Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng
Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 21
- Dịch giả
- HT Trí Nghiêm Dịch - HT Thiện Siêu Khảo Dịch
- Thông tin
- Đại Chính số 220
Quyển Thứ 509
- Hội Thứ Ba
Phẩm Đà La Ni
Thứ 13 - 2
Bấy giờ, Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Phật Niết bàn rồi, phần sau thời sau năm trăm năn sau khi chánh pháp muốn diệt, ở phương Đông bắc sẽ có bao nhiêu thiện nam tử, thiện nữ nhân an trụ Đại thừa, được nghe Bát nhã Ba la mật đa thâm tâm tin muốn. Lại năng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói?
Phật bảo: Xá Lợi Tử! Ta Niết bàn rồi, phần sau thời sau năm trăm năm sau khi chánh pháp muốn diệt, ở phương Đông bắc tuy có vô lượng các thiện nam tử thảy an trụ Đại thừa mà ít được nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thâm tâm tin muốn, lại năng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử thảy kia an trụ Đại thừa nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nơi tâm chẳng kinh chẳng sợ chẳng hãi, thâm tâm tin muốn thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói rất là hiếm có. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử kia thảy trụ Đại thừa, đã từng gần gũi cúng dường cung kính, tôn trọng khen ngợi vô lượng Như Lai và các Bồ tát, thỉnh hỏi nghĩa thú sâu thẳm Bát nhã Ba la mật đa.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử kia thảy trụ Đại thừa chẳng lâu định sẽ viên mãn bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Cho đến chẳng lâu định sẽ viên mãn nhất thiết tướng trí và vô lượng vô biên các Phật pháp khác.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử kia thảy trụ Đại thừa vì được tất cả Như Lai hộ niệm vậy, được vô lượng bạn lành nhiếp thọ vậy, được căn lành thù thắng gìn giữ vậy, vì muốn nhiêu ích nhiều chúng sanh, nên cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Ta thường vì các thiện nam tử kia thảy an trụ Đại thừa thuyết pháp tương ưng Nhất thiết trí trí, Như Lai quá khứ cũng thường vì kia thuyết pháp tương ưng Nhất thiết trí trí. Do nhân duyên đây, các thiện nam tử, thiện nữ nhân kia đời sau lại năng cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cũng năng vì người như ưng nói pháp khiến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử kia thảy trụ Đại thừa thân tâm an định, các ác ma vương và bè lũ kia hãy chẳng năng hoại tâm cầu tới Vô thượng Chánh đẳng giác, huống nào bao nhiêu kẻ ác muốn làm hủy báng Bát nhã Ba la mật đa, năng trở ngại tâm kia khiến chẳng tinh tiến cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử thảy an trụ Đại thừa nghe Ta thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, tâm vui mừng được diệu pháp rộng lớn, cũng năng an lập vô lượng hữu tình nơi pháp thắng thiện khiến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử thảy an trụ Đại thừa nay ở trước Ta phát thệ nguyện rộng lớn rằng:"Ta sẽ an lập vô lượng trăm ngàn các loại hữu tình khiến phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, chỉ hiện khuyên dẫn khen gắng vui mừng khiến đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cho đến được nhận ký Bất thối chuyển". Ta đối kia nguyện rất sanh tùy hỷ. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Ta xem các thiện nam tử đây an trụ Đại thừa như thế sở phát nguyện rộng tâm ngữ tương ưng, kia ở đời sau quyết định năng an lập được vô lượng trăm ngàn các loại hữu tình khiến phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, chỉ hiện khuyên dẫn, khen gắng vui mừng khiến đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cho đến được nhận ký Bất thối chuyển. Các thiện nam tử thiện nữ nhân này cũng ở quá khứ trước vô lượng Đức Phật phát thệ nguyện rộng rằng ta phải an lập vô lượng trăm ngàn các loại hữu tình khiến phát tâm Vô thượng Chánh Đẳng Giác, tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, chỉ hiện khuyên dẫn khen gắng vui mừng khiến đối Vô thượng Chánh Đẳng Bồ đề cho đến được nhận ký Bất thối chuyển. Các Đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác quá khứ cũng đối kia nguyện rất sanh tùy hỷ. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Vì chư Phật quá khứ cũng xem các thiện nam tử thảy an trụ Đại thừa như thế đã phát nguyện rộng tâm ngữ tương ưng, kia ở đời sau quyết định năng an lập được vô lượng trăm ngàn các loại hữu tình khiến phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, chỉ hiện khuyên dẫn, khen gắng vui mừng, khiến đối Vô lượng Chánh đẳng Bồ đề cho đến được nhận ký Bất thối chuyển.
Lại, Xá Lợi Tử! Các thiện nam tử thảy trụ Đại thừa đây tin hiểu rộng lớn, năng nương được diệu sắc thanh hương vị xúc, rộng tu đại hí. Tu đại thí đây rồi lại năng vun trồng được căn lành rộng lớn. Nhờ căn lành đây lại năng nhiếp thọ được quả báo rộng lớn. Nhiếp thọ được quả báo rộng lớn như thế chỉ vì nhiêu ích tất cả hữu tình. Đối tất cả hữu tình năng xả được tất cả sở hữu trong ngoài. Hồi hướng căn lành đã trồng như thế, nguyện sanh các nước chư Phật phương khác, hiện có Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm Vô thượng pháp xứ như thế. Kia nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm Vô thượng pháp rồi, lại năng an lập được vô lượng trăm ngàn các loại hữu tình trong cõi Phật kia khiến phát tâm Vô thượng Chánh đẳng giác, tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, cũng hiện khuyên dẫn khen gắng vui mừng khiến đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề được chẳng quay lui.
Khi ấy, Xá Lợi Tử lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Hiếm có! Bạch Thiện Thệ! Rất lạ. Phật đối các pháp sở hữu quá khứ vị lai hiện tại không chẳng chứng biết. Đối tất cả pháp chơn như, pháp giới, nói rộng cho đến bất tư nghì giới không chẳng chứng biết. Đối các pháp giáo nghĩa thú sai khác không chẳng chứng biết. Đối các hữu tình tâm hành sai khác không chẳng chứng biết. Đối quá khứ Phật, Bồ tát, Thanh văn và cõi Phật thảy không chẳng chứng biết. Đối vị lai Phật, Bồ tát, Thanh văn và cõi Phật thảy không chẳng chứng biết. Đối hiện tại Phật, Bồ tát, Thanh văn và cõi Phật thảy không chẳng chứng biết. Đối mười phương cõi tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và việc sở thuyết pháp Bồ tát, Thanh văn, cõi Phật thảy không chẳng chứng biết. Bạch Thế Tôn! Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đối sáu thứ Ba la mật đa mạnh mẽ tinh tiến thường cầu chẳng dứt. Kia đối sáu Ba la mật đa hãy có khi chẳng đắc chăng?
Phật bảo: Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát kia thường đối sáu thứ Ba la mật đa mạnh mẽ tinh tiến mừng cầu chẳng dứt, tất cả khi đắc, không khi chẳng đắc. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát kia thường đối sáu thứ Ba la mật đa mạnh mẽ tinh tiến mừng cầu chẳng dứt, chư Phật, Bồ tát thường hộ niệm vậy.
Xá Lợi Tử thưa: Bạch Thế Tôn! Bồ tát Ma ha tát kia nếu khi chẳng đắc kinh tương ưng sáu Ba la mật đa, làm sao khá nói kia đắc sáu Ba la mật đa?
Phật bảo: Xá Lợi Tử! Nếu Bồ tát Ma ha tát thường đối sáu Ba la mật đa mạnh mẽ tin cầu chẳng đoái thân mệnh, có khi đắc chẳng đắc kinh tương ưng đây, không có lẽ ấy. Vì cớ sao? Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát kia vì cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chỉ hiện khuyên dẫn, khen gắng vui mừng các loại hữu tình khiến đối kinh điển tương ưng sáu Ba la mật đa đây thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu học. Do căn lành đây, tùy sanh chỗ nào thường được khế kinh tương ưng sáu Ba la mật đa đây thọ trì đọc tụng, mạnh mẽ tinh tiến như giáo tu hành, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, chưa chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề ở thời gian giữa thường không chút bỏ.
Hội Thứ Ba
Phẩm Việc Ma
Thứ 14
Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Phật đã khen nói công đức Bồ tát vì chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chính siêng mạnh mẽ tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật. Làm sao biết việc ma lưu nạn các Bồ tát kia khi tu hành các hạnh phát tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?
Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn thuyết pháp yếu biện lâu mới sanh, phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Duyên nào Bồ tát muốn thuyết pháp yếu biện lâu mới sanh nói là việc ma?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, do nhân duyên đây sở tu bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa khó được viên mãn, nên nói kia là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn thuyết pháp yếu, biện vội vàng sanh. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Duyên nào Bồ tát muốn thuyết pháp yếu biện vội vàng sanh, nói là việc ma Bồ tát?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa muốn thuyết pháp yếu biện tài vội khởi, bỏ sở tu hành, nên làm việc ma.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi thơ tả kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm uể oải ợ ngáp, vô duyên giỡn cười, khinh khi lẫn nhau, thân tâm phiền loạn, trái lầm câu văn, mê lộn nghĩa lý, chẳng được tư vị, hoạnh sự vội khởi, thơ tả chẳng trọn. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện hiện! Khi thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu tập, nói nghe kinh điển Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu uể oải ợ ngáp, vô duyên giỡn cười, khinh khi lẫn nhau,thân tâm phiền loạn, trái lầm câu văn, mê lộn nghĩa lý, chẳng được tư vị, hoạnh sự vội khởi, việc làm chẳng thành. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào có thiện nam tử thảy Bồ tát thừa nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chợt khởi nghĩ này: Ta đối kinh này chẳng được tư vị, nào dùng cần khổ nghe kinh đây làm chi. Khởi nghĩ ấy rồi tức thì bỏ đi, thọ trì đọc tụng, suy nghĩ tu tập, thơ tả diễn nói cũng lại như thế?
Phật bảo: Thiện Hiện! Các thiện nam tử Bồ tát thừa đây ở đời quá khứ chưa lâu tu hành bố thí thảy sáu Ba la mật đa nên đối kinh này chẳng được tư vị, tâm chẳng ưa muốn liền bèn nới bỏ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa nếu khởi nghĩ này: Chúng ta đối đây chẳng được nhận ký, dùng nghe làm gì? Tâm chẳng thanh tịnh, từ tòa đứng dậy chán bỏ mà đi, không lòng luyến cố. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Duyên nào đối trong kinh sâu thẳm đây chẳng trao ký cho kia mà khiến loại ấy không lòng luyến cố chán mà bỏ đi?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát chưa vào ngôi chánh tánh ly sanh chẳng nên trao ký Đại bồ đề cho kia. Nếu trao ký cho kia tăng thêm kiêu lung, có tổn không ích, nên chẳng vì ký.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa nếu khởi nghĩ này: Trong đây chẳng nói danh tự chúng ta dùng nghe làm gì? Tâm chẳng thanh tịnh, liền từ tòa dậy chán bỏ mà đi không lòng luyến cố. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Duyên nào ở trong kinh sâu thẳm đây chẳng ghi nói danh tự Bồ tát kia?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát chưa nhận ký Đại Bồ đề, lẽ vậy chẳng nên ghi nói danh tự.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa, nếu khởi nghĩ này: Trong đây chẳng nói thành ấp xóm làng chỗ sanh chúng ta dùng nghe làm gì? Tâm chẳng thanh tịnh, liền từ tòa dậy chán bỏ mà đi không lòng luyến cố. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Duyên nào ở trong kinh sâu thẳm đây chẳng ghi nói thành ấp xóm làng chỗ sanh Bồ tát kia?
Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu chưa ghi danh tự Bồ tát kia, chẳng nên nói chỗ sanh sai khác kia.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử Bồ tát thừa khi nghe thuyết kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tâm chẳng thanh tịnh mà bỏ đi ấy, tùy kia sở khởi tâm chẳng thanh tịnh chán bỏ kinh này cất bước nhiều ít, bèn giảm công đức kiếp số chừng nấy, bị tội chướng Bồ đề kiếp chừng nấy. Chịu tội kia rồi, trải thời chừng nấy phát siêng tinh tiến cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, tu các khổ hạnh Bồ tát khó hành mới được phục lại gốc. Vậy nên, Bồ tát nếu muốn mau chứng Vô thượng Bồ đề chẳng nên chán bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nới bỏ kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh khác. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát. Vì cớ sao? Vì các thiện nam tử Bồ tát thừa này nới bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cội gốc Nhất thiết trí trí mà học các kinh điển khác nhánh lá, trọn chẳng năng được Bồ đề vậy.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Những các kinh nào in như nhánh lá chẳng năng dẫn phát Nhất thiết trí trí?
Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu pháp tương ưng Nhị thừa là bốn niệm trụ, nói rộng cho đến tám thánh đạo chi, ba môn giải thoát, trí bốn đế thảy. Các thiện nam tử thảy tu học với trong chỉ được quả Dự lưu, Nhất laì, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề, chẳng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đấy gọi kinh khác in như nhánh lá, chẳng năng dẫn phát được Nhất thiết trí trí, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quyết định năng dẫn phát Nhất thiết trí trí, có thể dụng lớn giống như gốc cây. Các thiện nam tử Bồ tát thừa này nới bỏ Bát nhã Ba la mật đa cầu học kinh khác, quyết định chẳng năng được Nhất thiết trí trí. Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chúng Bồ tát Ma ha tát, tất cả công đức thế gian xuất thế gian; các kinh điển khác không có dụng đây vậy. Nếu Bồ tát Ma ha tát tu học Bát nhã Ba la mật đa tức là tu học tất cả chúng Bồ tát Ma ha tát công đức trân bảo thế gian xuất thế gian.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có chó đói bỏ ông chủ ăn, theo tôi tớ mà cầu tìm sự sống. Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nới bỏ tất cả cội
gốc Phật pháp Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa, tình trạng cũng vậy. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn tìm voi hương, được voi đây rồi bỏ mà tìm dấu chân voi. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa nới bỏ tất cả cội gốc Phật pháp Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa tình trạng cũng vậy. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn thấy biển cả, đã đến bờ biển lại xem chân trâu, khởi nghĩ này rằng: Nước trong biển cả lượng nó sâu rộng đâu kịp đây ư? Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa nới bỏ tất cả cội gốc Phật pháp Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa tình trạng cũng vậy. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có thợ khéo hoặc kẻ học trò muốn tạo đại điện thù thắng như Thiên Đế Thích. Thấy kiểu điện kia rồi, lại vẽ sơ đồ cung điện nhật nguyệt. Nơi ý hiểu sao? Thợ khéo hoặc kẻ học trò như thế năng tạo lượng đại điện được như điện Đế Thích thù thắng chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng được. Phật bảo: Thiện Hiện! Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn, là thuộc loại ngu si.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa muốn tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa tình trạng cũng vậy. Kia ắt chẳng được Vô thượng Bồ đề. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Ví như có người muốn thấy Luân vương. Thấy rồi chẳng thức, bỏ đi chỗ khác thấy tiểu quốc vương, xem hình tướng kia khởi nghĩ như vầy: Hình tướng oai đức Chuyển luân Thánh vương cùng đây nào khác. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa cũng lại như thế. Muốn tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa, nói kinh điển đây cùng kia nào khác, dùng kia làm gì. Kia bởi duyên đây quyết định chẳng năng được sở cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người đói được bữa ăn trăm vị mỹ thịnh, bỏ mà tìm nuốt cơm thứ lúa sáu mươi ngày. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa, với trong muốn tìm Nhất thiết trí trí luống uổng nhọc nhằn, trọn chẳng được gì. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn. Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người nghèo được ngọc vô giá bỏ mà lại lấy ngọc ca giá mạc ni tầm thường. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn.
Phật bảo: Thiện Hiện! Ở đời đương lai có các thiện nam tử trụ Đại thừa bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cầu học kinh điển tương ưng Nhị thừa, với trong muốn tìm Nhất thiết trí trí luống uổng nhọc nhằn, trọn chẳng được gì. Nơi ý hiểu sao? Người kia khôn chăng? Thiện Hiện đáp rằng: Người ấy chẳng khôn. Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Phải biết đấy là việc ma bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi thơ tả kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nhiều biện bỗng khởi muốn thuyết các thứ pháp môn sai khác, khiến việc thơ tả kinh chẳng được rốt ráo. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Sao gọi nhiều biện? Nghĩa là muốn thuyết sắc thanh hương vị xúc, muốn thuyết sáu thứ Ba la mật đa, muốn thuyết cõi Dục cõi Sắc cõi Vô sắc, muốn thuyết công đức thọ trì đọc tụng, muốn thuyết tham bệnh tu các phước nghiệp, muốn thuyết niệm trụ cho đến đạo chi, muốn thuyết tất cả tĩnh lự giải thoát đẳng trì đẳng chí, muốn thuyết nội không cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Phải biết đều là việc ma Bồ tát.
Vì cớ sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm muốn thuyết pháp tướng trọn bất khả đắc, vì không tầm tứ, vì khó nghĩ bàn, vì không nghĩ lo, vì không sanh diệt, vì không nhiễm tịnh, vì không định loạn, vì lìa danh ngôn, vì chẳng thể nói, vì bất khả đắc vậy. Sở dĩ vì sao? Trong Bát nhã ba la mật đa sâu thẳm, các pháp như trước nói đều vô sở hữu, trọn bất khả đắc. Các thiện nam tử trụ Đại thừa khi thơ tả kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, các pháp như thế rối loạn nơi tâm khiến chẳng rốt ráo. Vậy nên nói là việc ma Bồ tát.
Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có thể thơ tả được chăng?
Phật bảo: Thiện Hiện! Chẳng thể thơ tả. Sở dĩ vì sao? Trong kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, bát nhã thảy sáu Ba la mật đa đều vô tự tánh, trọn bất khả đắc. Nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí cũng vô tự tánh, trọn bất khả đắc.
Thiện Hiện! Phải biết tự tánh các pháp đều vô sở hữu trọn bất khả đắc, tức là vô tánh. Vô tánh như thế tức Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Chẳng phải pháp vô tánh năng thơ tả vô tánh. Vậy nên, Ta nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thể thơ tả.
Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử an trụ Đại thừa nếu đối Bát nhã Ba la mật đa khởi tưởng vô tánh, phải biết đấy là việc ma Bô tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử trụ Đại thừa, khi thơ tả kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi nghĩ như vầy: Ta dùng văn tự thơ tả Bát nhã Ba la mật đa. Kia nương văn tự chấp đắm Bát nhã Ba la mật đa, phải biết đấy là việc ma Bồ tát. Vì cớ sao? Với trong kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, tất cả bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa đều không văn tự, sắc cho đến thức cũng không văn tự, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí cũng không văn tự. Vậy nên, chẳng nên chấp có văn tự năng thơ tả Bát nhã Ba la mật đa.
Thiện Hiện phải biết: Nếu các thiện nam tử trụ Đại thừa khởi chấp như vầy: Với trong Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tất cả bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa đều không văn tự, sắc cho đến thức cũng không văn tự, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí cũng không văn tự. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa khi thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, nếu nghĩ cõi nước, hoặc nghĩ thành ấp, hoặc nghĩ vương đô, hoặc nghĩ nơi chỗ, hoặc nghĩ thầy dậy dỗ, hoặc nghĩ thầy gương mẫu, hoặc nghĩ bạn đồng học, hoặc nghĩ bạn quen biết, hoặc nghĩ cha mẹ, hoặc nghĩ vợ con, hoặc nghĩ anh em, hoặc nghĩ chị em, hoặc nghĩ bà con, hoặc nghĩ bạn bè, hoặc nghĩ quốc vương, hoặc nghĩ đại thần, hoặc nghĩ trộm giặc, hoặc nghĩ thú dữ, hoặc nghĩ ác nhân, hoặc nghĩ ác quỉ, hoặc nghĩ chúng hội, hoặc nghĩ dạo chơi, hoặc nghĩ trả oán, hoặc nghĩ đền ơn, hoặc nghĩ các sự nghiệp ra làm khác nữa. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát. Vì ma dùng những việc này làm rối loạn Bồ tát, khiến cho việc đang thi hành chẳng thành xong được vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa khi thơ tả Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây được danh lợi lớn cúng dường cung kính, chỗ gọi áo mặc, uống ăn, đồ nằm, bệnh duyên thuốc chữa và các tư tài khác. Kia đắm sự vật đây, phế bỏ sự việc đang làm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa khi thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, có các ác ma cầm đem các thứ thơ luận thế tục, hoặc lại kinh điển tương ưng Nhị thừa, trá hiện bạn thân trao cho Bồ tát. Trong ấy nói rộng thắng sự thế tục, hoặc lại rộng nói các uẩn xứ giới, lý duyên khởi chắc chắn, ba mươi bẩy thứ phần pháp Bồ đề, ba môn giải thoát, bốn tĩnh lự thảy bảo rằng: "Kinh điển đây nghĩa vị thâm thúy nên siêng tu học, bỏ tập học thứ kinh kia đi". Các thiện nam tử trụ Đại thừa này phương tiện khéo léo từ chối chẳng nên nhận lấy thơ luận thế tục ác ma đã trao cho, lại kinh điển tương ưng Nhị thừa. Sở dĩ vì sao? Thơ luận thế tục, kinh điển Nhị thừa chẳng thể dẫn phát được Nhất thiết trí trí, chẳng tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề phương tiện không trái ngược, mà đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề rất là trở ngại.
Thiện Hiện phải biết: Trong kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, Ta đây nói rộng phương tiện khéo léo đạo Bồ tát Ma ha tát, nếu với trong đây tinh siêng tu học mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu các thiện nam tử trụ Đại thừa, vì không phương tiện khéo léo bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thọ học thế tục thơ luận ác ma kinh điển Nhị thừa. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp vui nghe muốn nghe thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thuyết pháp vui lười biếng chẳng muốn vì thuyết, cũng chẳng thí cho Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp tâm chẳng đắm vui, cũng chẳng lười biếng, ưa nói muốn cho Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, phương tiện khuyên gắng thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập. Kẻ năng thính pháp lười biếng đắm vui, chẳng muốn nghe thọ cho đến tu tập. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp vui nghe muốn nghe, thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thuyết pháp muốn qua phương khác, chẳng được dạy trao. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp vui nói muốn thí Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, phương tiện khuyên gắng thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập. Kẻ năng thính pháp muốn qua phương khác, chẳng được nghe thọ. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp đủ đại ác dục, ham chuộng danh lợi, áo mặc uống ăn đồ nằm chữa thuốc và những của cải khác, cúng dường cung kính tâm không nhàm đủ. Kẻ năng thính pháp thiểu dục vui đủ, tu hạnh xa lìa, mạnh mẽ siêng chính, đủ nhớ định huệ, chán ghét lợi dưỡng cung kính danh dự. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ thuyết pháp thiểu dục vui đủ, tu hạnh xa lìa, mạnh mẽ siêng chính, đủ nhớ định huệ, chán ghét lợi dưỡng cung kính danh dự. Kẻ năng thính pháp đủ đại ác dục, ham chuộng danh lợi, áo mặc uống ăn đồ nằm chữa thuốc và những của cải khác, cúng dường cung kính tâm không nhàm đủ. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp thọ hành mười hai công đức Đầu đà, nghĩa là ở chỗ vắng vẻ cho đến chỉ chứa ba áo. Kẻ năng thính pháp chẳng thọ hành mười hai công đức Đầu đà. Hai bên không hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp thọ hành mười hai công đức Đầu đà. Kẻ năng thuyết pháp chẳng thọ hành mười hai công đức Đầu đà. Hai bên không hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp có tín có giới, muốn vì người thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, phương tiện khuyên gắng thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập. Kẻ năng thính pháp không tín không giới, chẳng muốn nghe thọ. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp có tín có giới, vui nghe muốn nghe thơ tả thọ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thuyết pháp không tín không giới, chẳng muốn dạy trao. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được nói nghe thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp tâm không tham lẫn, hay xả tất cả. Kẻ năng thính pháp tâm có tham lẫn, chẳng hay xả thí. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp tâm không tham lẫn, hay xả tất cả. Kẻ năng thuyết pháp tâm có tham lẫn, chẳng hay xả thí. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp muốn cầu cúng dường kẻ năng thuyết pháp áo mặc uống ăn đồ nằm thuốc chữa và những của cải. Kẻ năng thuyết pháp chẳng muốn thọ dụng. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn cầu cung cấp kẻ năng thính pháp áo mặc uống ăn đồ nằm thuốc chữa và những của cải. Kẻ năng thính pháp chẳng muốn thọ dụng. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp trọn nên khai trí, chẳng muốn nói rộng. Kẻ năng thính pháp trọn nên diễn trí, chẳng muốn nói hẹp. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp trọn nên khai trí, chẳng muốn nói rộng. Kẻ năng thuyết pháp trọn nên diễn trí, chẳng muốn nói hẹp. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhà Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp chuyên muốn biết rộng thứ lớp pháp nghĩa mười hai phần giáo, chỗ gọi Khế kinh cho đến Luận nghị. Kẻ năng thính pháp chẳng muốn biết rộng thứ lớp pháp nghĩa mười hai phần giáo. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp chuyên muốn biết rộng thứ lớp pháp nghĩa mười hai phần giáo. Kẻ năng thuyết pháp chẳng muốn biết rộng thứ lớp pháp nghĩa mười hai phần giáo. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp trọn nên sáu thứ Ba la mật đa, lại đối sáu thứ Ba la mật đa có phương tiện khéo léo. Kẻ năng thính pháp không đức như thế. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp trọn nên sáu thứ Ba la mật đa, lại đối sáu thứ Ba la mật đa có phương tiện khéo léo. Kẻ năng thuyết pháp không đức như thế. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp đã được đà la ni, kẻ năng thính pháp chưa được đà la ni. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp đã được đà la ni, kẻ năng thuyết pháp chưa được đà la ni. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn khiến cung kính thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thính pháp chẳng theo ý kia. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp muốn được cung kính thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thuyết pháp chẳng theo ý kia. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp đã lià các tham lẫn, đã lìa năm ngăn che. Kẻ năng thính pháp chưa lìa các tham lẫn, chưa lìa năm ngăn che. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp đã lìa các tham lẫn, đã lìa năm ngăn che. Kẻ năng thuyết pháp chưa lìa các tham lẫn, chia lìa năm ngăn che. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa khi thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, nếu có người đến nói những bao việc khổ ba ác thú. Nhân đây lại bảo rằng:"Ngươi với thân này nên siêng tinh tiến mau diệt hết ngằn mé khổ mà vào Niết bàn, nào dùng lưu lại biển cả sanh tử nhận trăm ngàn những sự việc khổ khó chịu để cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề làm gì". Kia bởi lời đây, đối với việc đang thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng được rốt ráo. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, khi thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, nếu có người đến khen nói các việc thắng sự nhân đạo, khen nói trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ các việc thắng diệu. Nhân đây mà bảo rằng "Mặc dù ở cõi Dục hưởng vui các dục, ở trong cõi Sắc hưởng vui tĩnh lự, ở cõi Vô sắc hưởng vui đẳng chí, mà kia đều là pháp vô thường, khổ, không, vô ngã, bất tịnh, biến hoại, pháp rơi rụng, pháp chia lìa, pháp tận, pháp diệt. Với thân này sao ngươi chẳng tinh tiến lấy quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A la hán, hoặc Độc giác Bồ đề, vào cõi Niết bàn an vui rốt ráo. Nào dùng ở lâu sanh tử luân hồi, vô sự vì người chịu các cần khổ để cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?". Kia bởi lời đây đối việc đang thơ tả, thọ trì đọc tụng tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng được rốt ráo. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp một thân không hệ thuộc, chuyên tu việc mình, chẳng lo nghiệp người. Kẻ năng thính pháp ưa lĩnh đồ chúng, thích kinh doanh việc người, chẳng lo nghiệp mình. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp một thân không hệ thuộc, chuyên tu việc mình, chẳng lo nghiệp người. Kẻ năng thuyết pháp ưa lĩnh đồ chúng, thích kinh doanh việc người, chẳng lo nghiệp mình. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp chẳng ưa ồn tạp. Kẻ năng thính pháp muốn ở ồn tạp. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp chẳng ưa ồn tạp. Kẻ năng thuyết pháp muốn ở ồn tạp. Hai bên chẳng hoà hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn khiến thính giả đối những việc ta làm thảy đều theo giúp. Kẻ năng thính pháp chẳng theo kia muốn. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp đối các việc làm của kẻ thuyết pháp đều muốn theo giúp. Kẻ năng thuyết pháp chẳng theo kia muốn. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp vì danh lợi nên muốn vì người thuyết, lại muốn khiến kia thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thính pháp biết kia sở vi chẳng muốn theo thọ. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp vì danh lợi nên muốn thỉnh kia thuyết, lại muốn phương tiện thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Kẻ năng thuyết pháp biết kia sở vi mà chẳng nhận thỉnh. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn qua phương khác chỗ nguy thân mạng. Kẻ năng thính pháp sợ mất thân mạng chẳng muốn đi theo. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp muốn qua phương khác chỗ nguy thân mạng. Kẻ năng thuyết pháp sợ mất thân mạng chẳng muốn cùng đi. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn qua phương khác nhiều giặc
cướp, tật bệnh, ôn dịch, vì cõi nước đói khát. Kẻ năng thính pháp lo gian nan, kia chẳng chịu đi theo. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thính pháp muốn qua phương khác nhiều giặc cướp, tật bệnh, ôn dịch, vì cõi nước đói khát. Kẻ năng thuyết pháp lo gian nan, kia chẳng chịu cùng đi. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn qua phương khác là chỗ yên ổn giàu vui không các tai nạn, kẻ năng thính pháp muốn theo kia đi. Kẻ năng thuyết pháp phương tiện nói thử: Mặc dù ngươi vì lợi muốn đi theo ta, mà ngươi đến kia đâu chắc vừa lòng, nên khéo xét nghĩ, sau khỏi buồn ăn năn. Khi ấy kẻ thính pháp nghe nói rồi nghĩ: Vậy là kia chẳng muốn cho ta đi cùng, nếu cố đi theo đâu chắc được nghe pháp. Do nhân duyên đây chẳng đi theo được. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp muốn qua phương khác, đường phải đi qua đồng nội hiểm trở, nhiều nạn giặc cướp và bọn hung đồ du đảng, ác thú, thợ săn, rắn độc thảy khủng bố; kẻ năng thính pháp muốn đi theo kia. Kẻ năng thuyết pháp phương tiện nói thử: Cớ sao nay ngươi vô sự theo ta, muốn qua chỗ các hiểm nạn như thế, nên khéo xét nghĩ sau khỏi buồn ăn năn. Kẻ năng thính pháp nghe nói rồi nghĩ: Ý kia chẳng muốn cho ta đi theo, nếu cố đi theo đâu chắc được nghe pháp. Do nhân duyên đây chẳng đi theo được. Hai bên chẳng hòa hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Kẻ năng thuyết pháp có nhiều thí chủ hằng đi theo nhau. Kẻ thính pháp đến thỉnh thuyết cho Bát nhã Ba la mật đa, hoặc thỉnh xin thơ tả thọ trì đọc tụng để tu hành như thuyết. Kia nhiều duyên ngại không rảnh dạy trao. Kẻ năng thính pháp khởi tâm hờn giận xung ghét, về sau tuy dạy trao mà chẳng thèm nghe thọ. Hai bên chẳng hoà hợp, chẳng được dạy trao nghe thọ, thơ trì đọc tụng, tu tập Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma làm tượng Bí sô đến chỗ Bồ tát phương tiện phá hoại, khiến đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng được thơ tả thọ trì đọc tụng tu tập suy nghĩ vì người diễn nói.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Ác ma làm tượng Bí sô đến chỗ Bồ tát phương tiện phá hoại, khiến đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng được thơ tả cho đến diễn nói là thế nào?
Phật bảo: Thiện Hiện! Có các ác ma làm tượng Bí sô đến chỗ Bồ tát khiến kia hủy nhàm Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, là khởi lời này: Ngươi đã tập tụng kinh điển vô tướng chẳng thật Bát nhã Ba la mật đa, ta đã tập tụng kinh điển hữu tướng là chơn Bát nhã Ba la mật đa. Khi nói lời này có các Bồ tát chưa được nhận ký bèn đối Bát nhã Ba la mật đa tâm sanh nghi lầm. Bởi nghĩ lầm nên đối Bát nhã Ba la mật đa mà sanh hủy nhàm. Bởi hủy nhàm nên bèn chẳng thơ tả thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma làm tượng Bí sô đến chỗ Bồ tát bảo Bồ tát rằng: Nếu các Bồ tát hành Bá nhã Ba la mật đa sâu thẳm, chỉ chứng thật tế được quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề, trọn chẳng năng chứng được Vô thượng Phật quả, duyên nào đối đấy luống uổng nhọc nhằn? Bồ tát đã nghe bèn chẳng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghì, vì người diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi thơ tả thảy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhiều các việc ma, Bồ tát nên giác sát mà xa lìa đi.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Những gì gọi là các việc ác ma khiến Bồ tát giác mà xa lìa đi?
Phật bải: Thiện Hiện! Khi thơ tả thảy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có nhiều các việc ác ma tương tự bát nhã, tĩnh tự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa. Có nhiều việc ác ma tương tự nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, vô tán không, bổn tánh không, tướng không, nhất thiết pháp không, vô tánh không, vô tánh tự tánh không. Có nhiều các việc ác ma tương tự chơn như, pháp giới nói rộng cho đến bất tư nghì giới. Bồ tát nên giác sát mà xa lìa đi.
Lại nữa, Thiện Hiện! Khi thơ tả thảy Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có nhiều việc ma cố làm lưu nạn. Nghĩa là có ác ma làm tượng Bí sô tuyên nói pháp tương ưng Nhị thừa, bảo Bồ tát rằng: Đây là Như Lai nói ra chơn thật, kẻ học pháp này mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Lại có ác ma làm tượng Bí sô đến chỗ Bồ tát tuyên nói Nhị thừa bốn niệm trụ thảy, bảo Bồ tát rằng: Nên nương pháp đây tinh siêng tu học lấy quả Dự lưu, nói rộng cho đến Độc giác Bồ đề, xa lìa tất cả sanh lão bệnh tử, dùng chi thứ Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Đấy là các việc ác ma Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, Bồ tát nên giác sát phải xa lìa đi.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma làm hình tượng Phật, sắc thân chơn kim, thường quang một tầm, ba mươi hai tướng, tám mươi vẻ đẹp, viên mãn trang nghiêm, đến chỗ Bồ tát. Bồ tát thấy đó rất sanh mến đắm. Do đấy lui giảm Nhất thiết trí trí, chẳng được lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma làm tượng Bí sô oai nghi thong thả, hình mạo đoan nghiêm, đến chỗ Bí sô. Bồ tát thấy đó rất sanh mến đắm. Do đấy lui giảm Nhất thiết trí trí, chẳng được lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma hóa làm tượng Phật, Bí sô vây quanh, tuyên nói pháp yếu, đến chỗ Bồ tát. Bồ tát thấy đó rất sanh mến đắm, bèn khởi nghĩ này: Nguyện ta đời sau cũng sẽ như thế. Do đấy lui giảm Nhất thiết trí trí, chẳng được lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các ác ma làm tượng Bồ tát, hoặc trăm hoặc ngàn cho đến vô lượng. Hoặc hành bố thí Ba la mật đa, hoặc hành tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa. Bồ tát thấy đó rất sanh mến đắm. Do đấy lui giảm Nhất thiết trí trí, chẳng được lóng nghe thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập, suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phải biết đấy là việc ma Bồ tát.
Vì cớ sao? Thiện Hiện! Trong giáo pháp Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây sắc vô sở hữu, thọ tưởng hành thức cũng vô sở hữu. Nói rộng cho đến tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng vô sở hữu. Nếu ở chỗ đây sắc vô sở hữu, nói rộng cho đến chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề cũng vô sở hữu, thời ở chỗ đây tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác và chúng các Bồ tát Ma ha tát, Độc giác, Thanh văn, các loại dị sanh cũng vô sở hữu. Vì cớ sao? Vì tất cả pháp tự tánh không vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Các thiện nam tử an trụ Đại thừa, khi lóng nghe thơ tả thọ trì, đọc tụng tu tập, suy nghĩ, vì người diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, có nhiều việc lưu nạn trái hại phát khởi khiến người bạc phước việc chẳng trọn thành. Như có các ngọc báu châu Thiệm bộ là ngọc phệ lưu ly cho đến vàng thảy, có nhiều kẻ trộm giặc trái hại lưu nạn, các người bạc phước cầu chẳng thể được. Ngọc vô giá thần châu Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, các kẻ bạc phước khi lóng nghe thảy có nhiều ác ma vì làm lưu nạn.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Như vậy. Bạch Thiện Thệ! Như vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như các thứ ngọc quý phệ lưu ly thảy ở châu Thiệm bộ có nhiều lưu nạn, các người bạc phước cầu chẳng thể được. Các thiện nam tử an trụ Đại thừa vì ít phước đức nên khi lóng nghe thảy nhiều các lưu nạn, tuy có vui muốn mà chẳng năng thành được. Sở dĩ vì sao? Có kẻ ngu si bị ma sử khiến, các thiện nam tử an trụ Đại thừa khi lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ vì người diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây là bị làm lưu nạn. Bạch Thế Tôn! Kẻ ngu si kia giác huệ yếu mờ, chẳng năng suy nghĩ được Phật pháp rộng lớn, tự đối Bát nhã Ba la mật đa chẳng năng thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ lóng nghe diễn nói, mà trái lại muốn ngăn trở việc thơ tả thảy của người.
Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói, có người ngu si bị ma sử khiến. Vì chưa trồng căn lành, phước đức mỏng yếu, chưa ở chỗ Phật phát thệ nguyện lớn, chưa được bạn lành thu nhận, tự đối Bát nhã Ba la mật đa chẳng thể lóng nghe cho đến diễn nói được. Các thiện nam tử mới học Đại thừa, khi lóng nghe thơ tả cho đến diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây bị làm lưu nạn. Ở đời đương lai có các thiện nam tử thiện nữ nhân phước huệ mỏng kém, căn lành yếu ớt, đối công đức rộng lớn các Như Lai tâm chẳng vui muốn, tự đối Bát nhã Ba la mật đa chẳng năng lóng nghe cho đến diễn nói, trái lại muốn ngăn ngại việc lóng nghe thảy của người khác. Phải biết bọn này đắc tội vô lượng.
Lại nữa, Thiện Hiện! Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, khi lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ, vì người diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây có nhiều việc ma vì làm lưu nạn, khiến lóng nghe thảy đều chẳng năng thành được. Do đấy chẳng hay viên mãn bát nhã cho đến bố thí Ba la mật đa. Nói rộng cho đến chẳng hay viên mãn nhất thiết tướng trí
Có các thiện nam tử trụ Đại thừa, khi lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói kinh Đại Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nếu không việc ma lại được viên mãn bát nhã, tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa, cho đến viên mãn nhất thiết tướng trí. Phải biết đều là thần lực Như Lai từ bi hộ niệm. Cũng là thần lực mười phương tất cả thế giới hiện tại Như Lai và các chúng Bồ tát Bất thối chuyển gia hộ, khiến ác ma quân chẳng năng làm chướng ngại được việc lóng nghe thảy khiến chẳng đặng thành. Cũng là sức căn lành tự người kia vậy.
Quyển Thứ 510
- Hội Thứ Ba
Phẩm Hiện Thế Gian
Thứ 15
Lại nữa, Thiện Hiện! Như có người nữ đẻ nuôi các con hoặc năm, hoặc mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, hoặc trăm hoặc ngàn. Người mẹ bị bệnh các con đều riêng ân cần cầu chữa trị, khởi nghĩ này rằng: Làm sao mẹ ta phải được khỏi bệnh, sống lâu an vui thân không các khổ, tâm lìa buồn rầu. Bấy giờ các con đua lập phương tiện tìm đồ an vui che hộ thân mẹ, chớ cho muỗi nhặng, rắn, bò cạp, gió, nóng, đói khát thảy làm xúc phạm xâm hại. Lại dùng các thứ đồ vui thượng diệu cung kính cúng dường mà nói lên rằng: Mẹ ta từ bi sanh đẻ nuôi dưỡng chúng ta, dạy vẽ các thứ sự nghiệp thế gian, chúng ta đâu được chẳng đền ơn mẹ!
Thiện Hiện! Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cũng lại như thế, thường dùng Phật nhãn các thứ phương tiện xem xét hộ niệm Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Sở dĩ vì sao? Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh tất cả Phật pháp chúng ta, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian. Tất cả Như Lai hiện đang thuyết pháp mười phương thế giới cũng dùng Phật nhãn thường xem hộ niệm Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Sở dĩ vì sao? Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh tất cả công đức Như Lai, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian. Do nhân duyên đây chư Phật chúng ta thường dùng Phật nhãn xem xét hộ niệm Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, vì trả ơn kia chẳng nên tạm bỏ. Vì cớ sao? Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sở hữu tĩnh lự cho đến bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí đều do Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mà được sanh vậy. Sở hữu quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác Bồ đề cũng do Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mà được sanh vậy. Sở hữu hạnh Bồ tát Ma ha tát, chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đều do Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mà được sanh vậy. Tất cả Dự lưu cho đến chư Phật đều do Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mà được có vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đã đang sẽ được Vô thượng Bồ đề đều do Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Do nhân duyên đây, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối các Như Lai có đại ân đức to lớn. Vậy nên, chư Phật phải dùng Phật nhãn các thứ phương tiện xem xét hộ niệm.
Thiện Hiện phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân có kẻ năng lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ diễn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thường dùng Phật nhãn xem xét hộ niệm, khiến thân tâm kia thường được an vui, sở tu thiện nghiệp đều không lưu nạn.
Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử, thiện nữ nhân năng đối Bát nhã Ba la mật đa lóng nghe thơ tả, thọ trì đọc tụng, tu tập suy nghĩ vì người diễn nói. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác mười phương thế giới đều đồng hộ niệm khiến đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề được chẳng quay lui.
Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Như Thế Tôn nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian. Bạch Thế Tôn! Sao là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian? Sao là chư Phật từ Bát nhã sanh? Sao là Như Lai nói tướng thế gian?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật sở hữu mười lực, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Đây thảy vô lượng vô biên công đức đều từ Bát nhã Ba la mật đa mà được sanh trưởng. Do được các pháp như thế nên nói gọi là Phật. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh công đức chư Phật như thế, do đây nên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, cũng nói chư Phật từ kia mà sanh.
Thiện Hiện! Phải biết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ thật tướng các pháp thế gian ấy, là năng chỉ thật tướng năm uẩn thế gian, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cũng nói thật tướng năm uẩn thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói chỉ thật tướng năm uẩn thế gian?
Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đều chẳng nói chỉ ra năm uẩn sắc thảy có thành có hoại, có sanh có diệt, có nhiễm có tịnh, có thêm có bớt, có vào có ra, có quá khứ có vị lai có hiện tại, có thiện có bất thiện có vô ký, có buộc cõi Dục có buộc cõi Sắc có buộc cõi Vô sắc. Sở dĩ vì sao? Chẳng phải pháp không, vô tướng, vô nguyện có thành có hoại, có sanh có diệt thảy; chẳng phải pháp vô tạo tác, vô sanh vô diệt, vô tánh có thành có hoại, có sanh diệt thảy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói chỉ ra thật tướng năm uẩn như thế, năm uẩn đây tức là thế gian. Vậy nên, thế gian cũng không có tướng thành hoại sanh diệt thảy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều nương Bát nhã Ba la mật đa năng khắp chứng biết vô lượng vô số vô biên hữu tình tâm hành sai khác. Nhưng trong nghĩa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây trọn không có hữu tình và không thi thiết hữu tình khá được. Trọn không các sắc, cũng không thi thiết các sắc khá được; trọn không thọ tưởng hành thức, cũng không thi thiết thọ tưởng hành thức khá được. Nói rộng cho đến trọn không nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng không thi thiết nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí khá được. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế nói chỉ ra tướng thế gian.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng chỉ ra sắc, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí. Sở dĩ vì sao? Vì trong sâu thẳm Đại Bát nhã Ba la mật đa đây, Bát nhã Ba la mật đa hãy vô sở hữu trọn bất khả đắc, huống có các sắc, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí khá chỉ ra được.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả hữu tình thi thiết lời nói hoặc có sắc hoặc không sắc, hoặc có tưởng hoặc không tưởng, hoặc chẳng có tưởng hoặc chẳng không tưởng, hoặc thế giới đây hoặc tất cả thế giới mười phương khác. Các hữu tình này hoặc tâm nhóm, hoặc tâm tan, tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đều như thật biết.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do pháp tánh nên như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do pháp tánh, nên như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết trong pháp tánh, pháp tánh hãy vô sở hữu đều bất khả đắc, huống có hữu tình tâm nhóm tâm tan mà khá được đấy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do pháp tánh, nên như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do tận vậy, lìa nhiễm vậy, diệt vậy, đoạn vậy, vắng lặng vậy, xa lìa vậy, như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do tận vậy, lìa nhiễm vậy, diệt vậy, đoạn vậy, vắng lặng vậy, xa lìa vậy, như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết trong tận, lìa nhiễm, diệt, đoạn, vắng lặng, xa lìa, tánh tận thảy hãy vô sở hữu đều bất khả đắc, huống có hữu tình tâm nhóm tâm tan mà khá được ấy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm do tận, lìa nhiễm, diệt, đoạn, vắng lặng, xa lìa vậy, như thật biết các loại hữu tình kia tâm nhóm tâm tan.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có tâm tham lìa tâm tham, có tâm sân lìa tâm sân, có tâm si lìa tâm si.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có tâm tham lìa tâm tham, có tâm sân lìa tâm sân, có tâm si lìa tâm si?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có tâm tham sân si, như thật tánh chẳng có tâm tham sân si, chẳng lìa tâm tham sân si. Sở dĩ vì sao? Trong như thật tánh, pháp tâm tâm sở hãy vô sở hữu đều bất khả đắc, huống có tâm tham sân si, lìa tâm tham sân si mà khá được vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia lìa tâm tham sân si, như thật tánh chẳng lìa tâm tham sân si, chẳng có tâm tham sân si. Sở dĩ vì sao? Trong như thật tánh, pháp tâm tâm sở hãy vô sở hữu đều bất khả đắc, huống có lìa tâm tham sân si, có tâm tham sân si mà khá được ấy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình có tâm tham lìa tâm tham, có tâm sân lìa tâm sân. Có tâm si lìa tâm si.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có tâm tham sân si, chẳng có tâm tham sân si, chẳng lìa tâm tham sân si. Vì cớ sao? Hai tâm như thế chẳng hòa hợp vậy. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia lìa tâm tham sân si, chẳng lìa tâm tham sân si, chẳng có tâm tham sân si. Vì cớ sao? Hai tâm như thế chẳng hòa hợp vậy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có tâm tham lìa tâm tham, có tâm sân lìa tâm sân, có tâm si lìa tâm si.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm rộng.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm rộng?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm rộng, chẳng rộng chẳng hẹp, chẳng thêm chẳng bớt, chẳng đi chẳng đến. Sở dĩ vì sao? Vì tự tánh tâm lìa rốt ráo vậy, đều vô sở hữu, trọn bất khả đắc, ai rộng ai hẹp ai thêm ai bớt ai đi ai dến. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm rộng.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm lớn.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm lớn?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm lớn chẳng lớn chẳng nhỏ, chẳng đi chẳng đến, chẳng sanh chẳng diệt, chẳng trụ chẳng khác, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Sở dĩ vì sao? Vì tự tánh tâm lìa rốt ráo vậy, đều vô sở hữu, trọn bất khả đắc, ai lớn ai nhỏ, ai đi ai đến, ai sanh ai diệt, ai trụ ai khác, ai nhiễm ai tịnh. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm lớn.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không lường.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không lường?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không lường chẳng có lượng chẳng không lượng, chẳng trụ chẳng chẳng trụ, chẳng đi chẳng chẳng đi. Sở dĩ vì sao? Vì tự tánh tâm lìa rốt ráo vậy, không lậu không nương, nói sao nói được có lượng không lượng, có trụ chẳng trụ, có đi chẳng đi? Như vậy, Như lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không lường.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không thấy không đối?
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không thấy không đối?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không thấy không đối đều không có tướng tâm. Sở dĩ vì sao? Vì tất cả tâm tự tướng không vậy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không thấy không đối.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không sắc chẳng thể thấy.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không sắc chẳng thể thấy?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không sắc chẳng thể thấy là năm thứ mắt chư Phật đều chẳng năng thấy được. Sở dĩ vì sao? Vì tất cả tâm tự tánh không vậy. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia có bao tâm không sắc chẳng thể thấy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở hoặc ra hoặc chìm, hoặc co hoặc dãn.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở hoặc ra hoặc chìm, hoặc co hoặc dãn?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở ra chìm co dãn đều nương sắc thọ tưởng hành thức mà sanh. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở hoặc ra hoặc chìm, hoặc co hoặc dãn.
Nghĩa là các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở ra chìm co dãn nương sắc cho đến thức, chấp ngã và thế gian hoặc thường hoặc vô thường, hoặc cũng thường cũng vô thường, hoặc phi thường phi vô thường, đây là chắc thật, kia đều ngu dối. Nương sắc cho đến thức chấp ngã và thế gian hoặc có biên hoặc không biên, hoặc cũng có biên cũng không biên, hoặc chẳng có biên chẳng không biên, đây là chắc thật, kia đều ngu dối. Nương sắc cho đến thức chấp Như Lai chết rồi hoặc có hoặc chẳng có, hoặc cũng có cũng chẳng có, hoặc chẳng có chẳng chẳng có, đây là chắc thật, kia đều ngu dối. Nương sắc cho đến thức chấp mạng giả hoặc tức thân hoặc khác thân, đây là chắc thật, kia đều ngu dối. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết các loại hữu tình kia pháp tâm, tâm sở hoặc ra hoặc chìm, hoặc co hoặc dãn.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết sắc thọ tưởng hành thức.
Bạch Thế Tôn! Sao là Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết sắc thọ tưởng hành thức?
Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết sắc thọ tưởng hành thức đều như chơn như, không biến khác, không phân biệt, không tướng trạng, không cảnh giới, không hý luận, không sở đắc. Như vậy, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thật biết sắc thọ tưởng hành thức. Cũng như thật biết các loại hữu tình pháp tâm, tâm sở ra chìm đều như chơn như, không biến khác, không phân biệt, không tướng trạng, không cảnh giới, không hý luận, không sở đắc.
Thiện Hiện phải biết: Các loại hữu tình pháp tâm, tâm sở ra chìm co dãn chơn như tức năm uẩn chơn như. Năm uẩn chơn như tức mười hai xứ chơn như. Mười hai xứ chơn như tức mười tám giới chơn như. Mười tám giới chơn như tức tất cả pháp chơn như. Tất cả pháp chơn như tức sáu Ba la mật đa chơn như. Sáu Ba la mật chơn như tức ba mươi bảy Bồ đề phần pháp chơn như. Ba mươi bảy Bồ đề phần pháp chơn như tức mười sáu không chơn như. Mười sáu không chơn như tức tám giải thoát chơn như. Tám giải thoát chơn như tức chín định thứ lớp chơn như. Chín định thứ lớp chơn như tức ba môn giải thoát chơn như. Ba môn giải thoát chơn như tức Như Lai mười lực chơn như. Như Lai mười lực chơn như tức bốn vô sở úy chơn như. Bốn vô sở úy chơn như tức bốn vô ngại giải chơn như. Bốn vô ngại giải chơn như tức đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả chơn như. Đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả chơn như tức mười tám pháp Phật bất cộng chơn như. Mười tám pháp Phật bất cộng chơn như tức nhất thiết trí chơn như. Nhất thiết trí chơn như tức đạo tướng trí chơn như. Đạo tướng trí chơn như tức nhất thiết tướng trí chơn như. Nhất thiết tướng trí chơn như tức pháp thiện, bất thiện, vô ký chơn như. Pháp thiện, bất thiện, vô ký chơn như tức pháp thế gian xuất thế gian chơn như. Pháp thế gian xuất thế gian chơn như tức pháp hữu lậu vô lậu chơn như. Pháp hữu lậu vô lậu chơn như tức pháp hữu tội vô tội chơn như. Pháp hữu tội vô tội chơn như tức pháp tạp nhiễm thanh tịnh chơn như. Pháp tạp nhiễm thanh tịnh chơn như tức pháp hữu vi vô vi chơn như. Pháp hữu vi vô vi chơn như tức ba đời chơn như. Ba đời chơn như tức ba cõi chơn như. Ba cõi chơn như tức quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán chơn như. Quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán chơn như tức Độc giác Bồ đề chơn như. Độc giác Bồ đề chơn như tức tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát chơn như. Tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát chơn như tức chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chơn như. Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chơn như tức tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chơn như. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chơn như tức tất cả hữu tình chơn như.
Thiện Hiện phải biết: Hoặc tất cả Như Lai Ứng Chánh đẳng Giác chơn như, hoặc tất cả hữu tình chơn như, hoặc tất cả pháp chơn như đều chẳng lìa nhau. Vì chẳng lìa nhau nên không tận không hai, chẳng thể phân biệt.
Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chứng tất cả pháp chơn như rốt ráo mới được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Do đây nên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, là mẹ chư Phật, năng chỉ thật tướng thế gian cho chư Phật.
Thiện Hiện phải biết: Như vậy Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng như thật giác các pháp chơn như, tánh chẳng hư dối, tánh chẳng biến khác. Do như thật giác tướng chơn như nên nói gọi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm sở chứng thật tướng các pháp chơn như cực là rốt sâu, khó thấy khó giác. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đều dùng thật tướng các pháp chơn như chỉ rõ phân biệt chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Chơn như như thế rất thâm rất diệu, ai năng tin hiểu được? Duy có Bồ tát Ma ha tát ngôi Bất thối và A la hán đủ chính kiến lậu tận, nghe Phật thuyết chơn như thẳm sâu đây năng sanh tin hiểu được. Như Lai vì kia y tự sở chứng tướng chơn như phân biệt chỉ rõ?
Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói . Sở dĩ vì sao? Chơn như vô tận, vậy nên rốt sâu. Duy có Như Lai hiện Đẳng chánh giác chơn như vô tận.
Bạch Thế Tôn! Phật do đâu chứng chơn như vô tận? Thiện Hiện! Phật do chơn như năng chứng chơn như vô tận như thế.
Bạch Thế Tôn! Như Lai chứng chơn như vô tận ở đâu? Thiện Hiện! Chứng chơn như vô tận ở tất cả pháp.
Bạch Thế Tôn! Chơn như các pháp bởi đâu vô tận? Thiện Hiện! Vì tất cả pháp đều vô tận nên tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác chứng được chơn như vô tận tất cả pháp, nên mới được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình phân biệt chỉ rõ tướng chơn như tất cả pháp. Do đây nên gọi kẻ thuyết như thật.
Bấy giờ, thế giới Tam thiên đại thiên có bao Thiên tử cõi Dục, cõi Sắc đều đem các thứ hoa hương vi diệu của trời xa rải lên Thế Tôn mà vì cúng dường, đi đến chỗ Phật đỉnh lễ chân Phật, lui đứng một phía đồng bạch Phật rằng: Như Lai đã thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy gì làm tướng?
Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử rằng: Thiên tử! Phải biết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy không, vô tướng, vô nguyện làm tướng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy hư không vô tạo tác, vô sanh vô diệt, vô nhiễm vô tịnh, vô tánh vô tướng, chẳng đoạn chẳng thường, chẳng một chẳng khác, không đến không đi làm tướng. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có vô lượng các tướng như thế thảy.
Thiên tử phải biết: Các tướng như thế tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương thế tục mà nói, chẳng nương thắng nghĩa.
Thiên tử phải biết: Các tướng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, thế gian, trời, người, a tố lạc thảy đều chẳng thể phá hoại được. Vì cớ sao? Vì thế gian, trời, người, a tố lạc thảy cũng là tướng vậy.
Thiên tử phải biết: Các tướng chẳng thể phá hoại các tướng được, các tướng chẳng thể biết rõ các tướng được, các tướng chẳng thể phá hoại vô tướng được, các tướng chẳng thể biết rõ vô tướng được. Vô tướng chẳng thể phá hoại các tướng được, vô tướng chẳng thể biết rõ các tướng được, vô tướng chẳng thể phá hoại vô tướng được, vô tướng chẳng thể biết rõ vô tướng được. Vì cớ sao? Hoặc tướng hoặc vô tướng, hoặc tướng vô tướng đều vô sở hữu. Năng phá năng biết, sỏ phá sở biết, kẻ phá kẻ biết đều bất khả đắc vậy.
Thiên tử phải biết: Các tướng như thế chẳng sắc làm ra, chẳng thọ tưởng hành thức làm ra. Nói rộng cho đến chẳng nhất thiết trí làm ra; chẳng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí làm ra.
Thiên tử phải biết: Các tướng như thế chẳng trời làm ra, chẳng phi trời làm ra, chẳng người làm ra, chẳng phi người làm ra. Chẳng hữu lậu chẳng vô lậu, chẳng thế gian chẳng xuất thế gian, chẳng hữu vi chẳng vô vi, chẳng chỗ hệ thuộc, chẳng thể tuyên nói được.
Thiên tử phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xa lìa các tướng, chẳng nên hỏi Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm lấy gì làm tướng. Thiên tử các ngươi, nơi ý hiểu sao? Giả sử có hỏi rằng tướng hư không ra sao, khởi hỏi như thế là hỏi chánh đáng chăng?
Các Thiên tử thưa: Bạch Thế Tôn! Chẳng có vậy. Vì cớ sao? Vì hư không không thể không tướng không làm ra, chẳng nên hỏi ngẩn ngơ vậy.
Phật bảo: Thiên tử! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, chẳng nên vì hỏi. Nhưng các pháp tướng, có Phật không Phật, pháp giới lẽ vậy. Phật đối tướng đây như thật giác biết, nên gọi Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.
Khi ấy, các Thiên tử lại thưa Phật rằng: Như Lai đã giác các tướng như thế rất là sâu thẳm khó thấy khó giác. Vì Như Lai hiện giác tướng như thế nên đối tất cả pháp chuyển vô ngại trí. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trụ tướng như thế phân biệt khai chỉ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Vì các hữu tình nhóm các pháp tướng, phương tiện khai chỉ khiến đối Bát nhã Ba la mật đa được vô ngại trí.
Bạch Thế Tôn! Hiếm có. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là chỗ nơi thường hành các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành chỗ này nên chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình phân biệt khai chỉ tất cả pháp tướng. Chỗ gọi phân biệt khai chỉ tướng sắc, phân biệt khai chỉ tướng thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến phân biệt khai chỉ tướng nhất thiết trí, phân biệt khai chỉ tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí?
Bấy giờ, Phật bảo các Thiên tử rằng: Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Thiên tử phải biết: Tất cả pháp tướng Như Lai như thật giác là vô tướng, chỗ gọi biến ngại là vô sắc, lĩnh nạp là tướng thọ, lấy tượng là tướng tưởng, tạo tác là tướng hành, rõ biết là tướng thức; Như Lai như thật giác là vô tướng. Đống khổ não là tướng uẩn, cửa sanh trưởng là tướng xứ, nhiều độc hại là tướng giới; Như Lai như thật giác là vô tướng. Hay ơn xả là tướng bố thí, không nhiệt não là tướng tịnh giới, chẳng tức giận là tướng an nhẫn, chẳng thể phục là tướng tinh tiến, không tán loạn là tướng tĩnh lự, không chấp đắm là tướng bát nhã; Như Lai như thật giác là vô tướng. Vô sở hữu là tướng nội không thảy, chẳng điên đảo là tướng chơn như thảy, chẳng hư dối là tướng bốn thánh đế; Như Lai như thật giác là vô tướng. Không rối não là tướng bốn tĩnh lự, không hạn ngại là tướng bốn vô lượng, không ồn tạp là tướng bốn định vô sắc; Như Lai như thật giác là vô tướng. Không trói buộc là tướng tám giải thoát, chẳng toán loạn là tướng chín định thứ lớp, năng xa lìa là tướng ba mươi bảy Bồ đề phần pháp; Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng xa lìa là tướng không giải thoát môn, không lấy đắm là tướng vô tướng giải thoát môn, chán các khổ là tướng vô nguyện giải thoát môn; Như Lai như thật giác là vô tướng. Ngôi nhiếp tịnh là tướng Tam thừa thập địa, tới địa giác là tướng mười lực Bồ tát; Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng xem soi là tướng năm nhãn, không trệ ngại là tướng sáu thần thông; Như Lai như thật giác là vô tướng. Khó khuất phục là tướng Như Lai mười lực, không khiếp sợ là tướng bốn vô sở úy, không đoạn tuyệt là tướng bốn vô ngại giải, cho lợi vui là tướng đại từ, vớt suy khổ là tướng đại bi, mừng việc lành là tướng đại hỷ, bỏ ồn tạp là tướng đại xả, chẳng thể cướp là tướng mười tám pháp Phật bất cộng; Như Lai như thật giác là vô tướng. Năng nghiêm đẹp là tướng tướng hảo, năng nhớ nghĩ là tướng pháp vô vong thất, không sở chấp là tướng tánh hằng trụ xả; Như Lai như thật giác là vô tướng. Nhiếp trì khắp là tướng tất cả đà la ni môn, nhiếp thọ khắp là tướng tất cả tam ma địa môn; Như Lai như thật giác là vô tướng. Khéo thọ giáo là tướng quả Thanh văn thừa, tự khai ngộ là tướng Độc giác Bồ đề, tới Đại quả là tướng hạnh Bồ tát Ma ha tát, đủ đại dụng là tướng chư Phật Chánh đẳng Bồ đề; Như Lai như thật giác là vô tướng. Hiện Chánh đẳng giác là tướng nhất thiết trí, cực khéo thông suốt là tướng đạo tướng trí, hiện đẳng biệt giác là tướng nhất thiết tướng trí; Như Lai như thật giác là vô tướng.
Thiên tử phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác đối tướng tất cả pháp như thế thảy đều năng như thật giác là vô tướng. Do nhân duyên đây, Ta nói chư Phật được vô ngại trí không ai ngang bằng được.
Bấy giờ, Phật bảo cụ thọ Thiện Hiện: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là mẹ chư Phật năng chỉ thật tướng các pháp thế gian. Vậy nên, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác nương pháp mà trụ, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì chỗ nương pháp trụ. Pháp ấy tức là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không chẳng nương dựa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì. Sở dĩ vì sao? Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, năng làm chỗ nương dựa cho chư Phật, năng chỉ thật tướng các pháp thế gian.
Thiện Hiện phải biết: Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác là kẻ biết ơn, kẻ năng đền ơn. Nếu có hỏi rằng ai là kẻ biết ơn năng đền ơn, nên đáp ngay rằng Phật là kẻ biết ơn năng đền ơn. Vì cớ sao? Vì tất cả thế gian, biết ơn đền ơn không ai bằng Phật vậy.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết ơn đền ơn là sao?
Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác cưỡi xe như thế, đi đường như vậy, đến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Được Bồ đề rồi, với tất cả thời cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì xe này đường này từng không chút nới. Xe đây đường đây, phải biết tức là Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối các pháp hữu tướng và vô tướng đều hiện đẳng giác không sở thành xong, vì các hình chất bất khả đắc vậy.
Thiện Hiện phải biết: Vì các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác biết nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế năng hiện đẳng giác pháp tướng vô tướng đều không tác dụng, không sở thành xong, với tất cả thời cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, nhiếp thọ hộ trì từng không gián đoạn, nên gọi chơn thật biết ơn đền ơn.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không chẳng đều nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối tất cả pháp không tác không thành không sanh trí chuyển, lại năng biết đây không nhân duyên chuyển. Vậy nên phải biết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cũng năng như thật chỉ tướng thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Như Lai thường nói tất cả các pháp không sanh không khởi, không biết không thấy. Làm sao nói được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, là mẹ chư Phật, cũng năng chư thật chỉ tướng thế gian?
Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy . Như ngươi đã nói, tất cả pháp tánh không sanh không khởi không biết không thấy. Vì nương thế tục mà nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng sanh chư Phật, là mẹ chư Phật, cũng năng như thật chỉ tướng thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì sao các pháp không sanh không khởi, không biết không thấy? Phật bảo: Thiện Hiện! Vì tất cả pháp không, vô sở hữu, đều chẳng tự tại, dối gạt chẳng bền, nên tất cả pháp không sanh không khởi không biết không thấy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Tất cả pháp không chỗ nương dựa, không chỗ hệ thuộc. Do nhân duyên đây không sanh không khởi không biết không thấy.
Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mặc dù năng sanh chư Phật, chỉ tướng thế gian, mà không sở sanh, cũng không sở chỉ.
Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thấy sắc, nên gọi chỉ ra tướng sắc; chẳng thấy thọ tưởng hành thức, nên gọi chỉ ra tướng thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến chẳng thấy nhất thiết trí nên gọi chỉ ra nhất thiết trí; chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí nên gọi chỉ ra tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí.
Thiện Hiện phải biết: Do nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ thật tướng các pháp thế gian, năng sanh chư Phật, gọi mẹ chư Phật.
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì sao Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế chẳng thấy sắc nên gọi chỉ tướng sắc, chẳng thấy thọ tưởng hành thức nên gọi chỉ tướng thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến chẳng thấy nhất thiết trí nên gọi chỉ tướng nhất thiết trí, chẳng thấy đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí nên gọi chỉ tướng đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bởi duyên sắc mà sanh nơi nhận thức, đấy là chẳng thấy sắc nên gọi chỉ tướng sắc. Nói rộng cho đến bởi chẳng duyên nhất thiết tướng trí mà sanh nơi nhận thức, đấy là chẳng thấy nhất thiết tướng trí nên gọi chỉ tướng nhất thiết tướng trí.
Thiện Hiện phải biết: Do nghĩa như thế Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ thật tướng các pháp thế gian, năng sanh chư Phật, gọi mẹ chư Phật.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng vì chư Phật hiển rõ thế gian không, nên gọi mẹ Phật, năng chỉ chư Phật thật tướng thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Sao là Bát nhã Ba la mật đa năng vì chư Phật hiển rõ thế gian?
Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng vì chư Phật hiển rõ năm uẩn thế gian không. Hiển mười hai xứ thế gian không. Hiển mười tám giới thế gian không. Hiển sáu xúc thế gian không. Hiển sáu thọ thế gian không. Hiển sáu giới thế gian không. Hiển bốn duyên thế gian không. Hiển mười hai nhánh duyên khởi thế gian không. Hiển ngã kiến làm cội gốc cho sáu mươi hai kiến thế gian không. Hiển mười thiện nghiệp đạo thế gian không. Hiển bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định thế gian không. Hiển sáu Ba la mật đa thế gian không. Hiển nội không cho đến vô tánh tự tánh không thế gian không. Hiển khổ tập diệt đạo thế gian không. Hiển ba mươi bảy Bồ đề phần pháp thế gian không. Hiển tám giải thoát, tám thắng xứ, chín định thứ lớp, mười biến xứ thế gian không. Hiển không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn thế gian không. Hiển Tam thừa thập địa thế gian không. Hiển Bồ tát thập địa thế gian không. Hiển tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn thế gian không. Hiển năm nhãn, sáu thần thông thế gian không. Hiển Như Lai mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, mười tám pháp Phật bất cộng thế gian không. Hiển đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả thế gian không. Hiển ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo thế gian không. Hiển pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả thế gian không. Hiển quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ đề thế gian không. Hiển tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát thế gian không. Hiển chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề thế gian không. Hiển nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí thế gian không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng vì chư Phật hiển thế gian không, nên gọi mẹ Phật, năng chỉ chư Phật thật tướng thế gian.
Lại nữa, Thiện Hiện! Phật nhờ Bát nhã Ba la mật đa năng vì thế gian hiển sắc thế gian không, cho đến hiển nhất thiết tướng trí thế gian không, khiến các thế gian thọ thế gian không, tưởng thế gian không, nghĩ thế gian không, biết thế gian không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng vì chư Phật hiển thế gian không, nên gọi mẹ Phật, năng chỉ chư Phật thật tướng thế gian.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian không. Sao là chỉ chư Phật tướng thế gian không? Nghĩa là khiến Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác thấy sắc thế gian không, cho đến thấy nhất thiết tướng trí thế gian không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn. Sao là chỉ chư Phật tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian chẳng thể nghĩ bàn.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian xa lìa. Sao là chỉ chư Phật tướng thế gian xa lìa? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian xa lìa, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian xa lìa. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian xa lìa.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vắng lặng. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian vắng lặng? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian vắng lặng, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian vắng lặng. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vắng lặng.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian rốt ráo không. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian rốt ráo không? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian rốt ráo không, cho đế nhất thiết tướng trí tướng thế gian rốt ráo không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian rốt ráo không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh không. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh không? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian vô tánh không, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian vô tánh không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian tự tánh không. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian tự tánh không? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian tự tánh không, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian tự tánh không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian tự tánh không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh tự tánh không. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh tự tánh không? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian vô tánh tự tánh không, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian vô tánh tự tánh không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian vô tánh tự tánh không.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian thuần không. Sao là năng chỉ chư Phật tướng thế gian thuần không? Nghĩa là chỉ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác sắc tướng thế gian thuần không, cho đến nhất thiết tướng trí tướng thế gian thuần không. Như vậy, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian thuần không.
Thiện Hiện phải biết: Do nghĩa như thế, Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật thật tướng thế gian.
Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm năng chỉ chư Phật tướng thế gian ấy, nghĩa là khiến chẳng khởi tưởng thế gian đây, tưởng thế gian kia. Sở dĩ vì sao? Vì thật không có pháp khá khởi tưởng thế đây thế kia vậy.
Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.
