Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú

Phần 16

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.1.2. Quỷ thần biến ác (quỷ thần biến hiện chuyện ác)

(Kinh) Thị Diêm Phù Đề hành thiện chi nhân, lâm mạng chung thời, diệc hữu bách thiên ác đạo quỷ thần, hoặc biến tác phụ mẫu, nãi chí chư quyến thuộc, dẫn tiếp vong nhân, linh lạc ác đạo, hà huống bổn tạo ác giả.

(經)是閻浮提行善之人，臨命終時，亦有百千惡道鬼神，或變作父母，乃至諸眷屬，引接亡人，令落惡道，何況本造惡者。

(Kinh: Người làm lành trong Diêm Phù Đề, khi sắp mạng chung, cũng có trăm ngàn quỷ thần trong đường ác, hoặc biến thành cha mẹ, cho đến các quyến thuộc, tiếp dẫn người mất, khiến họ rơi vào ác đạo, huống hồ kẻ vốn làm ác).

Kinh Tịnh Độ Tam Muội nói: “Nhược nhân tạo thiện ác nghiệp, sanh thiên, đọa ngục, các hữu nghênh nhân. Bệnh dục tử thời, nhãn tự kiến lai nghênh. Ưng sanh thiên thượng giả, thiên thần trì thiên y, kỹ nhạc lai nghênh. Ưng sanh tha phương giả, nhãn kiến tôn nhân vị thuyết diệu ngôn. Nhược vi ác, đọa địa ngục giả, nhãn kiến binh sĩ, trì đao, thuẫn, mâu, kích, sách vi nhiễu. Sở kiến bất đồng, khẩu bất năng ngôn, các tùy sở tác, các đắc kỳ quả” (Nếu ai tạo nghiệp thiện, ác, sanh lên trời, hay đọa vào địa ngục, đều có người đến đón tiếp. Khi người bệnh sắp chết, mắt tự thấy có người đến đón. Người đáng sanh lên trời, thiên thần cầm áo trời, kỹ nhạc đến đón. Người đáng sanh vào phương khác, mắt sẽ thấy người tôn quý vì người ấy nói lời mầu nhiệm. Nếu là kẻ làm ác đọa địa ngục, mắt thấy binh sĩ cầm đao, thuẫn, mâu, kích, dây trói vây quanh. Mỗi người thấy khác nhau, miệng chẳng thể nói được, mỗi người đều thuận theo những gì đã làm mà tự đạt được cái quả). Vì thế, khi lâm chung, quả thật có ác quỷ nhiễu loạn. Dẫu cho người một mực làm lành, vẫn khó tránh khỏi bị quấy nhiễu. Hoặc là [ác quỷ thần] biến thành cha, mẹ, anh, em, chú, bác, cô, dì, khiến cho tâm người ấy (người sắp chết) yêu mến, tinh thần nhiễu loạn. Quỷ liền dùng thân giống như cha mẹ v.v… dẫn người ấy vào đường ác, huống hồ chính người ấy tạo ác. Bởi lẽ, người sắp chết, Thiên Đế truyền văn thư xuống. Người ấy chưa đến lúc chết, quỷ thần Thái Sơn bèn xúi giục kẻ ấy tạo tội, khiến cho người ấy rơi vào ác đạo. Hãy nên biết là những quỷ thần đó giở trò, chứ còn ai nữa?

Vì thế, Đại Luận dẫn kinh Phân Biệt Nghiệp như sau: “Phật cáo A Nan: ‘Hành ác nhân, hảo xứ sanh; hành thiện nhân, ác xứ sanh’. A Nan viết: ‘Thị sự vân hà?’ Phật ngôn: Ác nhân kim thế tội nghiệp vị thục, túc thế thiện nghiệp dĩ thục, cố kim tuy vi ác, nhi sanh hảo xứ. Hoặc lâm tử thời, thiện tâm tâm số pháp sanh, diệc sanh hảo xứ. Hành thiện nhân sanh ác xứ giả, kim thế thiện vị thục, quá khứ ác dĩ thục. Cố kim tuy vi thiện, nhi sanh ác xứ. Hoặc lâm tử thời, bất thiện tâm tâm số pháp sanh, diệc sanh ác xứ” (Đức Phật bảo A Nan: “Người làm ác sanh về chỗ tốt đẹp, người làm lành sanh về chỗ ác”. Ngài A Nan Hỏi: “Chuyện ấy là như thế nào?” Đức Phật dạy: “Kẻ ác do tội nghiệp đời này chưa chín muồi, thiện nghiệp đời trước đã chín muồi, cho nên nay tuy làm ác mà sanh về chốn tốt đẹp. Hoặc khi sắp chết, các tâm số pháp của thiện tâm sanh khởi, cũng sanh về chỗ tốt đẹp. Kẻ làm lành mà sanh về chỗ ác, là vì điều thiện đời này chưa chín muồi, điều ác trong quá khứ đã chín muồi, cho nên nay tuy làm lành mà sanh vào chốn ác. Hoặc lúc sắp chết, các pháp tâm số của tâm bất thiện sanh khởi, cho nên cũng sanh vào chỗ ác). Vì thế, luận Câu Xá nói: “Nếu người lâm chung dấy lên tâm tà kiến, là do các điều bất thiện trước kia làm duyên, cho nên đọa địa ngục”. Vậy thì dẫu không có quỷ dẫn dắt, vẫn khó đảm bảo “làm lành sẽ sanh về chốn lành”. Huống hồ kẻ vốn tạo ác, tự nhiên sẽ bị dẫn vào ác đạo!

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.2. Thị nhân bất hội (người lâm chung không hiểu biết)

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.2.1. Vong giả thần thức hôn muội (người mất thần thức tối tăm, mê muội)

(Kinh) Thế Tôn! Như thị Diêm Phù Đề nam tử, nữ nhân, lâm mạng chung thời, thần thức hôn muội, bất biện thiện ác, nãi chí nhãn, nhĩ, cánh vô kiến văn.

(經)世尊！如是閻浮提男子女人，臨命終時，神識惛昧，不辯善惡，乃至眼耳，更無見聞。

(Kinh: Bạch đức Thế Tôn! Nam tử, nữ nhân trong cõi Diêm Phù Đề như thế, khi sắp mạng chung, thần thức tối tăm, mê muội, chẳng phân biệt thiện, ác, cho đến mắt, tai, trọn chẳng thấy nghe).

“Lâm chung thần thức tối tăm”: Thần thức trong thân có lúc rời đi ngay, có khi rời đi theo thứ tự trước sau. Chỉ có thức thứ tám rời đi cuối cùng, cũng nào có biết?

Kinh Niết Bàn dạy: “Như nhân xả mạng, thọ đại khổ thời, tông thân vi nhiễu, hào khốc áo não. Kỳ nhân hoảng bố, mạc tri y cứu. Tuy hữu ngũ tình, vô sở tri giác. Chi tiết chiến động, bất năng tự trì. Thân thể hư lãnh, noãn khí dục tận. Kiến tiên sở tu thiện ác báo tướng, như nhật thùy một, sơn, lăng, đôi, phụ ảnh hiện đông di, lý vô Tây thệ. Chúng sanh nghiệp quả, diệc phục như thị. Cố lâm chung thời, chư căn ảm nhiên, thức bất năng biện. Nhãn, nhĩ tuy tại, hà năng kiến văn?” (Như người lúc xả mạng, chịu đại khổ, họ hàng vây quanh, gào khóc áo não. Người ấy hoảng sợ, chẳng biết nương vào ai để cầu cứu. Tuy có năm tình thức, nhưng chẳng hay biết. Chi thể và các lóng đốt rúng động, chẳng thể tự khống chế được. Thân thể hư nhược, lạnh lẽo, hơi ấm gần dứt. Thấy các báo tướng do điều thiện lẽ ác đã làm trước kia, như mặt trời sắp lặn, núi, ghềnh, đồi, gò đều hiện bóng chiếu sang Đông, chẳng có lẽ nào ngả về Tây. Nghiệp quả của chúng sanh cũng giống như thế; cho nên khi lâm chung, các căn ảm đạm, thức chẳng thể biện định. Tai, mắt tuy hãy còn, sao có thể thấy, nghe?)

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.2.2. Quyến thuộc đương vị tu phước (quyến thuộc hãy nên vì người ấy tu phước)

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.2.2.1. Đa thiện duyên, ly ác đạo khổ (do nhiều thiện duyên, sẽ lìa nỗi khổ trong đường ác)

(Kinh) Thị chư quyến thuộc, đương tu thiết đại cúng dường, chuyển độc tôn kinh, niệm Phật Bồ Tát danh hiệu. Như thị thiện duyên, năng linh vong giả ly chư ác đạo, chư ma, quỷ, thần tất giai thoái tán.

(經)是諸眷屬，當須設大供養，轉讀尊經，念佛菩薩名號。如是善緣，能令亡者離諸惡道，諸魔鬼神悉皆退散。

(Kinh: Các quyến thuộc ấy hãy nên sắm sửa cúng dường to lớn, tụng niệm tôn kinh, niệm danh hiệu của Phật, Bồ Tát. Thiện duyên như thế có thể khiến cho người mất lìa khỏi các ác đạo, các ma, quỷ, thần sẽ đều lui tan).

“Đương tu thiết cúng dường” (Hãy nên sắm sửa cúng dường) là chuyện cần phải lo liệu. Ví như thuyền đi vào chỗ hiểm, cần phải gấp gắng sức. Hễ có chút nào sơ sểnh, người lẫn thuyền đều bị chìm. Ấy là vì Tiền Ấm (thân thể trong đời hiện tại của người sắp chết) sắp chấm dứt, thân Trung Ấm sanh khởi. Trung Ấm có hai loại: Một là thiện nghiệp quả, hai là ác nghiệp quả. Do thiện nghiệp, nên đắc thiện giác quán. Do ác nghiệp, nên đắc ác giác quán. [Thần thức người chết] theo nghiệp nhân duyên, hướng đến chỗ thọ sanh. Kinh Ngũ Giới dạy: “Sanh tử hiểm nạn, thật khả kinh bố” (sanh tử hiểm nạn, thật đáng kinh sợ). Vì thế, cần phải sắp đặt cúng dường to lớn, đọc kinh, xưng danh. Cúng mà nói là “đại”, ý nói dốc cạn tài lực của chính mình, kiệt lực lo liệu. Nhưng trong lúc cúng dường, cần phải lìa cái tâm cho rằng những thứ [vật phẩm cúng dường] đó thật sự [chỉ có chừng ấy. Phải biết rằng]: Dù hương, hay hoa, Thể của chúng là pháp giới, tánh của người dâng cúng và đấng được cúng vốn là chân không. Do đó, những vật cúng ấy sẽ sanh khởi xứng với tâm lượng, thuận theo tánh mà thường trụ. Cúng dường trọn khắp Tam Bảo giống như cúng khắp mười phương. Tuy nói là “thí tài”, thật sự là pháp cúng dường, cho nên nói là Đại.

Niệm Phật, Bồ Tát thì như Kim Quang Minh Kinh Sớ viết: “Quán tâm đã là như vậy. Quán Phật cũng thế, cho nên nói là niệm Phật”. Đấy là nói về Lý Quán, nay chỉ xưng danh. Kinh Đại Phẩm Bát Nhã dạy: “Nhược hữu nhất nhân xưng Nam mô Phật, nãi chí tất khổ, kỳ phước bất tận” (Nếu có người xưng Nam Mô Phật một tiếng, cho đến hết sạch khổ, phước ấy chẳng hết). Đại Luận viết: “Hỏi: Vì sao chỉ xưng niệm suông danh tự, liền được hết khổ, phước ấy bất tận? Đáp: Từng nghe công đức của Phật có thể độ người thoát khỏi nỗi khổ già, bệnh, chết. Cúng dường dù nhiều hay ít, và xưng danh hiệu Phật, sẽ được vô lượng phước”. Vì thế, kinh Đại Bi dạy: “Nhược năng chí thành tâm, niệm Phật công đức, nãi chí nhất hoa, tán ư không trung. Ư vị lai thế, tác thiên Phạm Vương, kỳ phước bất tận. Dĩ kỳ bất tận, chung chí Niết Bàn” (Nếu tâm có thể chí thành thì do công đức niệm Phật, cho đến [do công đức] dùng một đóa hoa rải lên không trung, trong đời vị lai, sẽ làm Phạm Vương trên cõi trời. Phước ấy bất tận, cuối cùng đạt đến Niết Bàn). Nay đã do thiện duyên cúng dường, tụng kinh, xưng danh, sẽ tự có thể làm người chết lìa khỏi tam đồ ác đạo, chẳng cần trừ khử các ma quỷ biến hình (biến thành hình dạng người thân) mà chúng nó tự lui tan.

3.2.3.2.2.2.2.2.1.1.2.2.2.2.2. Thiểu thiện duyên, trừ vô gián tội (do chút thiện duyên, trừ tội Vô Gián)

(Kinh) Thế Tôn! Nhất thiết chúng sanh lâm mạng chung thời, nhược đắc văn nhất Phật danh, nhất Bồ Tát danh, hoặc Đại Thừa kinh điển, nhất cú, nhất kệ, ngã quán như thị bối nhân, trừ Ngũ Vô Gián sát hại chi tội, tiểu tiểu ác nghiệp, hợp đọa ác thú giả, tầm tức

giải thoát.

(經)世尊！一切眾生臨命終時，若得聞一佛名，一菩薩名，或大乘經典，一句一偈，我觀如是輩人，除五無間殺害之罪，小小惡業，合墮惡趣者，尋即解脫。

(Kinh: Bạch Thế Tôn! Hết thảy chúng sanh khi mạng sắp chấm dứt, nếu được nghe danh hiệu một vị Phật, danh hiệu một vị Bồ Tát, hoặc kinh điển Đại Thừa, một câu, một kệ, con thấy những người như thế được trừ tội Ngũ Vô Gián và sát hại, các ác nghiệp nho nhỏ đáng đọa vào trong đường ác sẽ liền được giải thoát).

Phần trên đã nói ba thứ công đức “sắp đặt cúng dường, đọc kinh, xưng danh” để giúp phước cho người trong cõi âm lìa ác đạo, đẩy lùi quỷ thần [quấy nhiễu]. Đó là công năng của nhiều phước. Nhưng nay [trong đoạn này, khẳng định] đối với danh hiệu của Phật Bồ Tát, chỉ một danh hiệu mà thôi, đối với kinh điển, chỉ một câu, một kệ mà thôi, sẽ liền có thể trừ khử tội Ngũ Vô Gián cực nặng.

“Một kệ”: Xứ Thiên Trúc chỉ cần đếm đủ ba mươi hai chữ thì gọi là một kệ, thường gọi là A Nậu Tốt Đổ Bà (Anuṣṭubh), hoặc Thâu Lô Ca Ba (Śloka). Chuyện này cũng là do có đại nhân duyên, cho nên lâm chung được nghe. Đại tội thượng phẩm đã trừ, những ác nghiệp nho nhỏ trung hạ, đáng đọa vào các biên tiểu ngục (các tiểu địa ngục phụ), sẽ lập tức giải thoát siêu thăng, như mặt trời rạng rỡ tan sương, há có tội khiên thừa sót ư? Vì thế, kinh Hoa Nghiêm nói: “Ninh thọ địa ngục khổ, đắc văn chư Phật danh. Bất thọ vô lượng lạc, nhi bất văn Phật danh” (Thà chịu khổ địa ngục, được nghe danh chư Phật. Chẳng hưởng vô lượng vui, mà chẳng nghe tên Phật). Do vì xưa kia, trong vô số kiếp chịu khổ, trôi lăn trong sanh tử do chẳng được nghe danh hiệu Phật. Hỏi: Vì sao chỉ nghe danh hiệu Phật liền đắc đạo? Đáp: Có chúng sanh phước đức thuần thục, tâm kết sử mỏng manh, nếu nghe danh hiệu Phật, sẽ lập tức đắc đạo; như vải len trắng mới sạch, dễ nhuộm mầu. Nghe danh hiệu Phật, công sức của phước ấy há lường nổi ư? Chủ Mạng trần thuật tâm ý đã xong.

3.2.3.2.2.2.2.2.1.2. Thế Tôn tán khuyến (đức Thế Tôn tán thán, khuyên răn)

(Kinh) Phật cáo Chủ Mạng quỷ vương: “Nhữ đại từ cố, năng phát như thị đại nguyện, ư sanh tử trung hộ chư chúng sanh. Nhược vị lai thế trung, hữu nam tử, nữ nhân, chí sanh tử thời, nhữ mạc thoái thị nguyện, tổng linh giải thoát, vĩnh đắc an lạc”.

(經)佛告主命鬼王：汝大慈故，能發如是大願，於生死中護諸眾生。若未來世中，有男子女人，至生死時，汝莫退是願，總令解脫，永得安樂。

(Kinh: Đức Phật bảo Chủ Mạng quỷ vương: “Ông do đại từ nên có thể phát đại nguyện như thế, ở trong sanh tử bảo vệ các chúng sanh. Nếu trong đời vị lai, có nam tử, nữ nhân đến lúc sanh tử, ông đừng lui sụt nguyện ấy, luôn làm cho họ giải thoát, vĩnh viễn hưởng yên vui”).

Đây là phần kinh văn chép lời tán thán, khuyên răn của đức Như Lai. Nói “đại từ” tức là có cái tâm giống như Phật. Phát đại nguyện tức là giống như tâm niệm của Bồ Tát. Nay đã lấy tâm Phật làm tâm của chính mình, có thể phát đại nguyện như thế, tức là Phật, Bồ Tát rồi. Vì thế, nay ta khuyên ông: Trong đời vị lai, hễ nam nữ gặp lúc sanh tử, ông đừng lui sụt tâm nguyện cứu giúp, che chở. Bất luận có tội hay vô tội, đại ác hay tiểu ác, ông đều làm cho họ giải thoát tam đồ, được hưởng niềm yên vui trong cõi trời, người, thật sự chẳng phụ lời ta căn dặn ngày nay!

3.2.3.2.2.2.2.2.1.3. Quỷ vương thọ mạng (quỷ vương vâng mạng)

3.2.3.2.2.2.2.2.1.3.1. Minh kỷ ủng hộ (nói rõ chính mình sẽ ủng hộ)

(Kinh) Quỷ vương bạch Phật ngôn: “Nguyện bất hữu lự! Ngã tất thị hình, niệm niệm ủng hộ Diêm Phù chúng sanh, sanh thời, tử thời, câu đắc an lạc”.

(經)鬼王白佛言：願不有慮！我畢是形，念念擁護閻浮眾生，生時死時，俱得安樂。

(Kinh: Quỷ vương bạch Phật rằng: “Xin Ngài chớ lo! Cho đến hết mạng này, con trong mỗi niệm đều ủng hộ chúng sanh Diêm Phù lúc sanh, lúc tử, đều được yên vui”).

Ý nghĩa dễ hiểu.

3.2.3.2.2.2.2.2.1.3.2. Nguyện sanh tín thọ (mong chúng sanh tin nhận)

(Kinh) Đản nguyện chư chúng sanh, ư sanh tử thời, tín thọ ngã ngữ, vô bất giải thoát, hoạch đại lợi ích.

(經)但願諸眾生，於生死時，信受我語，無不解脫，獲大利益。

(Kinh: Chỉ mong các chúng sanh trong lúc sanh tử, tin nhận lời con thì không ai chẳng được giải thoát, đạt lợi ích to lớn).

Kinh Thế Ký chép: “Phật ngôn: Nhất thiết nam tử, nữ nhân, sơ thỉ sanh thời, giai hữu quỷ thần tùy trục ủng hộ. Nhược kỳ tử thời, bỉ thủ hộ quỷ nhiếp kỳ tinh khí, kỳ nhân tắc tử” (Đức Phật dạy: “Hết thảy nam tử, nữ nhân, lúc mới sanh, đều có quỷ thần theo sát ủng hộ. Nếu đến lúc người ấy chết, các quỷ thần ấy sẽ thâu nhiếp tinh khí, người ấy liền chết”). Vì thế, Chủ Mạng mong mọi người lúc sanh, lúc tử, hãy cẩn thận đừng sát hại, hãy nên tu thiện duyên. Kinh Đại Tập dạy: “Nhược tu Từ giả, đương xả thân mạng thời, kiến thập phương Phật, thủ ma kỳ đảnh. Mông thủ xúc cố, tâm an khoái lạc, tầm đắc vãng sanh thanh tịnh Phật độ” (Nếu là người tu lòng Từ, khi sắp xả thân mạng, sẽ thấy mười phương Phật đưa tay xoa đỉnh đầu. Do được tay Phật chạm vào, tâm an vui sướng, liền được sanh về cõi Phật thanh tịnh). Vì thế, ngài Vân Thê (tổ Liên Trì) đã răn: “Cúng tế tổ tiên, chớ nên sát sanh để ngầm giúp phước cho người thân trong cõi âm. Phàm món ăn ngon quý bày la liệt trước mặt [linh vị], sao có thể khiến cho di cốt từ nơi chín suối sống dậy để ăn được ư? Đã vô ích lại còn tai hại, kẻ trí chẳng làm!”

3.2.3.2.2.2.2.2.2. Như Lai phát bổn (Như Lai nêu rõ bổn nhân của quỷ vương)

3.2.3.2.2.2.2.2.2.1. Phát viễn bổn (nêu rõ bổn hạnh lâu xa)

(Kinh) Nhĩ thời, Phật cáo Địa Tạng Bồ Tát: “Thị đại quỷ vương Chủ Mạng giả, dĩ tằng kinh bách thiên sanh, tác đại quỷ vương, ư sanh tử trung, ủng hộ chúng sanh. Thị đại sĩ từ bi nguyện cố, hiện đại quỷ thân, thật phi quỷ dã.

(經)爾時，佛告地藏菩薩：是大鬼王主命者，已曾經百千生，作大鬼王，於生死中，擁護眾生。是大士慈悲願故，現大鬼身，實非鬼也。

(Kinh: Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Địa Tạng Bồ Tát: “Vị đại quỷ vương Chủ Mạng này đã từng trải qua trăm ngàn đời làm đại quỷ vương, ở trong sanh tử, ủng hộ chúng sanh. Vị đại sĩ này do nguyện đại từ bi mà hiện thân đại quỷ, chứ thật sự chẳng phải là quỷ”).

Phàm luận về Bổn và Tích, Bổn đồng mà Tích khác. Ấy là từ Bổn mà hiện Tích, Tích chẳng khác Bổn, do Tích mà hiển lộ Bổn. Bổn chẳng lìa Tích. Bổn và Tích tuy khác, nhưng đều là chẳng nghĩ bàn như nhau. Vì thế, nêu ra Bổn từ trăm ngàn kiếp trước, đạo chẳng hai với Phật. Nay làm thân quỷ này chính là do nguyện từ bi biến hiện. Ví như một vầng trăng trên bầu trời, bóng in xuống các chỗ có nước. Nếu chấp bóng trăng là thật, tức là đã đánh mất cái gốc. Vì thế nói: “Hiện thân đại quỷ, chứ thật sự chẳng phải là quỷ”.

Xưa kia, ngài Đạo Sanh thuyết pháp ở Hổ Khâu, có một quỷ hiện thân, hằng ngày đến nghe pháp. Ngài Đạo Sanh khuyên quỷ nên thác sanh. Quỷ dùng thơ để trả lời: “Tố quỷ kinh kim ngũ bách thu, dã vô phiền não, dã vô sầu, Sanh công khuyến ngã vi nhân khứ. Chỉ khủng vi nhân bất đáo đầu” (Năm trăm năm làm quỷ, chẳng phiền não, ưu sầu. Nay thầy khuyên làm người. Chỉ sợ trót làm người. Nẻo về lại lạc mất). Nay vị đại quỷ vương này đã trải qua trăm ngàn đời, há chẳng phải là do nương theo nguyện lực mà đến, hiện thân quỷ để thuyết pháp đấy ư?

3.2.3.2.2.2.2.2.2.2. Ký kiếp, quốc (thọ ký kiếp số và quốc độ)

(Kinh) Khước hậu quá nhất bách thất thập kiếp, đương đắc thành Phật, hiệu viết Vô Tướng Như Lai, kiếp danh An Lạc, thế giới danh Tịnh Trụ. Kỳ Phật thọ mạng, bất khả kế kiếp.

(經)卻後過一百七十劫，當得成佛，號曰無相如來，劫名安樂，世界名淨住。其佛壽命，不可計劫。

(Kinh: Qua một trăm bảy mươi kiếp sau, sẽ được thành Phật, hiệu là Vô Tướng Như Lai, kiếp tên là An Lạc, thế giới tên là Tịnh Trụ. Vị Phật ấy thọ mạng chẳng tính nổi kiếp).

“Sẽ được thành Phật”: Bậc Sơ Trụ làm Phật trong trăm cõi. “Vô Tướng”: Không chỉ là chẳng có tướng sanh, trụ, dị, diệt, mà vô tướng cũng chẳng có. Do vậy gọi là Vô Tướng. Nhưng dùng quỷ tướng để thành vô tướng, chẳng phải là trơ trơ như hư không. Hư không chẳng có một vật, còn vô tướng chính là tướng. Đem Vô Tướng ngày sau để quán quỷ tướng, [sẽ thấu hiểu quỷ tướng] chẳng phải là nhe nanh hung ác, mà nhằm thị hiện [sanh tử trong lục đạo] có các sự sợ hãi, tướng chính là vô tướng. Tướng quỷ ngày nay chính là Diệu Hữu chẳng thể nghĩ bàn. Vô tướng trong đời sau chính là Chân Không chẳng thể nghĩ bàn. Do Hữu chính là Không, Hữu đã chẳng thể được. Do Không chính là Hữu, Không chẳng thể gọi tên! Không lẫn Hữu đã mất, Trung Đạo chẳng lập. Dù quỷ hay Phật, danh ấy gởi vào đâu? Dù tướng hay vô tướng, Thể của chúng há tồn tại? Danh hiệu đã là như thế, kiếp và thế giới cũng vậy. Sao có thể nói quỷ thần luôn bị sai khiến, chẳng được an lạc ư? Kiếp nào cũng vốn tự an lạc, ai nói quỷ thần thuộc về cõi âm, trong chốn bất tịnh ư? Cõi nào cũng vốn sẵn tịnh trụ, sao có thể nói là tất cả năm tháng tuổi thọ của quỷ chỉ có năm trăm năm ư? Phật thọ chẳng thể tính kiếp; do vậy biết: Dùng Bổn để nghiệm Tích, Tích vẫn đồng Bổn. Dùng nhân để đối ứng với quả, quả chẳng khác nhân. Dụng ý nêu rõ Bổn hay khéo ở chỗ này!

3.2.3.2.2.2.2.2.2.3. Kết độ nhân (kết lại chuyện hóa độ người)

(Kinh) Địa Tạng! Thị đại quỷ vương, kỳ sự như thị bất khả tư nghị, sở độ thiên nhân, diệc bất khả hạn lượng.

(經)地藏！是大鬼王，其事如是不可思議，所度天人，亦不可限量。

(Kinh: Này Địa Tạng! Vị đại quỷ vương này có chuyện chẳng thể nghĩ bàn như thế đó, Ngài độ trời, người cũng chẳng thể hạn lượng).

“Kỳ sự bất khả tư nghị” (chuyện chẳng thể nghĩ bàn): Ước theo Bổn để tán thán Tích. Như kinh A Nan Cứu Diệm Khẩu có nói: “Kỳ trung vi chủ tể, thống lãnh thượng thủ chi giả, giai thị trụ bất khả tư nghị giải thoát Bồ Tát, từ bi thệ nguyện, phân hình bố ảnh, thị hiện hóa thân, tại lục đạo trung, đồng loại thọ khổ. Thiết ư phương tiện, vi thiện tri thức. Thành thục lợi lạc nhất thiết hữu tình chứng đại Niết Bàn” (Những vị làm chủ tể, thống lãnh, thượng thủ trong ấy đều là hàng Bồ Tát trụ giải thoát chẳng thể nghĩ bàn, do từ bi thệ nguyện, phân thân hiện hình, thị hiện hóa thân làm đồng loại ở trong sáu đường thọ khổ, lập bày phương tiện, làm thiện tri thức để thành thục, lợi lạc hết thảy hữu tình chứng đại Niết Bàn). Như vậy thì những vị như Chủ Mạng quỷ vương v.v… và Diêm La thiên tử há cũng thật sự là do nghiệp thọ sanh, ba thời đều chịu khổ ư? Lại hãy nên biết: Hết thảy đều là các tướng huyễn hóa phù trần, từ ngay nơi ấy sanh ra, sẽ ở chính ngay nơi đó mà diệt mất. Huyễn vọng gọi là tướng, nhưng tánh của nó thật sự là cái Thể giác ngộ sáng suốt mầu nhiệm. Nếu thấu hiểu ý này, thì đối với hóa môn Quyền Thật của chư thánh đã biết hơn một nửa!

3.2.4. Minh thành Phật nhân (chỉ rõ cái nhân thành Phật)

3.2.4.1. Thị thành Phật chánh hạnh (chỉ rõ chánh hạnh thành Phật)

3.2.4.1.1. Phẩm đề (tựa đề của phẩm này)

(Kinh) Xưng Phật danh hiệu, phẩm đệ cửu.

(經)稱佛名號，品第九。

(Kinh: Phẩm thứ chín: Xưng dương danh hiệu Phật).

3.2.4.1.2. Phẩm văn (kinh văn trong phẩm này)

3.2.4.1.2.1. Địa Tạng vị thuyết lợi ích (ngài Địa Tạng vì chúng sanh nói ra lợi ích)

(Kinh) Nhĩ thời, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Ngã kim vị vị lai chúng sanh, diễn lợi ích sự, ư sanh tử trung, đắc đại lợi ích. Duy nguyện Thế Tôn, thính ngã thuyết chi”.

(經)爾時，地藏菩薩摩訶薩白佛言：世尊！我今為未來眾生，演利益事，於生死中，得大利益。唯願世尊，聽我說之。

(Kinh: Lúc bấy giờ, Địa Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát bạch cùng đức Phật rằng: “Bạch Thế Tôn! Con nay vì chúng sanh trong đời vị lai, diễn nói chuyện lợi ích, [để họ] ở trong sanh tử, đạt được lợi ích to lớn. Kính mong đức Thế Tôn nghe con nói”).

Đại Sĩ đặc biệt nói phẩm danh hiệu của chư Phật này là do từ trước Ngài đã nhiều lượt nói: “Xưng niệm danh hiệu Phật, Bồ Tát, bất luận có tội hay vô tội, thảy đều tiêu diệt, được sanh làm trời, người, cho đến hết khổ”. Vì thế, nay Ngài nêu đại lược mười danh hiệu để làm mục tiêu [cho người nghe] hướng đến. Kế đó, Ngài nói ra nhiều vị Phật số đến hằng sa.

Câu “vị vị lai chúng sanh” (vì chúng sanh đời vị lai) có hai ý:

Một là thấu hiểu tấm lòng phó chúc của đức Phật trên cung trời.

Hai là nêu rõ ý niệm cứu bạt Nam Châu của chính mình.

Lòng Từ của Phật chẳng dứt, nguyện của con vô cùng. Ấy là do [chúng sanh trong] quá khứ đã được thoát khỏi trầm luân, người hiện tại thì nay đã được thấm đượm sự giáo hóa tột cùng; chỉ có chúng sanh đời vị lai, chẳng biết đạo xuất yếu (đạo trọng yếu để thoát khổ), thường cứ tạo ác duyên. Nếu chẳng để lại phương pháp siêu thoát, họ sẽ cam chịu nỗi khổ đắm chìm ấy. Như để lại mưu lược hay khéo cho đời sau, suy nghĩ sâu sắc, cho nên nói “vị vị lai chúng sanh diễn lợi ích sự” (vì chúng sanh đời vị lai diễn nói chuyện lợi ích).

Lợi ích có thế gian và xuất thế gian khác nhau, cũng như Tạng, Thông, Biệt, Viên sai khác. Nay, [lợi ích được nói ở đây] là xuất thế thượng lợi, là lợi ích chứng quả trong Viên Giáo. Nhưng nói “đạt được lợi ích to lớn trong sanh tử”, phàm luận về sanh tử, đấy là nỗi họa hại to lớn của chúng sanh. Như trong Phật Thuyết Tứ Bất Khả Đắc Kinh, đức Phật dạy: “Thế hữu tứ sự, bất khả dĩ hoạch trí. Nhất viết niên ấu, nhan sắc vĩ diệp, chúng nhân ái kính. Nhất đán hốt mạo, đầu bạch, xỉ lạc. Dục sử thường thiếu, bất lão giả, chung bất khả đắc. Nhị vị thân thể cường kiện, vị vi hào cường, tật bệnh tốt chí, chúng hoạn nan dụ. Giả sử dục miễn, thường an vô bệnh, chung bất khả đắc. Tam vị dục cầu trường thọ, ngũ dục vĩnh tồn, phi thường đối chí, như phong xuy vân. Ký niệm trường sanh, chung bất khả đắc. Tứ vị phụ mẫu, huynh đệ, ân ái vinh lạc. Túc đối tốt chí, như thang tiêu tuyết. Dục cầu bất tử, chung bất khả đắc. Cổ kim dĩ lai, thiên địa thành lập, vô miễn tứ nạn chi hoạn. Dĩ tư tứ khổ, Phật hưng ư thế” (Cuộc đời có bốn chuyện chẳng thể nào đạt được: Một là tuổi trẻ, nhan sắc rạng rỡ, mọi người yêu kính. Một mai bỗng già cả, đầu bạc, răng rụng. Muốn cho thường trẻ mãi không già, trọn chẳng thể được! Hai là thân thể mạnh khỏe, được coi là kẻ hào hùng, mạnh mẽ, bỗng bệnh tật xảy tới, các điều hoạn nạn khó thể sánh ví được. Giả sử muốn tránh khỏi, thường bình yên, không bệnh tật, trọn chẳng thể được! Ba là mong trường thọ, ngũ dục còn mãi, chuyện vô thường xảy tới, như gió thổi tan mây. Mong được trường sanh, trọn chẳng thể được! Bốn là cha mẹ, anh em, ân ái, vinh hoa, vui sướng. Oán gia thuở trước bỗng tìm tới, như nước nóng tiêu tan tuyết. Muốn cầu chẳng chết, trọn chẳng thể được! Từ xưa đến nay, trời đất thành lập, chẳng tránh khỏi bốn thứ hoạn nạn ấy. Vì để giúp chúng sanh thoát khỏi bốn nỗi khổ ấy, đức Phật xuất hiện nơi đời). Nay muốn thoát nỗi khổ ấy, không gì lợi ích bằng xưng niệm danh hiệu Phật.

Kinh Đại Thừa dạy: “Giả sử nhất nguyệt, thường dĩ y thực cúng dường nhất thiết chúng sanh, bất như hữu nhân, nhất niệm niệm Phật sở đắc công đức thập lục phần chi nhất. Giả sử đoàn kim vi nhân, xa mã vận tải, nãi chí chúng bảo, các mãn bách số, dĩ dụng bố thí, bất như phát tâm hướng Phật, cử túc nhất bộ, sở đắc công đức, vô lượng vô biên” (Giả sử trong suốt một tháng, thường dùng cơm áo cúng dường hết thảy chúng sanh, chẳng bằng một phần mười sáu công đức của người niệm Phật một niệm. Giả sử đúc vàng làm người, dùng xe hay ngựa chuyên chở, cho đến các thứ báu đều đủ số lượng trọn cả trăm thứ dùng để bố thí, chẳng bằng công đức vô lượng vô biên của người phát tâm hướng về Phật, nhấc chân bước một bước).

Do vậy, [pháp môn Tịnh Độ] được khởi xướng ở Đông Độ bởi ngài Huệ Viễn, [niệm Phật] hết sức hưng thịnh ở Tây Kinh (Trường An) nhờ ngài Thiện Đạo. Tổ sư của chúng ta (Trí Giả đại sư) sớ giải Quán Kinh, viết Tịnh Độ Thập Nghi Luận. Ngài Tứ Minh soạn Quán Kinh Sớ Diệu Tông Sao, tu Đại Bi sám pháp. Ngài Vĩnh Minh soạn Vạn Thiện Đồng Quy Tập. Ngài Từ Vân soạn Nhị Môn Yếu Hạnh, [đại chúng] lần lượt tu tập theo, đời nào cũng chẳng thiếu người. Cho đến niên hiệu Vạn Lịch, hòa thượng Vân Thê (Liên Trì đại sư) xuất thế, đức hạnh lẫn đạo nghiệp đều sung mãn, tương xứng, thanh danh rộng khắp. Ngài thuần đề xướng Tịnh Độ, [khiến cho] nhà nào, gia đình nào cũng đều thấu hiểu, lưu truyền. Bởi lẽ, pháp môn ấy có thể cắt ngang ác đạo, tạo thẳng cội nguồn. Vì thế, Tây Thiên lẫn Đông Độ đều xưng tụng [pháp môn Tịnh Độ] là phương tiện lạ lùng, mầu nhiệm, thuận tiện, công đức chẳng thể nghĩ bàn, các hạnh khác đều chẳng thể sánh bằng. Nhưng cần phải tin chắc, chẳng nghi ngờ, chuyên ròng, siêng năng, không gián đoạn. Đi, đứng, nằm, ngồi, suốt Xuân, Hạ, Thu, Đông, gột sạch tâm nhơ uế, tịnh niệm miên mật. Nếu có kẻ nào chẳng thoát khổ, siêu thăng, thì Phật lẫn Tổ đều trở thành nói dối! Vì thế, nay đức Địa Tạng nói ra diệu pháp cứu đời này, khiến cho chúng sanh trong vị lai đều có phương cách thoát khổ.

3.2.4.1.2.2. Như Lai hứa cứu tội khổ (đức Như Lai hứa cứu những kẻ tội khổ)

3.2.4.1.2.2.1. Đôn bức tốc thuyết (đốc thúc ngài Địa Tạng hãy mau nói ra)

(Kinh) Phật cáo Địa Tạng Bồ Tát: “Nhữ kim dục hưng từ bi, cứu bạt nhất thiết tội khổ lục đạo chúng sanh, diễn bất tư nghị sự. Kim chánh thị thời, duy đương tốc thuyết”.

(經)佛告地藏菩薩：汝今欲興慈悲，救拔一切罪苦六道眾生，演不思議事。今正是時，唯當速說。

(Kinh: Đức Phật bảo Địa Tạng Bồ Tát: “Ông nay vì muốn hưng khởi lòng từ bi, cứu vớt hết thảy chúng sanh tội khổ trong sáu đường mà diễn nói chuyện chẳng thể nghĩ bàn. Nay đúng là phải lúc, hãy mau nói ra”).

Trước hết, trần thuật chuyện sẽ được nói ra, tức là: Ông muốn cứu chúng sanh trong sáu đường, bèn dấy lòng từ bi vô duyên đồng thể, [xưng dương danh hiệu chư Phật] đúng là một môn trọng yếu để cứu khổ, là thuật mầu nhiệm để lợi sanh. Thần đan điểm sắt [thành vàng], lý tột bậc cải biến thói phàm, công đức vòi vọi, đúng là chẳng thể nghĩ bàn! Ông muốn nói thì nay chính là đúng lúc, duyên hóa độ của Như Lai sắp chấm dứt, sẽ diệt độ, chẳng thường trụ. Chẳng giãi bày cách cứu vớt ấy, còn đợi khi nào nữa? Vì thế, thúc giục [Địa Tạng Bồ Tát] hãy mau nói ra.

3.2.4.1.2.2.2. Tán ủy vô ưu (tán thán, an ủi đừng lo âu)

(Kinh) Ngô tức Niết Bàn, sử nhữ tảo tất thị nguyện, ngô diệc vô ưu hiện tại, vị lai nhất thiết chúng sanh.

(經)吾即涅槃，使汝早畢是願，吾亦無憂現在，未來一切眾生。

(Kinh: Dẫu ta nhập Niết Bàn, và ông đã sớm hoàn tất nguyện ấy, ta cũng chẳng lo âu cho hết thảy chúng sanh trong hiện tại và tương lai).

Đây là ý thúc giục. Ngài Huyền Trang Tam Tạng dịch Niết Bàn thành Viên Tịch. Đức không gì chẳng trọn là Viên (圓), không chướng nào chẳng tận là Tịch (寂). Ngài Tăng Triệu bảo: “Xét theo Tận Đế của Nê Hoàn (Niết Bàn), há có phải là chỉ hết sạch các kết sử mà thôi; phải là sanh tử vĩnh viễn tịch diệt thì mới gọi là Tận”. Nhưng câu “ngô tức Niết Bàn” (dẫu ta nhập Niết Bàn) mọi người chẳng nỡ nghe. Như trong kinh Du Hành, các hàng trời, người đều than thở: “Như Lai diệt độ, hà kỳ sử tai! Thế Tôn diệt độ, hà kỳ tật tai! Đại pháp luân ế, hà kỳ tốc tai! Quần sanh trường suy, thế gian nhãn diệt. Thí như đại thụ căn bạt, chi điều tồi chiết. Hựu như trảm xà, uyển chuyển hồi hoàng, mạc tri sở thấu. Thị thời chư thiên, diệc phục giai ư không trung, bồi hồi tao nhiễu, bi hào tích dũng” (“Như Lai diệt độ sao nhanh chóng vậy! Thế Tôn diệt độ, sao mau chóng vậy! Đại pháp chìm lấp, sao mau quá vậy! Quần sanh suy sụp vì con mắt của thế gian đã mất. Ví như cây to trốc gốc, cành nhánh đều gãy nát. Lại như rắn bị chém đứt, vặn vẹo, uốn éo, chẳng biết làm thế nào để nối lại được!” Khi ấy chư thiên cũng bồi hồi, nhốn nháo trên hư không, buồn khóc, nghiêng ngả) là nói về chuyện này. Nhưng củi căn cơ [cần phải hóa độ] đã hết, ai có thể giữ cho lửa ứng hiện chẳng tắt?

“Sử nhữ tảo tất thị nguyện” (Nếu ông sớm hoàn tất nguyện ấy) cũng là nói giả sử. Nguyện của Đại Sĩ làm sao có thể hoàn tất cho được? [Nói như vậy], nhằm diễn tả tột bậc sự hay khéo của pháp này: Dẫu ta nhập Niết Bàn ngay lập tức, và dù ông đã sớm hoàn tất nguyện ấy, ta cũng không lo cho hết thảy chúng sanh trong hiện tại và tương lai. Vì sao? Đã có pháp xưng danh này, ai nấy sẽ đều chẳng đọa khổ, đều cùng tiến nhập đường nhân thiên để tu hành, cho đến cuối cùng sẽ đều thành Phật, chẳng ngờ chi nữa! Có thể thấu hiểu Phật tâm, thấu đạt Phật ý, khéo kế tục chí hướng để tiếp nối sự nghiệp, chẳng ai hơn được đức Địa Tạng từ tôn! Vì thế, đức Phật hứa khả, giục Bồ Tát hãy mau nói, lại còn tán dương, an ủi.

3.2.4.1.2.3. Đại Sĩ chánh xưng Phật danh (Đại Sĩ xưng dương danh hiệu Phật)

3.2.4.1.2.3.1. Xưng danh (kể tên chư Phật)

3.2.4.1.2.3.1.1. Biệt xuất thập danh (nêu riêng mười danh hiệu)

3.2.4.1.2.3.1.1.1. Vô Biên Thân Phật

3.2.4.1.2.3.1.1.1.1. Xưng danh (nêu ra danh hiệu)

(Kinh) Địa Tạng Bồ Tát bạch Phật ngôn: “Thế Tôn! Quá khứ vô lượng A tăng kỳ kiếp, hữu Phật xuất thế, hiệu Vô Biên Thân Như Lai”.

(經)地藏菩薩白佛言：世尊！過去無量阿僧祗劫，有佛出世，號無邊身如來。

(Kinh: Địa Tạng Bồ Tát bạch cùng đức Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vô lượng A tăng kỳ kiếp trong đời quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Vô Biên Thân Như Lai).

Đối với mỗi vị Phật trong phần này, đều nói là quá khứ, tức là các vị Phật mà ngài Địa Tạng đã gặp gỡ kể từ khi phát tâm đến nay. Mỗi danh hiệu Phật được nêu ra đều là càng về sau càng xa hơn vị Phật trước đó, hiển thị chính Ngài phát tâm đã lâu xa lại càng lâu xa hơn. Bốn chữ “hữu Phật xuất thế” chính là lời thể hiện ý vui mừng. Quán Kinh Sớ viết: “Nếu Phật xuất thế thì mới có thể xiển dương mặt trời trí huệ, mới biết quang minh của Tam Bảo, mở cửa cam lộ, biết diệu vị của mười hiệu”. Do nói ra, mà [người nghe] sanh hiểu biết, vui thích của báu ấy. Vì thế, ví như hoa Ưu Đàm, rất lâu mới xuất hiện một lần.

Vô Biên Thân: Cả ba thân đều có ý nghĩa này. Duy Thức Luận nói: “Một là Tự Tánh Thân, tức là pháp giới chân tịnh của các đức Như Lai, trọn đủ công đức chân thật không ngằn mé, là thật tánh hết thảy bình đẳng, tức Tự Tánh Thân, còn gọi là Pháp Thân. Pháp Thân ấy vô biên”. Lại nói: “Tự Thọ Dụng Thân là các đức Như Lai trong ba vô số kiếp, tu tập vô lượng tư lương phước đức, khởi lên vô biên công đức chân thật. Báo Thân ấy vô biên”. Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Thanh tịnh diệu Pháp Thân, trạm nhiên ứng nhất thiết” (Pháp Thân diệu thanh tịnh, lặng lẽ ứng hết thảy), “ứng” tức là Ứng Thân. “Nhất thiết” là vô biên. Ứng Thân ấy vô biên, vì thế biết: Tam thân chính là một, một chính là tam thân. Dưới đây là phần nói về lợi ích.

3.2.4.1.2.3.1.1.1.2. Hiển ích (nêu lợi ích)

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, tạm sanh cung kính, tức đắc siêu việt tứ thập kiếp sanh tử trọng tội. Hà huống tố, họa hình tượng, cúng dường, tán thán, kỳ nhân hoạch phước, vô lượng, vô biên.

(經)若有男子女人，聞是佛名，暫生恭敬，即得超越四十劫生死重罪。何況塑畫形像，供養讚歎，其人獲福，無量無邊。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân, nghe danh hiệu đức Phật ấy, tạm sanh lòng cung kính, liền được vượt thoát trọng tội trong bốn mươi kiếp sanh tử. Huống hồ đắp, vẽ hình tượng, cúng dường, tán thán, người ấy đạt được phước vô lượng vô biên).

“Nam tử, nữ nhân” là nói đến những căn cơ có thể nghe. Thoạt tiên, nghe danh hiệu Phật, tạm sanh lòng cung kính. “Tạm” (暫) có nghĩa là thời gian trải qua chẳng lâu. “Sanh” (生) có nghĩa là lập tức phát tâm. “Cung” (恭) là khom mình tỏ vẻ ngưỡng mộ, “kính” (敬) là tâm chẳng duyên chuyện khác. Dẫu cho một niệm hơi hiểu biết, không gì chẳng phải là Phật pháp trong bản tánh. Vì thế, trong tâm tạm sanh lòng cung kính, đã sớm thành danh tự Phật. “Siêu việt tứ thập kiếp sanh tử trọng tội” (Vượt thoát trọng tội trong bốn mươi kiếp sanh tử) há còn ngờ chăng? Nhưng do “nghe danh hiệu, tạm sanh lòng kính”, chỉ cần lý tánh vừa hé mở, đã có thể thoát tội cực nặng! Huống hồ lại còn đắp, vẽ hình tượng, trang nghiêm, bày la liệt hương, hoa để cúng dường, dùng phạm bái để tán thán công đức. Phước người ấy đạt được tự nhiên là chẳng thể lường được, chẳng cùng tận ngằn mé, chỉ có Phật và Phật mới có thể thấy biết mà thôi!

3.2.4.1.2.3.1.1.2. Bảo Tánh Như Lai

(Kinh) Hựu ư quá khứ Hằng hà sa kiếp, hữu Phật xuất thế, hiệu Bảo Tánh Như Lai.

(經)又於過去恆河沙劫，有佛出世，號寶性如來。

(Kinh: Lại trong Hằng hà sa kiếp trong đời quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Bảo Tánh (Ratna gotra) Như Lai).

“Hằng hà sa kiếp”: So với vị Phật trên đây còn xa hơn nữa. Bảo Tánh: Kinh Liên Hoa Diện dạy: “Chư Phật Như Lai, thị chúng sanh bảo” (Chư Phật Như Lai là vật báu của chúng sanh). “Bảo” (寶, Ratna) có bảy loại, vàng đứng đầu. Ngài Chân Đế giải thích vàng có bốn nghĩa: Một là mầu sắc không thay đổi; hai là Thể vô nhiễm, ba là làm thành các vật dụng vô ngại, bốn là khiến cho người ta giàu có. Ngài dùng vàng để sánh ví bốn đức Thường, Lạc, Ngã, Tịnh của Pháp Thân; đấy là sự quý báu của tánh vậy.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, nhất đàn chỉ khoảnh, phát tâm quy y. Thị nhân ư vô thượng đạo, vĩnh bất thoái chuyển.

(經)若有男子女人，聞是佛名，一彈指頃，發心歸依。是人於無上道，永不退轉。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân, nghe danh hiệu đức Phật này, trong khoảng khảy ngón tay, phát tâm quy y. Người ấy sẽ vĩnh viễn chẳng thoái chuyển đạo vô thượng).

Trong phần Hiển Ích (nêu rõ lợi ích), [kinh dạy] “nghe danh hiệu đức Phật ấy trong khoảng khảy ngón tay”: Những người thuộc tam thừa đã trải qua A tăng kỳ kiếp mà công hạnh chẳng thành. [Thế mà] pháp môn Niệm Phật trong khoảng khảy ngón tay, đều đạt đến địa vị Bất Thoái. Công năng ấy lạ lùng thay! “Phát tâm quy y” thì như kinh Hy Hữu đã so sánh cặn kẽ công đức của Tam Quy như sau: “Giáo Tứ Thiên Hạ cập Lục Dục Thiên đắc Tứ Quả, bất như Tam Quy Y công đức đa” (Dạy từ Tứ Thiên Hạ (nhân gian) cho đến trời Lục Dục đạt được Tứ Quả, công đức chẳng nhiều bằng Tam Quy Y). Vì thế, trong kinh Tăng Nhất A Hàm, đức Phật đã nói kệ rằng: “Chư hữu quy y Phật, bất đọa tam ác thú, tận lậu xử nhân thiên, tiện đương chí Niết Bàn” (Các cõi quy y Phật, chẳng đọa ba đường ác, lậu hết, làm trời, người, sẽ đạt đến Niết Bàn). Chuyện này nhờ vào Tự Tánh Phật Bảo; do quy y Bảo Tánh (tự tánh quý báu) mà vĩnh viễn chẳng thoái chuyển đạo vô thượng. Chuyện này chỉ xét theo Viên Giáo, vừa mới nghe danh hiệu của Phật, do lợi căn mà có thể vượt lên, dự vào Thập Tín, sáu căn liền thanh tịnh; hoặc nhanh chóng nhập Sơ Trụ, khai tri kiến của Phật.

Vì thế, Vị Bất Thoái là từ Sơ Tín cho tới Thất Tín, thô cấu (phiền não thô nặng) Kiến Tư tùy ý rơi rụng trước, thấy lý Chân Đế trong Viên Giáo. Hạnh Bất Thoái thuộc Bát Tín, Cửu Tín, và Thập Tín, từ địa vị Giả nhập Trung, khởi các hạnh thuộc bốn môn, đoạn Trần Sa trong ngoài, trọn đủ lý Tục Đế. Niệm Bất Thoái là từ Sơ Trụ trong Viên Giáo trở lên, niệm nào cũng tiến hướng biển quả, tùy ý lưu nhập chân nguyên. Vì thế, Đại Trí Độ Luận viết: “Vô Sanh Nhẫn Pháp chính là địa vị A Duy Việt Trí. Nếu xét theo sự lãnh hội ý nghĩa để nói thì là Danh Tự Tức Phật, trọn đủ ba thứ Bất Thoái theo chiều ngang”.

Hỏi: Mới nghe danh hiệu đức Phật Bảo Tánh, phát tâm quy y trong khoảng khảy ngón tay, vì sao có thể vĩnh viễn chẳng thoái chuyển vô thượng đạo?

Đáp: Ngài Bắc Tề [Huệ Văn] ngộ Trung Luận, bèn nhanh chóng nhập Sơ Trụ, ngài Nam Nhạc [Huệ Tư] chứng Pháp Hoa, đạt lên địa vị Thập Tín. Phỏng theo đó liền biết, há còn ngờ chi? Như Quán Kinh Sớ trích dẫn [các thí dụ trong] kinh Niết Bàn: “Hết thảy chúng sanh chính là Phật. Như cô gái nghèo bỏ của báu, nhưng các vật đều trọn đủ, viên châu ở trên trán của lực sĩ vẫn tròn sáng y nguyên”. Nhưng nếu chưa được tổ Trí Giả chỉ điểm chỗ này, hằng ngày chịu ách nạn bần cùng, mang nỗi rầu đánh mất viên châu. Vừa mới nghe lời chỉ dạy, biết ngay cái vốn có; cô gái nghèo phát hiện kho tàng, thọ dụng khôn cùng! Lực sĩ thấy châu [trên trán vẫn còn y nguyên], hoan hỷ vô lượng. Vì thế biết: Chúng sanh sau khi đã giải ngộ, chẳng hề thua kém Phật mảy may! Vĩnh viễn chẳng thoái chuyển, đáng tự nên tin tưởng, ngưỡng mộ vậy!

3.2.4.1.2.3.1.1.3. Ba Đầu Ma Thắng Như Lai

(Kinh) Hựu ư quá khứ hữu Phật xuất thế, hiệu Ba Đầu Ma Thắng Như Lai.

(經)又於過去有佛出世，號波頭摩勝如來。

(Kinh: Lại trong quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Ba Đầu Ma Thắng Như Lai).

Ba Đầu Ma (Padma), còn phiên âm là Bát Đặc Ma, dịch sang tiếng Hán là Hồng Liên Hoa. “Thắng” (勝): Phật Địa Luận viết: “Trong bốn loại hoa sen, hoa sen hồng được coi là thù thắng nhất”. Vì thế, kinh Ương Quật Ma La chép: “Đệ nhất, Bát Đàm Ma, thanh tịnh nhu nhuyễn túc, trần thủy sở bất ô, thị cố khể thủ lễ” (Hoa sen hồng bậc nhất, thanh tịnh, trọn mềm mại, nước, bụi chẳng nhuốm bẩn. Vì thế, dập đầu lễ).

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, lịch ư nhĩ căn, thị nhân đương đắc thiên phản sanh ư Lục Dục Thiên trung, hà huống chí tâm xưng niệm!

(經)若有男子女人，聞是佛名，歷於耳根，是人當得千返生於六欲天中，何況志心稱念。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân, nghe danh hiệu đức Phật ấy

thoảng qua tai, người ấy sẽ được một ngàn lần sanh vào Lục Dục Thiên, huống hồ chí tâm xưng niệm).

Trong phần Hiển Ích, “ngàn lần sanh trong Lục Dục Thiên” nghĩa là sao? Do hoa sen ở trong bùn mà chẳng bị nhuốm bẩn, nhô lên khỏi mặt nước, thường tỏa ngát hương, biểu thị “do nghe danh hiệu Phật, dẫu sanh trong Dục Thiên, thật sự chẳng chấp trước ngũ trần thô tệ. Do đã hiểu lìa tánh Nghe vốn là Không, sanh lên trời vẫn là Tịch. Do ở trong Không chính là Giả, quyền biến thị hiện thân trời, hòng độ những kẻ thật sự sanh lòng chấp trước các dục”. Chỉ nghe tiếng mà còn như thế, huống hồ kẻ chí tâm xưng niệm ư? Mai sau, ắt chứng hoa sen ngàn cánh của Ba Đầu Ma Thắng Phật. Vì thế nói là “thiên phản” (千返, ngàn lần).

3.2.4.1.2.3.1.1.4. Sư Tử Hống Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ, bất khả thuyết bất khả thuyết A tăng kỳ kiếp, hữu Phật xuất thế, hiệu Sư Tử Hống Như Lai.

(經)又於過去，不可說不可說阿僧祗劫，有佛出世，號師子吼如來。

(Kinh: Lại trong quá khứ bất khả thuyết bất khả thuyết A tăng kỳ kiếp, có Phật xuất thế, hiệu là Sư Tử Hống (Simhanāda) Như Lai).

Trong kinh Trường A Hàm, quyển thứ mười sáu, đức Phật bảo Bà la môn Ca Diếp rằng: “Sở vị Sư Tử giả, thị Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, ư đại chúng trung, quảng thuyết pháp thời, tự tại vô úy, cố hiệu Sư Tử. Nhữ vị Như Lai sư tử hống thời, bất dũng hãn da? Vật tạo tư quán! Như Lai sư tử hống, dũng hãn vô úy, cố vân: Thí như sư tử hống, nhuyễn động giai bố úy. Như Lai chấn pháp âm, hàng phục chư ngoại đạo” (Gọi là Sư Tử thì chính là đức Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác, khi ở trong đại chúng rộng thuyết pháp, tự tại vô úy, cho nên gọi là Sư Tử. Ông cho rằng khi Như Lai sư tử hống, chẳng dũng mãnh ư? Đừng thấy như thế! Như Lai sư tử hống, dũng mãnh vô úy, cho nên nói: “Ví như sư tử rống. Trùng, thú đều kinh sợ. Như Lai rền pháp âm, hàng phục các ngoại đạo”). Vậy thì Phật hiệu là Sư Tử Hống, tức là nói theo tướng trạng khi Ngài thuyết pháp.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, nhất

niệm quy y, thị nhân đắc ngộ vô lượng chư Phật, ma đảnh thọ ký.

(經)若有男子女人，聞是佛名，一念歸依，是人得遇無量諸佛，摩頂授記。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật này, một niệm quy y, người ấy sẽ gặp vô lượng chư Phật xoa đầu thọ ký).

Vì thế, nay nhất niệm quy y, sẽ được gặp vô lượng chư Phật, mỗi vị đều xoa đầu [người ấy], thọ ký: “Trong tương lai, ngươi nhất định đạt được Chủng Trí, thuyết pháp như sư tử rống”. Những chúng sanh nghe tiếng, hoặc là hoan hỷ, hoặc là kinh sợ. Chúng sanh ở trong hang hốc, sẽ co rúc, ẩn thân. Loài sống dưới nước sẽ lặn sâu. Loài sống trong núi sẽ núp kín. Voi sẽ dứt tung xiềng xích, điên cuồng chạy tán loạn. Chim bay tuốt lên không, vỗ cánh vội vàng trốn xa!

3.2.4.1.2.3.1.1.5. Câu Lưu Tôn Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ, hữu Phật xuất thế, hiệu Câu Lưu Tôn Phật.

(經)又於過去，有佛出世，號拘留孫佛。

(Kinh: Lại trong quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Câu Lưu Tôn Phật).

Câu Lưu Tôn (Krakucchanda) là tiếng Phạn, cõi này dịch là Sở Ưng Đoạn (所應斷, những điều đáng nên đoạn trừ). Đấy là xét theo sự đoạn trừ ngũ trụ và nhị tử (Phần Đoạn và Biến Dịch sanh tử) để lập danh hiệu. Lại còn dịch là Dụng Trang Nghiêm (用莊嚴), đấy là xét theo sự tu nhân chứng quả để đặt tên. Vị này [cùng tên], chẳng phải là vị Phật trong Hiền Kiếp thứ chín xuất thế [khi con người tuổi thọ] sáu vạn năm. Theo kinh Vạn Phật Danh, có vô lượng danh hiệu thất Phật. Nếu sau danh xưng [Câu Lưu Tôn Phật] mà có nói Hiền Kiếp thì Ngài là vị đứng đầu trong [một ngàn vị Phật] của Hiền Kiếp. [Nếu coi vị Phật Câu Lưu Tôn ở đây thuộc về Hiền Kiếp] thì trên là nói đến quá khứ đã có trở ngại, dưới là nói đến Hằng sa kiếp cũng bị trở ngại.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, chí tâm chiêm lễ, hoặc phục tán thán. Thị nhân ư Hiền Kiếp thiên Phật hội trung, vi Đại Phạm Vương, đắc thọ thượng ký.

(經)若有男子女人，聞是佛名，志心瞻禮，或復讚歎。是人於賢劫千佛會中，為大梵王，得授上記。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật ấy, chí tâm chiêm ngưỡng, lễ bái, hoặc là tán thán. Người ấy sẽ ở trong pháp hội của một ngàn đức Phật thuộc Hiền Kiếp, làm Đại Phạm Vương, được thọ ký bậc thượng).

Trong phần Hiển Ích, “nghe danh hiệu Phật” thuộc về Ý, hiển lộ chánh nhân Phật tánh. “Chiêm ngưỡng, lễ bái” thuộc về thân, hiển thị duyên nhân Phật tánh. Tán thán thuộc khẩu, hiển thị liễu nhân Phật tánh. Do ba thứ nhân duyên ấy, cho nên ở trong hội của một ngàn vị Phật thuộc Hiền Kiếp, đều làm Đại Phạm Vương, tu tứ đẳng tâm (từ, bi, hỷ, xả), hạnh nghiệp thanh tịnh; khắp vì tam hữu (ba cõi), thỉnh chuyển pháp luân. Vì thế, ở dưới tòa mỗi đức Phật, đích thân được thọ ký thượng diệu; tức là dùng thân Phạm Thiên để thành cái quả Đại Giác. Sách Pháp Uyển Châu Lâm viết: “Nay xét đến Hiền Kiếp, một đại kiếp chia thành hoại, không, thành, trụ, nay đang thuộc trụ kiếp (gồm hai mươi tiểu kiếp), có một ngàn vị Phật xuất hiện. Ba vị Phật đã qua, nay là vị thứ tư (tức Thích Ca Mâu Ni Phật)”. Theo luận Lập Thế A Tỳ Đàm: Mười một kiếp thuộc vị lai, tám kiếp thuộc quá khứ, nay đức Phật Thích Ca thành Phật trong kiếp thứ chín.

Hỏi: Trong Hiền Kiếp này, trong các giai đoạn thành, hoại và không, Phật chẳng xuất thế, chỉ có trụ kiếp. Trong trụ kiếp, đời vị lai chỉ có mười một kiếp, cớ sao có đến chín trăm chín mươi sáu vị Phật cùng lúc xuất thế vậy?

Đáp: Đúng như lời cật vấn, ý nghĩa hơi khó hiểu. Nay dựa theo hai kinh, có thể biết được những nét chánh yếu. Trong kinh Dược Vương Dược Thượng, đức Phật dạy: “Ngã tằng vãng tích vô số kiếp thời, ư Diệu Quang Phật mạt pháp chi trung, xuất gia học đạo, văn thị ngũ thập tam Phật danh, tâm sanh hoan hỷ, phục giáo tha nhân, linh đắc văn trì. Triển chuyển tương giáo, nãi chí tam thiên nhân, dị khẩu đồng âm, nhất tâm kính lễ, tức đắc siêu việt vô số ức kiếp sanh tử chi tội. Kỳ tiền thiên nhân giả, Hoa Quang Phật vi thủ, hạ chí Tỳ Xá Phù Phật, ư Trang Nghiêm Kiếp đắc thành vi Phật, quá khứ thiên Phật thị dã. Thử trung thiên Phật giả, Câu Lưu Tôn Phật vi thủ, hạ chí Lâu Chí Như Lai, ư Hiền Kiếp trung thứ đệ thành Phật. Hậu thiên Phật giả, Nhật Quang Như Lai vi thủ, nãi chí Tu Di Tướng Phật, ư Tinh Tú Kiếp trung đương đắc thành Phật” (Ta đã từng trong vô số kiếp đời quá khứ, xuất gia học đạo trong đời Mạt Pháp của Phật Diệu Quang (Varaprabha), nghe được danh hiệu của năm mươi ba vị Phật này, tâm sanh hoan hỷ, lại dạy cho người khác nghe và trì niệm. Lần lượt dạy nhau cho đến ba ngàn người, khác miệng cùng tiếng, nhất tâm kính lễ, liền được vượt thoát tội trong vô số ức kiếp sanh tử. Một ngàn người đầu tiên, Hoa Quang Phật làm đầu cho đến người cuối cùng là Tỳ Xá Phù Phật, được thành Phật trong Trang Nghiêm Kiếp; đấy là một ngàn vị Phật trong quá khứ. Một ngàn vị Phật chính giữa, Câu Lưu Tôn Phật làm đầu, cho đến vị cuối cùng là Lâu Chí (Rucika) Như Lai, theo thứ tự thành Phật trong Hiền Kiếp. Một ngàn vị Phật cuối, Nhật Quang Như Lai làm đầu, cho đến vị cuối cùng là Tu Di Tướng Phật sẽ được thành Phật trong Tinh Tú Kiếp).

Nếu dựa theo kinh Phật Danh, chín mươi mốt kiếp trong quá khứ có Phật hiệu là Tỳ Bà Thi (Vipaśyin) Như Lai, ba mươi kiếp trong quá khứ có Phật xuất thế, tên là Thi Khí (Śikhin) Như Lai. Tức là trong kiếp này, lại có Phật xuất thế tên là Tỳ Xá Phù (Viśvabhū) Như Lai.

Hỏi: Chín mươi mốt kiếp ấy là đại kiếp hay tiểu kiếp? Đáp: Là đại kiếp. Vì sao biết như vậy? Theo Cựu Tỳ Bà Sa Luận, Thích Ca Bồ Tát tu nhân từ thời Tỳ Bà Thi Phật cho tới nay, đã gieo nghiệp tướng hảo. Tới nay, trong trụ kiếp thứ chín, đã trải qua chín mươi mốt đại kiếp. Vì thế, Cựu Câu Xá Luận nói: “Do lễ Để Sa Phật (Tiṣya), do sức tinh tấn, liền vượt thoát chín đại kiếp, rốt ráo thành Phật”. Vì vậy, đã biết chín kiếp đã là đại kiếp thì chín mươi mốt kiếp kia há chẳng phải cũng là đại kiếp ư? Đã là đại kiếp thì một ngàn vị Phật xuất thế, chẳng có gì đáng nghi! Lại dựa theo Lập Thế A Tỳ Đàm, trong vòng hai mươi trụ kiếp, trong tám kiếp quá khứ đã có Phật xuất thế, Phật Thích Ca xuất thế trong kiếp thứ chín của hiện tại, tức là trong chín kiếp đầu, đã có bốn vị Phật xuất thế. Vị lai hãy còn mười một kiếp, làm sao biết sẽ chẳng có nhiều vị Phật xuất thế? Xét theo ý nghĩa này, dẫu là tiểu kiếp, nhiều vị Phật xuất thế cũng chẳng trở ngại gì! Đó là vì căn cơ của chúng sanh có mạnh hay yếu, cho nên cảm vời thấy Phật khác nhau. Chỉ sợ hậu hiền sanh nghi, nên tôi trình bày đại lược như thế!

3.2.4.1.2.3.1.1.6. Tỳ Bà Thi Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ, hữu Phật xuất thế, hiệu Tỳ Bà Thi.

(經)又於過去，有佛出世，號毘婆尸。

(Kinh: Lại trong quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Tỳ Bà Thi).

Tỳ Bà Thi còn gọi là Duy Vệ (維衛), cõi này dịch là Thắng Quán (勝觀). Luận Câu Xá nói: “Trọn ba vô số kiếp, theo thứ tự ngược, sẽ gặp Thắng Quán”. Đấy là do Phật Thích Ca đã gieo nhân tướng hảo đầu tiên nơi Thắng Quán Phật. Nhưng nếu coi vị Phật này là một trong ba vị Phật cuối cùng của Trang Nghiêm Kiếp thì Câu Lưu Tôn Phật là vị Phật đầu tiên trong Hiền Kiếp, càng chẳng ngờ chi nữa! Cần nên biết: Ứng theo luận định trong phần trên, chẳng thể nói [danh hiệu Tỳ Bà Thi Phật ở đây] là nói đến vị Phật gần (tức Tỳ Bà Thi Phật trong Hiền Kiếp). Do [những vị Phật có cùng danh hiệu là] Tỳ Bà Thi Phật rất nhiều, sao có thể nói [đoan quyết danh hiệu Tỳ Bà Thi ở đây] chuyên chỉ vị Phật Thắng Quán mà Phật Thích Ca đã gặp gỡ, gieo nhân thành tựu tướng hảo cho được?

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, vĩnh bất đọa ác đạo, thường sanh nhân, thiên, thọ thắng diệu lạc.

(經)若有男子女人，聞是佛名，永不墮惡道，常生人天，受勝妙樂。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật này, vĩnh viễn chẳng đọa vào đường ác, thường sanh làm trời, người, hưởng sự vui thù thắng nhiệm mầu).

Trong phần Hiển Ích, [kinh văn dạy] “văn thị Phật danh, tức bất đọa tam ác đạo” (nghe danh hiệu đức Phật này, liền chẳng đọa trong ba ác đạo), chuyện này chẳng dễ dàng! Theo luận, trong A tăng kỳ đầu tiên, Thích Ca Thế Tôn từ đấy trở đi thường lìa thân nữ nhân và bốn đường ác. Theo sách Diệu Pháp Liên Hoa Kinh Huyền Nghĩa Thích Thiêm, trong A tăng kỳ thứ ba, Ngài mới bắt đầu lìa năm chướng, mới chẳng bị đọa. “Thường sanh làm trời, người”: Theo Giới Sớ, trong A tăng kỳ đầu tiên, Ngài đắc năm thứ công đức: Một là sanh trong trời, người; hai là sanh trong gia đình cao quý, ba là làm thân nam, bốn là các căn trọn đủ, năm là biết túc mạng. Sách Pháp Hoa Văn Cú nói: “Chẳng sanh vào ba đường ác là Vị Bất Thoái. Chẳng sanh vào biên địa, các căn đầy đủ, chẳng thọ thân nữ, tức là Hạnh Bất Thoái. Thường biết Túc Mạng, tức là Niệm Bất Thoái”. Vì thế biết chẳng đọa vào ác đạo, thường sanh làm trời, người, đúng là chẳng dễ dàng! Nay căn cơ viên đốn nhạy bén nhất, cho nên vừa mới nghe danh hiệu Phật, liền hiểu tự tánh, cho nên có thể nhanh chóng đạt được.

“Nhân thiên thắng diệu lạc” (sự vui sướng thù thắng nhiệm mầu trong đường trời, người) đã được nói cặn kẽ trong kinh Thế Ký của Trường A Hàm. Tuy sanh làm trời, người, chỉ coi Pháp Hỷ và Thiền Duyệt là vui. Như trong Đại Trang Nghiêm Luận, đức Phật đã nói kệ như sau: “Vô bệnh đệ nhất lợi, tri túc đệ nhất phú, thiện hữu đệ nhất thân, Niết Bàn đệ nhất lạc” (Không bệnh: Lợi bậc nhất. Biết đủ: Giàu bậc nhất. Bạn lành: Thân thiết nhất. Niết Bàn: Vui bậc nhất). Đấy chính là hưởng mà chẳng hưởng, không hưởng chính là hưởng.

3.2.4.1.2.3.1.1.7. Bảo Thắng Như Lai

(Kinh) Hựu ư quá khứ vô lượng vô số Hằng hà sa kiếp, hữu Phật xuất thế, hiệu Bảo Thắng Như Lai.

(經)又於過去無量無數恆河沙劫，有佛出世，號寶勝如來。

(Kinh: Lại trong vô lượng vô số Hằng hà sa kiếp trong quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Bảo Thắng Như Lai).

Danh hiệu của Ngài trong tiếng Phạn là Ra Đát Nẵng Tỳ Bà (Ratna shikhaye). Ra Đát Nẵng dịch là Bảo; Tỳ Bà dịch là Thắng. Chất báu thù thắng ắt là vật gì vậy? Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Như hải trung hữu tứ châu, nhất thiết chúng bảo giai tùng chi sanh. Nhược vô thử tứ châu, nhất thiết bảo vật tiệm tựu diệt tận. Chư tiểu long thần bất năng đắc kiến, duy Sa Kiệt La long vương, mật trí thâm bảo tạng trung. Thử thâm bảo tạng hữu tứ chủng danh. Nhất danh Chúng Bảo Tích Tụ, nhị danh Vô Tận Bảo Tạng, tam danh Viễn Xí Nhiên, tứ danh Nhất Thiết Trang Nghiêm Tụ. Thử tuy bảo trung chi thắng, nhiên thị thế bảo, thứ đệ dĩ đối Thường, Lạc, Ngã, Tịnh xuất thế chi bảo. Thử chi tứ đức, duy Phật dữ Phật nãi năng chứng đắc, như Sa Kiệt La long vương mật trí bảo tạng thị dã. Dư nhân vị chứng, như tiểu long thần bất năng đắc kiến thị dã. Thử tứ đức xuất sanh vô tý, như nhất thiết chúng bảo giai tùng chi sanh thị dã” (Như trong biển có bốn viên châu, hết thảy các thứ báu đều sanh từ chúng. Nếu không có bốn viên châu ấy, hết thảy các vật báu sẽ dần dần diệt mất, các tiểu long thần sẽ chẳng thể thấy, chỉ trừ long vương Sa Kiệt La (Sāgara nāgarāja). Chúng được cất kín trong kho báu. Kho báu sâu kín ấy có bốn thứ tên: Một là Chúng Bảo Tích Tụ, hai là Vô Tận Bảo Tạng, ba là Viễn Xí Nhiên, bốn là Nhất Thiết Trang Nghiêm Tụ. Những viên châu ấy tuy thù thắng nhất trong các thứ báu, nhưng chúng là vật báu thế gian, theo thứ tự dùng để đối ứng với của báu xuất thế Thường, Lạc, Ngã, Tịnh. Bốn đức ấy chỉ có Phật và Phật mới chứng đắc, như long vương Sa Kiệt La giấu kín trong kho báu. Những người khác chưa chứng, giống như các tiểu long thần, chẳng thể trông thấy. Bốn đức ấy xuất sanh [các công đức] chẳng tỳ vết, như hết thảy các thứ báu đều sanh từ những viên châu ấy). Vì thế, sách Kim Quang Minh Kinh Huyền Nghĩa viết: “Như trân bảo trong cõi đời được phàm tình quý trọng”. Vậy thì của báu như lý rốt ráo đáng quý, đáng là của báu được phàm tình quý trọng, cho nên Phật hiệu là Bảo Thắng.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, tất cánh bất đọa ác đạo, thường tại thiên thượng, thọ thắng diệu lạc.

(經)若有男子女人，聞是佛名，畢竟不墮惡道，常在天上，受勝妙樂。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật ấy, rốt ráo chẳng đọa vào ác đạo, thường ở trên cõi trời, hưởng sự vui thù thắng, nhiệm mầu).

Đại ý của phần Hiển Ích giống như trong phần trên. Trong phẩm Lưu Thủy của kinh Kim Quang Minh [có chép]: Mười ngàn con cá được nghe danh hiệu Phật Bảo Thắng, đều sanh hết lên trời Đao Lợi, huống hồ nam nữ nghe tên Ngài mà không được hưởng diệu lạc thù thắng ư?

3.2.4.1.2.3.1.1.8. Bảo Tướng Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ, hữu Phật xuất thế, hiệu Bảo Tướng Như Lai.

(經)又於過去，有佛出世，號寶相如來。

(Kinh: Lại nữa, trong quá khứ, có Phật xuất thế, hiệu là Bảo Tướng Như Lai).

Phật có danh hiệu là Bảo Tướng (Ratnaketu), cũng là dùng chất báu về mặt hình tướng để sánh ví của báu nơi tánh. Kinh Hoa Nghiêm dạy: “Hựu đại hải trung, hữu tứ xí nhiên quang minh đại bảo. Nhất danh Nhật Tạng, nhị danh Ly Nhuận, tam danh Hỏa Châu, tứ danh Cứu Cánh Vô Dư. Nhược đại hải vô thử tứ bảo, tứ thiên hạ, Kim Cang, Vi sơn, nãi chí Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, giai tất phiêu một” (Trong biển cả lại có bốn thứ báu lớn tỏa quang minh chói lọi, một là Nhật Tạng, hai là Ly Nhuận, ba là Hỏa Châu, bốn là Cứu Cánh Vô Dư. Nếu biển cả không có bốn báu ấy, tứ thiên hạ, núi Kim Cang, núi Thiết Vi, cho đến trời Phi Tưởng Phi Phi Tưởng thảy đều chìm ngập). Đại Luận gọi chúng là Tiêu Thủy Châu. Nhật Tạng biểu thị Đại Viên Kính Trí. Ly Nhuận biểu thị Diệu Quan Sát Trí. Hỏa Châu biểu thị Bình Đẳng Tánh Trí. Cứu Cánh Vô Dư biểu thị Thành Sở Tác Trí. Nếu biển pháp của Như Lai không có bốn trí ấy lợi lạc chúng sanh, tam giới lục đạo thảy đều chìm đắm. Vì thế, đại sư nói: “Chẳng đi, chẳng đến, Thật Tướng pháp tánh, Thật Tướng tôn quý”. Do vậy, gọi là Bảo Tánh.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh, sanh cung kính tâm, thị nhân bất cửu, đắc A La Hán quả.

(經)若有男子女人，聞是佛名，生恭敬心，是人不久，得阿羅漢果。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật ấy, sanh lòng cung kính, người ấy chẳng lâu sau sẽ đắc quả A La Hán).

Trong phần Hiển Ích, kinh văn nói “văn Phật danh dĩ, sanh cung kính tâm” (nghe danh hiệu đức Phật rồi bèn sanh tâm cung kính), tức là thân chẳng chiêm lễ, miệng chẳng tán thán đã rõ rệt rồi! Nhưng những người nam, kẻ nữ ấy, không lâu sau sẽ đắc quả A La Hán, công đức sâu lắm! Nếu luận định theo Tam Tạng thì như kinh dạy:

“Quang minh của Nhật Tạng có thể biến nước biển thành chất lạc”: Nay nói đến Thế Đệ Nhất, mười lăm tâm kiến đạo, mười sáu tâm nhập Tu Đà Hoàn quả, chuyển hiền thành thánh, đúng là như biến nước thành lạc.

“Quang minh của Ly Nhuận có thể biến chất lạc trong biển thành tô”: Nay nói sau khi kiến đạo, khởi sự tu đạo, đoạn hết sáu phẩm đầu của chín phẩm Tư Hoặc trong Dục Giới, nhập Tư Đà Hàm, đúng là như biến lạc thành tô.

“Quang minh của Hỏa Châu có thể đốt cháy chất tô trong biển”: Do Tam Quả đoạn hết ba phẩm sau của Tư Hoặc trong Dục Giới, vĩnh viễn chẳng thọ sanh trong Dục Giới nữa, đúng là giống như đốt cháy chất tô trong biển.

“Quang minh của Cứu Cánh Vô Dư có thể đốt cháy chất tô trong biển vĩnh viễn hết sạch chẳng còn thừa sót”: Do Tứ Quả thì năm phần cao thấp đều đoạn sạch, chẳng còn Tư Hoặc nào thừa sót, vĩnh viễn chẳng thọ sanh trong đời sau, đúng là giống như đốt sạch vĩnh viễn chất tô trong biển, chẳng còn thừa sót.

Nay xét theo Tạng Giáo đối ứng với các địa vị trong Viên Giáo thì từ Sơ Tín cho tới Thất Tín, tùy ý đoạn hết Kiến Tư trong tam giới, bằng với đệ tứ quả A La Hán trong Tạng Giáo. Do đó, sách Diệu Pháp Liên Hoa Huyền Nghĩa nói: “Đồng trụ và tứ trụ, ở chỗ này bằng nhau. Nếu chỉ chế phục vô minh thì Tam Tạng còn kém”, chính là nói về chuyện này. Nay vốn coi Viên Giáo là chánh, cho nên trước hết xét theo Tam Tạng Tiểu Quả, vì muốn khơi gợi cho A La Hán trong Tạng Giáo thành tựu quả A La Hán nơi quả vị Phật trong Viên Giáo vậy.

3.2.4.1.2.3.1.1.9. Ca Sa Tràng Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ vô lượng A tăng kỳ kiếp, hữu Phật xuất thế, hiệu Ca Sa Tràng Như Lai.

(經)又於過去無量阿僧祗劫，有佛出世，號袈裟幢如來。

(Kinh: Lại trong quá khứ vô lượng A tăng kỳ kiếp, có Phật xuất thế, hiệu là Ca Sa Tràng (Kaṣāyadhvaja) Như Lai).

Đây là dựa theo sự trang nghiêm để nêu ra tướng trạng, nhằm phô rõ Phật đức hồng danh. Tâm Địa Quán viết: “Ca sa chính là tướng tràng báu của Như Lai, vì khi đắp ca sa, sanh ý tưởng như tràng báu, có thể diệt các tội, sanh các phước đức. Ví như ruộng tốt, vì có thể khéo tăng trưởng Bồ Tát đạo. Ví như giáp trụ, các mũi tên độc phiền não chẳng thể làm hại được”. Do Như Lai khi tu nhân đã tu vạn hạnh, nên thành tựu quả đức trang nghiêm.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh giả, siêu nhất bách đại kiếp sanh tử chi tội.

(經)若有男子女人，聞是佛名者，超一百大劫生死之罪。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân nghe danh hiệu đức Phật này, sẽ thoát khỏi tội trong một trăm đại kiếp sanh tử).

Vì thế, nam nữ nghe danh hiệu của Ngài, sẽ nhanh chóng thoát khỏi tội trong một trăm đại kiếp sanh tử.

3.2.4.1.2.3.1.1.10. Đại Thông Sơn Vương Phật

(Kinh) Hựu ư quá khứ hữu Phật xuất thế, hiệu Đại Thông Sơn Vương Như Lai.

(經)又於過去有佛出世，號大通山王如來。

(Kinh: Trong quá khứ, lại có Phật xuất thế, hiệu là Đại Thông Sơn Vương Như Lai).

Sơn Vương tức là núi Tu Di, bảy rặng kim sơn vây quanh, cao chót vót giữa biển; vì thế, đặc biệt gọi là Vương. “Đại”: Núi cao tám vạn bốn ngàn do tuần. “Thông” (通): Quang minh chiếu sáng ngời bốn phía. Điều này ví như Báo Thân Phật. Kinh Tiểu Bát Nhã chép: “Thí như hữu nhân, thân như Tu Di sơn vương, thị thân vi đại phủ? Tu Bồ Đề ngôn: Thậm đại” (“Ví như có người thân như núi chúa Tu Di, thân ấy có lớn hay chăng?” Tu Bồ Đề thưa: “Rất lớn”). Đại sư nói: “Đấy chính là chẳng phải quả mà là quả, do nhân to nên quả to. Đắc pháp Ngũ Ấm, thành tựu Pháp Thân. Vì thế nói ‘to như núi Tu Di’ để sánh ví tánh sắc. Do sắc to nên Bát Nhã to. Như núi to nên thần cũng to. Tập quả đã viên mãn, báo quả cũng trọn vẹn. Vì thế nói là thân to”. Như vậy thì Đại Thông là cái nhân Bát Nhã, Sơn Vương là cái quả Báo Thân, Tứ Trí rốt ráo trang nghiêm.

(Kinh) Nhược hữu nam tử, nữ nhân, văn thị Phật danh giả, thị

nhân đắc ngộ Hằng hà sa Phật, quảng vị thuyết pháp, tất thành Bồ Đề.

(經)若有男子女人，聞是佛名者，是人得遇恆河沙佛，廣為說法，必成菩提。

(Kinh: Nếu có nam tử, nữ nhân, nghe danh hiệu đức Phật ấy, người đó sẽ được gặp chư Phật nhiều như cát sông Hằng, vì người ấy rộng nói pháp, ắt thành Bồ Đề).

Trong phần Hiển Ích, [kinh văn có nói] phàm những ai nghe danh hiệu của đức Phật này, sẽ được gặp chư Phật nhiều như cát sông Hằng vì người đó nói pháp. Do nghe Đại Thông Bát Nhã, cho nên cảm chư Phật vì người ấy nói Bát Nhã, khiến cho toàn tánh khởi tu. Đã nghe quả thể (bản thể của cái quả) nơi Sơn Vương, bèn cảm chư Phật thọ ký, khiến cho từ nhân mà đạt đến quả. Nghe danh hiệu một vị Phật, bèn thấu hiểu tánh và tu như một. Nhân quả thành tựu, Phật lực chẳng thể nghĩ bàn, quả báo cũng chẳng thể nghĩ bàn.

3.2.4.1.2.3.1.2. Tổng chỉ chư Phật (nói chung về chư Phật)

(Kinh) Hựu ư quá khứ, hữu Tịnh Nguyệt Phật, Sơn Vương Phật, Trí Thắng Phật.

(經)又於過去，有淨月佛，山王佛，智勝佛。

(Kinh: Trong quá khứ lại có Tịnh Nguyệt Phật, Sơn Vương Phật, Trí Thắng Phật).

Tịnh Nguyệt (淨月): Chân Pháp Thân của Phật ví như hư không, ứng vật (ứng theo sự cơ cảm của chúng sanh) mà hiện hình, như bóng trăng trong nước. Trăng ví như thân Phật, Pháp Thân như hư không. Tâm quang sáng sạch, từ Chân mà ứng hiện, hiện bóng trong nước. Điều này minh thị “tam thân nhất thể”.

Sơn Vương trong tiếng Phạn là Thế Lễ Nại Ra Nhạ (Śailanrāja), cõi này dịch là Sơn Vương. Trong kinh Đại Phương Đẳng Đà La Ni, Hoa Tụ Bồ Tát tán thán đức Phật: “Thế Tôn thân sắc như kim sơn, do như nhật quang chiếu thế gian. Năng bạt nhất thiết chư khổ não, ngã kim khể thủ đại pháp vương” (Thế Tôn thân sắc như núi vàng, như ánh mặt trời soi thế gian, dẹp trừ hết thảy các khổ não, con nay kính lễ đại pháp vương) có ý nghĩa tương đồng.

Trí Thắng, tức là Nhất Thiết Chủng Trí. Kinh Đại Phẩm Bát Nhã dạy: “Tát Bà Nhã (Tần ngôn nhất thiết trí tướng), thị Thanh Văn, Bích Chi Phật trí. Đạo Chủng Trí thị Bồ Tát trí. Nhất Thiết Chủng Trí thị chư Phật trí” (Tát Bà Nhã, Hán dịch là Nhất Thiết Trí Tướng, là trí của Thanh Văn và Bích Chi Phật. Đạo Chủng Trí là trí của Bồ Tát. Nhất Thiết Chủng Trí là trí của chư Phật). Do hết thảy chủng loại, tướng mạo đều biết, nên gọi là thù thắng trong các trí.

(Kinh) Tịnh Danh Vương Phật, Trí Thành Tựu Phật, Vô Thượng Phật.

(經)淨名王佛，智成就佛，無上佛。

(Kinh: Tịnh Danh Vương Phật, Trí Thành Tựu Phật, Vô Thượng Phật).

Tịnh Danh Vương: Ngũ trụ và nhị tử đều hết sạch, vì hết sạch tự tại, nên có danh xưng thù thắng này. Theo kinh Tập Nhất Thiết Phước Đức Tam Muội, ở phương Đông cách nơi đây ba mươi hai cõi Phật, có quốc độ tên là Phổ Vô Cấu, Phật hiệu là Tịnh Danh Vương. Trong A tăng kỳ kiếp lâu xa, đức Phật Thích Ca là một tiên nhân tên Tối Thắng, do nghe đức Phật ấy giảng Tập Nhất Thiết Phước Đức tam muội mà về sau sanh vào nước ấy, nay được thành Phật.

Trí Thành Tựu: Do dùng hai trí Quyền và Thật để thành tựu.

Vô Thượng là danh hiệu tôn quý cùng cực. Hễ có gì cần phải đoạn trừ thì gọi là Hữu Thượng Sĩ. Đã chẳng có gì phải đoạn thì gọi là Vô Thượng. Như Phật Thuyết Vô Thượng Xứ Kinh đã dạy: “Nhược chúng sanh ư Phật vô thượng xứ, khởi tín hướng tâm giả, ư thiên nhân trung, đắc vô thượng quả” (Nếu chúng sanh đối với chỗ vô thượng của Phật mà khởi tâm tin tưởng, hướng về, sẽ ở trong trời, người mà đắc quả vô thượng).

(Kinh) Diệu Thanh Phật, Mãn Nguyệt Phật, Nguyệt Diện Phật.

(經)妙聲佛，滿月佛，月面佛。

(Kinh: Diệu Thanh Phật, Mãn Nguyệt Phật, Nguyệt Diện Phật).

Diệu Thanh: Kinh Chánh Pháp Niệm Xứ nói: “Sơn cốc, khoáng dã, kỳ trung đa hữu Ca lăng tần già xuất diệu âm thanh. Như thị mỹ âm, nhược thiên, nhân, Khẩn Na La đẳng, vô năng cập giả, duy trừ Như Lai âm thanh, cố viết Diệu Thanh” (Trong hang núi, đồng hoang, có nhiều chim Ca lăng tần già hót tiếng vi diệu. Âm thanh đẹp đẽ như thế, dù là trời, người, hay Khẩn Na La v.v… đều chẳng thể sánh bằng, chỉ trừ âm thanh của Như Lai, nên nói là Diệu Thanh).

Hai vị Phật Mãn Nguyệt và Nguyệt Diện ý nghĩa đại để tương đồng. Như kinh dạy: “Như thập ngũ nhật nguyệt, viên mãn cụ túc, chúng tinh trung vương, tối thượng, tối thắng, Phật diện thanh tịnh viên mãn, diệc như nguyệt nhĩ” (Như trăng ngày Rằm, trọn đủ viên mãn, là vua trong các ngôi sao, tối thượng, tối thắng. Mặt Phật thanh tịnh viên mãn cũng giống như mặt trăng).

(Kinh) Hữu như thị đẳng, bất khả thuyết Phật.

(經)有如是等，不可說佛。

(Kinh: Có bất khả thuyết Phật như thế đó).

Có bất khả thuyết Phật như thế đó, chẳng thể nói trọn hết kiếp số và lợi ích do nghe danh hiệu của các Ngài, vì thế bèn tổng kết, biết là ngài Địa Tạng từ thuở phát tâm đến nay, đã gặp gỡ các vị như Phật Thích Ca, đều được mỗi vị phó chúc độ thoát, cũng như ngày nay trên thiên cung, chẳng thể nghĩ bàn được! Phần Xưng Danh đã xong.

3.2.4.1.2.3.2. Kết ích (tổng kết lợi ích)

3.2.4.1.2.3.2.1. Sanh thời xưng danh ích (lợi ích khi xưng danh trong khi còn sống)

3.2.4.1.2.3.2.1.1. Ước nhất đa huống ích (xét theo một danh hiệu để

luận lợi ích do nghe nhiều danh hiệu)

(Kinh) Thế Tôn! Hiện tại, vị lai nhất thiết chúng sanh, nhược thiên, nhược nhân, nhược nam, nhược nữ, đản niệm đắc nhất Phật danh hiệu, công đức vô lượng, hà huống đa danh?

(經)世尊！現在未來一切眾生，若天若人，若男若女，但念得一佛名號，功德無量，何況多名？

(Kinh: Bạch Thế Tôn! Hết thảy chúng sanh trong hiện tại và vị lai, dù trời hay người, dù nam hay nữ, chỉ niệm danh hiệu của một vị Phật thì công đức đã là vô lượng, huống hồ nhiều danh hiệu?)

Đạo và tục tương phản, danh và thật trái nghịch. Nắm được ý thú này, khéo thấu hiểu lý thâm u. Vì sao vậy? Như thế tục, đối với cha, ông, chẳng được nhắc đến tên gọi. Nhưng trong pháp môn Phật danh, xưng dương [danh hiệu Phật] bèn được phước vô lượng. Ấy là vì chư Phật Như Lai đại từ thương xót muôn loài, giáng hạ cõi tục, lấy việc tế độ làm đầu. Kẻ có tâm mong mỏi, ngưỡng mộ [chư Phật], chẳng có ai không được lợi ích. Hoặc dùng miệng xưng niệm, hoặc dùng tâm niệm, hoặc dùng thân lễ, ba nghiệp tôn kính, tam độc thanh lương, dần dần dẹp trừ hữu căn, thoát khỏi sự ràng buộc của ba cõi. Do có đức to lớn ấy, người xưng danh hiệu Phật sẽ được phước. Những kẻ thuận theo thói tục lại trái nghịch những điều trên đây. Kinh Thập Luân dạy: “Nhược niệm nhất Phật, tắc kiến nhất Phật. Nhược niệm đa Phật, tắc kiến đa Phật. Nhược niệm tiểu thân Phật, tắc kiến tiểu thân Phật. Nhược niệm đại thân Phật, tắc kiến đại thân Phật. Nhược niệm vô lượng thân Phật, tắc kiến vô lượng thân Phật đẳng” (Nếu niệm một vị Phật, sẽ thấy một vị Phật. Nếu niệm nhiều vị Phật, sẽ thấy nhiều vị Phật. Nếu niệm Phật thân nhỏ, sẽ thấy Phật thân nhỏ. Nếu niệm Phật thân lớn, sẽ thấy Phật thân lớn. Nếu niệm vô lượng thân Phật, sẽ thấy vô lượng thân Phật v.v…) Vì thế, dùng một vị Phật để từ so sánh mà biết nhiều vị Phật.

3.2.4.1.2.3.2.1.2. Ước sanh tử đắc lợi (xét theo lợi ích khi sanh tử)

(Kinh) Thị chúng sanh đẳng, sanh thời, tử thời, tự đắc đại lợi, chung bất đọa ác đạo.

(經)是眾生等，生時死時，自得大利，終不墮惡道。

(Kinh: Các chúng sanh ấy lúc sanh, lúc tử, tự đạt được lợi ích to lớn, trọn chẳng đọa vào ác đạo).

Pháp sư Viên Trừng nói: “Lục đạo phàm phu, tam thừa hiền thánh, tánh giác bảo quang ai nấy đều viên mãn, vốn chẳng gọi là chư Phật, mà cũng chẳng gọi là chúng sanh. Chỉ vì cái tâm này chẳng giữ lấy tự tánh, thuận theo cái duyên mê ngộ, tạo nghiệp, thọ khổ, nên gọi là chúng sanh. Tu đạo chứng chân, bèn gọi là chư Phật”. Đức Phật thương xót chúng sanh, do vọng tưởng, chấp trước mà chẳng chứng đắc; nhưng vẫn là xứng pháp giới tánh, [do vậy, đức Phật] nói ra pháp môn Niệm Phật. Nếu có được pháp môn ấy, sẽ có một ngày bằng với chư Phật. Nếu chẳng được môn ấy, uổng công tu bao kiếp dài lâu! Vì thế, chúng sanh khi sanh, lúc tử, nếu thật sự có thể niệm Phật, hoặc một vị Phật, hoặc nhiều vị Phật, ai nấy đều tự đạt được các lợi ích to lớn, trọn chẳng đọa vào ác đạo. Nhưng đấy là các vị Phật mà Đại Sĩ đã đích thân gặp gỡ, đích thân thừa sự, cúng dường, nên đạt được lợi ích. Tuy vậy, các kinh luận chỉ tán dương Tây Phương A Di Đà Phật, [vì Ngài có] nguyện lực đặc biệt thiên trọng tiếp dẫn Sa Bà. Do đó, trong hạnh nguyện của đức Phổ Hiền, chỉ tột bậc xưng tán Di Đà. Nếu ai ngay trong lúc sanh tử, thật sự có thể chân thành xưng niệm [A Di Đà Phật], cảm ứng càng nhiều hơn. Đó gọi là “chẳng giở chân mà về Tịnh Độ an trụ. Chẳng phải suy lường mà chứng Di Đà”, há còn phải nói năng, suy nghĩ gì nữa? Ngộ hay mê chỉ tại tự tâm, siêu thăng hay chìm đắm há do pháp nào khác? Hãy tin chắc, tận lực hành trì, sẽ tự thấy kết quả của công sức.

3.2.4.1.2.3.2.2. Lâm chung xưng danh ích (lợi ích do xưng danh lúc lâm chung)

3.2.4.1.2.3.2.2.1. Thị xưng danh diệt tội (chỉ ra: Do xưng danh mà diệt tội)

(Kinh) Nhược hữu lâm mạng chung nhân, gia trung quyến thuộc, nãi chí nhất nhân, vị thị bệnh nhân, cao thanh niệm nhất Phật danh, thị mạng chung nhân, trừ Ngũ Vô Gián tội, dư nghiệp báo đẳng, tất đắc tiêu diệt.

(經)若有臨命終人，家中眷屬，乃至一人，為是病人，高聲念一佛名，是命終人，除五無間罪，餘業報等，悉得銷滅。

(Kinh: Nếu có kẻ sắp mạng chung, quyến thuộc trong nhà, dẫu chỉ một người, vì bệnh nhân ấy, lớn tiếng niệm danh hiệu một vị Phật, người mạng chung ấy, trừ diệt tội Ngũ Vô Gián, các nghiệp báo khác đều được tiêu diệt).

“Nãi chí nhất niệm nhất Phật danh” (thậm chí niệm danh hiệu một vị Phật): Từ nhiều người, nhiều Phật, cho đến cực ít. Kinh Đại Bi dạy: “Nhất xưng Nam mô Phật danh giả, dĩ thị thiện căn, nhập Niết Bàn giới, bất khả tận dã” (Xưng Nam mô Phật một tiếng, do thiện căn ấy cho tới khi nhập Niết Bàn giới, [thiện căn ấy] chẳng thể cùng tận); còn ngờ tội ngũ Vô Gián chẳng tiêu diệt chi nữa! Tội nghịch cực trọng đã tiêu, các nghiệp báo thấp hơn khác há chẳng đều diệt ư? (Trong chánh kinh, “trừ” có nghĩa là “trừ khử”, chẳng phải là “loại trừ”, chẳng tiêu). Xưa kia, Đại Trí luật sư phát nguyện thường sanh Sa Bà, làm đại đạo sư. Lại thấy pháp sư Huệ Thị nói: “Cõi Cực Lạc tuy tịnh, chẳng phải là chỗ ta mong mỏi”. Do vậy, Sư coi thường pháp môn Tịnh Độ chẳng quy hướng. Thấy người tu Tịnh nghiệp, lại còn sanh lòng khinh rẻ, báng bổ. Về sau, Sư bị bệnh nặng, thần thức mê muội, mờ mịt, nhanh chóng cảm nhận trước kia mình đã sai trái, tự trách sâu xa. Sư lại đọc Thập Nghi Luận của tổ Thiên Thai, thấy Sơ Tâm Bồ Tát chưa đắc Vô Sanh Nhẫn, cần phải thường chẳng lìa Phật.

Hơn nữa, Đại Trí Độ Luận nói: “Phàm phu trọn đủ triền phược, có tâm đại bi, nguyện sanh trong đời ác để cứu chúng sanh đang đau khổ, chẳng có lẽ ấy! Ví như trẻ thơ, chẳng được lìa mẹ. Lại như [chim non] lông vũ yếu ớt, chỉ nên chuyền cành”. Từ đấy, Sư vứt sạch sở học trước kia, chuyên theo đuổi giáo môn Tịnh Độ, suốt mười mấy năm, chưa từng tạm bỏ.

Lại như Pháp Chiếu đại sư đời Đường, vào Trúc Lâm Tự ở Ngũ Đài, thấy ngài Văn Thù ở phía Tây, ngài Phổ Hiền ở phía Đông, vì đại chúng thuyết pháp. Pháp Chiếu làm lễ, hỏi rằng: “Phàm phu đời Mạt trí thức nông cạn, kém cỏi, Phật tánh tâm địa chẳng nhờ đâu mà hiển hiện được! Chẳng rõ tu pháp môn gì là trọng yếu nhất?” Ngài Văn Thù dạy: “Trong các môn tu hành, không gì bằng niệm Phật! Ta do niệm Phật mà đắc Nhất Thiết Chủng Trí”.

Sư lại Hỏi: “Nên niệm như thế nào?” Ngài Văn Thù bảo: “Phía Tây thế giới này có A Di Đà Phật, nguyện lực khó nghĩ tưởng. Ông hãy nên hệ niệm, đừng để gián đoạn, mạng chung quyết định vãng sanh”. Nói xong, xoa đầu ngài Pháp Chiếu, bảo lui ra. Pháp sư Huệ Nhật cầu hắc Quán Âm, cảm hiện tướng quang minh, những điều Bồ Tát dạy dỗ, đại lược tương đồng. Vì thế, nhất quyết chớ nên không tin tưởng pháp môn Niệm Phật!

3.2.4.1.2.3.2.2.2. Thích diệt Vô Gián nghi (giải trừ mối nghi về niệm Phật có thể diệt tội Vô Gián)

(Kinh) Thị Ngũ Vô Gián tội, tuy chí cực trọng, động kinh ức kiếp liễu bất đắc xuất, thừa tư lâm mạng chung thời, tha nhân vị kỳ xưng niệm Phật danh, ư thị tội trung diệc tiệm tiêu diệt.

(經)是五無間罪，雖至極重，動經億劫了不得出，承斯臨命終時，他人為其稱念佛名，於是罪中亦漸銷滅。

(Kinh: Tội Ngũ Vô Gián tuy nặng nề nhất, trải qua ức kiếp trọn chẳng thoát ra, nhờ vào lúc sắp mạng chung, người khác vì kẻ ấy xưng niệm danh hiệu Phật, do đó, tội cũng dần dần tiêu diệt).

Nghi rằng: Nghiệp Vô Gián nặng nề, sao lại do một người xưng một danh hiệu Phật liền có thể tiêu diệt ư? Như kinh Tăng Nhất A Hàm dạy: “Chúng sanh tam nghiệp tạo ác, lâm chung ức niệm Như Lai công đức giả, tất ly ác đạo thú, đắc sanh thiên thượng. Chánh sử cực ác chi nhân, dĩ niệm Phật cố, diệc đắc sanh thiên” (Chúng sanh ba nghiệp tạo ác, lâm chung nghĩ nhớ công đức của Như Lai, ắt lìa khỏi đường ác, được sanh lên trời. Dẫu là kẻ cực ác, do niệm Phật, cũng được sanh lên trời). Vì thế biết: Tội nghiệp Vô Gián tuy nặng, trải nhiều kiếp khó thoát, nhưng nhờ vào sức niệm Phật khi lâm chung mà điên đảo, mê hoặc chẳng dấy lên, pháp tánh hiện tiền. Vì thế, có thể diệt tội. Do đó, kinh Hoa Nghiêm dạy: “Thiết văn Như Lai danh, cập dữ sở thuyết pháp, bất sanh tín giải, diệc năng thành chủng” (Nếu nghe danh hiệu của Như Lai và được Ngài thuyết pháp, dẫu chẳng sanh tin hiểu, cũng có thể trở thành đạo chủng). Huống chi nay được quyến thuộc tín tâm vì người ấy xưng Phật danh, há lẽ nào chẳng diệt trừ ư? Ví như dùng gân sư tử làm dây đàn, vừa tấu lên, hết thảy các sợi dây đàn khác đều đứt. Cũng như các thứ sữa bò, dê, lừa, ngựa cùng đựng trong một bát, nếu lấy một giọt sữa sư tử nhỏ vào, các thứ sữa ấy đều hóa thành nước. Nay đã hành Bồ Đề tâm, vì người ấy niệm Phật, tiêu diệt trọng tội, còn nghi chi nữa!

3.2.4.1.2.3.2.2.3. Huống tự xưng phước tội (huống hồ tự xưng sẽ diệt tội, được phước)

(Kinh) Hà huống chúng sanh tự xưng, tự niệm, hoạch phước vô lượng, diệt vô lượng tội.

(經)何況眾生，自稱自念，獲福無量，滅無量罪。

(Kinh: Huống hồ chúng sanh tự xưng, tự niệm, đạt phước vô lượng, diệt vô lượng tội).

Đây là tổng kết bằng cách so sánh “huống hồ”, nhằm khuyên mọi người tự niệm là thù thắng nhất. Do người khác niệm thay cho mà còn có thể diệt tội như thế, huống hồ chính mình tự niệm ư? Vì thế, Đại Luận, quyển thứ hai mươi bốn chép: “Hỏi: Khi lâm chung, cái tâm ngắn ngủi trong lúc ấy vì sao có thể hơn hẳn hạnh lực suốt đời? Đáp: Tâm ấy tuy ít, nhưng sức mạnh mẽ, nhạy bén. Như lửa hoặc chất độc tuy ít, mà có thể thành đại sự. Cái tâm lúc sắp chết quyết định mạnh mẽ, cho nên hơn hẳn hạnh lực cả trăm năm. Đó là hậu tâm, là đại tâm, do bỏ thân và các căn là chuyện cấp bách, cho nên khi niệm Phật, tội đều trở thành phước. Như Kỳ Bà nhặt lấy cỏ, không gì chẳng đều là thuốc, đều có thể trị lành bệnh. Thích Ma Nam hễ cầm lấy hết thảy cát, sỏi, chúng đều biến thành chất báu, khắp tâm, đầy mắt, không gì chẳng phải là Phật cảnh. Thấy tội phước chính là Thật Tướng”. Đã thuần là Thật Tướng, tìm tội phước còn chẳng thể được, còn bàn hữu lượng hay vô lượng chi nữa? Nay do thuận theo thế tục, cho nên nói là tự xưng, tự niệm, đạt được phước, diệt tội vượt xa trường hợp trước nhiều lần!

Địa Tạng Bồ Tát Bổn Nguyện Kinh Khoa Chú