Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 21

Quyển Thứ 522

- Hội Thứ Ba

PHẨM THẤY BẤT ĐỘNG

Thứ 25 - 2

Lại nữa, Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này nơi tâm cứng chắc hơn chất kim cương. Giả sử tất cả hữu tình ở thế giới chư Phật mười phương Căng già sa thảy đều biến làm ma. Các chúng ma này lại đều hóa làm chừng ấy ác ma, các ác ma đây đều có thần lực vô lượng vô số. Các ác ma này dùng hết nơi thần lực chẳng năng lưu nạn Bồ tát Ma ha tát này khiến chẳng năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được.Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này đã được Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo, biết tất cả pháp bất khả đắc vậy.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên hai pháp, tất cả ác ma chẳng năng lưu nạn khiến chẳng năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được. Những gì là hai? Một là quán sát các pháp đều không, hai là chẳng bỏ các loại hữu tình.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát trọn nên hai pháp nữa, tất cả ác ma chẳng năng ngăn ngại khiến chẳng năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm được. Những gì là hai? Một là như nói thảy đều năng làm, hai là thường được chư Phật hộ niệm.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, các Thiên tử thảy thường đến lễ kính, gần gũi cúng dường, thỉnh hỏi khuyên phát, nói lên lời như vầy: "Lành thay, Đại sĩ! Muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nên siêng tu trụ không, vô tướng, vô nguyện. Vì cớ sao? Thiện nam tử! Nếu siêng trụ không, vô tướng, vô nguyện, tất cả hữu tình kẻ không nương dựa năng làm nương dựa, kẻ không nương về năng làm nương về, kẻ không cứu hộ năng làm cứu hộ, kẻ không đến tới năng làm đến tới, kẻ không nhà cửa năng làm nhà cửa, kẻ không cồn bãi năng làm cồn bãi, cùng kẻ mù tối năng làm ánh sáng, cùng kẻ điếc đui năng làm tai mắt. Vì cớ sao? Thiện nam tử? Trụ không, vô tướng, vô nguyện như thế tức là an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu năng an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề".

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, thời được chư Phật hiện tại thế giới mười phương vô lượng vô số vô biên ở giữa đại chúng, tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự chủng tánh và các công đức Bồ tát Ma ha tát này, chỗ gọi công đức chơn tịnh an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Thiện Hiện phải biết: Như Ta nay đây vì chúng tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng, xưng nêu khen ngợi Bửu Tràng Bồ tát Ma ha tát, Thi Khí Bồ tát Ma ha tát thảy. Các Bồ tát Ma ha tát và hiện tại kia chỗ Phật Bất Động, kẻ tịnh tu phạm hạnh trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, danh tự chủng tánh và các công đức các Bồ tát Ma ha tát, chỗ gọi công đức chơn tịnh an trụ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Hiện tại thế giới phương Đông vô lượng vô số vô biên tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vì chúng tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, ở kia cũng có các Bồ tát Ma ha tát tịnh tu phạm hạnh, chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa. Các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác kia đều ở giữa chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự chủng tánh và các công đức Bồ tát Ma ha tát kia, chỗ gọi công đức chơn tịnh chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Phương Nam, Tây, Bắc, bốn phía, trên dưới cũng lại như thế.

Thiện Hiện phải biết: Có Bồ tát Ma ha tát từ sơ phát tâm hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, lần hồi viên mãn đạo Đại Bồ đề, lần hồi viên mãn Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, cho đến sẽ được nhất thiết trí , cũng được tất cả như Lai Ứng Chánh Đ?ng Giác thế giới mười phương vô lượng vô số vô biên, ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự chủng tánh và các công đức Bồ tát Ma ha tát này, chỗ gọi công đức chơn tịnh tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này năng làm việc khó, giống Phật chẳng dứt, lợi ích an vui tất cả hữu tình vậy.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Những Bồ tát Ma ha tát mà nhờ Phật Thế Tôn ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự chủng tánh và các công đức, vì bất thối chuyển hay thối chuyển ư?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có Bồ tát Ma ha tát trụ Bất thốI chuyển hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, được nhờ Phật Thế Tôn ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và các công đức . Lõicó Bồ tát Ma ha tát tuy chưa nhận ký mà tu Bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo, cũng được nhờ chư Phật ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và các công đức.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vừa nói trên đây là Bồ tát nào?

Phật bảo: Thiện Hiện! Có Bồ tát Ma ha tát theo Phật Bất Động khi làm Bồ tát sở tu mà học, đã được an trụ ngôi Bất thối chuyển. Bồ tát Ma ha tát này được nhờ Phật Thế Tôn ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và các công đức.

Lại có Bồ tát Ma ha tát theo Bửu Tràng Bồ tát Ma ha tát, Thi Khí Bồ tát Ma ha tát thảy sở tu mà học. Bồ tát Ma ha tát này tuy chưa nhận ký, mà siêng tinh tiến hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, cũng được nhờ chư Phật ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và các công đức.

Lại nữa, Thiện Hiện! Có Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối trong tánh vô sanh tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đ?i Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đ?i tánh rốt ráo không tất cả pháp, tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đối tánh vắng lặng tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đối tánh đều xa lìa tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đối tánh vô sở hữu tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đối tánh chẳng tự tại tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Đối tánh chẳng bền chắc tất cả pháp tuy rất tin hiểu mà chưa chứng được Vô sanh pháp nhẫn. Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát như thế thảy cũng được nhờ chư Phật ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và công đức.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát nhờ Phật Thế Tôn ở giữa đại chúng tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và công đức; Bồ tát Ma ha tát này vượt các bậc Thanh văn Đợc giác thảy, tất được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phương tiện khéo léo, nhờ Phật Thế Tôn ở giữa đại chúng, tự nhiên vui mừng xưng nêu khen ngợi danh tự dòng dõi và các công đức; Bồ tát Ma ha tát này tất sẽ trụ ngôi Bất thối chuyển, trụ ngôi này rồi mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát nghe thuyết bao nhiêu nghĩa thú sâu thẳm Bát nhã Ba la mật đa như thế không nghi không ngờ, chẳng mê chẳng ngất, chỉ khởi nghĩ này: "Như Phật đã thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, lý ấy tất nhiên không có trái ngược". Bồ tát Ma ha tát này do đối Bát nhã Ba la mật đa rất sanh tịnh tín, lần hồi sẽ ở chỗ Phật Bất Động và chỗ các Bồ tát Ma ha tát rộng nghe Bát nhã Ba la mật đa, đối nghĩa thú ấy rất sanh tin hiểu. Đã tin hiểu rồi, sẽ được trụ nơi ngôi Bất thối chuyển. Trụ ngôi này rồi, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát chỉ nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế năng sanh tin hiểu, chẳng sanh phỉ báng, hãy được nhiều căn lành thù thắng, huống năng thọ trì đọc tụng thông lẹ, y lý chơn như buộc niệm suy nghĩ, an trụ chơn như tinh siêng tu học. Bồ tát Ma ha tát này mau sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, năng tận vị lai lợi vui tất cả.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Thật tánh các pháp đều bất khả đắc, nói sao nói được các Bồ tát Ma ha tát an trụ chơn như tinh siêng tu học, mau sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, năng tận vị lai lợi vui tất cả?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như kẻ Phật hóa ra an trụ chơn như tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, mau sẽ an trụ bật Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn. Các Bồ tát Ma ha tát cũng lại như thế, an trụ chơn như tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát, mau sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Kẻ Như Lai hóa trọn vô sở hữu, lẽ lìa chơn như, trọn bất khả đắc, ai trọn chơn như tu hạnh Bồ tát, ai sẽ an trụ bật Bất thối chuyển, ai chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ đề, ai vì hữu tình làm nhiêu ích lớn? Bạch Thế Tôn! Chơn như hãy chẳng khá được, huống nào được có an trụ chơn như tu hạnh Bồ tát mau sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn. Đây nếu thật có, chắc không lẽ ấy?

Phật bảo:Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Kẻ Như Lai hóa trọn vô sở hữu, lẽ lìa chơn như, trọn bất khả đắc, ai trọn chơn như tu hạnh Bồ tát, ai sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, ai chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ai vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn. Thiện Hiện! Chơn như hãy bất khả đắc, huống có đắc an trụ chơn như tu hành Bồ tát, mau được an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn. Đây nếu thật có, chắc không lẽ ấy.

Sở dĩ vì sao? Như Lai ra đời hoặc chẳng ra đời, lẽ vậy các pháp chẳng lìa chơn như, pháp giới, pháp tánh nói rộng cho đến bất tư nghì giới. Quyết định không có an trụ chơn như tu hạnh Bồ tát, mau sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình làm việc nhiêu ích. Vì cớ sao? Vì các pháp chơn như không sanh không diệt, cũng không trụ khác chút phần khá được.

Thiện Hiện! Nếu pháp không sanh không diệt, cũng không trụ khác chút phần khá được, ai trụ trong ấy tu hạnh Bồ tát, ai sẽ an trụ bậc Bất thối chuyển, ai chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ai vì hữu tình làm nhiêu ích lớn? Đây nếu thật có, chắc không lẽ ấy. Chỉ nương thế tục giả thi thiết có à thôi.

Khi ấy, Thiên Đế Thích bèn thư Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế thẳm sâu mầu nhiệm rất khó tin hiểu. Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, mặc dù biết các pháp đều bất khả đắc mà cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, muốn vì hữu tình làm nhiêu ích lớn là việc rất khó. Sở dĩ vì sao? Quyết định không có an trụ chơn như tu hạnh Bồ tát, sẽ mau an trụ bậc Bất thối chuyển, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề vì các hữu tình làm nhiêu ích lớn. Mà các Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quán tất cả pháp đều vô sở hữu, đối thâm pháp tánh tâm chẳng chìm đắm, không nghi không ngờ, chẳng kinh chẳng sợ, cũng chẳng mê ngất. Việc như thế thảy rất là hiếm có.

Bấy giờ, Thiện Hiện bảo Thiên Đế Thích rằng: Kiều Thi Ca! Như ngươi đã nói, các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, quán tất cả pháp đều vô sở hữu. Đ?i thâm pháp tánh, tâm chẳng chìm đắm, không nghi không ngờ, chẳng kinh chẳng sợ, cũng chẳng mê ngất. Những việc như thế rất hiếm có ấy.

Kiều Thi Ca! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm quán tất cả pháp bản tánh đều không. Với trong không đây trọn vô sở hữu, ai chìm ai đắm, ai ngờ ai nghi, ai kinh ai sợ, ai mê ai ngất. Vậy nên, Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, đối thâm pháp tánh tâm chẳng chìm đắm, không ngờ không nghi, chẳng kinh chẳng sợ, cũng chẳng mê ngất, rất là hiếm có.

Khi ấy, Thiên đế Thích thưa Thiện Hiện rằng: Tôn giả đã nói không chẳng nương nơi không , vậy nên nói ra tướng không trệ ngại. Ví như đem tên ngửa bắn hư không, hoặc gần hoặc xa đều không mắc ngại. Tôn giả đã nói cũng lại như thế, ai năng đối trong dám làm lưu nạn!

Khi đó Thiên Đế Thích liền thưa Phật rằng: Tôi nói như thế, khen như thế, ghi như thế là thuận thật ngữ pháp ngữ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đối pháp tùy pháp là chính ghi chăng?

Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích rằng: Kiều Thi Ca! Ngươi nói như thế, khen như thế, ghi như thế đều thuận thật ngữ pháp ngữ Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, đối pháp tùy pháp ghi không trái ngược.

Khi ấy, Thiên Đế Thích lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Hiếm có! Đại đức Thiện Hiện có nói những gì không chẳng nương không, vô tướng, vô nguyện. Cũng nương bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Cũng nương bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Cũng nương tám giải thoát cho đến mười biến xứ. Cũng nương bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Cũng nương nội không cho đến vô tánh tự tánh không. Cũng nương chơn như cho đến bất tư nghì giới. Cũng nương khổ tập diệt đạo thánh đế. Cũng nương bậc Bồ tát Ma ha tát. Cũng nương tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn. Cũng nương năm nhãn, sáu thần thông. Cũng nương Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Cũng nương đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Cũng nương ba mươi hai tướng Đ?i sĩ, tám mươi tùy hảo. Cũng nương pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. Cũng nương nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Cũng nương hạnh Bồ tát Ma ha tát và chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bấy giờ, Thế Tôn bảo Thiên Đế Thích rằng: Kiều Thi Ca! Cụ thọ Thiện Hiện trụ các pháp không, quán bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa hãy bất khả đắc, huống có kẻ hành bố thí Ba la mật đa cho đến Bát nhã Ba la mật đa khả đắc. Quán bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi khả đắc. Quán bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định khả đắc. Quán tám giải thoát cho đến mười biến xứ hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu tám giải thoát cho đến mười biến xứ khả đắc.

Quán nội không cho đến vô tánh tự tánh không hãy bất khả đắc, huống có kẻ trụ nội không cho đến vô tánh tự tánh không khả đắc. Quán chơn như cho đến bất tư nghì giới hãy bất khả đắc, huống có kẻ trụ chơn như cho đến bất tư nghì giới khả đắc. Quán khổ tập diệt đạo thánh đế hãy bất khả đắc, huống có kẻ trụ khổ tập diệt đạo thánh đế khả đắc. Quán không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn khả đắc. Quán các bậc Bồ tát Ma ha tát hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu các bậc Bồ tát Ma ha tát khả đắc. Quán đà la ni môn, tam ma địa môn hãy bất khả đắc, huống có kẻ tu đà la ni môn, tam ma đại môn khả đắc. Quán năm nhãn, sáu thần thông hãy bất khả đắc, huống có kẻ dẫn phát năm nhãn, sáu thần thông khả đắc.

Quán Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng hãy bất khả đắc, huống có kẻ dẫn phát Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng khả đắc. Quán đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả hay bất khả đắc, huống có kẻ an trụ đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả khả đắc. Quán ba mươi hai tướng Đại sĩ, tám mươi tùy hảo hãy bất khả đắc, huống có kẻ dùng tướng hảo đây trang nghiêm thân khả đắc.

Quán pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả hãy bất khả đắc, huống có kẻ dẫn phát pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả khả đắc. Quán nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí hãy bất khả đắc, huống có kẻ dẫn phát nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí khả đắc. Quán tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát hãy bất khả đắc, huống có kẻ năng hành tất cả hạnh Bồ tát Ma ha tát khả đắc. Quán chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề hãy bất khả đắc, huống có kẻ năng chứng chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề khả đắc. Quán Nhất thiết trí trí hãy bất khả đắc, huống có kẻ năng được Nhất thiết trí trí khả đắc. Quán các Như Lai Ứng Chánh Đ?ng Giác hãy bất khả đắc, huống có kẻ năng quay xe pháp vô thượng khả đắc. Quán pháp vô sanh diệt hãy bất khả đắc, huống có kẻ năng chứng pháp vô sanh diệt khả đắc. Vì cớ sao?

Kiều Thi Ca! Cụ thọ Thiện Hiện đối tất cả pháp trụ trụ xa lìa, trụ trụ vắng lặng, trụ trụ vô sở hữu, trụ trụ vô sở đắc, trụ trụ không, trụ trụ vô tướng, trụ trụ vô nguyện.

Kiều Thi Ca! Cụ thọ Thiện Hiện đối tất cả pháp trụ vô lượng thắng trụ như thế thảy, sánh chúng các Bồ tát Ma ha tát sở trụ Bát nhã Ba la mật đa trụ hạnh thâm diệu trăm phần ngàn phần cho đến cực số phần cũng chẳng kịp một. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Trừ chư Phật, chúng các Bồ tát Ma ha tát này sở trụ trụ hạnh thâm diệu Bát nhã Ba la mật đa, đối trụ các Thanh văn Đ?c giác thảy là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Vì vậy nên, Kiều Thi Ca! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn trụ trên tất cả hữu tình, phải trụ trụ hạnh thâm diệu Bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Các Bồ tát Ma ha tát trụ trong trụ đây vượt các Thanh văn bậc Đ?c giác thảy, chứng vào Bồ tát Chánh tánh ly sanh, mau năng viên mãn tất cả Phật pháp, dứt hẳn phiền não tập khí nối nhau, chóng năng chứng được Nhất thiết trí trí, được gọi Như Lai Ứng Chánh Đ?ng Giác, rốt ráo lợi vui tất cả hữu tình khiến trụ Tam thừa giải thoát người trời.

Bấy giờ, trong chúng hội vô lượng vô số trời Ba mươi ba vui mừng nhảy nhót, đều lấy hương hoa nhiệm mầu của trờI dâng rải lên Như Lai và các đệ tử.

Lúc ấy, trong chúng có tám trăm Bí sô đều từ tòa dậy đảnh lễ chân Phật, lệch che vai hữu, gối tả chấm đất, cong lưng cung kính chấp tay hướng Phật, xem ngắm tôn nhan mắt chẳng chạm nới. Vì thần lực Phật nên mỗi lòng trong tay hương hoa mầu nhiệm tự nhiên đầy rẫy. Chúng Bí sô này vui mừng nhảy nhót được chưa từng có, đều đem hoa này dâng rải lên Phật và các Bồ tát. Đã rải hoa rồi, đồng phát nguyện rằng: "Chúng tôi dùng sức căn lành thù thắng đây, nguyện thường an trụ hạnh trụ nhiệm mầu Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, Thanh văn, Độc giác chẳng thể trụ được, mau tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vượt các bậc Thanh văn, Độc giác thảy".

Bấy giờ, Như Lai biết chúng Bí sô này ý muốn thanh tịnh, quyết định chẳng quay lui, liền bèn mỉm cười. Như phép thường của Phật, từ nơi diện môn phóng ra các thứ sắc quang xanh, vàng, đỏ trắng, hồng tía, bích lục, vàng bạc, pha lê soi khắp thế giới Tam thiên đại thiên. Quang ấy thu dần hoàn quanh thân Phật qua ba vòng rồi vào nơi trên đỉnh Phật.

Khi đó, A Nan Đà thấy được điểm đây, vui mừng nhảy nhót, liền từ tòa dậy chấp tay lễ Phật, thưa Thế Tôn rằng: Vì nhân duyên nào hiện mỉm cười đây? Chư Phật hiện cười chẳng không nhân duyên. Cúi xin Như Lai thương xót vì

nói!

Bấy giờ, Phật bảo A Nan Đà rằng: Các Bí sô đây sẽ ở trong kiếp Tinh Dụ đời sau đều được làm Phật đồng danh Tán Hoa, đầy đủ mười hiệu. Phật kia thọ lượng, cõi nước chỗ ở, đệ tử Bí sô tất cả đều đồng. Các Như Lai này đều trụ ngàn năm sơ sanh xuất gia và sau khi thành Phật tùy ở chỗ nào, hoặc ngày hoặc đêm thường rưới hương hoa nhiệm mầu năm sắc. Do nhân duyên đây nên ta cười mỉm.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được an trụ trụ tối thắng ấy, nên học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được an trụ trụ Như Lai ấy, nên học Bát nhã Ba la mật đa.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân tinh siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này đời trước hoặc từ trong người chết rồi sanh lại nơi đây, hoặc từ trời Đỗ sử đa chết đến sanh trong đây. Kia ở đời trước hoặc ở trong người, hoặc ở trên trời, nhờ từng rộng nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nên với đời nay năng siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Khánh Hỷ phải biết: Như Lai hiện thấy, nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đây năng siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối thân mạng của không điều đoái luyến, phải biết quyết định là Đại Bồ tát.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu các thiện anm tử, thiện nữ nhân ưa muốn lóng nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nghe rồi thọ trì, đọc tụng thông lanh, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý, vì các thiện nam tử Bồ tát thừa tuyên nói khai chỉ, dạy răn dạy trao. Phải biết người kia là Đại Bồ tát, từng ở quá khứ đích thân theo Như Lai nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Nghe rồi thọ trì đọc tụng thông lanh, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý. Cũng từng vì người tuyên nói khai chỉ, dạy răn dạy trao Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nên với đời nay năng xong được việc này.

Khánh Hỷ phải biết: Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này từng ở vô lượng chỗ Phật quá khứ trồng các căn lành, nên với đời nay năng làm được việc này. Các thiện nam tử thiện nữ nhân đây nên khởi nghĩ này: "Ta trước chẳng theo Thanh văn, Đ?c giác nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, định theo chư Phật nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Ta trước chẳng đối Thanh văn, Độc giác gần gũi cúng dường trồng các căn lành, định đối Như Lai ?ng Chánh Đẳng Giác gần gũi cúng dường trồng các căn lành". Do nhân duyên này, nay được nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây ưa muốn thọ trì đọc tụng, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý, rộng vì hữu tình tuyên nói không mỏi.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân ưa muốn lóng nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nghe rồi thọ trì, đọc tụng thông lanh, tinh siêng tu học, suy nghĩ đúng lý, hoặc pháp hoặc nghĩa, hoặc văn hoặc ý đều khéo thông suốt, tùy thuận tu hành. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này thời là hiện thấy chúng ta Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, có bao nghĩa thú thâm tâm tin hiểu, chẳng sanh hủy báng, chẳng khá trở hoại. Cácthiện nam tử thiện nữ nhân này đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, ở chỗ chư Phật trồng nhiều căn lành, cũng được vô lượng bạn lành nhiếp thọ.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân năng đối chỗ thắng phước điền Như Lai Ứng Chánh Đ?ng Giác trồng các căn lành, tuy định sẽ được hoặc quả Thanh văn, hoặc quả Đ?c giác, hoặc quả Như Lai, mà chứng Vô thượng Chánh Đẳng Bồ đề. Cần đối nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo thông suốt không ngại, tu hành bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. An trụ nội không cho đến vô tánh, tự tánh không. An trụ chơn như cho đến bất tư nghì giới. An trụ khổ tập diệt đạo thánh đế.

Tu hành bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Tu hành bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Tu hành không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Tu hành tám giải thoát cho đến mười biến xứ. Tu hành bậc Bồ tát Ma ha tát. Tu hành tất cả đà la ni môn, tam ma địa môn. Tu hành năm nhãn, sáu thần thông. Tu hành Như Lai mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Tu hành đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Tu hành pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả. Tu hành nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí khiến mau viên mãn.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các Bồ tát Ma ha tát năng đối nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, khéo thông không ngại, tu hành bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí khiến rất viên mãn. Bồ tát Ma ha tát này chẳng chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà trụ Thanh văn bậc Đ?c giác ấy, tất không lẽ ấy. Vậy nên, chúng Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nên đối nghĩa thú Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khéo thông không ngại, tu hành bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến nhất thiết tướng trí khiến rất viên mãn.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm dặn dò giao phó cho người, nên chính thọ trì đọc tụng thông lanh chớ cho quên mất.

Khánh Hỷ phải biết: trừ kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây, thọ trì các pháp Ta đã thuyết khác nếu có quên mất tội ấy hãy nhẹ. Mà nếu đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây chẳng khéo thọ trì, tối thiểu một câu có bị quên mất, tội này rất nặng.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu đối kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thấp đến một câu năng khéo thọ trì chẳng cho quên mất, được phước vô lượng. Nếu đối kinh điến Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng khéo thọ trì thấp đến một câu có bị quên mất, phải bị trọng tội đồng lượng phước trước. Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm ân cần giao phó cho ngươi, phải chính thọ trì đọc tụng thông lanh, suy nghĩ đúng lý, rộng vì người thuyết, phân biệt khai chỉ, khiến kẻ thọ trì hiểu rõ văn nghĩa ý thú rốt ráo.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thọ trì đọc tụng thông lanh rốt ráo, suy nghĩ đúng lý, rộng vì người thuyết, phân biệt khai chỉ khiến kia hiểu rõ, thời là thọ trì thu lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chư Phật Thế Tôn quá khứ vị lai hiện tại đã chứng.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân khởi tâm rất tịnh, hiện ở chỗ Ta muốn cầm các thứ tràng hoa thượng diệu cho đến đèn sáng, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen không lười biếng mỏi, nên đối Bát nhã Ba la mật đa chăm lòng lóng nghe, thọ trì đọc tụng thông lanh rốt ráo, suy nghĩ đúng lý, rộng vì người thuyết, phân biệt khai chỉ khiến kia hiểu rõ. Hoặc lại biên chép, các báu trang nghiêm, hằng đem các thứ tràng hoa thượng diệu cho đến đèn sáng cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen chớ được lười bỏ. Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thời là hiện tiền cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen Ta và chư Phật mười phương ba đời.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử thiện nữ nhân nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi tâm rất tịnh cung kính ưa muốn, tức đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác quá khứ vị lai hiện tại đã chứng khởi tâm rất tịnh cung kính ưa muốn. Khánh Hỷ! Nếu ngươi ưa muốn nơi Ta, chẳng bỏ Ta được, cũng nên ưa muốn chẳng bỏ kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thấp đ?n một câu không nên quên mất.

Khánh Hỷ! Ta nói nhân duyên giao phó dặn dò kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, dù qua vô lượng trăm ngàn đại kiếp cũng chẳng thể hết được. Tóm lại mà nói: Như Ta đã là Đại sư các ngươi, Bát nhã Ba la mật đa phải biết cũng là Đại sư các ngươi. Các ngươi trời người kính trọng nơi Ta, cũng nên kính trọng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta dùng vô lượng phương tiện khéo léo giao phó kinh điển Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cho ngươi, ngươi phải thọ trì chớ cho quên mất. Ta nay cầm Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây đối trước các trời, người, a tố lạc thảy vô lượng đại chúng giao phó dặn dò cho người, nên chính thọ trì chớ cho quên mất. Khánh Hỷ! Ta nay thật lời bảo cùng ngươi rằng: Có kẻ tịnh tín muốn chẳng bỏ Phật, muốn chẳng bỏ Pháp, muốn chẳng bỏ Tăng, lại muốn chẳng bỏ Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà chư Phật ba đời đã chứng, quyết định chẳng nên bỏ Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Như thế gọi là phép chư Phật chúng ta dạy răn dạy trao cho các đệ tử.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân ưa muốn lóng nghe Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thọ trì đọc tụng thông lanh rốt ráo, suy nghĩ đúng lý, đem vô lượng môn rộng vì người thuyết, phân biệt khai chỉ, thi thiết gây dựng khiến kia hiểu rõ, tinh tiến tu hành. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, năng gần viên mãn Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, Nhất thiết trí trí đều nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế mà được sanh vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật ba đời đều nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế sanh ra Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Vậy nên, Khánh Hỷ! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề phải siêng tinh tiến tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là mẹ các Bồ tát Ma ha Tát, sanh các Bồ tát Ma ha tát vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát siêng học sáu thứ Ba la mật đa mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta đem sáu thứ Ba la mật đa đây lại giao phó dặn dò, ngươi phải chính thọ trì chớ cho quên mất. Sở dĩ vì sao? Vì sáu thứ Ba la mật đa như thế là kho pháp vô tận các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, tất cả Phật pháp từ đấy sanh vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật Thế Tôn mười phương ba đời thuyết ra pháp yếu đều là kho tàng Pháp bảo vô tận sáu thứ Ba la mật đa tuôn chảy ra vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật Thế Tôn mười phương ba đời đều nương kho pháp vô tận sáu thứ Ba la mật đa tinh siêng tu học chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Khánh Hỷ phải biết: Đệ tử Thanh văn chư Phật Thế Tôn mười phương ba đời đều nương kho pháp vô tận sáu thứ Ba la mật đa tinh siêng tu học đã đang sẽ vào Vô dư Niết bàn.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Giả sử ngươi vì người Thanh văn thừa thuyết pháp Thanh văn, do pháp đây nên hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên tất cả đều được quả A la hán, vẫn chưa vì Ta làm việc đệ tử Phật nên làm. Nếu ngươi năng vì người Bồ tát thừa tuyên nói một câu pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tức gọi vì Ta làm việc đệ tử Phật nên làm. Ta đối việc này rất sanh tùy hỷ hơn ngươi giáo hóa hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên tất cả đều được quả A la hán.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Giả sử tất cả hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên do sức người dạy chẳng trước chẳng sau đều được thân người, đồng thời chứng được quả A la hán. Các A la hán này có bao thí tánh, giới tánh, tu hành các việc phước nghiệp. Nơi ý hiểu sao? Việc phước nghiệp kia hãy là nhiều chăng?

Khánh Hỷ thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Rất nhiều. Bạch Thiện Thệ! Nhiều lắm. Việc phước nghiệp kia vô lượng vô biên.

Phật bảo: Khánh Hỷ! Nếu có Thanh văn năng vì Bồ tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa chừng một ngày đêm, chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn kia .

Khánh Hỷ phải biết: Thôi một ngày đêm, chỉ chừng một ngày. Lại thôi một ngày chỉ chừng nửa ngày, lại thôi nửa ngày chỉ chừng một giờ, lại thôi một giờ chỉ chừng bữa ăn, lại thôi bữa ăn chỉ chừng giây lát, lại thôi giây lát chỉ chừng phút chốc, lại thôi phút chốc chừng gảy móng tay, người Tthanh văn này năng vì Bồ tát tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn trước. Vì cớ sao? Vì người Thanh văn đây chỗ được nhóm phước vượt khỏi các căn lành tất cả Thanh văn, Đ?c giác.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Nếu Bồ tát Ma ha tát vì người Thanh văn tuyên nói các thứ pháp Thanh văn thừa, giả sử tất cả hữu tình thế giới Tam thiên đại thiên do pháp đây thảy đều chứng được quả A la hán, đều đủ các thứ công đức thù thắng. Nơi ý hiểu sao? Bồ tát Ma ha tát này do nhân duyên đây chỗ được nhóm phước hãy là nhiều chăng?

Khánh Hỷ thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Rất nhiều. Bạch Thiện Thệ! Nhiều lắm. Bồ tát Ma ha tát này chỗ được nhóm phước vô lượng vô biên.

Phật bảo: Khánh Hỷ! Nếu Bồ tát Ma ha tát vì các thiện nam tử Thanh văn thừa hoặc Độc giác thừa, hoặc Vô thượng thừa tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa chừng một ngày đêm, chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn trước.

Khánh Hỷ phải biết: Thôi một ngày đêm chỉ chừng một ngày, lại thôi một ngày chỉ chừng nửa ngày, lại thôi nửa ngày chỉ chừng một giờ, lại thôi một giờ chỉ chừng bữa ăn, lại thôi bữa ăn chỉ chừng giây lát, lại thôi giây lát chỉ chừng phút chốc, lại thôi phút chốc chừng gảy móng tay, Bồ tát Ma ha tát này năng vì các thiện nam tử Tam thừa tuyên nói pháp tương ưng Bát nhã Ba la mật đa, chỗ được nhóm phước rất nhiều hơn trước vô lượng vô số. Vì cớ sao? Vì pháp thí tương ưng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm vượt khỏi tất cả pháp thí tương ưng Thanh văn, Đ?c giác và các căn lành Tam thừa kia vậy. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này tự cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cũng đem pháp tương ưng Đ?i thừa chỉ hiện dạy dẫn khen khuyên vui mừng các hữu tình khác khiến đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề được chẳng quay lui.

Khánh Hỷ phải biết: Bồ tát Ma ha tát này tự tu sáu thứ Ba la mật đa, cũng dạy người tu sáu thứ Ba la mật đa. Nói rộng cho đến tự tu Nhất thiết trí trí, cũng dạy người tu Nhất thiết trí trí. Do nhân duyên này căn lành thêm lớn, nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà có quay lui, không có lẽ ấy.

Bấy giờ, Thế Tôn bốn chúng vây quanh khen thuyết Bát nhã Ba la mật đa giao phó A Nan Đà khiến thọ trì rồi, lại đối trước hội đại chúng tất cả trời, rồng, dược xoa, kiện đạt phược thảy hiện sáu thần thông khiến cho chúng hội đều thấy Đ?c Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Thanh văn, Bồ tát đại chúng vây quanh, vì hội hải dụ tuyên nói diệu pháp, và thấy tướng nghiêm tịnh cõi kia. Kia Thanh văn Tăng đều A la hán, đã hết các lậu không còn phiền não, được chơn tự tại, tâm khéo giải thoát, huệ khéo giải thoát, như luyện ngựa khôn, cũng như rồng lớn, đã làm đáng làm, đã xong nên xong, bỏ các gánh nặng, trọn được lợi mình, hết gút các cõi, chính biết giải thoát, chí tâm tự tại, rốt ráo đệ nhất. Kia Bồ tát Tăng tất cả đều nhiều người quen biết, được đà la ni và vô ngại biện, trọn nên vô lượng công đức thù thắng.

Phật thu thần lực khiến chúng hội đây trời, rồng, dược xoa, kiện đạt phược thảy chẳng còn thấy Đức Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, Bồ tát, Thanh văn và các đại chúng kia, cùng tướng nghiêm tịnh cõi Phật kia nữa. Chúng hội Phật kia và cõi nghiêm tịnh đều chẳng phải sở đối nhãn căn cõi này. Sở dì vì sao? Vì Phật thu thần lực, đối cảnh xa kia không duyên thấy vậy.

Bấy giờ, Phật bảo A Nan Đà rằng: Ngươi còn thấy Bất Động Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, cõi nước, chúng hội chăng?

A Nan Đà thưa: Tôi chẳng còn thấy việc kia, vì chẳng phải sở hành mắt đây vậy.

Phật bảo cụ thọ A Nan Đà rằng: Như Đức Như Lai, chúng hội, cõi nước kia chẳng phải cảnh giới sở hành mắt cõi này, phải biết các pháp cũng lại như thế, chẳng phải cảnh giới sở hành của căn mắt thảy.

Khánh Hỷ phải biết: Pháp chẳng hành pháp, pháp chẳng thấy pháp, pháp chẳng biết pháp, pháp chẳng chứng pháp. Khánh Hỷ phải biết: Tất cả pháp tánh không kẻ năng hành, không kẻ năng thấy, không kẻ năng biết, không kẻ năng chứng, không động không tác. Vì cớ sao? Vì tất cả pháp đều không tác dụng, năng lấy sở lấy tánh xa lìa vậy. Vì tất cả pháp chẳng thể nghĩ bàn, năng sở nghĩ bàn tánh xa lìa vậy. Vì tất cả pháp như việc huyễn thảy, các duyên hòa hợp tương tự có vậy. Vì tất cả pháp không kẻ tác thọ, vọng hiện giống như có, không bền chắc vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng hành như thế, năng thấy như thế, năng biết như thế, năng chứng như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa, cũng chẳng chấp trước tướng các pháp này. Khánh Hỷ phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khi học như thế là học Bát nhã Ba la mật đa.

Khánh Hỷ phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được tất cả Ba la mật đa chóng mau viên mãn, đến bờ kia rốt ráo tất cả pháp, nên học Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Vì kẻ học như thế với trong các học là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng, lợi ích an vui tất cả hữu tình, kẻ không nương hộ vì làm nương hộ. Chư Phật Thế Tôn mở cho xưng khen tu học Bát nhã Ba la mật đa như thế.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật, Bồ tát học học đây rồi, trụ trong học đây, năng đem tay hữu hoặc ngón chân hữu cất lấy thế giới Tam thiên đại thiên vứt bỏ phương khác hoặc trả về bản xứ, hữu tình trong ấy chẳng hay chẳng biết, không tổn không sợ. Sở dĩ vì sao? Vì oai lực công đức Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng thể nghĩ bàn. Chư Phật và các Bồ tát quá khứ vị lai hiện tại học Bát nhã Ba la mật đa đây ở khứ lai hiện và pháp vô vi thảy đều năng được tri kiến không ngại. Vậy nên, Khánh Hỷ! Ta nói năng học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm với trong các học là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Khánh Hỷ phải biết: Có các kẻ muốn lấy lượng ngằn mé Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, như đứa ngu si muốn lấy lượng và ngằn mé hư không. Vì cớ sao? Vì công đức Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không lượng không ngằn mé vậy.

Khánh Hỷ phải biết: Ta trọn chẳng nói công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có lượng ngằn mé như danh thân thảy. Sở dĩ vì sao? Danh cú văn thân là pháp có lượng, công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm pháp chẳng có lượng. Chẳng phải danh thân thảy năng lường được công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa, cũng chẳng phải công đức thắng lợi Bát nhã Ba la mật đa bị kia lường.

Bấy giờ, Khánh Hỷ bèn thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nói là không lượng?

Phật bảo: Khánh Hỷ! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tánh vô tận, tánh xa lìa, tánh vắng lặng, như thật tế, như hư không, nên mới nói là không lượng.

Khánh Hỷ phải biết: Chư Phật ba đời đều học Bát nhã Ba la mật đa viên mãn rốt ráo, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vì các hữu tình tuyên nói khai chỉ, mà Bát nhã Ba la mật đa đây thường không diệt tận. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm giống như hư không không thể tận vậy. Có các kẻ muốn tận Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm thời là muốn tận ngằn mé hư không.

Khánh Hỷ phải biết: Bố thí thảy sáu Ba la mật đa nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí chẳng thể tận vậy, đều chẳng phải đã tận nay tận sẽ tận. Sở dĩ vì sao? Vì pháp như thế thảy không sanh không diệt, cũng không trụ khác, làm sao khá được thi thiết có tận?

Bấy giờ, Như Lai từ diện môn thè ra tướng lưỡi rộng dài trùm khắp diện luân. Hiện tướng lưỡi rồi, lại từ khẩu vào, bảo Khánh Hỷ rằng: Nơi ý hiểu sao? Thế gian nếu có tướng lưỡi như vầy phát ra lời nói có hư dối chăng?

Khánh Hỷ thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Chẳng dối.

Phật bảo: Khánh Hỷ! Ngươi từ nay lui nên vì bốn chúng rộng thuyết Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế, phân biệt khai chỉ, thi thiết gây dựng khiến kia dễ hiểu.

Khánh Hỷ phải biết: Trong Mật tạng Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm như thế rộng nói tất cả phần pháp Bồ đề và các pháp tướng. Vậy nên, tất cả thiện nam tử cầu Thanh văn thừa, cầu Độc giác thừa, cầu Vô thượng thừa đều nên nương Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây đã nói pháp môn thường siêng tu học, chớ sanh chán mỏi. Nếu năng thường siêng tu học được như thế, sẽ mau chứng được nghĩa tự sở cầu.

Lại nữa, Khánh Hỷ! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là năng ngộ vào tất cả pháp môn, là năng ngộ vào tất cả văn tự, là nâng ngộ vào đà la ni môn. Các Bồ tát Ma ha tát nên đối đà la ni môn Như Lai thường siêng tu học. Nếu Bồ tát Ma ha tát thọ trì đà la ni môn như thế chóng năng chứng được tất cả biện tài, các vô ngại giải.

Khánh Hỷ phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chính là kho tàng Pháp bảo vô tận chư Phật Thế Tôn quá khứ vị lai hiện tại giữ gìn tất cả Phật pháp nhiệm mầu. Vậy nên, Ta nay phân minh bảo ngươi rằng nếu có kẻ đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây thọ trì đọc tụng thông lanh rốt ráo, suy nghĩ đúng lý, thời là thọ trì Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chư Phật ba đời đã đắc.

Khánh Hỷ phải biết: Ta nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là các bàn chân vững chắc của kẻ năng dạo tới con đường Bồ đề, cũng là Đại đà la ni tất cả Vô thượng Phật pháp. Các ngươi nếu năng thọ trì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đà la ni như thế ấy thời là tổng trì tất cả Phật pháp lợi ích an vui tất cả hữu tình.

Quyển Thứ 523

- Hội Thứ Ba

PHẨM PHƯƠNG TIỆN KHÉO LÉO

Thứ 26 - 1

Bấy giờ, Thiện Hiện khởi nghĩ này rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế rất là sâu thẳm, chư Phật Vô thượng chánh đẳng Bồ đề cũng rất sâu thẳm. Ta nên hỏi Phật hai nghĩa sâu thẳm. Khởi nghĩ này rồi bèn thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tức Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Chư Phật Vô thượng Cháng đẳng Bồ đề tức Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa và Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đều rất sâu thẳm chẳng thể tận vậy. Duyên nào hai đây nói là vô tận?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm và Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề đều như hư không chẳng thể tận nên nói là vô tận.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát làm sao dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát nên quán sắc vô tận nên dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa, nên quán thọ tưởng hành thức vô tận nên dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa,Nói rộng cho đến nên quán Nhất thiết trí trí cũng vô tận nên dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát nên quán sắc như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa, nên quán thọ tưởng hành thức như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nói rộng cho đến nên quán Nhất thiết trí trí như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát nên quán vô minh duyên hành như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán hành duyên thức như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán thức duyên danh sắc như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán danh sắc duyên sáu xứ như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán sáu xứ duyên xúc như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán xúc duyên thọ như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán thọ duyên ái như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán ái duyên thủ như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán thủ duyên hữu như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán hữu duyên sanh như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa. Nên quán sanh duyên lão tử sầu thân khổ ưu não như hư không vô tận dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Bồ tát Ma ha tát nên làm dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa như thế.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát quán sát mười hai duyên khởi như thế xa lìa hai bên, chúng các Bồ tát Ma ha tát này chẳng cộng diệu quán.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát ngồi tòa kim cương dưới cội Bồ đề, như thật quán sát mười hai duyên khởi in như hư không chẳng thể tận vậy, bèn năng chứng được Nhất thiết trí trí.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát dùng hành tướng như hư không vô tận hành Bát nhả Ba la mật đa sâu thẳm, như thật quán sát mười hai duyên khởi, chẳng rơi Thanh văn và bậc Độc giác, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có kẻ quay lui bởi đều chẳng nương tác ý phương tiện khéo léo dẩn phát Bát nhã Ba la mật đa. Bởi kia chẳng hiểu Bồ tát Ma ha tát làm sao tu hành Bát nhã Ba la mật đa năng dùng hành tướng như hư không vô tận, như thật quán sát mười hai duyên khởi dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Các thiện nam tử trụ Bồ tát thừa nếu đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề mà có quay lui, đều bởi xa lìa phương tiện khéo léo dẩn phát Bát nhả Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng bị quay lui, tất cả đều nương phương tiện khéo léo dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa. Bồ tát Ma ha tát này nhờ nương phương tiện khéo léo như thế tu hành Bát nhã Ba la mật đa, dùng hành tướng như hư không vô tận dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa, như thật quan sát mười hai duyên khởi. Bồ tát Ma ha tát này do nhân duyên đây mau được viên mãn Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát khi quán sát pháp duyên khởi như thế chẳng thấy có pháp không nhân mà sanh, chẳng thấy có pháp không nhân mà diệt, chẳng thấy có pháp tánh tướng thường trụ, chẳng sanh chẳng diệt. Chẳng thấy pháp có ngã, hữu tình, nóí rộng cho đến tri giả, kiến giả. Chẳng thấy có pháp hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoâc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lỉa. Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát thường nên quán sát duyên khởi như thế tu hành Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát Ma ha tát như thật quán sát pháp môn duyên khởi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, khi ấy Bồ tát Ma ha tát chẳng thấy sắc uẩn cho đến thức uẩn hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Nói rộng cho đến chẳng thấy Nhất thiết trí trí hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoâc vô ngã, hoâc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc vắng lặng hoặc chẳng vắng lặng, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, khi ấy Bồ tát Ma ha tát mặc dù hành Bát nhã Ba la mật đa mà chẳng thấy có sở hành Bát nhã Ba la mật đa, cũng lại chẳng thấy có pháp năng thấy sở hành Bát nhã Ba la mật đa, cũng chẳng thấy có chẳng thấy như thế. Mặc dù hành tĩnh lự, tinh tiến, an nhẫn, tịnh giới, bố thí Ba la mật đa, mà chẳng thấy có sở hành tĩnh lự cho đến bố thí Ba la mật đa, cũng chẳng thấy có chẳng thấy như thế. Nói rộng cho đến mặc dù tu Nhất thiết trí trí, cũng lại chẳng thấy có pháp năng thấy sở tu Nhất thiết trí trí, cũng chẳng thấy có chẳng thấy như thế. Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp đem vô sở đắc mà làm phương tiện nên hành Bát nhã Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Nếu khi Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp đem vô sở đắc mà làm phương tiện tu hành Bát nhã Ba la mật đa, khi ấy ác ma sanh buồn khổ lớn, như trúng tên độc, ví như có người cha mẹ bị chết vội, thân tâm đau khổ, ác ma cũng vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Vì một ác ma thấy các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp đem vô sở đắc mà làm phương tiện tu hành Bát nhã Ba la mật đa sanh đau khổ lớn như trúng tên độc, hay tất cả ác ma khắp thế giói Tam thiên đại thiên cũng đều như thế?

Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả ác ma đầy khắp thế giới Tam thiên đại thiên cũng đều như thế, mỗi ma ở bản tòa chẳng thể tự yên được.

Thiện Hiện phải biết: Các Bồ tát Ma ha tát thường nên an trụ hạnh trụ chơn tịnh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm . Nếu Bồ tát Ma ha tát thường năng an trụ được hạnh trụ chơn tịnh Bát nhã Ba la mật đa, thế gian, trời, người, a tố lạc thảy rình tìm dở kia trọn chẳng năng được, cũng lại chẳng thể làm rối loạn ngăn ngại được. Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề nên siêng an trụ hạnh trụ chơn tịnh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng chính an trụ hạnh trụ chơn tịnh Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thời năng tu mãn được bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Nếu Bồ tát Ma ha tát năng chính tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, bèn năng đầy đủ tu mãn được tất cả Ba la mật đa.

Bấy giờ, Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát năng chánh tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, bèn năng tu mãn được bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm không trái ngược, đem tâm tương ưng Nhất thiết trí trí mà hành bố thí cho đến bát nhã, đem công đức đây cùng các hữu tình đồng chung hồi hướng Nhất thiết trí trí. Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát năng chính tu hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, bèn năng tu mãn được bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát đem tâm không ái nhiễm không keo rít khi hành bố thí, đem bố thí đây cùng các hữu tình đồng chung hồi hướng Nhất thiết trí trí. Nếu các kẻ nhận hoặc hữu tình khác phi lý hủy mắng, hiềm hại lăng nhục. Bồ tát đối kia chẳng khởi tâm thân ngữ biến khác giận dữ tổn hại trả báo. chỉ sanh lòng từ bi thương xót đem lới hòa dịu, xấu hổ khiêm tốn tạ lỗi. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ bố thí Ba la mật đa dẫn nhiếp an nhẫn Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát đem tâm không ái nhiễm không keo rít khi hành bố thí, đem bố thí đây cùng các hữu tình đồng chung hồi hướng Nhất thiết trí trí. Nếu các kẻ nhận hoặc các hữu tình khác phi lý hủy mắng hiềm hại lăng nhục. Bồ tát bấy giờ bèn khởi nghĩ này: Có các gây làm loại nghiệp như thế thời trở lại tự cảm bị loại quả như thế. Ta nay chẳng nên cố chấp sở tác kia bỏ tự nghiệp tu hành. Lại khởi nghĩ nữa: Ta nên đối kia và hữu tình khác càng bội tăng trưởng tâm xả tâm thí, không đoái tiếc điều gì. Nghĩ như thế rồi phát khởi thân tâm tinh tiến tăng thượng thường hành ơn xả thí. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ bố thí Ba la mật đa dẫn nhiếp tinh tiến Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát đem tâm không ái nhiễm không keo rít khi hành bố thí, đem bố thí đây cùng các hữu tình đồng chung hồi hướng Nhất thiết trí trí. Đối các kẻ nhận và cảnh giới khác tâm không tán loạn, chẳng cầu các dục ba cõi và Nhị thừa, chỉ cầu Phật quả. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an tru bố thí Ba la mật đa dẫn nhiếp tĩnh lự Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát đem tâm không ái nhiễm không keo rít khi hành bố thí, đem bố thí đây cùng các hữu tình đồng chung hồi hướng Nhất thiết trí trí. Quán các kẻ nhận, kẻ thí, vật thí đều như vật huyễn. Chẳng thấy thí đây đối các hữu tình có tổn có ích, đạt tất cả pháp rốt ráo đều không, vì bất khả đắc vậy. Đ?y là Bồ tát Ma ha tát an trụ bố thí Ba la mật đa dẫn nhiếp Bát nhã Ba la mật đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba La mật đa dẫn nhiếp bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa thân đủ luật nghi, ngữ đủ luật nghi, ý đủ luật nghi gây các phước nghiệp. do phước nghiệp đây lìa giết sanh mạng cho đến tà kiến. Chẳng cầu Thanh văn bậc Độc giác thảy, chỉ cầu Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Bấy giờ Bồ tát an trụ tịnh giới mới làm rộng ơn thí tùy các hữu tình cần ăn cho ăn, cần uống cho uống, cần các của cải cho các của cải. Lại đem căn lành bố thí như thế cùng các hữu tình đồng chung với hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng cầu Thanh văn bậc Đ?c giác thảy. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la Mật đa dẫn nhiếp bố thí Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la Mật đa, giả sử các hữu tình đua nhau đến cắt chia lóng đốt nơi thân phần Bồ tát mỗi lấy cầm đi. Bồ tát đối chúng chẳng sanh tâm một niệm giận dữ, chỉ khởi nghĩ này: Ta nay được lợi lành lớn, nghĩa là bỏ thân hôi bẩn mong manh, được Phật thân kim cương thanh tịnh. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa, dẫn nhiếp an nhẫn Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa thân tâm tinh tiến thường không gián đoạn, mặc áo giáp đại bi, phát lời thề rộng lớn. Tất cả hữu tình chìm đắm biển khổ, ta phải vớt để trên Niết bàn cam lồ. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa, dẫn nhiếp tinh tiến Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa tuy vào sơ tĩnh lự cho đến định diệt tưởng thọ mà chẳng rơi Thanh văn bậc Đ?c giac thảy, cũng chẳng chứng thật tế, vì được sức bản nguyện nắm giữ vậy, mới khởi nghĩ này: Các loại hữu tình chìm ngấm biển khổ chẳng tự ra được, ta nay đã đứng trên bờ giới thanh tịnh phương tiện dẫn phát thần thông tĩnh lự, quyết định phải vớt để trên Niết bàn thường vui. Đấy là Bò tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa dẫn nhiếp tĩnh lự Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa, chẳng thấy có pháp hoặc hữu vi hoặc vô vi, hoặc đọa hữu tướng hoặc đọa vô tướng, hoặc đọa hữu số hoặc đọa vô số. Chỉ quán các pháp chẳng lìa chơn như nói rộng cho đến bất tư nghì giới, chơn như thảy đây cũng bát khả đắc. Do Bát nhã Ba la mật đa đây phương tiện khéo léo chẳng đọa Thanh văn bậc Độc giác thảy, tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đ?y là Bồ tát Ma ha tát an trụ tịnh giới Ba la mật đa dẫn tiếp Bát nhã Ba la mật đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa, từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, ở thời gian giữa, giả sử có các thứ loại hữu tình phi lý hủy mắng khinh miệt lăng nhục, cho đến chia cắt lóng đốt cầm đi. Bấy giờ Bồ tát trọn không giận dữ. Chỉ khởi nghĩ này: Các hữu tình đây rất đáng thương sót, bị độc phiền não rối loạn thân tâm, chẳng được tự tại, không chỗ nương dựa, không kẻ cứu hộ, bần khổ bức bách. Ta phải thí kia, tùy ý cần dùng uống ăn áo mặc và các thứ của cải. Lại đem căn lành bố thí như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, ở thời gian giữa, cho đến vì nhân duyên cứu tự mạng đối các hữu tình trọn chẳng tổn hại. Cho đến chẳng khởi các ác tà kiến. Khi Bồ tát tu tịnh giới như thế chẳng cầu Thanh văn bậc Độc giác thảy. Lại đem căn lành tịnh giới như thế, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp tịnh giới Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa phát khởi tinh tiến mạnh mẽ tăng thượng, thường khởi nghĩ này: "Nếu một hữu tình ở ngoài một do tuần hay ngoài hoặc mười hoặc trăm cho đến vô lượng do tuần, hoặc ở ngoài một thế giới, hay ngoài hoặc mười hoặc trăm cho đến vô lượng các thế giới đáng nên độ được, ta định phải qua đó phương tiện giáo hóa khiến kia thọ trì hoặc chở tám học, hoặc chở năm học, hoặc chở mười học, hoặc chở học đầy đủ, hoặc khiến trụ quả Dự lưu, hoặc khiến trụ quả Nhất lai, hoặc khiến trụ quả Bất hoàn, hoặc khiến trụ quả A la hán, hoặc khiến trụ Độc giác Bồ đề, hoặc khiến an trụ các bậc Bồ tát cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề hãy chẳng từ chối mệt nhọc, huống gì giáo hóa vô lượng vô số vô biên hữu tình đều khiến được lợi ích an vui mà lại lười nhác mỏi mệt sao?" Lại đem căn lành tinh tiến như thế cùng các hữu tình chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp tinh tiến Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa nhiếp tâm chẳng loạn, lìa pháp muốn ác bất thiện, có tầm có tứ, lìa sanh vui mừng, vào sơ tĩnh lự, nói rộng cho đến vào định diệt tưởng thọ. Trong các định đây tùy chỗ sanh khởi pháp tâm tâm sở và các căn lành, tất cả hòa hợp cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đối các tĩnh lự và nhánh tĩnh lự trọn vô sở đắc. Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp tĩnh lự Ba la mật đa. . .

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa tu hành Bát nhã Ba la mật đa đối trong các pháp trụ quán tu pháp, mặc dù đem hành tướng xa lìa hoặc đem hành tướng vắng lặng, hoặc đem hành tướng vô tận, hoặc đem hành tướng diẹt hẳn quán tất cả pháp, mà đối pháp tánh năng được chẳng tắc chứng, cho đến năng ngồi tòa Diệu Bồ đề chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Từ tòa đây khởi quay xe diệu pháp lợi ích an vui các loại hữu tình. Lại đem căn lành diệu huệ như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đác mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế, xa lìa ba tâm là ai hồi hướng , hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ an nhẫn Ba la mật đa dẫn nhiếp Bát nhã Ba la mật đa, dẫn nhiếp như thế chẳng lấy chẳng bỏ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa thân tâm tinh tiến thường không lười nghỉ, cầu các thiện pháp cũng không chán mỏi. Hằng khởi nghĩ này: Ta định phải được Nhất thi?t trí trí chẳng nên chẳng được. Bồ tát Ma ha tát này vì muốn nhiêu ích tất cả hữu tình thường phát thệ nguyện: " Nếu một hữu tình ở ngoài một do tuần, hay ngoài hoặc mười hoặc trăm cho đến vô lượng do tuần, hoặc ở ngoài một thế giới hay ngoài hoặc mười hoặc trăm cho đến vô lượng các thế giới, nên đáng độ được, ta định qua đó phương tiện giáo hóa: Nếu là các thiện nam tử Bồ tát thừa khiến trụ Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu là các thiện nam tử Thanh văn thừa khiến trụ quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán. Nếu là các thiện nam tử Độc giác thừa khiến cho an trụ Độc giác Bồ đề. Nếu các hữu tình khác khiến cho an trụ mười thiện nghiệp đạo. Như vậy đều dùng pháp thí tài thí mà cho sung túc đó phương tiện dẫn nhiếp". Lại đem căn lành bố thí như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chẳng cầu Thanh văn bậc Độc giác thảy. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, tự lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến, cũng khuyên người lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến, xưng nêu pháp lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến không trái ngược, vui mừng khen ngợi kẻ lìa hại sanh mạng cho đến tà kiến. Bồ tát Ma ha tát này đem tịnh giới Ba la mật đa đây chẳng cầu Nhị thừa và quả tam giới, chỉ đem căn lành tịnh giới như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp tịnh giới Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa, từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, ở thời gian giữa, người phi người thảy đua đến xúc hại, hoặc lại đâm mổ cắt đứt thân thể tùy ý cầm đi. Bấy giờ Bồ tát chẳng khởi nghĩ này: Ai đâm mổ ta, ai cắt đứt ta, ai lại cầm đi? Chỉ khởi nghĩ này: Ta nay được lợi lành lớn, vì các hữu tình kia làm ích ta nên đến cắt đứt lóng đốt thân phần ta. Nhưng ta vốn vì tất cả hữu tình mà thọ thân này, kia đến tự lấy vật sở hữu của mình mà tác thành việc cho ta. Bồ tát suy nghĩ kỹ chắc thật tướng các pháp như thế mà tu an nhẫn. Đem căn lành an nhẫn thù thắng đây chẳng cầu Thanh văn bậc Độc giác thảy, chỉ đem căn lành an nhẫn như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi đem vô sở đắc mà làm phương tiện hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp an nhẫn Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa siêng tu các định. Nghĩa là lìa pháp muốn ác bất thiện có tầm có tứ, lìa sanh vui mừng vào sơ tĩnh lự, nói rộng cho đến vào tĩnh lự thứ tư. Đối các hữu tình khởi tưởng cho vui vào từ vô lượng, nói rộng cho đến vào xả vô lượng. Đối trong các sắc khởi tưởng chán thô vào định không vô biên xứ, nói rộng cho đến vào định diệt tưởng thọ. Bồ tát Ma ha tát này mặc dù vào tĩnh lự vô lượng vô sắc, diệt định như thế mà chẳng thu nhận quả dị thục kia, chỉ tùy theo hữu tình có khả năng thọ hóa làm chỗ nhiêu ích mà sanh trong ấy. Đã sanh đấy rồi, dùng bốn nhiếp sự sáu đến bờ kia mà nhiêu ích đó. Bồ tát Ma ha tát này nương các tĩnh lự khởi thắng thần thông, từ một cõi Phật đến một cõi Phật, gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, thỉnh hỏi tánh tướng các pháp thẳm sâu, tinh siêng dẫn phát căn lành thù thắng. Đem căn lành đây dùng vô sở đắc mà làm phương tiện, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp tĩnh lự Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa chẳng thấy bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa hoặc danh hoặc sự, hoặc tánh hoặc tướng, chẳng thấy bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi hoặc danh hoặc sự, hoặc tánh hoặc tướng. Cho đến chẳng thấy Nhất thiết trí trí hoặc danh hoặc sự, hoặc tánh hoặc tướng. Cũng chẳng thấy tất cả pháp hoặc danh hoặc sự, hoặc tánh hoặc tướng. Đ?i trong các pháp chẳng khởi tướng nhớ, không sở chấp trước như thuyết năng làm. Lại đem căn lành diệu huệ như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tinh tiến Ba la mật đa dẫn nhiếp Bát nhã Ba la mật đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa đối các hữu tình hành thí tài pháp, nghĩa là lìa pháp dục ác bất thiện có tầm có tứ, lìa sanh mừng vui vào sơ tĩnh lự, nói rộng cho đến vào định diệt tưởng thọ. Bồ tát Ma ha tát này đem tâm không loạn vì các hữu tình tuyên nói chánh pháp hành thí tài pháp. Bồ tát Ma ha tát này thường tự hành thí tài pháp, cũng thường khuyên người hành thí tài pháp, phải chánh xưng nêu pháp hành thí tài pháp, vui mừng khen ngợi kẻ hành thí tài pháp. Bồ tát Ma ha tát này đem căn lành đây chẳng cầu Thanh văn bậc Độc giác thảy, chỉ đem căn lành bố thí như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát này an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa thọ trì tịnh giới, thường chẳng khởi tâm đồng hành tham sân si. Cũng chẳng phát tâm đồng hành xan ganh phá giới. Chỉ thường phát khởi tác ý tương ưng Nhất thiết trí trí. Lại đem căn lành tịnh giới như thế chẳng cầu Thanh văn bậc Đ?c giác thảy, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp tịnh giới Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa tu hành an nhẫn, quán sắc như bọt nước tụ, quán thọ như bọt nước nổi, quán tưởng như ánh nắng, quán hành như bẹ chuối, quán thức như việc huyễn. Khi làm quán này đối năm thủ uẩn tưởng chẳng bền chắc thường hiện tại tiền. Lại làm nghĩ đây: Các pháp đều không, lìa ngã ngã sở, sắc là ai sắc, thọ là ai thọ, tưởng là ai tưởng, hành là ai hành, thức là ai thức? Khi quán như thế, lại làm nghĩ nữa: Các pháp đều không, không ngã ngã sở, ai năng đâm cắt? Ai chịu đâm cắt? Ai năng hủy mắng? Ai chịu hủy mắng? Ai đối việc đó mà khởi giận dữ? Khi Bồ tát nương dựa quán sát kỹ như thế mới năng đủ sức an nhẫn. Lại đem căn lành an nhẫn như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp an nhẫn Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa phát siêng tinh tiến, lìa pháp dục ác bất thiện có tầm có tứ, lìa sanh mừng vui vào sơ tĩnh lự, nói rộng cho đến vào tĩnh lự thứ tư. Bồ tát khi tu tĩnh lự như thế đối các tĩnh lự và nhánh tĩnh lự đều chẳng lấy tướng. Phát khởi các thứ thần cảnh trí thông năng làm vô biên việc biến hóa lớn. Hoặc lại năng phát khởi thiên nhĩ trí thông, rõ ràng thanh tịnh hơn thiên nhĩ người năng như thật nghe các thứ tiếng tăm loại tình phi tình mười phương thế giới. Hoặc lại phát khởi tha tâm trí thông, năng như thật biết pháp tâm tâm sở chúng hữu tình khác mười phương thế giới. Hoặc lại phát khởi túc trụ trí thông như thật nhớ biết các việc đời trước vô lượng hữu tình mười phương thế giới. Hoặc lại phát khởi thiên nhãn trí thông sáng rõ thanh tịnh hơn thiên nhãn người, năng như thật thấy các thứ sắc tượng hữu tình vô tình mười phương thế gìới, cho đến nghiệp quả đều như thật biết. Bồ tát Ma ha tát này an trụ năm thần thông thanh tịnh đây, từ một nước Phật đến một nước Phật, gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn, thỉnh hỏi pháp nghĩa sâu thẳm nơi Như Lai, vun trồng vô lượng căn lành chơn tịnh, thành thục hữu tình, nghiêm tịnh cõi Phật, siêng tu các thứ thắng hạnh Bồ tát. Đem căn lành đây chẳng cầu quả tam giới và Nhị thừa, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng chánh đẳng Bồ đ?. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp tinh tiến Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa quán sắc uẩn cho đến thức uẩn bất khả đắc. Nói rộng cho đến quán Nhất thiết trí trí cũng bất khả đắc. Quán hữu vi giới bất khả đắc, quán vô vi giới cũng bất khả đắc. Như vậy Bồ tát quán tất cả pháp bất khả đắc nên không tác không tạo. Vì không tác tạo nên không sanh không diệt. Vì không sanh diệt nên không lấy không bỏ. Vì không lấy bỏ nên rốt ráo thanh tịnh thường trụ không biến. Sở dĩ vì sao? Vì tất cả pháp chư Phật ra đời hoặc chẳng ra đời an trụ pháp tánh, pháp giới, pháp trụ, không sanh không diệt, thường không biến khác. Bồ tát Ma ha tát này tâm thường chẳng loạn, hằng thời an trụ tác ý tương ưng Nhất thiết trí trí, như thật quán sát tất cả pháp tánh đều vô sở hữu. Lại đem căn lành diệu huệ cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ tĩnh lự Ba la mật đa dẫn nhiếp Bát nhã Ba la mật đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí cho đến tĩnh lự Ba la mật đa?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa quán tất cả pháp không, vô sở hữu?

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa quán tất cả pháp không, vô sở hữu?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa quán nội không, tánh nội không bất khả đắc. Quán ngoại không, tánh ngoại không bất khả đắc. Quán nội ngoại không, tánh nội ngoại không bất khả đắc. Quán đại không, tánh đại không bất khả đắc. Quán không không, tánh không không bất khả đắc. Quán thắng nghĩa không, tánh thắng nghĩa không bất khả đắc. Quán hữu vi không, tánh hữu vi không bất khả đắc. Quán vô vi không, tánh vô vi không bất khả đắc. Quán rốt ráo không, tánh rốt ráo không bất khả đắc. Quán vô tế không, tánh vô tế không bất khả đắc. Quán vô tán không, tánh vô tán không bất khả đắc. Quán bản tánh không, tánh bản tánh không bất kh? đắc. Quán tướng không, tánh tướng không bất khả đắc. Quán tất cả pháp không, tánh tất cả pháp không bất khả đắc.

Bồ tát Ma ha tát này an trụ trong mười bốn không như thế chẳng đắc sắc hoặc không hoặc bất không, chẳng đắc thọ tưởng hàng thức hoặc không hoặc bất không. Nói rộng cho đến chẳng đắc Nhất thiết trí trí hoặc không hoặc bất không. Chẳng đắc hữu vi giới hoặc không hoặc bất không. Chẳng đắc vô vi giới hoặc không hoặc bất không. Bồ tát Ma ha tát này an trụ Bát nhã Ba la mật đa đối các hữu tình có bao bố thí hoặc ăn hoặc uống và các thứ của cải đều quán là không: Hoặc năng bố thí hoặc sở bố thí, hoặc phước bố thí, hoặc quả bố thí như vậy tất cả cũng quán là không. Bấy giờ Bồ tát do trụ không quán, ái nhiễm xan lẫn đều không cho khởi. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này tu hành Bát nhã Ba la mật đa từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, phân biệt như vậy tất cả chẳng khởi. Như các Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác không lúc tạm khởi tâm ái mhiễm, tâm xan lẫn. Bồ tát Ma ha tát đây cũng lại như thế, tu hành Bát nhã Ba la mật đa tâm ái nhiễm, tâm xan lẫn hẳn đều chẳng khởi.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa như thế là thầy các Bồ tát Ma ha tát, năng khiến chúng Bồ tát Ma ha tát chẳng khởi tất cả vọng tưởng phân biệt, sở hành bố thí đều không nhiễm đắm. Bồ tát Ma ha tát này cầm căn lành đây, đem vô sở đắc mà làm phương tiện cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp bố thí Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa thọ trì tịnh giới, tất cả tâm Thanh văn Độc giác không cho khởi được. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này quán các bậc Thanh văn Độc giác thảy đều bất khả đắc, hồi hướng tâm kia cũng bất khả đắc, hồi hướng bậc kia luật nghi thân ngữ cũng bất khả đắc. Bồ tát Ma ha tát này an trụ Bát nhã Ba la mật đa từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, ở thời gian giữa tự lìa giết sanh mạng cho đến tà kiến, cũng khuyên người lìa giết sanh mạng cho đến tà kiến không trái ngược, vui mừng khen ngợi kẻ lìa giết sanh mạng cho đến tà kiến. Bồ tát Ma ha tát này cầm căn lành do tịnh giới sanh ra đây, chẳng cầu quả Nhị thừa và Tam thừa, cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp tịnh giới Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa khởi nhẫn tùy thuận. Được nhẫn đây rồi thường làm nghĩ này: "Trong tất cả pháp không có một pháp hoặc khởi hoặc diệt, hoặc sanh hoặc lão, hoặc bệnh hoặc tử, hoặc kẻ năng mắng, hoặc kẻ bị mắng, hoặc kẻ năng báng, hoặc kẻ bị báng, hoặc năng cắt đứt đâm lột đánh trói. Tất cả tánh tướng như thế đều không, chẳng nên đối trong ấy vọng tưởng phân biệt". Bồ tát Ma ha tát này được nhẫn đây nên từ sơ phát tâm cho đến ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, ở thời gian giữa giả sử tất cả các loại hữu tình đều đến mắng hủy phỉ báng lăng nhục, dùng các dao gậy ngói đá khối thảy tổn hại đánh đập cắt đứt đâm lột cho đến mổ xẻ lóng đốt thân phần. Bấy giờ tâm Bồ tát không biến khác, chỉ khởi nghĩ này: "Rất đáng quái thay! Trong các pháp tánh trọn không việc mắng hủy phỉ báng lăng nhục gia hại thảy, mà các hữu tình vọng tưởng phân biệt bảo là thật có, phát khởi các thứ phiền não ác nghiệp hiện tại đương lai chịu các khổ não". Bồ tát Ma ha tát này đem căn lành đây cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp an nhẫn Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa mạnh mẽ tinh tiến vì các hữu tình tuyên nói chánh pháp khiến trụ bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa. Hoặc khiến trụ bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi. Hoặc khiến an trụ các công đức khác. Bồ tát Ma ha tát này trọn nên các phương tiện khéo léo, thân tâm tinh tiến dùng sức thần thông qua một thế giới, hoặc mười hoặc trăm cho đến vô lượng vô biên thế giới chỗ các hữu tình tuyên nói chánh pháp, phương tiện dạy dẫn khiến trụ quả Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán. Hoặc khiến an trụ Độc giác Bồ dề, hoặc khiến chứng được Nhất tiết trí trí. Bồ tát Ma ha tát này tuy làm việc đây mà chẳng trụ hữu vi giới, cũng chẳng trụ vô vi giới. Lại đem căn lành tinh tiến như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp tinh tiến Ba la mật đa.

Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa, ngoại trừ định chư Phật, đối các thắng định tất cả Thanh văn, Độc giác, Bồ tát đều năng tự tại tùy ý vào ra. Bồ tát Ma ha tát này an trụ Bồ tát thắng định tự tại, đối tám giải thoát đều năng tự tại thuận nghịch vào ra. Nghĩa là có sắc quán giải thoát các sắc cho đến giải thoát diệt tưởng thọ. Bồ tát Ma ha tát này lại đối chín định thứ lớp hoặc nghịch hoặc thuận tự tại vào ra, là bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn định vô sắc, định diệt tưởng thọ. Bồ tát Ma ha tát này đối tám giải thoát, chín định thứ lớp thuận nghịch vào ra, thành thuộc giỏi rồi mới vào Sư tử tần thân tam ma địa của Bồ tát Ma ha tát.

Vì sao gọi là tam ma địa Sư tử tần thân Bồ tát Ma ha tát? Nghĩa là Bồ tát Ma ha tát lìa pháp dục ác bất thiện, có tầm có tứ, lìa sanh mừng vui vào sơ tĩnh lự, thứ lớp cho đến vượt tất cả phi tưởng phi phi tưởng xứ vào định diệt tưởng thọ. Lại từ định diệt tưởng thọ vào trở lại định phi tưởng phi phi tưởng xứ, thứ lớp cho đến vào sơ tĩnh lự. Đấy là tam ma địa Sư tử dong ruổi của Bồ tát Ma ha tát. Bồ tát Ma ha tát này đối tam ma địa Sư tử dong ruổi đã khéo thành thuộc rồi, lại vào tam ma địa Nhóm tan của Bồ tát Ma ha tát.

Vì sao gọi là tam ma địa Nhóm tan Bồ tát Ma ha tát? Nghĩa là Bồ tát Ma ha tát lìa pháp dục ác bất thiện, có tầm có tứ, lìa sanh vui mừng vào sơ tĩnh lự. Từ sơ tĩnh lự khởi, thứ lớp cho đến vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào sơ tĩnh lự. Từ sơ tĩnh lự khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào tĩnh lự thứ hai. Từ tĩnh lự thứ hai khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào tĩnh lự thứ ba. Từ tĩnh lự thứ ba khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào tĩnh lự thứ tư. Từ tĩnh lự thứ tư khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào định không vô biên xứ. Từ định không vô biên xứ khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào định thức vô biên xứ. Từ định thức vô biên xứ khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào định vô sở hữu xứ. Từ định vô sở hữu xứ khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, vào định phi tưởng phi phi tưởng xứ. Từ định phi tưởng phi phi tưởng xứ khởi, vào định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, trở lại vào định phi tưởng phi phi tưởng xứ. Từ định phi tưởng phi phi tưởng xứ khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào trở lại định diệt tưởng thọ. Từ định diệt tưởng thọ khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào định phi tưởng phi phi tưởng xứ. Từ định phi tưởng phi phi tưởng xứ khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào định vô sở hữu. Từ định vô sở hữu khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào định thức vô biên xứ. Từ định thức vô biên xứ khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào định không vô biên xứ. Từ định không vô biên xứ khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào tĩnh lự thứ tư. Từ tĩnh lự thứ tư khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào tĩnh lự tứ ba. Từ tĩnh lự thứ ba khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào tĩnh lự thứ hai. Từ tĩnh lự thứ hai khởi, trụ tâm bất định. Từ tâm bất định vào sơ tĩnh lự. Từ sơ tĩnh lự khởi, trụ tâm bất định. Đ?y là tam ma địa Nhóm tan của Bồ tát Ma ha tát. Nếu Bồ tát Ma ha tát an trụ tam ma địa Nhóm tan như thế, được thật tánh bình đẳng tất cả pháp. Bồ tát Ma ha tát này lại đem căn lành tĩnh lự như thế cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Đem vô sở đắc mà làm phương tiện, khi hồi hướng Đại Bồ đề như thế xa lìa ba tâm là ai hồi hướng, hồi hướng về đâu, lấy gì hồi hướng? Đấy là Bồ tát Ma ha tát an trụ Bát nhã Ba la mật đa dẫn nhiếp tĩnh lự Ba la mật đa.

Quyển Thứ 524

- Hội Thứ Ba

PHẨM PHƯƠNG TIỆN KHÉO LÉO

Thứ 26 - 2

Bấy giờ cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát Ma ha tát trọn nên phương tiện khéo léo như thế, phát tâm tới Vô thượng Chánh đẳng giác đã trải bấy nhiêu thời?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này phát tâm tới Vô thượng Chánh đẳng giác đã trải qua vô số trăm ngàn ức muôn ức kiếp.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát trọn nên phương tiện khéo léo như thế đã từng gần gũi cúng dường bấy nhiêu Đức Phật? Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này đã từng gần gũi cúng dường vô số chư Phật cát Căng già.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát trọn nên phương tiện khéo léo như thế đã trồng những bao căn lành mầu nhiệm?

Phật bảo:Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này phát tâm trở đi, không có bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa sở dẫn căn lành nào mà chẳng tinh siêng tu học cho tròn đầy. Nhờ nhân duyên đây trọn nên phương tiện khéo léo như thế.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát trọn nên phương tiện khéo léo được như thế rất là hiếm có.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Các Bồ tát Ma ha tát trọn nên phương tiện khéo léo được như thế rất là hiếm có.

Thiện Hiện phải biết: Như vừng nhật nguyệt đi quanh soi rọi cõi bốn Đại châu làm các sự nghiệp. Trong ấy có bao loại tình phi tình theo thế lực ánh sáng kia mà chuyển đều nên việc mình. Như vậy, Bát nhã Ba la mật đa soi rọi năm Ba la mật kia làm các sự nghiệp. Bố thí thảy năm Ba la mật đa tùy thuận thế lực Bát nhã Ba la mật đa mà chuyển đều thành việc mình.

Thiện Hiện phải biết: Bố thí thảy năm Ba la mật đa đều được do Bát nhã Ba la mật đa nhiếp thọ nên mới được gọi là Ba la mật đa. Như vua Chuyển luân, nếu không bảy báu chẳng gọi Luân vương, cần đủ bảy báu mới gọi Luân vương. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế. Nếu lìa Bát nhã Ba la mật đa chẳng được gọi là Ba la mật đa , cần được do Bát nhã Ba la mật đa nên mới được gọi là Ba la mật đa.

Thiện Hiện phải biết: Như có người nữ đẹp nghiêm giầu lớn, nếu không kẻ chồng mạnh mẽ nhiếp hộ dễ bị đứa ác nhân làm xâm nhục, nếu có được chồng mạnh mẽ nhiếp hộ chẳng bị kẻ ác nhân làm xâm nhục. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, nếu không được sức Bát nhã Ba la mật đa nhiếp hộ dễ bị thiên ma và giòng họ chúng làm trở hoại. Nếu có được sức Bát nhã Ba la mật đa làm nhiếp hộ, tất cả thiên ma và giòng họ chúng chẳng thể làm trở hoại được.

Thiện Hiện phải biết: Như tướng quân dũng, giỏi thạo binh pháp, khéo chuẩn bị các thứ áo gậy kiên cố, lân quốc oán địch chẳng làm hại được. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa, thiên ma bà con, người tăng thượng mạn, cho đến thứ Bồ tát chiên đà la thảy đều chẳng phá hoại được.

Thiện Hiện phải biết: Như các Tiểu vương thảy ở châu Thiệm bộ tùy thời chầu hầu Chuyển luân thánh vương, nương Chuyển luân vương được dạo thắng cảnh. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, tùy giúp Bát nhã Ba la mật đa, nhờ được thế lực kia dẫn đạo nên mau tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Như các nước phương Đông châu Thiệm bộ, không nguồn nào chẳng đều tới sông cả Căng già, rồi theo sông Căng già chảy vào biển cả. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, đều được Bát nhã Ba la mật đa nhiếp dẫn nên năng đến được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Như tay hữu người làm được nhiều việc. Như vậy Bát nhã Ba la mật đa năng dẫn tất cả pháp lành thù thắng.

Thiện Hiện phải biết: Như tay tả người làm việc chẳng tiện. Như vậy năm Ba la mật đa trước chẳng năng dẫn sanh pháp lành thù thắng.

Thiện Hiện phải biết: Ví như các giòng tùy nó lớn nhỏ, nếu vào biển cả, đồng một vị mặn. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, cần vào Bát nhã Ba ka mật đa mới năng chứng được Nhất thiết trí trí. Do đây được tên Đến bờ kia.

Thiện Hiện phải biết: Như vua Chuyển luân có muốn đi đâu bốn quân theo phò, xe bảo luân đi trước vua và bốn quân. Vua nghĩ muốn ăn uống, xe luân tức vì dừng lại. Đã ăn uống xong, vua nghĩ muốn đi luân liền đi trước, xe luân đi hay đứng theo ý vua muốn, đi đến nơi chỗ rồi chẳng phải đi nữa. Bố thí thảy năm Ba la mật đa cũng lại như thế, cùng các pháp lành muốn tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, cần nhờ Bát nhã Ba la mật đa lấy làm tiền đạo, tiến tới ngưng lại đều đồng theo nhau chẳng khi rời bỏ, nếu đến Phật quả khỏi phải đi nữa.

Thiện Hiện phải biết: Như vua Chuyển luân đầy đủ bảy báu, có muốn đến đâu bốn quân bảy báu theo hầu trước sau, bấy giờ xe bảo luân tuy đi trước hết mà chẳng phân biệt tướng trước sau. Như vậy năm Ba la mật đa trước cùng các pháp lành muốn tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, quyết định dùng Bát nhã Ba la mật đa làm tiền đạo. Nhưng Bát nhã Ba la mật đa đây chẳng khởi nghĩ này: Ta ở trước năm Ba la mật đa làm kẻ tiền đạo hơn hết, kia tùy tòng ta. Bố thí thảy năm Ba la mật đa chẳng khởi nghĩ này: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đi ở trước chúng ta, chúng ta tùy tòng kia. Sở dĩ vì sao? Vì sáu thứ Ba la mật đa và tất cả pháp như thế tự tánh đều độn không làm được gì, không có chủ tế, hư giả chẳng thật, tướng trống không, vô sở hữu, chẳng tự tại. Ví như ánh nắng, bóng sáng, trăng nước, việc huyễn, mộng thảy, trong ấy đều không có thể tướng chơn thật phân biệt tác dụng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu tất cả pháp tự tánh đều không, trọn không có thể tướng chơn thật tác dụng. Các Bồ tát Ma ha tát làm sao tu học bố thí thảy sáu Ba la mật đa, năng chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát đối sáu thứ Ba la mật đa đây khi siêng tu học, thường khởi nghĩ này: Tâm hữu tình thế gian hằng điên đảo chìm khổ sanh tử chẳng tự thoát được. Nếu ta chẳng tu thắng hạnh khéo léo chẳng năng cứu vớt kia khổ sanh tử được. Ta phải vì các loại hữu tình kia siêng tu bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa phương tiện khéo léo, mau tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, vớt khổ lớn sanh tử các hữu tình. Bồ tát Ma ha tát này khởi nghĩ đây rồi, vì các hữu tình bỏ vất trong ngoài.

Lại khởi suy như vầy nữa: Ta đối vật đây trọn không có bỏ. Sở dĩ vì sao? Vật trong ngoài đây tự tánh đều không, chẳng thể xả thí, chẳng những thuộc ta. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành bố thí Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng chánh đẳng. Bồ đề. Bồ tát Ma ha tát này vì các hữu tình trọn chẳng phạm giới. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này thường khởi nghĩ đây: Ta vì hữu tình cầu tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, quyết định chẳng nên giết mạng chúng sanh cho đến tà kiến. Cũng định chẳng nên cầu cảnh diệu dục và vui các cõi trời, cũng định chẳng nên cầu bậc Nhị thừa chỉ mình giải thoát. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành tịnh giới Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bồ tát Ma ha tát này vì các hữu tình chẳng khởi giận dữ,giả sử hằng bị hủy báng lăng nhục, mổ sẻ lóng đốt, chịu các khổ đau, cũng chẳng phát khởi m?t niệm ác tâm. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này quan sát tất cả tiếng như vang trong hang, sắc như bọt nước tụ, chẳng nên đối trong vọng sanh giận hờn. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành an nhẫn Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bồ tát Ma ha tát này vì các hữu tình siêng cầu thiện pháp, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ở thời gian giữa thường chẳng lười biếng. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này thường khởi nghĩ đây: Nếu ta lười biếng chẳng năng cứu vớt tất cả hữu tình khiến nó xa lìa khổ sanh tử lớn, cũng chẳng năng được Nhất thiết trí trí. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành tinh tiến Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bồ tát Ma ha tát này vì các hữu tình tinh siêng tu thắng định, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề trọn chẳng phát khởi tâm tản động tham sân si thảy. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này thường khởi nghĩ đây: Nếu ta phát khởi tâm tản động tham sân si thảy, thời chẳng năng thành được việc nhiêu ích cho kia, cũng chẳng năng chứng sở cầu Phật quả. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành tĩnh lự Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bồ tát Ma ha tát này vì các hữu tình chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa, cho đến Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề thường siêng tu học thắng huệ nhiệm mầu. Sở dĩ vì sao? Bồ tát Ma ha tát này thường khởi nghĩ đây: Nếu rời Bát nhã Ba la mật đa đối các hữu tình chẳng năng trọn nên, cũng chẳng năng chứng được Vô thương Chánh đẳng Bồ đề. Bồ tát Ma ha tát này do quán sát đây tu hành Bát nhã Ba la mật đa mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Do nhân duyên đây, mặc dù tất cả pháp tự tánh đều không, trọn không thể tướng chơn thật tác dụng, mà chúng các Bồ tát Ma ha tát siêng tu sáu thứ Ba la mật đa chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu sáu thứ Ba la mật đa đây tánh không sai khác, đều là Bát nhã Ba la mật đa đã nhiếp thọ vậy, làm sao nói được Bát nhã Ba la mật đa đối năm Ba la mật đa là tối thắng, là tôn cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Bố thí thảy sáu Ba la mật đa tánh không sai khác, đều là Bát nhã Ba la mật đa đã nhiếp thọ vậy. Nếu không Bát nhã Ba la mật đa bố thí thảy năm chẳng được gọi tên Ba la mật đa. Cần nương Bát nhã Ba la mật đa, bố thí thảy năm mới được tên là Ba la mật đa,

Thiện Hiện phải biết: Như loại hữu tình tuy có các thứ thân sắc sai khác, nếu đến nương gần núi chúa Diệu Cao đều đồng một sắc. Như vậy năm Ba la mật đa trước tuy có các thứ phẩm loại sai khác, mà được Bát nhã Ba la mật đa nhiếp thọ vậy, đều do Bát nhã Ba la mật đa tu thành mãn vậy, đều vào Bát nhã Ba la mật đa, chẳng thể thi thiết tên họ sai khác được. Lại nữa năm thứ Ba la mật đa trước nương dựa Bát nhã Ba la mật đa mới năng chứng được Nhất thiết trí trí, mới được tên là Đến bờ kia. Vậy nên sáu thứ Ba la mật đa đều đồng một vị, tánh không sai khác, chẳng thể thi thiết đây là bố thí cho đến Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Sáu thứ Ba la mật đa như thế đều năng chứng được Nhất thiết trí trí, năng đến bờ kia, tánh không sai khác. Do nhân duyên này bố thí thảy sáu chẳng thể thi thiết có tên họ khác.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Ba la mật đa và tất cả pháp nếu theo thật nghĩa đều không sai khác đây kia hơn kém, vì duyên nào nói Bát nhã Ba la mật đa đối năm Ba la mật đa là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Nếu theo thật nghĩa Ba la mật đa và tất cả pháp đều không sai khác đây kia hơn kém. Nhưng nương tác dụng lời nói thế tục, nói có sai khác đây kia hơn kém, thi thiết bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa. Vì muốn độ thoát sanh lão bệnh tử các loại hữu tình tác dụng thế tục. Nhưng sanh lão bệnh tử các hữu tình đều chẳng thật có, chỉ gỉả thi thiết. Sở dĩ vì sao? Vì hữu tình vô nên phải biết các pháp cũng vô sở hữu. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đạt tất cả pháp đều vô sở hưu nên mới năng vớt sanh lão bệnh tử tác dụng thế tục cho các hữu tình. Do đây nên nói Bát nhã Ba la mật đa đối năm Ba la mật đa là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Thiện Hiện phải biết: Như vua Chuyển luân có bao mhiêu bảo nữ, đối trong người nữ là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng. Như vậy Bát nhã Ba la mật đa đối năm thứ Ba la mật đa trước là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì duyên nào Như Lai chỉ hằng khen nói Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối bố thí thảy Ba la mật đa là tối là thắng, là tôn là cao, là diệu là vi diệu, là thượng là vô thượng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bởi Bát nhã Ba la mật đa đây khắp năng nhiếp thọ tất cả thiện pháp hòa hợp tới vào Nhất thiết trí trí an trụ chẳng động, đem vô sở đắc mà làm phương tiện vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Như vậy Bát nhã Ba la mật đa đối các thiện pháp có lấy bỏ chăng?

Phật nói: Chẳng có vậy. Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tấ cả pháp không lấy không bỏ. Vì cớ sao? Vì tấ cả pháp tự tánh đều không, trọn không thể lấy chẳng thể bỏ vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế đối những pháp nào không lấy không bỏ?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối sắc cho đến Nhất thiết trí trí không lấy không bỏ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa như thế vì sao đối sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí không lấy không bỏ?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế, chẳng suy nghĩ sắc, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí, vậy nên đối sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí không lấy không bỏ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là Bát nhã Ba la mật đa chẳng suy nghĩ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Do Bát nhã Ba la mật đa đây đối sắc cho đến Nhất thiết trí trí chẳng suy nghĩ tất cả tướng, cũng chẳng suy nghĩ tất cả sở duyên, vậy nên đối sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí đều chẳng suy nghĩ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát chẳng suy nghĩ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí thì làm sao tăng trưởng căn lành đã trồng? Nếu chẳng tăng trưởng căn lành đã trồng làm sao viên mãn Ba la mật đa? Nếu chẳng viên mãn Ba la mật đa làm sao chứng được Nhất thiết trí trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát chẳng suy nghĩ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí, Bồ tát Ma ha tát này mới năng tăng trưởng căn lành đã trồng. Căn lành đã trồng được tăng trưởng, mới năng viên mãn Ba la mật đa. Vì Ba la mật đa được viên mãn, nên năng chứng được Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Vì các Bồ tát Ma ha tát cần đối các sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí được chẳng suy nghĩ, mới năng tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát đầy đủ, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Cụ thọ hiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào các Bồ tát Ma ha tát cần đối sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí được chẳng suy nghĩ mới năng tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát đầy đủ, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Phật bảo: Thiện Hiện! các Bồ tát Ma ha tát nếu suy nghĩ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí thời hữu sở đắc, vì hữu sở đắc bèn đắm ba cõi. Nếu đắm ba cõi chẳng thể tu các hạnh Bồ tát đầy đủ, được chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Nếu Bồ tát Ma ha tát chẳng suy nghĩ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí thời vô sở đắc. Vì vô sở đắc nên chẳng đắm ba cõi, vì đối ba cõi chẳng sanh đắm mắc vậy mới năng tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát đầy đủ, chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn năng tu các hạnh Bồ tát Ma ha tát được đầy đủ, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, phải siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng nên suy nghĩ nhiễm đắm các pháp

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm phải trụ ở đâu?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, chẳng nên trụ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Vì nhân duyên nào các Bồ tát Ma ha tát muốn siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng nên trụ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát năng siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp vì không chấp đắm vậy, chẳng nên trụ sắc nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Vì Bồ tát Ma ha tát này chẳng thấy có pháp khá với trong ấy mà khởi chấp đắm và khá an trụ. Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát dùng không chấp đắm và không an trụ mà làm phương tiện năng siêng tu học được Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khởi nghĩ như vầy: Nếu được không chỗ chấp đắm không chỗ an trụ như thế tinh siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là tu Bát nhã Ba la mật đa, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Ta năng không chỗ chấp đắm không chỗ an trụ được như thế tinh siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa, là tu Bát nhã Ba la mật đa, là hành Bát nhã Ba la mật đa. Bồ tát Ma ha tát này khởi nghĩ như thế, lấy tướng chấp đắm, xa lìa Bát nhã Ba la mật đa. Nếu xa lìa Bát nhã Ba la mật đa thời xa lìa bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nh?t thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp không chỗ chấp đắm. Chẳng phải Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm có kẻ chấp đắm và tánh chấp đắm. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm trọn không tự tánh khá đối các pháp có chỗ chấp đắm. Vậy nên, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp và Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đều không chấp đắm.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi tưởng như vầy: Đây là Bát nhã Ba la mật đa, ta hành Bát nhã Ba la mật đa tức là hành khắp thật tướng các pháp. Bồ tát Ma ha tát này do khởi tưởng đây bèn lui Bát nhã Ba la mật đa. Nếu lui Bát nhã Ba la mật đa thời lui bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là giống căn bản tất cả bạch pháp. Nếu lui Bát nhã Ba la mật đa thời là lui mất tất cả bạch pháp.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khởi nghĩ như vầy: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm nhiếp thọ bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí. Bồ tát Ma ha tát này lui mất Bát nhã Ba la mật đa. Nếu lui mất Bát nhã Ba la mật đa thời chẳng năng nhiếp thọ bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Chẳng phải lìa bát nhã Ba la mật đa năng khắp nhiếp thọ Bồ đề phần pháp và năng chứng được Nhất thiết trí trí.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khởi nghĩ như vầy: An trụ Bát nhã Ba la mật đa bèn đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề định được trao ký. Bồ tát Ma ha tát này bởi khởi nghĩ đây lui mất Bát nhã Ba la mật đa. Nếu lui mất Bát nhã Ba la mật đa bèn đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng kham nhận ký. Sở dĩ vì sao? Vì chẳng lìa Bát nhã Ba la mật đa khá đối Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề có được nhận ký.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khởi nghĩ như vầy: An trụ Bát nhã Ba la mật đa thời năng dẫn phát bố thí Bát nhã Ba la mật đa cho đến năng dẫn phát đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Bồ tát Ma ha tát này bởi nghĩ như thế thời lui mất Bát nhã Ba la mật đa. Nếu lui mất Bát nhã Ba la mật đa thời chẳng thể dẫn phát bố thí Ba la mật đa cho đến chẳng thể dẫn phát đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Sở dĩ vì sao? Vì chẳng phải lìa bát nhã Ba la mật đa mà năng dẫn phát an trụ thắng pháp được.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát khởi nghĩ như vầy: Phật biết các pháp không tướng nhiếp thọ, tự chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Được Bồ đề rồi vì các hữu tình tuyên nói khai chỉ thật tướng các pháp. Bồ tát Ma ha tát này bởi nghĩ như thế thời là lui mất Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Sở dĩ vì sao? Vì Như Lai đối pháp không biết không giác không nói không chỉ. Sở dĩ vì sao? Thật tánh các pháp chẳng thể biết giác, chẳng thể thi thiết, làm sao được có kẻ biết giác nói chỉ tất cả pháp. Nếu nói thật có kẻ biết giác nói chỉ tất cả pháp không có lẽ ấy.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm làm sao phải lìa các thứ lỗi lầm như thế thảy?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát hành bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khởi nghĩ như vầy: "Tất cả pháp vô sở hữu chẳng thể lấy. Nếu pháp vô sở hữu chẳng thể lấy thời không có kẻ năng hiện đẳng giác, cũng không có năng tuyên nói khai chỉ". Nếu năng hành như thế là hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, lìa các lầm lỗi. Nếu Bồ tát Ma ha tát chấp pháp vô sở hữu chẳng thể lấy, thời lìa Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối tất cả pháp không sở chấp đắm, không sở nhiếp thọ. Nếu đối các pháp có sở chấp đắm, có sở nhiếp thọ thời lìa Bát nhã Ba la mật đa.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa đối Bát nhã Ba la mật đa là xa lìa hay chẳng xa lìa? Cho đến bố thí Ba la mật đa đối bố thí Ba la mật đa là xa lìa hay chẳng xa lìa? Nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí đối Nhất thiết trí trí là xa lìa hay chẳng xa lìa?

Bạch Thế Tôn! Nếu Bát nhã Ba la mật đa đối Bát nhã Ba la mật đa hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, Bồ tát Ma ha tát làm sao năng được không chấp trước dẫn phát Ba la mật đa? Như vậy cho đến nếu bố thí Ba la mật đa đối bố thí Ba la mật đa hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, Bồ tát Ma ha tát làm sao năng được không chấp trước dẫn phát bố thí Ba la mật đa? Nói rộng cho đến nếu Nhất thiết trí trí đối Nhất thiết trí trí hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, Bồ tát Ma ha tát này làm sao năng được không chấp trước dẫn phát Nhất thiết trí trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa đối Bát nhã Ba la mật đa chẳng xa lìa chẳng phải chẳng xa lìa. Vậy nên Bồ tát Ma ha tát năng được không chấp trước dẫn phát Ba la mật đa. Như vậy cho đến bố thí Ba la mật đa đối bố thí Ba la mật đa chẳng xa lìa chẳng phải chẳng xa lìa. Vậy nên, Bồ tát Ma ha tát năng được không chấp trước dẫn phát bố thí Ba la mật đa. Nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí đối Nhất thiết trí trí chẳng xa lìa chẳng phải chẳng xa lìa. Vậy nên, Bồ tát Ma ha tát năng được không chấp trước dẫn phát Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Vì chẳng tức tự tánh, chẳng lìa tự tánh mà năng dẫn phát an trụ tự tánh.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm chẳng chấp trước sắc rằng đây là sắc, sắc đây thuộc kia. Nói rộng cho đến cũng chẳng chấp trước Nhất thiết trí trí rằng đây là Nhất thiết trí trí, Nhất thiết trí trí đây thuộc kia. Bồ tát Ma ha tát này đối tất cả pháp như thế không chấp trước nên mới năng dẫn phát Bát nhã Ba la mật đa, cho đến năng dẫn phát Nhất thiết trí trí. Sở dĩ vì sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối trong các pháp có chỗ chấp trước rằng đây là pháp, pháp đây thuộc kia, thời chẳng năng tùy ý dần phát an trụ công đức thù thắng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, chẳng quán sắc hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc không hoặc bất không, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Cho đến chẳng quán Nhất thiết trí trí hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc không hoặc bất không, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa. Bồ tát Ma ha tát này đối tất cả pháp như thế chẳng quán sát, bèn dẫn phát được Bát nhã Ba la mật đa, cho đến năng dẫn phát Nhất thiết tri trí. Sởi dĩ vì sao? Nếu Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đối trong các pháp có bao quán sát hoặc thường hoặc vô thường, hoặc vui hoặc khổ, hoặc ngã hoặc vô ngã, hoặc tịnh hoặc bất tịnh, hoặc không hoặc bất không, hoặc xa lìa hoặc chẳng xa lìa, thời chẳng năng dẫn phát an trụ công đức thù thắng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, thời là tu hành bố thí Ba la mật đa. Nói rộng cho đ?n cũng là tu hành Nhất thiết trí trí.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tùy đi chỗ nào tất cả bao nhiêu Ba la mật đa và tất cả phần pháp Bồ đề thảy đều đi theo. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tùy đến chỗ nào tất cả bao nhiêu Ba la mật đa và tất cả phần pháp Bồ đề kia thảy đều theo đến. Như vua Chuyển luân tùy đi chỗ nào bốn bộ dũng quân thảy đều đi theo. Như vua Chuyển luân tùy đến chỗ nào bốn bộ dũng quân thảy đều theo đến. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, tùy có chỗ đi và có chỗ đến, bố thí thảy năm Ba la mật đa và tất cả phần pháp Bồ đề kia thảy đều theo dõi đến nơi rốt ráo Nhất thiết trí trí. Như kẻ đánh xe giỏi, cưỡi xe tứ mã khiến tránh đường hiểm, đi nơi đường chính, tùy bản ý muốn năng tới chỗ đến. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm cũng lại như thế, khéo dẫn tất cả Ba la mật đa và bao nhiêu phần pháp Bồ đề kia khiến tránh đường hiểm sanh tử Niết bàn, đi nơi chánh đạo, tự lợi tha đến bản sở cầu Nhất thiết trí trí.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao là vì đạo, sao là phi đạo các Bồ tát Ma ha tất?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu đạo Thanh văn hoặc đạo Độc giác, hoặc đạo dị sanh chẳng phải đạo Bồ tát Ma ha tát, vì nương đây chẳng năng tới được Nhất thiết trí trí vậy. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm sở dẫn tất cả phần pháp Bồ đề là đạo các Bồ tát Ma ha tát, vì nương đây định năng tới được Nhất thiết trí trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xuất hiện thế gian năng làm đại sự, chỗ gọi chỉ rõ tướng đạo phi đạo cho chúng tất cả Bồ tát Ma ha tát, khiến chúng các Bồ tát Ma ha tát biết đạo phi đạo chóng năng chứng được Nhất thiết trí trí?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xuất hiện thế gian năng làm đại sự, chỗ gọi chỉ rõ tướng đạo phi đạo cho chúng tất cả Bồ tát Ma ha tát khiến chúng các Bồ tát Ma ha tát biết đạo phi đạo chóng năng chứng được Nhất thiết trí trí.

Lại nữa, Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm xuất hiện thế gian năng làm đại sự, chỗ gọi độ thoát vô lượng vô số vô biên hữu tình khiến được lợi ích an vui thù thắng.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mặc dù làm vô biên việc an vui lợi tha mà đối việc này không điều lấy đắm.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm tuy năng chỉ hiện sự nghiệp sở tác, mà chẳng lấy sắc thọ tưởng hành thức, cho đến chẳng lấy Nhất thiết trí trí. Cũng lại chẳng lấy sự nghiệp sở tác Thanh văn, Đ?c giác.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm mặc dù năng dẫn đem tất cả chúng Bồ tát Ma ha tát khiến tới Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, xa lìa Thanh văn Đ?c giác thảy, mà đối các pháp không sanh không diệt, lấy tánh pháp trụ làm định lượng vậy.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, nếu đối các pháp không sanh không diệt, Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm làm sao vì các hữu tình phải hành bố thí, phải trì tịnh giới, phải khởi an nhẫn, phải siêng tinh tiến, phải vào tĩnh lự, phải tu bát nhã?

Phật bảo: Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm duyên Nhất thiết trí trí, vì các hữu tình nên hành bố thí, nên trì tịnh giới, nên khởi an nhẫn, nên siêng tinh tiến, nên vào tĩnh lự, nên tu bát nhã. Bồ tát Ma ha tát này đem căn lành đây cùng các hữu tình bình đẳng chung có, hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Bồ tát Ma ha tát này vì đem căn lành đây hồi hướng Vô thượng Chánh đẳng giác, nên tu hành sáu thứ Ba la mật đa mau được viên mãn. Do đây mau được Nhất thiết trí trí, cho đến ngồi yên tòa diệu Bồ đề thường chẳng xa lìa sáu thứ Ba la mật đa như thế. Nếu Bồ tát thường chẳng xa lìa sáu thứ Ba la mật đa như thế thời chẳng xa lìa Nhất thiết trí trí.

Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn mau chứng được Nhất thiết trí trí phải siêng tinh tiến tu học sáu thứ Ba la mật đa. Phải siêng tinh tiến tu hành sáu thứ Ba la mật đa. Nếu Bồ tát Ma ha tát thường siêng tinh tiến tu học , tu hành sáu thứ Ba la mật như thế, tất cả căn lành mau được viên mãn, mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát nên cùng sáu thứ Ba la mạt đa hằng chung tương ưng chớ nên tạm bỏ.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Bồ tát Ma ha tát làm sao năng cùng sáu thứ Ba la mật đa thường chung tương ưng không lúc tạm bỏ?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát như thật quán sắc chẳng tương ưng chẳng phải chẳng tương ưng, như thật quán thọ tưởng hành thức chẳng tương ưng chẳng phải chẳng tương ưng. Nói rộng cho đến như thật quán Nhất thiết trí trí chẳng tương ưng chẳng phải chẳng tương ưng. Là Bồ tát Ma ha tát này năng cùng sáu thứ Ba la mật đa thường chung tương ưng không lúc tạm nới.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát thường khởi nghĩ này: Ta chẳng nên trụ sắc, cũng chẳng nên trụ phi sắc. Nói rộng cho đến ta chẳng nên trụ Nhất thiết trí trí, cũng chẳng nên trụ phi Nhất thiết trí trí. Vì cớ sao? Sắc chẳng năng trụ chẳng sở trụ. Nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí cũng chẳng năng trụ chẳng sở trụ vậy. Là Bồ tát Ma ha tát này năng cùng sáu thứ Ba la mật đa thường chung tương ưng không lúc tạm nới.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng đem phương tiện vô trụ như thế tu hành sáu thứ Ba la mật đa, Bồ tát Ma ha tát này mau chứng Vô thượng chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện phải biết: Như người muốn ăn quả xoài yêm mật la, quả măng cầu bán na ta, trước lấy hạt nó trồng xuống đất tốt, theo thời bón tưới, giữ xem sửa sang, lần hồi sanh trưởng mộng cây nhánh lá, hòa hợp thời tiết bèn có hoa quả, quả nên chín rồi, lấy mà ăn đó. Như vậy, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, trước học sáu thứ Ba la mật đa. Lại đối hữu tình hoặc dùng bố thí, hoặc dùng ái ngữ, hoặc dùng lợi hành, hoặc dùng đồng sự mà nhiếp thọ đó. Đã nhiếp thọ rồi, dạy khiến an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa và khiến an trụ bốn niệm trụ thảy Bồ đề phần pháp. Đã an trụ rồi, giải thoát tất cả khổ lớn sanh tử, chứng được thường trụ vắng hẳn an vui. Bồ tát như thế sẽ được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, năng tận vị lai nhiêu ích tất cả. Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn đối các pháp chẳng nhờ duyên khác mà tự giác ngộ, muốn năng thành thục tất cả hữu tình, muốn nghiêm tịnh được cõi Phật sở cầu, muốn ngồi yên tòa Diệu Bồ đề, muốn hàng phục được các ác ma quân, muốn mau chứng được Nhất thiết trí trí, muốn quay xe diệu pháp độ chúng hữu tình nên học sáu thứ Ba la mật đa, đem bốn nhiếp sự phương tiện nhiếp lấy các loại hữu tình khiến cho giải thoát các khổ sanh tử. Như vậy, Bồ tát khi siêng tu học nên đối Bát nhã Ba la mật đa thường siêng tu học.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Phật nói Bồ tát nên đối Bát nhã Ba la mật đa siêng tu học ư?

Phật nói: Thiện Hiện! Như vậy chớ sao, Ta nói Bồ tát nên đối Bát nhã Ba la mật đa thường phải siêng tu học.

Thiện Hiện phải biết: Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn đối các pháp được đại tự tại phải học Bát nhã Ba la mật đa. Sở dĩ vì sao? Vì Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đủ đại uy lực năng khiến chúng Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp được đại tự tại.

Thiện Hiện phải biết: Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm là cửa các pháp lành hướng về được. Ví như biển cả là cửa tất cả nước hướng về tới. Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu các thiện nam tử Thanh văn thừa, hoặc các thiện nam từ Độc giác thừa, hoặc các thiện nam tử Vô thượng thừa, đều nên đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm đây thường siêng tu học.

Thiện Hiện phải biết: Các bồ tát Ma ha tát đối Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm khi siêng tu học nên đối bố thí cho đến bát nhã Ba la mật đa cũng thường tu học. Cho đến nên đối Nhất thiết trí trí cũng thường tu học.

Thiện Hiện phải biết: Như người bắn giỏi, áo mũ kiên cố, cầm cung tên tốt, chẳng sợ oán địch. Các Bồ tát Ma ha tát cũng lại như thế, nhiếp thọ Bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí phương tiện khéo léo, tất cả ma quân ngoại đạo, dị luận đều chẳng thể phục được. Vậy nên, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, quay xe diệu pháp độ chúng hữu tình phải siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm. Nếu Bồ tát Ma ha tát thường siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, bèn được quá khứ vị lai hiện tại chư Phật Thế Tôn thường chung hộ niệm.

Cụ thọ Thiện Hiện liền thưa Phật rằng: Vì sao Bồ tát Ma ha tát thường siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm bèn được quá khứ vị lai hiện tại chư Phật Thế Tôn thường chung hộ niệm?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát thường siêng tu học Bát nhã Ba la mật đa sâu thẳm, tức năng tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí, nên được quá khứ vị lai hiện tại chư Phật Thế Tôn thường chung hộ niệm.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bổ tát Ma ha tát này làm sao tu hành bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí bèn được quá khứ vị lai hiện tại chư Phật Thế Tôn thường chung hộ niệm?

Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành bố thí Ba la mật đa, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí; quán bố thí Ba la mật đa nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí đều bất khả đắc, nên được quá khứ vị lai hiện tại chư Phật Thế Tôn thường chung hộ niệm.

Lại nữa, Thiện Hiện! Chư Phật quá khứ vị lai hiện tại đối chỗ Bồ tát Ma ha tát này tuy thường hộ niệm mà chẳng bởi sắc thọ tưởng hành thức, nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí nên cho hộ niệm, vì sắc cho đến Nhất thiết trí trí bất khả đắc vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát tuy học nhiều chỗ mà không chỗ học? Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Các Bồ tát Ma ha tát tuy học nhiều chỗ mà không chỗ học. Sở dĩ vì sao? Vì thật không có pháp đáng khiến chúng Bồ tát Ma ha tát đối trong tu học.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Phật vì chúng Bồ tát Ma ha tát hoặc hẹp hoặc rộng tuyên nói pháp tương ưng sáu thứ Ba la mật đa, nếu Bồ tát Ma ha tát muốn được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề quay xe diệu pháp độ chúng hữu tình, đối giáo pháp tương ưng sáu thứ Ba la mật đa đây hoặc hẹp hoặc rộng đều nên lóng nghe, thọ trì đọc tụng, khiến cực thông lanh, suy nghĩ đúng lý. Đã suy nghĩ rồi chánh quán sát kỹ. Đã quán sát rồi, khiến tâm tâm sở đối tướng sở duyên đều chẳng còn chuyển?

Phật bảo: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy. Như ngươi đã nói. Lại nữa, Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát đối Phật Thế Tôn đã nói pháp giáo tương ưng sáu thứ Ba la mật đa hoặc hẹp hoặc rộng khi siêng tu học, nên đối các pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ tướng chơn như sắc, như thật biết rõ tướng chơn như thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến như thật biết rõ tướng chơn như Nhất thiết trí trí, Bồ tát Ma ha tát này đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Sao là tướng chơn như sắc? Sao là tướng chơn như thọ tưởng hành thức? Nói rộng cho đến sao là tướng chơn như Nhất thiết trí trí? Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ mà học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Chơn như sắc không sanh không diệt, cũng không trụ khác mà khá thi thiết, đấy gọi tướng chơn như sắc. Chơn như thọ tưởng hành thức không sanh không diệt, cũng không trụ khác mà khá thi thiết, đấy gọi tướng chơn như thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến chơn như Nhất thiết trí trí không sanh không diệt, cũng không trụ khác mà khá thi thiết, đấy gọi tướng chơn như Nhất thiết trí trí. Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ phải học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ tướng thật tế sắc, như thật biết rõ tướng thật tế thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến như thật biết rõ tướng thật tế Nhất thiết trí trí. Bồ tát Ma ha tát này đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao là tướng thật tế sắc? Sao là tướng thật tế thọ tưởng hành thức? Nói rộng cho đến sao là tướng thật tế Nhất thiết trí trí? Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ mà học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Không ngằn mé sắc, đấy gọi tướng thật tế sắc; không ngằn mé thọ tưởng hành thức, đấy gọi tướng thật tế thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến không ngằn mé Nhất thiết trí trí, đấy gọi tướng thật tế Nhất thiết trí trí. Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ phải học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ tướng pháp giới sắc, như thật biết rõ tướng pháp giới thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến như thật biềt rõ tướng pháp giới Nhất thiết trí trí. Bồ tát Ma ha tát này đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Bấy giờ, Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Sao là tướng pháp giới sắc? Sao là tướng pháp giới thọ tưởng hành thức? Nói rộng cho đến sao là tướng pháp giới Nhất thiết trí trí? Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ mà học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc như hư không, không chướng không ngại, không sanh không diệt, không đứt không nối mà khá thi thiết, đấy gọi tướng pháp giới sắc; thọ tưởng hành thức như hư không, không chướng không ngại, không sanh không diệt, không đứt không nối mà khá thi thiết, đấy gọi tướng pháp giới thọ tưởng hành thức. Nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí như hư không, không chướng không ngại, không sanh không diệt, không đứt không nối khá thi thiết, đấy gọi tướng pháp giới Nhất thiết trí trí. Các Bồ tát Ma ha tát như thật biết rõ phải học với trong, đối tất cả pháp như thật biết rõ tướng hẹp rộng.

Bấy giờ, Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Các Bồ tát Ma ha tát lại làm sao nên biết tướng tất cả pháp hẹp rộng? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát như thật biết tất cả pháp chẳng hợp chẳng tan. Bồ tát Ma ha tát này nên biết tất cả pháp tướng hẹp rộng như thế.

Cụ thọ Thiện Hiện bèn thưa Phật rằng: Những tất cả pháp nào chẳng hợp chẳng tan?

Phật bảo: Thiện Hiện! Sắc chẳng hợp chẳng tan, thọ tưởng hành thức chẳng hợp chẳng tan. Nói rộng cho đến Nhất thiết trí trí chẳng hợp chẳng tan. Tham dục giận dữ ngu si chẳng hợp chẳng tan. Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới chẳng hợp chẳng tan. Hữu vi giới vô vi giới chẳng hợp chẳng tan. Sở dĩ vì sao? Vì các pháp như thế đ?u vô tự tánh. Nếu pháp vô tự tánh thời vô sở hữu. Nếu vô sở hữu thời chẳng thể đuợc có hợp có tan. Các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp biết rõ như thế, thời biết rõ đuợc tướng hẹp rộng.