Bát Nhã Tâm Kinh Luận

Phật Giáo: Đạo Của Trí Tuệ

Câu hỏi thứ nhất:

Trí năng có thể dẫn đến giác ngộ không? Hay giác ngộ chỉ có thể đạt tới qua qui phục?

Giác ngộ bao giờ cũng qua qui phục, nhưng qui phục chỉ đạt được qua trí tuệ. Chỉ đám ngố mới không thể qui phục. Qui phục cần trí tuệ. Hiểu được ý nghĩa của qui phục là đỉnh cao của trí tuệ. Hiểu được rằng bạn không xa cách với hiện sinh thì chỉ có sự thông minh tột đỉnh mới vươn tới được.

Không có xung khắc nào giữa trí tuệ và qui phục. Qui phục được vì thông minh, và khi bạn qui phục, trí tuệ cũng phải bị qui phục. Thông qua qui phục mà trí tuệ tự tử. Nhận ra cái vô ích của chính nó, hiểu được cái ngớ ngẩn của chính nó, nhận ra cái khổ não mà nó tạo ra, nó tự biến mất. Nhưng điều đó xảy ra nhờ ở trí tuệ. Và đặc biệt đối với Phật, đạo của Ngài là đạo của trí tuệ. Ý nghĩa của từ Phật là trí tuệ đã thức tỉnh. Trong Tâm Kinh một phần tư những từ được dùng có nghĩa là trí tuệ. Từ Phật có nghĩa là thức tỉnh, bodhi - bồ đề - nghĩa là sự thức tỉnh; sambodhi nghĩa là thức tỉnh hoàn hảo, abhisambuddha nghĩa là thức tỉnh hoàn toàn; bodhisattva, bồ tát, nghĩa là sẵn sàng để trở thành thức tỉnh hoàn toàn. Tất cả đều có chung một gốc, budh, nghĩa là trí tuệ. Từ budhi, trí tuệ, cũng có cùng gốc. Từ gốc budh có nhiều khía cạnh. Không có một ngôn ngữ nào có thể dịch được; nó có nhiều ẩn nghĩa. Nó rất linh động và thi vị. Không ngôn ngữ nào khác có từ giống như từ budh, với nhiều nghĩa như thế. Từ budh có ít nhất năm nghĩa.

Nghĩa thứ nhất là thức tỉnh, tự đánh thức chính mình, và đánh thức người khác, tỉnh thức. Hiểu theo nghĩa thường, nó đối lập với ngủ, ngược lại sự điên đảo của mộng tưởng mà từ đó đấng giác ngộ tỉnh dậy, như thể tỉnh dạy từ một giấc mơ. Đó là ý nghĩa thứ nhất của trí tuệ, budh – làm cho bạn thức tỉnh.

Bình thường mọi người đều say ngủ. Ngay cả khi bạn nghĩ bạn đang tỉnh, bạn cũng không tỉnh đâu. Bước đi trên đường, bạn hoàn toàn tỉnh thức – đối với tâm trí bạn. Nhưng từ cái nhìn của một vị Phật, bạn đang ngủ say, bởi vì cả ngàn lẻ một giấc mơ và ý nghĩ đang ồn ào trong tâm trí bạn. Ánh sáng nội tâm bạn bị lu mờ rất nhiều. Đấy là một loại ngủ. Phải rồi, mắt bạn mở thao láo, nhưng nhiều người có thể đi trong lúc mơ, trong giấc ngủ, mà mắt vẫn mở. Và Phật nói: Bạn cũng đang đi trong giấc ngủ - với mắt mở.

Nhưng con mắt tâm linh thì khép kín. Bạn vẫn chưa biết bạn là ai. Bạn không nhìn vào bản thể của mình. Bạn không tỉnh thức. Một tâm trí đầy rẫy ý tưởng thì không tỉnh thức, không thể tỉnh thức được. Khi nó đã loại bỏ mọi ý nghĩ và suy tư, không còn bị mây che kín - để cho mặt trời chiếu sáng rực rỡ, và bầu trời hoàn toàn trong suốt – đó là tâm trí có trí huệ; đó là tâm trí đã tỉnh thức.

Trí tuệ là khả năng an trú được trong hiện tại. Càng bị quá khứ lôi kéo hay bị tương lai thôi thúc, bạn càng ít trí Đạo Của Trí Tuệ 249 tuệ. Trí tuệ là khả năng hiện hữu ngay tại đây và ngay bây giờ, hiện hữu trong khoảnh khắc này và không nơi nào khác. Thế thì bạn tỉnh thức.

Chẳng hạn, bạn đang ngồi trong nhà và nhà bỗng nhiên nhà bốc cháy; bạn đang trong nguy hiểm. Trong khoảnh khắc đó bạn sẽ thức tỉnh hoàn toàn. Trong khoảnh khắc đó bạn sẽ không nghĩ nhiều. Trong khoảnh khắc đó bạn quên hẳn quá khứ. Trong khoảnh khắc đó ký ức tâm lý không còn la hét bên trong - rằng bạn đã yêu một người phụ nữ ba mươi năm trước đây, và chúa ơi, thật là thơ mộng! Hay là mới đây bạn ăn nhà hàng Tàu, và hương vị vẫn còn phảng phất đâu đây, mùi hương thơm cùng mùi bánh nướng ngon lành. Bạn sẽ bỏ rơi những ý nghĩ đó.

Không, khi nhà bạn bị cháy, bạn không thể còn những ý nghĩ như thế nữa. Bỗng nhiên bạn sẽ xô về khoảnh khắc này: ngôi nhà đang bốc cháy và cuộc sống của bạn đang nguy hiểm. Bạn sẽ không mơ về tương lai, về điều gì bạn định làm ngày mai. Ngày mai chẳng còn giá trị gì, hôm qua chẳng còn liên quan, ngay cả hôm nay cũng chẳng còn quan trọng nữa! Chỉ có khoảnh khắc này, ngay lúc này. Đó là ý nghĩa thứ nhất của budh, trí tuệ.

Và đó một nhận thức lớn. Một người muốn thực sự thức tỉnh, muốn thực sự thành Phật thì phải sống từng khoảnh khắc một cách mãnh liệt như vậy. Còn bạn thì mấy khi phải sống trong nguy hiểm như vậy.

Nghĩa thứ nhất là đối lập với ngủ. Và đương nhiên là bạn có thể chỉ thấy được thực tại khi bạn không ngủ. Bạn có thể đối mặt với nó, bạn có thể nhìn thẳng vào mắt của chân lý - hay gọi nó là Thượng Đế - chỉ khi bạn thức tỉnh.

Bạn có hiểu sống một cách mãnh liệt, khi toàn thể con người bạn bừng cháy là gì không? Hoàn toàn thức tỉnh thì có trí tuệ. Trí tuệ đó đem lại tự do, đem lại chân lý.

Nghĩa thứ hai của budh là nhận ra - trở nên nhận biết về, quen biết với, chú ý tới, để ý tới. Và Phật là một người như vậy, người đã nhận ra cái giả là giả, và có đôi mắt mở to để thấy cái thật là thật. Thấy cái giả là giả là bước đầu để hiểu biết chân lý là gì. Chỉ khi thấy cái giả là giả, bạn mới có thể hiểu chân lý là gì. Bạn không thể tiếp tục sống trong ảo tưởng, không thể tiếp tục sống trong tín ngưỡng của mình, không thể tiếp tục sống trong định kiến của mình nếu bạn muốn biết chân lý. Cái giả phải được nhận ra là giả.

Đó là ý nghĩa thứ hai của budh - nhận ra cái giả là giả, cái sai là sai.

Chẳng hạn, bạn đã tin vào Thượng Đế; bạn được sinh ra là người đạo Chúa hay Hindu giáo, hay Hồi giáo. Bạn đã được dạy rằng có Thượng Đế, bạn phải kính sợ Ngài -rằng nếu không tin, bạn sẽ đau khổ, rằng bạn sẽ bị trừng phạt, rằng Ngài rất hung dữ, rằng Ngài sẽ chẳng bao giờ tha thứ cho bạn. Chúa của người Do Thái nói, “Ta là một thiên chúa rất ghen tị. Chỉ được tôn thờ ta mà không được tôn thờ bất kỳ ai khác!” Chúa của người Hồi giáo cũng nói cùng điều đó: “Chỉ có một Chúa, và không có Chúa nào khác; và chỉ có một nhà tiên tri về Chúa - Mohammed - và không có nhà tiên tri nào khác.”³⁸⁷ Sự nhồi sọ này có thể ăn sâu đến mức nó vẫn còn lởn vởn ngay cả khi bạn không còn tin vào Thượng Đế nữa.

Mới hôm nọ Mulla Nasruddin còn ở đây, và tôi hỏi anh ta, “Mulla Nasruddin, từ khi anh trở theo cộng sản, anh đã trở thành một đồng chí, thế Allah thì sao?”

Anh ta nói, “Làm gì có Allah! - và Mohammed là nhà tiên tri duy nhất.” Sự nhồi sọ có thể ăn sâu đến thế: Mohammed vẫn còn là nhà tiên tri.

Bạn đã được điều kiện để tin vào Thượng Đế, và bạn đã tin. Đây là một tín ngưỡng. Dù Thượng Đế có hiện hữu hay không cũng chẳng liên quan gì tới tín ngưỡng Đạo Của Trí Tuệ 251 của bạn. Chân lý chẳng liên quan gì với tín ngưỡng của bạn cả. Dù bạn có tin hay không cũng chẳng có gì khác biệt đối với chân lý. Nhưng nếu tin vào Thượng Đế, bạn sẽ thấy - ít nhất cũng nghĩ - rằng bạn thấy Ngài. Nếu bạn không tin vào Thượng Đế, sự không tin đó sẽ ngăn cản không cho bạn biết. Mọi tín ngưỡng đều cản trở, bởi vì chúng trở thành định kiến của bạn, chúng trở thành một chướng ngại - mà Phật gọi là avarnas.

Người thông minh không tin bất kỳ điều gì, và cũng không không tin bất kỳ điều gì. Ông ta rộng mở để sẵn sàng chấp nhận mọi kết quả. Nếu Thượng Đế hiện hữu, người đó sẽ nhận ra - nhưng không dựa theo tín ngưỡng của mình; người đó không có tín ngưỡng. Chân lý chỉ xuất hiện với bộ óc thông minh không có tín ngưỡng. Khi đã tin, bạn không chừa một chỗ nào để chân lý tới với bạn. Định kiến của bạn được đặt lên bàn thờ. Bạn không thể thấy những gì đi ngược lại tín ngưỡng của mình; bạn sẽ trở nên sợ hãi, bạn sẽ trở nên lung lay, bạn sẽ run sợ. Bạn đã hy sinh quá nhiều cho tín ngưỡng của mình - quá nhiều cuộc sống, quá nhiều thời gian, quá nhiều cầu nguyện, năm lần mỗi ngày.³⁸⁸ Nếu một người đã dành năm mươi năm cho tín ngưỡng của mình, sao người đó bỗng nhiên có thể chấp nhận là không có Thượng Đế?

Một người đã hiến trọn cuộc sống mình cho chủ nghĩa cộng sản, tin rằng không có Thượng Đế, làm sao người đó có thể tìm hiểu rằng Thượng Đế hiện hữu hay không?

Người đó sẽ tránh né.

Tôi không bàn về việc liệu Thượng Đế hiện hữu hay không. Điều tôi đang nói là cái có liên quan tới bạn, không phải với Thượng Đế. Chỉ cần một tâm trí, một tâm trí thoáng đãng, một trí thông minh không bám vào bất kỳ tín ngưỡng nào. Thế thì bạn giống như một tấm gương:

bạn phản chiếu những cái trước mặt, bạn không bóp méo nó. Đó là ý nghĩa thứ hai của budh.

Người thông minh không theo cộng sản, cũng chẳng theo Kitô giáo. Người ấy không tin, cũng chẳng không tin. Điều đó không phải là thiên tính của người ấy. Người ấy nhìn thẳng vào cuộc sống, và bất cứ gì xảy ra người ấy đều sẵn sàng chấp nhận. Không có gì ngăn cản tầm mắt của người ấy; người ấy có cái nhìn thấu suốt. Chỉ số ít những người như vậy mới đạt tới chân lý.

Nghĩa thứ ba của gốc budh, trí tuệ, là biết, là hiểu. Phật biết những gì hiện thực. Ngài hiểu cái hiện thực, và qua sự hiểu biết Ngài thoát khỏi mọi ràng buộc – hiểu biết đây nghĩa là thông hiểu, không phải do sự tích lũy tri thức. Phật không phải là người sưu tầm tri thức. Một người có trí tuệ không quan tâm nhiều tới sự kiện và tri thức. Người có trí tuệ quan tâm nhiều tới cách thức để hiểu. Mối quan tâm đích thực, thực sự của người đó là để biết, không phải sưu tầm tri thức. Việc biết³⁸⁹ đưa đến sự hiểu biết; tri thức chỉ cho bạn cái cảm giác hiểu biết mà không cho bạn hiểu biết thực sự. Tri thức là đồng tiền giả, nó là sự lừa dối. Nó chỉ cho bạn cái cảm giác rằng bạn hiểu, mà bạn lại chẳng biết gì cả. Bạn có thể cứ tích lũy tri thức bao nhiêu cũng được, bạn có thể cứ tích trữ, bạn có thể rất thông thạo. Bạn có thể viết sách, bạn có thể có bằng cấp, bạn có thể có bằng tiến sĩ, thạc sĩ, mà bạn vẫn cứ dốt nát như thường, bạn vẫn cứ ngu đần như ngày nào. Những bằng cấp đó không làm thay đổi bạn; chúng không thể thay đổi bạn được. Thực ra, cái ngu đần của bạn lại còn trở nên mạnh hơn...

vì nó có thêm cả bằng cấp nữa! Nó có thể tự chứng minh qua chứng chỉ. Nó không thể chứng minh được qua cuộc sống, nhưng nó có thể chứng minh qua chứng chỉ. Nó không thể chứng minh bằng cách nào khác, nhưng nó sẽ Đạo Của Trí Tuệ 253 khoe bằng cấp, chứng chỉ, sự công nhận trong xã hội. Mọi người nghĩ bạn biết, và bạn cũng nghĩ bạn biết.

Bạn có thấy điều này không? Những người được coi là biết nhiều đều là những kẻ dốt nát như bất kỳ ai, đôi khi lại còn tệ hơn nữa. Rất hiếm mà tìm ra được người thông minh trong thế giới hàn lâm, rất hiếm. Tôi đã ở trong cái thế giới hàn lâm đó, và tôi nói điều đó qua kinh nghiệm của tôi. Tôi đã từng thấy người nông dân thông minh, tôi chưa thấy các giáo sư thông minh. Tôi đã thấy tiều phu thông minh, tôi chưa từng thấy vị giáo sư thông minh nào. Tại sao? Có gì trục trặc với những người này?

Một trục trặc rõ ràng nhất là họ phụ thuộc vào tri thức.

Họ không cần trở thành người biết, nhưng họ bám vào tri thức. Họ biết một cách gián tiếp. Biết trực tiếp cần lòng dũng cảm. Chỉ một số nhỏ những người phiêu lưu mới dám biết trực tiếp; những người này không chọn đường cái quan của đám đông mà phạt lối đi nhỏ hẹp trong rừng rậm nơi chưa có một dấu chân. Nguy cơ là họ có thể bị lạc. Cái giá phải trả rất cao.³⁹⁰ Khi bạn có thể biết cách gián tiếp, việc gì phải bận tâm? Bạn chỉ cần ngồi trong sa lông. Bạn có thể tới thư viện, hay tới đại học để thể thu thập sự kiện. Bạn có thể sưu tập một khối sự kiện mà tiêu hoá. Ký ức bạn mỗi ngày một lớn hơn vì tri thức, nhưng trí tuệ của bạn lại không tăng hơn. Nhiều khi bạn không biết nhiều, không thật am tường lắm, bạn lại thông minh. Tôi đã từng nghe...

Một người phụ nữ mua một hộp trái cây nhưng không biết cách nào mở được. Vì không biết cách mở nên bà ấy chạy đi tìm sách dạy nấu ăn. Trong lúc bà ấy loay hoay tìm số trang và tham khảo, người làm công đã mở xong.

Bà ấy hỏi, “Nhưng sao anh biết cách mở?”

Người ấy trả lời, “Thưa bà, vì mù chữ nên phải dùng trí của mình.” Đúng đấy, xưa nay vẫn vậy. Đó là lý do tại sao nông dân, người làm vườn, tiều phu lại thông minh hơn; họ có một sự tươi tắn nào đó. Họ không thể đọc được nên phải dùng tâm trí của mình. Người ta phải sống và phải vận dụng tâm trí của mình. Nghĩa thứ ba của budh là biết, theo nghĩa của sự hiểu biết.

Phật đã thấy chân như. Ngài hiểu cái hiện thực, và chính nhờ sự hiểu biết đó mà Ngài tìm được giải thoát. Nghĩa là gì vậy? Nghĩa là bạn sợ.

Chẳng hạn, những bài nói về Tâm Kinh này làm cho nhiều người cảm thấy sợ. Nhiều người đã viết cho tôi “Osho, thôi đi! Thầy nói về chân không và cái chết làm chúng con sợ quá.” Prageet rất sợ. Vidya rất sợ, và nhiều người nữa. Tại sao? Bạn không muốn hết sợ sao? Nếu muốn hết sợ, bạn sẽ phải hiểu nỗi sợ. Bạn muốn tránh né cái sợ của bạn, sự sợ chết của bạn.

Prageet bề ngoài trông có vẻ mạnh mẽ lắm - một Rolfer³⁹¹ - nhưng sâu bên trong lại rất sợ chết; anh ấy là một trong những người sợ nhất ở đây. Có thể đó là lý do tại sao bề ngoài anh ấy có điêu bộ mạnh mẽ, uy quyền, dọa nạt. Mấy người Rolfer thường là vậy! Tôi có nghe nói rằng gần đây quỷ địa ngục đang cần Rolfer. Chúng muốn dùng Rolfers để tra tấn tội nhân vì lợi ích cho họ, và chúng tra tấn rất kỹ thuật. Nếu sợ hãi bên trong, bạn sẽ phải tạo ra cái vẻ mạnh mẽ bên ngoài, giống như lớp vỏ cứng, để không ai biết rằng bạn đang sợ. Và không phải chỉ có vậy thôi - bạn cũng sẽ không biết rằng bạn đang sợ bởi vì cái vỏ cứng Đạo Của Trí Tuệ 255 đó. Nó sẽ bảo vệ bạn với người khác, nó sẽ bảo vệ bạn để chính bạn cũng không biết nữa.

Một người thông minh không lẩn tránh bất kỳ sự kiện nào. Nếu đấy là nỗi sợ, người ấy sẽ đi tìm ra cho bằng được - bởi vì lối ra là sự hiểu biết. Nếu người đó cảm thấy sợ và run rẩy, người đó sẽ gạt mọi thứ sang bên: trước hết nỗi sợ này phải được trải qua. Người đó sẽ xông thẳng vào và cố gắng để hiểu. Người đó sẽ không cố gắng để không sợ; người ấy sẽ không hỏi câu hỏi đó. Người ấy sẽ chỉ hỏi một câu hỏi: “Nỗi sợ này là gì? Nó có thực, nó là một phần của ta, nó là thực tại của ta. Ta phải trải qua; ta phải hiểu nó. Nếu ta không hiểu nó, có một phần của ta mà ta không bao giờ biết. Và nếu cứ tránh né không chịu hiểu các bộ phận, sao ta có thể hiểu ta được? Vậy thì ta sẽ không hiểu nỗi sợ, sẽ không hiểu cái chết, sẽ không hiểu giận dữ, không hiểu hận thù, không hiểu ghen tị và những tật xấu khác...” Thế thì sao bạn hiểu được chính mình?

Tất cả những cái đó là bạn đấy! Đấy là bản thể của bạn. Bạn phải mở toang mọi cánh cửa ấy, mọi xó xỉnh và ngóc ngách. Bạn phải tìm hiểu nỗi sợ. Dù có đang run rẩy cũng chẳng có gì phải lo âu: cứ run rẩy nhưng hãy xông vào. Run rẩy còn tốt hơn nhiều so với chạy trốn. Bởi vì khi bạn chạy trốn, cái phần đó sẽ vẫn còn là phần mà bạn không biết. Và bạn sẽ ngày càng trở nên sợ hãi hơn không dám nhìn thẳng vào nó bởi vì nó ngày càng lớn hơn. Nó sẽ ngày càng lớn mãi nếu bạn không đi vào ngay bây giờ, ngay khoảnh khắc này. Ngày mai nó sẽ sống thêm hai mươi bốn giờ nữa. Hãy coi chừng! Nó sẽ bắt rễ sâu hơn nữa; tán lá của nó sẽ lớn hơn; nó sẽ cứng cáp hơn; và thế thì nó sẽ khó khắc phục hơn. Tốt hơn cả là đi vào ngay bây giờ, thế cũng đã là muộn rồi.

Và nếu bạn đi vào mà quan sát nó... Và quan sát nghĩa là không có định kiến. Quan sát nghĩa là bạn không lên án nỗi sợ là xấu ngay từ đầu. Ai mà biết được? Nó không đến nỗi tệ. Ai biết nó là gì? Nhà thám hiểm phải cởi mở đối với tất cả những gì có thể xảy ra; người ấy không thể có một tâm trí khép kín. Một tâm trí khép kín và thám hiểm không thể đi đôi với nhau. Người đó sẽ xông vào. Nếu nó đem tới đau khổ và đau đớn, người đó sẽ chịu đựng nỗi đau đó nhưng vẫn cứ đi vào. Run rẩy, ngần ngại, nhưng sẽ đi thẳng vào: “Đấy là lãnh thổ của tôi, tôi phải biết nó là cái gì. Biết đâu nó lại có một kho báu nào đó thì sao? Hay là nỗi sợ nằm đó để bảo vệ kho báu này chăng?” Đó là kinh nghiệm của tôi, đó là hiểu biết của tôi. Nếu đi sâu vào trong nỗi sợ của mình, bạn sẽ tìm thấy tình yêu. Đó là lý do tại sao khi bạn đang yêu thì nỗi sợ biến mất. Và khi sợ thì bạn không thể yêu được. Điều này nghĩa là gì? Một bài toán đơn giản - sợ và yêu không hiện diện cùng một lúc. Điều đó nghĩa là năng lượng mang tới tình yêu đã trở thành nỗi sợ; thế thì chẳng còn gì sót lại để trở thành tình yêu. Nếu nó biến thành tình yêu, chẳng còn chỗ nào cho nỗi sợ.

Hãy đi vào trong nỗi sợ, Prageet, Vidya, và tất cả những bạn khác đang cảm thấy sợ. Hãy đi vào trong đó, và bạn sẽ thấy một kho báu lớn. Ẩn đằng sau nỗi sợ là tình yêu; ẩn đằng sau giận dữ là từ bi, và ẩn đằng sau dục là định và huệ. Hãy đi vào trong từng điều tiêu cực, bạn sẽ thấy điều tích cực. Và khi biết cái tiêu cực và cái tích cực, điều tối thượng sẽ xảy ra - sự siêu việt. Đó là ý nghĩa của budh, sự hiểu biết, sự thông minh, trí tuệ. Và nghĩa thứ tư là được chứng ngộ và chứng ngộ.

Phật là ánh sáng, Ngài đã trở thành ánh sáng. Và vì Ngài là ánh sáng và Ngài đã trở thành ánh sáng nên một cách tự nhiên và hiển nhiên là Ngài tỏa ánh sáng tới người khác. Ngài là sự sáng. Bóng tối của Ngài đã biến mất, ngọn lửa bên trong của Ngài đang bùng cháy chói lọi.

Ngọn lửa của Ngài không có khói. Ý nghĩa này đối nghịch với bóng tối, và sự mù quáng cùng dốt nát. Đây là ý nghĩa thứ tư: trở thành ánh sáng, trở thành chứng ngộ.

Đạo Của Trí Tuệ 257

Bình thường bạn là bóng tối, một lục địa của bóng tối, lục địa đen tối, chưa được khám phá. Con người là một điều hơi kỳ lạ: con người đi thám hiểm Hi Mã, thám hiểm Thái bình dương, tìm tới mặt trăng và Hỏa tinh; chỉ có mỗi một điều mà con người chưa hề thử là thám hiểm bản thể bên trong của mình. Con người đã đáp xuống mặt trăng, mà chưa hề đáp xuống bản thể của riêng mình. Điều này thực là lạ. Có thể việc đáp xuống mặt trăng chỉ là một sự trốn thoát; đi lên đỉnh Hi Mã chỉ là một sự chạy trốn. Có thể bạn không muốn đi vào bên trong bởi vì bạn rất sợ. Bạn thay thế nó bằng những thám hiểm nào đó để cảm thấy thoải mái. Nếu không bạn sẽ cảm thấy rất tội lỗi. Bạn leo núi và cảm thấy thoải mái, còn đỉnh núi cao nhất nằm bên trong thì vẫn chưa được mò đến. Bạn lặn sâu xuống Thái Bình dương, còn cái Thái Bình dương lớn nhất ở bên trong vẫn chưa được thám hiểm, chưa có sơ đồ. Và bạn bay lên mặt trăng - thật là đần độn làm sao!

Bạn lãng phí năng lượng của mình vào việc lên mặt trăng, còn mặt trăng thực lại ở bên trong bạn - bởi vì ánh sáng thực là ở bên trong bạn.³⁹² Người có trí tuệ sẽ đi vào trong trước. Trước khi đi bất kỳ nơi nào khác người ấy sẽ đi vào trong bản thể riêng của mình. Đó là việc đầu tiên, và nó phải có ưu tiên hàng đầu. Chỉ sau khi đã biết chính mình, bạn mới đi nơi khác. Thế thì bất kỳ nơi nào bạn tới, bạn cũng sẽ mang theo niềm phúc lạc quanh mình, sự an bình, sự im lặng, niềm hoan lạc.

Cho nên nghĩa thứ tư là được chứng ngộ. Trí tuệ là tia lửa. Nếu được giúp đỡ, nếu được hợp tác, nó sẽ trở thành ngọn lửa, ánh sáng, và hơi ấm. Nó có thể trở thành ánh sáng, nó có thể trở thành cuộc sống, nó có thể trở thành tình yêu: tất cả những điều ấy được gói ghém trong từ chứng ngộ. Một người chứng ngộ không có xó xỉnh nào tối tăm trong bản thể mình. Tất cả đều giống như buổi sáng - mặt trời mới hiện lên; bóng tối của đêm đen và sự buồn thảm của đêm đen đã biến mất, và cái bóng của ban đêm đã biến mất. Trái đất lại bừng tỉnh. Trở thành Phật là đạt tới buổi sáng, bình minh bên trong bạn. Đó là chức năng của trí tuệ, chức năng tối thượng. Và nghĩa thứ năm của budh là thăm dò. Bạn có một vực sâu bên trong, một vực sâu không đáy cần phải được thăm dò. Nghĩa thứ năm của budh cũng có thể là đâm vào, là loại bỏ mọi chướng ngại và đâm thẳng vào chính cốt lõi bản thể của bạn - trái tim. Đó là lý do tại sao bộ kinh này lại được gọi là Tâm Kinh - Prajnaparamita Hridayam Sutra – đâm vào.

Người ta cố gắng đâm vào nhiều thứ trong cuộc sống.

Sự thôi thúc, sự ham muốn mãnh liệt của bạn về dục chẳng qua là một loại đâm thủng. Nhưng đấy là đâm vào người khác. Sự đâm thủng tương tự đó phải xảy ra bên trong bản thể riêng của bạn: bạn phải đâm vào chính mình. Nếu đâm vào người khác, có thể bạn thấy được lờ mờ tạm thời. Nhưng bạn đâm vào bản thể mình, bạn có thể đạt được khoái cảm tột đỉnh; và khoái cảm ấy rộng lớn như vũ trụ và nó kéo dài vô tận.

Đàn ông gặp gỡ đàn bà bên ngoài, và đàn bà gặp gỡ đàn ông bên ngoài: đây là sự gặp gỡ rất phiếm diện - có ý nghĩa đấy, có đem lại những khoảnh khắc vui sướng đấy.

Khi người đàn bà bên trong gặp người đàn ông bên trong... Và bạn đang mang cả hai bên trong mình: một phần của bạn là nữ tính, một phần là nam tính. Dù là đàn ông hay đàn bà cũng chẳng có gì khác; mọi người đều là lưỡng dục.

Nghĩa thứ năm của từ gốc budh là sự đâm thủng. Khi người đàn ông bên trong của bạn đâm vào người đàn bà bên trong của bạn thì có sự gặp gỡ; bạn trở thành toàn thể, bạn trở nên một. Và thế thì mọi ham muốn bên ngoài đều biến mất. Sự mất ham muốn đó là giải thoát, là niết bàn.

Đạo Của Trí Tuệ 259

Đạo của Phật là đạo của trí tuệ, budh. Hãy nhớ rằng ‘Phật’ không phải là tên của Phật Cồ Đàm. Phật là trạng thái mà Ngài đã đạt tới. Tên Ngài là Cồ Đàm Tất Đạt Đa.³⁹³ Thế rồi một hôm Ngài trở thành Phật, một hôm bodhi của Ngài, cái trí tuệ của Ngài rộ nở. Từ ‘Phật’ và từ ‘Ki Tô’³⁹⁴ có cùng một ý nghĩa. Tên Chúa Giê Su không phải là Ki Tô: đó là sự nở hoa tối thượng đã xảy ra cho Ngài. Việc ấy cũng xảy ra cho Phật. Cồ Đàm Tất Đạt Đa là một trong nhiều các vị Phật.

Tất cả đều có budh. Nhưng budh, cái năng khiếu để thấy đó đối với bạn chỉ là một hạt mần. Nếu nó nảy mầm, trở thành cây to, ra hoa, nhảy múa trên bầu trời, thỏ thẻ với trăng sao, bạn là một vị Phật.

Con đường của Phật là con đường của trí tuệ. Nó không phải là là con đường của tình cảm, không, không phải chút nào. Không phải là những người tình cảm không thể đạt tới; có những con đường khác cho họ - con đường của hiến dâng, Bhakti Yoga. Con đường của Phật gọi là Gyan Yoga - con đường của trí tuệ. Con đường của Phật là con đường của thiền, không phải của tình yêu.

Và y hệt như budh, còn có một từ gốc khác, gya, làm cơ sở cho gyanam. Gyanam có nghĩa là nhận biết, hiểu biết. Và từ prajna, nghĩa là trí huệ - prajnaparamita - trí huệ của cõi bên kia, hay sangya, nghĩa là thọ, nhạy cảm hay vigyanam nghĩa là thức - các từ gốc này đều bắt nguồn từ gya. Gya nghĩa là biết. Bạn sẽ thấy những từ này lặp lại nhiều lần trong lời kinh này - không chỉ trong lời kinh này, mà trong mọi kinh của Phật. Bạn sẽ thấy thêm vài từ nữa, cũng đuợc lặp lại rất thường xuyên, và những từ này là ved - ved có nghĩa là biết; từ veda³⁹⁵ của đạo Hindu bắt nguồn từ ved -hay man nghĩa là tâm trí; manan nghĩa là để tâm trí vào; hay chit nghĩa là tâm thức. Những từ này chẳng khác gì những hòn đá lát trên con đường của Phật. Con đường của Ngài là con đường của trí tuệ.

Một điều nữa cần phải nhớ là lời kinh này, đúng như vậy, còn trỏ tới một cái gì nằm xa bên ngoài trí tuệ. Nhưng con đường dẫn tới cái đó là đi theo trí tuệ xa được chừng nào hay chừng ấy.

Trí tuệ phải được dùng tới, không bỏ được; nó phải được vượt lên, không thể bỏ được. Và nó có thể được siêu việt lên chỉ khi bạn đã đạt tới bậc thang cao nhất của chiếc thang. Trí tuệ của bạn phải tiếp tục tăng trưởng. Tới một lúc nào đó thì tuệ đã làm tất cả những cái nó có thể làm được. Trong khoảnh khắc đó hãy giã từ trí tuệ. Nó đã giúp bạn trên con đường dài, nó đã đem bạn đi khá xa, nó đã là một phương tiện tốt. Nó là chiếc thuyền đưa bạn qua sông: bạn đã tới bờ bên kia, thế rồi bạn phải bỏ nó lại đàng sau. Bạn không cần phải đội chiếc thuyền ấy trên đầu nữa. Làm thế thì ngu vô cùng.

Con đường của Phật đi qua trí tuệ, nhưng phải vượt ra ngoài nó.³⁹⁶ Tới một lúc khi trí tuệ đã cho bạn tất cả những gì nó có thể cho được, thế thì nó không còn cần thiết nữa. Cuối cùng bạn cũng phải loại bỏ nó, nhiệm vụ của nó chấm dứt. Bệnh tật đã hết thì thuốc cũng phải liệng đi. Và khi thoát được cả bệnh lẫn thuốc, bạn mới thực sự tự do. Nhiều khi là bệnh đã hết mà lại thuốc lại ghiền.

Đây không phải là tự do. Cái gai đâm vào chân làm bạn đau nhói. Bạn lấy một cái gai khác để nạy cái gai trong chân mình ra. Khi đã lấy cái gai đó ra rồi, bạn vất cả hai cái đi; bạn không giữ lại cái gai đã giúp bạn. Bây giờ nó thành vô dụng. Công việc của trí tuệ là để giúp bạn nhận ra bản thể của mình. Một khi việc đó đã thành tựu và bạn đã nhận ra bản thể của Đạo Của Trí Tuệ 261 mình, bạn không cần đến phương tiện nữa. Bạn có thể tạm biệt, bạn có thể cám ơn.

Con đường của Phật là con đường của trí tuệ, thuần khiết trí tuệ, nhưng đi xa bên ngoài trí tuệ.

Câu hỏi thứ hai³⁹⁷

Có đúng là người ta phải đi qua địa ngục không?

Không cần phải đi qua địa ngục bởi vì bạn đã ở đó rồi.

Bạn còn tìm địa ngục ở đâu nữa? Địa ngục là trạng thái thông thường của bạn. Đừng nghĩ rằng địa ngục ở đâu đó sâu dưới lòng đất. Địa ngục là bạn đấy. Sự không tỉnh thức của bạn chính là địa ngục. Hành động không thông minh của bạn chính là địa ngục. Và bởi vì có biết bao nhiêu người đang hành xử không thông minh, thế giới này mới khổ não thế - biết bao nhiêu là khùng điên trên trái đất. Và chừng nào bạn chưa chứng ngộ, bạn vẫn còn thần kinh, ít hay nhiều. Bao nhiêu người hủy hoại - bởi vì sáng tạo chỉ có khi trí tuệ của bạn được đánh thức. Sáng tạo là sự vận hành của trí tuệ. Người đần độn chỉ biết phá hoại. Và đó là điều đang diễn ra: người ta sửa soạn để hủy diệt càng ngày càng nhiều. Đó là điều các nhà khoa học, các chính khách của bạn đang làm.

Tôi đã nghe một câu chuyện vui:

Sau thế chiến thứ hai, Thượng Đế rất khó xử. Ngài không thể tin vào mắt của mình. Nhìn thấy Hiroshima, Nagasaki - Ngài không thể tin rằng Ngài đã tạo ra loại người như vậy. Ngài suy đi nghĩ lại, dường như Ngài đã sai lầm: phải chi Ngài đã dừng lại với loài vật, Ngài không nên tạo ra Adam và Eve - bởi vì con người đang trở thành quá tàn bạo.

Để cho một cơ hội cuối cùng, Ngài gọi ba đại diện trên thế giới tới, một người Nga, một người Mỹ và một người Anh. Đây là ba cường quốc sau thế chiến thứ hai. Ngài hỏi người Nga, “Tại sao mày cứ phá hoại ngày càng nhiều như thế? Nếu cần điều gì, mày chỉ cần nói là sẽ làm vừa ý ngay lập tức. Nhưng không được phá hoại nữa.” Người Nga nhìn Ngài một cách rất ngạo mạn và nói:

“Hãy nghe đây, trước hết chúng tôi không tin có Thượng Đế! Chúng tôi cũng có ba ngôi - Marx, Lenin, Stalin” – không phải là ba ngôi thiêng liêng, nhưng người cộng sản cũng có ba ngôi. “Chúng tôi tin họ, và không tin Ngài.

Nhưng nếu muốn chúng tôi tin, Ngài phải chứng minh.”

“Bằng cách nào?” Thượng Đế hỏi.

Người Nga nói, “Hãy phá tan Mỹ, hãy phá tan nó hoàn toàn! Một dấu vết gì về cái bệnh gọi là Mỹ này cũng không được để lại. Thế thì chúng tôi sẽ tôn thờ Ngài, nhà thờ của chúng tôi sẽ cầu nguyện trở lại, đền thờ chúng tôi sẽ mở ra. Chúng tôi sẽ làm đền thờ mới cho Ngài.”

Thượng Đế choáng váng... chính cái ý tưởng phá tan tành nước Mỹ!

Thấy Ngài im lặng, người Nga nói, “Và nếu không làm điều đó được, Ngài cũng đừng lo. Chúng tôi cũng đang định làm điều đó rồi. Sẽ lâu hơn một chút, nhưng chúng tôi sắp sửa làm điều đó đấy! Ngài không phải buồn thảm đến thế. Nếu không thể làm điều đó được, chỉ cần nói là Ngài không thể làm được.”

Thượng Đế nhìn người Mỹ và nói, “Ước muốn của ngươi là gì? Ngươi muốn gì?”

Ông ta nói, “Cũng chẳng nhiều nhặn gì, một ước muốn rất đơn giản - đó là không nên có chỗ cho Liên Sô Đạo Của Trí Tuệ 263 trên bản đồ. Chúng tôi không muốn thấy Liên Sô trên bản đồ. Không nhiều đâu, chỉ cần loại bỏ nó... Tất cả đều tốt đẹp, chỉ có mỗi cái Liên Sô là gây nhức nhối. Nhức nhối lắm, nó làm chúng tôi phát khùng, và chúng tôi sẽ làm mọi cách để loại bỏ nó. Và nếu Ngài không làm gì với ân huệ của Ngài, chúng tôi sẽ làm điều đó!”

Bây giờ Thượng Đế lại càng khó xử và lẫn lộn hơn. Người Nga nói thế thì cũng chẳng sao bởi vì họ có tin vào Thượng Đế đâu. Nhưng mà Mỹ? Mỹ tin vào Thượng Đế, cho nên chẳng có gì khác biệt giữa người tin và kẻ vô thần, giữa tư bản và cộng sản, giữa độc tài và dân chủ. Chẳng có gì khác biệt về bản chất cả. Cả hai đều ham muốn như nhau. Ngài nghĩ đại diện Anh có thể nhân bản hơn, hiểu biết hơn; ít nhất ông ta cũng là một người lịch sự³⁹⁸ - mà lịch sự thật! Thượng Đế hỏi ông ấy, “Ước muốn của ngươi là gì?

Ngươi muốn gì?”

Người Anh nói, “Chúng tôi không có ham muốn nào cả. Hãy hoàn thành ước muốn của cả hai người đó cùng một lúc thì chúng tôi sẽ toại nguyện!”

Nhưng đây là cách thức mà con người đã hành sử qua nhiều thời đại: quan tâm rất nhiều tới phá hoại, tiêu diệt người khác hơn là sống cho chính mình, hơn là tận hưởng cuộc sống. Con người dường như bị ám ảnh bởi cái chết:

con người đi tới đâu là mang tang tóc và hủy diệt tới đó.

Xã hội bệnh hoạn vì các cá nhân bệnh hoại. Thế giới xấu xí bởi vì bạn xấu xí! Bạn đóng góp phần xấu xí của mình cho thế giới này. Mọi người đều đóng góp phần xấu xí, thần kinh để thế giới càng trở thành một địa ngục hơn.

Bạn chẳng cần phải đi đâu cả; địa ngục duy nhất là đây.

Nhưng bạn có thể thoát ra được. Bằng cách hiểu lề lối mà tâm trí mình giúp tạo ra địa ngục này như thế nào, bạn có thể giữ lại được. Và một người không góp phần vào việc tạo nên địa ngục này, không hợp tác, nổi loạn, sẽ trở thành một nguồn lớn đem thiên đường tới trái đất, trở thành một cửa khẩu.

Bạn không cần phải xuống địa ngục, bạn đã trong đó rồi. Bạn cần đi lên thiên đường bây giờ.

Và thực ra, khi nói bạn cần đi lên thiên đường, tôi muốn nói đích xác là thiên đường cần phải tới với bạn. Bạn mở cửa cho thiên đường. Hãy dâng hiến mọi năng lượng phá hoại của bạn cho sáng tạo, hãy để bóng tối của bạn trở thành ánh sáng, hãy để nhận biết của bạn trở thành thiền, và bạn sẽ trở thành cánh cửa cho Thượng Đế, và qua trung gian của bạn, Ngài có thể trở lại trong thế giới một lần nữa.

Đó là ý nghĩa của dụ ngôn của Kitô giáo rằng Chúa Giê Su được sinh ra từ một trinh nữ, Mẹ Maria. Đây là dụ ngôn - rất có ý nghĩa - ý nghĩa rất hay. Nhưng những người không hiểu lại cố nói rằng bà ấy thực sự là đồng trinh về mặt thể chất. Thật là vô lý. Nhưng bà ấy là trinh nguyên: bà ấy thuần khiết, hoàn toàn trong sạch. Bà ấy là thiên đường ở hạ giới – được như thế thì Chúa Giê Su mới đi vào qua bà ấy, chỉ như thế thì Thượng Đế mới nối vòng tay vào thế giới.

Hãy trở thành một phương tiện: hãy trở thành một nhạc cụ để trên đó Thượng Đế dạo một khúc nhạc - một cây đàn veena, một cây sitar. Hãy để Ngài dạo đàn qua bạn; hãy trở thành cây sáo của Ngài, một cây trúc rỗng.

Và đó là điều tôi đã từng nói với bạn trong những ngày qua: nếu bạn trở thành chân không, bạn sẽ là ống tre rỗng.

Và bạn có thể trở thành một cây sáo, còn bài ca thì có thể xuống từ thiên quốc. Rất là cần thiết. Cho dù một chút lành mạnh cũng đủ, để qua bạn mà nó đi vào trong thế giới điên khùng này... Cần nhiều lắm, cần khẩn cấp lắm.

Đạo Của Trí Tuệ 265

Câu hỏi thứ ba

Thầy nói hôm nọ rằng nếu Thầy là người lái taxi thì không ai có thể nhận ra Thầy. Con không đồng ý. Ít nhất thì con cũng về phe với người sẽ nhận ra Thầy.

Thưa bà, tôi không tin bà.

Bà không biết đủ về chính mình. Tôi cảm kích tình yêu của bà cho tôi, nhưng tôi không thể nói rằng bà sẽ có thể nhận ra tôi. Tôi sẽ kể cho bà một câu chuyện thực. Tôi đã từng ở với một gia đình trong một thành phố nào đó ở Ấn Độ trong nhiều năm - một gia đình rất giầu có, một nhà triệu phú. Ông ấy rất kính trọng tôi, ông ấy là một môn đồ. Khi tôi đi tới thành phố của ông ấy, ông ấy sẽ hôn chân tôi nhiều lần - ít nhất cũng bốn, năm lần mỗi ngày.³⁹⁹ Thế rồi sau bảy tám năm, ông ấy muốn tới thăm nơi tôi đã từng lưu trú tại Jabalpur.⁴⁰⁰ Ông ấy tới. Vì muốn làm ông ấy sửng sốt, vì muốn đùa dai với ông ấy, tôi ra tận ga đón ông ấy. Điều đó ông ấy không ngờ tới - rằng tôi đích thân đón ông ấy tại ga.

Ông ấy quen qùy xuống dưới chân tôi. Ngày hôm đó ông ấy đã hôn chân tôi, nhưng chỉ cho có lệ - bởi vì bản ngã của ông ấy đã nổi lên: rằng tôi đã ra đón ông ấy. Ông ấy thường đến đón tôi trong bảy năm, và mỗi năm ít nhất ba hay bốn lần khi tôi tới thăm thành phố ấy. Ông ấy không thể ngờ tới điều này. Ông ấy cứ đinh ninh rằng người nào đó sẽ đưa ông ấy tới gặp tôi. Nhưng chính tôi lại tới đón ông ấy ư? - điều đó ông ấy không thể mơ tưởng được. Có lẽ ông ấy đã nghĩ rằng: “Ta đâu phải đồ bỏ, cũng là một triệu phú mà...” Ngày hôm đó ông ấy cúi lậy, nhưng rất hời hợt. Làm sao bạn có thể qùy lạy người ra đón bạn tại sân ga, với cả một sự kính trọng?

Chúng tôi rời khỏi nhà ga, và khi thấy tôi đang chở ông ấy về nhà, tất cả sự kính trọng của ông ấy biến mất. Thế là ông ấy nói chuyện như một người bạn. Và sau ba ngày, khi ông ấy ra đi. Tôi đến tiễn biệt ông ấy - ông ấy không hôn chân tôi nữa.

Và cái gia đình tôi đã sống cùng ấy tất cả đều biết rằng tôi đã đùa với ông ấy, còn anh chàng đáng thương bị kẹt vào đó. Họ đều cười khi tầu chạy. Tôi nói “Chưa hết đâu. Lần sau ông ấy tới - ông ấy sẽ chờ để tôi hôn chân ông ấy. Và cũng không có gì ngạc nhiên nếu ông ấy ép tôi phải làm vậy.”

Những chuyện như vậy xảy ra là thường; đấy là cách thức tâm trí vận hành. Bạn nhận ra tôi, bạn yêu tôi, nhưng bạn không biết tới tâm trí của mình. Và trong cái thí nghiệm đó tôi mất một môn đồ triệu phú. Tôi đã mất nhiều môn đồ theo kiểu đó, nhưng tôi cứ tiếp tục thí nghiệm.

Câu hỏi thứ tư:

Tại sao tôi không thể qui phục một người đàn ông?

Thế thì đừng qui phục. Tại sao cứ phải tạo ra những rắc rối không cần thiết cho chính mình làm gì? Trước hết, ai bảo bạn phải qui phục một người đàn ông? Đừng qui Đạo Của Trí Tuệ 267 phục. Tại sao bạn lại rước những rắc rối không cần thiết lên đầu mình? Nếu bạn không thích qui phục thì đừng qui phục.

Mới ngày hôm nọ một bà đã hỏi tôi, viết một bức thư nói, “Tôi đã tới đây, nhưng tôi không cảm thấy thích chỗ này. Tôi phải làm gì đây?”

Thì cút đi! Xéo đi! Sao phải bận tâm? Và bà ấy lại hỏi, “Tôi nên theo tiếng nói của con tim, hay tôi nên tin ở thầy?”

Hãy theo con tim, thưa bà, và hãy xéo càng nhanh càng tốt. Làm sao bà có thể tin tôi mà trái với con tim được? Ai sẽ tin tôi? Con tim! Nếu con tim phản đối, ai tin tôi? Và tại sao bà lại phải tạo ra sự chia rẽ như thế? Bà sẽ bị phân tâm - một phần muốn qui phục và bắt buộc, còn phần khác muốn đi. Hoặc là ở lại đây, hoặc là ra đi. Nếu không thể qui phục được thì đừng qui phục. Không ai quan tâm đến sự qui phục của bà cả.

Và việc qui phục cũng không thể thực hiện được, không thể ép buộc được. Nó tới khi nó tới. Nếu bà không thể qui phục với một người đàn ông, điều đó có nghĩa là bà không thể yêu người đàn ông. Vì tình yêu mà qui phục xảy ra một cách tự nhiên. Nếu không có tình yêu, qui phục cũng không thể làm được. Hãy quên điều đó đi! Có thể bà này là lại cái. Thế cũng tốt. Hãy qui phục đàn bà vậy! Ít ra hãy qui phục người mà bạn có thể qui phục. Có thể qua việc qui phục đó mà bạn sẽ học được việc qui phục đàn ông nữa. Đấy là một cách để học.

Mỗi đứa trẻ đều là tự dục (auto-sexual) khi mới lọt lòng: nó yêu chính nó, nó không thể yêu bất kỳ ai khác.

Sau đó nó trở thành đồng dục (homosexual); nó thích trẻ con cùng phái; nó không thích cái đối lập. Sau đó nữa, khi đã trưởng thành, nó trở thành đối dục (heterosexual): bây giờ nó có thể yêu cái đối lập. Đó là điều Chúa Giê Su nói: “Hãy yêu kẻ thù của ngươi” - kẻ thù nghĩa là người khác phái. Kẻ thù có nghĩa cái đối lập; đó là cái cao nhất trong tình yêu. Thế rồi đến một lúc dục biến mất; người đó trở thành vô dục (asexual). Nhưng đó là điểm cao nhất và chỉ có thể được đạt qua ba giai đoạn trước. Có thể người hỏi bị kẹt trong đồng dục. Chẳng có gì sai cả. Dù đang ở đâu, dù trong bất kỳ giai đoạn nào, hãy yêu hết mình, hãy qui phục tình yêu. Từ giai đoạn đó sẽ dẫn tới giai đoạn khác, sẽ tự tăng trưởng. Đừng ép buộc.

Tôi không muốn bạn bị mặc cảm tội lỗi; tôi không muốn gây ra sự rạn nứt trong bản thể bạn. Tôi muốn bạn thảnh thơi, bởi vì chỉ qua sự thảnh thơi bạn mới nhận ra mình là ai. Cho nên bất kỳ cái gì dễ dàng, hãy chấp nhận. Đừng là kẻ bạo dâm và đừng tự tạo khó khăn cho mình.

Hãy ra đi một cách hạnh phúc, một cách thảnh thơi. Và bất kỳ cái gì dễ dàng cho bạn ngay bây giờ thì hãy làm.

Từ đó nhiều cái khác tốt hơn sẽ xảy ra, nhưng đừng cưỡng lại. Bạn không thể nào tăng trưởng một cách thình lình được.

Câu hỏi thứ năm:

Vũ trụ này có để làm gì nếu cùng đích của con người là siêu việt lên trên nó? Đấy chính là lý do tại sao: nếu không, bạn sẽ siêu việt bằng cách nào? Vũ trụ cần phải được siêu việt. Khốn khổ cần phải siêu việt, bóng tối cần phải siêu việt, bản ngã cần phải siêu việt - bởi vì chỉ khi bạn siêu việt lên thì mới có niềm vui, phúc lành.

Tôi hiểu bạn muốn nói gì. Đấy là một câu hỏi rất cổ điển,⁴⁰¹ đã được nhai đi nhai lại mãi - bởi vì nó thách đố Đạo Của Trí Tuệ 269 tâm trí. Nếu Thượng Đế đã tạo ra thế giới, tại sao Ngài cũng tạo ra đau khổ? Ngài có thể trao cho bạn niềm phúc lạc làm quà tặng. Thế thì sao Ngài lại tạo ra dốt nát? Ngài không đủ năng lực để tạo ra những người giác ngộ ngay từ ban đầu hay sao?

Ngài hiện hữu, và đó là những việc Ngài làm. Nhưng ngay cả Thượng Đế cũng không đủ năng lực để làm cho điều không thể làm được xảy ra. Ngài chỉ làm được những điều có thể làm được. Bạn chỉ có thể biết sức khỏe là gì khi bạn bị bệnh; nếu không bạn không thể nào biết được. Bạn chỉ có thể biết ánh sáng khi bạn biết bóng tối là gì. Bạn chỉ có thể thảnh thơi khi bạn biết căng thẳng là gì; bạn chỉ có thể biết tự do khi bạn biết lao tù là gì - chúng đi đôi với nhau. Ngay cả Thượng Đế cũng không có đủ năng lực để cho bạn một tự do đơn giản. Tự do được bọc chung với lao tù trong cùng một gói. Và bạn phải trải qua cảnh nô lệ mới biết được mùi tự do. Cũng y hệt như nếu không đói, bạn không thể thích thức ăn được.

Điều bạn đang hỏi là: “Tại sao phải đói? Tại sao chúng ta không thể ăn hoài hoài? Sao cứ phải đói mới ăn?” Đói tạo ra đau đớn, đói tạo ra nhu cầu, và thế rồi bạn ăn và thấy thích thú. Không đói thì có ăn cũng không thích. Bạn có thể hỏi những người rất giầu, những người không biết đói là gì: họ chẳng thiết gì thức ăn, họ không thể thích thú được. Chính sự mãnh liệt của cái đói mới đem lại niềm vui. Đó là lý do tại sao một khi đã ăn, bạn phải nhịn trong bảy, tám giờ thì mới ăn ngon nữa được.

Hiện sinh đi theo biện chứng: tối/ sáng, sống/chết, hè/ đông, trẻ/già - tất cả đi đôi với nhau. Nếu toàn giác thì Ngài có khả năng để tiêu diệt điều ác không? Nếu Ngài có khả năng thì tại sao Ngài lại không làm? Nếu Ngài không muốn làm thì Ngài không toàn thiện. Hay là Ngài muốn làm nhưng không có khả năng. Có thể là Ngài có khả năng nhưng lại không biết là có đau khổ.

Như vậy Ngài không thể có cả ba đặc tính cùng một lúc: Toàn giác, toàn năng, toàn thiện. Bạn hỏi: “Vũ trụ này có để làm gì nếu cùng đích của con người là siêu việt lên trên nó?

Nói một cách chính xác, đấy chính là lý do tại sao. Vũ trụ được tạo ra cho bạn siêu việt lên. Nếu không, bạn sẽ chẳng bao giờ biết siêu việt là gì. Bạn có thể có phúc lạc mãi mãi, nhưng bạn sẽ không biết phúc lạc là gì. Và có phúc lạc mà không biết phúc lạc là gì thì cũng chẳng giá trị mấy. Và hiểu biết chỉ có thể có được qua cái đối lập -đó là lý do tại sao.

Câu hỏi thứ sáu Tất nhiên mọi người đều có được bất kỳ cái gì họ được, và không có được cái mà họ không được. Và giữa việc bạn được nó, và không được được nó, dường như là khá mỏng. Liệu việc được có khác với việc không được nó không? Hỏi điều đó, con hiểu theo nghĩa nó có đấy, tất nhiên, là khác, bởi vì lời là nhập nhằng. ‘Được’ có nghĩa vừa là nhận được và hiểu được. Blah, blah, blah... Xin

Thầy làm sáng tỏ.

Anurag, bạn dường như là một cái lỗ EST.⁴⁰² Là la, là la...

Câu hỏi thứ bảy:

Osho, sao con phải nhận sannyas?

Đạo Của Trí Tuệ 271

Bởi vì ngày mai bạn có thể không còn nữa. Khoảnh khắc tới có thể bạn không còn nữa. Sannyas chẳng qua là một cách sống từng khoảnh khắc một cách hoàn toàn, toàn bộ, tuyệt đối. Sannyas chỉ có nghĩa là bạn sẽ không trì hoãn cuộc sống thêm nữa. Sannyas chỉ có nghĩa là bạn sẽ không còn sống trong mơ nữa, là bạn sẽ nắm lấy khoảnh khắc này và vắt ra từng giọt tinh túy của nó ngay lúc này. Đó là ý nghĩa của sannyas: đó là một cách sống mãnh liệt, sống nhạy cảm.

Và hãy nhớ, cuộc sống rất tình cờ. Ai mà biết được?

Hãy nghe câu chuyện này.

Một thương gia về nhà một cách bất thình lình, và lời đầu tiên anh ta nói khi về đến cửa là, “Nó đâu rồi? Tôi biết nó ở đây! Tôi có thể cảm thấy thấu xương tôi!”

Vợ anh ta đang rửa chén, hỏi, “Anh tìm ai vậy?”

Anh ta nói: “Đừng có giởn mặt. Bà biết tôi đang tìm ai, và tôi sẽ tìm ra nó!”

Anh ta nhìn vào buồng riêng, dưới gầm giường, và trong gác xép. Từ trên lầu hai nhìn xuống dưới, anh ta tình cờ thấy một thanh niên trẻ chui vào trong chiếc xe mui trần. “Nó đây rồi!” Anh ta túm lấy chiếc tủ lạnh và lăn nó ra cửa sổ rồi đẩy xuống. Người trong xe bị chết bẹp ruột;

còn anh ta chết vì đau tim.

Thánh Phê-rô⁴⁰³ hỏi chàng thanh niên: “Việc gì xảy ra cho con vậy?”

Chàng thanh niên: “Con bị chết vì bị tủ lạnh đè.”

Thánh Peter: “Còn con?” Người thương gia: “Con chết vì đau tim khi đẩy chiếc tủ lạnh qua cửa sổ.” Thánh Peter nói với người thứ ba: “Còn con?” Người thứ ba: “Thế này, con ngồi trong cái tủ lạnh này, nghĩ về việc riêng của mình, và ...”

Cuộc sống là rất tình cờ. Người ta chẳng bao giờ biết từ đâu cái tủ lạnh sẽ tới cả. Người nào đó có thể đang ngồi trong đó, suy tính việc riêng của mình... Đó là lý do tại sao tôi nói hãy trở thành một sannyasin: đây là khoảnh khắc sống duy nhất, và không có khoảnh khắc nào khác.

9

Vượt Qua, Vượt Qua

Vì vậy, Bát Nhã Ba La Mật là đại thần chú, là đại minh thần chú, là vô thượng thần chú, là vô đẳng thần chú, trừ được hết mọi khổ đau, chân thật không lầm.

Vì vậy, thần chú Bát Nhã Ba La Mật Đa này đã được công bố rằng:

Vượt qua, vượt qua, vượt qua bờ bên kia, vượt qua hết thảy, Ô hô! giác ngộ viên thành!

Teihard de Chardin⁴¹⁹ chia tiến hóa của con người thành bốn giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất ông gọi là địa cầu (geosphere), thứ hai là sinh cầu (biosphere), thứ ba là tâm trí cầu (noosphere), và thứ tư là Ki tô cầu (christosphere). Bốn giai đoạn này có ý nghĩa thật rộng lớn. Chúng phải được hiểu. Hiểu được chúng sẽ giúp bạn hiểu đỉnh cao nhất của Tâm Kinh.

Địa cầu. Đấy là trạng thái của tâm thức đang tuyệt đối say ngủ - trạng thái của vật chất. Vật chất là tâm thức đang ngủ. Vật chất không mâu thuẫn với tâm thức; đó là trạng thái của tâm thức đang ngủ, chưa tỉnh thức. Một tảng đá là một vị Phật đang ngủ; một ngày nào đó nó sẽ thành Phật. Có thể mất tới hàng triệu năm - điều đó cũng chẳng hề gì. Khác biệt chỉ là thời gian, mà thời gian chẳng quan trọng trong cái vĩnh hằng này. Đó là lý do tại sao ở phương Đông chúng ta lấy đá mà tạc tượng - điều đó rất biểu tượng: đá và Phật được cầu nối qua một tượng đá. Đá thấp nhất, còn Phật cao nhất. Tượng đá nói rằng Phật chẳng qua là đá đã được hiển lộ; đá đã đạt đến toàn bộ tiềm năng của nó.

Đây là giai đoạn thứ nhất: địa cầu. Đó là vật chất, đó là vô ý thức, hãy còn ngủ, chưa có sự sống. Ở trạng thái này không có tự do bởi vì tự do có được nhờ tâm thức.

Trạng thái này bị chi phối bởi luật nhân quả. Luật là tuyệt đối. Không một sự tình cờ nào có thể xảy ra. Tự do không được biết tới. Tự do là cái bóng của tâm thức; càng ý thức bạn càng tự do. Do đó Phật được gọi là mukta - tự do hoàn toàn.

Hòn đá hoàn toàn bị tù túng, bị câu thúc mọi nơi, từ mọi phía, trong mọi chiều kích. Đá là linh hồn bị cầm tù.

Phật là linh hồn trải rộng đôi cánh, không còn bất kỳ xiềng xích nào nữa, bất kỳ tù túng nào nữa, bất kỳ tù đầy Vượt Qua, Vượt Qua 275 nào nữa; không có bức tường nào bao quanh Phật nữa. Bản thể của Ngài phá đổ mọi biên cương. Bản thể Ngài cũng mênh mông như vũ trụ. Ngài là một với toàn thể. Nhưng trong thế giới của địa cầu, nhân quả là luật lệ -dhamma (pháp)- duy nhất, luật duy nhất. Khoa học vẫn còn bị giới hạn vào địa cầu bởi vì nó vẫn chỉ biết có nhân và quả. Khoa học hiện đại là khoa học rất thô sơ, rất sơ khai vì nó không thể quan niệm bất kỳ cái gì hơn vật chất. Quan niệm của nó rất hạn hẹp, và do đó nó tạo ra nhiều khốn khổ hơn là giải quyết. Tầm nhìn của nó rất hữu hạn, rất nhỏ nhoi, rất bé nhỏ, đến mức nó không thể tự hòa giải với toàn bộ hiện sinh. Nó nhìn qua cái lỗ tí hon và nghĩ đó là tất cả. Khoa học vẫn còn bị hạn chế vào địa cầu. Khoa học vẫn bị tù túng, chưa mọc cánh. Nó chỉ có cánh khi nó vượt qua vấn đề nhân quả. Đúng thế, nhưng đã có những tia lửa nhỏ.

Nhà vật lý hạt nhân đang thám hiểm thế giới bên ngoài nhân quả, xuyên qua biên giới. Do đó, nguyên lý bất định⁴²⁰ mới nảy sinh, phát sinh với nhiều sức mạnh. Nhân quả là nguyên lý của chắc chắn: bạn làm điều này và điều kia nhất định xảy ra. Đun nước tới một trăm độ thì nước bốc hơi - đó là nhân quả. Nước không có tự do.

Nó không thể nói, “Hôm nay tôi không thấy thoải mái, và tôi không bốc hơi tại một trăm độ! Tôi sẽ từ chối!”

Không, nó không thể nói thế; nó không thể kháng cự lại, nó không thể cưỡng lại luật. Nó rất trọng luật, rất vâng lời. Ngày khác, khi nước cảm thấy rất sung sướng, nó không thể nói, “Đừng bận tâm quá nhiều. Tôi sẽ bay hơi ở năm mươi độ. Tôi sẽ ép buộc bạn.” Không, điều đó không thể xảy ra.

Vật lý cổ điển,⁴²¹ khoa học cổ, không có khái niệm nào về nguyên lý bất định. Nguyên lý của bất định là nguyên lý của tự do.⁴²² Một chút thoáng nhìn đang xảy ra. Bây giờ họ không còn chắc chắn như ngày trước.⁴²³ Bây giờ họ thấy rằng ở chỗ sâu nhất, trong vật chất cũng có một sự tự do nào đó. Rất khó nói liệu điện tử là hạt hay sóng: nó hành xử theo cả hai cách, lúc theo cách này, lúc theo cách kia.⁴²⁴ Và chẳng có cách nào mà tiên đoán nó.⁴²⁵ Nó là lượng tử. ⁴²⁶ Và không chỉ có thế - tự do của nó đến mức đôi khi đồng thời nó hành xử như sóng và như hạt. Đấy là điều các nhà khoa học cổ không thể chấp nhận được; họ không thể quan niệm được hay hiểu được. Aristotle sẽ không thể nào hiểu được; Newton sẽ không thể hiểu được.⁴²⁷ Đấy là điều không thể nào quan niệm Vượt Qua, Vượt Qua 277 được. Điều đó tương tự như nói rằng một cái gì đó vừa là đường thẳng vừa một điểm, cùng một lúc; điều đó phi logic. Làm sao một cái gì đó lại có thể vừa là một điểm, vừa là đường thẳng được? Hoặc nó là đường thẳng, hoặc nó là điểm chứ. Nhưng bây giờ các nhà vật lý đang bắt đầu có những⁴²⁸ thoáng nhìn về cốt lõi bên trong nhất của vật chất. Qua một tiến trình rất quanh co, họ đang gặp phải một trong những yếu tố lớn nhất của cuộc sống: tự do.⁴²⁹ Nhưng trong địa cầu, tự do không hiện hữu. Nó là sushupti.

Từ sushupti nghĩa là ngủ tuyệt đối – ngay cả một chút mơ mộng cũng không có. Đá không mơ, không thể mơ được. Chúng phải có thêm chút ít tâm thức mới mơ được.

Đá chỉ nằm trơ ra đó, không có cá tính, không có linh hồn - ít nhất không có về mặt thực tế. Nó cũng không thể mơ;

giấc ngủ của nó không bị quấy rối. Ngày, đêm, năm này qua năm khác, nó vẫn tiếp tục ngủ. Hàng ngàn năm nó đã ngủ, và trong hàng ngàn năm nữa nó sẽ còn ngủ tiếp.

Thậm chí không một giấc mơ nào quấy rối nó được.

Yoga cũng chia tâm thức thành bốn giai đoạn.⁴³⁰ Chúng có liên hệ mật thiết với cách phân chia của Chardin. Giai đoạn thứ nhất là sushupti, ngủ say. Địa cầu tương ứng với sushupti. Địa cầu giống cái chết nhiều hơn cái sống.

Đó là lý do tại sao vật chất dường như chết. Không phải vậy đâu. Nó đang đợi cho cuộc sống trỗi dạy, nó giống như hạt mầm. Nó dường như chết. Nó đang đợi đến thời điểm của nó để bùng nổ vào cuộc sống. Nhưng ngay bây giờ thì nó chết. Không có tâm trí. Hãy nhớ, trong giai đoạn cuối cùng, cũng sẽ không có tâm trí lần nữa. Một vị Phật ở trong trạng thái tâm không, còn tảng đá cũng ở trong trạng thái tâm không. Do đó ý nghĩa của tượng đá: sự gặp gỡ của hai cái đối cực. Nói rằng, “hòn đá đang trong trạng thái tâm không” là nói rằng đá còn ở dưới tâm trí. Phật ở trạng thái tâm không: điều đó nghĩa là Phật đã vượt ra ngoài tâm trí. Có một sự tương đồng, cũng hệt như sự tương đồng giữa một đứa trẻ và một vị thánh.⁴³¹ Đứa trẻ ở dưới mức tâm trí, còn vị thánh đã vượt ra ngoài tâm trí. Hòn đá sẽ phải trải qua mọi rối loạn của cuộc sống mà Phật đã đi qua. Ngài đã vượt qua, vượt qua và vượt ra ngoài, hoàn toàn ra ngoài. Nhưng có một sự tương đồng: một lần nữa Ngài hiện hữu trong trạng thái tâm không. Ngài đã tỉnh thức một cách trọn vẹn đến độ chẳng cần đến tâm trí nữa. Đá thì vô ý thức đến nỗi tâm trí không thể có được. Vô thức của đá là tuyệt đối, do đó tâm trí không thể có được. Tâm thức của Phật là tuyệt đối nên không cần đến tâm trí. Hãy để tôi giải thích rõ hơn nữa. Đó là một trong những điều quan trọng nhất cần phải học, cần phải hiểu.

Cần phải có tâm trí bởi vì bạn không thực sự có ý thức. Nếu bạn thực sự có ý thức thì có trực giác, không cần suy nghĩ. Thế thì bạn hành động qua trực giác đó, không phải từ tâm trí. Thế thì không cần đến tâm trí. Khi bạn nhìn thấu suốt một sự việc, chính sự thấu suốt đó trở thành hành động của bạn.

Chẳng hạn, bạn đang trong nhà và nhà bốc cháy. Bạn thấy nhà cháy - đấy không phải là một suy nghĩ. Bạn thấy rõ ràng, và bạn nhảy ra ngoài. Bạn không chờ đợi, không Vượt Qua, Vượt Qua 279 đắn đo, không nghiền ngẫm. Bạn không tìm tòi, không tra cứu sách báo, không phải tìm cố vấn về việc phải làm. Bạn đang đi dạo buổi tối, và ngay bên đường bạn thấy một con rắn. Bạn nhảy nhổm lên! Chưa kịp suy nghĩ bạn đã nhảy rồi. Không phải suy nghĩ làm bạn nhảy; đấy là từ trực giác. Nguy hiểm lớn đang rình rập - chính nguy hiểm làm bạn sống động, mãnh liệt, ý thức. Và từ ý thức mà bạn nhảy. Đấy là cái nhảy của tâm không.

Nhưng những khoảnh khắc này rất hiếm hoi trong cuộc sống của bạn vì bạn chưa sẵn sàng sống với tâm thức của mình một cách mãnh liệt, toàn bộ. Với Phật, đó là cách thức thông thường của Ngài. Ngài sống toàn bộ đến nỗi tâm trí chẳng được dùng đến, chẳng được hỏi tới.

Cầu thứ nhất, địa cầu, là địa hạt của tâm không. Hiển nhiên là không có cái ta bởi vì không có tâm trí nên cái ta không thể hiện hữu được. Và cầu thứ tư cũng không có cái ta - bởi vì không có tâm trí thì sao cái ta hiện hữu được? Tâm trí cần một trung tâm để vận hành, do đó nó tạo ra bản ngã, cái ta. Tâm trí phải nắm sự kiểm soát; nó phải theo một khuôn mẫu nào đó, trật tự nào đó. Nó phải cố gắng để tồn tại. Để tồn tại nó tạo ra một trung tâm bởi vì chỉ qua trung tâm ấy nó mới có thể giữ được sự kiểm soát. Không có trung tâm đó, nó sẽ không thể nào kiểm soát được. Cho nên một khi tâm trí xuất hiện, bản ngã cũng theo chân. Chẳng chóng thì chầy tâm trí sẽ cần tới bản ngã. Không có bản ngã, tâm trí không thể nào vận hành được. Nếu không, ai sẽ kiểm soát, ai sẽ quản lý, ai sẽ lèo lái, ai sẽ hoạch định, ai sẽ mơ mộng, ai sẽ phóng họa? Và ai sẽ ở đó để được coi như một thực thể thường hằng? - bởi vì tâm trí thay đổi thường xuyên. Ý tưởng nọ nối tiếp ý tưởng kia... đó là một diễn hành của ý nghĩ. Bạn sẽ lạc lối nếu không có bản ngã: bạn sẽ không biết bạn là ai, và bạn đang đi đâu, và vì cái gì. Trong địa cầu không có tâm trí, không cái ta, và không thời gian. Nó nằm dưới thời gian. Thời gian chưa đi vào. Đá không biết tới quá khứ, hiện tại, tương lai. Và đấy cũng là trường hợp của Phật. Ngài cũng vượt ra ngoài thời gian. Ngài không biết quá khứ, hiện tại, tương lai. Ngài sống trong vĩnh hằng. Thực ra, đó mới là ý nghĩa thực của sự hiện hữu trong hiện tại. Hiện hữu trong hiện tại không phải là cái không gian nằm giữa quá khứ và tương lai. Đó là ý nghĩa của từ điển: khoảng giữa quá khứ và tương lai được gọi là hiện tại. Nhưng đấy không phải là hiện tại. Vậy hiện tại gì vậy? Chưa kịp nói nó là hiện tại, nó đã trở thành quá khứ rồi; nó không còn tồn tại nữa. Khoảnh khắc này, nếu bạn gọi nó là ‘hiện tại’, cái khoảnh khắc mà bạn gọi nó là ‘hiện tại’ ấy đã trôi vào quá khứ rồi; nó không còn là hiện tại nữa. Và cái khoảnh khắc mà bạn gọi là ‘tương lai’ - cái khoảnh khắc bạn gọi nó là ‘tương lai’ đã thành hiện tại và đang tiến vào quá khứ. Hiện tại này không phải là hiện tại thực sự. Cái hiện tại nằm giữa quá khứ và tương lai chỉ là một phần của quá khứ và tương lai, của tiến trình thời gian. Hiện tại mà tôi đang nói tới, cái bây giờ mà tôi nói tới, hay Phật nói tới, hay khi Chúa Giê-Su nói, “Đừng nghĩ về ngày mai. Hãy nhìn những hoa huệ ngoài đồng kia -chúng không cày cấy, không quay tơ mà trông chúng đẹp làm sao. Chúng đẹp nhường nào! Ngay cả Solomon⁴³² cũng không mặc đẹp như thế trong lúc vinh quang nhất của ông ấy. Hãy nhìn những bông huệ ngoài đồng mà xem...” Những hoa huệ đó đang sống trong cái bây giờ;

chúng không biết tới quá khứ, chẳng biết tới tương lai.

Phật không biết tới quá khứ, tương lai và hiện tại. Đối với Ngài không có sự phân chia. Đó là trạng thái của vĩnh hằng. Thế thì bây giờ là tuyệt đối. Chỉ có bây giờ, chỉ có tại đây, và không có gì khác nữa. Mà đá cũng ở trong trạng thái đó – tất nhiên là vô ý thức. Cầu thứ hai là sinh cầu. Đó là sự sống trước khi có ý thức. Cầu thứ nhất là vật chất, cầu thứ hai là sự sống: cây Vượt Qua, Vượt Qua 281 cối, động vật, chim chóc. Đá không thể đi được; đá không có sự sống ở đâu cả, ở bất cứ góc cạnh nào. Cây có sự sống hơn, động vật lại còn hơn nữa, chim chóc còn hơn nữa. Cây bắt rễ vào đất, không thể di động nhiều. Nó di chuyển chút ít, lay động, nhưng không thể di chuyển nhiều; nó không có nhiều tự do lắm. Một ít tự do chắc chắn là có đấy, nhưng con vật có nhiều tự do hơn. Nó có thể di chuyển, nó có thể chọn lựa một chút ít tự do hơn -đi đâu, làm gì. Chim còn tự do hơn chút nữa - nó có thể bay. Đây được gọi là sinh cầu, cầu của sự sống. Nó chưa có tâm thức; chỉ một loại tâm thức thô sơ. Đá tuyệt đối vô ý thức. Bạn không thể nói rằng cây hoàn toàn vô ý thức.⁴³³ Đúng đấy, nó là vô ý thức, nhưng một chút ít tâm thức đang nhỏ giọt vào, một tia sáng của tâm thức đang tới. Và con vật còn có ý thức hơn chút nữa. Trạng thái thứ nhất tương ứng với sushupti của Patanjali⁴³⁴ - ngủ say, rất say. Trạng thái thứ hai ứng với swabana của Patanjali, trạng thái mơ. Tâm thức có như một giấc mơ. Đúng đấy, chó mơ. Bạn có thể thấy, có thể quan sát chó ngủ và sẽ thấy nó đang mơ. Đôi khi trong giấc mơ nó sẽ cố gắng đớp ruồi. Và đôi khi bạn sẽ thấy nó buồn bã và đôi khi có vẻ mừng rỡ. Hãy quan sát con mèo;

đôi khi nó vồ chuột trong mơ, và bạn có thể thấy điều nó đang làm trong mơ - ăn chuột, liếm mép. Bạn có thể quan sát con mèo: mơ đã xuất hiện, nhiều thứ đang xảy ra trong thế giới tâm thức. Tâm thức đang trổi dạy. Nhân quả vẫn còn thống trị, nhưng không nhiều như với đá. Một chút ít tự do có thể có, và do đó tai nạn bắt đầu xảy ra. Con vật có chút ít tự do. Nó có thể chọn vài thứ, nó có thể có nổi điên: có lúc nó có tâm trạng tốt và thân thiện với bạn; có lúc nó trong tâm trạng xấu và không thân thiện với bạn.

Nó đã có một chút ít quyết định, nhưng rất nhỏ nhoi, chỉ mới bắt đầu. Cái ta của nó vẫn chưa kết tinh được, rất lỏng lẻo, tạp lục, nhưng nó đang tới. Cấu trúc đang thành hình, hình sắc đang nảy sinh.

Con vật thiên về quá khứ; nó sống trong quá khứ. Con vật không có ý tưởng gì về tương lai - nó không thể lập kế hoạch cho tương lai; nó không thể nghĩ xa. Cho dù thỉnh thoảng nó nghĩ trước thì cũng rất manh mún. Chẳng hạn khi con vật cảm thấy đói, nó có thể nghĩ trước, vài giờ trước - rằng nó sẽ đi kiếm thức ăn. Nó phải đợi. Nhưng con vật không thể nghĩ trước được một tháng, hai tháng, ba tháng trong tương lai. Nó không thể quan niệm được về năm, không có lịch, không có khái niệm về thời gian.

Nó thiên quá khứ. Những gì đã từng xảy ra trong quá khứ, nó đều trông đợi xảy ra nữa trong tương lai. Tương lai của nó ít nhiều giống như quá khứ; đó là sự lặp lại. Quá khứ thống trị. Thời gian đang xuất hiện qua quá khứ, cái ta đang phát khởi qua quá khứ.

Cầu thứ ba là tâm trí cầu; tâm trí. Ý thức về cái ta đã nảy sinh. Cầu thứ nhất là vô ý thức. Cầu thứ hai là tiền ý thức. Cầu thứ ba là tự ý thức. Ý thức đã có nhưng có tai họa đi theo - cái ta. Nó không thể tới bằng cách nào khác;

cái ta là một cái xấu cần thiết. Tâm thức tới với ý tưởng về cái ‘tôi’. Tư duy bắt đầu có; suy nghĩ đã có, cá tính bắt đầu xuất hiện. Và ý tưởng về tương lai đã có qua tâm trí:

con người sống trong tương lai, con vật sống trong quá khứ.

Các xã hội văn minh sống trong tương lai, các xã hội lạc hậu sống trong quá khứ. Người bán khai vẫn sống trong quá khứ. Chỉ người văn minh mới sống trong tương lai. Sống trong tương lai là một trạng thái cao hơn sống trong quá khứ. Trẻ sống trong tương lai, già bám vào quá khứ. Trẻ sinh động hơn già. Các quốc gia mới, văn hóa mới sống trong tương lai. Chẳng hạn, Mỹ sống trong tương lai, Ấn Độ sống về quá khứ; nó vẫn mang theo năm ngàn năm, mười ngàn năm quá khứ. Đó là một gánh nặng nhưng vẫn phải mang theo; nó đè còng lưng nhưng không Vượt Qua, Vượt Qua 283 ai muốn bỏ. Nó là một di sản mà người ta rất tự hào về quá khứ.

Tự hào về quá khứ là một trạng thái chẳng văn minh gì. Ta phải vươn tới tương lai, phải mò mẫm vào tương lai. Quá khứ không còn nữa, tương lai thì sắp sửa đến -người ta phải chuẩn bị cho nó.

Bạn có thể quan sát điều đó qua nhiều khía cạnh. Tâm trí Ấn Độ hồi hộp với các sự kiện quá khứ. Đến nay, vở kịch về Rama⁴³⁵ năm nào cũng được diễn lại, và người ta rất xúc động. Hàng ngàn năm đã qua mà họ vẫn cứ diễn đi diễn lại cùng vở kịch đó, và họ sẽ còn diễn lại nữa hoài hoài. Và họ rất xúc động. Họ không xúc động như thế khi con người đầu tiên bước lên mặt trăng; họ không xúc động như xúc động bởi vở kịch về Rama. Họ biết cốt truyện, họ đã coi nhiều lần, nhưng đấy là di sản của họ;

họ rất tự hào về nó. Bạn sẽ ngạc nhiên mà biết rằng có những vị lãnh đạo của hai đạo Hindu và Jaina vẫn nói rằng con người chưa hề bước trên mặt trăng, rằng người Mỹ đang lừa dối. Tại sao? - bởi vì mặt trăng là Thượng Đế. Làm sao bạn có thể bước lên mặt trăng được? Và vẫn có những người nghe họ và theo họ.⁴³⁶ Có lần một nhà sư Jaina tới gặp tôi ở Gujarat và nói, “Xin thầy hãy ủng hộ tôi... và tôi có hàng ngàn môn đồ!”

và ông ấy có thật. Và ông ấy cho rằng người Mỹ nói láo, rằng những tấm ảnh ấy tất cả đều là xảo thuật nhiếp ảnh đã được ngụy tạo ra, rằng những viên đá được nói là đem từ mặt trăng về thì được lấy từ Siberia hay từ đâu đó trên hành tinh này. Chưa có ai tới và sẽ không có ai tới mặt trăng được, bởi vì theo theo thánh thư của Jaina, mặt trăng là Thượng Đế. Sao bạn bước trên Thượng Đế được? Đây là thiên về quá khứ. Điều này rất u mê. Đó là lý do tại sao Ấn Độ không thể phát triển, không thể tiến hóa, không thể tiến bộ. Nó bị kẹt vào quá khứ. Với tâm trí cầu, với tâm trí, ý thức về cái ta, suy tư, ý tưởng, cá tính, dẫn đến sự hướng về tương lai. Và càng sửa soạn cho tương lai nhiều bao nhiêu, tất nhiên bạn càng trở nên lo âu bấy nhiêu. Cho nên người Mỹ là người căng thẳng nhất, bất ổn nhất. Ấn Độ rất yên ổn, yên ổn đến mức họ chẳng còn hiệu quả gì nữa. Bạn có biết rằng khi người Ấn thay bóng đèn, phải cần tới ba người không? - một người giữ bóng đèn và hai người giữ thang.

Họ rất yên ổn, thảnh thơi; họ không có một chút lo âu nào; họ không biết rõ lo âu là gì.

Lo âu đến với tương lai bởi vì bạn phải lập kế hoạch.

Bạn không thể chỉ lặp lại các lề lối cũ của mình. Và khi bạn làm gì đó lần đầu, có thể bị sai lầm, rất có thể sai.

Càng làm cái mới, bạn càng trở nên lo âu nhiều hơn. Đó là lý do tại sao, về mặt tâm lý, Mỹ là nước bị xáo động nhất, Ấn Độ là nước yên tĩnh nhất.

Con vật không lo âu. Sống trong quá khứ là trạng thái thấp kém của tâm trí - tất nhiên thoải mái hơn, thuận tiện hơn. Và các lãnh tụ đạo Hindu cứ khoe rằng, “Thấy không! chúng tôi mới hiếu hòa làm sao. Không có vấn đề thần kinh. Cho dù có chết đói, chúng tôi cũng chết đói rất trầm lặng. Cho dù có chết, chúng tôi cũng vui vẻ chấp nhận. Còn các ông thì phát điên!”

Nhưng hãy nhớ, tiến bộ mở đường cho lo âu. Tiến bộ thì có lo âu, có run rẩy - lo vì sợ bị đi lạc, lo vì sợ làm sai, lo vì không hiểu vấn đề. Với quá khứ thì không có vấn đề: bạn chỉ việc lặp lại. Quá khứ đã lắng đọng; nề nếp của nó đã hoàn toàn được biết rõ. Bạn đã đi qua, cha mẹ bạn đã đi qua, và cứ như thế mãi, ngược về tới Adam và Eve.

Vượt Qua, Vượt Qua 285

Mọi người đều đã đi qua; không thể sai được. Với cái gì mới thì lo âu, sợ hãi, lo sợ thất bại len vào.

Đây là cầu thứ ba, tâm trí cầu, lãnh vực của lo âu, căng thẳng. Nếu phải chọn giữa cầu thứ hai và cầu thứ ba, hãy chọn cầu thứ ba, đừng chọn cầu thứ hai. Mặc dầu không cần chọn giữa cầu thứ ba và thứ hai, bạn có thể chọn giữa cầu thứ ba và thứ tư; thế thì hãy chọn cầu thứ tư. Bao giờ cũng chọn cầu cao hơn.

Hãy nhớ, khi lên án tâm trí Ấn Độ, tôi không lên án Phật và tôi không lên án Krishna. Họ đã chọn cầu thứ tư: họ cũng yên bình, họ cũng thảnh thơi - nhưng sự thảnh thơi của họ là do sự loại bỏ hẳn thời gian, không phải bởi việc sống trong quá khứ. Họ hoàn toàn thảnh thơi, không lo âu, không thần kinh. Tâm trí của họ là mặt hồ bình lặng không gợn sóng - nhưng không phải bởi việc chọn cầu thứ hai, mà là bởi việc chọn cầu thứ tư; không phải vì nằm dưới tâm trí mà vì vượt ra ngoài tâm trí. Nhưng tìm xuống dưới tâm trí là cách mà người ta vẫn thường chọn. Người ta đã thấy Phật ở Ấn Độ; họ đã thấy cái im lặng, đã thấy phúc lành của Ngài, đã thấy ân sủng của Ngài, và họ đã thấy rằng họ có thể sống đời một cách thảnh thơi như vậy... sao không sống một cuộc sống như vậy? Nhưng họ đã không nỗ lực gì để đi tới giai đoạn thứ tư. Ngược lại, họ tụt xuống từ giai đoạn thứ ba và nằm lỳ tại giai đoạn thứ hai. Điều đó cho họ một sự im lặng giống như của Phật; nhưng chỉ ‘giống’ thôi, không phải đích xác như vậy. Sống trong quá khứ để được thuận tiện và thoải mái thì bao giờ cũng dễ dàng. Phật đã không sống với quá khứ, mà Ngài cũng không sống cho tương lai. Ngài không sống trong thời gian - Ngài đã loại bỏ thời gian, Ngài đã loại bỏ tâm trí, cái tạo ra thời gian. Ngài đã loại bỏ bản ngã, cái tạo ra lo âu.

Người Ấn đã loại bỏ tương lai bởi vì điều đó dường như tạo ra lo âu: “Tương lai tạo ra lo âu ư? Hãy bỏ tương lai đi.” Thế thì bạn sẽ thụt lùi, bạn sẽ rơi lại vào trong trạng thái trước. Hay nhất là loại bỏ bản ngã, và thế thì bạn vượt ra ngoài.

Cầu thứ ba tương tự như điều mà Patanjali gọi là tỉnh thức. Cầu thứ nhất là ngủ, cầu thứ hai là mơ, cầu thứ ba là tỉnh thức. Sự tỉnh thức của bạn tất nhiên không phải là sự tỉnh thức của một vị Phật. Cái-gọi-là tỉnh thức của bạn: mắt bạn mở nhưng mơ vẫn nhào lộn bên trong; mắt bạn mở nhưng giấc ngủ vẫn có bên trong. Bạn vẫn còn say ngủ ngay cả khi bạn tỉnh thức. Đây là trạng thái thứ ba. Và nó bao giờ cũng hữu ích; nếu thấy mệt mỏi, bạn rơi vào giấc mơ - nó cho bạn sự thảnh thơi. Và khi bạn rơi vào giấc ngủ thật say, sự thảnh thơi còn nhiều hơn nữa. Sáng dạy bạn lại tươi mát. Bạn rơi xuống để nghỉ ngơi bởi vì đó là điều bạn đã biết, và điều đó có sẵn trong hệ thống của bạn; bạn có thể trở lại bất kỳ lúc nào.

Trạng thái thứ tư phải được tạo ra; nó không có trong hệ thống của bạn; nó là tiềm năng của bạn, nhưng bạn chưa tới đó bao giờ. Con đường ấy đầy gian khổ; bạn phải đi ngược dòng, phải lên dốc. Trạng thái thứ tư là Ki tô cầu. Bạn có thể gọi là Phật cầu, có thể gọi là Krishna cầu, ý nghĩa y hệt nhau. Trạng thái thứ ba có một loại tự do, tự do giả, tự do được hiểu như sự chọn lựa. Điều này cần phải được hiểu rõ vì nó rất quan trọng. Tại giai đoạn thứ ba bạn chỉ có một loại tự do giả, và tự do đó là tự do của chọn lựa. Chẳng hạn, bạn nói, “Nước tôi có tự do tôn giáo.” Điều đó nghĩa là bạn có thể chọn lựa: bạn có thể đi nhà thờ hay tới chùa, và luật pháp của quốc gia sẽ không gây rắc rối cho bạn. Bạn có thể theo Hồi giáo, Ấn giáo hay Ki Tô Giáo - bạn có thể chọn. ‘Nước có tự do’ nghĩa là bạn có thể chọn cuộc sống mình, nơi bạn muốn sống, điều bạn muốn làm, điều bạn muốn nói. Tự do phát biểu ý kiến - rằng bạn có thể nói bất kỳ điều gì bạn thích, rằng bạn có thể làm bất kỳ cái gì bạn thích, rằng bạn có thể chọn bất kỳ màu sắc tôn giáo hay chính trị nào; bạn có thể là cộng sản, có thể là phát xít, có thể cấp tiến, có thể dân chủ, hoặc tất cả những cái vô Vượt Qua, Vượt Qua 287 nghĩa như vậy. Bạn có thể chọn. Đấy chỉ là tự do giả. Tại sao tôi gọi nó là tự do giả? Bởi vì một tâm trí mà đầy rẫy những ý nghĩ thì không thể tự do được.

Nếu đã sống năm mươi năm, và tâm trí bạn đã được uốn nắn bởi cha mẹ, thầy giáo cùng xã hội, bạn có cho là bạn có thể chọn được không? Sự chọn lựa của bạn bị ảnh hưởng bởi sự giáo dưỡng của mình. Việc chọn lựa xảy ra thế nào? Trước hết, bạn đã bị điều kiện hóa rồi. Giống như khi bạn thôi miên người nào. Bạn có thể dẫn hắn tới gặp Santosh, người thôi miên ở đây, và ông ấy có thể thôi miên hắn và bảo hắn, “Sáng mai anh sẽ ra chợ và mua loại thuốc lá nào đó, nhãn hiệu nào đó.” Ông ấy có thể gợi ý như vậy cho người đang bị thôi miên. Sáng mai người này sẽ dạy và người này sẽ chẳng có ý tưởng gì rằng mình sắp đi mua một loại thuốc lá nào đó ngoài chợ bởi vì điều gợi ý đã đi vào trong vô thức, đã được đặt vào trong vô thức. Ý thức của người ấy không hề hay biết. Người ấy cũng sẽ không có ý tưởng gì là tại sao lại đi ra chợ. Nhưng người ấy sẽ tìm được một giải thích hợp lý nào đó: người ấy sẽ nói, “Ta hãy đi chợ hôm nay.” Tại sao lại hôm nay? Người ấy sẽ nói, “Đây là tự do của ta. Khi nào muốn đi thì ta đi. Anh là ai mà ngăn cản ta? Đây là tự do của ta.” Và anh ta thì không biết gì, hoàn toàn không biết rằng đây không phải là tự do chút nào. Và người ấy sẽ ra chợ với ý tưởng rằng mình tự do, và người ấy có thể cũng không hề nghĩ rằng mình định mua một loại thuốc lá nhãn hiệu nào đó. Thế rồi bỗng nhiên người ấy đi ngang một tiệm tạp hóa và tự nhủ, “Sao không mua một gói thuốc lá nhỉ? Đã lâu rồi mình không hút thuốc.”

Và người ấy nghĩ rằng người ấy đang nghĩ điều đó! Và người ấy vào hiệu và nói, “Cho tôi bao 555” Tại sao lại không là Salem? Tại sao không Dunhill? Tại sao không Camels? Người ấy sẽ nói, “Đây là sự chọn lựa của tôi!

Tôi tự do chọn lựa!” Và người ấy sẽ mua bao 555, và người ấy vẫn có tự do - ít nhất trong ý tưởng của mình.

Người ấy không tự do; người ấy đã bị điều kiện hóa. Bạn đã bị điều kiện hóa là người Hindu, người đạo Chúa, người Hồi giáo, là người Ấn, là người Trung Quốc, là người Đức - làm sao bạn có thể tự do được? Bạn đã bị uốn nắn bởi cha mẹ bạn, bởi xã hội, bởi hàng xóm, bởi trường học, đại học - làm sao bạn có thể tự do được? Tự do của bạn là tự do giả. Tự do giả dối - nó chỉ cho bạn cái cảm giác tự do và làm cho bạn thích thú; ngoài ra chẳng có tự do nào cả. Khi tới nhà thờ, bạn có đi từ tự do của mình không? Khi tới đền thờ Hindu, bạn có đi trong tự do của mình không? Hãy quan sát và bạn sẽ thấy nó không bắt nguồn từ tự do; bạn đã được sinh ra trong một gia đình Hindu.

Đôi khi điều này có thể xảy ra - bạn sinh ra trong một gia đình đạo Chúa, và bạn vẫn muốn tới chùa. Điều đó cũng là bị điều kiện hóa - một loại khác. Có thể cha mẹ bạn cũng theo đạo Chúa, quá nhiều là đằng khác, và bạn thì không thể hấp thụ nổi cái quá đáng nhiều như thế. Cái gì cũng có giới hạn. Bạn trở nên đối kháng, bạn bắt đầu chống lại; bạn trở thành kẻ phản động. Họ thường lôi bạn tới nhà thờ. Và họ thì mạnh mẽ, còn bạn chỉ là một trẻ nhỏ, và bạn chẳng thể làm gì được; bạn bất lực. Nhưng bạn bao giờ cũng nghĩ, “Ta sẽ cho biết tay.” Cái ngày bạn tự lập được thì bạn thôi nhà thờ.

Cái ý tưởng, “Ta sẽ cho biết tay,” đã được ăn sâu bởi nỗi ám ảnh của họ với nhà thờ. Đó cũng là thôi miên - bị đảo lộn nhưng vẫn là thôi miên. Bạn đang phản ứng, bạn không có tự do. Nếu muốn đến nhà thờ, bạn sẽ không thể tới được; bạn sẽ thấy mình bị kéo ra xa. Và bạn sẽ không tới bởi vì đây là nhà thờ mà cha mẹ từng đưa bạn tới. Bạn không thể tới nhà thờ này; bạn sẽ trở thành một người Hindu. Bạn sẽ làm những điều mà cha mẹ bạn chẳng bao giờ muốn bạn làm, chỉ để cho họ biết tay. Đây là phản ứng. Thí dụ thứ nhất là vâng lời, việc thứ hai là bất phục, nhưng không có tự do trong cả hai việc này.

Và thêm một điều nữa: không chỉ là vấn đề giáo dục mà bạn không tự do. Có hàng triệu thứ mà bạn chẳng Vượt Qua, Vượt Qua 289 được huấn luyện chút nào. Khi bạn chọn giữa hai điều -có thể chẳng ai huấn luyện bạn về hai điều đó; khi bạn chọn giữa hai điều, sự chọn lựa của bạn lại bắt nguồn từ sự lẫn lộn, và từ lẫn lộn thì không thể có tự do.⁴³⁷ Bạn muốn cưới cô gái này hay cô kia - làm sao bạn chọn được đây? Bạn lẫn lộn.

Hàng ngày nhiều người vẫn viết cho tôi: “Con bị giằng xé giữa hai người đàn bà. Con phải làm gì đây? Cô này có thân hình đẹp, cân đối, đôi mắt rất đẹp, rất có duyên; cô ấy rất hấp dẫn về mặt thể chất, rất sinh động nhưng tính tình rất khó chịu. Cô kia thì rất khả ái, rất dễ thương, nhưng mặt lại xấu. Bây giờ phải làm gì?” Bạn bị giằng xé.

Tôi nghe nói về một người đang định lấy vợ. Anh ta yêu một cô gái, nhưng cô này rất nghèo. Cô ấy đẹp nhưng rất nghèo. Một cô khác lại yêu anh ta; cô này rất giầu nhưng lại xấu. Cô ấy có một cái hấp dẫn nữa là giọng nói, tiếng nói của cô ấy. Cô ấy là một ca sĩ nổi tiếng.

Anh ta bị giằng xé. Cô đẹp không có giọng nói đó, tiếng hát đó; mà anh chàng lại mê nhạc. Cô ấy có khuôn mặt đẹp, nhưng đối với anh ta, thân hình không quan trọng lắm so với tiếng nói. Mà anh ta lại nghèo nên muốn cưới người có tiền cho chắc ăn, để anh ta có thể hiến cả đời cho âm nhạc, để cho anh ta không phải lo nghĩ về tiền bạc và các nhu yếu phẩm khác. Anh ta muốn cống hiến trọn cuộc đời cho âm nhạc. Cô kia có hai thứ: tiền bạc và giọng hát hay - nhưng lại rất xấu. Rất khó nhìn vào cô ấy, khuôn mặt cô ấy không có cảm tình. Cô nghèo thì đẹp, nhưng giọng thì bình thường, lại không có tiền. Cho nên nếu chọn cô này, anh ta sẽ phải vứt bỏ chuyện tình với âm nhạc. Anh ta sẽ phải trở thành một thư kí trong một văn phòng đần độn nào đó, hay một thầy giáo hay cái gì đó. Thế thì anh ta không thể hiến đời mình cho âm nhạc được. Âm nhạc cần sự cống hiến hoàn toàn, âm nhạc là người tình rất ghen tuông; nó không cho phép bạn đi đâu cả, nó muốn nuốt trôi bạn hoàn toàn, trọn vẹn. Cho nên anh ta bị giằng xé. Và cuối cùng tình yêu âm nhạc thắng, và anh ta cưới người đàn bà xấu.

Anh ta về nhà, họ đi ngủ. Vì không nhìn vợ trong đêm tối cho nên không có vấn đề gì. Nhưng sáng hôm sau, khi tia nắng mặt trời lọt vào làm anh ta tỉnh dạy, và anh ta nhìn vào khuôn mặt người đàn bà này, nó trông mới kinh làm sao. Anh ta lay mạnh vợ và nói, “Hát đi! Hát ngay đi! Hát ngay lập tức!” - chỉ để khỏi phải nhìn cái xấu đó.

Có người viết cho tôi: “Con bị giằng xé giữa hai người phụ nữ, hay giữa hai người đàn ông. Chúng con phải làm gì?” Sự lẫn lộn này nảy sinh bởi vì bạn có động cơ. Có một động cơ: tiền bạc, âm nhạc, an toàn. Không có tình yêu; đó là lý do tại sao bạn bị giằng xé. Nếu có tình yêu, có tình yêu mãnh liệt, có tình yêu đam mê thì sẽ không có chọn lựa. Chính cái đam mê đó sẽ quyết định. Bạn sẽ không chọn lựa, bạn sẽ không bị giằng xé.

Nhưng người ta không thông minh và không mãnh liệt đến thế. Họ sống rất hờ hững, tàm tạm; họ không sống mãnh liệt; họ thiếu sức sống.

Tự do thực sự chỉ xảy ra khi bạn sống một cách toàn bộ, đến mức trong từng khoảnh khắc không cần phải quyết định; cái toàn bộ đó quyết định. Bạn có hiểu tôi không? - Sự sống toàn bộ đó quyết định. Bạn không phải đứng trước hai ngã đường: lấy cô này hay cô kia. Trái tim bạn chỉ hướng về một người. Không có động cơ cho nên bạn không bị phân chia. Và không có lẫn lộn. Nếu quyết Vượt Qua, Vượt Qua 291 định từ lẫn lộn, bạn sẽ tạo ra xung khắc. Lẫn lộn kéo theo lẫn lộn hơn nữa. Đừng bao giờ quyết định từ lẫn lộn. Đó là lý do tại sao Krishnamurti cứ nói mãi về vô chọn lựa. Vô chọn lựa là tự do. Bạn không chọn, bạn chỉ cần sống một cách mãnh liệt, một cách toàn bộ. Bạn tỉnh táo một cách tuyệt đối, ý thức, chăm chú.

Chẳng hạn, bạn đang lắng nghe tôi: bạn có thể nghe một cách hờ hững - nửa ngủ, nửa thức, ngáp dài, nghĩ tới cả ngàn lẻ một thứ, lập kế hoạch, đêm trước còn lủng lẳng quanh bạn, cả ngàn lẻ một kiểu còn lơ lửng – trong lúc bạn đang lắng nghe. Thế thì vấn đề đặt ra là liệu tôi đang nói thật hay không. Nếu bạn nghe một cách say mê, nếu chăm chú một cách tuyệt đối, chính cái say mê đó sẽ quyết định. Trong sự mãnh liệt đó bạn sẽ biết chân lý là gì. Nếu tôi nói gì đó đúng, nó lập tức sẽ đập vào tim bạn. Bởi vì bạn sẽ vô cùng sáng suốt, làm sao bạn có thể không hiểu được? Trí tuệ của bạn sẽ vô cùng tỉnh táo, sao bạn có thể lướt qua được? Và nếu có gì không đúng, bạn sẽ nhận ra ngay lập tức. Nhãn quang sáng ngời ngay lập tức. Sẽ không có quyết định về phần bạn: “Mình có nên theo người này hay không?” Điều đó là từ lẫn lộn. Bạn đã không nghe, bạn đã không thấy tôi.

Hãy thấy cho đúng vấn đề! Chân lý không cần đồng ý hay không đồng ý. Chân lý phải được nghe một cách toàn bộ, với sự nhạy cảm, chỉ vậy thôi. Và chính cái nhạy cảm đó quyết định. Bạn thấy, bạn lập tức cảm thấy sự thật của nó. Chính cái cảm thấy đó đưa bạn vào trong chân lý -không phải đồng ý hay không đồng ý; không phải là bạn đã bị tôi thuyết phục, bị tôi cải hoán. Tôi không cải hoán bất kỳ ai; chân lý cải hoán. Và chân lý không phải tín ngưỡng, không phải lý lẽ; chân lý là sự hiện diện. Nếu bạn hiện diện, bạn sẽ cảm thấy nó. Nếu không hiện diện, bạn sẽ không cảm thấy.

Cho nên ở giai đoạn thứ ba, tâm trí cầu, có tự do giả.

Bạn quyết định trong lẫn lộn; do đó lẫn lộn cứ tăng thêm mãi. Lẫn lộn đem tới xung khắc bởi vì bất cứ gì bạn cũng thấy có hai mặt - làm cái này hay cái khác, hiện hữu hay không hiện hữu. Và bất kỳ cái gì bạn quyết định, mặt kia sẽ vẫn còn đó và chờ đợi tới lúc để báo thù. Tự do xảy ra chỉ tại giai đoạn thứ tư.

Ki tô cầu là giai đoạn thứ tư. Với Ki tô cầu, tâm không hiện hữu - tâm không của Phật, của Chúa Giê Su, không phải của hòn đá. Tâm thức xuất hiện ở giai đoạn thứ tư, không có trung tâm, không có cái ta trong đó; chỉ có tâm thức tinh khiết không bờ bến, vô hạn. Thế thì bạn không thể nói “Tôi ý thức.” Không có ‘tôi’ trong đó, đấy chỉ là tâm thức. Nó không có danh tướng. Nó là chân không, nó là trống không. Với tâm thức này, suy nghĩ không cần đến; trực giác bắt đầu vận hành, trí huệ bắt đầu vận hành.

Trí tuệ cần được hướng dẫn. Người khác phải dạy bạn; đó là hướng dẫn. Trực giác chẳng ai dạy cả; nó phát ra từ bên trong, nó trưởng thành từ bên trong, nó là sự nở hoa của bản thể. Đây là phẩm chất của tâm thức được gọi là thiền, tuệ giác, trực giác, tâm thức không có trung tâm, vô thời gian; hay bạn có thể gọi nó là bây giờ, hiện tại.

Nhưng hãy nhớ, nó không phải là hiện tại giữa quá khứ và tương lai; nó là hiện tại trong đó quá khứ và tương lai cả hai cùng tan biến.

De Chardin gọi nó là ‘điểm omega’,⁴³⁸ Phật gọi là niết bàn, người Jaina gọi là moksha (giải thoát), Chúa Giê Su gọi là ‘Chúa Cha’. Đấy là những cái tên khác nhau. Toàn thể bộ kinh này bàn tới sự di chuyển từ giai đoạn thứ ba sang giai đoạn thứ tư, từ tâm trí cầu sang Ki tô cầu, từ trí tuệ sang trí huệ, từ ý thức về cái ta sang tâm thức. Giai đoạn thứ ba giống như tỉnh dạy, tỉnh dạy thông thường, và giai đoạn thứ tư là điều Patanjali gọi là turiya, ‘thứ tư’.

Ông không cho nó bất kỳ tên nào, và điều đó rất có ý nghĩa. Gọi là ‘Ki Tô cầu’ thì có vẻ Ki Tô Giáo; gọi là

‘Krishna cầu’ thì có vẻ Hindu giáo; gọi là ‘Phật cầu’ có Vượt Qua, Vượt Qua 293 vẻ Phật giáo. Patanjali rất khoa học; ông ấy chỉ gọi nó là ‘thứ tư’. Điều đó bao gồm tất cả. Ông ấy không cho nó một tên đặc biệt nào. Với ba giai đoạn ông ấy đặt ba cái tên vì chúng có hình sắc, và khi nào có hình sắc, đặt tên là đúng. Cái vô hình không thể có tên - turiya, ‘thứ tư’. Toàn bộ Bát Nhã Tâm Kinh này nói về việc chuyển từ giai đoạn thứ ba sang giai đoạn thứ tư. Xá Lợi Phất ở tại đỉnh của giai đoạn thứ ba: tâm trí cầu - suy ngẫm, tư duy, tự ý thức. Ông ấy đã đi tới đỉnh cao nhất trong giai đoạn thứ ba, ông ấy đã đạt tới điểm tối đa của nó. Không còn chỗ trong đó nữa. Ông ấy đang đứng trên đường ranh giới.

Do đó, này Xá Lợi Phất... Phật đang đứng bên ngoài đường biên này và gọi Xá Lợi Phất lại: “Lại đây... lại đây... và lại đây...” Toàn bộ bản kinh này được cô đọng trong lời kinh cuối này. Tất cả những lời kinh, cho tới nay, đều chỉ chuẩn bị cho đỉnh cao cuối cùng này.

Do đó người ta nên biết...

... Do đó điều duy nhất đáng biết là điều này.

Đây là kết thúc của toàn thể đối thoại đẹp đẽ này. Đối thoại này là giữa hai năng lượng, Phật và Xá Lợi Phất, vì Xá Lợi Phất không nói lấy một lời. Đây là đối thoại cao siêu hơn nhiều so với đối thoại giữa Arjuna⁴³⁹ và Krishna trong Gita,⁴⁴⁰ vì Arjuna đã nói. Đấy là lời nói. Arjuna giống như một học viên hơn là một đệ tử. Ông ấy trở thành đệ tử chỉ vào chính lúc cuối. Khi ông ấy trở thành đệ tử thì Krishna trở thành đạo sư. Nếu đệ tử không là đệ tử , làm sao đạo sư có thể là đạo sư được? Nếu đệ tử chỉ là học viên, đạo sư cũng chỉ là thầy giáo.

Nơi Gita kết thúc là điểm mà Bát Nhã Tâm Kinh bắt đầu. Xá Lợi Phất là một đệ tử: im lặng hoàn toàn, không thốt ra lấy một lời, cũng chẳng hỏi lấy một câu – vô ngôn. Ông ta là hành giả, không phải học viên. Toàn thể con người ông ấy đang hỏi, không phải tâm trí. Ông ấy không nói năng gì; hiện sinh của ông ấy là một dấu hỏi. Ông ấy đứng trước Phật; toàn bộ bản thể ông ấy đang khát, bốc cháy, bùng cháy. Thấy tâm trạng của ông ấy, Phật tự nói cho ông ấy nghe. Đệ tử không cần hỏi; thầy biết khi nào đệ tử cần. Thầy biết rõ hơn cả đệ tử về những gì mà đệ tử cần. Đệ tử phải đợi. Có thể Xá Lợi Phất đã đợi trong nhiều năm, trong gần hai mươi năm, cho giây phút này -khi thầy thấy cái gì cần, khi thầy cảm thấy sự ao ước và khát khao tha thiết của đệ tử, khi thấy đệ tử xứng đáng nhận được món quà của thầy. Cái ngày đó đã tới, khoảnh khắc may mắn đó đã tới.

Do đó người ta nên biết Phật nói, “Do đó, này Xá Lợi Phất, đây là điều duy nhất đáng để biết.” Và bây giờ Ngài cô đọng toàn bộ thông điệp của Ngài vào một vài lời nhỏ, vào một câu nhỏ nhất, vào một câu mật chú, vào một câu châm ngôn, vào một công thức. Đây là câu mật chú vĩ đại nhất bởi vì Phật đã gói ghém trong đó tất cả những điều cần thiết cho cả một cuộc hành trình. Ngài đã đặt mọi thứ vào công thức nhỏ này, rất nhỏ này.

Do đó ... điều duy nhất đáng biết là...

Vì vậy, Bát Nhã Ba La Mật là đại thần chú, là đại minh thần chú, là vô thượng thần chú…

Phật ca tụng hết lời; Ngài đi qua tất cả những điều tột bậc có thể có được. Ngài nói, “Đây là câu thần chú tối thượng!” Thần chú, mật chú, có nghĩa là một công thức thần thông. Mật chú là gì cần phải được hiểu.

Mật chú là một công thức rất đặc biệt, cần phải được hiểu. Nó là thần chú, một công thức thần thông. Nó ám Vượt Qua, Vượt Qua 295 chỉ một hiện tượng là bất kỳ cái gì bạn có thì không thực sự có thật, còn những gì bạn nghĩ bạn không có thì lại có! Một công thức thần thông là cần thiết. Vấn đề của bạn không có thật! - đấy là lý do tại sao một công thức thần thông là cần tới. Chẳng hạn... một ngụ ngôn:

Có một người rất sợ ma. Và không may là anh ta ngày nào cũng phải đi qua nghĩa địa, tới rồi đi. Và đôi khi anh ta về trễ, và trong đêm anh ta phải đi qua nghĩa địa. Nhà anh ta ở đằng sau nghĩa địa, rất gần. Và anh ta lại sợ ma đến độ cuộc sống anh ta là sự tra tấn thường xuyên. Anh ta không thể nào ngủ được: đêm đêm anh ta bị ma quấy nhiễu. Đôi khi chúng gõ cửa, đôi khi chúng đi trong nhà, và anh ta có thể nghe thấy tiếng bước chân cùng tiếng thì thào của chúng.

Đôi khi chúng tới rất gần anh ta và anh ta còn cảm thấy cả hơi thở của chúng nữa. Anh ta thường xuyên trong địa ngục. Anh ta tới một pháp sư và thầy nói, “Chẳng có gì đâu. Con đến gặp đúng người rồi.” Cũng hệt như tôi nói với bạn vậy….. “Hãy lấy câu mật chú này và con không cần phải lo nghĩ. Con chỉ cần đặt câu mật chú này vào một cái hộp nhỏ và bao giờ cũng mang theo người. Con có thể đeo nó quanh cổ.”

Nó giống hệt như tượng đeo trên cổ: nó là một câu mật chú; hay nó giống như cái hộp thần thông mà tôi đã trao cho các đệ tử sắp đi xa. Nó là cái hộp thần thông, nó là câu mật chú.

Pháp sư nói, “Hãy giữ lấy câu mật chú này. Con cũng chẳng cần phải tụng; nó công hiệu đến mức không cần phải tụng. Con chỉ cần để nó trong hộp. Hãy giữ nó trong mình và không con ma nào dám phá rối con.” Và điều đó quả như vậy; hôm đó anh ta đi qua nghĩa địa cứ như là anh ta đi dạo buổi sáng. Trước đây chưa bao giờ dễ dàng được như vậy. Anh ta từng chạy thục mạng! Anh ta từng gào hét lên, và anh ta phải hát to khi đi qua. Hôm đó anh ta bước rất chậm rãi với cái hộp trong tay, và nó thực sự có tác dụng! Không có ma. Anh ta còn đứng giữa nghĩa địa nữa, chờ xem có ai tới không, mà chẳng có con ma nào hiện ra cả. Tất cả hoàn toàn im lặng.

Thế rồi anh ta về nhà. Anh ta để cái hộp bên dưới gối. Đêm đó chẳng ai gõ cửa, chẳng ai thì thào, chẳng ai đến gần anh ta cả. Đấy là lần đầu tiên trong đời anh ta ngủ ngon lành. Nó là câu mật chú vĩ đại. Nhưng anh ta trở nên quá gắn bó với cái hộp. Anh ta không thể rời khỏi nó một giây, cả ngày anh ta phải mang nó đi mọi nơi.

Người ta bắt đầu hỏi, “Sao anh cứ mang cái hộp này mãi thế?”

Và anh ta nói, “Đây là bùa hộ mạng của tôi.” Anh ta trở nên sợ đến mức nếu ngày nào đó cái hộp này bị mất, “Mình sẽ gặp rắc rối lớn, và bọn ma kia sẽ báo thù!” Khi ăn anh ta cũng mang. Khi đi vệ sinh anh ta cũng mang theo. Khi ân ái với vợ anh ta cũng mang theo.

Anh ta sắp khùng rồi! Và bây giờ anh ta sợ quá nhiều:

nhỡ nó bị đánh cắp, nhỡ ai đó chơi xỏ, hay nhỡ anh ta để quên đâu đó, hay nhỡ điều gì xảy ra cho cái hộp thì sao?

“Thế thì trong nhiều tháng bọn ma đang chờ dịp để gây rắc rối cho mình! Chúng sẽ nhảy xổ vào mình từ mọi nơi, và chúng sẽ giết mình!”

Một hôm pháp sư hỏi anh về mọi việc diễn ra thế nào.

Anh ta nói, “Mọi việc đều tốt. Tất cả hoàn toàn tốt, nhưng bây giờ con đang bị tra tấn bởi nỗi sợ của chính con. Con không thể ngủ được được nữa. Cả đêm con phải trông chừng cái hộp. Nhiều lần con phải thức dạy để tìm cái hộp. Và nếu đôi khi nó lăn đi chỗ khác và con không thể tìm thấy nó... thì mới đáng sợ làm sao! Sợ chết được!” Pháp sư nói, “Bây giờ ta sẽ cho con câu mật chú khác.

Hãy vứt cái hộp này đi.” Vượt Qua, Vượt Qua 297

Thế là anh ta nói, “Vậy làm sao con chống lại ma được?”

Thầy nói, “Chúng không có thật. Cái hộp này chỉ là trò đùa. Bọn ma đó không có thật; đó là lý do tại sao cái hộp lại có tác dụng. Ma chỉ là sự tưởng tượng của con. Nếu chúng có thực, chúng chẳng sợ gì cái hộp cả. Đấy chỉ là ý tưởng của con, bọn ma đó là ý tưởng của con. Bây giờ con đã có một ý tưởng tốt hơn bởi vì con đã có thầy. Và thầy đã trao cho con cái hộp, câu chú thần thông. Bây giờ hãy hiểu hơn ít nữa: ma không có thật, đó là lý do tại sao cái hộp này lại được việc. Bây giờ không cần phải ám ảnh bởi cái hộp nữa. Hãy vứt nó đi!”

Mật chú là một câu thần chú để giải trừ những cái không có thực. Chẳng hạn, một câu mật chú sẽ giúp cho bạn loại bỏ bản ngã. Bản ngã là con ma, chỉ là một ý tưởng. Đó là lý do tại sao tôi nói với bạn rằng tôi ở đây là để lấy đi những cái không thực sự gắn liền với bạn, và để chỉ cho bạn những cái thực sự đã ở đó sẵn rồi. Tôi ở đây là để trao cho bạn cái mà bạn đã có, và tôi phải lấy đi cái mà bạn chưa hề có nhưng bạn cứ nghĩ rằng bạn có. Nỗi khốn khổ của bạn, nỗi đau của bạn, tham vọng của bạn, sự ghen tị của bạn, nỗi sợ của bạn, sự tham lam, căm giận, gắn bó - tất cả đều là những con ma.

Câu mật chú chỉ là một diệu kế, một chiến lược để giúp bạn loại bỏ các bóng ma của mình. Một khi bạn đã loại bỏ những bóng ma đó, mật chú cũng phải bị loại bỏ theo. Bạn không cần phải mang câu mật chú thêm nữa khi mà bạn cảm thấy rằng ma đã biến mất. Và thế thì bạn sẽ cười hô hố vì những ngớ ngẩn này: ma là giả và mật chú cũng giả nốt - nhưng nó có ích.

Một chuyện đã xảy ra. Một người mơ thấy một con rắn đã chui vào miệng mình, và nó vẫn có đó trong dạ dầy. Và anh ta còn cảm thấy rắn bò trong đó. Bạn biết loại rắn đó, mọi người đều biết. Anh ta trở nên rất bồn chồn. Anh ta tới các bác sĩ, rồi đi chiếu tia X, nhưng... Anh ta sẽ nói, “Nó ở trong đó mà, ngay cả tia X cũng chẳng tìm ra nó. Chẳng thành vấn đề. Tôi đang đau, cái đau của tôi là thật.”

Thế rồi anh ta tới một đạo sư Bach Y Giáo. Có người nói, “Anh nên tới chỗ thầy Sufi. Chỉ những vị cao tay mới có thể giúp được việc này. Bác sĩ chẳng ích gì được mấy đâu. Họ chữa bệnh thật; các pháp sư chữa bệnh không thật. Anh đến một pháp sư đi.”

Thế là anh ta tới, và pháp sư nói, “Được, để ta giúp cho. Sáng mai nó sẽ bò ra.” Sáng hôm sau pháp sư sửa soạn: ông ta tìm một con rắn, đưa nó cho vợ anh ta và nói, “Hãy thu xếp để khi thức dạy, anh ta sẽ thấy rắn đang bò ra trên giường.”

Và anh ta la hét ầm ĩ, rồi cười phá lên và nhảy ra khỏi giường, “Đây rồi! Nó đây rồi! Con rắn kia! Vậy mà những tên bác sĩ vô dụng kia cứ nói chẳng có rắn, chẳng có gì. Thế thì cái gì đây?” Nhưng từ ngày đó vấn đề này cũng biến mất. Đây là một mật chú. Vấn đề thực ra là không có thực.

Tất cả các vấn đề của bạn đều là sự bịa đặt của bạn.

Mật chú là một chiến lược để loại bỏ đi ảo tưởng của bạn, và khi những ảo tưởng này đã bị loại bỏ rồi, cái còn lại là chân lý. Câu mật chú này chỉ lấy đi cái giả dối. Nó không thể cho bạn cái có thực; nó chỉ có thể lấy đi cái giả.

Nhưng thế cũng đủ. Một khi cái giả dối bị lấy đi, một khi cái giả dối đã được hiểu là giả dối, chân lý nảy sinh. Và chân lý giải phóng. Chân lý là sự giải phóng.

Phật nói:

... Bát Nhã Ba La Mật là đại thần chú, là đại minh thần chú, là vô thượng thần chú, là vô đẳng thần chú, trừ được hết mọi khổ đau…

Phật nói câu mật chú nhỏ này có tiềm năng vô biên; nó tiêu trừ được mọi đau khổ của bạn. Chỉ câu mật chú này cũng đủ; nó sẽ đưa bạn tới bờ bên kia. Vượt Qua, Vượt Qua 299

... chân thật không lầm

Phật nói công dụng của nó là chỉ cho bạn cái giả là cái giả. Và khi bạn nhận ra chân lý thì có gì để bận tâm? Chẳng có gì có thể sai chạy được - satyam amithyatvat. Từ amithya này bắt nguồn từ gốc mithya. Mithya nghĩa là giả tạo, amithya nghĩa là không giả tạo. Từ mithya có trong từ ‘myth’ của tiếng Anh - huyền sử. Huyền sử nghĩa là giả. ‘Myth’ bắt nguồn từ cùng gốc, mithya. Huyền sử là cái xuất hiện nhưng không thực.

Trong một từ tiếng Anh khác, ‘miss’ – không hiểu, không trúng, như trong ‘to miss’ cũng có cùng nguồn gốc, mithya. Hiểu lầm - misunderstanding - cái ‘mis’ đó có nguồn gốc từ mithya. Hay khi chúng ta nói, “Anh ấy không hiểu,” thì ‘không hiểu’ (to miss) đó cũng có nguồn gốc từ mithya.

Chân lý là cái mà chúng ta mãi không hiểu. Chúng ta không hiểu vì chúng ta cứ bám vào cái giả tạo. Chúng ta không nhận ra chân lý vì chúng ta bám lấy cái giả. Nếu chúng ta bỏ cái giả, chẳng có sự không hiểu. Và đó là ý nghĩa gốc rễ của từ tội lỗi - sin - nữa. ‘Sin’ - tội lỗi- có nghĩa là không trúng đích. Bất kỳ khi nào bạn bám lấy cái giả, bạn phạm tội lỗi, vì với việc bám lấy nó, bạn không đúng chân lý.

Bạn bám lấy ý tưởng về Thượng Đế và đó là điều giả tạo. Mọi ý tưởng đều giả hết. Bạn bám lấy một ý tưởng nào đó về Thượng Đế và đó là rào chắn của bạn. Phật nói câu mật chú này sẽ phá vỡ mọi rào chắn của bạn; nó cho bạn chỉ có chân không. Trong chân không chân lý nảy sinh bởi vì không có gì cản trở. ‘Chân không’ nghĩa là không có gì cản trở nữa - tất cả các ý tưởng giả tạo đều đã bị loại bỏ dọc đường. Bạn chỉ là một sự trống không, bạn sẵn sàng tiếp nhận, cởi mở; bạn đi tới chân lý một cách trần trụi, không che đậy, trống không - đó là cách duy nhất để tới với nó. Thế chì chẳng có gì có thể sai lầm được. .. Vì vậy, thần chú Bát Nhã Ba La Mật Đa này đã được công bố rằng:

Và Phật nói, “Ta đã trao cái cuối cùng, cái tối thượng. Không có gì hơn nữa, và không có cách nào nữa để cải thiện nó.” Và tôi cũng nói với bạn: Không có cách nào nữa để cải thiện nó. ‘Không’ là câu mật chú vĩ đại nhất. Nếu bạn có thể đi vào trong chân không thì chẳng cần gì khác nữa. Và đó là toàn bộ thông điệp của Bát Nhã Tâm Kinh.

tadyatha... đã được công bố rằng:

Đến đây Phật cô đọng toàn bộ kinh sách, toàn bộ đối thoại, toàn bộ thông điệp trong vài từ.

đã được công bố rằng: Vượt qua, vượt qua, vượt qua bờ bên kia, vượt qua hết thảy,

Ôi hô! giác ngộ viên thành! Phật dùng từ ‘vượt qua’ đến bốn lần. Đây là bốn giai đoạn mà Ngài dùng ‘vượt qua’ để nói tới: địa cầu, sinh cầu, tâm trí cầu và Ki tô cầu. ‘Vượt qua’ - vượt qua khỏi vật chất, vượt qua khỏi thân xác, vượt qua khỏi cái thấy được, cái sờ mó được. Ngài lại dùng ‘vượt qua’ lần thứ hai - vượt qua khỏi cuộc sống, cái-gọi-là bánh xe luân hồi. ‘Vượt qua ngoài’, lần thứ ba Ngài dùng ‘vượt qua’ -bây giờ vượt qua ngoài tâm trí, ý nghĩ, suy nghĩ, cái ta, bản ngã. ‘Vượt qua tất cả’ - bây giờ Ngài dùng nó lần thứ tư... thậm chí còn vượt ra ngoài cõi bên kia, vượt ra ngoài

Ki Tô cầu.⁴⁴¹ Bây giờ Ngài đã đi vào trong cái chân không vô sinh.

Vượt Qua, Vượt Qua 301

Cuộc sống đã đi được một vòng tròn trịa. Đây là điểm cuối, và đây cũng là điểm đầu nữa. Đây là biểu tượng mà bạn chắc đã thấy trong nhiều sách, trong nhiều đền đài, trong các tu viện cũ - biểu tượng về con rắn ngậm đuôi của nó.

Vượt qua, vượt qua, vượt qua bờ bên kia, vượt qua hết thảy, Bạn đã về đến nhà.

Ôi hô, thức tỉnh rồi!

Ngộ đây rồi! Giác ngộ đây rồi! Đây là sự thức tỉnh,

Phật giới...

Xin chào tất cả! Hallelujah!⁴⁴²

Bạn có thể hỏi Aneeta; cô ấy hát luôn miệng ‘Hallelujah’. Đây là alleluia. Đây là trạng thái của alleluia: khi tất cả đã vượt qua, khi tất cả đã biến mất và chỉ còn lại chân không thuần khiết. Đây là phúc lành -alleluia! Đây là niềm cực lạc mà mọi người đang tìm kiếm. Dù đúng hay sai đường, mọi người đều đang tìm kiếm niềm cực lạc này.

Bạn là Phật, và bạn cũng chưa là Phật: đó là cái khó xử, đó là điều nghịch lý. Bạn được sinh ra để thành Phật nhưng bạn lại hụt mất. Bộ kinh này bắc cầu cho bạn, bộ kinh này giúp bạn trở thành cái mà định mệnh muốn bạn trở thành. Lời kinh này giúp bạn hoàn thành bản thể của mình. Hãy nhớ, lời kinh này không phải chỉ để được tụng niệm như đã từng được làm trong nhiều thế kỷ ở Trung quốc, Hàn quốc, Thái lan, Nhật bản, Tích Lan. Người ta cứ lặp lại mãi: Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha. Lặp lại như vậy chẳng ích gì.

Câu mật chú này không phải chỉ để được tụng niệm. Nó cần phải được hiểu, nó phải trở thành bản thể của bạn. Hãy vượt qua mọi hình tướng, hãy cứ vượt qua mọi đồng nhất, hãy vượt qua mọi giới hạn. Hãy trở thành lớn hơn, rộng lớn hơn nữa, bao la hơn nữa. Ngay cả bầu trời cũng không phải là giới hạn của bạn. Cứ vượt xa hơn nữa...

Gate gate paragate parasamgate bodhi svaha.⁴⁴³

Svaha là lời diễn tả sự cực lạc tối thượng. Nó không có nghĩa gì cả; nó cũng hệt như hallelujah vậy. Nó là tiếng reo mừng của niềm vui sướng không thể tả được. Phúc lành đã xảy ra - bạn đã hoàn thành, hoàn toàn thỏa mãn. Nhưng lời kinh này không dùng để tụng niệm, hãy nhớ. Phật đã cô đọng nó lại trong vài từ để cho bạn dễ nhớ. Trong vài từ này Ngài đã đặt vào toàn bộ thông điệp, thông điệp của toàn bộ cuộc sống của Ngài.

Bạn là một vị Phật, và trừ phi nhận ra điều đó, bạn sẽ còn đau khổ. Lời kinh này tuyên bố bạn là Phật. Đó là lý do tại sao tôi đã bắt đầu bộ kinh này bằng việc cúi chào vị Phật bên trong của bạn. Tôi tuyên bố rằng các bạn đều là

Phật! Hãy nhận ra điều đó!

Từ ‘nhận ra’ thật là hay. Nó nghĩa là ‘nhìn lại’.⁴⁴⁴ Hãy kính trọng bản thân mình. Từ ‘kính trọng’ cũng hay: nó có nghĩa là chú ý, nhìn lại.⁴⁴⁵ Đó là điều Chúa Giê Su ngụ ý khi Ngài nói repent - ăn năn. Từ nguyên gốc Aramaic⁴⁴⁶ này ngụ ý quay lại; nó chẳng liên quan gì tới việc ăn năn theo nghĩa của Ki Tô Giáo cả. Repent có nghĩa là quay lại

- quay một trăm tám mươi độ. Patanjali gọi nó là Vượt Qua, Vượt Qua 303 pratiyahar - đi vào, rút vào nội tâm. Mahavira thì gọi nó là pratikrama - đừng đi ra, đi vào, trở về nhà. Khoảng cách giữa con người thực và con người không thực của bạn chỉ là khoảng cách giả tạo, bởi vì bạn là con người thực trong mọi lúc - chỉ mơ mộng, suy nghĩ mới làm bạn thành giả tạo. Hãy loại bỏ điều đó.. Hãy chỉ nhìn kỹ bạn là ai. Và đừng bị lừa dối bởi tín ngưỡng, bởi ý thức hệ, bởi kinh sách và tri thức. Hãy loại bỏ tất cả! Từ bỏ một cách vô điều kiện! Hãy quẳng đi tất cả những đồ đạc mà bạn đang mang nặng trên người. Hãy tạo ra chỗ trống trong bản thể, và chỗ trống đó sẽ hé mở chân lý cho bạn. Trong việc nhìn nhận đó, svaha, alleluia! Niềm cực lạc khôn xiết bùng ra tiếng ca, trong điệu vũ, trong im lặng, trong sáng tạo.

Không ai biết điều gì sắp xảy ra. Làm sao bạn bày tỏ được niềm cực lạc đó, không ai biết rõ cả; mỗi người bầy tỏ theo cách của riêng mình - Chúa Giê Su theo cách của Chúa, Phật theo cách của Phật, Meera⁴⁴⁷ theo cách bà ấy. Mỗi người đều bày tỏ theo lối riêng của mình. Có người hoàn toàn im lặng - im lặng là bài ca của người ấy. Có người hát - Meera, Chaitanya⁴⁴⁸ - hát là sự im lặng của họ.

Có người nhảy múa - không biết làm sao diễn tả được nên họ đi nhảy múa điên cuồng; đó là cách thức của người đó.

Có người vẽ, có người soạn nhạc, có người điêu khắc, lại có người sẽ làm cái khác. Có bao nhiêu người thì có bấy nhiêu cách diễn đạt. Cho nên đừng bao giờ bắt chước; hãy để cho cách diễn đạt của riêng mình chiếm lĩnh lấy bạn.

Hãy để cho svaha, alleluia thành cái của bạn, chính thực của bạn. Và điều đó xảy ra khi bạn là chân không.

Chân không là hương vị của cả bộ kinh này. Hãy trở thành chân không và bạn sẽ là tất cả. Người chịu thua mới có thể là người thắng trong trò chơi này. Mất tất cả và bạn sẽ có tất cả. Níu bám, sở hữu thì bạn sẽ mất tất cả. Phật được gọi là Mantra Adipatti, người ban tặng các câu thần chú; tôn sư thần chú, Mahaguru - nhưng không theo nghĩa xấu như hiện nay. Từ ‘guru’ (thầy) đã trở thành một từ bẩn thỉu. Krishnamurti nói rằng ông ấy dị ứng với các guru. Điều đó đúng. Phật mới thực sự là một mahaguru. Từ guru nghĩa là nặng với thiên đường, nặng với niềm vui, với cực lạc, nặng với svara; nặng như đám mây dày đặc, sẵn sàng mưa xuống cho bất kỳ ai đang khát, sẵn sàng chia sẻ.

Guru nghĩa là nặng niềm hạnh phúc.

Guru cũng có nghĩa là người phá hủy bóng tối của người khác. Tôi không nói về cái-gọi-là các guru vẫn đang lang thang khắp thế giới. Họ chẳng phá hủy bóng tối của bạn; họ áp đặt bóng tối của họ lên bạn, họ áp đặt cái dốt nát của họ lên bạn. Và những guru này mọc lên như nấm khắp nơi. Bạn có thể tìm thấy họ ở mọi nơi: một cái nấm Muktananda nhô lên ở đây, một cái nấm Maharishi Mahesh Yogi⁴⁴⁹ khác mọc ra ở kia - họ mọc ra như nấm khắp mọi nơi.

Guru là người giúp bạn tự do. Guru là người trao cho bạn tự do. Guru là người giải phóng bạn. Phật là một trong các mahaguru. Thông điệp của Ngài là thông điệp tối thượng nhất đã được dạy cho con người. Và bộ kinh này là một trong những cách diễn đạt lộng lẫy nhất của

Phật. Ngài đã hoằng pháp trong bốn mươi hai năm, và Ngài đã nói nhiều điều, nhưng chẳng có gì sánh được với bản kinh này. Bộ kinh này thật đọc đáo. Bạn may mắn là đã được ở đây để nghe và thiền về nó. Và may mắn hơn nữa - hãy trở thành nó.

10