Tổ đình Ba La Mật366 Nguyễn Sinh Cung, TP. Huế
← Kinh Luật Luận Đại thừaTrang 6/8

Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng

Kinh Pháp Hoa

Dịch giả
Đời Dao Tần, Ngài Tam Tạng Pháp Sư Cưu Ma La Thập
Thông tin
Đại Chính số 262Nguồn: adidaphat.net

Phẩm Mười Sáu: Sự Sống Lâu Của Đức Thế Tôn

Bấy giờ, đức Thế Tôn bảo chư vị Bồ Tát và toàn thể các chúng trong đại hội, chư thiện nam tử, các người hãy tin hiểu lời nói thành thật của Như Lai. Một lần nữa, đức Thế Tôn bảo toàn thể đại hội, các người hãy tin hiểu lời nói thành thật của Như Lai. Lại một lần nữa, đức Thế Tôn bảo toàn thể đại hội, các người hãy tin hiểu lời nói chắc thật của Như Lai. Bấy giờ đại chúng Bồ Tát mà bậc thượng thủ là đức Di Lạc, chấp tay và thưa: Bạch đức Thế Tôn, xin Ngài chỉ dạy, chúng con tin tưởng tiếp nhận lời Ngài. Các vị thưa ba lần như vậy và vẫn nói xin Ngài chỉ dạy, chúng con xin tin tưởng tiếp nhận lời Ngài. Thấy chư vị Bồ Tát thỉnh cầu đến ba lần, không ngưng, nên đức Thế Tôn bảo, chư vị hãy nghe cho kỹ về thần lực bí mật của Như Lai. Chư thiện nam tử, tất cả thế giới như chư thiên, nhân loại và A tu la ai cũng nói đời này đức Thích Ca Thế Tôn rời khỏi hoàng cung họ Thích, cách thành Dà Da không xa, ngồi nơi bồ đề tràng và chứng được tuệ giác vô thượng. Nhưng, chư thiện nam tử, Như Lai thật sự trở thành Phật đà đến nay đã vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức trăm triệu kiếp số. Ví như năm trăm ngàn vạn ức trăm triệu vô số đại thiên quốc độ, giả thiết có người đem nghiền thành bụi nhỏ, rồi đi về hướng đông, qua khỏi năm trăm ngàn vạn ức trăm triệu vô số quốc độ mới bỏ xuống một hạt bụi nhỏ ấy. Tuần tự như vậy và đi về hướng đông, bỏ hết số bụi ấy. Chư thiện nam tử, trong ý chư vị nghĩ thế nào, bao nhiêu quốc độ mà người ấy đã đi qua, có thể nào nghĩ và tính mà biết được số lượng hay không? Đức Di Lạc và các vị đồng chúng cùng thưa: Bạch đức Thế Tôn, quốc độ như vậy vô lượng vô biên, không phải toán số biết được, cũng không phải trí lực biết được. Tất cả các vị Thanh Văn, Duyên Giác dùng vô lậu tuệ giác cũng không thể suy nghĩ đến. Chúng con là những người đã ở địa vị KHÔNG THOÁI CHUYỂN mà đối với số lượng ấy cũng không thấu hiểu. Bạch đức Thế Tôn quốc độ như vậy thật vô lượng vô biên.

Đức Thế Tôn bảo các vị đại Bồ Tát, chư thiện nam tử, Như Lai nay tuyên ngôn rõ cho chư vị biết, bao nhiêu quốc độ ấy, có hay không có bỏ bụi xuống, đều đem ra mà nghiền thành bụi cả, rồi cứ mỗi hạt bụi xem như một kiếp thì số thì gian Như Lai thành Phật đến nay còn nhiều hơn số ấy đến trăm ngàn vạn ức trăm triệu vô số kiếp. Từ đó đến nay, Như Lai thường ở quốc độ KHAM NHẪN này mà thuyết pháp giáo hóa, lại ở trăm ngàn vạn ức trăm triệu vô số quốc độ khác nữa để dắt dẫn, làm lợi ích cho các loại chúng sinh. Chư thiện nam tử, trong thì gian ấy và trong những quốc độ ấy, Như Lai tự nói là các đức Như Lai khác, như Nhiên Đăng Như Lai, lại nói đến sự nhập diệt của các đức Như Lai ấy. Như vậy toàn là vì phương tiện mà nói. Chư thiện nam tử, có ai đến chỗ Như Lai thì Như Lai đem mắt Phật mà nhìn về: tín, tấn, niệm, định, tuệ, các căn ấy của họ lanh hay chậm, rồi tùy đó để dùng cách hóa độ thế nào, do vậy, tại mỗi quốc độ, Như Lai tự nói danh hiệu khác nhau, tuổi tác lớn nhỏ, lại nói sẽ nhập diệt. Như Lai còn dùng đủ cách phương tiện để nói chánh pháp vi diệu, làm cho chúng sinh ai cũng hoan hỷ. Chư thiện nam tử, Như Lai thấy chúng sinh ưa thích giáo pháp thấp nhỏ, đức mỏng tội dày thì vì những người ấy mà nói rằng Như Lai lúc trẻ tuổi đã xuất gia và mới thành Vô Thượng Giác gần đây. Nhưng, thật ra Như Lai thành Phật đến nay vô cùng lâu xa như trên đã nói, chỉ phương tiện giáo hóa chúng sinh để đưa họ vào tuệ giác của Phật, nên nói mới thành Phật gần đây.

Chư thiện nam tử, Như Lai thuyết kinh pháp cốt để hóa độ chúng sinh, nên nói thân mình hoặc nói thân người khác, hoặc chỉ thân mình hoặc chỉ thân người, hoặc chỉ việc mình hoặc chỉ việc người, song mọi cách nói đều trung thực, không dối trá. Vì lẽ, Như Lai đúng như sự thật của ba cõi mà thấy ba cõi, không sinh, không chết, không lui mất, không hiện ra, không tồn tại, không nhập diệt, không thật, không giả, không như nhau, không khác nhau. Không như chúng sinh ba cõi nhìn thấy ba cõi. Ba cõi như thế, Như Lai nhìn thấy rõ ràng, không chút lầm lẫn. Chỉ vì chúng sinh có đủ thứ cá tánh, thị hiếu, hành động và tư tưởng khác nhau, còn Như Lai thì lại muốn ai cũng được phát sinh thiện căn, nên đem bao nhiêu nhân duyên, thí dụ, ngôn từ, thuyết pháp đủ cách, làm việc Phật làm, chưa bao giờ tạm ngừng nghỉ. Như vậy là Như Lai thành Phật đến nay đã cực kỳ lâu xa, sống lâu vô lượng vô số kiếp, vĩnh viễn tồn tại mà không có nhập diệt.

Chư thiện nam tử, Như Lai xưa kia đi đường đi của Bồ Tát mà sự sống lâu có được đến nay vẫn còn, thì gian ấy còn nhiều hơn bội phần số lượng đã nói trên. Huống chi Như Lai ngày nay đã thành Phật, sự sống lâu của Như Lai là của một đức Phật? Như Lai nay không thật nhập diệt mà tuyên bố sẽ nhập diệt là Như Lai muốn dùng phương tiện ấy để giáo hóa chúng sinh. Tại sao? Vì, nếu Như Lai tồn tại lâu dài thì những kẻ phước đức mỏng manh không lo gieo trồng gốc rễ điều lành, cứ mãi bần cùng hèn hạ, tham đắm năm thứ dục lạc, sa vào vòng tư tưởng sai lầm. Những kẻ ấy thấy Như Lai thường còn, không nhập diệt thì khinh thường, phóng túng, nhàm chán, biếng lười, không có ý tưởng Như Lai khó gặp, không có lòng tôn kính. Do vậy nên Như Lai phương tiện nói rằng chư vị tỷ khưu, phải biết các đức Như Lai xuất thế rất khó gặp. Trải qua vô lượng trăm ngàn vạn ức kiếp số, những người phước đức mỏng manh mới có cơ hội thấy được Như Lai hoặc vẫn không thấy được. Vì thế, nên Như Lai nói, chư vị Tỷ khưu, Như Lai rất là khó gặp! Những kẻ phước mỏng ấy nghe nói như vậy thì vì nghĩ đến sự khó gặp nên lòng sinh luyến mộ, khao khát và ngưỡng vọng đối với Như Lai, tự nhiên muốn gieo trồng gốc rễ điều lành. Vì lẽ đó, nên Như Lai không thật nhập diệt mà tự nói nhập diệt. Chư thiện nam tử, cách thức hóa độ của các đức Như Lai là như vậy, vì hóa độ chúng sinh mà nói, nên nói thế nào cũng trung thực, chứ không bao giờ sai lầm, dối trá.

Ví như một vị lương y trí tuệ thông suốt, chế thuốc hay và chữa bệnh giỏi. Lương y nhiều con, mười người, hai mươi người, cho đến cả trăm. Vì có việc nên lương y phải đi xa, đến các nước khác. Các con ông, sau khi ông đi, dùng nhầm thuốc độc của kẻ khác. Độc phát nên mê loạn, lăn lóc mặt đất. Khi ấy người cha trở về. Các con dùng nhầm thuốc độc hoặc mất trí hoặc không mất, nhưng thấy cha từ xa thì cùng mừng và quì lạy, chào đón và thưa rằng cha về an lành. Chúng con ngu muội, dùng lầm thuốc độc, xin cha cứu chúng con. Người cha thấy các con đau đớn như vậy, nên y theo sách thuốc, soạn ra một phương thuốc, tìm loại thuốc tốt với sắc hương vị đều tốt, đem giã thật nhuyễn, rây thật mịn, hòa trộn với nhau, rồi đưa cho các con và bảo, dược phẩm này rất quí, sắc hương vị đều tốt, các con dùng đi thì mau hết đau đớn, không độc chất nào có thể còn. Trong số các con ai không mất trí, thấy dược phẩm sắc hương vị đều tốt thì dùng liền và bệnh lành hết. Còn những người mất trí, thấy cha về tuy cũng mừng, cũng chào đón, cũng xin chữa bệnh, song cho thuốc lại không chịu dùng. Tại sao? Vì độc dược thấm vào quá sâu, làm mất trí, nên dược phẩm sắc hương vị đều tốt nhưng cho là không tốt. Người cha nghĩ rằng, những đứa con này thật đáng thương, trúng độc đến nỗi loạn trí, tuy thấy ta cũng mừng, cũng xin cứu chữa, nhưng thuốc tốt như thế lại không chịu dùng. Ta phải nghĩ cách làm cho các con chịu dùng thuốc ấy. Ông bảo, các con nên biết, ta già rồi, giờ chết đã đến. Dược phẩm tốt này ta để lại ở đây, các con lấy dùng thì khỏi lo không lành. Chỉ dạy như thế rồi ông lại đến nước khác và cho sứ giả về bảo: cha các người đã chết. Bấy giờ các con nghe nói cha chết lòng rất lo buồn và nghĩ: cha còn thì thương mà cứu chữa, bảo vệ chúng ta. Nay cha bỏ chúng ta mà chết xa xôi ở xứ người! Tự nghĩ cô đơn côi cút, không nơi nương tựa! Nghĩ mãi nên tỉnh trí và nhận ra được dược phẩm này sắc hương vị đều tốt, tức khắc lấy dùng và bệnh lành liền. Người cha nghe tin các con lành cả nên về lại cho các con thấy. Chư thiện nam tử, ý chư vị nghĩ sao? Có người nào cho rằng vị lương y như vậy là có lỗi dối trá không? Không, bạch đức Thế Tôn. Chư thiện nam tử, Như Lai cũng vậy. Như Lai thành Phật đến nay đã vô lượng vô biên trăm ngàn vạn ức trăm triệu vô số kiếp, chỉ vì cứu độ chúng sinh nên Như Lai phương tiện tuyên bố nhập diệt, nhưng không ai có thể nói rằng Như Lai có lỗi nói dối, nếu muốn đúng pháp.

Để lặp lại ý nghĩa đã nói, nên đức Thế Tôn nói những lời bằng thể kệ sau đây: Như Lai từ khi thành Phật đến nay trải qua thời kỳ nhiều đến vô lượng trăm ngàn vạn ức con số vô số.

Trong thì gian ấy Như Lai thường xuyên thuyết pháp giáo hóa vô số chúng sinh đặt họ vào trong tuệ giác Phật đà cũng lâu đến số vô lượng thời kỳ. Chỉ vì hóa độ chúng sinh biếng nhác Như Lai phương tiện nói rằng nhập diệt nhưng thật Như Lai không có nhập diệt mà thường ở đây thuyết pháp giáo hóa. Như Lai thường ở tại quốc độ này nhưng vì thần lực cực kỳ siêu việt lại vì chúng sinh ảo giác điên đảo Như Lai bên cạnh mà vẫn không thấy. Chúng sinh nếu thấy Như Lai nhập diệt thì cúng xá lợi một cách lớn lao và cùng cảm thấy lưu luyến hâm mộ nên sanh tâm lý khao khát ngưỡng vọng khi họ tin tưởng chân thành, ôn nhu thiết tha muốn được nhìn thấy Như Lai mà không tiếc nuối đến cả tính mạng. Bấy giờ Như Lai cùng với Tăng chúng đồng lúc xuất hiện tại Linh Sơn này. Và nói với họ cho biết Như Lai thường còn tại đây chứ không nhập diệt. Nói rằng nhập diệt mà không nhập diệt. Chỉ do Như Lai phương tiện nói thôi. Ở quốc độ khác có những chúng sinh tôn kính, tin tưởng Như Lai lại hiện tại quốc độ ấy tuyên thuyết chánh pháp tối thượng cho họ. Chư vị không nghe về vấn đề ấy chỉ nói Như Lai đã diệt độ rồi. Như Lai nhìn thấy bao người cam tâm chìm đắm vào trong mọi sự khổ não nên không hiện thân cho họ nhìn thấy để họ sinh ra khao khát trông mong đến khi lòng họ lưu luyến hâm mộ bấy giờ Như Lai mới hiện thân ra tuyên thuyết cho họ chánh pháp tối thượng. Thần lực Như Lai là như thế ấy vô số thời kỳ thường ở Linh Sơn cùng với bao nhiêu chỗ ở khác nữa. Chúng sinh nhìn thấy thì thấy kiếp tận lửa dữ đốt cháy cả quốc độ này. Nhưng chính lúc ấy quốc độ Như Lai vẫn thường yên ổn chư thiên nhân loại vẫn thường tràn đầy trong quốc độ ấy. Vườn rừng lầu đài trang trí vàng ngọc cây ngọc sum sê những hoa và quả mọi người thích thú du ngoạn trong đó. Chư thiên đánh trống của cõi chư thiên, lại thường diễn tấu các thứ nhạc khí hoa mạn đà la được rưới xuống khắp trên đức Như Lai và cả đại chúng. Tịnh độ Như Lai tồn tại như vậy thế mà chúng sinh thấy lửa đốt hết sinh ra lo sợ kinh hoàng, đau đớn. Những nỗi khổ ấy thấy đầy khắp cả. Bao chúng sinh ấy vì gây nhân ác mà bao đời kiếp danh hiệu Tam Bảo cũng không được nghe huống gì được thấy thân thể Như Lai. Những ai tu hành chân thành, ôn nhu thì đều thấy được thân thể Như Lai thường ở tại đây tuyên thuyết chánh pháp. Vì những người này nên Như Lai nói đời sống Như Lai vô biên vô lượng! còn ai lâu lắm mới thấy Như Lai

Như Lai vì họ nói Phật khó gặp. Trí lực Như Lai là như thế đó. Ánh sáng trí ấy chiếu soi vô tận đời sống Như Lai kéo dài vô tận vô số kiếp số là do Như Lai lâu xa tu tập hành vi thích đáng mà thực hiện được. Tất cả chư vị là người có trí với vấn đề này đừng sinh ngờ vực. Hãy loại bỏ hết mọi sự nghi ngờ vì lời Như Lai hoàn toàn trung thực. Ví như lương y khéo dùng phương tiện để chữa cho những đứa con loạn cuồng nên thật còn sống mà bảo chết rồi nhưng ai dám cho rằng ông nói dối? Như Lai cũng vậy là vị từ phụ cứu chữa bao kẻ đau khổ thác loạn chính vì muốn cứu những kẻ thác loạn nên thật thường còn lại nói nhập diệt. Vì nếu để họ thường thấy Như Lai thì họ sinh ra kiêu căng, phóng túng tham đắm ngũ dục ắt sẽ sa vào các nẽo đường dữ. Như Lai thường xuyên thấy biết chúng sinh ai đi ai không theo con đường chánh rồi tùy trường hợp cần phải hóa độ cho họ thế nào Như Lai nói pháp thích hợp cho họ. Như Lai luôn luôn nghĩ với ý nghĩ là làm cách nào cho mọi chúng sinh cùng được đi vào tuệ giác Phật đà để mau thành tựu thân thể Như Lai.

Phẩm Mười Bảy: Phân Tích Thành Quả

Khi nghe đức Thế Tôn nói về thời lượng đời sống của Ngài bất tận như vậy, đại hội có vô lượng vô số chúng sinh được lợi ích lớn. Ngài bảo đức Di Lạc, Như Lai nói về sự bất tận như vậy của đời sống Như Lai thì có chúng sinh nhiều bằng số cát của sáu trăm tám mươi vạn ức trăm triệu sông Hằng thực hiện tuệ giác KHÔNG SINH. Lại có Bồ Tát nhiều gấp ngàn lần số ấy được tổng trì NGHE NHỚ; có Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ nghiền ra từ một thế giới được các tài hùng biện mà trong đó có sự Biện Thuyết; có Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ nghiền một thế giới được tổng trì Xoay Chuyển vô số; có Bồ Tát nhiều bằng bụi nghiền một đại thiên quốc độ có thể vận chuyển bánh xe Chánh pháp KHÔNG còn thoái chuyển; có Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ nghiền một trung thiên quốc độ có thể vận chuyển bánh xe chánh pháp Hào quang trong sáng; có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nghiền một tiểu thiên quốc độ chỉ tám đời nữa thì được tuệ giác vô thượng; có Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ nghiền bốn lần bốn đại lục nhân loại chỉ bốn đời nữa thì được tuệ giác vô thượng; có số Bồ Tát nhiều bằng số bụi nghiền ba lần bốn đại lục nhân loại chỉ ba đời nữa thì được tuệ giác vô thượng; có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nghiền hai lần bốn đại lục nhân loại chỉ hai đời nữa thì được tuệ giác vô thượng; có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nghiền một lần bốn đại lục nhân loại chỉ một đời nữa thì được tuệ giác vô thượng. Lại có chúng sinh nhiều bằng số bụi nghiền tám thế giới đều phát tâm tuệ giác vô thượng.

Khi đức Thế Tôn phân tích chư vị Bồ Tát được lợi ích của pháp vĩ đại như vậy thì trong không gian mưa xuống hai loại hoa mạn đà la lớn và nhỏ, rải lên chư Phật ngồi trên tòa sư tử ở dưới vô lượng trăm ngàn vạn ức cây ngọc và rải trên đức Thích Ca và trên đức Phật nhập diệt đã lâu là đức Đa Bảo, cùng ngồi trên tòa sư tử ở trong bảo tháp, rồi rải trên tất cả Bồ Tát và bốn chúng. Trong không gian lại mưa xuống phấn của các hương liệu, như: đàn hương, trầm thủy. Cũng trong không gian, trống chư thiên tự kêu vang lên, âm thanh tuyệt diệu, vang xa; Lại mưa xuống cả ngàn loại vải chư thiên và rủ xuống khắp cả chín phương hướng là những chuỗi ngọc, như: chân châu, ma ni, như ý. Bao nhiêu lư hương làm bằng các loại ngọc và ở trong đốt bằng hương liệu vô giá, tự chuyển động đến khắp tất cả, hiến cúng toàn thể pháp hội lớn lao. Các bên ở trên mỗi đức Phật, có các vị Bồ Tát cầm bảo cái và phan phướn, tuần tự mà lên đến Phạm Thiên. Các vị Bồ Tát ấy còn dùng âm thanh tuyệt diệu, ngâm hát vô số thi ca để tán dương chư Phật.

Vào lúc ấy đức Di Lạc từ chỗ ngồi đứng dậy, trần vai bên phải, chấp tay hướng về đức Thế Tôn nói những bài kệ sau đây: Pháp Thế Tôn nói thật là hiếm có xưa nay chúng con chưa từng nghe đến! Thần lực Thế Tôn thật là vĩ đại đời sống Thế Tôn thật vô cùng tận! Vô số con Phật hoan hỷ tràn ngập khắp cả cơ thân khi nghe Thế Tôn phân tích như sau về bao nhiêu người đạt được lợi ích của Pháp vĩ đại! Có số thành bậc KHÔNG còn thoái chuyển, có số thu hoạch tổng trì NGHE nhớ, có số thành tựu về sự BIỆN thuyết, số được tổng trì XOAY chuyển vô số. Có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ một cõi đại thiên có thể vận chuyển bánh xe chánh pháp KHÔNG còn thoái chuyển; Có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ một cõi trung thiên có thể vận chuyển bánh xe chánh pháp HÀO quang trong sáng. Lại có Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ một cõi tiểu thiên chỉ tám đời nữa thì được thực hiện TUỆ giác Phật Đà, có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ bốn, ba, hai lần bốn châu đại lục chỉ còn bốn đời, ba đời, hai đời thì được trở thành một đức Phật Đà, có số Bồ Tát nhiều bằng bụi nhỏ một bốn đại lục chỉ một đời thôi đã thành Chánh Giác. Các vị như vậy nghe nói đời sống bất tận của Ngài cũng thực hiện được thành quả trong suốt thuần khiết, vô hạn. Lại còn chúng sinh nhiều bằng bụi nhỏ của tám thế giới nghe đức Thế Tôn nói về đời sống bất tận của Ngài ai cũng phát TÂM tuệ giác vô thượng. Thế Tôn tuyên thuyết đời sống bất tận thật đúng là PHÁP ngoài tầm nghĩ bàn, Pháp làm nhiều người được bao lợi ích, Pháp như không gian không có biên giới. Đế Thích, Phạm Vương, số lượng nhiều như cát của sông Hằng, từ nơi vô số quốc độ của Phật cùng nhau đến đây, rải như mưa xuống hoa của chư thiên như hoa mạn đà và mạn đà lớn. Họ như chim bay di chuyển trong không; phấn các hương liệu đàn hương, trầm thủy được họ rải xuống hoa mắt như mưa hiến cúng các đấng Tuệ giác hoàn toàn. Trống của chư thiên ở trong không gian tự nhiên dóng lên âm thanh tuyệt diệu. Và vải chư thiên cả ngàn vạn loại xoay chuyển trong không rồi cùng rủ xuống. Những lư hương đẹp làm bằng bảo ngọc ở trong lại đốt hương liệu vô giá, tự động di chuyển đến khắp tất cả hiến cúng các đấng Tôn cao nhất đời.

Chư đại Bồ Tát cầm những bảo cái có treo phan phướn và được làm bằng bảy chất liệu quí đã cao lại đẹp số lượng nhiều đến vạn ức chủng loại tuần tự lên đến cõi trời Phạm Thiên. Trước mỗi đức Phật lại còn có dựng cột cờ cao đẹp treo các loại phan. Lại đem ngàn vạn những bài thi ca hát ngâm ca tụng chư Phật Thế Tôn. Bao nhiêu sự trạng đến như thế này thì gian trước đây thật chưa từng có mọi người hoan hỷ khi nghe Thế Tôn nói về thời lượng đời sống khôn lường của đức Thế Tôn. Tiếng nói Như Lai vang khắp mười phương ích lợi rộng lớn cho bao chúng sinh làm cho tất cả đủ những thiện căn hỗ trợ cho việc phát tâm vô thượng.

Đức Thế Tôn bảo đức Di Lạc, người nào nghe đời sống Như Lai bất tận như vậy, thì dẫu chỉ phát sinh một ý niệm tin hiểu mà thôi, công đức người ấy đã không có hạn lượng. Thiện nam hay tín nữ nào vì cầu tuệ giác vô thượng mà trải qua tám chục vạn ức trăm triệu kiếp số, thực hành năm pháp ba la mật là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, thiền định, trừ bát nhã, công đức người này đem sánh với người trước thì không bằng một phần trong trăm phần, ngàn phần, trăm ngàn vạn ức phần, cho đến toán số, thí dụ cũng không thể biết. Thiện nam hay thiện nữ nào có công đức trước mà thoái chuyển đối với tuệ giác vô thượng là điều không thể có. Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa này nên dùng lời văn kệ sau đây: Những ai vì cầu tuệ giác của Phật nên tám mươi ức trăm triệu kiếp số thực hành đủ cả năm ba la mật. Bằng cách suốt cả thì gian như vậy thực hành bố thí hiến cho khắp cả như hiến cúng Phật và đệ tử Phật là chư Thanh Văn Duyên Giác, Bồ Tát đồ ăn thức uống loại quí và lạ đồ nằm đồ mặc loại thượng hảo hạng. Đem gỗ đàn hương mà cất tinh xá lại lập vườn rừng để trang hoàng thêm. Hiến cúng như vậy vừa nhiều vừa tốt trọn cả thì gian đã nói ở trên rồi đem hướng về cầu tuệ giác Phật. Còn giữ tịnh giới thì rất trong sạch không có thiếu sót rồi đem hướng về cầu vô thượng giác và được chư Phật ca tụng tán dương. Thực hành nhẫn nhục thì đứng vững vàng ở nơi vị trí điều hòa, ôn nhu bao nhiêu xấu ác đổ đến cho mình tâm trí người ấy vẫn không dao động. Những kẻ tự xưng là người đắc pháp trong lòng ôm giữ sự tăng thượng mạn bị kẻ như vậy khinh mạn khuấy phá sự tồi tệ này cũng vẫn nhẫn được. Cần mẫn tinh tiến thì chính trí nhớ thường xuyên vững chắc vô lượng số kiếp chuyên tư duy tu không hề nhác nghỉ. Vô lượng số kiếp ở chỗ trống vắng hoặc là tọa thiền hay là kinh hành dẹp bỏ ngủ nghỉ tập trung tâm trí. Nhờ nhân tố này phát sinh thiền định trải qua tám chục vạn ức kiếp số tâm trí đứng yên không có loạn động.

Rồi đem cái phước nhất tâm như vậy nguyện cầu đạt được tuệ giác vô thượng và khi đạt được sự toàn giác ấy thì cũng cùng tận biên tế thiền định. Người nào trải qua vạn ức kiếp số làm các pháp trên mà được công đức và người thiện nam hay thiện nữ nào nghe Như Lai nói mạng sống Như Lai thì dầu chỉ có một lúc tin hiểu công đức người này vẫn hơn người trên.

Người này hoàn toàn không có tất cả những mối hoài nghi những sự hối tiếc đem tâm sâu xa mà tin chốc lát vẫn được công đức đến như thế ấy. Các vị Bồ Tát vô số kiếp số thực hành các pháp đã nói như trên khi nghe Như Lai nói về đời sống bất tận của Phật là tin nhận được. Các vị cúi đầu kính nhận Pháp Hoa, và cầu nguyện rằng trong thì vị lai con cũng có được đời sống vô tận để có thể độ vô lượng chúng sinh. Như đấng Thế Tôn vị sư tử chúa của dòng họ Thích trong thì hiện tại đã đến mà ngồi nơi bồ đề tràng cất tiếng vang lên như sư tử gầm thuyết pháp một cách không sợ hãi gì. Nguyện con sau này trong thì vị lai cũng được mọi người hết lòng tôn kính và cũng đến ngồi nơi bồ đề tràng cũng nói đời sống bất tận như Phật với một phong cách y như Thế Tôn. Ai có tâm trí sâu xa, trong sáng thẳng ngay như vậy và nhớ đầy đủ y theo nghĩa ý mà lý giải được lời Như Lai nói những người như vậy không nghi Pháp này.

Lại nữa, Di Lạc, nếu có người nào chỉ nghe Như Lai nói về sự bất tận của đời sống Như Lai mà hiểu được ý hướng của sự nói ấy thì người đó được công đức vô lượng, có năng lực phát khởi tuệ giác vô thượng của Như Lai, huống chi tự nghe đầy đủ toàn bộ Pháp Hoa và khuyên người nghe, tự nhớ và khuyên người nhớ, tự chép và khuyên người chép, tự đem hoa, hương, vòng hoa, cờ, phan, lọng dù bằng lụa, đèn dầu thơm để hiến cúng cuốn kinh ấy thì công đức người này vô hạn lượng, có năng lực phát sinh tuệ giác Biết tất cả.

Di Lạc, thiện nam hay thiện nữ nào nghe Như Lai nói về mạng sống bất tận của Như Lai mà hết lòng tin hiểu sâu xa, tức là thấy Như Lai thường ở Linh Sơn, thuyết pháp cho chư vị Bồ Tát và Thanh Văn đang ngồi quanh; thấy thế giới KHAM NHẪN này đất bằng lưu ly, bằng phẳng, ngay thẳng, giây vàng Diêm Phù đàn phân ranh tất cả đường sá thành những đường ngả tám, cây ngọc có hàng lối, lầu đài đều do vàng ngọc hợp thành và có các vị Bồ Tát ở trong đó. Ai quán tưởng thấy được như vậy thì đại sĩ nên biết đó là biểu hiện của sự tin hiểu sâu xa.

Lại nữa, sau khi Như Lai nhập diệt, ai nghe Pháp Hoa mà không hủy báng, biết tùy hỷ thì đại sĩ phải biết như thế cũng đã biểu hiện của sự tin hiểu sâu xa. Huống hồ tùy hỷ rồi mà còn biết đọc tụng, kính giữ kinh ấy, được vậy là đỉnh đầu người ấy đã đội Như Lai. Di Lạc, người như thế thì không kể thiện nam hay thiện nữ, không cần xây tháp, làm chùa cho Như Lai, không cần kiến thiết tăng xá và đem bốn thứ cúng dường chư Tăng. Tại sao? Vì, thiện nam hay thiện nữ ấy đọc tụng, kính giữ kinh Pháp Hoa là đã xây dựng chùa tháp mà hiến cúng Như Lai, đã kiến thiết tăng xá hiến cúng chư Tăng; là đã hiến cúng Như Lai bằng cách xây tháp với bảy chất liệu quí báu để phụng thờ xá lợi Như Lai, chu vi rất rộng, vừa cao vừa nhỏ dần cho đến tận từng trời Phạm Thiên, treo những bảo cái mà ở dưới có mắc phan phướn, treo những chuông nhỏ quí báu, dâng các loại hoa, vòng hoa, các hương liệu, đánh các thứ trống và tấu các nhạc khí như ống tiêu, ống sáo, đàn hầu, biểu diễn các vũ khúc và hý kịch, ca hát, ngâm vịnh để xưng tán bằng âm thanh tuyệt diệu; là đã hiến cúng Như Lai bằng cách này trong vô lượng ngàn vạn ức kiếp số. Di Lạc, sau khi Như Lai nhập diệt, ai nghe Pháp Hoa mà có thể tiếp nhận, kính giữ, tự mình và khuyên người sao chép, ấn hành, như vậy là đã tạo lập Tăng xá bằng cách đem gỗ đàn hương đỏ làm ba mươi hai sở cung điện và nhà chính, cao bằng tám cây đa la, rộng rãi, tôn nghiêm và mỹ thuật, trong đó có thể ở đến hàng trăm, hàng ngàn tỷ khưu; lại có vườn rừng và hồ tắm, có đường để kinh hành, có động để tọa thiền; có đầy đủ đồ mặc, đồ nằm, đồ uống, đồ ăn, dược phẩm, và mọi thứ tiện nghi. Thế là đã tạo lập Tăng xá có đến mấy trăm ngàn vạn ức, vô lượng vô biên để hiến cúng trực tiếp lên Như Lai và tỷ khưu tăng. Do vậy, nên Như Lai nói: sau khi Như Lai nhập diệt, đối với Pháp Hoa, có ai tiếp nhận, kính giữ, đọc tụng, diễn giảng cho người, tự mình và khuyên người sao chép, ấn hành, hiến cúng kinh ấy thì không cần xây dựng chùa tháp hay tạo lập tăng xá để hiến cúng Như Lai và tỷ khưu tăng.

Chỉ kính giữ Pháp Hoa mà đã được kết quả như trên, huống gì có ai đã kính giữ Pháp Hoa mà còn thực hành bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến, nhất tâm, trí tuệ thì công đức người này thật tối thắng, vô lượng vô biên. Không gian bao gồm đông tây nam bắc và trên dưới, vô lượng vô biên thế nào thì công đức người này cũng như vậy, nhờ thế làm cho người này mau đi đến tuệ giác BIẾT tất cả.

Đối với Pháp Hoa, có ai tiếp nhận, kính giữ bằng cách đọc tụng, diễn giảng cho người, tự mình và khuyên người sao chép, ấn hành, lại còn xây dựng chùa tháp mà hiến cúng Như Lai, tạo lập tăng xá để hiến cúng với sự tán dương Thanh Văn tăng, đem trăm ngàn vạn ức phong cách tán dương để ca ngợi Bồ Tát và công đức của Bồ Tát, còn vận dụng mọi thứ nhân duyên, tùy ý nghĩa mà diễn giảng Pháp Hoa cho người, còn giữ giới thanh tịnh, ở chung với những người nhu hòa, ẩn nhẫn không giận dữ, trí nhớ vững chắc, thường quí tọa thiền để thực hiện các định sâu xa, tinh tiến dũng mãnh để thu thập các pháp lành, lợi căn, trí tuệ, khéo đáp mọi vấn nạn, Di Lạc! Sau khi Như Lai nhập diệt, thiện nam hay thiện nữ nào kính giữ Pháp Hoa mà còn có những pháp lành như vậy thì đại sĩ nên biết những người ấy đã bước mau đến bồ đề tràng, ngồi dưới bồ đề thọ để hoàn thành vô thượng giác. Di Lạc, những người ấy đứng ngồi hay kinh hành ở đâu, những nơi ấy đều nên xây dựng bảo tháp mà hiến cúng Như Lai. Nhân loại và chư thiên nên hiến cúng bảo tháp này như hiến cúng bảo tháp tôn thờ xá lợi của Như Lai.

Khi ấy đức Thế Tôn muốn dùng thể kệ để lặp lại ý nghĩa đã nói: Sau khi Như Lai nhập niết bàn rồi ai có năng lực kính giữ Pháp Hoa thì phước người ấy sẽ được vô lượng như lời Như Lai đã dạy trên đây. Người như thế ấy là đã làm đủ mọi sự hiến cúng đối với Như Lai bằng cách xây tháp mà thờ xá lợi tháp ấy trang hoàng bảy thứ quí báu. Trụ vàng tiêu biểu chu vi rất rộng càng cao càng nhỏ lên đến Phạm Thiên chuông nhỏ quí báu cả ngàn vạn ức gió động kêu lên âm thanh tuyệt diệu; bằng cách trải qua vô lượng kiếp số hiến cúng tháp ấy với hoa và hương các loại vòng hoa vải lụa chư thiên diễn tấu kịch nhạc đốt đèn dầu thơm thường sáng quanh tháp. Thời kỳ dữ dội mạt vận giáo pháp những ai có thể kính giữ Pháp Hoa thì người như vậy là đã làm đủ các cách hiến cúng đã nói trên đây. Ai kính giữ được Diệu Pháp Liên Hoa thì như Như Lai khi còn ở đời họ đem đàn hương tạo lập tăng xá hiến cúng Như Lai và Tỷ khưu tăng. Tăng xá như vậy những ngôi nhà chính mà đã có đến ba mươi hai sở cao bằng tám cây đa la đại thọ;

thực phẩm hảo hạng đồ nằm đồ mặc toàn loại tinh tế đủ mọi tiện nghi thành nơi cư trú trăm ngàn chư tăng; có vườn có rừng có những hồ tắm có đường kinh hành có động tọa thiền tất cả toàn là tôn nghiêm mỹ thuật. Đối với Pháp Hoa những ai tin hiểu một cách sâu xa kính giữ bằng cách đọc tụng sao chép khuyên người sao chép hiến cúng cuốn kinh bằng cách dâng lên các loại hoa quí các thứ hương liệu đem các loại hoa thích ý, kim sắc, cùng hoa long thỉ ướp dầu mà đốt; hiến cúng như vậy được vô lượng phước. Ví như không gian vô cùng vô tận cái phước như thế cũng vô cùng tận. Những người chỉ có kính giữ Pháp Hoa mà đã như vậy huống chi những người kính giữ kinh ấy mà còn làm cả bố thí, trì giới nhẫn nhục, thiền định; không có giận dữ không có ác khẩu hết lòng tôn kính chùa tháp thờ Phật lại rất khiêm tốn đối với tỷ khưu xa rời tính khí tự cao tự đại; thường xuyên tu tập tư duy, trí tuệ có ai cật vấn thì không bực tức mà lại tùy thuận giải thích cho họ. Kính giữ Pháp Hoa và làm như vậy công đức người ấy không thể lượng định. Gặp được những người kính giữ Pháp Hoa thành đạt công đức đến như thế này thì nên tung rải hoa của chư thiên đem vải chư thiên phủ mình người ấy đem cả đầu mặt mà lạy sát chân trong lòng nghĩ tưởng người ấy như Phật. Lại nghĩ người ấy không bao lâu nữa đến bồ đề tràng được tuệ giác Phật tuệ giác không còn sơ hở, vọng động ích lợi sâu rộng cho cả trời người. Và chỗ người ấy cư trú, kinh hành cho đến giảng nói một bài kệ thôi đều nên xây tháp tôn nghiêm mỹ thuật mà hiến Như Lai kế đó lại còn dâng cúng tháp ấy đủ cả mọi sự. Vì chỗ con Phật cư trú như vậy cũng chính là chỗ Như Lai sử dụng để thường cư trú kinh hành, nằm ngồi.

Phẩm Mười Tám: Thành Quả Tùy Hỷ

Bấy giờ đức Di Lạc lại thưa, bạch đức Thế Tôn, thiện nam hay thiện nữ nào nghe kinh Pháp Hoa mà biết tùy hỷ thì được bao nhiêu phước đức? Ngài lặp lại bằng lời văn kệ sau đây:

Sau khi Thế Tôn nhập niết bàn rồi nếu có người nào nghe kinh Pháp Hoa mà biết tùy hỷ được phước bao nhiêu?

Đức Thế Tôn bảo đức Di Lạc, sau khi Như Lai nhập diệt, tỷ khưu, tỷ khưu ni, ưu bà tắc, ưu bà di và những người có trí khác, hoặc lớn hoặc nhỏ tuổi, nghe kinh Pháp Hoa mà tùy hỷ, rồi ra khỏi pháp hội diễn giảng kinh ấy, đi đến chỗ khác, như: tăng xá, rừng núi, thành thị, hẻm hóc, làng xóm hay cố hương đem những điều mình được nghe, rồi tùy sức mình nói lại cho cha mẹ, họ hàng, bạn tốt, người quen nghe. Những người này nghe rồi cũng tùy hỷ và đi nói lại cho những người khác. Những người khác nghe xong cũng tùy hỷ, cũng nói chuyền tiếp. Cứ như vậy cho đến lớp thứ năm mươi. Di Lạc, công đức tùy hỷ của thiện nam hay thiện nữ lớp thứ năm mươi này, nay Như Lai nói đến, đại sĩ hãy lắng nghe.

Sáu loại chúng sinh trong bốn trăm vạn ức vô số thế giới, được sinh bằng bốn cách khác nhau: sinh ra từ trứng, từ thai bào, từ nơi ẩm thấp, từ sự biến hình, lại có hay không hình thể, có hay không tư tưởng, không phải có hay không tư tưởng, không chân, hai chân, bốn chân, nhiều chân... Tất cả các bộ thuộc về loại chúng sinh như vậy, có người cầu phước nên họ muốn gì về những thứ vui thú cũng cấp cho cả. Mỗi một chúng sinh được cấp cho những thứ ấy nhiều như sắp đầy cả đại lục Diêm Phù, như bảy thứ quí báu là: bạc, vàng, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô và hổ phách, voi ngựa, xe thuyền, cung điện, lầu đài được tạo thành bằng bảy thứ quí báu. Vị đại thí chủ bố thí như vậy trọn tám mươi năm, rồi nghĩ rằng ta đã cho chúng sinh những thứ vui thú theo ý họ muốn, nhưng nay họ đã già yếu, tuổi quá tám mươi, tóc trắng mặt nhăn, sắp chết đến nơi. Vậy, ta nên đem pháp hóa của Phật để chỉ bảo dẫn dắt họ. Nghĩ thế, nên vị đại thí chủ tức thì chiêu tập họ lại, quảng bá pháp hóa bằng cách trình bày, thuyết phục, khuyến khích, tán thưởng họ. Làm cho họ trong một thì gian ai cũng đạt được các đạo quả Tu đà hoàn, Tư đà hàm, A na hàm và A la hán, sạch hết mọi phiền não trong ba cõi, tự tại đối với thiền định sâu xa, đầy đủ đối với tám giải thoát. Di Lạc! Ý đại sĩ nghĩ như thế nào? Công đức của vị đại thí chủ ấy đạt được có nhiều không? Đức Di Lạc thưa: Bạch đức Thế Tôn, công đức vị ấy rất nhiều, vô số lượng, vô giới hạn. Vị ấy chỉ cho chúng sinh những thứ vui thú, công đức đã vô cùng, huống hồ còn làm cho họ đạt được đạo quả A la hán.

Đức Thế Tôn bảo: Di Lạc! Như Lai nói rõ cho đại sĩ biết, vị đại thí chủ đem những thứ vui thú cho sáu loại chúng sinh trong bốn trăm vạn ức vô số thế giới, lại làm cho số chúng sinh ấy đạt đến đạo quả A la hán, nhưng công đức được có ấy vẫn không bằng công đức của người thuộc lớp thứ năm mươi chỉ nghe kinh Pháp Hoa qua một bài kệ mà sinh tâm tùy hỷ. Trăm phần, ngàn phần, trăm ngàn vạn ức phần của công đức tùy hỷ ấy, công đức bố thí trên không bằng một phần, dù dùng toán số ví dụ cũng không thể xác định. Di Lạc, công đức của người thuộc lớp thứ năm mươi chỉ tùy hỷ khi nghe nói lại kinh Pháp Hoa mà còn vô số lượng vô giới hạn như vậy, huống gì người đầu tiên, ngay nơi cuộc diễn giảng Pháp Hoa mà được nghe và tùy hỷ kinh ấy. Phước của người này còn hơn đến vô số, vô số không thể đối chiếu được nữa.

Di Lạc, nếu người nào vì Pháp Hoa nên đến tăng xá, ngồi hay đứng nghe và tiếp nhận, dù chỉ chốc lát, công đức này vẫn làm cho người ấy, khi chuyển thân đời này sang thân đời sau, sinh ra ở đâu cũng được đi bằng xe voi, xe ngựa loại thượng hạng, bằng xe liễn xe dư loại vàng ngọc, bằng cung điện chư thiên. Nếu người nào đang ngồi nơi chỗ diễn giảng Pháp Hoa, có ai đến nữa, người ấy mời ngồi nghe, hoặc chia chỗ của mình cho họ ngồi thì công đức người ấy, khi chuyển thân đời này sinh thân đời sau, sẽ ngồi chỗ Đế Thích ngồi, chỗ Phạm Vương và Luân Vương ngồi.

Di Lạc, nếu người nào nói cho người khác biết, có bản kinh tên Pháp Hoa, nên đi nghe với tôi. Người này nhận lời và chỉ nghe trong chốc lát, công đức người ấy, khi chuyển thân đời này sinh thân đời sau sẽ được sinh cùng chỗ với vị Bồ Tát đã thành tựu các pháp tổng trì, được lợi căn, trí tuệ, được trăm ngàn vạn đời không bao giờ câm ngọng; hơi miệng không hôi thối; lưỡi không bị bệnh; răng không: dơ, đen, vàng, thưa, mẻ, rụng, lệch và không cong; môi không: xệ xuống, rút vào, thô nhám, ghẻ lở, sứt hỏng, méo vẹo, dày, lớn, thâm đen và không có gì đáng ghét; mũi không: xẹp, hóp, cong và không gãy; mặt thì sắc không đen, hình không hóp lại, dài ra, không lõm xuống, cong gãy, không có hết thảy cái vẻ không thể ưa thích. Trái lại: môi, lưỡi, răng hàm, răng, tất cả đều chỉnh, đẹp; mũi thì dài, lớn, cao, thẳng; mặt và dáng mặt thật hoàn hảo; mày cao mà dài; trán rộng, bằng phẳng, ngay ngắn; Tóm lại, tướng tốt loài người, người ấy có đủ cả. Đời đời, người ấy sinh ra ở đâu cũng được thấy Phật, nghe Pháp, tin tưởng và tiếp nhận lời giáo huấn. Di Lạc, đại sĩ hãy quan sát điều ấy: khuyên được một người đi nghe giảng Pháp Hoa mà thành quả còn như vậy, huống chi chính mình chuyên chú nghe giảng, đọc tụng, phân tích và nói lại cho mọi người ở giữa những cuộc họp đông đảo mà tu hành như lời kinh dạy.

Khi ấy đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa đã nói, nên dùng thể văn kệ sau đây: Từ chỗ giảng pháp ai nghe Pháp Hoa dù chỉ nghe được một bài kệ thôi nhưng biết tùy hỷ đem nói cho người nói chuyền cho đến lớp thứ năm mươi người trong lớp này được phước thế nào nay đây Như Lai phân tích phước ấy. Như Lai thí chủ cho vô số người đến tám mươi năm những gì họ muốn. Khi thấy họ già tóc bạc mặt nhăn răng rụng người khô nghĩ họ sắp chết ta phải chỉ dạy cho được đạo quả. Liền tìm cách nói nói về niết bàn rằng đời toàn là không phải chắc thật khác nào bọt nước bóng nước, sóng nắng các người phải gấp nhàm chán thoát ly. Mọi người nghe được pháp hóa như vậy đều thành La Hán đủ sáu thần thông và ba minh trí với tám giải thoát.

Những người sau hết thuộc lớp năm mươi dầu chỉ nghe được một bài kệ thôi của kinh Pháp Hoa mà lòng tùy hỷ phước được vẫn hơn đại thí chủ trên đến nổi không thể đối chiếu ví dụ. Nghe chuyền xa thế phước còn vô lượng huống người đầu tiên từ chỗ giảng pháp nghe kinh Pháp Hoa mà lòng tùy hỷ. Nếu ai khuyên được dầu chỉ một người dẫn họ đi đến nghe kinh Pháp Hoa bằng cách bảo họ Pháp Hoa tuyệt diệu ngàn vạn kiếp số cũng khó gặp được. Người này theo lời đi đến mà nghe thì cho đến nỗi chỉ nghe chốc lát kết quả phước đức của người khuyên ấy nay đây Như Lai phân tích nói đến. Người ấy đời đời miệng không bị bệnh; răng không bao giờ thưa, vàng hay đen; môi thì không dày không rút, không sứt không hình dáng nào có thể ác cảm; lưỡi cũng không khô không đen, không ngắn; mũi đã cao, lớn mà còn dài, thẳng; trán thì đã rộng bằng phẳng, ngay ngắn; đến mặt và mắt thì đủ mọi vẻ đẹp đẽ, trang nghiêm ai cũng thích nhìn; hơi miệng luôn luôn không mùi hôi thối mà mùi hoa sen phát xuất từ đó. Nếu ai cố tâm đi đến tăng xá muốn nghe cho được Diệu Pháp Liên Hoa dù nghe chốc lát mà lòng hoan hỷ nay đây Như Lai nói phước người ấy. Người ấy đời sau sinh trong trời người được đi xe voi xe ngựa hảo hạng xe liễn, kiệu dư trang trí vàng ngọc lại được đi bằng cung điện chư thiên. Tại chỗ diễn giảng Diệu Pháp Liên Hoa ai biết khuyên mời người khác ngồi nghe thì cái phước này làm cho người ấy sẽ được chỗ ngồi của các ngôi vị Đế Thích, Phạm Vương cùng với Luân Vương. Huống chi những người tự mình chuyên tâm để nghe diễn giảng Diệu Pháp Liên Hoa nghe rồi giảng lại nghĩa lý kinh ấy lại còn tu hành như kinh ấy dạy phước này không ai biết được giới hạn.

Phẩm Mười Chín: Thành Quả Của Người Diễn Giảng Pháp Hoa

Lúc ấy, đức Thế Tôn bảo đại Bồ Tát Thường Tinh Tiến, thiện nam hay thiện nữ nào đối với Pháp Hoa mà tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng thuộc lòng, giảng nói cho người và sao chép ấn hành thì người ấy sẽ được tám trăm phẩm chất tốt của mắt, một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của tai, tám trăm phẩm chất tốt của mũi, một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của lưỡi, tám trăm phẩm chất tốt của thân và một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của ý. Do những phẩm chất này trang sức mà làm cho sáu căn đều trong suốt.

Thiện nam hay thiện nữ ấy, với mắt thịt cha mẹ sinh ra mà thấy cả trong lẫn ngoài đại thiên thế giới: thấy núi rừng sông biển, thấy dưới đến địa ngục Vô Gián, trên đến trời Hữu Đính, trong đó tất cả chúng sinh, hành vi của tất cả chúng sinh ấy và những chỗ do kết quả của hành vi ấy sinh đến, cũng đều thấy biết hết. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng thể kệ sau đây: Ở giữa công chúng đem tâm không sợ mà giảng Pháp Hoa thì Thường Tinh Tấn đại sĩ hãy nghe thành quả người ấy. Người ấy có được nhãn căn siêu việt đầy đủ tám trăm những phẩm chất tốt. Do phẩm chất này trang sức nhãn căn nên mắt người ấy rất là trong suốt. Chỉ là con mắt do cha mẹ sinh thấy được trong ngoài đại thiên thế giới: Di Lâu, Tu Di Thiết Vi cùng với bao nhiêu núi rừng; tất cả biển cả sông lớn cùng với bao nhiêu dòng nước. Dưới đến Vô Gián trên đến Hữu Đính cùng với các loại chúng sinh trong đó người ấy ở đây mà thấy rõ cả. Chưa được mắt trời chỉ là năng lực mắt thịt mà thôi đã được như vậy.

Thường Tinh Tiến, thiện nam hay thiện nữ nào đối với Pháp Hoa mà tiếp nhận, ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng thuộc lòng, giảng giải cho người và sao chép ấn hành... thì được một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của tai. Với tai thịt trong suốt ấy mà nghe được cả đại thiên thế giới. Dưới đến Vô Gián, trên đến Hữu Đính, bao nhiêu lời tiếng trong và ngoài: tiếng voi ngựa, trâu bò, xe thuyền; tiếng khóc, tiếng than; tiếng loa, trống, chuông, chuông nhỏ; tiếng cười, nói, tiếng nam, nữ, tiếng đồng nam, tiếng đồng nữ; tiếng chánh pháp, phi chánh pháp; tiếng khổ, vui; tiếng phàm phu, tiếng thánh giả; tiếng đáng ưa, đáng ghét; tiếng trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la dà; tiếng lửa, nước, gió, đất; tiếng địa ngục, bàng sinh, ngạ quỉ; tiếng tỷ khưu, tỷ khưu ni; tiếng Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát, Phật Đà. Tóm lại, hết thảy lời và tiếng ở trong và ngoài đại thiên thế giới, tuy chưa được tai trời, chỉ dùng tai thịt trong suốt, nhưng bình thường, do cha mẹ sinh ra, mà nghe được tất cả. Tuy phân biệt các loại tiếng như vậy, nhưng không hư hỏng nhĩ căn. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng thể kệ văn sau đây:

Tai cha mẹ sinh trong suốt hoàn hảo đem tai thường ấy mà nghe được hết các loại lời tiếng toàn cõi đại thiên. Các tiếng voi ngựa trâu bò xe thuyền; tiếng chuông lớn nhỏ ốc, trống, cầm sắt không hầu, tiêu, sáo bao tiếng nhạc khí cùng tiếng ca hát trong thanh tuyệt trần nghe rõ tất cả mà không đam mê. Vô số những loại tiếng của loài người nghe đủ hết thảy và hiểu rõ ràng. Tiếng của chư thiên tiếng hát tuyệt diệu của chư thiên ấy cũng nghe được cả. Lại nghe rõ hết tiếng nam, tiếng nữ tiếng của đồng nam và của đồng nữ. Tiếng các loài chim ở trong núi cao nguồn sâu, hang hiểm đại khái như là tần dà, cọng mạng cũng nghe được hết. Mọi tiếng đớn đau của trong địa ngục; tiếng kiếm uống ăn của loài ngạ quỉ; loài a tu la ở bờ biển cả khi nói với nhau phát tiếng rất lớn. Người giảng Pháp Hoa ở vị trí mình mà nghe xa được các tiếng như vậy, nghe mà không bị hư hỏng nhĩ căn. Mười phương thế giới chim muông kêu nhau người giảng Pháp Hoa ở đây nghe cả. Lời tiếng chư thiên ở trên Phạm Thiên Quang Âm, Biến Tịnh, đến tận Hữu Đính người giảng Pháp Hoa ở đây nghe cả. Các chúng tỷ khưu và tỷ khưu ni đọc tụng kinh pháp hay giảng cho người người giảng Pháp Hoa ở đây nghe cả. Và các Bồ Tát đọc tụng kinh pháp hoặc giảng cho người biên tập, giải thích các tiếng như vậy đều nghe được cả chư vị Phật Đà những đấng giáo hóa tất cả chúng sinh nói pháp vi diệu giữa các đại hội người giữ Pháp Hoa cũng nghe được cả. Mọi tiếng trong ngoài đại thiên thế giới dưới đến Vô Gián trên đến Hữu Đính nghe hết mà không bị hư nhĩ căn. Nhĩ căn như vậy thông suốt bén nhạy nên nghe được hết, và biết rành cả. Những người kính giữ Diệu Pháp Liên Hoa tuy rằng chưa được tai của chư thiên chỉ dùng tai thường do cha mẹ sinh mà phẩm chất tốt đã đến như vậy.

Thường Tinh Tấn, thiện nam hay thiện nữ nào đối với Pháp Hoa mà tiếp nhận, ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng được thuộc lòng, giảng nói cho người và sao chép, ấn hành... thì được tám trăm phẩm chất tốt của mũi. Với mũi thịt trong suốt ấy mà ngửi được các hơi trên, dưới, trong, ngoài đại thiên thế giới, như: hơi tu mạn na, hơi hoa xà đề, hoa mạt lỵ, hoa chiêm bặc, hoa ba tu la, hoa sen hồng, hoa sen xanh, hoa sen trắng; hơi của hoa nơi những cây có hoa, hơi của trái nơi những cây có trái; hơi đàn hương, hương trầm thủy, hương đa ma la bạt, hương đa dà ra và hơi của ngàn vạn hương liệu ấy hợp lại thành bột, viên và thành kem. Người kính giữ Pháp Hoa ở đây mà nghe biết rành rẽ cả. Lại nghe biết rành rẽ hơi các loại chúng sinh, như: hơi voi ngựa, bò dê; hơi nam nữ, hơi đồng nam, đồng nữ. Cỏ cây, bụi lùm, rừng hoặc xa hoặc gần, có hơi gì cũng ngửi được hết, phân biệt không sai. Người kính giữ kinh Pháp Hoa dù ở đây cũng ngửi được các loại hơi trên chư thiên, như: hơi cây ba lị chất đa la, cây câu bệ đà ra; hơi hoa mạn đà và đại mạn đà, hoa mạn thù và đại mạn thù; hơi đàn hương, trầm thủy và hơi bột các hương liệu này; hơi các loại hoa khác nhau; hơi của các loại hơi trên chư thiên hợp lại đều ngửi biết cả. Lại ngửi hơi thân chư thiên; thân Đế Thích lúc vui thú năm thứ dục lạc nơi Thắng Điện; lúc thuyết pháp cho chư thiên Đao Lợi nơi Diệu Pháp Đường, lúc dạo chơi nơi các vườn. Hơi thân nam nữ chư thiên khác cũng ngửi được cả. Tuần tự đến Phạm Thế và lên đến Hữu Đính, hơi thân chư thiên các nơi này cũng ngửi được cả. Lại nghe hơi các hương liệu được đốt lên của chư thiên. Cho đến hơi các thân Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát và Phật Đà cũng từ xa ngửi được cả và biết được các thân ấy ở đâu. Tuy ngửi hết các hơi như vậy nhưng tỷ căn không hỏng và muốn phân tích nói cho người khác thì nhớ không sai. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng thể văn kệ sau đây:

Người giữ Pháp Hoa tỷ căn thông suốt hơi thơm hôi thối trong thế giới này tất cả các loại đều ngửi biết cả. Hơi hoa tu mạn và hoa xà đề; hơi các hương liệu đa ma la bạt đàn hương, trầm thủy cùng với hơi quế hơi các thứ hoa và các loại trái; hơi bao chúng sinh hơi nam, hơi nữ; người giảng Pháp Hoa ở xa vẫn ngửi các hơi như vậy và biết ở đâu.

Các vị Luân Vương thế lớn thế nhỏ vương tử quần thần và các cung nhân cũng ngửi được hơi và biết ở đâu. Các loại vàng ngọc được mang nơi thân các mỏ vàng ngọc nằm trong lòng đất vàng ngọc nơi thân bảo nữ Luân Vương cũng ngửi được hơi và biết ở đâu. Những vật trang sức nơi thân mọi người như là y phục vòng hoa, hương xoa ngửi hơi được cả và biết thân ấy. Chư thiên đi, ngồi giải trí biến hóa người giữ Pháp Hoa ngửi hơi biết hết. Hơi hoa, trái, hạt, của các loại cây hơi thơm của bơ của các thứ dầu người giữ Pháp Hoa ở vị trí mình cũng ngửi biết cả

và biết ở đâu. Ở trong thung lũng của bao núi non mà cây đàn hương khi hoa nở ra cùng với sinh vật ở những chỗ ấy ngửi được hơi cả và biết ở đâu. Sinh vật ở trong Thiết Vi, biển cả và luôn trong đất người giữ Pháp Hoa ngửi hơi được cả và biết ở đâu. Nam nữ tu la và thân quyến họ những khi tranh đấu hay lúc giải trí ngửi được hơi cả và biết ở đâu.

Đồng nội mênh mông núi rừng hiểm trở có những loài thú loại như sư tử voi, cọp và sói bò rừng, trâu rừng, ngửi hơi được cả và biết ở đâu.

Bào thai đang mang chưa phân nam nữ chưa biết đủ thiếu tất cả bộ phận chưa rõ là người hay không phải người cũng đều ngửi hơi và biết rõ cả. Cũng vì ngửi hơi biết thai mới có thành hay không thành thành mà yên ổn sinh ra có phước hay là trái lại. Cũng vì ngửi hơi mà biết nam nữ nghĩ tưởng những gì: nghĩ đến dục vọng si mê, tức giận; hay nghĩ sửa mình theo các pháp lành cũng ngửi biết cả. Các loại kho báu ẩn trong lòng đất loại như bạc vàng và bao thứ quí cùng đồ kim khí chứa những thứ ấy đều ngửi hơi cả và biết ở đâu. Đến như tất cả các thứ chuỗi ngọc không ai biết được giá trị mức nào ngửi hơi được cả và biết quí không biết cả xuất xứ cùng với chỗ ở. Tất cả loại hoa của trên chư thiên như hoa mạn đà hoa mạn thù sa và hoa của cây ba lỵ chất đa cũng đều ngửi hơi và biết rõ cả.

Bao nhiêu cung điện của trên chư thiên cao, thấp, trung bình, các loại khác nhau và bao hoa ngọc trang hoàng ở đó cũng đều ngửi hơi và biết rõ hết.

Vườn rừng chư thiên tòa nhà Thắng Điện cùng với lâu đài tên Diệu Pháp Đường chúa trời Đế Thích du ngoạn trong đó vui thú ngũ dục hay là thuyết pháp cũng đều ngửi hơi và biết rõ cả.

Chư thiên nghe pháp hoặc hưởng ngũ dục qua lại đi đứng hay là nằm ngồi cũng đều ngửi hơi mà biết được cả. Thiên nữ khoác mặc những y phục gì, trang sức hoa đẹp và hương thơm nào du ngoạn giải trí hay đang ở đâu cũng đều ngửi hơi và biết rõ hết. Tuần tự như vậy từ trời Đao Lợi lên cho đến chỗ các trời Phạm Thế tại đây những ai vào thiền xuất thiền cũng đều ngửi hơi mà biết rõ cả.

Quang Âm, Biến Tịnh cho đến Hữu Đính lúc mới sinh ra hay lúc thoái đọa cũng đều ngửi hơi và biết rõ cả.

Chúng chư tỷ khưu và các chúng khác đối với Phật pháp luôn luôn tinh tiến hoặc là tọa thiền hay là kinh hành hoặc đọc hoặc tụng các loại kinh pháp; hoặc ở núi rừng dưới gốc cây lớn hết lòng tinh chuyên ngồi tu thiền quán; những người kính giữ Diệu Pháp Liên Hoa cũng đều ngửi hơi biết rõ chỗ nào. Chúng chư Bồ Tát trí nhớ vững chắc ngồi để thiền quán mà đọc hoặc tụng hay là giảng giải kinh pháp cho người cũng đều ngửi hơi biết rõ tất cả. Khắp mọi quốc độ chư Phật Như Lai được bao bộ chúng tôn kính bao quanh các Ngài thương tưởng thuyết pháp cho họ cũng được ngửi hơi và biết rõ cả.

Trước chư Như Lai chúng sinh nghe pháp vui mừng với Pháp đúng pháp tu hành cũng đều ngửi hơi biết rõ tất cả. Dù rằng chưa được tỷ căn Bồ Tát tỷ căn phát sinh bởi pháp vô lậu người giữ Pháp Hoa đã thành tựu trước từ tỷ căn thường.

Thường Tinh Tiến, thiện nam hay thiện nữ nào đối với Pháp Hoa tiếp nhận, ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng thuộc lòng, giảng giải cho người, sao chép, ấn hành... thì được một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của lưỡi. Tốt hay xấu, ngon, dở, đắng, chát ở trên lưỡi người này đều biến thành mùi vị thượng hạng như mùi vị cam lộ của chư thiên, không có thứ gì không ngon. Nếu đem lưỡi ấy giảng nói gì giữa công chúng đông đảo thì phát xuất âm thanh sâu xa tuyệt diệu, đi sâu vào tim não, làm cho ai cũng thích. Thiên tử, thiên nữ, Đế Thích, Phạm Vương, nghe âm thanh sâu xa tuyệt diệu ấy giảng nói rất thứ lớp, nên ai cũng muốn làm thính giả. Long và long nữ, dạ xoa và dạ xoa nữ, ca lâu la và ca lâu la nữ, ma hầu la dà và ma hầu la dà nữ, khẩn na la và khẩn na la nữ, vì muốn nghe pháp mà tất cả cùng đến thân cận, tôn kính, hiến cúng. Tỷ khưu và tỷ khưu ni, ưu bà tắc và ưu bà di; quốc vương và vương tử, quần thần, tùy thuộc; tiểu luân vương và đại luân vương, bốn người trong bảy người quí báu, ngàn người con và thân quyến nội ngoại của Luân Vương, cùng đi xa giá bằng cung điện của mình đến nghe pháp. Pháp sư Bồ Tát này khéo thuyết pháp nên phạm chí, cư sĩ và dân cả nước, suốt đời theo hầu và hiến cúng. Chư vị Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát và chư vị Phật Đà thường ưa thấy vị ấy. Vị ấy ở phương hướng nào thì chư vị Phật Đà xoay lại hướng ấy để thuyết pháp. Vì vị ấy có năng lực tiếp nhận, ghi nhớ hết các pháp của chư Phật, lại có năng lực phát ra tiếng nói sâu xa, tuyệt diệu để tuyên thuyết pháp ấy. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng văn kệ sau đây: Diễn giảng Pháp Hoa thì lưỡi trong suốt không bao giờ bị mùi vị bất hảo. Người diễn giảng ấy ăn uống thứ gì cũng đều biến thành mùi vị cam lộ. Thiện dụng tiếng nói sâu xa tuyệt diệu người ấy thuyết pháp ở giữa các chúng; với các nhân duyên cùng những ví dụ người ấy hướng dẫn tâm trí chúng sinh làm cho người nghe ai cũng hoan hỷ, và dùng những cách cao thượng cúng dường. Tất cả tám bộ chư thiên long thần đem lòng tôn kính mà đến nghe pháp.

Người thuyết pháp ấy muốn tiếng tuyệt diệu lan khắp thế giới, thì cũng tùy ý tiếng ấy đến liền. Luân Vương lớn nhỏ ngàn con, thân quyến chấp tay kính trọng thường đến nghe pháp. Chư thiên, long chúng dạ xoa, la sát và tỳ xá xà cũng đều hoan hỷ thường xuyên vui thích đến để phụng sự; Phạm Vương, Ma Vương Tự Tại Thiên Tử và Đại Tự Tại chư thiên như vậy càng thường đến chỗ người thuyết pháp ấy. Chư vị Phật Đà cùng với đệ tử nghe tiếng người ấy diễn giảng diệu pháp thì thường thương tưởng và che chở cho có khi hiện thân cho người ấy thấy.

Thường Tinh Tấn, thiện nam hay thiện nữ nào đối với Pháp Hoa mà tiếp nhận, ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng thuộc lòng, giảng nói cho người và sao chép, ấn hành... thì được tám trăm phẩm chất tốt của thân.

Người ấy được cái thân trong suốt như khối lưu ly, chúng sinh ai cũng thích nhìn. Vì thân trong suốt nên chúng sinh cả đại thiên thế giới khi sinh lúc chết, bậc cao bậc thấp, hoặc đẹp hoặc xấu, sinh chỗ lành, chỗ dữ, tất cả đều hiện nơi thân ấy. Thiết Vi và Đại Thiết Vi, Di Lâu và Đại Di Lâu, những núi như vậy, và sinh vật trong đó, đều hiện nơi thân này. Dưới đến ngục Vô Gián, trên đến trời Hữu Đính, bao nhiêu chúng sinh và những gì có trong đó, đều hiện trong thân nầy. Thanh Văn, Duyên Giác, Bồ Tát và Phật Đà thuyết pháp, những hình ảnh ấy cũng hiện trong thân này. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng thể kệ sau đây:

Người giữ Pháp Hoa thân rất trong suốt như khối lưu ly cực kỳ trong trẻo các loại chúng sinh ai cũng thích nhìn. Như mặt gương sáng hiện đủ hình ảnh chính nơi thân mình Bồ Tát pháp sư thấy hết những gì thế giới này có mình tự thấy rõ người không nhìn ra. Đại thiên thế giới hết thảy chúng sinh: chư thiên nhân loại cùng với tu la địa ngục ngạ quỉ cùng với bàng sinh bao hình ảnh này hiện trong thân ấy. Cung điện chư thiên từ tầng dưới hết tính lên cho đến tầng trời Hữu Đính; Thiết Vi, Di Lâu và các đại dương cùng bao dòng nước đều hiện hình ảnh ở trong thân ấy. Chư vị Phật Đà cùng với Thanh Văn và bao con Phật là các Bồ Tát mà lúc đơn độc hay lúc thuyết pháp ở giữa các chúng đều hiện trong đó. Dù rằng chưa được cái thân mầu nhiệm là thân pháp tánh tuyệt đối thuần chơn chỉ là cái thân thường mà trong suốt nhưng bao hình ảnh đều hiện ở trong.

Thường Tinh Tiến, thiện nam hay thiện nữ nào, sau khi Như Lai nhập diệt, đối với Pháp Hoa mà tiếp nhận ghi nhớ, đọc xét văn nghĩa, tụng thuộc lòng, giảng nói cho người và sao chép, ấn hành... thì được một ngàn hai trăm phẩm chất tốt của ý. Với ý trong suốt như vậy thì dù chỉ nghe một bài kệ hay một câu đủ nghĩa cũng thông suốt vô biên nghĩa lý. Thông suốt như vậy rồi lại có khả năng giảng nói một bài kệ hay một câu đủ nghĩa trong một tháng, bốn tháng, đến cả năm và những gì người này giảng nói đều hướng về chân nghĩa, nên không trái với thật tướng. Người này nếu nói đến học thuyết thế gian, lý thuyết chính trị, công nghiệp, dân sinh... thì cũng không bao giờ chống trái với Phật pháp. Cả đại thiên thế giới, sáu loại chúng sinh nghĩ gì, để làm gì, để bàn bạc việc gì, người này biết hết. Dù chưa được trí tuệ vô lậu, song ý người này đã trong suốt đến như thế. Người này nghĩ gì, tính gì, nói gì cũng đều đúng với pháp của Như Lai đã dạy chứ không có gì không trung thực, không những thế mà còn trung thực với pháp của chư Phật từ vô thỉ kiếp nữa. Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa này bằng thể kệ sau đây:

Người giữ Pháp Hoa thì ý trong suốt lanh lợi thông minh không có vẩn đục. Chính do cái ý tuyệt diệu như vậy biết hết các pháp cao, thấp, trung bình. Đến nỗi chỉ nghe một bài kệ thôi mà cũng thông đạt vô lượng nghĩa ý lại còn tuần tự diễn đạt chính xác suốt trong một tháng một mùa, cả năm. Toàn thể trong ngoài đại thiên thế giới các loại chúng sinh như trời với người dạ xoa, quỉ thần và bao loài khác tất cả sáu loài nghĩ tưởng những gì thì cái quả báo người giữ Pháp Hoa là trong một lúc mà biết rõ cả. Vô lượng Phật Đà khắp cả mười phương những bậc tướng quí trăm phước trang nghiêm tuyên thuyết diệu pháp cho bao chúng sinh người này nghe, nhận và nhớ được cả. Lại suy nghĩ ra rất nhiều nghĩa ý và diễn nói được trong nhiều thì gian từ đầu đến cuối không quên không lầm. Kính giữ Pháp Hoa nên được như vậy.

Biết hết chi tiết của các diệu pháp biết theo ý nghĩa biết rõ thứ tự thấy rành ngữ văn người ấy diễn giảng đúng như đã biết. Người như thế này diễn giảng những gì không những trung thực với pháp Như Lai mà còn trung thực với pháp Phật trước. Chính vì diễn giảng các pháp như thế nên giữa các chúng không e sợ gì. Người nào kính giữ Diệu Pháp Liên Hoa thì được cái ý trong suốt đến thế nên tuy chưa được tuệ giác thuần chân mà đã có trước những sắc thái trên. Người này kính giữ Diệu Pháp Liên Hoa thế là đứng nơi vị trí hiếm có được bao chúng sinh hoan hỷ kính mến có đủ năng lực vận dụng ngàn vạn những cách diễn đạt rất là khéo léo phân tích thuyết pháp cho bao chúng sinh ấy là toàn nhờ kính giữ Pháp Hoa.

Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.