Kinh Duy Ma Cật Chú Giải

PHÚ LÂU NA

Kinh: Phật bảo ông Phú Lâu Na Di Đa La Ni Tử: "Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Tổ Thập nói: Phú Lâu Na, Tần gọi là Mãn (là trọn vẹn đầy đủ)

Di Đa La Ni là Thiện Tri Thức đó là tên bà mẹ. Là bậc đệ nhất trong hàng pháp sư, giảng kinh A Tỳ Đàm rất hay.

Kinh: Ngài Phú Lâu Na bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, con ngồi trong một khu rừng lớn, dưới gốc cây, thuyết pháp cho các Tỳ kheo mới học.

Tổ Thập nói: Gần thành Tỳ Da Ly có một khu rừng, trong rừng có ao nước gọi là Di Hầu Trì, có nhà thiền. Đó là một trong ba cái tịnh xá nơi thành Tỳ Da Ly. Trong đó ông Phú Lâu Na nói pháp cho kẻ mới nhập học nghe.

Kinh: Lúc ấy, ông Duy Ma Cật đến nói với con rằng:

“Thưa ngài Phú Lâu Na, Ngài nên nhập định trước để xem tâm của những người này đã rồi sau mới nên nói pháp.

Sư Triệu nói: Đại thừa, từ bậc pháp thân trở lên (là pháp thân Bồ tát) đã được chân tâm vô ngại, tâm trí lặng lẽ tự nhiên chưa từng chẳng định. Do tâm hằng an tịnh nên soi rọi đồng đều muôn việc, chẳng do sự tìm kiếm rồi mới biết.

Bậc Tiểu thừa, tâm còn ranh giới trở ngại, lại chẳng hay thường định; vả chăng chỗ xem xét ở trong pháp định thì thấy, xuất định chẳng thấy. Lại nữa sức thâm sâu của định Thanh văn chỉ thấy tột cái căn của chúng sanh trong tám vạn kiếp, định lực cạn yếu ấy chỉ thấy thân số mà thôi. Chỗ thấy của bậc Bồ tát, thấy đến vô cùng. Các vị Tỳ kheo mới nhập học đây có căn Đại thừa đáng nghe đại đạo, mà ông Phú Lâu Na lại nói tiểu pháp, cho nên khuyên nhập định là vậy.

Kinh: “Chớ đem món ăn nhơ bẩn để trong bát báu.

Sư Triệu nói: Món ăn nhơ đỡ đói là pháp của Tiểu thừa đựng trong đồ quý báu. Vô thượng là đồ dùng của Đại thừa vậy.

Kinh: “Phải biết chỗ niệm tưởng trong tâm của các vị Tỳ kheo này, chớ cho ngọc lưu ly này đồng với thủy tinh kia.

Ngài không biết được căn nguyên của chúng sanh thì chẳng nên phát khởi cho họ bằng pháp Tiểu thừa. Những người kia vốn không tỳ vết đừng làm cho họ tổn thương.

Sư Triệu nói: Những người kia vốn chất Đại thừa, tự họ không có vết tích, chớ lấy Tiểu thừa làm thương tổn họ vậy.

Kinh: “Họ muốn đi đường lớn, chớ chỉ lối nhỏ. Đừng đem biển cả nhét vào dấu chân trâu. Chớ cho ánh sáng mặt trời đồng với lửa đom đóm kia.

Sư Triệu nói: Vật lớn phải để trong chỗ lớn, sao lại dẫn rồng voi về nơi đường thỏ? Sao lại cho nước biển cả chảy vào lỗ chân trâu ư?

Kinh: “Ngài Phú Lâu Na, các vị tỳ kheo này đã phát tâm Đại thừa từ lâu, nửa chừng quên lãng, sao lại lấy pháp Tiểu thừa mà chỉ dạy họ? Tôi xem hàng Tiểu thừa trí huệ cạn hẹp như người mù, không phân biệt được căn tánh lanh lợi chậm chạp của tất cả chúng sanh.”

Liền ấy ông Duy Ma Cật nhập tam muội giúp cho các vị Tỳ kheo đó tự biết được kiếp trước của mình đã từng vun trồng nhiều cội đức trong năm trăm cõi Phật, đã từng hồi hướng về đạo vô thượng chánh đẳng chánh giác. Liền đó các vị này rỗng suốt trở lại được bản tâm.

Sư Triệu nói: Ông Tịnh Danh muốn giúp mở cái tâm đời trước, thành được cái ý nguyện của mình, cho nên dùng sức tịnh khiến cho các vị Tỳ kheo đó biết được kiếp trước của mình, tự biết đã từng vun trồng cội đức nơi năm trăm cõi Phật, đã từng hồi hướng công đức về đạo vô thượng. Đó là gốc vậy.

Kinh: Lúc ấy các vị Tỳ kheo cúi đầu đảnh lễ sát chân ông Duy Ma Cật. Ông Duy Ma Cật nhân đó thuyết pháp làm cho các vị ấy không còn thối chuyển nơi đạo vô thượng chánh đẳng chánh giác nữa. Con thầm nghĩ hàng Thanh văn chẳng xem được cái căn cơ của người chẳng nên thuyết pháp nên con chẳng kham lãnh đến thăm bệnh ông.

MA HA CA CHIÊN DIÊN

Kinh: Phật bảo ngài Ma Ha Ca Chiên Diên: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Tổ Thập nói: Vị này là giòng giống Bà La Môn ở Nam Thiên Trúc, giải khế kinh rất hay.

Kinh: Ngài Ca Chiên Diên bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, Phật lược nói pháp yếu cho các vị Tỳ kheo nghe, sau đó con liền diễn giảng rộng ra các nghĩa đó: nghĩa vô thường, nghĩa khổ, nghĩa không, nghĩa vô ngã, nghĩa tịch diệt.

Sư Triệu nói: Đức Như Lai lời lẽ giảng nói chưa từng có tâm, cho nên chỗ nói pháp ấy chưa từng có tướng. Ông Ca Chiên Diên chẳng hiểu nghĩa cái ý chỉ mầu nhiệm, cho nên khi nhập thất (tham học) đều lấy cái hình tướng mà giảng. Sao vậy? Đức Như Lai bỏ thường nên nói vô thường, chẳng phải thật cho là vô thường. Bỏ vui nên nói khổ, chẳng phải thật cho là khổ. Bỏ thật nên nói không, chẳng phải thật cho là không. Bỏ ngã nên nói vô ngã, chẳng phải thật cho là vô ngã. Bỏ tướng nên nói tịch diệt, chẳng phải thật cho là tịch diệt.

Năm cái pháp này gọi là "Giáo pháp vô ngôn" là cái "thuyết pháp không hình tướng". Nhưng ông Ca Chiên Diên chẳng thấy được chỗ tột cùng, chỗ nghe tùy theo tâm sai khác. Nghe pháp vô thường, bèn chấp chuyển động; nghe pháp tịch diệt cũng chấp lấy tướng tịch diệt; do đó mà lời nói thì giống nhưng yếu chỉ thì khác. Ông Ca Chiên Diên vì lẽ đó mà lầm lạc vậy.

Kinh: Lúc bấy giờ ông Duy Ma Cật đến nói với con rằng:

“Thưa ngài Ca Chiên Diên, Ngài không nên đem tâm hạnh sanh diệt mà nói pháp thật tướng.

Tổ Thập nói: Bằng không sanh diệt ắt không có chỗ gây tạo.

Không có chỗ gây tạo bèn đạt đến thật tướng. Nhân vì ngài Ca Chiên Diên lấy sanh diệt làm thật cho nên bị trách “chẳng nên dùng cái pháp sanh diệt mà nói pháp thật tướng.” Nếu thông thì chẳng cần tiếp năm câu sau này đâu.

Kinh: “Ngài Ca Chiên Diên! Các pháp rốt ráo chẳng sanh chẳng diệt là nghĩa vô thường.

Tổ Thập nói: Phàm nói pháp Không, ắt trước nói pháp vô thường, vô thường là cái cửa mới vào của pháp Không. Mới vào gọi là vô thường, rốt ráo gọi là Không. Xu hướng tuy giống nhau nhưng lấy chỗ tinh thô làm sâu cạn vậy.

Nói thế vì sao? Nói vô thường ắt nói rằng niệm niệm chẳng trụ, chẳng trụ thì phải dùng buộc lại để trụ. Tuy nói trụ lâu nhưng chưa hiểu rõ cái vô trụ, đó là cái vô thường thô vậy. Nhưng chưa đến tột mực đâu.

Khiến cho một niệm, như nay buộc trụ ắt sau cũng trụ như nay trụ sau trụ thì trước sau không thay đổi, nương vào cái trước sau không thay đổi đó tất chẳng tự nhiên vậy.

Rõ lẽ lúc trụ chẳng có trụ, thì trụ tức là chẳng trụ mới là cái chân vô thường vậy. vốn bởi lấy trụ là có, nay không trụ thì không có, chẳng có tất rốt ráo không, rốt ráo không là cái cơ yếu mầu nhiệm của vô thường, cho nên nói rốt ráo không là nghĩa của vô thường vậy. Ông Ca Chiên Diên chưa tường tận mà đã gọi là cùng tột cho nên mới chịu cái quở trách về sự tưởng quấy vậy.

Kinh: “Năm thọ ấm rỗng suốt, không chỗ khởi là nghĩa khổ.

Sư Triệu nói: Ngũ ấm của kẻ hữu lậu thọ nhận nhiễm sanh tử gọi là thọ ấm. Tiểu thừa thì thọ ấm khởi lên tất khổ não sanh ra là nghĩa của khổ. Đại thừa rõ suốt cái thọ ấm trong ngoài thường không, vốn tự chẳng khởi thì cái gì sanh ra khổ ấy? Đây là nghĩa chân chánh của khổ vậy.

Kinh: “Các pháp rốt ráo không chỗ có là nghĩa Không.

Sư Triệu nói: Tiểu thừa quán tưởng cái duyên của các pháp khởi ra trong đó không có cái chủ là nghĩa của cái Không. Tuy có thể quán cái Không nhưng nơi cái Không chưa có thể tận khắp cho nên chưa rốt ráo.

Đại thừa tại có mà chẳng có, trong không mà chẳng không, lý là rốt ráo. Chỗ rốt ráo của nghĩa Không là vậy.

Kinh: “Nói ngã và vô ngã mà chẳng hai là nghĩa vô ngã.

Sư Triệu nói: Tiểu thừa cho là mang cái ngã là hệ lụy nên tôn sùng cái vô ngã, vô ngã đã tôn trọng thì đối với ngã lại cũng là hai. Đại thừa cốt yếu là phải quấy bình đẳng nên hai cái ấy chẳng khác. Đó là nghĩa của vô ngã.

Kinh: “Pháp vốn chẳng cháy nay cũng chẳng diệt là nghĩa tịch diệt.”

Sư Triệu nói: Tiểu thừa cho là ba cõi lửa bừng cho nên phải diệt để cầu vô vi. Phàm lửa cháy ắt có hình cho nên sanh ra cái tên diệt.

Đại thừa xem pháp vốn tự chẳng có nay diệt chỗ nào đâu? Chẳng sanh chẳng diệt mới là chân tịch diệt vậy.

Kinh: Ông Duy Ma Cật nói pháp ấy xong, các vị Tỳ kheo kia tâm được giải thoát nên con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.

A NA LUẬT

Kinh: Phật bảo ngài A Na Luật: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Sư Triệu nói: A Na Luật, Tần gọi là Như Ý, giòng Sát Lợi, trong hàng đệ tử là bậc thiên nhãn đệ nhất.

Kinh: Ông A Na Luật bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, con đi kinh hành nơi chỗ nọ, khi ấy có vị phạm vương tên là Nghiêm Tịnh cùng với một muôn người trời phạm khác, phóng ánh sáng trong sạch, lại chỗ con cúi đầu làm lễ và hỏi:

“Thưa ngài A Na Luật, thiên nhãn của Ngài thấy được bao xa?”

Sư Triệu nói: Phạm Vương nghe ông A Na Luật thiên nhãn đệ nhất nên đến hỏi xem chỗ thấy xa gần.

Kinh: Còn liền đáp: “Nhân giả, tôi thấy cõi Phật của đức

Thích Ca Mâu Ni, tam thiên đại thiên thế giới như thấy trái am ma lặc trong bàn tay vậy.”

Sư Triệu nói: Trái am ma lặc, hình giống như quả cau, ăn để trừ bệnh phong lãnh (trúng lạnh). Lúc ấy ông A Na Luật tay cầm trái đó nên liền lấy làm thí dụ.

Kinh: Liền ấy! Ông Duy Ma Cật đến nói với con: “Thưa ngài A Na Luật, chỗ thấy thiên nhãn của Ngài là làm ra tướng hay chẳng làm ra tướng? Như làm ra tướng thì giống như ngũ thông của ngoại đạo. Như không làm ra tướng thì là vô vi, chẳng ứng với cái có thấy.”

Tổ Thập nói: Sắc không sắc tướng. Như thấy sắc có xa gần tinh thô thì sắc là sắc tướng, đó là mắt lầm lạc, điên đảo nên giống như ngoại đạo. Như chẳng vì sắc mà làm ra tướng, sắc tất là vô vi; vô vi tất không ứng với cái thấy có xa gần; mà nói thấy xa đến cõi tam thiên ắt là tới lui khó nổi cho nên không hiểu được phạm thiên, đành chịu ở trong hai nạn vậy (nạn hữu vi chưa rời khỏi sắc, nạn vô vi chưa tột vô tướng).

Kinh: Bạch Thế Tôn! Lúc ấy con nín lặng, các vị phạm thiên nghe lời ấy rồi được chỗ chưa từng có, liền làm lễ hỏi ông rằng: “Trong đời, ai có thiên nhãn chân thật?”

Tổ Thập nói: Ông A Na Luật dùng thiên nhãn lấy sắc làm ra sắc tướng nên không phải chân thiên nhãn. Nếu không làm ra tướng mới là chân thiên nhãn. Các vị phạm thiên chưa biết ai có nên mới hỏi vậy.

Kinh: Ông Duy Ma Cật đáp: “Có Phật Thế Tôn được chân thiên nhãn, thường nơi tam muội, thấy suốt các cõi Phật, chẳng dùng hai tướng.”

Tổ Thập nói: Chẳng vì sắc làm ra hai tướng tinh thô vậy.

Sư Triệu nói: Chân thiên nhãn là con mắt của pháp thân vô tướng Như Lai, thâm sâu soi rọi khắp tướng hình, to lớn tế nhuyễn đều thấy, muôn sắc bao la có như trước mắt, vẫn thấy nhưng chưa từng có thấy, cho nên không có "hai cái thấy" của nhãn sắc vậy. Bậc nhị thừa trong định ắt thấy, ngoài định chẳng thấy. Đức Như

Lai chưa từng không định, chưa từng chẳng thấy, cho nên thường hằng trong tam muội vậy.

Kinh: Khi ấy phạm vương Nghiêm Tịnh cùng quyến thuộc năm trăm phạm thiên đều phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác đảnh lễ dưới chân ông Duy Ma Cật, rồi bổng nhiên biến mất. Cho nên con chẳng kham lãnh đến thăm bệnh ông.

ƯU BA LY

Kinh: Phật bảo ngài Ưu Ba Ly: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Tổ Thập nói: Thệ nguyện lâu dài, đời đời thường giữ giới luật, nên nay giữ giới luật bậc nhất.

Kinh: Ông Ưu Ba Ly bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, có hai vị Tỳ kheo phạm luật hạnh, lấy làm hổ thẹn, không dám hỏi Phật.

Tổ Thập nói: Vì Phật là đấng Chí Tôn nên các ông này rất hổ thẹn, lại nữa đối với chúng cũng rất khiếp sợ. Lại sợ khi đức Như Lai thấy rõ pháp tướng, quyết định tội của mình, ghép vào tội Tứ trọng tăng tàn, ắt phải ra khỏi chúng Tăng, dứt tuyệt cái hy vọng nơi đường chân chánh.

Kinh: Đến hỏi con rằng: “Thưa ngài Ưu Ba Ly! Chúng con phạm luật thật lấy làm hổ thẹn không dám hỏi Phật, mong nhờ Ngài giải rõ chỗ ăn năn, nghi ngại cho chúng con được khỏi tội ấy.”

Sư Triệu nói: Xấu hổ vì lỗi đó, không dám hỏi Phật. Vì ông Ưu Ba Ly giữ giới luật bậc nhất nên theo hỏi vậy. Nghi cái chỗ phạm không biết nặng nhẹ ăn năn cái lỗi đã qua làm hư đạo hạnh, cho nên phải nhờ thầy giữ luật giải thích cho khỏi tội.

Kinh: Con liền vì đó, y theo như pháp mà giải nói cho hai vị. Lúc ấy, ông Duy Ma Cật lại nói với con: “Thưa ngài Ưu Ba Ly, chớ làm nặng thêm tội cho hai vị Tỳ kheo này, phải trừ dứt ngay, chỗ làm nhiễu loạn tâm họ.

Tổ Thập nói: Người phạm luật tâm thường bấn loạn sợ sệt.

Nếu định theo cái tướng của tội thì lại chồng thêm nữa, ắt có thể gọi là tâm bị khuấy nhiễu mà tội nặng lên nữa. Nếu nghe thật tướng, thì cái tâm mầu nhiệm chẳng dựa đâu, tội lỗi tự tiêu tan, cho nên nói phải diệt liền vậy.

Kinh: “Vì sao? Tội tánh kia chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, cũng chẳng ở giữa. Như Phật nói: “Tâm nhơ nên chúng sanh nhơ, tâm sạch nên chúng sanh sạch.”

Tổ Thập nói: Lấy tội làm tội nên tâm tự nhiên sanh nhơ lấm. Tâm tự nhiên sanh nhơ lấm, ắt bị nhơ lấm buộc ràng, thì đó là tội lỗi làm nhơ lấm chúng sanh. Chẳng lấy tội làm tội, đó là tâm sạch (tịnh tâm), tâm sạch ắt chúng sanh sạch vậy.

Kinh: “Tâm cũng chẳng ở trong, chẳng ở ngoài, chẳng tại giữa, tâm như như, nhơ lấm của tội cũng như như.

Sư Triệu nói: Biết ngược lại cái gốc kia vậy. Phàm nắm gốc để biết ngọn, giữ mẹ để thấy con. Phật nói: Sự nhơ sạch của chúng sanh đều do tâm khởi. Tìm gốc của tâm chẳng nơi ba chỗ, tâm đã chẳng tại đâu, nhơ lấm của tội cũng thế.

Kinh: “Các pháp cũng vậy, chẳng ngoài cái “Như”.

Sư Triệu nói: Muôn pháp vân vân điều do tâm khởi, đâu phải chỉ riêng nhơ sạch thôi đâu? Cho nên các pháp cũng y vậy, chẳng ra ngoài cái Như, Như tức là như bản tướng vậy.

Kinh: “Như ngài Ưu Ba Ly tâm tướng đã được giải thoát há còn nhơ lấm nữa hay không?

Tổ Thập nói: Bậc la Hán cũng nhờ quán cái tâm thật tướng của tâm chúng sanh mà được giải thoát.

Nay đây hỏi rằng khi thành đạo, lúc quán tự thật tướng trong giải thoát đạo thứ chín, có còn thấy trong đó nhơ lấm hay không?

Kinh: Con đáp: “Chẳng có vậy.” Ông Duy Ma Cật nói: “Tất cả chúng sanh tâm tướng không nhơ lấm cũng y vậy.

Thưa ngài Ưu Ba Ly, vọng tưởng là nhơ, không vọng tưởng là sạch; điên đảo là nhơ, không điên đảo là sạch; chấp ngã là nhơ, không chấp ngã là sạch.

Tổ Thập nói: Tội vốn không tướng, nhưng nghiêng ngã theo bèn sanh tướng, đó là vọng tưởng, vọng tưởng tự sanh nhơ lấm, chẳng phải lỗi ở cái lý đâu!

Kinh: “Ngài Ưu Ba Ly! Tất cả các pháp sanh diệt không ngừng, như huyễn như chớp, các pháp chẳng đợi nhau, cho đến một niệm cũng chẳng ngừng.

Tổ Thập nói: Từ đây về sau giải thích về tội theo lẽ "chẳng thể đắc" (bất khả đắc) vậy.

Sư Triệu nói: Thành ra cái nghĩa "tướng vốn thường tịnh" trước kia vậy. Các pháp như chớp nhoáng, đổi thay liền liền chẳng ngừng nghỉ, một phen dấy ra một phen dứt mất chẳng đợi chờ nhau, chỉ một búng tay sáu mươi niệm trải qua, các pháp chẳng ngừng lại một niệm, huống hồ là muốn ngừng lâu. Không trụ nên như huyễn, như huyễn thì chẳng thật, chẳng thật tức là Không, Không thì thường định. Vậy ắt vật vật đều tịnh, sao còn có cái tội hệ buộc ràng nơi ta ư?

Kinh: “Các pháp đều là vọng thấy, như chiêm bao, như ánh lửa, như trăng dưới nước, như bóng trong gương, do vọng tưởng sanh.

Sư Triệu nói: Trên nói rõ các pháp ở ngoài chẳng trụ, đây nói rõ về cái vọng thấy ở nội tâm cùng nói về cái nghĩa Không. Trong ngoài khác nhau vậy. Phàm vì vọng thấy nên chỗ thấy chẳng thật. Chỗ thấy chẳng thật, tất cả cái thật thì ở ngoài chỗ thấy, cái thật ở ngoài chỗ thấy tất thấy chỗ chẳng thể thấy, thấy chỗ chẳng thể thấy tức là vô tướng thường tịnh vậy.

Trên là hai thí dụ về cái diệt chớp nhoáng. Đây là bốn thí dụ về việc giữ cái vọng tưởng vậy.

Kinh: “Ai biết như vậy gọi là giữ luật. Ai biết như vậy gọi là khéo hiểu.”

Tổ Thập nói: Giữ luật gốc tiếng Phạn là Tỳ Ni; Tần gọi là khéo sửa trị, sửa trị dâm dục, giận hờn, mê muội của mình và cũng hay sửa trị cái ác của chúng sanh.

Sư Triệu nói: Nếu có thể biết pháp như thế mới gọi là khéo giải hiểu rành rẽ cái pháp vâng theo cấm giới, chẳng biết pháp đó thì sao xưng là kẻ giữ cấm luật bậc nhất?

Kinh: Lúc ấy, hai vị Tỳ kheo nói rằng: “Thật là bậc thượng trí ngài Ưu Ba Ly giữ giới bậc nhất mà chẳng bì kịp, chẳng giảng nói được như vậy.” Con đáp: “Trừ đức Như Lai ra, chưa có bậc Thanh văn, Bồ tát nào có thể chế phục được vị biện tài lạc thuyết ấy, trí huệ suốt thông là như thế vậy.”

Khi ấy, hai vị Tỳ kheo dứt hết nghi hối phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác và phát nguyện rằng: “Nguyện làm cho tất cả chúng sanh đều được biện tài như vậy.” Vì thế con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.

LA HẦU LA

Kinh: Phật bảo ngài La Hầu La: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Tổ Thập nói: Khi thần A Tu La che mặt trăng, gọi là La Hầu La. La Hầu La, Tần gọi là ngăn che, ngăn che ánh sáng của mặt trăng. Ngài là con của Bồ tát và công chúa Da Du Đà La. La Hầu La ở trong thai mẹ sáu năm, ngăn che thai mẹ nên nhân lấy đó gọi làm tên vậy. Trong pháp Thanh văn là vị mật hạnh đệ nhất.

Kinh: Ngài La Hầu La bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh, đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, các trưởng giả tử nơi thành Tỳ Da Ly đến chỗ con cúi đầu làm lễ rồi hỏi: “Thưa ngài La Hầu La, Ngài là con Phật, bỏ ngôi chuyển luân vương xuất gia vì đạo, việc xuất gia đó có lợi ích gì? Con bèn như pháp mà nói về ích lợi của công đức xuất gia.

Tổ Thập nói: Phật nếu chẳng xuất gia, tất làm Đại Chuyển luân Vương, vua của bốn cõi thiên hạ. Ông La Hầu La nếu chẳng xuất gia tất làm vua một cõi Diêm Phù Đề, quỷ thần dưới đất mười do tuần, trên không mười do tuần đều thuộc quyền sai sử của ông.

Ông La Hầu La bị chỉ trích về bốn điểm: Một là chẳng thấy cái căn cơ của người không ứng với cái thuốc đó. Hai là xuất gia công đức vô lượng mà dùng có hạn lượng để nói. Ba là dùng hình tướng mà nói về chân thật tướng. Bốn là pháp xuất gia vốn là thật tướng Niết bàn, xuất gia là phương tiện của hai pháp đó. Nay tuy chưa được nhưng đã có tướng đó rồi. Ông La Hầu La tuy nói về sự tốt đẹp của xuất gia nhưng chẳng nói đến cái tướng về chỗ rốt ráo, cho nên nghịch trái lý thường, bỏ mất cái chân thật.

Hai người tuy đều nói về công đức xuất gia, nhưng ông La Hầu La có bốn điều sai thất với tông chỉ. Ông Duy Ma Cật dùng bốn chỗ đúng ứng hội với chỗ đó, cái chỗ được mất tương phản sai biệt như vậy đó.

Sư Triệu nói: Chẳng khéo biết cái gốc rễ đó là nói về ích lợi công đức của hữu vi vậy.

Sư Sanh nói: Vinh hoa của thế gian tuy sướng nhưng khó giữ lâu. Cái lý xuất gia là vui với vô vi, chẳng giống với chỗ hơn thua mạnh yếu của ngôn ngữ đâu.

Kinh: Lúc đó ông Duy Ma Cật đến nói với con rằng: “Thưa ngài La Hầu La, Ngài chẳng nên nói cái lợi của công đức xuất gia. Vì sao? Không lợi không công đức mới là xuất gia.

Sư Triệu nói: Cái ý xuất gia thần diệu nơi vô vi, cái đạo vô vi ấy lại có cái lợi về công đức sao?

Kinh: “Về pháp hữu vi, có thể nói có lợi, có công đức, còn xuất gia là pháp vô vi, trong pháp vô vi không lợi không công đức,

Sư Triệu nói: Phàm cái quả của pháp hữu vi chắc có cái nhân của pháp vô vi. Quả, nhân đồng tướng đó là cái đạo tự nhiên, Xuất gia là vô vi, tức là cái nhân vô vi vậy. Vô vi không lợi không công đức, xuất gia cũng như vậy đó.

Kinh: “Ngài La Hầu La! Kẻ xuất gia không kia, không đây, cũng không ở giữa.

Sư Triệu nói: Kẻ giả dối đi tu, ghét sự sống chết này sùng bái Niết bàn kia, cho nên có cái sai khác của trung gian ba chỗ. Người xuất gia chân thật, dứt hết mọi ràng buộc, buông xả cái kia đây, chẳng còn có cái sai khác về phải quấy nơi ba chỗ nữa vậy.

Kinh: “Lìa sáu mươi hai kiến, ở nơi Niết bàn.

Sư Triệu nói: Đã không đây kia ắt lìa mọi tà kiến hợp với Niết bàn vậy. Trên nói rõ ngay về cái nghĩa xuất gia. Từ đây về sau nói rõ ra về cái sự của xuất gia. Tuy nói về sự nhưng thật ra chẳng tùy từng cái sự đó đâu, sao vậy? Vì kẻ xuất gia lấy sự ném bỏ ràng buộc làm chí, vô vi là tâm, lấy tâm vô vi cho nên chỗ tạo ra cái đức cũng đều vô vi vậy.

Kinh: “Là chỗ thọ nhận của người trí.

Tổ Thập nói: Tất cả các bậc hiền thánh, đại nhân đều khen ngợi thọ trì pháp xuất gia vậy.

Kinh: “Chỗ làm của bậc thánh.

Tổ Thập nói: Các bậc thánh đi trên đó mà suốt thông vậy.

Sư Triệu nói: Bậc hiền trí mà nghe theo đó, bậc thánh theo đó mà suốt thông, nên mới gọi là cái đạo xuất gia chân thật vậy.

Kinh: “Hàng phục các ma, ra khỏi ngũ đạo, sạch ngũ nhãn, được ngũ lực, lập ngũ căn.

Tổ Thập nói: Kẻ phàm tục có thể ra khỏi nhân đạo cũng chẳng thể ra khỏi thiên đạo. Bậc xuất gia tìm sự dứt lặng ắt vượt khỏi năm đường, vật với ta đều cứu độ, trong sạch năm mắt giống như thuyết phóng quang vậy.

Kinh: “Chẳng làm phiền não đến ai.

Tổ Thập nói: Tu hành tại nhà có cái hệ lụy về cha mẹ, vợ con, thân thuộc. Nếu có người vật đến xâm phạm thì cái báo kia lại thêm lên. Cho nên tu tại nhà dễ làm thêm nhân phiền não. Xuất gia không có những hệ lụy này ắt cái nhân phiền não tự dứt. Cho nên nói chẳng làm phiền não đến ai là vậy.

Kinh: “Lìa các tạp ác.

Tổ Thập nói: Phàm dùng cái tâm chẳng thuần nhất mà nhận cái nghiệp phước lành đều gọi là tạp ác. Xuất gia tu thiện tất dứt bỏ, phá tiêu các vọng tưởng, bèn là Niết bàn, cho nên lìa mọi tạp ác.

Kinh: “Dẹp các ngoại đạo.

Sư Triệu nói: Mặt trời mặt trăng chẳng mong trừ tối tăm, nhưng tối tự tiêu trừ. Người xuất gia chẳng mong việc dẹp ngoại đạo mà ngoại đạo tự nó tiêu diệt.

Kinh: “Vượt khỏi giả danh.

Tổ Thập nói: Cái duyên nhóm họp không thật, nương mượn cái tên hão mà thôi. Như rõ được cái chân tướng nơi giả liền chẳng mê. Cho nên gọi là vượt qua vậy.

Kinh: “Ra khỏi bùn lầy, không ràng buộc câu chấp.

Sư Triệu nói: Ra khỏi cái bùn lầy ái kiến sanh tử, không lãnh nhận cái ràng buộc câu chấp.

Kinh: “Không ngã sở không lãnh nhận.

Sư Triệu nói: Không có bốn sự lãnh nhận: nhận cái ham muốn, nhận cái ta, nhận cái giới, nhận cái thấy (thọ dục, thọ ngã thọ giới, thọ kiến).

Kinh: “Không nhiễu loạn.

Tổ Thập nói: Lòng phàm còn có, pháp luật chẳng trụ, đó là nhiễu loạn. Xuất gia chẳng có sự ấy: xa lìa vĩnh viễn tất cả.

Kinh: “Trong lòng gom chứa hân hoan.

Sư Triệu nói: Nhiễu loạn sanh ra do nuôi nhiều lo lắng, khổ não sanh ra do chẳng biết đủ. Người xuất gia ít lòng ham muốn, nhiễu loạn không có, đạo pháp đầy dẫy trong lòng, cho nên gom chứa hân hoan có thừa.

Kinh: “Hay giúp đỡ người khác.

Tổ Thập nói: Gọi là hay chiều thuận ý chúng sanh chẳng trái nghịch tâm ấy vậy!

Kinh: “Thuận thiền định, lìa các tội lỗi.

Sư Triệu nói: Các trưởng giả tử đáng nghe sự xuất gia của đạo vô vi mà lại nói cái ích lợi về công đức của pháp hữu vi. Đó là bởi chẳng theo thiền định mà quan sát căn cơ, chẳng ngắm xét cái pháp dùng để giúp đỡ ý ấy nên lầm lỗi sanh ra vậy. Cho nên bày tỏ sự xuất gia mà khuyên răn như vậy.

Kinh: “Nếu hay như vậy mới thật là xuất gia.” Khi ấy ông Duy Ma Cật bảo các vị trưởng giả tử: “Các ngươi nên xuất gia ở trong Chánh pháp. Vì sao? Vì Phật ra đời khó gặp.” Các trưởng giả tử nói: “Thưa cư sĩ, chúng tôi nghe Phật dạy: Cha mẹ không cho phép thì không được xuất gia.” Ông Duy Ma Cật nói: “Phải, các ngươi nên phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác, đó chính là xuất gia vậy.

Tổ Thập nói: Phát đạo tâm vô thượng, tâm siêu vượt ba cõi, hình tuy còn ràng buộc nhưng đó thật là xuất gia vậy.

Kinh: “Đó chính là đầy đủ.”

Sư Sanh nói: Xuất gia là gốc muốn lìa cái hành đạo ác. Như tại gia mà hay phát ý đó tức là đầy đủ, cũng là đầy đủ cái đạo đó vậy.

Kinh: Bấy giờ có ba mươi hai vị trưởng giả tử đều phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác nên con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.

A NAN

Kinh: Phật bảo ngài A Nan: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Sư Triệu nói: A Nan, Tần gọi là Hoan Hỷ, là người tổng trì bậc nhất Trong hàng đệ tử.

Kinh: Ngài A Nan bạch Phật: Bạch Thế Tôn! con không kham lãnh đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc trước, Thế Tôn thân hơi có bệnh, phải dùng sữa bò; con liền cầm bát đến đứng trước cửa nhà người trưởng lão Bà la môn. Bấy giờ ông Duy Ma Cật đến bảo với con: “Thưa ngài A Nan sao cầm bát đứng đây sớm thế?”

Sư Sanh nói: Sáng sớm chẳng phải là buổi khất thực ắt chắc có cái gì đây?

Kinh: Con đáp: “Cư sĩ! Thế Tôn thân hơi có bệnh phải dùng sữa bò nên tôi đến đây.” Ông Duy Ma Cật nói: “Thôi thôi ngài A Nan, chớ nói lời ấy! Thân Như Lai là thể kim cương.

Tổ Thập nói: Người Tiểu thừa xương cốt là kim cương, thịt không phải là kim cương. Người Đại thừa trong ngoài đều là kim cương, tất cả chân thật đầy đủ có đại thế lực, cho nên không có chỗ tật bệnh vậy.

Kinh: “Sự dữ đã dứt lìa, sự lành tụ hội khắp thân, đâu còn có bệnh gì? Đâu còn có phiền não gì?

Sư Triệu nói: Việc sanh ra bệnh hoạn là ở chỗ cái nghiệp làm ra. Đức Như Lai không có cái lành nào chẳng chứa, không có cái dữ nào chẳng tiêu tan, thể như kim cương, thì làm gì còn có bệnh hoạn nào nữa.

Kinh: “Im lặng bước đi, ngài A Nan, chớ phỉ báng Như Lai. Đừng để kẻ khác nghe những lời vụng về ấy. Chớ làm cho chư thiên oai đức lớn và các vị Bồ tát từ tịnh độ phương khác qua đây nghe được lời ấy. Ngài A Nan! Chuyển luân thánh vương phước báo ít mà còn không tật bệnh, huống chi đức Như Lai vô lượng phước hội hơn khắp mọi người!

Tổ Thập nói: Tích xưa có vị La hán tên là Bạc Câu La, làm thầy bán thuốc, nói với các vị thầy tu khác nhân dịp an cư kiết hạ rằng: “Nếu cần dùng thuốc uống cứ lại tôi lấy”.

Chúng Tăng chẳng ai cần dùng, chỉ có một vị Tỳ kheo bệnh sơ sài, nhận một trái ha lê lặc. Nhân đó mà vị này chín mươi kiếp sanh ra trong loài người, loài trời, hưởng lãnh khoái lạc vô cùng. Tuy có nghe đến tên bệnh tật nhưng thân thể chẳng chút bệnh hoạn nào. Đã vậy lại thọ đến chín mươi tuổi, chưa từng có bệnh tật. Huống chi đức Phật tích thiện vô lượng, bệnh do đâu mà sanh ra?

Hỏi rằng? Thiện ác đối nhau, báo ứng phải rõ ràng. Ngũ nghịch trọng tội ức kiếp chịu khổ sở, thì sao cái lành do một trái cây lại lãnh hưởng phước báo vô lường?

Đáp rằng: Làm tội nặng mà sức yếu. Làm lành nhỏ nhưng thế hùng mạnh. Thí như con rắn độc muốn bắt người ăn, trước phải nhả hơi độc trên trái đất, người đạp phải, tức thời mê man, chẳng đứng dậy đi được. Sau đó nó mới dùng hơi mà hút vào bụng. Trong ngôi Tam Bảo làm công đức cũng giống như thế. Ban đầu lúc làm công đức thì sự tuy nhỏ nhưng lợi ích âm thầm đã sâu xa, sau mới tiện bề dẫn nhập vào Phật đạo, rốt ráo Niết bàn phước đó mới rốt ráo.

Kinh: “Lui đi ông A Nan! Chớ làm cho chúng tôi chịu sự sỉ nhục đó. Hàng ngoại đạo Phạm Chí nghe lời ấy sẽ nghĩ rằng: “Sao gọi là thầy, bệnh mình không cứu được mà cứu nổi bệnh người khác ư? Hãy im lặng đi mau đừng để người khác nghe được.

Sư Triệu nói: Bậc Bồ tát nghe được thì bảo ông là chẳng thông, kẻ ngoại đạo nghe qua ắt bảo rằng Phật thật có bệnh, sao gọi được là bậc lương y về pháp? Bệnh nơi thân chẳng cứu được, mà muốn cứu cái bệnh nơi tâm người thì há cứu được sao?

Kinh: “Ngài A Nan, phải biết thân chư Như Lai chính là pháp thân, chẳng phải thân tư dục.

Tổ Thập nói: Pháp thân có ba loại: Một là thân do pháp hóa sanh, thân kim cương vậy. Hai là ngũ phần pháp thân. Ba là thật tướng các pháp, hòa hợp lại làm Phật. Thật tướng cũng gọi là pháp thân.

Sư Triệu nói: Cái hình tướng nơi ba cõi có đối đãi gọi là thân tư dục.

Kinh: “Phật là đấng Thế Tôn, siêu vượt ba cõi, thân Phật là vô lậu, phiền não đã dứt tận.

Sư Triệu nói: Pháp thân không hư giả là cái thường cảnh tuyệt đối mầu nhiệm, tình đời ràng buộc chẳng nhiễm được. Tâm, tưởng chẳng có thể bàn luận được. Cho nên nói các việc trần lao thế sự đã dứt trọn, vượt khỏi ba cõi. Vì ba cõi đều còn có lậu (phiền não) vậy.

Kinh: “Thân Phật vô vi, chẳng lọt vào số lượng.

Sư Sanh nói: Thân chúng sanh là thân phiền não hoặc hữu vi, Hữu vi là pháp dấy lên rồi diệt mất, tuy chẳng thuộc bốn đại, nhưng đó là chỗ đáng lo sợ. Phật dùng pháp vô lậu làm thể, chẳng phải hữu vi, làm sao có bệnh được? Hữu vi ắt có số lượng.

Kinh: “Thân như thế còn có bệnh gì?” Bạch Thế Tôn! Lúc đó con thật hổ thẹn, chẳng lẽ gần Phật mà nghe lầm sao?

Sư Triệu nói: Chịu sai bảo như thế này, bị răn trách như thế kia, tới lui đều xấu hổ, hoặc cho là nghe lầm vậy chăng? Kinh: Liền ấy, con nghe trên không trung có tiếng nói: “A Nan! Y như lời cư sĩ, vì Phật ứng hiện ra đời ác đủ ngũ trược.

Tổ Thập nói: Ngũ trược là: kiếp trược, chúng sanh trược, phiền não trược, kiến trược, mệnh trược.

Nhiều năm gọi là do hoằng (do tuần); nhiều do hoằng gọi là kiếp. Đại kiếp tỉ như hiền kiếp vậy. Trong đại kiếp có tiểu kiếp, nhiều ác sự thì gọi là kiếp trược; người thiện đã hết, chỉ còn người ác thì gọi là chúng sanh trược. Ngoài tà kiến, các việc trần lao thế sự còn kết ra tam độc (tham, sân, si) chồng chất thêm nữa, chẳng kể đến đạo lý, hay làm chướng ngại thánh đạo, người như thế tất sa vào nẻo dữ, đó là kết sử, là phiền não trược vậy. Ngoài tứ kiến, còn giữ tà kiến, hủy báng nhân quả tội phước và thánh đạo Niết bàn thì gọi là kiến trược.

Buổi ban đầu của đại kiếp, người thọ không lường, lúc ấy Phật chưa ra đời. Sau đó tuổi thọ càng giảm lúc con người thọ được sáu vạn tuổi có Phật Câu Lưu Tôn ra đời. Đến lúc một trăm hai mươi tuổi Phật Thích Ca Mâu Ni xuất hiện dưới thế. Sau đó càng giảm, cho đến khi con người chỉ còn thọ được ba mươi tuổi, lúc ấy Phật Di Lặc ra đời. Một trăm hai mươi tuổi trở xuống gọi là mệnh trược.

Tiểu kiếp lại bắt đầu, thọ mệnh của con người lại dài vậy.

Kinh: “Nên hiện hành pháp ấy.

Tổ Thập nói: Bản tiếng Phạn gọi là bần pháp (pháp nghèo), thị hiện ra đau ốm, xin ăn... đều là pháp nghèo vậy.

Kinh: “Để độ thoát chúng sanh.

Sư Sanh nói: Mở cái ý cho ông A Nan khiến được lấy sữa vậy.

Thật như ông Duy Ma Cật nói, Phật ứng với đời ngũ trược ác thế mà thị hiện ra vậy.

Kinh: “Cứ làm đi ngài A Nan, lấy sữa đừng thẹn.”

Sư Triệu nói: Thông cảm với cái xấu hổ đó, nên không trung có tiếng nói để ngăn cái xúc cảm đó lại. Như lời cư sĩ nói có cái thân thể “vô lậu” nào phải chạm với bệnh hoạn của đời đâu? Vì muốn độ chúng sanh trong đời ngũ trược nên Phật thị hiện có bệnh, cứ lấy sữa đừng thẹn.

Kinh: Bạch Thế Tôn! Ông Duy Ma Cật trí huệ biện tài như vậy nên con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.

Kinh Quả Báo Nhân Duyên nói: Như Lai không tật bệnh.

Nhưng vì người Bà la môn ỷ mình thông thái, rộng cầu tà đạo, tham lam tật đố, kiêu căng khinh mạn đạo Phật. Nên đối với việc đó Như Lai khéo dùng phương tiện, mượn danh có bệnh, tạm bày ba thừa Thánh đạo, khuyên dẫn người đạo Bà la môn vậy.

Trước Bồ tát hóa thân vào nhà người Bà la môn làm một con bò cái, sanh ra hai con bò con, bò mẹ tính còn rất dữ hay húc người. Phật bảo ông A Nan đến xin sữa. Người Bà la môn không hiểu ý Phật, thấy ông A Nan đi lại, lòng ghét giận bốc lên nói với vợ rằng: "Ta muốn cho A Nan bị bò rượt", cho nên nói: "Đại đức!

Đại đức! Qua bên chuồng bò tùy tiện lấy sữa dễ hơn". Con bò thấy thầy A Nan liền quỳ mọp xuống nói rằng: "Đại đức, Phật muốn lấy sữa của tôi, Ngài nên nặn vú trái, chừa vú phải lại hoặc nặn vú phải, chừa vú trái lại. Sao vậy? Vì tôi có hai con nhỏ dùng sữa tôi để sống." Hai con bò con cũng quỳ mọp xuống bẩm: "Đại đức!

Chúng tôi sẽ dùng cỏ kia, còn sữa của mẹ tôi xin dâng hết lên Phật".

Người Bà la môn thấy hai con bò như vậy, phát sanh kính ngưỡng thâm sâu, khen ngợi sự chưa từng có. Liền đem đủ thứ vật quý báu và quyến thuộc lại chỗ Phật thành tâm cúng dường, cầu Phật tha lỗi. Phật nhân đó thuyết pháp, người này chứng pháp vô sanh nhẫn. Đó là bản ý dạy dỗ người Bà la môn của đức Phật vậy.

Kinh: Như vậy, năm trăm vị đại đệ tử mỗi người đều trước Phật bạch lại chỗ duyên do của mình, thuật lại lời nói của ông Duy Ma Cật và đều nói rằng: “Không kham lãnh đến thăm ông.”

Phẩm Bồ Tát

BỒ TÁT DI LẶC

Kinh: Lúc ấy Phật bảo Bồ tát Di Lặc: “Ông nên đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Tổ Thập nói: Đức Đi Lặc đã nối kế ngôi vị tôn kính, lại sẽ trở nên vị Phật nơi Quốc độ này, tất cả tôn trọng, nên sai đi trước. Việc so lường lớn nhỏ giữa ngài Di Lặc và ông Duy Ma Cật ắt chưa có thể định được vậy. Hoặc nói rằng: Ông Duy Ma Cật tuy lớn, hoặc tuy giỏi nhưng chưa thành Phật. Hoặc nói rằng: Ngài Di Lặc tuy lớn nhưng đã gặp ông Duy Ma Cật rồi nên nay từ chối không đi. Hoặc đó chỉ là phân thân của ngài Di Lặc, chẳng phải chính thể.

Lấy theo ba duyên này cho nên có cái tích nhận lệnh. Bắt đầu dùng một người tuy không đủ sức, nhưng đám đông cũng chưa phục, cho nên lại tìm người tài nữa sai khiến đi thêm vậy. Cũng muốn khiến mọi người nói ra cái chỗ đã nghe, nói hết cái chỗ tốt đẹp tận tột của ông Duy Ma Cật.

Sư Triệu nói: Năm trăm vị đệ tử đều chẳng kham lãnh, cho nên lại khiến bậc Bồ tát, đủ biết đức của ông Tịnh Danh khó nỗi sánh cùng vậy.

Kinh: Ngài Di Lặc bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh đến thăm bệnh ông, vì sao? Nhớ lúc xưa con vì vị thiên Vương và quyến thuộc ở cung trời Đâu Xuất.

Tổ Thập nói: Đó là thuyết pháp trong hàng người. Đức Di Lặc là bậc Thiên sư trong cõi trời này. Thiên nhân lòng đầy sùng kính thường đến nghe pháp.

Kinh: Nói hạnh bất thối chuyển địa.

Tổ Thập nói: Tức là vô sanh pháp nhẫn. Ông Duy Ma Cật trước chẳng sửa sai chỗ tâm nhẫn (tâm nhẫn được vô sanh thì gọi là vô sanh pháp nhẫn) mà sửa sai chỗ thọ ký trước đã. Vì chư thiên chấp theo sự tiên tri thọ ký ngài Di Lặc, cho nên có cái tôn kính về sự bổ xứ, vương vấn cái tâm thành Phật, tưởng nghĩ đến sự thọ ký hiếm có, cho nên trước phải nêu rõ ra cái chỗ không có thọ ký. Thọ ký do tâm sanh nên tìm chỗ phát sanh mong cầu thọ ký, phát sanh tiêu dứt tất thọ ký cũng chẳng còn. Cho nên bác bỏ cái "đời" để trừ bỏ cái phát sanh vậy.

Kinh: Lúc ấy, ông Duy Ma Cật đến bảo con: “Ngài Di Lặc! Thế Tôn thọ ký cho Ngài một đời sanh sẽ được quả vô thượng chánh đẳng chánh giác.

Sư Sanh nói: A nậu đa la là vô thượng. Tam miệu tam là chánh biến. Chữ Bồ đề tiếng Ấn thì có nhưng tiếng Tần thì không có. Thật ra đó là cái thể cùng cực của trí huệ; nhưng có ba phẩm bậc: Thanh văn, Bích chi Phật và Phật. Kẻ nhị thừa mỗi bậc đều cho đó là đạo bồ đề, đó chẳng phải chỗ gọi là Bồ đề đâu, chỉ có cái Bồ đề của Phật mới là Vô Thượng Chánh Biến Bồ Đề. Một đời là không còn đời nào nữa, chỉ còn một đời đó thôi, quyết không có cái nghĩa là hai vậy.

Kinh: “Ngài dùng đời sanh nào mà được thọ ký.

Sư Sanh nói: Ngài Di Lặc qua thuyết hành, ý muốn dùng thọ ký mà dắt lối, chẳng phải nói về thọ ký đâu. Nhưng ai kia đâm lòng chấp, còn có cái tham muốn thọ ký, còn cái này tất lại thấy Bồ đề có thể đắc. Do đó ông Duy Ma Cật bèn nói sự thọ ký của ngài Di Lặc là không, để răn trách về cái ý, khiến rời xa cái câu chấp của ai kia vậy. Sau rồi mới giải thích về cái thấy theo Bồ đề tâm.

Phàm thọ ký phải dùng bốn sự hợp thành, mỗi mỗi xét ra đều không. Bốn việc đó: Một là dùng người thọ ký làm chủ. Hai là lấy thể Như là căn bản. Ba là không có cái vô lượng đời. Bốn là trong một đời đắc thành Phật.

Kết lại trong một đời, mà dùng thọ ký, thì trước phải nên xem đời, một đời có tám vạn năm, chỉ một niệm hiện tại, ngoài ra đều thuộc quá khứ vị lai. Cho nên nói là dùng đời nào thọ ký cho ngài Di Lặc vậy.

Kinh: “Đời trước ư? Đời sau ư? Đời này ư? Nếu là đời trước sanh thời đời trước đã dứt.

Sư Triệu nói: Riêng xét ba đời thì rõ biết không sanh vậy. Đời quá khứ đã dứt diệt, đã diệt mất thì chẳng gọi là đời.

Kinh: “Nếu đời sau sanh thì đời sau chưa đến.

Sư Triệu nói: Đời sau chưa đến, chưa đến ắt không có pháp.

Không pháp thì lấy chỗ nào gọi là đời.

Kinh: “Nếu đời hiện tại sanh thì hiện tại không trụ.

Sư Triệu nói: Các pháp hiện thời luôn trôi chẳng trụ. Lấy chỗ nào là đời? Nếu sanh diệt cùng lúc ắt hai tướng cùng hư hoại. Nếu sanh diệt khác nhau ắt lúc sanh không có diệt. Lúc sanh không có diệt ắt pháp không có ba tướng (trụ, dị, diệt), pháp không có ba tướng ắt chẳng phải là pháp hữu vi. Nếu cho cùng một lúc có ba tướng thì có lỗi vô cùng. Cái thuyết vô sanh này cũng sẵn đủ các luận khác vậy. Ba đời đã không sanh thì đời nào được thọ ký vậy?

Kinh: “Như lời Phật nói: Này các Tỳ kheo! Như các ông ngay bây giờ cũng tức thì sanh, cũng tức thì già, cũng tức thì chết.

Sư Triệu nói: Là cái nghĩa chứng pháp vô sanh vậy. Chập chập sanh diệt, bắt tay nhau là đã từ giã, há đợi tới bạc đầu mới là thay đổi sao?

Kinh: Như bởi vô sanh mà được thọ ký thì vô sanh tức là chánh vị. Trong chánh vị không có sự thọ ký cũng không có sự được quả vô thượng chánh đẳng chánh giác.

Tổ Thập nói: Thật tướng hằng định nên gọi là chánh vị. Lấy theo lẽ nhân duyên thì rõ biết sanh ra chẳng phải chân thật. Cho nên chẳng có cái sanh. Nay biết rõ sanh ra chẳng thật, vậy ắt vô sanh tức hằng định. Trong hằng định không có sự thọ ký vậy.

Sư Sanh nói: Kế tiếp suy xét việc không có vô lượng đời. Phàm không có vô lượng đời, thể của sự sanh là không, cho nên mới đắc vậy. Cái thể của sanh là không nên không có vô lượng kiếp sanh. Không có cái vô lượng kiếp sanh đó thì lại có cái gì đâu? Cái này mới là chánh vị vậy. Cái chánh vị ấy vĩnh viễn lìa dứt nẻo tà.

Nhưng đã lấy sự không có vô lượng đời làm chánh vị thì lý không có sự thọ ký đã tự rõ. Vì được Bồ đề cho nên được thọ ký. Không có thọ ký thì cũng không được Bồ đề. Trước suy xét về sự sanh, xét ngay cái thể của nó. Giờ suy không có vô lượng đời là lấy cái chánh vị mà suy.

Gốc của kiếp sanh là tại si ái, cái ấy mà có là do lầm lạc vậy!

Cho nên bên ngoài phải suy xét về cái thể của nó. Không có vô lượng đời nguyên tại ngộ lý. Đó là chỗ thấu hiểu của kẻ đạt lý vậy.

Tự ứng với chánh vị bên trong mà rõ việc đó.

Kinh: “Như Di Lặc được thọ ký một đời là làm sao?

Sư Triệu nói: Trên xét về cái sanh mà không có thọ ký. Đây xét cái không sanh cũng không thọ ký vậy. Vô sanh là bậc thất trụ vô tướng, pháp vị chân chánh. Pháp vị này là cái lý không ký không thành, vậy đức Di Lặc ở đời nào mà nhận cái một đời thọ ký?

Kinh: “Do từ Như sanh mà được thọ ký? Hay từ Như diệt mà được thọ ký?

Sư Triệu nói: Như tuy không sanh diệt, nhưng sanh diệt chẳng khác Như. Dĩ nhiên thọ ký khởi ra nơi sanh diệt. Ngầm hiểu cái Như đó tức Chân, cho nên mượn sanh diệt của cái Như để tỏ ra cái chẳng khác Như của sự thọ ký riêng biệt vậy.

Kinh: “Nếu bởi Như sanh mà được thọ ký, cái Như không có sanh. Nếu bởi Như diệt mà được thọ ký, cái Như không có diệt.

Sư Triệu nói: Như chẳng phải không sanh diệt, chẳng phải có sanh diệt. Chẳng phải không sanh diệt nên giả dùng lời thọ ký, chẳng phải có sanh diệt nên để biết cái không có thọ ký vậy.

Kinh: “Tất cả chúng sanh đều Như, tất cả các pháp cũng Như. Các thánh hiền cũng Như, cho đến Di Lặc cũng Như.

Sư Triệu nói: Muôn vật tuy khác, chưa từng chẳng Như. Cái Như ấy bình đẳng phải quấy, dại khôn một lẽ, cái nghĩa không có thọ ký, không đắc mới thành vậy.

Kinh: “Nếu ngài Di Lặc được thọ ký, tất cả chúng sanh cũng phải được thọ ký. Vì sao? Vì Như chẳng hai chẳng khác.

Sư Triệu nói: Phàm thánh nhất như. Há có sự sai khác, được mất ư?

Kinh: “Nếu ngài Di Lặc được quả vô thượng chánh đẳng chánh giác tất cả chúng sanh cũng phải được, vì sao? Vì tất cả chúng sanh tức là tướng Bồ đề.

Sư Triệu nói: Cái tướng của vô tướng tức là tướng của Bồ đề vậy.

Kinh: “Nếu ngài Di Lặc được diệt độ, tất cả chúng sanh cũng phải diệt độ, vì sao? Vì chư Phật biết tất cả chúng sanh rốt ráo tịch diệt, tức là tướng Niết bàn, chẳng cần trở lại diệt nữa.

Sư Triệu nói: Bản tánh hằng tịch diệt, nay trở lại cái tịch diệt nào nữa vậy?

Kinh: “Cho nên ngài Di Lặc chớ dùng pháp đó khuyến dụ các thiên tử. Thật không có việc phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác cũng không có sự thối chuyển.

Sư Triệu nói: Cái đạo bình đẳng, thật không có sự phát tâm cũng không có sự thối chuyển mà dùng cái hạnh chẳng thối chuyển khuyến dụ cái phát tâm đó. Bày chỉ sự thọ ký ấy làm chi?

Kinh: “Ngài Di Lặc, nên khiến cho các vị thiên tử này bỏ chỗ kiến chấp phân biệt về bồ đề.

Sư Triệu nói: Bồ đề (đạo) lấy tịch diệt là tướng. Sanh tử tướng đồng mà chư thiên thì ghét cái sanh tử, tôn sùng cái Bồ đề. Tuy nói là tìm cầu cao siêu nhưng còn sanh cái ràng buộc trần lao. Nên khai mở phải dùng nẻo chánh, giúp xả bỏ cái phân biệt, sao còn bày chỉ dùng sự thọ ký đạo để tăng thêm cái kiến ư?

Kinh: “Vì sao? Bồ đề chẳng thể dùng thân đắc, chẳng thể dùng tâm đắc.

Sư Triệu nói: Từ đây xuống dưới rõ bày cái nghĩa của Bồ đề. Cái tột bậc của đạo gọi là Bồ đề. Tiếng Tần không có chữ tương đương để dịch. Bồ đề chính là cái chân trí chánh giác vô tướng. Đạo ấy rỗng không, huyền diệu, mầu nhiệm dứt tuyệt cảnh thường.

Kẻ thông minh chẳng thể dùng cái gì mà nghe. Kẻ trí thức cũng chẳng thể dùng cái gì mà biết. Kẻ hùng biện chẳng thể dùng lời mà nói. Họa sĩ cũng chẳng thể dùng cái gì mà vẽ. Cho nên, cái đó là đạo, vi diệu vô tướng, chẳng thể làm ra cho có.

Cái dụng đó đức Di Lặc chẳng thể cho là không. Cho nên hay thầm soi muôn vật mà chẳng chói lọi. Pháp huyền diệu vượt ngoài giới hạn mà chẳng phô bày. Bao trùm cả trời đất mà không đâu ngụ. Khéo độ chúng sanh lầm lạc mà chẳng riêng tư. Cùng cực thì dạo suốt thôn khắp chốn, mở mang cho muôn vật nên nhiệm vụ, tuy không biết mà không đâu chẳng biết. Không làm mà không gì chẳng làm. Cái ấy chỉ có đạo đại giác Bồ đề mà thôi. Đó là cái pháp vô danh. Không biết chỗ dùng lời lẽ cho nên gượng đặt tên là Bồ đề, cái đó là đạo vô vi vậy. Đâu phải lấy thân tâm mà đắc ư?

Kinh: “Tịch diệt là Bồ đề vì dứt hết các tướng.

Sư Triệu nói: Mầu diệu hiểu chân tánh, dứt mọi pháp tướng cho nên là đạo Bồ đề, cùng pháp đều vắng lặng vậy.

Kinh: “Chẳng quán là Bồ đề, vì lìa các duyên. Chẳng hành là Bồ đề, vì không nhớ nghĩ. Đoạn tuyệt là Bồ đề, vì xả bỏ kiến chấp. Lìa là Bồ đề, vì lìa mọi vọng tưởng.

Sư Triệu nói: Kiến chấp đoạn, vọng tưởng lìa chính là Bồ đề.

Kinh: “Ngăn dứt là Bồ đề vì ngăn dứt tất cả mong cầu.

Sư Triệu nói: Chân đạo không có sự ham muốn. Ngăn dứt tất cả sự mong cầu vậy.

Kinh: “Chẳng nhập là Bồ đề vì không tham trước.

Sư Triệu nói: Nhập là có sự thọ nhận cái ham muốn nhập vậy.

Kinh: “Thuận là Bồ đề vì thuận Chân như. Trụ là Bồ đề vì trụ pháp tánh. Đến là Bồ đề vì đến thật tế.

Sư Triệu nói: Chẳng khác Tam Không (Không, Vô tướng, Vô nguyện) vì đó là nghĩa của Bồ đề vậy. Tùy thuận bản tánh gọi là Như cho nên cốt yếu là thuận. Thường trụ chẳng đổi là tánh cho nên cốt yếu là trụ. Đến bờ kia thật tướng gọi là bờ thật tế cho nên là đến.

Kinh: “Chẳng hai là Bồ đề vì lìa ý, pháp.

Sư Triệu nói: Ý và pháp là hai. Bồ đề vô tâm sao có pháp nào ư?

Kinh: “Bình đẳng là Bồ đề vì như hư không.

Sư Triệu nói: Không tâm nơi bình đẳng nên không gì chẳng bình đẳng. Cho nên gọi là như hư không vậy.

Kinh: “Vô vi là Bồ đề vì chẳng sanh, trụ, diệt. Biết là Bồ đề vì rõ biết tâm hạnh chúng sanh.

Sư Triệu nói: Bồ đề chẳng phải là có, cho nên không sanh diệt.

Bồ đề chẳng phải là không, cho nên rõ biết tâm chúng sanh vậy.

Kinh: “Chẳng hội là Bồ đề vì các nhập chẳng tụ hội.

Sư Triệu nói: Các nhập là trong ngoài lục nhập (là căn, trần). Trong ngoài đều không cho nên các nhập chẳng tụ hội, các nhập chẳng tụ hội tức là cái tướng Bồ đề vậy.

Kinh: “Chẳng hòa hợp là Bồ đề vì lìa tập khí.

Sư Triệu nói: Sống chết hòa hợp, phiền não là chỗ ràng buộc.

Lìa phiền não cho nên chẳng có hòa hợp, chẳng có hòa hợp là Bồ đề vậy.

Kinh: “Không có xứ sở là Bồ đề vì không có hình sắc. Giả danh là Bồ đề vì danh tự vốn không.

Sư Triệu nói: Ngoài không có chỗ của hình sắc thì trong cũng không có cái thật sự để đặt tên.

Kinh: “Như huyễn hóa là Bồ đề vì không nắm không bỏ.

Sư Triệu nói: Bồ đề không có cái nắm giữ xả bỏ, như cái vô tâm của người huyễn vậy.

Kinh: “Không loạn là Bồ đề vì hằng thường tịnh.

Sư Triệu nói: Trong tâm đã thường tịnh, rối loạn bên ngoài không do đâu sanh được.

Kinh: “Vắng lặng cùng cực là Bồ đề vì tánh thanh tịnh.

Sư Triệu nói: Tánh không đâu chẳng tịnh, cho nên vắng lặng không đâu chẳng cùng cực. Vắng lặng cùng cực nghĩa là khéo thuận cái đạo tịch diệt thường tịnh vậy.

Kinh: “Không nắm giữ là Bồ đề vì lìa phan duyên.

Sư Triệu nói: Lòng còn có chỗ chạy theo cho nên nương vịn nơi phan duyên. Như lìa phan duyên ắt không có chỗ nắm giữ vậy.

Kinh: “Không khác là Bồ đề vì các pháp bình đẳng.

Sư Triệu nói: Vạn pháp đồng thể, phải quấy một phen dẹp bỏ, chẳng sai khác trong chỗ khác nhau. Đó là tánh Bồ đề vậy.

Kinh: “Không so sánh là Bồ đề vì không thể thí dụ.

Sư Triệu nói: Đệ nhất đại đạo, không có song đôi, riêng một không bè đảng cho nên lấy lẽ không thể so sánh ví dụ.

Kinh: “Vi diệu là Bồ đề vì các pháp khó biết.”

Sư Triệu nói: Các pháp u viễn khó đo lường chẳng thể lấy trí mà biết được, vì Bồ đề vô trí nên không chỗ nào chẳng biết. Không biết mà không gì chẳng biết. Vi diệu tột cùng vậy.

Kinh: Bạch Thế Tôn! Khi ông Duy Ma Cật thuyết pháp ấy, hai trăm vị thiên tử được vô sanh pháp nhẫn, cho nên con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.

ĐỒNG TỬ QUANG NGHIÊM

Kinh: Phật bảo đồng tử Quang Nghiêm: “Ông đi đến ông Duy Ma Cật thăm bệnh.”

Ông Quang Nghiêm bạch Phật: Bạch Thế Tôn! Con không kham lãnh đến thăm bệnh ông. Vì sao? Nhớ lúc xưa, con vừa ra khỏi thành Tỳ Da Ly thời ông Duy Ma Cật mới vào thành. Con liền chào và hỏi rằng: “Cư sĩ từ đâu đến đây?” Ông đáp: “Tôi từ đạo tràng đến.”

Tổ Thập nói: Vì ngài Quang Nghiêm tâm ham mộ đạo tràng cho nên nói là từ đạo tràng lại để khai mở cái tâm đó. Ngài Quang Nghiêm tuy muốn được đạo tràng nhưng chưa biết do lẽ nào được. Được ắt do nhận cho nên rộng nói đến muôn hạnh, muôn hạnh chính là nhân của đạo tràng, nên chi nói đạo tràng là chính từ trong nhân nói quả vậy. Lại nữa đạo tràng là chỗ Phật ngồi, ở trong đó thành đạo, cho nên gọi là đạo tràng. Đạo tràng tâm thiện lại cũng y vậy, rộng chứa sự lành cho nên Phật đạo được thành, thế nên dùng muôn thiện làm địa vị của nhất thiết trí, đó là chân đạo tràng vậy.

Kinh: Con hỏi: “Đạo tràng ấy chính ở đâu? Ông đáp: “Trực tâm là đạo tràng vì không hư giả.

Sư Triệu nói: Trực tâm ấy là trọng tâm chân thật, ngay thẳng, ngoài không hư giả. Cái đó là nền tảng của muôn hạnh, thẳng tới đạo tràng vậy. Từ đây trở xuống kể ra đầy đủ các hạnh. Tất cả là nhân địa tu tập cái tâm, cái tràng thanh tịnh của việc rộng mở đạo pháp vậy.

Kinh: “Phát hạnh là đạo tràng cho nên phụng sự. Tâm sâu vững là đạo tràng cho nên tăng ích công đức. Bồ đề tâm là đạo tràng cho nên không lầm lẫn.

Sư Triệu nói: Trực tâm nhập hạnh thì càng đi sâu, ắt biến thành Bồ đề tâm vậy. Tâm này ngay thật chân chính cho nên chỗ thấy chẳng lầm lộn.

Đại phàm kẻ hoằng hóa đạo pháp trước phải cần khởi bốn tâm này, bốn tâm đã sanh tất lục độ vạn hạnh chẳng hạnh nào là chẳng thành vậy.

Kinh: “Bố thí là đạo tràng vì không mong phước báo. Trì giới là đạo tràng vì được nguyện đầy đủ. Nhẫn nhục là đạo tràng vì đối với chúng sanh tâm không chướng ngại. Tinh tấn là đạo tràng vì chẳng lui sụt. Thiền định là đạo tràng vì tâm điều hòa nhu thuận. Trí huệ là đạo tràng vì thấy rõ các pháp.

Từ là đạo tràng vì chúng sanh bình đẳng. Bi là đạo tràng vì nhẫn chịu khổ nhọc khó khăn. Hỷ là đạo tràng vì vui mến chánh pháp.

Sư Triệu nói: Lấy cái vui pháp của mình muốn người đồng vui đó là hạnh hỷ vậy.

Kinh: “Xả là đạo tràng vì ghét thương lìa dứt.

Sư Triệu nói: Từ nhưng sanh yêu mến, yêu mến sanh chấp trước, chấp trước sanh ràng buộc, ràng buộc sanh đau thương, đau thương sanh lo lắng, lo lắng sanh phiền não, phiền não sanh ghét hận. Lòng bi, từ tuy tốt nhưng cái tư tưởng ràng buộc đã nảy sanh cho nên dùng bình đẳng quán mà xả cả hai. Đó gọi là hạnh xả vậy.

Kinh: “Thần thông là đạo tràng vì thành tựu lục thông.

Giải thoát là đạo tràng vì xoay lưng buông bỏ.

Sư Triệu nói: Giải thoát là bát giải thoát vậy. Coi xanh là vàng, thấy vàng là xanh, xoay lưng buông bỏ cảnh giới, theo tâm quán đó gọi là xoay lưng buông bỏ.

Kinh: “Phương tiện là đạo tràng vì giáo hóa chúng sanh, tứ nhiếp là đạo tràng vì trợ giúp chúng sanh.

Tổ Thập nói: Thứ nhất là huệ thí, huệ thí có hai loại: người bậc thấp cho tiền của, người bậc cao dùng pháp thí.

Thứ hai là ái ngữ (lời nói êm ái dịu dàng), ái ngữ có hai thứ: bậc thấp lấy lời nói nhu hòa êm ái để làm vui lòng, bậc cao dùng lời pháp khuyến khích vỗ về, tất cả đều lấy cái tâm thương mến để nói lời êm ái.

Thứ ba là lợi ngữ (lời nói ích lợi), lợi ngữ cũng có hai thứ: bậc thấp thì bày phương tiện giúp cho được lợi ích về đời, bậc cao thì tạo phương tiện khiến cho được lợi ích về đạo. Thứ tư là đồng sự (là cùng nhau một công việc), đồng sự cũng có hai loại: cùng với kẻ ác ắt khuyên bảo theo đường lành, cùng với người thiện thì khiến tăng thêm thiện căn. Tùy theo phẩm loại mà nhập, sự đồng với người cho nên gọi là đồng sự.

Kinh: “Đa văn là đạo tràng vì như chỗ nghe mà hành.

Sư Triệu nói: Nghe mà không làm thì giống cái nghe của cầm thú vậy.

Kinh: “Điều phục tâm là đạo tràng vì chánh quán các pháp.

Tổ Thập nói: Hoặc dùng sự để điều phục tâm. Hoặc dùng lý để điều phục tâm. Nay chánh quán ắt dùng các pháp quán vô thường để điều phục cái tâm đó.

Kinh: “Ba mươi bảy phẩm trợ đạo là đạo tràng vì bỏ pháp hữu vi.

Tổ Thập nói: Pháp đạo phẩm đoạn dứt thọ sanh cho nên gọi là xả bỏ pháp hữu vi. Cũng dùng các pháp Không Không tam muội.

Buông bỏ tam muội và tất cả thiện pháp cho nên gọi là xả bỏ vậy.

Kinh: “Đế là đạo tràng vì chẳng dối gạt đời.

Tổ Thập nói: Trong Tiểu thừa nói Tứ Đế (Bốn sự Chân thật).

Trong Đại thừa nói Nhất Đế (tức Chân tánh). Nay nói Đế là nói về Nhất Đế, Nhất Đế là thật tướng vậy. Các pháp tục hư vọng nói là có nhưng rồi lại không có, nói là không có rồi lại có. Đó là dối gạt người đời. Tứ Đế là chỗ nói xóa trừ cái lầm lạc của ta nhưng nếu chẳng khỏi vọng tưởng thì cũng là dối gạt vậy.

Hiện đây Nhất Đế không có những lỗi này cho nên chẳng dối gạt người đời.

Từ Nhất Đế đến các pháp vô ngã là những pháp thật tướng tức là trong Nhất Đế khác câu khác vị vậy. Do cái Nhất Đế này mà Phật đạo được thành. Nhất Đế chính là nhân Phật cho nên gọi là đạo tràng.

Kinh: “Duyên khởi là đạo tràng vì từ vô minh cho đến già chết đều như hư không vô tận. Các phiền não là đạo tràng vì biết chúng như thật. Chúng sanh là đạo tràng vì biết vô ngã. Tất cả các pháp là đạo tràng vì biết các pháp đều Không.

Sư Triệu nói: Cái thật tánh của phiền não, cái vô ngã của chúng sanh là cái nghĩa Không của các pháp. Đều là chỗ sanh ra của đạo vậy.

Kinh: “Hàng ma là đạo tràng vì chẳng nghiêng động. Tam giới là đạo tràng vì không, chỗ đến. Sư tử rống là đạo tràng vì không chỗ sợ. Thập lực, vô úy, bất cộng pháp là đạo tràng vì không có lầm lỗi. Tam minh là đạo tràng vì không còn ngại.

Sư Triệu nói: Đây là chỗ Phật đắc vậy, tóm chung gọi là Phật, Phật là Đạo vậy. Trên lấy Bồ tát hạnh là tràng. Trong quả bây giờ lấy Phật làm đạo, các sự làm tràng.

Hàng phục binh ma mà chẳng động. Dạo chơi trong ba cõi mà chẳng hướng về đâu. Diễn pháp âm vô úy mà chẳng khó. Đủ có ba mươi hai tướng nghiệp tốt của Phật mà không thiếu một. Tam minh thông suốt nên vô ngại. Đại đạo do chỗ đó mà sanh ra vậy.

Kinh: “Nhất niệm biết tất cả các pháp là đạo tràng vì thành tựu nhất thiết trí vậy.

Tổ Thập nói: Pháp của ba thừa dùng ba mươi bốn tâm thành đạo. Trong Đại thừa duy chỉ lấy nhất niệm hoát nhiên đại ngộ đầy đủ Nhất Thiết Trí.

Kinh: “Như vậy! Thiện nam tử! Bậc Bồ tát mà ứng ra các pháp Ba la mật để giáo hóa chúng sanh thời bao nhiêu việc làm như: đưa chân lên, để chân xuống... phải biết đều từ đạo tràng mà ra, đều trụ nơi Phật pháp vậy.”

Sư Triệu nói: Như hay ứng ra Lục độ Ba la mật mà giáo hóa chúng sanh thì bậc ấy đi tức là dạo chơi chốn đạo tràng. Ngừng là trụ nơi Phật pháp. Mọi động dụng không gì chẳng là đạo tràng vậy.

Kinh: Khi ông Duy Ma Cật thuyết pháp ấy, năm trăm vị thiên nhân đều phát tâm vô thượng chánh đẳng chánh giác cho nên con không kham lãnh đến thăm bệnh ông.