Tuyển Tập Các Bài Sám Văn

10. SÁM KHỂ THỦ NGHĨA (II)

Cúi đầu lạy đức Pháp vương,

Độ sanh về cõi Tây phương an nhàn,

Tôi nguyền cho được bước sang,

Cúi xin thương xót rước mang tôi về.

Nay đệ tử thành tâm phát nguyện

Vì bốn ơn ba cõi hữu tình,

Khắp trong pháp giới chúng sanh,

Cầu trên chư Phật ơn lành ban ra.

Nhứt thừa đại, thật là vô thượng,

Đạo Bồ đề, vô lượng chơn truyền,

Hồng danh vạn đức kết duyên,

Di Đà chuyên niệm, Tây thiên nguyện về.

Bởi nghiệp trọng, thêm bề phước kém,

Chướng đã sâu, huệ thiển vơi vơi,

Lại thêm lòng nhiễm dễ bồi,

Mà còn đức tịnh khó thời đạt nên.

Nay tôi ở hiện tiền các Phật,

Gieo vóc nằêm sát đất chí thành,

Tỏ bày một tấm chơn tình,

Thiệt lòng sám hối tội mình những bao.

Ta cùng với những nào các loại,

Trải qua bao nhiêu kiếp mãi đến nay,

Bổn tâm tịnh đã mê say,

Buông lòng tham ố, sân, si đủ điều.

Ba nghiệp nhiễm, biết bao dơ uế,

Gây tội tình, nào kể cho xong.

Nghiệp oan kết đã vô cùng

Ngày nay cầu nguyện hai đường sạch trong.

Từ nay đến hết, lòng khẩn thiết,

Gắng xa lìa việc ác chẳng sanh,

Cần tu thánh đạo cho thành,

Dứt đường thối chuyển, quyết tình tiến lên.

Bực chánh giác, nguyện nên đạo cả,

Chốn mê đồ, độ cả chúng sanh,

A Di Đà Phật chứng minh,

Dùng Từ bi lực, thương tình hộ cho.

Cầu khi ngủ, tưởng mơ thấp thoáng,

Hay khi trong thiền quán lặng an,

Thấy Di Đà Phật rõ ràng,

Hiện ra đức tướng sắc vàng quang minh.

Đặng vào chốn nước thành đẹp đẽ,

Toàn thất trân đầy vẻ trang nghiêm,

Nhờ ơn đức Phật oai thiêng,

Nước cam lồ rưới lên trên đảnh nầy.

Hào quang sáng phủ vây thân thể,

Cánh tay vàng Phật để đầu tôi,

Lấy y Phật đắp luôn hồi,

Khiến cho chướng cũ dứt rồi còn chi.

Thiện căn lớn, lại lìa phiền não,

Gốc vô minh, mở tháo khỏi lòng,

Tánh mầu viên giác khai thông,

Tịch quang chơn cảnh được trông thấy liền.

Lúc lâm chung gần viên thân báo,

Biết ngày giờ sắp đáo nhơn duyên,

Thân không ách nạn khổ phiền,

Lòng không một chút mê huyền thích ham.

Các căn đã hân hoan viên mãn,

Lại rõ ràng niệm quán chánh chơn,

Nhẹ nhàng bỏ khúc báo thân,

Như vào thiền định vui mừng thảnh thơi.

Vô Lượng Thọ, một ngôi pháp chủ,

Quan Âm cùng Thế Chí hầu kề,

Thánh Hiền đông đủ ê hề,

Phóng quang dìu dắt đề huề tiếp tay.

Trong lầu các phất bay phan phướn,

Hương đượm nồng nhạc xướng thanh tao,

Tây phương thánh cảnh đẹp sao !

Hiện ra trước mặt, xiết bao vui mừng.

Khiến hết thảy muôn trùng sinh chúng,

Đều được nghe, thấy đúng không sai,

Vui mừng cảm kích khen hoài,

Bồ đề tâm địa kịp thời phát ra.

Trong lúc ấy còn ta vui vẻ,

Cỡi kim đài, hầu kế Phật gia,

Móng tay vừa khảy búng ra,

Đã về Cực lạc, đến nhà Tây phương.

Ao thất bảo chín từng sen nở,

Liền hóa sanh ngồi ở phẩm trên,

Hoa nở thấy Phật hiện tiền,

Các ngài Bồ Tát luân phiên chào mừng.

Nghe Phật thuyết vô cùng pháp diệu,

Nhẫn vô sanh, liễu chứng tức thời,

Chỉ trong một khoảnh khắc thôi,

Vâng thờ chư Phật cầu Ngài dạy cho.

Được thọ ký còn lo chi nữa,

Bốn trí về cùng thửa ba thân,

Hiện bày ngũ nhãn, lục thông,

Tổng trì vô lượng trăm ngàn pháp môn.

Nào xiết kể các công đức tánh,

Đều chung qui muôn hạnh tựu thành,

Rồi sau trở lại nguyện mình,

Tánh nương an dưỡng, thân hoành trần ai.

Trong thế giới khắp mười phương cõi,

Phân thân này qua lại vô cùng,

Lực thần tự tại không lường,

Phương nầy chước nọ mở đường độ sanh.

Khiến lìa hết các tình nhiễm trước,

Bổn tâm mau lại được tịnh thanh,

Tây phương cõi Phật đồng sanh,

Vào nơi bất thối, đến thành biến tri.

Lời đại nguyện, gắng ghi như vậy,

Chúng sanh và thế giới đó đây,

Nghiệp duyên phiền não đông thay,

Thảy còn mãi mãi, nguyện nầy không phai.

Nay lễ Phật, nguyện nầy chí quyết,

Rán tu trì nhứt thiết đức công,

Bốn ân, ba cõi trả xong,

Đáp đến ơn nghĩa khắp trong hữu tình,

Như Lai chủng trí viên thành.

- Trích xuất và đối chiếu bổ sung ba bản in:

1. Kinh A Di Đà nghĩa và 36 bài sám hay.

2. Tam Bảo Tôn Kinh.

3. Liên Hoàn sám nguyện.

- Chưa biết tác giả diễn nôm.

11. SÁM NGÃ NIỆM (I)

Ta nghĩ lại từ bao kiếp trước,

Mất tánh linh nên chuốc trần lao,

Luân hồi, sanh tử ra vào,

Thay hình đổi xác khổ sầu phải cam.

Có phước dư, đặng làm người thế,

Gặp nếp xưa mới dễ xuất gia,

Cạo đầu mặc áo Cà sa,

Nỡ nào phá giới lại mà hủy trai.

Không xót thương giết loài sinh vật,

Dưỡng thân nhơ, dùng chất tanh hôi,

Buông lòng lừa gạt của người,

Của trong Tam Bảo dùng thôi đủ chiều.

Làm tà mị không điều nhàm chán,

Say rượu chè đắm sắc mê man,

Khi Phật, hủy Pháp, báng Tăng,

Vong ơn cha mẹ, phụ phàng đệ huynh.

Ép người tài, lòng sanh tật đố,

Lời chuốt trau, khoe thuở tài mình,

Khống vu để đạt lợi danh,

Phân bua phải quấy, tranh giành người ta.

Hằng làm dữ, tưởng tà mãi mãi,

Lại khua môi, đánh lưỡi vang rân,

Tụng kinh niệm Phật bần thần,

Chớ mà việc thế hằng làm tinh chuyên.

Ấy ngoài phô tướng thiền xảo trá,

Lòng đảo điên, dối giả khinh người,

Tu hành biếng nhác ngủ chơi,

Xan than tật đố không hồi hổ ngươi.

Có làm gì vốn lời vườn ruộng ?

Vớt được thây trôi chốn bể chăng ?

Không lo chút thiện cho thân,

Dễ đâu thoát khỏi ba đàng khổ kia !

Cúi xin Phật Di Đà gia bị,

Thánh hiền Tăng, Thế Chí, Quan Âm,

Phóng quang soi tỏ chiếu lâm,

Ngưỡng trông lượng cả ơn thâm cứu rày.

Bao tội chướng, từ nay về trước,

Những khiên vưu, ba nghiệp sáu căn,

Viên thành một niệm hồi quang,

Tội và pháp giới, tánh hoàn lặng không.

- Trích từ "Kinh Di Đà nghĩa và 36 bài sám hay " cùng với Liên Hoàn sám nguyện của Thích Thiện Tâm - Sa đéc 1961.

- Có đối chiếu, bỏ bớt một chữ dư ở câu 33 "Cứ xin đức Phật Di Đà gia bị" Thành: “cúi xin Phật Di Đà gia bị"để khi tụng không bị trật nhịp và cho đúng qui tắc niêm luật (người soạn).

12. SÁM NGÃ NIỆM (II)

Nghĩ con trải tự kiếp nào,

Chơn tâm mất hết trần lao khởi hoài,

Đường sanh nẻo tử vãng lai,

Thay hình đổi dạng gặp tai nạn liền,

Chút lành nhờ có túc duyên,

Làm người lại được pháp truyền xuất gia,

Hình dung tuy giống Tăng già,

Hủy trai phá giới tạo ra tội nhiều,

Sát sanh hại vật đủ điều,

Tham mùi huyết nhục tưng tiu xác phàm,

Của người buông dạ tham lam,

Của trong Tam Bảo dụng làm của riêng,

Khởi tâm tà ác liền liền,

Rượu ngon gái đẹp càng ghiền càng ưa,

Khinh Tăng hủy báng Phật thừa,

Mẹ cha thầy bạn, ơn xưa bạc tình,

Khoe hay che lỗi của mình,

Sự người tốt đẹp lại sanh chê gièm,

Đường danh nẻo lợi đua tìm,

Thị phi nhơn ngã móng niềm đấu tranh,

Lòng xằng dạ quấy hằng sanh,

Khinh phù tán loạn vọng tình khởi luôn,

Sự đời siêng sắn luôn luôn,

Sự mình tụng niệm ra tuồng giểu chơi,

Bề ngoài đạo đức lòe đời,

Mà trong ngã mạn khinh người dám ghê.

Biếng lười chỉ thích ngủ nghê,

Tham lam bỏn xẻn ai chê cũng lỳ,

Gốc nhơ nơi ruộng ích chi,

Thây trôi giữa biển mấy khi cửu đình ?

Đã không chút phước đở mình,

Trong ba đường ác, khổ hình phải sa.

Ngửa mong đức Phật Di Đà,

Quan Âm, Thế Chí hai tòa Thánh Tăng,

Phóng quang soi xuống cõi trần,

Thương mà cứu độ cho thân mạng nầy,

Tội tình kiếp trước đến nay,

Sáu căn ba nghiệp tội gì cũng vong,

Tỏ lòng tội tánh trống không,

Một màu pháp giới vốn đồng thanh quang.

- Trích từ sách đã dẫn như bài sám Ngã niệm I.

- Chưa rõ xuất xứ của tác giả diễn nghĩa.

13. PHÁT NGUYỆN VÀ HỒI HƯỚNG

(Sám Qui mạng diễn nghĩa II)

Qui mạng mười phương Vô Thượng Giác,

Pháp mầu vi diệu khắp tuyên dương,

Thánh Tăng bốn quả, tam thừa độ,

Hiển hiện tay vàng nguyện xót thương,

Ngược dòng chơn tánh từ lâu,

Chúng con trôi nổi ở đầu sông mê,

Biết đâu là chốn đường về ?

Bập bềnh sóng nước không hề đoái lui,

Nguyên nhân hữu lậu gây rồi,

Bao nhiêu nghiệp chướng lâu đời tạo ra.

Biết đâu nẻo chánh, đường tà?

Oan khiên nghiệp báo thật là nặng sâu.

Nay con khẩn thiết cúi đầu,

Phơi bày sám hối khẩn cầu hồng ân,

Lòng thành cầu đấng Năng nhân,

Từ bi cứu vớt trầm luân mọi loài,

Nguyện cùng Thiện hữu xa khơi,

Cùng lên bờ giác, lìa nơi não phiền.

Kiếp nầy xin nguyện xây thêm,

Cao tòa phước đức, vững nền đạo tâm,

Chờ mong đạo nghiệp vun trồng.

Từ bi trí tuệ nẩy mầm tốt tươi,

Kiếp sau xin được làm người,

Sinh ra gặp Pháp, sống đời chân tu,

Dắt dìu nhờ bậc minh sư,

Nương nhờ chánh tín, hạnh từ xuất gia.

Lục căn tam nghiệp thuần hòa,

Không vương tục lụy theo đà thế nhân,

Theo đường tấn đạo nghiêm thân,

Giữ gìn phạm hạnh, nghiệp trần lánh xa,

Uy nghi phong độ sáng lòa,

Lòng từ hộ mạng, trước là vi sinh,

Lại thêm đầy đủ duyên lành,

Bao nhiêu tai nạn đều thành như không.

Bồ đề nguyện quyết một lòng,

Đài gương Bát Nhã chơn không hiện tiền,

Nghiêm tầm đạo hạnh tinh chuyên,

Đại thừa liễu ngộ chứng truyền chơn tâm.

Thoát ngoài "kiếp hải" trầm luân,

Hoằng khai lục độ hạnh môn cứu người,

Pháp tràng dựng khắp nơi nơi,

Lưới nghi phá hết trong ngoài sạch không.

Tà ma hàng phục đến cùng,

Truyền đăng, Phật pháp nối dòng vô chung,

Vâng làm Phật sự mười phương,

Không vì lao nhọc nản lòng tinh chuyên.

Bao nhiêu thâm pháp diệu huyền,

Thảy đồng thông đạt, thoạt nhiên độ mình,

Nguyền đem phước huệ độ sinh.

Chứng nên Phật quả, hoàn thành pháp thân,

Tùy căn ứng hiện cõi trần,

Phân thân vô số, độ dần chúng sanh,

Nước Từ rưới khắp nhơn thiên,

Mênh mông biển rộng lời nguyền độ tha.

Khắp hòa thế giới gần xa,

Diễn dương diệu pháp, trước là hiện thân,

Những nơi khổ thú trầm luân,

Hòa quang chiếu diệu, báo thân đẹp lành,

Chỉ cần thấy dạng nghe danh,

Bao loài thoát khỏi cực hình đớn đau.

Phát lời nguyện ước cao siêu,

Muôn ngàn khổ địa thảy đều tiêu tan,

Bao nhiêu nghiệp trái hàm oan,

Bao nhiêu đau khổ trong hàng súc sinh,

Đều nhờ Phật lực anh linh,

Sương tan núi biếc, bình minh rạng ngời.

Thuốc thang cứu giúp mọi người,

Áo cơm cứu giúp cho đời bần dân.

Bao nhiêu lợi ích hưng sùng,

An vui thực hiện trong vùng trầm luân,

Bao nhiêu quyến thuộc, oan thân,

Cũng nguyền vượt biển trần gian nổi chìm,

Xa lìa ái nhiễm triền miên,

Đoạn trừ những mối phược triền thân tâm,

Vun trồng đạo nghiệp thiện nhân,

Cũng bao loài khác, pháp thân hướng về.

Hư không dù có chuyển di,

Nguyện ta cũng chẳng có hề lung lay,

Nguyện cầu vạn pháp bản lai,

Hoàn thành trí nguyện, vững cây Bồ-đề.

- Trích từ "39 Bài Sám nghĩa " đối chiếu lại với "Liên hoàn sám nguyện" của Thích Thiện Tâm sưu tầm - Sađéc 1961.

- Chưa rõ tác giả diễn nghĩa.

- Tựa của Bài sám này theo Sa-môn Thích Thiện Tâm "Phát nguyện và Hồi hướng ". Tôn trọng bậc đi trước nên biên giả tôi giữ nguyên, chỉ chú thích thêm đây là bài "Sám Qui mạng diễn nghĩa " số hai, để các vị tụng đọc biết đây là bài diễn Nôm từ bài Qui mạng chữ Hán của Ngài Di Sơn Thiền sư bên Trung Quốc. Số hai là cách đánh số thống kê thứ tự các bài sám Qui mạng trong các dị bản.

PHẦN THỨ II - CÁC BÀI SÁM VĂN TÁN THÁN PHẬT THÁNH HIỀN TĂNG

14. SÁM TỤNG PHẬT XUẤT GIA (I)

(Mùng tám tháng hai)

Kính lạy Bồ Tát Tất Đạt Đa,

Tánh đức từ bi hằng biểu lộ,

Trải bao cuộc du hành mục đỗ,¹

Xót sinh linh kiếp số trầm luân,

Cảnh sinh, già, đau, chết, gian truân,

Luống chịu khổ không ngừng gây khổ.

Mê chấp tánh tham, si, tật đố,

Mãi cùng nhau vầy ổ oan gia,

Nợ tuần hoàn vay trả không xa,

Trong sáu đạo trùng phùng quanh quẩn.

Bồ Tát dũ Bà tâm lân mẫn²,

Quyết hy sinh độ tận hữu tình,

Đoạn ái ân phú quí riêng mình,

Chọn điệu sống quang minh vô trụ³

Tìm hạnh phúc lâu dài đầy đủ,

Cùng quần sinh hưởng thú yên lành,

Gặp tuần trăng giữa lúc đêm thanh,

Rời cung cấm băng thành tìm đạo.

Hiếu tình đặt ra ngoài quyền sáo ⁴,

Mở lòng thương đại tạo bao la⁵,

Chiếc thân vui bạn với yên hà⁶

Theo tiếng gọi lòng từ giục nhắc.

Lên yên ngựa cùng tôi Xa Nặc,

Lướt bụi hồng hướng nẻo rừng xanh,

Non sông gấm vóc thiên thành,

Cỏ hoa hớn hở bao quanh đón chào.

A Nô Ma sóng vỗ rạt rào,

Hy Mã Lạp tuyết ngời lóng lánh,

Nơi đánh dấu bước đường lên Thánh,

Dừng vó câu thả gánh tang bồng⁷,

Gởi lời về tâu trước bệ rồng,

Cầu vương phụ giải lòng trông đợi.

Rừng khổ hạnh lần dò bước tới,

Xét hành nhơn lầm lỗi nhiều phương,

Bởi người chưa rõ lý chơn thường,

Hạnh kỳ đặc hồi đầu vô ích⁸

Tạm dời gót trên đường điểu tích⁹,

Tìm tận nơi tịch mịch thiên nhiên,

Trọn sáu năm núi Tuyết tham thiền,

Kham chịu cảnh màn trời chiếu đất ;

Đầy ba đức cõi lòng chơn tịnh¹⁰,

Không ngại ngùng thú dữ ma thiêng.

Công đức vừa đầy đủ nhơn duyên,

Trên Pháp tọa Bồ đề chứng quả.

Hóa độ khắp đại thiên thiên hạ,

Muôn loài đều một dạ ghi ơn.

Chúng con nay phát nguyện tu nhơn,

Nhờ tắm gội từ vân pháp vũ.

Trước bảo điện trì kinh niệm chú,

Kỷ niệm ngày lịch sử thiêng liêng,

Cúi xin Phật, Pháp, Thánh, Hiền,

Gia hộ chóng tiêu trừ nghiêp chướng.

Ngưỡng mộ đấng Pháp vương vô thượng,

Nhứt tâm đồng đảnh lễ quy y.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. (30 lần)

Nam mô Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.(3 lần)

Nam Mô Đạo Tràng Hội Thượng Phật Bồ Tát. (3 lần)

- Trích bản in trong “Nghi thức tụng niệm” chùa Xá Lợi ấn hành 1993.

- Có một dị bản khác và hơn 3 câu trong “Nghi thức tụng niệm” chùa Đại Giác ấn hành 1974.

15. SÁM TỤNG PHẬT KHÁNH ĐẢN (I)

(Rằm tháng tư)

Đệ tử hôm nay,

Gặp ngày Khánh đản,

Một dạ vui mừng,

Cúi đầu đảnh lễ

Thập phương Tam thế,

Điều Ngự Như Lai,

Cùng Thánh, Hiền, Tăng.

Chúng con cùng pháp giới chúng sanh.

Bởi thiếu nhơn lành,

Thảy đều sa đọa;

Tham sân chấp ngã,

Quên hẳn đường về,

Tình ái si mê,

Tù trong lục đạo,

Trăm dây phiền não,

Nghiệp báo không cùng,

Nay nhờ Phật Tổ Năng Nhân,

Dủ lòng lân mẫn,

Không nỡ sinh linh thiếu phước,

Nặng kiếp luân hồi,

Đêm dài tăm tối,

Đuốc tuệ rạng soi.

Nguyện cứu muôn loài,

Pháp dùng phương tiện.

Ta bà thị hiện.

Thích chủng thọ sinh.

Thánh Ma Gia mộng ứng điềm lành,

Vua Tịnh Phạn phước sinh con thảo.

Ba mươi hai tướng tốt,

Vừa mười chín tuổi xuân,

Lòng từ ái cực thuần,

Chí xuất trần quá mạnh.

Ngai vàng quyết tránh,

Tìm lối xuất gia,

Sáu năm khổ hạnh rừng già,

Bảy thất nghiêm tinh thiền tọa.

Chứng thành đạo quả,

Hàng phục ma binh,

Ba cõi đều dậy tiếng hoan nghênh,

Muôn vật thảy nhờ ơn tế độ.

Chúng con nguyền,

Dứt bỏ dục tình ngoan cố,

Học đòi đức tánh quang minh.

Cúi xin Phật Tổ giám thành,Từ bi gia hộ.

Chúng con cùng pháp giới chúng sanh, Chóng thành đạo cả.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.(30 lần)

Nam mô Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát. (3 lần)

Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đạo Tràng Hội Thượng Phật Bồ Tát. (3 lần)

- Bài in trong “Kinh Nhựt Tụng”. Sen vàng xuất bản - Thành Hội Phật giáo TP. HCM tái bản 1994.

- Đối chiếu trong "Nghi thức tụng niêm” chùa Xá Lợi Thành Hội Phật Giáo TP. HCM ấn hành 1993.

16. SÁM TỤNG VU LAN (I)

(Rằm tháng bảy )

Đệ tử chúng con,

Vâng lời Phật dạy,

Ngày rằm tháng bảy,

Gặp hội Vu Lan,

Phạm vũ huy hoàng,

Đốt hương đảnh lễ.

Mười phương Tam thế,

Phật, Pháp, Thánh Hiền,

Noi gương đức Mục Kiền Liên,

Nguyện làm con thảo.

Lòng càng áo não,

Nhớ nghĩa thân sinh,

Con đến trưởng thành,

Mẹ dày gian khổ,

Ba năm nhũ bộ,

Chín tháng cưu mang.

Không ngớt lo toan,

Quên ăn bỏ ngủ,

Ấm no đầy đủ,

Cậy có công cha,

Chẳng quản yếu già,

Sanh nhai lam lũ.

Quyết cùng hoàn vũ,

Phấn đấu nuôi con,

Giáo dục vuông tròn,

Đem đường học đạo.

Đệ tử ơn sâu chưa báo,

Hổ phận kém hèn,

Giờ này quỳ trước đài sen,

Chí thành cung kính,

Đạo tràng thanh tịnh,

Tăng bảo trang nghiêm.

Hoặc thừa tự tứ,

Hoặc hiện tham thiền,

Đầy đủ thiện duyên,

Dủ lòng lân mẫn,

Hộ niệm cho:

Bảy kiếp cha mẹ chúng con,

Đượm nhuần mưa pháp.

Còn tại thế:

Thân tâm yên ổn,

Phát nguyện tu trì.

Đã qua đời:

Ác đạo xa lìa,

Chóng thành Phật quả.

Ngửa trông các đức Như Lai,

Khắp cõi hư không,

Từ bi gia hộ.

Nam mô Đại Hiếu Mục Kiền Liên Bồ Tát. (3 lần)

- Bài in trong hầu hết kinh Nhựt tụng và Nghi thức tụng niệm ở miền Trung và miền Nam. Được Giáo Hội công nhận là bài tụng chính thức trong Lễ Vu Lan và trong nghi thức Gia đình Phật tử (1964).

- Trích từ Kinh Diễn nghĩa của Tổ Huệ Đăng soạn. Tổ đình Thiên Thai Bà Rịa ấn hành 1967.

17. SÁM TỤNG PHẬT THÀNH ĐẠO (I)

(Mùng tám tháng chạp)

Hào quang chiếu diệu.

Sáng tỏ mười phương,

Ngộ lý chơn thường,

Phá màn hôn ám.

Đệ tử lòng thành bài sám,

Trước điện dâng hoa,

Cúng dường Phật Tổ Thích Ca,

Ba ngôi thường trú.

Đệ tử chúng con,

Nhân lành chưa đủ,

Nghiệp báo theo hoài.

Nay nhờ Văn Phật Như Lai,

Giáng trần cứu độ,

Sáu năm khổ hạnh,

Bảy thất tham thiền,

Ma oán dẹp yên,

Thần long che chở,

Tâm quang rực rỡ.

Chứng lục thần thông.

Lộ chiếu minh tinh,

Đạo thành Chánh giác,

Trời, người hoan lạc,

Dậy tiếng hoan hô.

Năm mươi năm hóa độ,

Ba trăm hội đàm kinh,

Cứu phàm ngu thoát khỏi mê đồ,

Tiếp Hiền Thánh siêu sinh Tịnh độ.

Muôn đời xưng tán,

Vạn đức hồng danh,

Đệ tử chí thành,

Lễ bày kỷ niệm.

Tâm hương phụng hiến,

Gọi chút báo ân,

Ngửa trông Vô thượng Pháp vương, Từ bi gia hộ.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.(30 lần)

Nam mô Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.(3 lần)

Nam mô Đạo Tràng Hội Thượng Bồ Tát.(3 lần)

- Trích trong "Nghi thức tụng niệm" Chùa Xá lợi Thành hội Phật giáo TPHCM ấn hành 1994, và trong "Liên Hoàn sám nguyện " của Thích Thiện Tâm. Sađéc 1961.

18. SÁM TỤNG PHẬT NIẾT BÀN (I)

(Rằm tháng hai)

Đệ tử nay một lòng thành kính,

Giờ phút này quì giữa Đạo tràng.

Kỷ niệm ngày Phật Bát Niết Bàn,

Trên đất Ấn thành Câu Thi cũ.

Bốn bộ chúng tổ thành đầy đủ,

Khắp Nhân Thiên hóa độ chu chuân.

Chấp thuận lời cầu thỉnh Ba Tuần,

Xả tuổi thọ trước kỳ ba tháng,

Thần thông tạm trụ nơi thân mạng,

Pháp yếu cần Di giáo Tôn đồ,

Đại Tập đường hội họp Bí sô,

Nhắc nhở lại các phần đạo phẩm,

Khuyên tinh tấn thời thường suy gẫm,

Chớ mảy may lười biếng buông lung,

Liền phóng quang chiếu diệu lạ lùng,

Khai thị trước nhân duyên diệt độ.

Đều ba cõi Nhân Thiên thống khổ,

Tiếc thương tràn huyết lệ thành mưa,

Sự tình hai nghìn rưỡi năm xưa,

Giở Di giáo Niết bàn đọc lại.

Cảm động quá, lòng con tê tái,

Tưởng tượng nhìn trạng thái Sa la,

Giữa hàng cây Song thọ Diêm đà.

Trên ngọn tháp nghiêng mình Từ Phụ.

Khắp đại chúng mặt mày ủ rủ,

Khóc than vật vã cực bi ai,

Thế Tôn khuyên nén bớt tình hoài,

Nhìn đạo lý vô thường sự vật,

Đừng chấp trước huyễn thân còn mất,

Hãy nương theo giới luật tu trì,

Phật diệt còn Pháp đó quy y,

Tinh nhất hẳn tới kỳ giải thoát.

Kiến giải có gì chưa dứt khoát,

Chóng nêu lên, cầu quyết tân nghi,

Nhập Niết bàn đã sắp tới thì,

Thời khắc đúng như khi thành Đạo.

Nghe phó chúc lòng càng áo não,

Trăm mắt nhìn thấu đạo Kim Thân,

Chi tiết ngưng giao động lần lần,

Như Lai đã chứng vui tịch diệt.

Bốn chúng thảy nghẹn ngào mến tiếc,

Khác nào đàn con mất mẹ hiền,

Thụy linh ứng khắp Đại thiên,

Tu Di nghiêng ngã đất liền động rung!

Phạm Vương, Đế Thích, Thiên Cung,

Tung hoa trổi nhạc không trung cúng dường.

Chúng con phúc bạc vận ương,

Sinh xa đời Phật, thiếu phương tiện lành,

Thiết tha cầu chứng vô sanh,

Giới hương biểu lộ, tấc thành cúng dâng,

Cúi xin Vô Thượng Năng Nhân.Từ bi gia hộ.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật(3 lần )

- Trích từ "Liên Hoàn sám nguyện" trang 196-199 - Thích Thiện Tâm - Sa đéc 1961, và trong kinh Nhựt Tụng chùa Đại Giác Saigòn 1974.

19. SÁM DI LẶC (I)

Đức Di Lặc ứng vào hiền kiếp,

Phật thứ năm kế tiếp ra đời ([11]),

Thích Ca Phật Tổ nối ngôi,

Thay quyền giáo hóa về thời đương lai.

Chưa tới kỳ nên Ngài còn ở,

Đâu Suất cung rực rỡ huy hoàng,

Hóa thân trong khắp mười phương,

Phương tiện thuyết pháp chỉ đàng chúng sanh.

Nếu ai sẵn niệm lành tưởng Phật,

Ngài tùy duyên tới mật độ cho,

Từ bi Ngài vẫn hằng lo,

Chúng sanh mê muội bởi do si lầm.

Nên ứng tích Song lâm một kiếp,

Phó Đại Sĩ ấy biệt hiệu Ngài,

Đem toàn chánh pháp an bày,

Quyền xảo phương tiện, thuyết khai độ đời.

Lương Võ Đế nhằm thời trị quốc,

Ngài nhiều phen rời bước tới thăm,

Giải đáp chánh pháp diệu âm,

Khiến được toàn quốc ân cần lo tu.

Ngài từ bi chẳng từ lao khổ,

Thường chuyển sanh, hóa độ chúng sanh,

Nhà Lương, Phụng hóa, châu Minh,

Bố Đại Hòa thượng ứng hình nhơn gian.

Trán đã nhăn, lại mang bụng lớn,

Thân no tròn, miệng chớm cười hoài,

Thường ngày dạo bước khoan thai,

Mang theo túi vải vừa dài vừa to.

Nếu ai tưởng dâng cho một vật,

Mở túi ra Ngài cất vào trong,

An nhàn tự tại thong dong,

Châu du khắp chốn một lòng độ sanh.

Trong tịnh trí hiện hình lục tặc,

Cứ đeo theo níu chọc ghẹo Ngài,

Từ bi phổ cập muôn loài,

Như tình phụ tử chẳng sai chút nào.

Công đức ấy thật cao vòi vọi,

Mong độ sanh thoát khỏi nhơn thiên,

Người nào ăn ở nhơn hiền,

Tu hành chơn chánh, Ngài liền độ cho.

Độ đời sau chót hằng lo

Dắt dìu mạt pháp qua đò sông mê,

Chúng sanh nam nữ đồng về,

Long Hoa hội thượng giác mê chỉ rành.

Chúng con niệm đức Hồng danh,

Di Lặc tôn Phật, chí thành kỉnh dâng.

Nam mô Đương lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật. (3 lần)

- Trích Kinh Nhựt Tụng - Chùa Đại Giác ấn hành - Sài gòn 1974.

- Ở bản cũ thiếu mất 6 câu chót, nay bổ sung lại cho đầy đủ. (Biên giả)

20. SÁM THÍCH CA

(Sám tán Bổn sư I)

Cúi đầu làm lễ Bổn Sư,

Thập phương Điều Ngự điển từ lưu danh,

Lòng thành thương xót chúng sanh,

Trầm luân khổ hải chẳng đành ngó lơ.

Phương tiện Ngài mới tùy cơ,

Giáng sanh trần thế một giờ chẳng sai,

Cung vua Tịnh Phạn đầu thai,

Xuống làm Thái Tử mượn hài hóa thân.

Sĩ Đạt Ta hiệu thánh nhân,

Nối dòng họ Thích an dân trị vì,

Ma Gia hoàng mẫu tới kỳ,

Sanh Ngài bảy bữa liền đi chầu trời.

Dưỡng dục ủy thác có nơi,

Cho bà Di Mẫu thường thời trông nom,

Thiều quang thắm thoát tiêu mòn,

Năm mười chín tuổi vợ con đàng hoàng.

Lầu son gác tía cao sang,

Thế mà Ngài chẳng có màng chút chi,

Một hôm bốn cửa dạo đi,

Xem thấy tứ khổ lòng thì hoang mang,

Lui gót trở lại đền vàng,

Xin cùng Hoàng phụ tầm đàng xuất gia.

Thương con chẳng nỡ rời xa,

Dỗ khuyên ngăn đón ở nhà mà tu,

Ngài tính không nên chù chừ,

Một đêm lén trốn giã từ vợ con,

Đi thẳng một mạch lên non,

Sáu năm khổ hạnh thân mòn biết bao.

Trí huệ sáng suốt thâm cao,

Nhưng hình thể yếu tài nào đứng đi,

Suy nghĩ rốt ráo một khi,

Ngài liền xuất định tức thì đi ra.

Xóm làng khất thực dạo qua,

Bồi thân dưỡng thể nương mà công phu,

Bồ đề tại gốc ngồi tu,

Đại định bốn chín ngày thu nhứt thời,

Đạo mầu liễu ngộ tuyệt vời,

Quyết lòng độ chúng luân hồi thoát ra.

Bốn chín năm ở Ta bà,

Đem toàn chánh pháp nói ra độ đời,

Đi cùng khắp thảy nơi nơi,

Tùy duyên hóa độ đầy vơi chẳng màng,

Thường dân tới bực quan sang,

Cũng đều độ hết, sẵn sàng như nhau.

Dắt dìu kẻ trước người sau,

Tu theo Tịnh độ ngõ hầu rước qua,

Cực lạc cõi ấy cao xa,

Mười muôn ức cảnh Di Đà pháp vương.

Từ bi đã sẵn lòng thương,

Tiếp dẫn về đấy chỉ đường tu thêm,

Sen vàng chín phẩm ở trên.

Hào quang rực rỡ tứ biên sáng lòa.

Nhắc khi truyền giáo Ta bà,

Ngài hằng thệ nguyện thiết tha những lời:

Ta nay phát nguyện độ đời,

Chẳng cầu phước báu cùng thời chi riêng,

Thương vì sanh chúng vô biên,

Trầm luân khổ hải, đảo điên nhiều bề.

Phát tâm tối thượng Bồ đề,

Nguyện cùng muôn loại, đề huề một khi,

Giác ngộ thành Phật oai nghi,

Khắp trong pháp giới tức thì trang nghiêm.

Như được trọn vẹn lời nguyền,

Niết bàn tịch diệt bình yên ta về,

Xét suy cũng một lời thề,

Từ bi bác ái mọi bề cao sâu.

Tức tâm tức Phật nhiệm mầu,

Muốn được giải thoát lời cầu đâu xa,

Tìm ngay trong tánh của ta,

Hành theo hạnh nguyện Thích Ca cha lành.

Cúi xin Giáo chủ hồng danh

Từ bi chứng giám tâm thành ngưỡng mong.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

- Ở bản in lần thứ nhứt và thứ hai, bài sám Thích Ca nguyên trong quyển "Tam Bảo Tôn Kinh" của Thích Ca Tự ấn hành, Gia Định 1968. Đoạn cuối bài sám gồm cả thảy 14 câu có lẽ không phải nguyên bản, chắc do người sau soạn lại theo ý mình.

Nay chúng tôi tìm được một dị bản với đoạn cuối nói đúng ý nghĩa bài sám gồm cả thảy 20 câu (nhiều hơn bài cũ bốn câu). Nên xin được sửa lại cho đúng nguyên tác để tránh nhầm lẫn sau này.

- Trích bản in trong "Nghi Thức Tụng Niệm" của chùa Đại Giác ấn hành - Sàigon 1974. Trang 337 đến trang 339.

- Chưa rõ xuất xứ trước tác.

21. SÁM DI ĐÀ

(Sám tán Di Đà I)

Muốn đi có một đường nầy,

Nhứt tâm niệm Phật khó gì thoát ra,

Vậy khuyên phải niệm Di Đà,

Hồng danh sáu chữ thật là rất cao.

Hay trừ tám vạn trần lao,

Tham thiền quán tưởng pháp nào cũng thua,

Di Đà xưa cũng làm vua,

Bỏ ngôi bỏ nước vô chùa mà tu,

Xét ra từ kiếp đã lâu,

Hiệu là Pháp Tạng Tỷ kheo đó mà.

Trong khi Ngài mới xuất gia,

Bốn mươi tám nguyện phát ra một lần.

Nguyện nào cũng lắm oai thần,

Nguyện nào cũng trọng về phần độ sanh,

Vì thương thế giới bất bình,

Nên chi đầu Phật mà đành bỏ ngôi,

Thầy là Bảo Tạng Như Lai,

Bạn là Bảo Hải tức ngài Thích Ca.

Thích Ca nguyện độ Ta bà,

Di Đà nguyện mở cửa nhà Lạc bang,

Mở ao chín phẩm sen vàng,

Xây thành bá bảo đồ đàng thất trân.

Lưu ly quả đất sáng ngần,

Lầu châu cát ngọc mười phần trang nghiêm.

Hoa trời rưới cả ngày đêm,

Có cây rất báu có chim rất kỳ,

Lạ lùng cái cảnh phương Tây,

Mười phương cõi Phật cảnh nào cũng thua.

Phong quang vui vẻ bốn mùa,

Nước reo pháp Phật gió khua nhạc trời.

Di Đà có thệ một lời,

Mở ra cõi ấy tiếp người vãng sanh,

Mười phương ai phát lòng lành,

Nhất tâm mà niệm hồng danh của Ngài.

Hằng ngày trong lúc hôm mai,

Niệm từ mười tiếng đến vài ba trăm,

Khi đi, khi đứng, khi nằm,

Chuyên trì niệm Phật, lòng chăm phát nguyền.

Nguyện sanh về cõi bảo liên,

Là nơi Cực lạc ở miền Tây phương,

Đến khi thọ mạng vô thường,

Thì Ngài phóng ngọn hào quang rước liền.

Biết bao phước đức nhơn duyên,

Đã về Cực lạc còn phiền não chi,

Sự vui trời cũng chẳng bì,

Đêm đêm thong thả ngày ngày vui chơi.

Sống lâu kiếp kiếp đời đời,

Không già không chết không dời đi đâu.

- Bài do Tổ Huệ Đăng chùa Thiên Thai Bà Rịa trước tác- Được in và sử dụng trong hầu hết kinh Nhựt Tụng.

- Trích từ "Kinh Tam Bảo Diễn nghĩa " của Tổ Đình Thiên Thai ấn hành 1994.

22. SÁM CHUẨN ĐỀ

(Sám tụng chư Bồ tát I)

Chuẩn Đề Vương phép mầu linh hiển,

Kim thân Ngài biến hiện nhiều tay,

Tả biên hữu dực đủ đầy,

Mỗi bên xuất hiện chín tay đàng hoàng.

Cứ mỗi tay đều mang bảo vật,

Để trừ tà cứu vớt chúng sanh,

Từ bi Ngài sẵn lòng lành,

Muốn độ muôn loại đắc thành quả cao.

Ngài chứng quả ở vào quá khứ,

Chưa chuyển sanh xuống trụ nhơn gian,

Riêng nơi cõi Phật nghiêm trang,

Chưởng quản chốn ấy an nhàn thảnh thơi.

Ngài xem thấy người đời khổ sở,

Lòng từ bi chẳng nỡ bỏ qua,

Sự thương rộng lớn chan hòa,

Như lòng người mẹ thật thà thương con.

Bởi vì thế suy tôn Phật mẫu,

Thất Cu Chi ấy báu hiệu Ngài,

Đà La Ni kinh thuyết khai,

Cầu cho hết thảy trong ngoài thế gian.

Đều tỉnh ngộ hân hoan tu tập,

Để mau mau vượt cấp kim giai,

Chú thần linh hiển ít bài,

Pháp môn quán tưởng của Ngài thật hay.

Thương chúng sanh quá đầy phiền não,

Lập pháp mầu chánh đạo độ tha,

Thiện tín, xuất gia, tại gia,

Tín tâm tưởng niệm, ắt là độ ngay.

Phải trai giới hằng ngày soi xét,

Cứ mỗi đêm y phép tham thiền,

Hành giả tăng ích phước điền,

Bổn tâm thanh tịnh nghiệp duyên tiêu mòn.

Thường tin tưởng lòng son kiên cố,

Công tu hành tiến bộ chẳng sai,

Ba la mật địa quả bày,

Bồ đề chánh giác kim đài thưởng công.

Nam mô Thất Câu Chi Phật Mẫu Đại Thánh Chuẩn Đề Vương Bồ Tát.

- Trích "Liên Hoàn Sám nguyện" - Thích Thiện Tâm Sađéc 1961.

- Đối chiếu "Nghi thức Tụng Niệm" - Thích Thiện Huệ Sàigon 1974.

23. SÁM QUAN ÂM

(Sám tụng Quán Âm I)

Cơn sóng gió nổi trôi chiếc bách,

Một mình ta vừa lách vừa bơi,

Chơi vơi mấy độ chơi vơi,

Vào trong sáu nẻo ra nơi bốn đường.

Nầy Phật tử lục phương tế độ,

Dụng sắc thân dạy dỗ người mê,

Ấy là gió thổi mây về,

Nước chao sóng dậy tư bề một phen.

Đạo cao cả tập rèn diệu lý,

Nước hương thơm miều mỹ tòa son.

Ví như thể mẹ tìm con,

Cảm thông ứng hiệp khai môn khắp cùng,

Vì lẽ đó ta dùng Quán Thế,

Bố thí nầy một thể ban ra,

Thí thân nào có nại hà,

Phải duyên ta thí để mà độ sanh.

Chư Bồ Tát thường hành lục độ,

Cơ duyên nầy nhiều thuở bố vi,

Hễ ai có phước duyên thì,

Niệm tâm vừa khởi các Ngài độ cho.

Thừa Phật ấy nào đo nào lượng,

Biết mấy đời đã hưởng đặc ân,

Đã đành là sự thí thân,

Thí tài, thí pháp cũng cần như nhau.

Tài, pháp thí còn sâu còn rộng,

Tài cho ra chẳng mộng chẳng nương,

Đã cho thì chớ có tường,

Thọ thì chớ nghĩ sự thường vốn không.

Lòng bác ái cố công rèn đúc,

Dắt người lên đến bực thăng bằng,

Bao nhiêu cũng đủ, ta hằng,

Chăm lo hành đạo vớt thăng luân hồi.

Từ quá khứ các đời Bồ Tát,

Chư Phật đều một loạt hóa sanh,

Ra đời độ chúng hữu tình,

Dìu ra nhà lửa đến thành Pháp vương.

Nhơn duyên ấy lập phương khai thị,

Phật tử nầy cố chí học theo,

Thường hành Bồ Tát ráng chèo,

Lìa từ thấp quả lần trèo lên cao.

Thinh Văn bỏ, nhập vào Bồ Tát,

Lấy nhơn duyên khai thác đạo mầu,

Nay câu lục độ ráng trau,

Pháp môn chỉ có bấy nhiêu đó mà.

Một thừa Phật không ba không bốn,

Bởi trí căn minh, độn mà ra,

Tựu trung có một, một là,

Phật thừa Bồ Tát ráng mà hành theo.

Trong kinh nói đủ chiều muôn hạnh,

Đủ sắc thân tướng tánh quang minh,

Đủ thần thông lực tám ngành.

Chung qui tánh kiến tâm minh tựu thành.

Bồ-đề thọ, vốn mình không thọ,

Giống hữu tình tuy có mà không,

Có nhơn duyên mới hiệp đồng,

Hiểu trong chơn thể tỏ tường bổn lai.

Phật tức tâm, tâm ta có Phật,

Tâm tức Phật, Phật ở nơi lòng,

Nhẹ nhàng rửa sạch bụi hồng,

Trau câu mô Phật thì lòng mới nguôi.

Tâm tánh ấy mau chùi cho sạch,

Gội bụi trần học cách thiền gia,

Từ bi độ chúng hà sa,

Nguy nan cứ dạ Ta bà lại qua.

Quan Âm Phật Ta bà dạo khắp,

Tìm nạn tại cứu cấp sanh linh,

Ấy là lục độ trau mình,

Ra ân bố thí dẹp tình phân chia.

Thuyền Bát nhã nối tia nhựt nguyệt,

Tam tạng kinh giải hết lục trần,

Phá tan xiềng xích ái ân,

Lo câu lục tự chuyên cần độ ta.

Đạo cảm ứng Phật ta dung hợp,

Nghĩa dung thông chỉ một không hai,

Bóng hình hình bóng là ai,

Trăng trong nước tịnh không sai bóng lòng.

Trên liên tọa chín tầng hé nở,

Tấm lòng thành một thuở hóa sanh,

Sanh làm Phật, Phật độ sanh,

Nhành dương nước tịnh anh linh độ đời.

Phật Di Đà là người phàm tục,

Đức Thích Ca vốn bực vương gia,

Quan Âm cũng chỉ người ta,

Thế Chí vốn là một kẻ đầu thai.

Phật Hiền Thánh không ai thoát khỏi,

Ở kiếp người đi đến Niết bàn.

An tức tịnh, tịnh là an,

Hiểu trong tâm trí thấy tràng hạt sen.

Khắp lục đạo người chen kẻ lấn,

Biển trầm luân mê tánh cho vui,

Kìa lầu các, nọ cao ngôi,

Ba hơi kết cuộc khó thời mang theo.

Gây tội ác ngặt nghèo phải thọ,

Trách đất trời sao ở bất công,

Hỡi ai ghi lấy làm lòng,

Trau câu niệm Phật để hòng độ thân.

Ao thất bảo trân châu mã não,

Cửu liên hoa ngôi báu dành đây,

Muốn ra khỏi kiếp đọa đày,

Ráng công tu luyện có ngày hóa sanh.

Đừng mến tiếc Nam thành thế giới,

Cõi Diêm phù tội lỗi mê tân,

Cố công tham cứu học lần,

Di Đà miệng niệm chuyên cần chớ sai.

Trên Phật Thánh độ tai qua khỏi,

Dưới phàm trần hết nỗi khổ luân,

Ráng niệm, niệm bất ly thân,

Sông mê thoát đặng hóa thân độ đời.

Ma Ha Bát Nhã qua thời,

Bước lên bờ giác thảnh thơi an nhàn.

- Trích từ "Tam Bảo Tôn Kinh" Thích Ca Tự Sàigòn 1967.

- Đối chiếu sửa chữa lại với bản in "Liên hoàn sám nguyện" Thích Thiện Tâm - Sađéc 1961.

24. SÁM QUAN ÂM

(Sám tụng Quan Âm II)

Quan Thế Âm oai thần lồng lộng,

Khắp thế gian đều trọng danh ngài,

Chúng sanh hết thảy ai ai,

Khi nào gặp nạn niệm Ngài liền qua.

Bởi người thế gần xa ngưỡng mộ,

Quan Thế Âm cứu khổ độ sanh,

Nếu ai có một niệm lành,

Hễ Ngài nghe tiếng ứng danh tới liền.

Dù bịnh trọng liên miên khổ cực,

Niệm danh Ngài lập tức khỏi ngay,

Bao nhiêu tai nàn hằng ngày,

Chí tâm niệm tới danh Ngài cũng qua.

Vô lượng kiếp Ta bà thế giới,

Ngài giáng sanh xuống cõi dương gian,

Hóa thân công chúa đoan trang,

Diệu Trang Vương ngự ngai vàng vua cha.

Diệu Thanh ấy chính là chị cả,

Sau cũng tu chứng quả Văn Thù,

Diệu Âm chị thứ cũng tu,

Phổ Hiền chứng Thánh đền bù công lao.

Trọn một nhà được vào cảnh Phật,

Lòng từ bi chơn chất đáng ghi,

Tuổi nhỏ trí cả ai bì,

Dốc lòng mộ đạo quyết thì đi tu.

Trọn chín năm chẳng từ lao khổ,

Mong công thành cứu độ chúng sanh,

Thời kỳ trai giới tu hành,

Tại động Hương Tích bắc thành Việt Nam.¹¹

Một cảnh tiên mây lam che phủ,

Có cam tuyền, thạch nhũ bao quanh,

Cảnh tốt dành cho người lành,

Kim Đồng Ngọc Nữ ứng danh theo hầu.

Dưới bệ ngọc chia nhau sớm tối,

Chầu hai bên không lỗi đạo thầy,

Luôn luôn chân chánh thẳng ngay,

Hành theo ý chỉ của thầy ban ra.

Quan Thế Âm danh là Tự Tại,

Khắp tam thiên qua lại dạo chơi,

Từ bi Ngài muốn độ đời,

Mười hai đại nguyện thiệt thời cao xa.

Nguyện nào cũng đều là rốt ráo,

Chuyên tâm về chánh đạo độ tha,

Biển Nam Hải, núi Phổ Đà,¹²

Trụ ở nơi ấy cũng là Hương Sơn.

Trong một phẩm Phổ Môn thị hiện,

Đức Như Lai thuật chuyện khen Ngài,

Oai thần linh hiển không hai,

Tầm thinh cứu khổ chẳng nài công phu.

Nếu có kẻ muốn tu cư sĩ,

Hay cùng là tùy ý muốn chi,

Ngài liền ứng hiện tức thì,

Tới nơi dìu dắt cấp kỳ độ cho.

Hay có kẻ qua đò mắc nạn,

Cùng bao nhiêu tai nạn dọc đường,

Chí thành đốt nén tâm hương,

Vừa niệm danh hiệu tai ương qua liền.

Những chuyện ấy hiển nhiên đều thấy,

Đức Như Lai truyền dạy chẳng sai,

Chúng ta chớ có quản nài,

Một lòng ngưỡng mộ cầu Ngài độ cho.

Trong khổ hải đò Từ vẫn đợi,

Vớt chúng sanh đưa tới Lạc bang,

Chín từng sen báu đài vàng,

Di Đà thọ ký rõ ràng thảnh thơi.

Từ bi cứu khổ độ đời,

Tầm thinh giải nạn đến nơi an lành.

Nam mô Tầm thinh Cứu khổ Đại bi Quán Thế Âm Bồ Tát.

- Bản in ở tuyển tập trong 2 lần xuất bản trước thiếu 2 câu chót - Có bổ sung đính chính hoàn chỉnh, sau khi đối chiếu so sánh lại từ 2 bản: “Tam Bảo Tôn Kinh” của Thích Ca Tự 1968 và “Kinh Nhựt tụng” của chùa Đại Giác 1974.

25. SÁM THẾ CHÍ

(Sám tụng chư Bồ Tát II)

Đại Thế Chí thường hay hỷ xả,

Lòng Từ bi thấu cả tam đồ,

Phật tử như có nhiễm ô,

Lỡ lầm có tội đọa vô ba đường.

Ngài liền tới hiển dương Phật pháp,

Khuyên ăn năn cải ác qui chơn,

Hồi đầu hướng thiện nhứt tâm,

Từ bi hỷ xả ân cần độ cho.

Ngài để tâm hằng lo muôn loại,

Vì vô minh vướng phải luân hồi,

Trong vòng nhân quả đời đời,

Ác sa địa ngục, phước thời nhơn thiên.

Bởi vì thuở sanh tiền một kiếp,

Vị hoàng hai tên thiệt Ni Ma,

Vô Tránh Niệm hiệu vua cha,

Ăn ở phước đức cả nhà đều tu.

Nhờ Bảo Hải ngôn từ chơn Thánh,

Khuyên cúng dường lập hạnh Bồ đề,

Ngài nghe như tỉnh giấc mê,

Trước Phật Bảo Tạng đề huề thưa qua.

Nay con quyết lập ra đại nguyện,

Xin chứng minh những chuyện con cầu:

Từ nay vô lượng kiếp sau,

Hành theo thập thiện, mưu hầu độ sanh.

Bồ Tát đạo chuyên hành mãi mãi,

Cốt dắt dìu muôn loại hữu tình,

Tu hành chơn chánh tấn tinh,

Đều thành Phật quả đinh ninh lời nguyền.

Đức Bảo Tạng Ngài liền thọ ký:

Cõi trang nghiêm quản trị sau nầy,

Thiện Trụ Trân Bảo Như Lai,

Trải vô lượng kiếp hiệu Ngài như trên.

Hiện bây giờ ở bên Cực lạc,

Cảnh Tây phương đẳng giác thường chầu,

Di Đà giáo chủ đứng đầu,

Trợ dương chánh pháp ngõ hầu tiếp sanh.

Ngài vẫn sẵn niệm lành độ chúng,

Hễ ai ai trì tụng tu hành,

Tùy duyên hiển hiện ứng danh,

Mê tân dắt khỏi, giác thành đưa lên.

Nam Mô Đại Lực Đại Thế Chí Bồ Tát.

- Trích đối chiếu trong hai bản: "Tam Bảo Tôn Kinh" Thích Ca Tự - Gia Định 1968 và "Kinh Nhựt Tụng " Chùa Đại Giác - Sàigon 1974.

26. SÁM ĐỊA TẠNG

(Sám tụng chư Bồ Tát III)

Địa Tang Vương lập nhiều đại nguyện,

Đã trải bao biến chuyển tăng kỳ,

Phân thân khắp chốn dạo đi,

Quyết lòng độ chúng thoát thì trầm luân.

Nếu còn kẻ lưng chừng khổ não,

Ngài chẳng đành chứng đạo Bồ đề,

Trong mười cửa ngục gớm ghê,

Còn thấy tù tội chưa hề trống không.

Ngài thệ nguyện chẳng mong chứng Phật,

Lòng từ bi mới thật rộng sâu,

Mong chúng sanh trình độ cao,

Hiểu sâu đạo cả, công lao tu hành.

Tới khi ấy lợi danh phủi sạch,

Khắp nơi nơi thanh bạch thái bình,

Như Lai nói Địa Tạng kinh,

Cung trời Đao Lợi, công trình Ngài tu.

Vô lượng kiếp hiền từ có một,

Trải bao đời chỉ cốt tu nhân,

Làm thân trai, gái, vua, dân,

Kiếp nào Ngài cũng ân cần lợi tha.

Có kiếp hóa Bà la môn nữ,

Dốc một lòng khuyên nhủ mẹ già,

Sau khi chết xuống Diêm la,

Thương xót cầu Phật hiệu là Giác Hoa.¹³

Tấm lòng thành cũng hòa cảm Phật,

Nên chỉ đường cứu vớt tội căn,

Quang Mục, Trưởng giả hóa thân,

Kiếp nào Ngài cũng giữ phần hiếu nhân.

Đời nhà Tấn, muôn dân an lạc,

Hiệu Vĩnh Huy, Ngài thác sanh ra,

Thánh trào cung điện Tân La,

Tên Ngài Kiều Giác, chính là họ Kim.

Hăm bốn tuổi quyết tìm đạo cả,

Núi Cửu Hoa tĩnh tọa tu thân,

Bảy lăm năm lánh bụi trần,

Vừa chín chín tuổi chứng phần quả cao.

Trong thời ấy Cát Hào họ Mẫn,

Cứ mỗi năm một bận trai đàn,

Tới kỳ cúng Phật cầu an,

Ông đều sửa lễ đoan trang thỉnh Ngài.

Xuống chứng đàn trai Tăng rực rỡ,

Đem phép mầu hóa độ chúng sanh,

Mẫn Công có một trai lành,

Đạo Minh tên hiệu ứng danh theo Ngài.

Hai mươi năm chẳng nài công khó,

Nên người mau tỏ rõ đạo mầu,

Quy y con trước cha sau,

Cả hai chứng quả, theo hầu hai bên.

Kiếp chót Ngài như trên đã kể,

Thiệt vẻ vang cho kẻ tu hành,

Một trăm mười chín hưởng sanh ¹⁴

Nhập diệt ba chục, tháng lành mạnh thu¹⁵.

Bởi nhiều kiếp công tu rốt ráo,

Ngài đắc thành thánh đạo hiển dương,

Phong đại thánh Địa Tạng Vương,

U minh giáo chủ, dẫn đường độ sanh.

Dưới địa ngục, U thành một cõi,

Nhờ đức Ngài bớt khỏi cực hình,

Biết bao tù tội chúng sinh,

Ăn năn sám hối tụng kinh tu hành.

Cung Đao Lợi xướng danh Địa Tạng,

Đức Như Lai khai giảng cho Ngài,

Tới đời tượng, mạt trần ai,

Thay cầm chánh pháp an bài độ sanh.

Đợi tới kỳ giáng sanh Di Lặc,

Ấy là ngày công đắc viên thành,

Thiệt là hiển hiển linh linh,

Phân thân mười cõi biến hình dạo chơi.

Nếu có kẻ tưởng trời niệm Phật,

Tùy duyên lành, Ngài mật độ cho,

Sông mê dìu dắt qua đò,

Tới nơi bến giác tự do thanh nhàn.

Tay cầm tích trượng châu vàng

Động tan cửa ngục cứu toàn chúng sanh

Thành tâm tưởng niệm hiệu danh

Hiện thân cảm ứng ngục thành tiêu tan

Nam Mô Minh vương Cứu khổ

Đại nguyện Địa Tạng Vương Bồ Tát.

- Có đối chiếu và bổ sung thêm bốn câu chót

- Trích từ hai bản in (sách đã dẫn)

27. SÁM MỤC LIÊN

(Sám tụng Vu Lan II)

Con quỳ lạy Phật Thích Ca,

Chứng minh đệ tử tên là Mục Liên,

Lòng con mộ đạo tu hiền,

Xuất gia theo Phật cầu nguyền hôm nay,

Nghe kinh Phật thuyết bảy ngày,

Minh tâm kiến tánh Như Lai trọn lành,

Lục thông đầy đủ nên danh,

Muốn tìm cha mẹ lòng thành gắng công,

Đền ơn cho bú ẵm bồng,

Liền dùng đạo nhãn xem vòng thế gian,

Thấy vong mẹ khổ muôn ngàn,

Ốm gầy đói khát trong đàng quỉ ma,

Mục Liên kêu mẹ khóc la,

Đau lòng thương mẹ đọa sa Diêm Đình.

Thanh Đề nhìn thấy con mình,

Mục Liên cứu mẹ hết tình gắng công,

Con ơi! Mẹ đói trong lòng,

Mục Liên nghe nói khóc ròng thở than,

Vội vàng trở lại thế gian,

Bới cơm một bát đem sang mẹ mừng.

Và cơm vô miệng nửa chừng,

Chén cơm hóa lửa phừng phừng thành than,

Mục Liên xem thấy kinh hoàng,

Trong lòng đau đớn khóc than buồn tình.

Mẹ ơi ! Niệm Phật độ mình,

Trở về lạy Phật cầu xin mẹ già.

Thích Ca đức Phật phân qua,

Mẹ ngươi tội nặng đọa sa nghiệp hành,

Ta truyền cứu tế pháp lành,

Cần cầu Tăng chúng tịnh thanh chú nguyền.

Cầu cho phụ mẫu hiện tiền,

Lục thân quyến thuộc bình yên điều hòa,

Bảy đời phụ mẫu đã qua,

Về trời hưởng phước sáng lòa hào quang,

Vui chơi thong thả thanh nhàn,

Ngày rằm tháng bảy lập đàn trai Tăng,

Sắm cơm trăm món đồ ăn,

Trái cây ngũ quả hương đăng rõ ràng,

Chiếu giường, bồn nước, mùng màn,

Dầu, đường, trà lá, bát vàng đựng cơm,

Những đồ vật quí bông thơm,

Thành tâm dọn tiệc Lan Bồn phân minh.

Cúng dường Tam bảo cầu kinh,

Chư Tăng tịnh giới giữ gìn nghiêm trang,

Cầu cho thí chủ trai đàn,

Tâm lành thiền định vái van chúc nguyền,

Thanh Đề khổ ách hết liền,

Ngày rằm tháng bảy thành tiên về trời.

Noi gương hiếu thảo đời đời,

Xót thương phụ mẫu hiện thời nuôi con,

Nhai cơm cho bú hao mòn,

Ơn sâu nghĩa nặng thương con hết lòng,

Trời cao đất rộng mênh mông,

Biển hồ lai láng sánh đồng Thái sơn.

Tu hành báo tứ trọng ân,

Độ đời ba cõi sạch trơn trọn lành,

Mục Liên đại hiếu tu hành,

Báo ân phụ mẫu nên danh độ đời.

- Trích kinh "Tam Bảo Diễn Nghĩa" do Tổ Huệ Đăng trước tác - Tổ Đình ThiênThai Bà Rịa ấn hành 1967.

PHẦN THỨ III - CÁC BÀI SÁM VĂN CẦU AN, CẦU SIÊU VÀ TỊNH ĐỘ

28. SÁM CẦU AN (I)

Con quỳ lạy Phật chứng minh,

Hai hàng Phật tử tụng kinh cầu nguyền,

Cầu cho thí chủ hiện tiền,

Nội gia quyến thuộc bình yên điều hòa,

Thọ trường hưởng phước nhàn ca,

Phổ Môn kinh tụng trong nhà thảnh thơi.

Quan Âm phò hộ vui chơi,

Mười hai câu nguyện độ đời nên danh,

Thiện nam tín nữ lòng thành,

Ăn chay niệm Phật làm lành vái van.

Quan Âm xem xét thế gian,

Rước người chìm nổi mười phương phiêu trầm,

Mau mau niệm Phật Quan Âm,

Tai qua nạn khỏi định tâm sáng lòa,

Đương cơn lửa cháy đốt ta,

Niệm danh Bồ Tát hóa ra sen vàng.

Gió Đông đi biển chìm thuyền,

Niệm danh Bồ Tát sóng tan hết liền.

Tà ma quỉ báo khùng điên,

Niệm danh Bồ Tát mạnh liền khôn ngoan.

Vào rừng cọp rắn nghinh ngang,

Niệm danh Bồ Tát nó càng chạy xa.

Tội tù ngục tối khảo tra,

Quan Âm tưởng niệm thả ra nhẹ nhàng.

Bị trù bị ếm mê mang,

Quan Âm niệm niệm vái van tịnh bình.

Quan Âm thọ ký làm tin,

Tùy duyên thuyết pháp độ mình hết mê.

Nương theo Bồ Tát trở về,

Thấy mình ngồi gốc Bồ đề giống in,

Tay cầm bầu nước tịnh bình,

Tay cầm nhành liễu quang minh thân vàng,

Cam lồ rưới khắp thế gian,

Tốt tươi mát mẻ mười phương thanh nhàn.

Quan Âm cứu hết tai nàn,

Độ đời an lạc mười phương thái bình,

Quan Âm điểm đạo độ mình,

Quan Âm Bồ Tát chứng minh độ đời.

- Trích từ "Kinh Nhựt Tụng" Nhà in Sen Vàng - Sài gòn 1970 và "39 bài sám nghĩa " của Thích Thiện Tâm - Sađéc 1961.