Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 21

Quyển Thứ 511

- Hội Thứ Ba

PHẨM BẤT TƯ NGHÌ ĐẲNG

Thứ 16

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc trọng đại nên hiện ra thế gian. Vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên hiện ra thế gian. Vì việc chẳng thể cân lường nên hiện ra thế gian. Vì việc không số lượng nên hiện ra thế gian. Vì việc không ngang ngang nên hiện ra thế gian?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Thiện hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc trọng đại nên hiện ra thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều vì cứu vớt tất cả hữu tình không thời tạm nới mà làm việc trọng đại. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc này nên hiện ra thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên hiện ra ở thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh đều chẳng thể nghĩ bàn được. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc này nên hiện ra thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc chẳng thể cân lường nên hiện ra thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh, không có loại hữu tình nào năng cân lường nổi. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc này nên hiện ra thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc không số lượng nên hiện ra thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh, không có kẻ nào như thật biết được số lượng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc này nên hiện ra thế gian.

Thiện Hiện! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì không ngang ngang nên hiện ra thế gian? Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh không kẻ ngang hàng, huống có hơn được. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc này nên hiện ra thế gian .

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì chỉ sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, hay lại có pháp khác nữa ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chẳng những sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, cũng còn có các pháp khác chẳntg thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Nghĩa là sắc thọ tưởng hành thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Tất cả pháp như thế thảy cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Đối tất cả pháp trong tánh chơn thật, tâm và tâm sở đều bất khả đắc. Sở dĩ vì sao? Vì sắc cho đến thức chẳng thể thi thiết nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang. Nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí chẳng thể thi thiết, nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không sớ lượng, không ngang ngang.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Lại nhân duyên nào sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều chẳng thể thi thiết, nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí vì không tự tánh nên chẳng thể thi thiết. Do chẳng thể thi thiết nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều không tự tánh?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, tánh nghĩ bàn, cân lường, số lượng, bình đẳng chẳng bình đẳng bất khả đắc vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào sắc cho đến thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí tánh nghĩ bàn, cân lường, số lượng, bình đẳng chẳng bình đẳng đều bất khả đắc?

Phật bảo: Thiện Hiện! Tự tánh sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, vì tự tánh không vậy.

Lại nữa, Thiện Hiện! Sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Lại nhân duyên nào sắc cho đến thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều bất khả đắc, nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều không hạn lượng, nên bất khả đắc. Bất khả đắc nên chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Lại nhân duyên nào sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều không hạn lượng nên bất khả đắc?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang nên không hạn lượng, không hạn lượng nên đều bất khả đắc.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Trong sắc cho đến thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, sắc cho đến thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí hãy khả đắc chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng khả đắc.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Do nhân duyên đây tất cả pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Vì tất cả pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang, nên tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp đều chẳng thể nghĩ bàn vì diệt nghĩ bàn vậy, chẳng thể cân lường vì diệt cân lường vậy, không số lượng vì diệt số lượng vậy, không ngang ngang vì diệt ngang ngang vậy. Do nhân duyên đây tất cả pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp đều chẳng thể nghĩ bàn vì quá nghĩ bàn vậy, chẳng thể cân lường vì quá cân lường vậy, không số lượng vì quá số lượng vậy, không ngang ngang vì quá ngang ngang vậy. Do nhân duyên đây tất cả pháp cũng chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Chẳng thể nghĩ bàn ấy, chỉ có thêm lời chẳng thể nghĩ bàn. Chẳng thể cân lường ấy, chỉ có thêm lời chẳng thể cân lường. Không số lượng ấy, chỉ có thêm lời không số lượng. Không ngang ngang ấy, chỉ có thêm lời không ngang ngang. Do nhân duyên ấy tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp đều chẳng thể nghĩ bàn chẳng thể cân lường không số lượng không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Nói chẳng thể nghĩ bàn ấy như hư không chẳng thể nghĩ bàn vậy. Nói rộng cho đến nói không ngang ngang ấy, như hư không ngang ngang vậy. Do nhân duyên đây tất cả Như Lai Ứng chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp, Thanh văn, Độc giác, thế gian, trời, người, a tố lạc thảy, thảy đều chẳng năng nghĩ bàn, cân lường, số lượng, ngang ngang được. Do nhân duyên đây nên nói Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật pháp, Như Lai pháp, tự nhiên giác pháp, nhất thiết trí pháp đều chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang.

Khi Phật thuyết phẩm chẳng thể nghĩ bàn, chẳng thể cân lường, không số lượng, không ngang ngang như thế, trong chúng có năm trăm Bí sô chẳng thọ các lậu, tâm được giải thoát. Lại có hai ngàn Bí sô ni cũng chẳng thọ các lậu tâm được giải thoát. Lại có sáu vạn tại gia nam đối trong các pháp xa trần lià bẩn, sanh mắt tịnh pháp. Lại có ba vạn tại gia nữ cũng đối trong các pháp xa trần lìa bẩn, sanh mắt tịnh pháp. Lại có hai ngàn Bồ tát Ma ha tát được Vô sanh pháp nhẫn, ở trong Hiền kiếp nhận ký làm Phật.

Hội Thứ Ba

PHẨM THÍ DỤ

Thứ 17

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc trọng đại nên ra thế gian, vì việc chẳng thể nghĩ bàn nên hiện ra thế gian, vì việc chẳng thể cân lường nên hiện ra thế gian, vì việc không số lượng nên hiện ra thế gian, vì việc không ngang ngang nên hiện ra thế gian?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng thành xong sáu Ba la mật đa. Năng thành xong nội không cho đến vô tánh tự tánh không. Năng thành xong chơn như cho đến bất tư nghì giới. Năng thành xong khổ tập diệt đạo thánh đế. Năng thành xong bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Năng thành xong bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Năng thành xong tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Năng thành xong không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Năng thành xong Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa. Năng thành xong Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa. Năng thành xong tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn. Năng thành xong năm nhãn, sáu thần thông. Năng thành xong Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Năng thành xong đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Năng thành xong ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo. Năng thành xong pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. Năng thành xong quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề. Năng thành xong tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh Đẳng Bồ đề. Năng thành xong nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Thiện Hiện phải biết: Như Sát đế lợi quán đỉnh Đ?i vương uy đức tự tại hàng phục tất cả, đem các quốc sự giao phó quan đại thần, ngồi yên khoanh tay không làm gì hết, an ổn hưởng vui sướng. Như Lai cũng thế, là ngôi Đại Pháp Vương uy đức tự tại, uốn dẹp tất cả, đem pháp Thanh văn, hoặc pháp Đ?c giác, hoặc pháp Bồ tát, hoặc pháp Như Lai thảy đều phó thác Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đủ khả năng thành xong khắp tất cả sự nghiệp. Vậy nên, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vì việc trọng đại nên hiện ra thế gian. Nói rộng cho đến vì việc không ngang ngang nên hiện ra thế gian.

Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối sắc không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc; đối thọ tưởng hành thức không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc. Nói rộng cho đến đối nhất thiết trí không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc; đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc. Đối quả Dự lưu không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc. Cho đến đối chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Vì sao Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế đối sắc cho đến chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đều không lấy không chấp, nên hiện ra thế gian năng thành xong việc?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Vả ngươi thấy sắc cho đến vả thấy chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề khá lấy khá chấp chăng?

Thiện Hiện đáp rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng thể chấp được. Bạch Thiện Thệ! Chẳng thấy lấy được.

Phật bảo: Thiện Hiện! Hay thay, hay thay! Ta cũng chẳng thấy sắc cho đến chẳng thấy chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề khá lấy khá chấp. Bởi chẳng thấy nên chẳng lấy. Bởi chẳng lấy nên chẳng chấp. Do nhân duyên đây, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối sắc cho đến đối Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề không lấy không chấp.

Thiện Hiện phải biết: Ta cũng chẳng thấy tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh khá lấy khá chấp. Bởi chẳng thấy nên chẳng lấy. Bởi chẳng lấy nên chẳng chấp. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế đều chẳng thấy có tất cả Như Lai Ứng Chánh Đ?ng Giác sở hữu Phật tánh. Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh khá lấy khá chấp. Do nhân duyên đây không lấy không chấp.

Vậy nên, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng nên đối sắc thọ tưởng hành thức, nói rộng cho đến tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu Phật tánh, Như Lai tánh, tự nhiên giác tánh, nhất thiết trí tánh hoặc lấy hoặc chấp.

Bấy giờ, các Thiên tử cõi Dục, cõi Sắc đồng thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là sâu thẳm, khó thấy khó giác, chẳng thể tìm nghĩ, vượt cảm tìm nghĩ, vắng lặng nhiệm mầu, kẻ rất thông huệ suy gẫm thầm kín mới có thể biết rõ. Nếu các hữu tình năng thâm tín hiểu được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, phải biết kia từng cúng dường nhiều trăm ngàn Phật quá khứ, ở chỗ chư Phật đã phát thệ nguyện rộng lớn, trồng nhiều căn lành, thờ nhiều bạn lành, đã được vô lượng bạn lành nhiếp thọ, mới có thể tin hiểu được Bát nhã Ba la mật đa như thế. Nếu có được nghe Bát nhã Ba la mật đa như thế rất sanh tin hiểu, phải biết loại kia là Đại Bồ tát, quyết định được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Giả sử các loại hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên tất cả đều thành tùy tín hành, tùy pháp hành, Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác. Kia đã trọn nên hoặc trí hoặc đoạn, chẳng bằng có người một ngày đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây nhẫn vui suy nghĩ cân lường quan sát. Người này đối Bát nhã Ba la mật đa đã trọn nên nhẫn thắng hơn kia trí đoạn vô lượng vô biên. Sở dĩ vì sao? Kẻ tùy tín hành thảy hoặc trí hoặc đoạn đều là đã được Vô sanh pháp nhẫn chỉ là phần ít nhẫn các Bồ tát Ma ha tát vậy.

Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử rằng: Hay thay, hay thay! Như các ngươi đã nói. Thiên tử phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân năng đối Bát nhã Ba la mật đa tạm thời lóng nghe, nghe rồi tin hiểu thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói. Các thiện nam tử thiện nữ nhân này chóng ra sanh tử, mau chứng Niết bàn, hơn những kẻ cầu Thanh văn Độc giác thừa, xa lìa Bát nhã Ba la mật đa, học kinh điển khác, hoặc trải một kiếp hoặc một kiếp hơn. Sở dĩ vì sao? Vì ở kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm rộng nói tất cả thắng pháp vi diệu. Các kẻ tùy tín hành, tùy pháp hành đều nên đối đây tinh siêng tu học, tùy sở nguyện cầu đều mau rốt ráo sự nghiệp ra làm. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nương đây học đã đang sẽ chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Khi ấy, các Thiên tử đồng cất tiếng rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế là Đại Ba la mật đa, là chẳng thể cân lường Ba la mật đa, là không số lượng Ba la mật đa, là không ngang ngang Ba la mật đa. Các kẻ tùy tín hành cho đến Độc giác đều đối trong đây tinh siêng tu học mau chứng Niết bàn. Tất cả chúng Bồ tát Ma ha tát đều đối trong đây tinh siêng tu học mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Mặc dù các Thanh văn, Độc giác, Bồ tát đều nương đây học, đều đến rốt ráo, mà Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không thêm không bớt.

Khi ấy các Thiên tử nói lời này rồi vui mừng nhảy nhót, đảnh lễ chân Phật, quanh hữu ba vòng, bái từ Phật trở về cung. Đi cách hội chưa xa đồng thời chẳng hiện, tùy ở cõi nào mỗi trụ bản cung.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tin hiểu, chết từ chỗ nào sanh đến trong đây?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tin hiểu, chẳng chìm chẳng đắm, chẳng mê chẳng ngất, không ngờ không nghi, không lấy không chấp, vui mừng nghe thọ, cung kính cúng dường, thường theo Pháp sư thỉnh hỏi nghĩa thú, hoặc đi hoặc đứng, hoặc ngồi hoặc nằm, không lúc tạm bỏ, như bò con mới sanh chẳng lìa mẹ nó. Cho đến chưa được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có bao nghĩa thú thông lanh rốt ráo, năng vì người thuyết được, quyết chẳng xa lìa kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm và Sư thuyết pháp như thế.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát này chết từ trong người sanh đến trong đây. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này đời trước đã nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nghe rồi thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ. Diễn nói thơ tả, trang nghiêm, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen. Do căn lành đây lìa tám không rảnh, chết từ thú người sanh lại trong người, tạm nghe kinh này rất sanh tin hiểu.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vả có Bồ tát Ma ha tát trọn nên công đức thù thắng như thế, cúng dường vâng thờ Phật phương khác rồi, chết từ chỗ kia đến sanh trong đây, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập, suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính không lười mỏi chăng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có các Bồ tát Ma ha tát trọn nên công đức thù thắng như thế, cúng dường vâng thờ Phật phương khác rồi, chết từ chỗ kia sanh đến trong đây, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất sanh tin hiểu thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính tâm không lười mỏi. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này trước từ phương khác chỗ vô lượng Phật, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính tâm không lười mỏi. Nhờ căn lành đây, chết từ chỗ kia sanh đến trong đây, nghe thuyết kinh này rất sanh tin hiểu.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có Bồ tát Ma ha tát chết từ trời Đổ sử đa chúng đồng phận sanh đến trong người, kia cũng trọn nên công đức như thế. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này đời trước đã ở trời Đổ sử đa, chỗ Từ thị Bồ tát Ma ha tát thỉnh hỏi nghĩa thú sâu thẳm Bát nhã Ba la mật đa. Nhờ căn lành đây, chết từ chỗ kia sanh đến trong người, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tin hiểu, thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập, suy nghĩ diễn nói, cúng dường cung kính tâm không lười mỏi.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, tuy ở đời trước được nghe bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa. Hoặc nghe nội không cho đến vô tánh tự tánh không. Hoặc nghe chơn như cho đến bất tư nghì giới. Hoặc nghe khổ tập diệt đạo thánh đế. Hoặc nghe bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Hoặc nghe bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Hoặc nghe tám giải thoát, tám thắng xứ; chín thứ đệ định, mười biến xứ. Hoặc nghe không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Hoặc nghe Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa. Hoặc nghe Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa. Hoặc nghe tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn. Hoặc nghe năm nhãn, sáu thần thông. Hoặc nghe Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Hoặc nghe đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Hoặc nghe ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo. Hoặc nghe pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. Hoặc nghe tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Hoặc nghe nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà chẳng thỉnh hỏi nghĩa thú sâu thẳm. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế nơi tâm mê ngất, do dự khiếp nhược, hoặc sanh hiểu khác, khó khai ngộ được.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các nam tử trụ Đại thừa, tuy ở đời trước được nghe Bát nhã Ba la mật đa cũng từng thỉnh hỏi nghĩa thú sâu thẳm hoặc qua một ngày cho đến mười ngày mà chẳng như thuyết tinh tiến tu hành. Nay sanh trong người nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, nếu qua một ngày cho đến mười ngày, nơi tâm vững chắc không ai hoại được. Nếu lìa đã nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, liền bèn lui mất tâm sanh do dự. Sở dĩ vì sao? Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây, do ở đời trước được nghe Bát nhã Ba la mật đa, dù cũng thỉnh hỏi nghĩa thú sâu thẳm mà chẳng như thuyết tinh tiến tu hành, nên ở đời nay nếu gặp bạn lành ân cần khuyên gắng, bèn vui nghe thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu không bạn lành ân cần khuyên gắng bèn đối kinh này chẳng muốn nghe thọ. Kinh đối Bát nhã Ba la mật đa hoặc khi muốn nghe, hoặc khi chẳng muốn, hoặc khi vững vàng, hoặc khi lui mất, nơi tâm nhẹ động, tiến thối chẳng hằng, như cành bông vải theo gió bay chuyển. Phải biết các thiện nam tử như thế an trụ Đại thừa, phát tới Đại thừa trải thời chưa lâu, chưa gần gũi nhiều bạn chơn thiện tri thức, chưa cúng dường nhiều chư Phật Thế Tôn, chưa từng thọ trì đọc tụng, thơ tả suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, chưa từng tinh siêng tu học bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đ?i thừa như thế mới tới Đại thừa, đối pháp Đại thừa trọn nên phần ít tin kính ưa muốn, vì chưa năng thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập, suy nghĩ vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, nếu chẳng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu chẳng đem bát nhã sâu thẳm cho đến bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí nhiếp thọ hữu tình, các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chẳng được bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí hộ niệm. Các thiện nam tử trụ Đ?i thừa này chẳng năng tùy thuận tu hành bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Bởi nhân duyên đây rơi bậc Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác. Sở dì vì sao? Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng năng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói. Cũng chẳng năng đem Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí nhiễm thọ hữu tình, chẳng năng tùy thuận tu hành Bát nhã Ba la mật đa nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, chẳng được Bát nhã Ba la mật đa nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí hộ niệm. Bởi nhân duyên đây rơi bậc Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác.

Thiện Hiện phải biết: Như bơi biển cả thuyền cưỡi bị thủng, các người trong thuyền nếu chẳng lấy cây, đồ vật, đãy nổi, ván tấm, thây chết làm chỗ nương dựa, định biết chết chìm chẳng đến bờ kia. Nếu năng lấy cây, đồ vật, đãy nổi, ván tấm, thây chết làm chỗ nương dựa, phải biết loại này chẳng thể chết chìm, được đến bờ biển cả kia yên ổn, không tổn không hại, hưởng các điều vui khoái.

Như vậy, Thiện Hiện! Các Thiện nam tử an trụ Đại thừa, tuy đối Đại thừa trọn nên phần ít tin kính ưa muốn, nếu chẳng thơ tả, thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu tập, vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nói rộng cho đến kinh điển tương ưng nhất thiết tướng trí làm chỗ nương dựa. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế giữa đường suy bại chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác.

Nếu các thiện nam tử an trụ Đại thừa, có đối Đại Thừa trọn nên viên mãn tin kính ưa muốn, lại năng thơ tả, thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu tập, vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nói rộng cho đến kinh điển tương ưng nhất thiết tướng trí làm chỗ nương dựa. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế quyết chẳng giữa đường lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác, định chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Như ngươi muốn đi qua đồng nội hiểm ác, nếu chẳng nhiếp thọ lương thực khí cụ thời chẳng năng đến được cõi nước an vui, ở nơi giữa đường gặp khổ mất mạng. Như vậy, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế giữa đường suy bại chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Độc giác.

Thiện Hiện phải biết: Như ngươi muốn đi qua đồng nội hiểm ác, nếu năng nhiếp thọ lương thực khí cụ quyết định đến được cõi nước an vui, trọn chẳng giữa đường gặp khổ mất mạng. Như vậy, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đ?i thừa như thế giữa đường suy bại chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác.

Thiện Hiện phải biết: Như ngươi muốn đi qua đồng nội hiểm ác, nếu năng nhiếp thọ lương thực khí cụ quyết định đến được cõi nước an vui, trọn chẳng giữa đường gặp khổ mất mạng. Như vậy, Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử trụ Đại thừa, đã đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt bậc Thanh văn và bậc Độc giác, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Như có nam tử hoặc các nữ nhân đem bình đất sống đến sông lấy nước, hoặc ao hoặc giếng hoặc suối hoặc ngòi, phải biết bình này chẳng lâu rã nát. Vì cớ sao? Bình này chưa nung chín, chẳng kham đựng nước, chung quy về đất cũ. Như vậy, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế giữa đường suy bại, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác.

Thiện Hiện phải biết: Như có nam tử hoặc các nữ nhân cầm bình nung chín đến sông lấy nước, hoặc ao hoặc giếng hoặc suối hoặc ngòi. Phải biết bình này trọn chẳng rã nát. Vì cớ sao? Vì bình nung chín khéo ham chịu đựng nước rất bền chắc vậy. Như vậy, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo kéo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế thường được chư Phật và chư Bồ tát nhiếp thọ hộ niệm, trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt các bậc Thanh văn Đ?c giác thảy, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người buôn không trí khôn khéo, thuyền ở bờ biển sửa trị chưa chắc, liền đem của vật an để trên thuyền, cho đẩy xuống nước cấp tốc phát hành. Phải biết thuyền này giữa đường hư chìm, người thuyền của vật mỗi tản xứ khác. Người buôn không trí khôn khéo như thế, chết mất thân mạng và những bao của cải.

Như vậy, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến. Nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế giữa đường suy bại chết mất thân mạng và của báu lớn. Chết thân mạng ấy là rơi Thanh văn hoặc bậc Độc giác, mất của báu ấy là mất Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Như có người buôn có trí khôn khéo, trước sửa trị thuyền ở trên bờ biển bền chắc rồi, mới đẩy xuống nước, nghiệm biết không lỗ thủng, sau đem của vật để trên mà cho đi. Phải biết thuyền này tất cả hư chìm, người vật yên ổn, đến tới nơi chỗ.

Như vậy, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế, thường được chư Phật và chư Bồ tát nhiếp thọ hộ niệm, trọn chẳng giữa đường suy hao lui bại, vượt các bậc Thanh văn Đ?c giác thảy, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người trăm hai chục tuổi già nua suy mục, gia thêm nhiều bệnh, chỗ gọi bệnh gió bệnh nóng bệnh đàm, hoặc ba bệnh tạp đủ. Nơi ý hiểu sao? Người già bệnh này vả từ giường tòa tự dậy được chăng? Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được.

Phật bảo: Thiện Hiện! Người này nếu có kẻ dìu đỡ đứng dậy cũng không sức đi một câu lô xá, hai câu lô xá, ba câu lô xá. Sở dĩ vì sao? Vì già bệnh lắm vậy. Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa tuy đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả, có tinh tiến, nếu chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, ph?i biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế, giữa đường suy bại chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, lui vào Thanh văn hoặc bậc Đ?c giác. Vì cớ sao? Vì chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, chư Phật Bồ tát chẳng hộ niệm vậy.

Thiện Hiện phải biết: Ví như có người trăm hai chục tuổi già nua suy mục, gia thêm nhiều bệnh là bệnh gió bệnh nóng bệnh đàm, hoặc ba bệnh tạp đủ. Người già bệnh này muốn từ tòa giường dậy qua chỗ khác mà tự chẳng được. Có hai người mạnh, mỗi xóc một nách nâng dần dần khiến dậy, bảo già ấy rằng: Chớ có sợ nạn, tùy muốn đi đâu, hai chúng tôi đây trọn chẳng nới nhau tất tới chỗ muốn, yên ổn không tổn hại gì.

Như vậy, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có tín có nhẫn, có tâm thanh tịnh, có vui thắng ý, có muốn có thắng giải, có xả có tinh tiến, lại năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Phải biết các thiện nam tử an trụ Đại thừa như thế, trọn chẳng giữa đường suy hao hư bại, vượt các bậc Thanh văn Đ?c giác thảy, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao? Vì năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, chư Phật Bồ tát đồng cộng hộ niệm vậy.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Vì sao các thiện nam tử Đại thừa do chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí, lui đọa Thanh văn hoặc bậc Độc giác chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Hay thay, hay thay! Năng hỏi Như Lai yếu nghĩa như thế. Ngươi nay lóng nghe kỹ, sẽ vì ngươi nói. Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, ngay từ sơ phát tâm chấp ngã, ngã sở tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây khi tu bố thí khởi nghĩ như vầy: Ta năng hành thí, ta thí vật đây, kia nhận ta thí. Khi tu tịnh giới khởi nghĩ như vầy: Ta năng trì giới, ta trì giới đây, ta đủ giới này. Khi tu an nhẫn khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu nhẫn, ta nhẫn đối kia, ta đủ nhẫn này. Khi tu tinh tiến khởi nghĩ như vầy: Ta năng tinh tiến, ta vì tinh tiến đây, ta đủ tinh tiến này. Khi tu tĩnh lự khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu định, ta vì tu định đây, ta đủ định này. Khi tu bát nhã khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu huệ, ta vì tu huệ, ta đủ huệ này.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây khi tu bố thí chấp có bố thí đây, chấp do bố thí này, chấp bố thí là ngã sở. Khi tu tịnh giới chấp có tịnh giới đây, chấp do tịnh giới này, chấp tịnh giới là ngã sở. Khi tu an nhẫn, chấp có an nhẫn đây, chấp do an nhẫn này, chấp an nhẫn là ngã sở. Khi tu tinh tiến chấp có tinh tiến đây, chấp do tinh tiến này, chấp tinh tiến là ngã sở. Khi tu tĩnh lự chấp có tĩnh lự đây, chấp do tĩnh lự này, chấp tĩnh lự là ngã sở. Khi tu bát nhã chấp có bát nhã đây, chấp do bát nhã này, chấp bát nhã là ngã sở. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chấp ngã, ngã sở hằng đeo theo vậy. Sở tu bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa tăng trưởng sanh tử, chẳng năng giải thoát các khổ sanh thảy. Sở dĩ vì sao? Vì trong bố thí thảy sáu Ba la mật đa không có phân biệt đây đáng khởi chấp này. Vì cớ sao? Vì xa lìa bờ đây kia là tướng bố thí thảy sáu Ba la mật vậy.

Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử trụ Đại thừa chẳng biết tướng bờ đây bờ kia nên chẳng năng nhiếp thọ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Bởi nhân duyên này, các thiện nam tử trụ Đại thừa đây lui đọa Thanh văn hoặc bậc Độc giác, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì sao các thiện nam tử Đại thừa không phương tiện khéo léo, nên mặc dù hành sáu Ba la mật đa mà rơi Thanh văn hoặc bậc Độc giác, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có các thiện nam tử từ sơ phát tâm không phương tiện khéo léo nên khi tu bố thí khởi nghĩ như vầy: Ta năng hành thí, ta đủ bố thí, đây là bố thí. Khi tu tịnh giới khởi nghĩ như vầy: Ta năng trì giới, ta đủ tịnh giới, đây là tịnh giới. Khi tu an nhẫn khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu nhẫn, ta đủ an nhẫn, đây là an nhẫn. Khi tu tinh tiến khởi nghĩ như vầy: Ta năng tinh tiến, ta đủ tinh tiến, đây là tinh tiến. Khi tu tĩnh lự khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu định, ta đủ tĩnh lự, đây là tĩnh lự. Khi tu bát nhã khởi nghĩ như vầy: Ta năng tu huệ, ta đủ bát nhã, đây là bát nhã.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Đại thừa khi tu bố thí chấp có bố thí đây, chấp do bố thí này, chấp bố thí là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Khi tu tịnh giới chấp có tịnh giới đây, chấp do tịnh giới này,, chấp tịnh giới là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Khi tu an nhẫn chấp có an nhẫn đây, chấp do an nhẫn này, chấp an nhẫn là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Khi tu tinh tiến chấp có tinh tiến đây, chấp do tinh tiến này, chấp tinh tiến là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Khi tu tĩnh lự chấp có tĩnh lự đây, chấp do tĩnh lự này, chấp tĩnh lự là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Khi tu bát nhã chấp có bát nhã đây, chấp do bát nhã này, chấp bát nhã là ngã sở mà sanh buông lung kiêu ngạo. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chấp ngã, ngã sở hằng đeo theo nên sở tu bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa tăng trưởng sanh tử, chẳng năng giải thoát được các khổ sanh thảy. Sở dĩ vì sao? Trong bố thí thảy sáu Ba la mật đa không có phân biệt như thế, cũng chẳng phân biệt như kia. Vì cớ sao? Chẳng phải đến bờ đây kia là tướng bố thí thảy sáu Ba la mật đa vậy.

Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chẳng biết tướng bờ đây bờ kia nên chẳng năng nhiếp thọ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên này, các thiện nam tử trụ Đại thừa đây lui đọa Thanh văn hoặc bậc Độc giác, chẳng chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Như vậy, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Đại thừa bởi chẳng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm và các công đức khác, cũng chẳng nhiếp thọ phương tiện khéo léo, nên mặc dù hành sáu thứ Ba la mật đa mà rơi Thanh văn hoặc bậc Độc giác, chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là các thiện nam tử Đại thừa do năng nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc Giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa ngay từ sơ phát tâm lìa chấp ngã, ngã sở tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây khi tu bố thí chẳng khởi nghĩ rằng ta năng hành bố thí, ta thí vật đây, kia nhận ta thí. Khi tu tịnh giới chẳng khởi nghĩ rằng ta năng trì giới, ta trì giới đây, ta đủ giới này. Khi tu an nhẫn chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu nhẫn, ta đối kia nhẫn, ta đủ nhẫn này. Khi tu tinh tiến chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tinh tiến, ta vì tinh tiến đây, ta đủ tinh tiến này. Khi tu tĩnh lự chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu định, ta vì tu định đây, ta đủ định này. Khi tu bát nhã chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu huệ, ta vì tu huệ đây, ta đủ huệ này.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Thiện nam tử trụ Đại thừa đây khi tu bố thí chẳng chấp có bố thí đây, chẳng chấp có bố thí này, chẳng chấp bố thí là ngã sở. Khi tu tịnh giới chẳng chấp có tịnh giới đây, chẳng chấp do tịnh giới này, chẳng chấp tịnh giới là ngã sở. Khi tu an nhẫn chẳng chấp có an nhẫn đây, chẳng chấp do an nhẫn này, chẳng chấp an nhẫn là ngã sở. Khi tu tinh tiến chẳng chấp có tinh tiến đây, chẳng chấp do tinh tiến này, chẳng chấp tinh tiến là ngã sở. Khi tu tĩnh lự chẳng chấp có tĩnh lự đây, chẳng chấp do tĩnh lự này, chẳng chấp tĩnh lự là ngã sở. Khi tu bát nhã chẳng chấp có bát nhã đây, chẳng chấp do bát nhà này, chẳng chấp bát nhã là ngã sở. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chấp ngã, ngã sở chẳng đeo theo vậy, nên sở tu bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa tổn giảm sanh tử, mau được giải thoát các khổ sanh thảy. Sở dĩ vì sao? Vì trong bố thí thảy sáu Ba la mật đa không có phân biệt đây đáng khởi chấp ấy. Vì cớ sao? Vì xa lìa bờ đây kia là tướng bố thí thảy sáu Ba la mật vậy.

Thiện Hiện phải biết: Các nam tử trụ Đại thừa đây khéo biết tướng bờ đây bờ kia, nên nhiếp thọ được bố thí thảy sáu Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên này, các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là các thiện nam tử Đại thừa có phương tiện khéo léo nên tu hành sáu thứ Ba la mật đa chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa ngay từ sơ phát tâm có phương tiện khéo léo, nên khi tu bố thí chẳng khởi nghĩ rằng ta năng hành thí, ta đủ bố thí, đây là bố thí. Khi tu tịnh giới chẳng khởi nghĩ rằng ta năng trì giới, ta đủ tịnh giới, đây là tịnh giới. Khi tu an nhẫn chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu nhẫn, ta đủ an nhẫn, đây là an nhẫn. Khi tu tinh tiến chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tinh tiến, ta đủ tinh tiến, đây là tinh tiến. Khi tu tĩnh lự chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu định. ta đủ tĩnh lự, đây là tĩnh lự. Khi tu bát nhã chẳng khởi nghĩ rằng ta năng tu huệ, ta đủ bát nhã, đây là bát nhã.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây, khi bố thí chẳng chấp có bố thí đây, chẳng chấp do bố thí này, chẳng chấp bố thí là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Khi tu tịnh giới chẳng chấp có tịnh giới đây, chẳng chấp do tịnh giới này, chẳng chấp tịnh giới là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Khi tu an nhẫn chẳng chấp có an nhẫn đây, chẳng chấp do an nhẫn này, chẳng chấp an nhẫn là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Khi tu tinh tiến chẳng chấp có tinh tiến đây, chẳng chấp do tinh tiến này, chẳng chấp tinh tiến là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Khi tu tĩnh lự chẳng chấp có tĩnh lự đây, chẳng chấp do tĩnh lự này, chẳng chấp tĩnh lự là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Khi tu bát nhã chẳng chấp có bát nhã đây, chẳng chấp do bát nhã này, chẳng chấp bát nhã là ngã sở, chẳng sanh kiêu lung. Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây, chấp ngã, ngã sở chẳng đeo theo vậy, nên sở tu bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa tổn giảm sanh tử, mau được giải toát các khổ sanh thảy. Sở dĩ vì sao? Vì trong bố thí thảy sáu Ba la mật đa không có phân biệt như thế, cũng chẳng như kia đã phân biệt. Vì cớ sao? Chẳng phải đến bờ đây kia là tướng bố thí thảy sáu Ba la mật vậy.

Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử trụ Đại thừa đây khéo biết tướng bờ đây bờ kia nên nhiếp thọ được bố thí thảy sáu Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Do nhân duyên này, các thiện nam tử trụ Đại thừa đây chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Như vậy, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Đại thừa nhờ năng nhiếp thọ được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm và các công đức khác, cũng năng nhiếp thọ khéo léo tu hành sáu thứ Ba la mật đa, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Quyển Thứ 512

- Hội Thứ Ba

PHẨM BẠN LÀNH

Thứ 18

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát Ma ha tát mới học Đại thừa làm sao học được bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát mới học Đại thừa muốn học bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa, trước nên gần gũi vâng thờ cúng dường bạn lành chơn tịnh năng khéo tuyên nói phân biệt bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa. Nghĩa là khi thuyết kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dạy răn dạy trao các Bồ tát mới học Đại thừa rằng: "Đến đây, thiện nam tử! Ngươi nên siêng tu bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Khi ngươi siêng tu, nên đem vô sở đắc mà làm phương tiện, cùng tất cả hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Ngươi chớ đem sắc uẩn cho đến thức uẩn mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhãn xứ cho đến ý xứ mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem sắc xứ cho đến pháp xứ mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhãn giới cho đến ý giới mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem sắc giới cho đến pháp giới mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhãn thức giới cho đến ý thức giới mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhãn xúc cho đến ý xúc mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cũng chớ đem địa giới cho đến thức giới mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhân duyên cho đến tăng thượng duyên mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem vô minh cho đến lão tử mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nội không cho đến vô tánh tự tánh không mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem chơn như cho đến bất tư nghì giới mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem khổ tập diệt đạo thánh đế mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem năm nhãn, sáu thần thông mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hảo mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Cũng chớ đem nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao? Thiện nam tử! Nếu chẳng lấy sắc bèn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cho đến chẳng lấy nhất thiết tướng trí bèn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện nam tử! Ngươi khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chớ tham đắm sắc thọ tưởng hành thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Sở dĩ vì sao? Vì sắc cho đến nhất thiết tướng trí chẳng đáng tham đắm. Vì cớ sao? Thiện nam tử! Vì tất cả pháp tự tánh không vậy".

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát năng làm việc khó, đối trong tất cả pháp tự tướng không mong cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Các Bồ tát Ma ha tát năng làm việc khó, đối trong tất cả pháp tự tướng không mong cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát tuy biết các pháp đều như việc huyễn, nói rộng cho đến như thành tầm hương tự tướng đều không, mà vì thế gian được nghĩa lợi nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì khiến thế gian được lợi ích nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì khiến thế gian được an vui nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì muốn cứu vớt các thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm nương về cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm nhà cửa cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì muốn chỉ đường rốt ráo cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm cồn bãi cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm nhật nguyệt cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm đèn đuốc cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm thầy dẫn đường cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm ông tướng súy cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì làm chỗ về tới cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì khiến thế gian được nghĩa lợi nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát vì muốn giải thoát các việc khổ não cho tất cả hữu tình, tu hành bố thí cho đến bát nhã phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì khiến thế gian được nghĩa lợi nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì khiến thế gian được lợi ích nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát vì vớt năm thú hữu tình sợ hãi an để nơi bờ Niết bàn kia không run sợ, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát khiến thế gian được lợi ích nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì khiến thế gian được an vui nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát vì vớt hữu tình buồn khổ sầu não an để nơi bờ Niết bàn kia yên ổn, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì khiến thế gian được an vui nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì muốn cứu vớt các thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát thấy các hữu tình đọa ba ác thú, vì muốn cứu vớt khiến tu ba nghiệp lành, lần nương pháp Tam thừa mà đến lìa khỏi, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì muốn cứu vớt các thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm nương về cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát vì khiến tất cả khổ sanh lão bệnh tử sầu thán buồn ép bức hữu tình, mau được giải thoát các khổ sanh thảy đến trụ cõi vô dư y bát Niết bàn, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm nương về cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm nhà cửa cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát muốn vì hữu tình nói tất cả pháp đều chẳng hòa hợp, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm nhà cửa cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả pháp đều chẳng hòa hợp?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các sắc chẳng hòa hợp tức sắc chẳng thuộc nhau. Nếu sắc chẳng thuộc nhau tức sắc không sanh. Nếu sắc không sanh tức sắc không diệt. Nếu sắc không diệt tức sắc chẳng hòa hợp. Thọ tưởng hành thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí cũng lại như thế. Các Bồ tát Ma ha tát muốn vì hữu tình nói tất cả pháp đều có tướng chẳng hòa hợp như thế, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát muốn chỉ đường rốt ráo cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề muốn vì hữu tình nói pháp như vầy: Là sắc bờ kia tức chẳng sắc, thọ tưởng hành thức bờ kia tức chẳng thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến nhất thiết trí bờ kia tức chẳng nhất thiết trí; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí bờ kia tức chẳng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Thiện Hiện! Phải biết như tướng sắc thảy bờ kia, tất cả pháp cũng vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Nếu tất cả pháp đều như tướng sắc thảy bờ kia ấy, vì sao Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp ưng hiện đẳng giác? Sở dĩ vì sao? Vì chẳng phải trong sắc bờ kia có phân biệt như vầy rằng đây là sắc, đây là thọ tưởng hành thức, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Chẳng phải trong thọ tưởng hành thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí bờ kia có phân biệt như vầy rằng đây là sắc, đây là thọ tưởng hành thức nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Chẳng phải trong sắc bờ kia có phân biệt như vầy rằng đây là sắc, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Như vậy cho đến chẳng phải trong nhất thiết tướng trí bờ kia có phân biệt như vầy rằng đây là sắc, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Vì tất cả pháp bản tánh không vậy.

Thiện Hiện phải biết: Việc các Bồ tát Ma ha tát rất là khó. Nghĩa là mặc dù quán tướng tất cả pháp đều vắng lặng, thẳm sâu mầu nhiệm mà tâm chẳng chìm đắm, khởi nghĩ này rằng: Ta đối pháp đây hiện đẳng giác rồi chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình tuyên nói khai chỉ pháp vắng lặng sâu mầu ấy. Đấy là Bồ tát Ma ha tát muốn chỉ đường rốt ráo cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát làm cồn bãi cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Ví như trong biển sông hồ lớn nhỏ, đất cao ở được, nước dứt chung quanh gọi là cồn bãi.

Như vậy, Thiện Hiện! Sắc cho đến thức dứt ngằn trước sau nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí dứt ngằn trước sau. Do vì dứt ngằn trước ngằn sau nên dứt tất cả pháp. Tất cả pháp đây dứt ngằn trước sau tức là như thật vắng lặng nhiệm mầu, nghĩa là Niết bàn không, vô sở đắc, đường dứt, ái hết không còn, lìa nhiễm, dứt hẳn rốt ráo. Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát cầu chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề muốn vì hữu tình tuyên nói khai chỉ các pháp dứt ngằn mé trước sau như thế, là như thật sâu thẳm vắng lặng nhiệm mầu. Đấy là Bồ tát Ma ha tát làm cồn bãi cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm nhật nguyệt cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát vì phá vỏ trứng vô minh đêm dài che khuất hữu tình nặng nề đen tối vậy, vì chữa bệnh mù mắt cho hữu tình không thấy biết khiến sáng tỏ vậy, vì làm soi sáng cho tất cả ngu mờ vậy, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm nhật nguyệt cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm đèn đuốc cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát muốn vì hữu tình tuyên nói sáu thứ Ba la mật đa và kinh điển nghĩa thú chơn thật tương ưng bốn nhiếp sự phương tiện dạy dẫn, khiến siêng tu học, trừ diệt các thứ vô minh đen tối, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm đèn đuốc cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm thầy dẫn đường cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát muốn khiến hữu tình xu hướng đường tà lìa đi bốn thứ chỗ chẳng nên đi, vì nói một đường khiến về chính vậy, vì kẻ tạp nhiễm được thanh tịnh vậy, vì kẻ sầu não được hớn hở vậy, vì kẻ buồn khổ được vui mừng vậy, vì kẻ phi lý được đúng lý vậy, vì kẻ trôi lăn được quay về vậy, phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm thầy dẫn đường cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm ông tướng súy cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát mong cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề muốn vì hữu tình tuyên nói khai chỉ sắc không sanh không diệt, không nhiễm không tịnh; thọ tưởng hành thức không sanh không diệt, không nhiễm không tịnh, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí không sanh không diệt, không nhiễm không tịnh; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không sanh không diệt, không nhiễm không tịnh. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm ông tướng súy cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Sao là Bồ tát Ma ha tát vì làm chỗ về tới cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát mong cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, muốn vì hữu tình tuyên nói khai chỉ sắc lấy hư không làm chỗ tới, thọ tưởng hành thức lấy hư không làm chỗ tới. Nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí lấy hư không làm chỗ tới; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí lấy hư không làm chỗ tới. Vì tất cả pháp đều như hư không vô sở hữu vậy. Muốn vì hữu tình tuyên nói khai chỉ sắc chẳng tới chẳng phải chẳng tới. Vì cớ sao? Vì tánh sắc không, trong không không có tới không chẳng tới vậy. Thọ tưởng hành thức chẳng tới chẳng phải chẳng tới. Vì cớ sao? Vì tánh thọ tưởng hành thức không, trong không không có tới không chẳng tới vậy. Nói rộng cho đến nhất thiết trí chẳng tới chẳng phải chẳng tới. Vì cớ sao? Vì tánh nhất thiết trí không, trong không không có tới không chẳng tới vậy. Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng tới chẳng phải chẳng tới. Vì cớ sao? Vì tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không, trong không không có tới không chẳng tới vậy. Đấy là Bồ tát Ma ha tát vì làm chỗ về tới cho thế gian nên phát tới Vô thượng Chánh đẩng Bồ đề.

Sở dĩ vì sao? Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không, vô tướng, vô nguyện làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không, vô tướng, vô nguyện, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không khởi không tác làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không khởi tác, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không sanh không diệt làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không sanh không diệt, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không nhiễm không tịnh làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không nhiễm không tịnh, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy vô sở hữu làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong vô sở hữu, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy như mộng cho đến như thành tầm hương làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong như mộng cho đến như thành tầm hương, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy vô lượng vô biên làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong vô lượng vô biên, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy chẳng cho chẳng lấy làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng hề vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong chẳng cho chẳng lấy, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy chẳng lên chẳng xuống làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong chẳng lên chẳng xuống, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không đi không đến làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không đi không đến, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không thêm không bớt làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không thêm không bớt, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không vào không ra làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không vào không ra, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không nhóm không tan làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không nhóm không tan, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không hợp không lìa làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vì trong không hợp không lìa, tới cùng chẳng tới chẳng khá được vậy.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy ngã cho đến kiến giả làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Ngã cho đến kiến giả hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không ngã cho đến không kiến giả làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Không ngã cho đến không kiến giả hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy thường lạc ngã tịnh làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Thường lạc ngã tịnh hãy rốt ráo vô sở hữu huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vô thường, khổ, vô ngã, bất tịnh hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy việc tham sân si làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Việc tham sân si hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy việc thấy sở tác làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Việc thấy sở tác hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy chơn như cho đến bất tư nghì giới làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Chơn như cho đến bất tư nghì giới hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy không động làm tới. Các Bồ tát Ma tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Tánh không động hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy năm uẩn làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Sắc cho đến thức hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu chỗ nội làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Chỗ mắt cho đến chỗ ý hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu chỗ ngoại làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Chỗ sắc cho đến chỗ pháp hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu nội giới làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhãn giới cho đến ý giới hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu ngoại giới làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Sắc giới cho đến pháp giới hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu thức giới làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhãn thức giới cho đến ý thức giới hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu xúc làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhãn xúc cho đến ý xúc hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu thọ làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá dược.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu giới làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Địa giới cho đến thức giới hãy rốt ráo vô sở hữu , huống có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy bốn duyên làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhân duyên cho đến tăng thượng duyên hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy mười hai nhánh duyên khởi làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Vô minh cho đến lão tử hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy sáu Ba la mật đa làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy mười sáu không làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối không như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nội không cho đến vô tánh tự tánh không hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy bốn thánh đế làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Khổ tập diệt đạo thánh đế hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy ba mươi bảy phần pháp Bồ đề làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá dược.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy ba môn giải thoát làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy Tam thừa thập địa làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Tịnh quán địa cho đến Như lai địa hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy Bồ tát thập địa làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy đà la ni môn, tam ma địa môn làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Đà la ni môn, tam ma địa môn hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy năm nhãn, sáu thần thông làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì có sao? Nam nhãn , sáu thần thông hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy Như Lai mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, mười tám pháp Phật bất cộng làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá dược.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá đuợc.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hảo làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hảo hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả hãy rốt ráo vô sở hữu, huớng đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí làm tới. Các Bồ tát Ma ha đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được.

Thiện Hiện! Tất cả pháp đều lấy Dự lưu cho đến Như Lai làm tới. Các Bồ tát Ma ha tát đối tới như thế chẳng thể vượt khỏi. Vì cớ sao? Dự lưu cho đến Như Lai hãy rốt ráo vô sở hữu, huống đối trong ấy có tới chẳng tới khá được. Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát vì làm chỗ về tới cho thế gian, nên phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Ai năng đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây rất sanh tin hiểu?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát lâu đối Vô thượng Chánh đẳng

Bồ đề phát ý cầu tới, tinh siêng tu hành, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật đã phát thệ nguyện rộng lớn, trồng nhiều căn lành đều đã thuần thục, được vô lượng bạn lành nhiếp thọ hộ niệm, mới năng đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây rất sanh tin hiểu.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát này dùng những tánh nào, tướng nào, trạng nào, mạo nào năng sanh tin hiểu được Bát nhã Ba la mật đa như thế?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này dùng tánh điều phục tham sân si làm tánh. Dùng tướng xa lìa tham sân si làm tướng. Dùng trạng xa lìa tham sân si làm trạng. Dùng mạo xa lìa tham sân si làm mạo.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này dùng tánh điều phục tham sân si và không tham sân si làm tánh. Dùng tướng xa lìa tham sân si và không tham sân si làm tướng. Dùng trạng xa lìa tham sân si và không tham sân si làm trạng. Dùng mạo xa lìa tham sân si và không tham sân si làm mạo. Thiện Hiện phải biết: Nếu có Bồ tát Ma ha tát trọn nên tánh tướng trạng mạo như thế mới năng đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây rất sanh tin hiểu được.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất tin hiểu ấy, Bồ tát Ma ha tát này sẽ tới chỗ nào?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này sẽ tới Nhất thiết trí trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát tới Nhất thiết trí trí ấy, Bồ tát Ma ha tát này năng làm được chỗ về tới cho tất cả hữu tình?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rất sanh tin hiểu, thời hướng tới được Nhất thiết trí trí. Nếu năng hướng tới được Nhất thiết trí trí thời là năng làm được chỗ về tới cho tất cả hữu tình.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát này năng làm việc khó. Nghĩa là mặc áo giáp đội mũ trụ bền chắc như thế, rằng ta sẽ độ thoát tất cả hữu tình, điều khiến chứng được Niết bàn rốt ráo. Mặc dù đối hữu tình làm việc như vậy mà trọn chẳng thấy thi thiết hữu tình?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này đã mặc áo đội mũ chẳng thuộc sắc cho đến thức. Vì cớ sao? Sắc cho đến thức đều rốt ráo vô sở hữu, chẳng Bồ tát chẳng áo mũ, nên nói áo mũ kia chẳng thuộc sắc cho đến thức. Như vậy cho đến Bồ tát Ma ha tát này đã mặc áo đội mũ chẳng thuộc nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì cớ sao? Nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí đều rốt ráo vô sở hữu, chẳng Bồ tát chẳng áo mũ, nên nói áo mũ kia chẳng thuộc nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.

Bồ tát Ma ha tát này đã mặc áo đội mũ chẳng thuộc ngã cho đến kiến giả. Vì cớ sao? Ngã cho đến kiến giả đều rốt ráo vô sở hữu, chẳng Bồ tát chẳng áo mũ, nên nói áo mũ kia chẳng thuộc ngã cho đến kiến giả. Bồ tát Ma ha tát này đã mặc áo đội mũ chẳng thuộc tất cả pháp. Vì cớ sao? Tất cả pháp đều rốt ráo vô sở hữu, nên nói áo mũ kia chẳng thuộc tất cả pháp.

Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế năng mặc áo mũ bền chắc như vậy, rằng ta sẽ độ tất cả hữu tình đều khiến chứng được Niết bàn rốt ráo.

Cụ thọ Thiện hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng mặc áo mũ bền chắc như thế, rằng ta sẽ độ tất cả hữu tình đều khiến chứng được vào Niết bàn ấy, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác. Bồ tát Ma ha tát này đối Thanh văn hoặc bậc Độc giác thảy không xứ, không dung đọa được. Sở dì vì sao? Bồ tát Ma tát này đối hữu tình chẳng an lập phần hạn mà mặc áo mũ bền chắc như thế.

Phật bảo: Thiện Hiện! Ngươi xem nghĩa nào mà khởi lời ấy, nếu Bồ tát Ma ha tát năng mặc áo mũ bền chắc như thế chẳng rơi Thanh văn hoặc bậc Độc giác?

Bấy giờ, Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bồ tát Ma ha tát này chẳng vì độ thoát phần ít hữu tình mà mặc áo mũ bền chắc như thế, cũng chẳng vì cầu phần ít trí mà mặc áo mũ bền chắc như thế. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này khắp vì cứu vớt tất cả hữu tình khiến vào Niết bàn mà mặc áo mũ bền chắc như thế, chỉ vì cầu được Nhất thiết trí trí mà mặc áo mũ bền chắc như thế. Do nhân duyên đây chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Bồ tát Ma ha tát này khắp vì cứu vớt tất cả hữu tình khiến vào Niết bàn, chỉ vì cầu được Nhất thiết trí trí mà mặc áo mũ bền chắc như thế. Do nhân duyên đây chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là sâu thẳm, không kẻ năng tu, không pháp sở tu, cũng không chỗ tu, cũng không do đây mà được tu tập. Sở dĩ vì sao ? Chẳng phải trong nghĩa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây mà có chút phần thật pháp khá được gọi kẻ năng tu và pháp sở tu, hoặc chỗ tu tập, hoặc do đây tu.

Bạch Thế Tôn! Như tu hư không là tu Bát nhã Ba la mật đa. Như tu pháp chẳng thật là tu Bát nhã Ba la mật đa. Như tu tất cả pháp là tu Bát nhã Ba la mật đa. Như tu vô sở hữu là tu Bát nhã Ba la mật đa. Như tu không nhiếp thọ là tu Bát nhã Ba la mật đa. Như tu pháp trừ khiển là tu Bát nhã Ba la mật đa.

Phật hỏi: Thiện Hiện! Tu pháp nào trừ khiển là tu Bát nhã Ba la mật đa?

Thiện Hiện thưa rằng: Tu trừ khiển năm uẩn là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu nội xứ là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu ngoại xứ là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu nội giới là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu ngoại giới là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu thức giới là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu xúc là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu thọ là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển sáu giới là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển bốn duyên là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển mười hai nhánh duyên khởi là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển ngã cho đến kiến giả là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển nội không cho đến vô tánh tự tánh không là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển chơn như cho đến bất tư nghì giới là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển bốn thánh đế là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển Tịnh quán địa cho đến Như Lai địa là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển Cực hỷ địa cho đến Pháp vân địa là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển năm nhãn, sáu thần thông là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển ba mươi hai tướng, tám mươi tùy hảo là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề là tu Bát nhã Ba la mật đa. Tu trừ khiển nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí là tu Bát nhã Ba la mật đa.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Nếu Bồ tát Ma ha tát tu trừ khiển sắc, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí là tu Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nên nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế nghiệm biết Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển. Nếu Bồ tát Ma ha tát dù hành bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa mà không chấp trước, phải biết đấy là Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển. Nói rộng cho đến nếu Bồ tát Ma ha tát dù hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí mà không chấp trước, phải biết đấy là Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có các Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng xem lời nói và giáo sắc của kia cho là chơn yếu, chẳng chỉ tin kia mà có sở tác, chẳng vì tham dục giận dữ ngu si kiêu mạn các lỗi làm tạp nhiễm, cũng chẳng vì kia dắt dẫn nơi tâm. Có các Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng lìa bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Có các Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, nơi tâm chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng hãi, chẳng chìm, chẳng đắm, cũng chẳng lui bỏ sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vui mừng muốn nghe, thọ trì đọc tụng, thông lanh rốt ráo, buộc nhớ suy nghĩ, như thuyết tu hành thường không chán mỏi. Phải biết Bồ tát Ma ha tát Bất thối chuyển như thế, đời trước đã nghe bao nhiêu nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thọ trì đọc tụng, suy nghĩ đúng lý, tinh siêng tu hành tâm không chán mỏi. Sở dĩ vì sao? Do Bồ tát Ma ha tát này nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, nơi tâm chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng hãi, nói rộng cho đến như thuyết tu hành thường không chán mỏi.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, nơi tâm chẳng kinh, chẳng sợ, chẳng hãi, chẳng chìm, chẳng đắm, cũng chẳng lui bỏ sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vui mừng muốn nghe, thọ trì đọc tụng, thông lanh rốt ráo, buộc nhớ suy nghĩ, như thuyết tu hành thương không chán mỏi. Bồ tát Ma ha tát này làm sao tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này tùy thuận nối luôn hướng đến tới vào Nhất thiết trí trí. Nên khởi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát này làm sao tùy thuận nối luôn hướng tới đến vào Nhất thiết trí trí hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát tùy thuận nối luôn hướng tới đến vào không, vô tướng, vô nguyện, hư không, vô sở hữu, không sanh, không diệt, không nhiễm không tịnh; chơn như cho đến bất tư nghì giới, không tạo không tác, như mộng cho đến như thành tầm hương hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Đấy là Bồ tát Ma ha tát tùy thuận nối luôn hướng tới đến vào Nhất thiết trí trí hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Như Thế Tôn nói, nếu Bồ tát Ma ha tát tùy thuận nối luôn hướng tới đến vào không, vô tướng, vô nguyện, nói rộng cho đến như thành tầm hương hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đấy là Bồ tát Ma ha tát tùy thuận nối luôn hướng tới đến vào Nhất thiết trí trí hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ấy. Bồ tát Ma ha tát này khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là hành năm uẩn cho đến nhất thiết tướng trí chăng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này chẳng hành năm uẩn cho đến nhất thiết tướng trí. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này sở tùy thuận hướng tới đến vào Nhất thiết trí trí không kẻ năng tác, không kẻ năng hoại, không từ đâu đến, không đi đến đâu, cũng không sở trụ, không phương không cõi, không số không lượng, không qua không lại. Đã không số lượng qua lại khá được, cũng không năng chứng.

Thiện Hiện! Nhất thiết trí trí như thế chẳng thể đem năm uẩn chứng được, nói rộng cho đến chẳng thể đem nhất thiết tướng trí chứng được. Sở dĩ vì sao? Năm uẩn tức là Nhất thiết trí trí, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí tức là Nhất thiết trí trí. Vì cớ sao? Hoặc chơn như năm uẩn, hoặc chơn như Nhất thiết trí trí, hoặc chơn như tất cả pháp, đều một chơn như không hai không riêng. Nói rộng cho đến hoặc chơn như nhất thiết tướng trí, hoặc chơn như Nhất thiết trí trí, hoặc chơn như tất cả pháp đều một chơn như không hai không riêng. Vậy nên, Nhất thiết trí trí chẳng thể đem năm uẩn chứng được, nói rộng cho đến chẳng thể đem nhất thiết tướng trí chứng được.