sanh đắc ngoại ác báo. Nhược hữu chúng sanh ư thập bất thiện nghiệp đa tu tập cố, cảm chư ngoại vật tất bất cụ túc” (Lại có mười nghiệp có thể khiến cho chúng sanh bị ác báo bên ngoài. Nếu có chúng sanh thường hay tu tập mười nghiệp chẳng lành, sẽ cảm các vật bên ngoài thảy đều chẳng đầy đủ). Nếu tu Thập Thiện nghiệp, sẽ tương phản với tình hình trên đây. Đấy là do chúng sanh ác nghiệp lừng lẫy, đến nỗi địa thần chẳng bảo vệ, muôn vật tổn giảm. Nếu tu đức nhiều, sẽ tăng thêm oai lực của địa thần, vạn vật tốt đẹp hơn.

Vì thế, địa thần nói: “Thị Kim Quang Minh, nhược quảng thuyết thời, ngã cập quyến thuộc sở đắc công đức, bội quá ư thường, tăng trưởng thân lực, tâm tấn, dũng nhuệ. Thế Tôn! Ngã phục cam lộ vô thượng pháp vị dĩ, Diêm Phù Đề địa phong nhưỡng bội thường. Như thử đại địa, chúng sanh sở y, tất năng tăng trưởng nhất thiết sở tu chi vật, linh chư chúng sanh tùy ý sở dụng, thọ ư khoái lạc” (Nếu lúc kinh Kim Quang Minh này được rộng nói, con và quyến thuộc sẽ đạt được công đức gấp bội lúc thường, tăng trưởng thân lực, tâm tinh tấn, dũng mãnh, nhạy bén. Bạch Thế Tôn! Con uống cam lộ pháp vị vô thượng xong, đất Diêm Phù Đề sẽ phì nhiêu gấp mấy lần bình thường. Đại địa như thế là chỗ nương tựa của chúng sanh, luôn có thể tăng trưởng hết thảy những vật cần thiết, khiến cho các chúng sanh tùy ý sử dụng, hưởng vui sướng”).

Do vậy, nay khen ngợi rằng: “Đất đai trong Diêm Phù, cho đến các thứ bảo bối, phàm những gì có từ đất đều do sức của bà mà ra”. “Bối” (貝, sò, ốc biển), là loài có vỏ cứng trong biển. Vật này có nhiều nếp xoắn cuộn, thể chất tự nhiên có đường vân. Lưng khum khum, tượng trưng cho trời thuộc Dương. Bụng nó phẳng, mở ra (miệng ốc), tức là đất thuộc Âm, giống như bò đi bằng bụng. Dân chúng thời cổ chất phác, dùng vỏ sò, ốc để đổi lấy rùa báu, cho nên chế thành chữ (tức “bảo bối”). Từ nguyên mẫu là vỏ sò, ốc, nhằm thuận tiện cho dân, đời sau mới bắt đầu đúc tiền. Tiền được lưu hành thì vỏ sò, ốc bị bỏ đi, quyền đúc tiền gom về vua chúa. Nhưng tiện lợi cho dân chúng sử dụng, đức ngay thẳng lại bị suy đồi; tạo tiền giấy để ép uổng dân, trọn chẳng thể thực hiện đuợc!

3.3.1.1.2.2.2. Thuật sự (trần thuật những chuyện lợi ích)

3.3.1.1.2.2.2.1. Thuật thành xưng dương lợi ích sự (trần thuật những thành tựu do xưng dương lợi ích của đức Địa Tạng)

(Kinh) Hựu thường xưng dương Địa Tạng Bồ Tát lợi ích chi sự, nhữ chi công đức, cập dĩ thần thông, bách thiên bội ư thường phần địa thần.

(經)又常稱揚地藏菩薩利益之事，汝之功德，及以神通，百千倍於常分地神。

(Kinh: Lại thường xưng tụng, tán dương những chuyện lợi ích của Địa Tạng Bồ Tát, công đức và thần thông của bà gấp trăm ngàn lần những địa thần thông thường).

“Xưng dương, tán thán” chính là môn thứ hai trong mười nguyện của đức Phật; bởi một niệm xưng dương, vạn đức tự trọn đủ. Vì thế, các Phật tử hễ đến pháp hội, vừa mới thấy, hoặc nghe đã lâu, đều tuyên dương phạm bái. Nay địa thần không chỉ có thể làm chủ mọi vật trong Diêm Phù Đề, lại còn tán dương những chuyện lợi ích của đức Địa Tạng, cho nên vị địa thần làm hộ pháp này có phước nghiệp và huệ nghiệp tự nhiên sâu rộng, công đức và thần thông cũng chẳng nghĩ bàn! So sánh với các vị địa thần khác, bà ta vượt xa vạn lần, vì lẽ nào? Ấy là do oai đức và thần thông chẳng thể nghĩ bàn của Đại Sĩ. Ví như cam lộ của chư thiên, bất luận sang, hèn, lớn, bé, nếu ai đã nếm, không ai chẳng trường sanh bất tử!

3.3.1.1.2.2.2.2. Thuật thành độc cúng ủng hộ sự (trần thuật thành tựu do việc đọc tụng, cúng dường, ủng hộ)

3.3.1.1.2.2.2.2.1. Nam nữ cúng tượng, độc kinh (nam nữ thờ phụng tượng, đọc kinh)

(Kinh) Nhược vị lai thế trung, hữu thiện nam tử, thiện nữ nhân, cúng dường Bồ Tát, cập chuyển độc thị kinh, đản y Địa Tạng Bổn Nguyện Kinh, nhất sự tu hành giả.

(經)若未來世中，有善男子，善女人，供養菩薩，及轉讀是經，但依地藏本願經，一事修行者。

(Kinh: Nếu trong đời vị lai, có thiện nam tử, thiện nữ nhân, cúng dường Bồ Tát, và chuyển đọc kinh này, chỉ nương theo một chuyện được nói trong kinh Địa Tạng Bổn Nguyện Kinh để tu hành).

Trước hết, nói về nhân và pháp. Từ chữ “đản y” (chỉ nương theo) trở đi, chính là dạy hãy chuyên tu, tức là “chế tâm nhất xứ, vô sự bất biện” (chế ngự tâm tại một chỗ, không chuyện gì chẳng hoàn thành). Nị Địa (Nidhi) trong tiếng Phạn được cõi này dịch là Y (依), tức là nương dựa. Dựa theo công năng của kinh này để thoát lìa biển khổ! Kinh Niết Bàn nói Tứ Y, tức là ý chỉ “y kinh liễu nghĩa, chẳng y kinh bất liễu nghĩa”. Cổ nhân bảo: “Thiên dương chi bì, bất như nhất hồ chi dịch” (da của ngàn con dê chẳng bằng cái nách của một con cáo). Vì thế biết, các kinh khác chẳng sánh bằng kinh này! Do người thì có thể nghĩ bàn và chẳng thể nghĩ bàn, kinh thì có khai hiển và chưa khai hiển. Nay chuyên đọc kinh khai hiển chẳng thể nghĩ bàn, tội nhanh chóng tiêu trừ, mà công cũng mau thành, cần gì phải cầu nhiều, tạp loạn tâm chí! Đấy tức là hạnh hữu tướng an lạc của ngài Nam Nhạc [Huệ Tư] vậy. Nói “tu hành” tức là “tu hành đúng như lời dạy”. Nếu nghe mà chẳng hành, sẽ như “kể chuyện ăn, đếm của báu”, sao khỏi đói, nghèo? Ngạn ngữ nói: “Thuyết đắc nhất trượng, bất như hành đắc nhất thốn” (Nói một trượng, chẳng bẳng làm được một tấc); đấy chính là lời răn dạy chân thật dành cho cõi đời vậy!

3.3.1.1.2.2.2.2.2. Ủng hộ trừ tai chứng quả (ủng hộ [hành giả] trừ tai ương, chứng quả)

3.3.1.1.2.2.2.2.2.1. Địa thần ủng hộ trừ tai (địa thần ủng hộ trừ tai chướng)

(Kinh) Nhữ dĩ bổn thần lực nhi ủng hộ chi, vật linh nhất thiết tai hại, cập bất như ý sự, triếp văn ư nhĩ, hà huống linh thọ.

(經)汝以本神力而擁護之，勿令一切災害，及不如意事，輒聞於耳，何況令受。

(Kinh: Bà hãy dùng thần lực của chính mình để ủng hộ, đừng để cho hết thảy các tai hại, và chuyện chẳng như ý lọt vào tai kẻ đó, huống hồ là phải hứng chịu).

[Đức Phật] sắc truyền địa thần ủng hộ là vì lòng tin tốt lành ấy nếu Phật còn đang tại thế, sẽ đáng gọi là [địa vị] Tứ Tín. Nay sau khi đức Phật diệt độ, có thể coi là Ngũ Phẩm, bởi đọc kinh chính là phẩm thứ hai, cúng dường chính là phẩm thứ tư, tức Kiêm Hành Lục Độ Phẩm. Khởi đầu do một niệm tín giải cho đến khi thâm tín đã quán thành. Hãy nên biết Ngũ Phẩm Quán Hạnh giống như Phật, cho nên [đức Phật] dạy [địa thần] hãy ủng hộ.

“Bổn thần lực”: Xét theo Sự, [địa thần] chủ quản đất đai là Bổn. Xét theo pháp, Tứ Đức (Thường, Lạc, Ngã, Tịnh) là Bổn. Do vì cái Bổn như thế, thần lực bội phần vượt hơn những vị ủng hộ khác. Như trong kinh Kim Quang Minh, Kiên Lao bạch cùng đức Phật rằng: “Thuyết pháp tỳ kheo tọa pháp tòa thời, ngã thường trú dạ vệ hộ bất ly, ẩn tế kỳ hình, tại pháp tòa hạ, đảnh đới kỳ túc. Nhất thiết tai hại đẳng, sở vị ngã đẳng chư vương, cập chư quỷ thần, ký xả ly dĩ, kỳ quốc đương hữu chủng chủng tai dị, tuệ tinh hiện quái, lưu tinh băng lạc, ngũ tinh thất độ, lưỡng nhật tịnh hiện, nhật nguyệt bạc thực, ác hồng sổ hiện, đại địa chấn động, bạo phong, ác vũ. Thử tai ký khởi, xâm hại nhân dân, cố vân tai hại” (Khi vị tỳ kheo thuyết pháp ngồi nơi pháp tòa, con thường ngày đêm hộ vệ chẳng lìa, ẩn giấu thân hình, ở dưới pháp tòa, đầu đội chân người ấy. “Hết thảy các tai hại” như là các vua và các quỷ thần chúng con đã lìa bỏ thì nước ấy sẽ có các thứ tai họa khác lạ: Sao chổi biến hiện quái dị, sao băng rơi rụng, ngũ tinh không vận hành đúng mực, hai mặt trời cùng hiện ra, nhật thực, nguyệt thực, cầu vồng xấu nhiều lần hiện ra, đại địa chấn động, gió lốc, mưa cuồng. Các tai nạn ấy đã dấy lên, xâm hại nhân dân, cho nên nói là “tai hại”).

Lại nói: “Cốc mễ dũng quý, cơ cẩn đống ngạ, oán tặc xâm lược, nhân dân đa khổ, kỳ địa vô hữu khả ái nhạo xứ. Thử bất như ý sự dã” (Gạo thóc đắt đỏ tăng vọt, đói kém, rét lạnh, oán tặc xâm lược, nhân dân chịu nhiều nỗi khổ, cõi đất ấy không có nơi nào đáng yêu mến. Đấy là những chuyện chẳng như ý). Nay đã thờ phụng tượng, đọc kinh, chỉ nên nương theo bổn nguyện [của Địa Tạng Bồ Tát] để tu hành, những thứ tai hại và chuyện chẳng như ý ấy còn chẳng lọt vào tai, huống hồ là mắt thấy, thân hứng chịu ư?

3.3.1.1.2.2.2.2.2.2. Chư thiên ủng hộ chứng lạc (chư thiên ủng hộ, chứng yên vui)

3.3.1.1.2.2.2.2.2.2.1. Thị ủng hộ nhân (chỉ ra người ủng hộ)

(Kinh) Phi đản nhữ độc hộ thị nhân cố, diệc hữu Thích Phạm quyến thuộc, chư thiên quyến thuộc, ủng hộ thị nhân.

(經)非但汝獨護是人故，亦有釋梵眷屬，諸天眷屬，擁護是人。

(Kinh: Không chỉ có mình bà ủng hộ người ấy, mà còn có quyến thuộc của Đế Thích, Phạm Vương, và quyến thuộc của chư thiên ủng hộ người ấy).

Câu đầu tiên ý nói: Không chỉ riêng mình Kiên Lao địa thần ủng hộ. Nếu có ai thật sự tu hành như vừa nói trên đây, cũng có Phạm Vương, Đế Thích, chư thiên quyến thuộc đều tới ủng hộ. Như tứ thiên vương bạch với đức Phật rằng: “Thị nhân nhược đắc văn thị kinh điển, năng đắc vị lai, hiện tại chủng chủng vô lượng công đức, ngã đương ẩn tế, bất hiện kỳ thân. Vị thính pháp cố, đương chí sở chỉ giảng pháp chi xứ. Đại Phạm thiên vương, Thích Đề Hoàn Nhân, Đại Biện Thiên Thần, Công Đức Tôn Thiên, Tán Chi quỷ thần, đại tướng quân đẳng, nhị thập bát bộ quỷ thần đại tướng, Ma Hê Thủ La, Ma Ni Bạt Đà quỷ thần đại tướng, Quỷ Mẫu, cập ngũ bách quỷ tử, vô lượng bách thiên vạn ức na do tha quỷ thần chư thiên, như thị đẳng chúng, vị thính pháp cố, tất tự ẩn tế, bất hiện kỳ thân, chí thị nhân sở chỉ giảng pháp chi xứ” (Người ấy nếu được nghe kinh điển này, sẽ có thể đạt được vô lượng công đức trong hiện tại và vị lai. Chúng con sẽ ẩn giấu, chẳng hiện thân mình, vì nghe pháp mà sẽ đến chỗ giảng pháp. Đại Phạm thiên vương, Thích Đề Hoàn Nhân, Đại Biện Thiên Thần, Công Đức Tôn Thiên, Tán Chi quỷ thần, đại tướng quân v.v… các đại tướng thuộc hai mươi tám bộ quỷ thần, Ma Hê Thủ La, Ma Ni Bạt Đà quỷ thần đại tướng, Quỷ Tử Mẫu và năm trăm quỷ con, vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha quỷ thần, chư thiên, đại chúng như thế, vì nghe pháp đều tự ẩn mình, chẳng hiện thân hình, đến chỗ giảng pháp). Các kinh viên mãn như Kim Quang Minh, Phương Đẳng v.v… đều được trời, rồng, thần, quỷ ủng hộ như thế đó. Huống hồ đối với kinh điển khai hiển tối thượng này thì sức ủng hộ của Phạm Vương, Đế Thích há có thể diễn tả nổi ư?

3.3.1.1.2.2.2.2.2.2.2. Thích ủng hộ ý (giải thích ý nghĩa vì sao ủng hộ)

(Kinh) Hà cố đắc như thị thánh hiền ủng hộ? Giai do chiêm lễ Địa Tạng hình tượng, cập chuyển độc thị Bổn Nguyện kinh cố, tự nhiên tất cánh xuất ly khổ hải, chứng Niết Bàn lạc. Dĩ thị chi cố, đắc đại ủng hộ.

(經)何故得如是聖賢擁護？皆由瞻禮地藏形像，及轉讀是本願經故，自然畢竟出離苦海，證涅槃樂。以是之故，得大擁護。

(Kinh: Vì sao được thánh hiền ủng hộ như thế? Đều do chiêm ngưỡng, lễ bái hình tượng đức Địa Tạng và chuyển đọc kinh Bổn Nguyện này, tự nhiên được rốt ráo thoát lìa biển khổ, chứng niềm vui Niết Bàn. Do bởi lẽ ấy, được ủng hộ to lớn).

Câu đầu tiên là gạn hỏi. “Thánh” có nghĩa là chân chánh, “hiền” là tốt lành, ngay thẳng. Thêm nữa, vị chủ yếu thì gọi là Thánh, quyến thuộc [của vị chủ ấy] gọi là Hiền, do bậc chánh trực là thiên hay thần. Từ “giai do” (đều do) trở đi là phần giải thích. Trong phần giải thích, có ba ý:

1) Hai câu đầu là phần giải thích chánh yếu.

2) Hai câu kể từ chữ “tự nhiên” trở đi, nêu ra lợi ích sẽ đạt được. Nói đến “khổ hải” (biển khổ) thì theo kinh Trường A Hàm, nước trong bốn đại hải “hàm khổ” (鹹苦, mặn chát) do ba nhân duyên:

a. Một là tự nhiên có mây phủ đầy khắp hư không cho đến tận trời Quang Âm, thảy đều tuôn mưa trọn khắp, gột rửa cung trời, gột sạch thiên hạ. Từ cung trời Phạm Ca Di (Brahma kāyika) cho đến tám vạn các núi dưới gầm trời, núi chúa Tu Di, thảy đều được gột rửa. Những thứ mặn chát nhơ ác trong đó, các thứ dịch bất tịnh đều tuôn chảy xuống biển, hợp thành một vị.

b. Hai là xưa kia có đại tiên nhân cấm chú nước biển, khiến cho nó luôn mặn chát, con người không uống được.

c. Ba là đủ loại chúng sanh khác nhau sống trong ấy. Thân thể của chúng to lớn, hoặc một trăm do tuần cho đến bảy trăm do tuần, hô hấp, phun ra, hít vào, đại tiểu tiện trong đó, cho nên nước biển mặn chát.

Nay nói tới “nghiệp hải” khổ sở muôn mối. Đã do lễ bái, đọc tụng, sẽ thoát ly chẳng khó. Nói “tự nhiên”, tức là chẳng miễn cưỡng. Nói “tất cánh” (rốt ráo) tức là rốt cuộc chẳng hư dối. Do vậy, hành giả hãy nên chí tâm. Nếu chí tâm, sẽ đạt được điều mong cầu, thoát khổ, chứng vui. Đấy chính là tâm ý phó chúc trên cung trời của đấng giáo chủ, mà cũng là ý niệm hóa độ mọi người trong u đồ của đức Địa Tạng. Điều thiết yếu là hạnh chuyên ròng. Nhân quả chẳng sai chạy, dẫu chừng bằng lông tóc!

3) Hai câu từ chữ “thị dĩ” (do vậy) trở đi, nhằm tổng kết ý nghĩa ủng hộ, lời văn dễ hiểu.

3.3.1.2. Kiến văn lợi ích lưu thông (phần lưu thông nói về lợi ích do thấy, nghe) Thấy tượng đức Địa Tạng, nghe danh hiệu đức Địa Tạng, không ai chẳng đạt được lợi ích to lớn. Cũng giống như đức Quán Âm, nghe danh hiệu Ngài, thấy thân tướng của Ngài, trong tâm niệm Ngài, đều có thể diệt khổ. Thấy thân kính lễ, tức là cơ duyên nơi thân nghiệp. Nghe danh hiệu bèn xưng niệm, tức là cơ duyên nơi khẩu nghiệp. Thân và miệng do tâm, tức là cơ duyên nơi ý nghiệp. Cơ cảm đã thành, sẽ tự ứng ngấm ngầm hay rõ rệt. Như thảo mộc trên đất, một trận mưa cùng tưới, không gì chẳng được thấm nhuần. Lợi ích do lưu thông, công năng há thể lường!