Tuyển Tập Các Bài Sám Văn

275. KINH TINH YẾU BÁT NHÃ BA LA MẬT ĐA (V)

Bồ Tát Quán Tự Tại,

Khi quán chiếu thâm sâu,

Bát Nhã Ba La Mật,

Tức diệu pháp trí độ.

Ngài soi thấy năm uẩn,

Đều không có tự tánh,

Thực chứng điều ấy xong,

Ngài vượt thoát tất cả,

Mọi khổ đau ách nạn.

- Nghe đây Xá Lợi Tử:

Sắc chẳng khác gì không,

Không chẳng khác gì sắc,

Sắc chính thực là không,

Không chính thực là sắc.

Còn lại bốn uẩn kia,

Cũng đều như vậy cả.

- Xá Lợi Tử nghe đây:

Thể mọi pháp đều không,

Không sanh cũng không diệt,

Không nhơ cũng không sạch,

Không thêm cũng không bớt.

Cho nên trong tánh không,

Không có sắc, thọ, tưởng,

Cũng không có hành, thức.

Không có nhãn, nhỉ, tỷ,

Thiệt, thân, ý – sáu căn.

Không có sắc, thanh, hương,

Vị, xúc, pháp – sáu trần,

Không có mười tám giới,

Từ nhãn đến ý thức,

Không hề có vô minh.

Không có hết vô minh,

Cho đến không lão, tử,

Không khổ, tập, diệt, đạo,

Không trí cũng không đắc.

Vì không có sở đắc,

Nên khi vị Bồ Tát,

Nương diệu pháp Trí Độ,

Bát Nhã Ba La Mật,

Thì tâm không chướng ngại.

Nên không có sợ hãi,

Xa lìa mọi mộng tưởng,

Xa lìa mọi điên đảo,

Đại Niết Bàn tuyệt đối.

- Chư Phật trong ba đời,

Y diệu pháp Trí Độ,

Bát Nhã Ba La Mật,

Nên đắc vô thượng giác.

Vậy nên phải biết rằng,

Bát Nhã Ba La Mật,

Là linh chú đại thần,

Là linh chú đại minh,

Là linh chú vô thượng,

Là linh chú tuyệt đỉnh,

Là chân lý bất vọng,

Có năng lực tiêu trừ,

Tất cả mọi khổ nạn.

Cho nên tôi muốn thuyết,

Câu thần chú Trí Độ,

Bát Nhã Ba La Mật.

- Nói xong đức Bồ Tát,

Liền đọc thần chú rằng:

Yết đế, yết đế

Ba la yết đế

Ba la tăng yết đế

Bồ đề tát bà ha (3 lần).

- Trích trong “Nghi thức tụng niệm đại toàn” của đạo tràng Mai Thôn xuất bản – Bản in Pháp quốc, 1997.

- Có sửa đổi vài từ cho phù hợp với việc phổ biến tụng niệm phổ thông ở Việt Nam (Người soạn).

Hết

Mắt thấy.

Tâm rộng lớn

Bồ tát không trụ sanh tử, không trụ Niết Bàn.

Lề thói thường tình, phạm vi nhỏ hẹp.

Vũ trụ rộng lớn

Khói mây, ý nói xa chốn phồn hoa.

Vó câu dong ruỗi đông tây rộng khắp.

Các pháp tu chấp trụ tướng của Bà La Môn có các hạnh kỳ quái.

Như bóng chim bay không để lại dấu.

Trí đức, đoạn đức, thường đức.

Ðộng Hương Tích ở trên đỉnh Hương Tích sơn là nơi đức Quan Thế Âm Bồ Tát tu hành và hóa thân tại đó.
Có hai truyền thuyết về Hương Tích:
1. Hương Tích sơn là một cảnh núi thâm cao thanh tịnh, ở đỉnh núi Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, Bắc Trung bộ Việt Nam.
2. Hương Tích sơn là Nam Thiên đệ nhứt động thuộc tỉnh Hà Tây miền Bắc Việt Nam.

Quan AÂm Nam Hải Phổ Ðà, tức núi Phổ Ðà trên biển Nam Hải ở Hàng Châu Trung Quốc. Nơi đây cũng là hóa thân tu hành của Bồ Tát Quan Âm, cũng như ở Hương Tích Sơn Việt Nam vậy.

Thương xót cầu Phật hiệu là Giác Hoa

Ngài thọ 119 tuổi.

Ngày vía là 30 tháng bảy Âl hằng năm, Mạnh Thu là tháng bảy.

Triền sử: Tức là Thập triền và Thập sử.

Lậu nhân: Nhân hữu lậu. Tạo nhân thiện ác để thành thân sau.

Tán nạn: Tức là tám chỗ không gặp Phật pháp. Tám chỗ ấy là:
1) Ðịa ngục
2) Súc sanh
3) Ngạ quỉ
4) Ðui, điếc. câm, ngọng
5) Thế trí biện thông
6)Sanh trước hoặc sanh sau Phật
7) Bắc Cu Lô Châu
8) Vô tưởng thiên

Bốn duyên: Có hai thuyết.
1) Thấy nghe duyên, nghe pháp duyên, hộ pháp duyên, phát tâm duyên.
Bốn duyên này giúp cho tâm Bồ đề được tăng trưởng.
2) Áo mặc, cơm ăn. Ðồ nằm, thuốc thang.

Tứ sanh : Bốn loài sanh : noãn sanh, thai sanh, thấp sanh và hóa sanh.

Câu này thỉnh kẻ cô hồn hoạnh tử khi lâm sản hoạc bị sẩy thai, sút thai.

Năm thứ che lấp, làm cho mờ tối tâm tính gây nên khổ não: 1. Hình tướng màu sắc, 2. Hưởng thụ khổ vui, 3. Mơ tưởng nghĩ lầm, 4. Khởi ra mối nghĩ lầm làm việc, 5. Nhận xét phân biệt.

Sinh, già, ốm, chết là bốn con ma rất độc ác, thường quấy nhiễu chúng sinh trong thế gian khổ não không bao giờ ngơi.

Năm thứ người ta vẫn ham muốn hằng ngày : Của cải, Sắc dục, Thanh danh, Ăn uống, Ngủ nghê.

Lục độ : Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ.

Tam tài : Giới, định, tuệ.

Bốn ơn: Ơn Thầy, ơn Vua, ơn Cha mẹ, ơn Ðàn na thí chủ.

Lương : con vạc sành

Ngũ uẩn.

Lục căn - Lục trần

Tham sân si.

Thuyền không đáy.

Quét tuyết trước cửa nhà mình, ngụ ý chỉ lo riêng cho mình.

Không nở thêm ra.

Có sách ghi: tam thừa diệc trí thử ngu, hay tam thừa tuyệt trí thử ngu.

Trang Chu mộng thấy mình hóa thành bướm, không biết mình là bướm hay bướm là mình.

Các Tăng chúng chung quanh.

Tổ Linh Hựu (770-853) viết trong văn cảnh sách "Tấn đạo nghiêm thân tam thường bất tức".

Lưu Tuấn Hiếu liêm đời nhà Lương, nghèo nhưng ham học, ở nhờ chái nhà thiên hạ, treo tóc đốt đuốc học, lỡ ngủ ngục thì bị giựt cháy tóc. Tư Mã Quang đời nhà Tống, ham học, đẽo cây làm gối tròn để ít ngủ mà học.

Nguyên văn "Cật cùng giường chẳng bén một giây".

Thiền sư Ðạo Lâm (741-824) sôáng trên cây ở núi Tầm Vọng, do thiền định lâu ngày, chim quạ đến làm tổ trên đầu ngài , nên sau người ta gọi ngài là Ô Sào Thiền sư.

Ma ngu si - ma ngủ.

Tiến bộ nhanh chóng.

Trời lâu đất dài.

Mặt trời đi, mặt trăng lại. Ý nói thời gian trôi đi nhanh chóng

Mỗi ngày làm một điều nhân, có sách viết "nhứt nhựt tu thân.”

Sinh ra, chết đi.

Chuỗi bồ đề

Ba câu : Quan Âm, Thế Chí, Thanh Tịnh Ðại Hải Chúng Bồ Tát

Cúi đầu xá.

Lạy.

Ðứng dậy.

Bù đì: Bouddhi, là tiếng phiên âm chữ Phật, sở dĩ Hòa Thượng dùng từ này chỉ để cho hợp vần mà thôi.

Gì chưa...: Ý nói tất cả mọi thứ, như nguyên bản là: “Nhứt thiết vô tận, ngã nguyện vô tận”.

Sanh bốn loại: Tứ sanh: Noãn, thai, thấp, hóa sanh.

“Nước đá” thau: Câu này Hòa thượng soạn theo ý ngài Huệ Lưu có sửa đổi từ “đá mài dao” thì lâu mòn lắm! Nước đá thì mau tiêu hơn, là muốn cho tội cũng mau tiêu như thế (Tr. 70 Sđd).

Phu: bày, trải, ý nói đều đầy đủ như ý nguyện.

Tây cù: cõi phương Tây.

Hoa bù đôi thân: bù có nghĩa bồi thường, thay thế. Vì hoa sen thay vì cha mẹ để hoá sanh cho chúng sanh niệm Phật được vãng sanh (Tr. 71 Sđd).

Vua Nghiêu không truyền ngôi cho con mà cho người hiền tài là Thuấn. Câu “bất hiếu hữu tam”, vô hậu vi đại của Mạnh Tử.

Cổ Tẩu là người không hiền mà lại sanh được con hiền là vua Thuấn.

Học đủ.

Trời sanh vật là cho yêu thương của trời.

Là ý nói Khổng Tử có 3000 học trò, sau bỏ Lỗ qua Vệ 10 tháng, vua Vệ không dùng, định đến Trần mới đến đất Khuôn bị tưởng lầm là Dương Hổ nên vây đánh và cắt lương thực 90 ngày. Sau cùng Khổng Tử về Lỗ lúc 68 tuổi, giúp vua sửa sang chính trị và viết sách “Xuân Thu”.

Ðạo chưa sáng vì thiên mạng và công phu chưa đủ.

Hạng Thác mới 7 tuổi mà làm thầy Khổng Tử. (Lời Cam La)

Có chỗ không biết.

Ðường không đi thì không đến; việc không làm không biết.

Tiến khó thoái dễ.

Tôi, anh là thù.

Cha con giết nhau.

Xưa nay ta là người nào?

Là cháu của Hàn Dũ, lìa bỏ công danh theo học đạo tiên với Lữ Ðồng Tân và trở thành một trong tám vị tiên (Bát Tiên).

Tức Tần Thủy Hoàng.

Một ân đức, một tấm lòng.

Nguyên bản là: ... nẻo lên thiên đàng.

Nguyên bản là: Phật Trời lời dạy ...

Từ ý câu thơ “Thạch Sùng bất hưởng thiên niên phú, Hàn Tín không thành thập diện mưu.”

Vua Trời treo bảng để khỏi rơi vào âm phủ.

Ẩn mình, thu nhỏ, khó thấy.

Ba thời kỳ. 12 hội là nói đến 12 chi (Hội Tý sinh ra Trời; Hội Sửu sinh ra Ðất; Hội Dần sinh ra Người...).

Nhân, Trí, Dũng đạt.

Sợ trời, sợ đại nhân, sợ thánh nhân.

Là 9 suy nghĩ: Nghĩ nhìn rõ, nghe nghĩ thông, sắc mặt nhu hòa, dáng vẻ cung kính, lời nói trung tín, phụng sự tôn kính, nghi ngờ phải đả thông, oan ức phải tự xem xét, luôn nghĩ đến việc nghĩa

Ðược khẳng định.

Tam Quy, Ngũ Giới.

Năm hồ: Phiên Dương, Thạch Thảo, Ðoan Dương, Thái Hồ và Ðộng Ðình.

Sanh, nuôi, bồng bế, bú mớm, chăm sóc, lo lắng, trông mong, nhớ thương, dạy dỗ.

Không bỏ.

Chỉ Lão Tử sau khi từ quan nhà Châu cỡi trâu đi qua cửa Hàm Cốc, Hàn Tương Tử tu tiên.

5 cành quế của Ðâu Yên Sơn (lớn tuổi nhưng không con, đi chùa Diên Thọ lượm được 30 lượng vàng, 100 lượng bạc. Sáng hôm sau đem đến chùa trả lại cho người bị mất. Sau sanh được năm người con danh tiếng).

Lòng trắc ẩn là thuận theo lẽ trời.

Có lỗi thì sửa lỗi.

Vua Vũ Vương nhà Hạ khi nghe điều lành liền lạy.

Ý nói là trầm hương.

Ứng Khâu trả lời câu hỏi của Ðường Ðại Tôn về “cái thấy của quốc sư Huệ Trung”: Nam Sông Tương, Bắc Sông Ðàm, trong có vàng ròng đầy một nước. Dưới sông vô ảnh hội cùng thuyền, trên điện lưu ly không hay biết?

Hy vọng thành Thánh Hiền.

Ngọc quý ở tỉnh Hà Nam.

12 giờ ngày đêm – Tam huyền của phái Thiền Lâm Tế.

Bánh xe pháp luân thường chuyển đâu thì nơi đó trời đất thái hòa.

Pháp môn hành thiền: Thanh Long – Bạch Hổ.

Thanh văn, Duyên giác, Bồ tát (xe dê, xe hươu, xe trâu).

Quẻ dịch Lôi Phục – Thiên Long.

Sáu hiệp: Gồm Ðông, Tây, Nam, Bắc và Trên, Dưới.

Tam phẩm là thượng, trung, hạ.

Bế sáu căn (phép tu thiền).

81 thứ ma cột chặt con người do 10 Kiết Sử tạo ra.

Vượt sông leo núi.

Năm phiền não: Tham, Sân, Si, Mạn, Nghi.

Dạy làm, bảo làm.

Nguyên bản là: Ðạo Phật Tiên có chí...

Lều cỏ – nhà tranh.

Sáng ở đất Tần, chiều về nước Sở.

Kiếp diên khương: kiếp sống dài lâu và sung sướng.

Kinh bạch tự là tâm truyền của Thiền – vọng tiết là tiết lộ sai.

Ống địch, cùng dạng như ống tiêu thổi đứng, không có lỗ.

Phất tri nhân sự: không biết việc đời người nữa.

19 bài thơ “chi huyền” của Lữ Ðồng Tân.

Ông La Hồng có bài thơ “Tỉnh mê” rất hay, đúng với sự đời.

Vô thùy pháp: được hiểu theo nghĩa là một hòn đá tròn, không có tầng cấp. Câu này ra đời nhân Quốc sư Tuệ Trung sắp tịch, Ðường Ðại Tôn hỏi phải xây tháp cho Ngài như thế nào? Tuệ Trung mới bảo: Tháp không tầng cấp.

Hội Long Hoa của Di Lặc Phật.

Tử Phủ là Phủ Tía (Phủ Ðỏ), là cung điện của Lão Giáo.

Ðan thơ là sách trời (sách đỏ), Thiên tước là tước lộc của trời ban.