Phật Tổ Đạo Ảnh - Quyển 1

Đời Thứ 57: Thiền Sư Thiên Như Duy Tắc ( ? - 1354)

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ THIÊN NHƯ DUY TẮC

(?- 1354)

Duy Tắc nối dòng Minh Bản sư

Giữ gìn giới hạnh trải tâm từ

Chúng nhân kinh hãi nghi tình hiện

Diễn pháp an tăng tánh vẫn như

Quay về vạch áo tìm châu báu

Hướng ngoại mong cầu chỉ danh hư

Khiêm cung đức hạnh thu hiền sỹ

Thanh tịnh an nhàn dạ khoẻ rư.

Thiền sư Thiên như Duy Tắc họ Đàm, người Kiết An, sau khi xuất gia, nối pháp tổ Trung Phong Minh Bản. Trung Phong bảo ngài giữ chức thủ chúng, chúng vừa sợ vừa nghi, nhưng khi nghe ngài thuyết pháp thì ai cũng đều kính phục.

Năm Nhâm Ngọ( 1342), niêm hiệu Chí Chính đời Nguyên, ngài ở rừng Sư Tử thuộc Tô Châu, quyết không đăng đàn thuyết pháp, chỉ lấy lễ am chủ tiếp chúng. Triều đình nhiều lần hạ chiếu mời vào cung thuyết pháp, ngài đều cáo bệnh từ chối. Ngài là người đã ngầm khế hợp tông chỉ. Có lần, ngài dạy chúng:” Phải tin mình vốn sẵn có tự tâm rỗng rang thanh tịnh, không chút trệ ngại, ngay lúc triệt ngộ, chính là chỗ một niệm tương ưng. Trong mọi lúc mọi nơi, hữu tâm, hay vô tâm, hự sự hay vô sự, các vị cũng phải tự tại trở về nguồn. Há chẳng thảnh thơi cả đời hay sao”

Thời gian sau, ngài thị tịch ở tại núi ấy. Tác phẩm của ngài gồm có: Lăng nghiêm hội giải và bốn quyển Ngữ lục được lưu hành rộng rãi.

Bài tán:

Kẻ chưa tỏ ngộ

Vàng võ xanh xao

Suối chảy ven rừng

Rùa ẩn sáu căn⁸⁹

Cõi tạm một đời

Lánh nơi rừng núi

Nào xưng am chủ

Sợ làm nhân sư.

———

89. Rùa ẩn sáu căn: (tạng lục quy) : người tu tập giữ gìn sáu căn như rùa thường ẩn sáu căn trên thân.

Đời Thứ 57: Thiền Sư Thiên Nham Nguyên Trường (1284 - 1357)

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ THIÊN NHAM NGUYÊN TRƯỜNG

(1284- 1357)

Bám không chấp hữu dụng tâm sai

Liễu nghĩa đạo trung nào có hai

Chim hót, sẻ kêu, bày diệu đế

Mèo quào, chuột chạy, hiển chân đài

Gạch tan, chén nát về nguyên trạng

Nước chảy, gió lay, nổi sóng dài

Triệt ngộ hoát nhiên chân thể hiện

Đại viên cảnh trí chiếu bao ngày.

Thiền sư Thiên Nham Nguyên Trường họ Đổng, người Tiêu Sơn, Thiệu Hưng, khi tham yết ngài Trung Phong được dạy tham câu” con chó không có Phật tánh” . Ngài tham câu này suốt ba năm. Một hôm, nghe tiếng chim hót, ngài chợt tỏ ngộ chút ít, bèn tìm đến Trung Phong cầu ấn chứng. Trung Phong gạt phăng khiến ngài vô cùng ấm ức. Đêm hôm ấy, nhân lúc chuột chạy làm đổ chén thức ăn của mèo xuống đất phát ra tiếng, ngài bỗng triệt ngộ, liền đến Trung Phong cầu ấn chứng. Trung Phong hỏi:

-Vì sao Triệu Châu không nói?

-Chuột ăn cơm mèo!

-Chưa được!

-Chén cơm đổ bể!

-Bể rồi thì sao?

-Vỡ thành gạch vụn!

Trung phong mỉm cười.

Về sau, ngài khai pháp ở Phục Long. Ngày 14 tháng 6 năm Đinh Dậu, niên hiệu Chí Chính, đời Nguyên( 1206- 1368), ngài viết kệ:

Bình sinh lắm lời

Nay đà thua thiệt

Một câu vang trời

Chánh pháp nhãn diệt

Viết xong, ngài buông bút an nhiên thị tịch.

Bài tán

Đụng đổ chén mèo

Bể thành gạch vụn

Người ép kẻ chèn

Kinh trời động đất

Đại bàng bay cao

Kình⁹⁰ hút sông dài

Rồng ẩn núi vắng

Mưa pháp tuôn đầy.

———

90.Kình: cá kình( cá voi)

Đời Thứ 57: Thiền Sư Vô Chiếu Huyền Giám

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ VÔ CHIẾU HUYỀN GIÁM

Phổ Lỗ, Vân Nam chốn tổ tiên

Danh thơm Huyền Giám khắp Trung Thiên

Trước tu giáo quán chưa vừa ý

Sau khám chân tham, ngộ lí thiền

Giảng đạo phân toà truyền ấn tín

Đại Hoa truyền pháp dẫn chân truyền

Xa gần đức hạnh bao trùm khắp

Mến đức, Cao Sơn độ hữu duyên.

Thiền sư Vô chiếu Huyền Giám, người Phổ Lỗ Cát, Khúc Tĩnh, Vân Nam . Cha làm quan ở An Ninh, nên ngài được sanh ra ở đó. Lớn lên, ngài đảnh lễ tôn giả Vân Nham Tịnh ở Hổ Khâu xuất gia, rồi kết bạn với Niệm Am. Buổi chiều học theo Giáo quán, nhưng ngài cho là chưa phải pháp cứu cánh, bèn đến tham học với các thiền sư : Không Am Nhất, Cao Phong Diệu và được khế hợp tâm ấn nơi thiền sư Trung Phong. Trung Phong cho ngài thuyết pháp và phân làm đệ nhất toà. Một thời gian ngắn, ngài trở về núi Đại Hoa, Vân Nam hoằng hoá tông chỉ “ Niêm hoa” của Phật Tổ

Về sau, ngài an nhiên thị tịch ở núi Đại Hoa, trụ thế 37 năm, tháp an trí tại núi ấy.

Bài tán:

Ý Tổ khuyên dạy

Không thể nghĩ bàn

Gặp Thầy độn căn

Uổng đôi hài cỏ

Đức hạnh cao vời

Hoằng dương tài giỏi

Phật pháp lưu thông

Ánh quang toả khắp.

Đời Thứ 57: Thiền Sư Kính Sơn Quý Đàm Lặc (1318 - 1391)

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ KÍNH SƠN QUÝ ĐÀM LẶC

(1318- 1391)

Tám tuổi theo thầy đến cửa Không

Xuất gia mười bốn cổ kim thông

Kính Sơn hoằng đạo danh đồn khắp

Cung khuyết giảng kinh, nở mặt rồng

Phúc đức nhiều đời trồng vững chắc

Huệ căn hiện tại khó ai đồng

Kim Cang Bát- nhã tâm kinh chú

Vạn thế lưu truyền hạnh khả phong.

Thiền sư Quý Đàm Lặc, người vùng Lâm Hải, Đài Châu. Năm lên 8 tuổi, ngài nương tổ Tiếu Ẩn Đại Hân học Phật pháp, 14 tuổi xuất gia, sau đó hoằng pháp ở Kính Sơn, đương thời danh tiếng vang khắp. Vua Thái Tổ( 1368- 1399) đời Minh thỉnh ngài trụ trì chuà Thiên Giới và được kính đãi rất trọng hậu. Vị học sỹ họ Tống ở Lâm Giang ngợi khen ngài:

Con thầy Tiếu Ẩn

Cháu đức Hối Cơ

Đầy đủ phước đức

Chứng đại trí huệ

Người người tôn kính

Ngài có để lại những tác phẩm như: Toàn thất tập, chú giải kinh Kim cang bát- nhã. Tâm kinh và Lăng già

Bài tán

Ngũ vị rồng bay

Canh tân Phật pháp

Người theo như mây

Bậc thầy của nước

Chẳng nhiễm thói đời

Giọng ấm dịu êm

Lỡ sau không còn

Ai kham tiếp nối.

Đời Thứ 57: Thiền Sư Hoa Đình Huyền Phong (1266 - 1349)

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ HOA ĐÌNH HUYỀN PHONG

(1266- 1349)

Mây lành phủ thất đản Huyền Phong

Trí huệ sâu dày, phá muội mông

Mười bốn sớm hay trần thế khổ

Chín mươi ngoại đạo thảy quy tòng

Thoại đầu cây bách chân tâm hiện

Dưới đỉnh Ngân Sơn bản tính trong

Tâm pháp Hoa Đình ngời sáng mãi

Tô bồi ân đức khắp non sông.

Thiền sư Hoa Đình Huyền Phong họ Chu, người gốc nước Sở. Đời ông nội đến làm quan ở Điền Nam⁹¹ nên nguyên quán của ngài ở Côn Minh⁹². Lúc ngài sắp chào đời, thân mẫu nằm mộng thấy mây lành phủ khắp nhà. Ngay từ tấm bé, ngài đã bộc lộ uy nghi đĩnh đạc, trí huệ sẵn có từ nhiều đời, nên năm lên 12 tuổi ngài đã làu thông Nho học, 14 tuổi nhàm chán trần thế, cầu xuất gia và thọ giới cụ túc nơi pháp sư Hùng Biện. Sau đó, ngài đến tham học nơi Bảo Tích Đàn chủ, kết bạn với thiền sư Tuyết Đình. Ngài tham thoại đầu “ cây bách” , nhưng nghi tình vẫn chưa dứt. Từ đó, ngài tĩnh toạ trong rừng suốt bảy ngày, nghe tiếng chim kêu mới xuất định. Sau đó, ngài Đông du đến Chiết Giang, tham học với thiền sư Trung Phong ở Thiên Mục. Ngay câu nói của Trung Phong, ngài chợt rũ sạch trần tình và được ấn chứng. Trước lúc ngài lên đường trở về Vân Nam, Trung Phong nói kệ dạy:

Trăm ức trời trăng toả bốn phương

Ánh quang soi thấu vách kim cương

Trong ngoài am thất, tưng bừng tỏ

Hạt giống tâm chân thật tỏ tường.

Sau đó ngài đến hoằng pháp ở Hoa Đình, danh tiếng vang khắp. Ngày 3 tháng 12 năm Kỷ Sửu( 1349), niên hiệu Chí Chính thứ 9, ngài bảo chúng:

-Các ông hãy nhớ, đến ngày mồng 8 tháng 12 ta sẽ ra đi!

Ngài sanh năm Bính Dần(1266), niên hiệu Trung Thống nhà Nguyên, đến lúc tịch ngài đã trụ thế 84 năm, 70 hạ lạp, tháp an trí ở tại núi này. Ngài có để lại những tác phẩm: Cao tăng truyện và Ngữ lục được lưu hành.

Bài tán:

Thoại đầu “ cây bách’

Rất mực diệu huyền

Trung Phong nêu lên

Kinh động trời đất

Nung chảy cửa chính

Mũi mất nửa bên

———

91. Điền Nam: tỉnh Vân Nam

92. Côn Minh: nơi trực thuộc tỉnh Vân Nay, ngày xưa gọi là Điền Nam.

Hoa Đình dưỡng tài

Huệ đăng truyền mãi.

Đời Thứ 57: Thiền Sư Tông Chiếu Liên Phong (? - 1342)

ĐỜI THỨ 57

THIỀN SƯ TÔNG CHIẾU LIÊN PHONG

(?- 1342)

Thông minh tư chất vốn siêu nhiên

Mười tám xuất gia cầu bản nguyên

Đốn gỗ ngộ ngay khuôn mặt mẹ

Hoạ phù, xua đuổi cả rồng thiêng

Hùm thiêng nghe dạy, quay về núi

Thần quỷ hầu vâng trước án tiền

Vạn thuở Liên Phong ngời đức độ

Nghìn năm sáng mãi ngọn đèn thiền

Thiền sư Tông Chiếu Liên Phong họ Đoàn, người Tấn Ninh. Thuở nhỏ, ngài có tư chất thông minh đĩnh ngộ, năm 18 tuổi lễ thiền sư Vân Phong xuất gia, một lòng tham cứu việc sanh tử. Một hôm, nghe tiếng đốn gỗ, ngài chợt tỏ ngộ. Sau đó, ngài rời Vân Nam đến tham yết thiền sư Không Am, rồi đến tham kiến tổ Trung Phong và được thiền sư ấn chứng.

Giữa niên hiệu Chí Chánh(1353), đời nguyên, ngài trở về Vân Nam hoằng Pháp ở núi Bàng Long. Nơi ấy, có một con rồng dữ sống trong giếng hoang nhiễu hại dân lành. Sau khi trở về, ngài xây một ngôi chuà tại đó và viết chú thả xuống giếng, rồng dữ tự nhiên biến mất. Ở Ninh Châu, có nạn cọp dữ giết hại nhân dân, ngài đến trì chú phun nước đuổi đi. Từ đó, dân chúng vùng này không ai thấy cọp đâu nữa. Quả thật một đời hành hoá, ngài hiển bày rất nhiều chuyện thần dị như thế.

Thời gian sau, ngài an nhiên thị tịch, tháp thờ nhục thân được an trí ở Bàng Long, trải bao năm tháng mãi đến nay, người đến chiêm bái rất nhiều.

Bài tán

Cõi nước vô số

Tuỳ chỗ hiện thân

Trăng hiện trăm sông

Xuân đầy hoa cỏ

Căn khí nhạy nhanh

Đốn cây phát tiếng

Hoằng đạo Bàng Long

Huệ đăng truyền mãi.

Đời Thứ 58: Thiền Sư Vạn Phong Thời Úy (1303 - 1381)

ĐỜI THỨ 58

THIỀN SƯ VẠN PHONG THỜI UÝ

(1303- 1381)

Bỗng dưng tham tỏ thấu chăng nào

Niệm Phật là ai, nói nói mau

Nhướng mắt giơ tay hàm nhất nghĩa

Gật đầu cúi xuống tột trần lao

Ra uy hét lớn rền trời đất

Sư tử hống vang, tợ sóng trào

Ly tướng bặt tăm nào chỗ trụ

Bồ- đề mỗi lúc một thêm cao.

Thiền sư Vạn Phong Thời Uất họ Kim, người Lạc Thanh, Ôn Châu. Một hôm, ngài đến tham yết tổ Thiên Nham. Thiên Nham hỏi:

-Ông đem cái gì gặp lão tăng đây?

Ngài giơ nắm tay lên nói:

-Cái này gặp hoà thượng đây!

-Đã chết và thiêu huỷ rồi, vậy an thân lập mệnh ở chỗ nào?

Ngài ngâm nga:

Bọt bèo sanh diệt đâu tồn tại

Gió lặng sóng yên trăng chiếu soi!

Ngài được tổ Thiên Nham cho làm đệ nhất toà. Một hôm, Thiên Nham thượng đường nêu câu thoại” Chẳng gió, lá sen động, ắt có cá lội quanh” ngài đứng phắt dậy hét một tiếng, rồi phất tay áo bỏ đi. Thiên Nham nói kệ:

Có không chủ khách quát ông

Nghìn sông nước chảy ngược dòng lênh đênh.

Ngày 15 tháng giêng năm Tân Dậu(1381) niên hiệu Hồng Vũ thứ 14 đời Minh, ngài ngồi kiết- già, an nhiên thị tịch, tháp an trí ở phía tây viện thuộc núi Niết- bàn.

Bài tán:

Dương dương hét lớn

Sông nước ngược dòng

Giết tha mặc tình

Khách chủ tóm hết

Khắp cõi đất trời

Lấp hang phá rãnh

Huyết mạch dẫy đầy

Nghìn năm sáng rỡ.

Đời Thứ 59: Thiền Sư Bảo Tạng Phổ Trì

ĐỜI THỨ 59

THIỀN SƯ BẢO TẠNG PHỔ TRÌ

Gia phong đánh hét thật khô khan

Văn tự ngữ ngôn, khéo luận bàn

Tay đấm Đại Ngu bày thật tướng

Chân phi Hoằng Bá, rõ tương quan

Vạn Phong môn hạ toàn sư tử

Chót đỉnh Linh Sơn rợp đại bàng

Tàn cuộc tử sanh bừng tỉnh mộng

Lối về tự tại thật an nhàn.

Thiền sư Bảo Tạng Phổ Trì nương tổ Vạn Phong học suốt thời gian dài. Vạn Phong(1303- 1381) phó chúc ngài bài kệ:

Nhằm lưng Đại Ngu đấm mạnh liền

Tam yếu⁹³ tam huyền⁹⁴bỏ chính thiên

Lâm Tế nơi hang đàn sư tử

Huệ đăng tiếp nối cổ kim truyền.

Sau đó, ngài bắt đầu hoằng pháp.

Bài tán

Tiếp nối đèn thiền

Chiếu soi muôn vật

Đòn hiểm vào lưng

Phát huy tạng thức

Đáy biển trăng soi

Hoa nở sườn núi

Tam yếu tam huyền

Chỉ sư hiểu thấu.

———

93.Tam yếu: ba điều quan trọng trong mỗi huyền môn, do thiền sư Nghĩa Huyền ở viện Lâm Tế đặt ra cho người tu tập, đó là 1. Trong lời nói không có phân biệt tạo tác; 2. Nghìn thánh vào thẳng chỗ huyền áo; 3. Bặt dứt ngôn ngữ.

94. Tam huyền: cơ xảo của tông Lâm Tế, nhằm kích thích hành giả tham thiền phát khởi nghi tình. Ba huyền: 1. Thể trung huyển: lời nói phải chất phác, ngay thật không trau chuốt. 2. Cú trung huyền: lời nói không mắc kẹt tỉnh thức phân biệt; 3. Huyền trung huyền: lời nói lìa đối đãi hai bên.

Đời Thứ 60: Thiền Sư Đông Minh Huệ Sảm (1372 - 1441)

ĐỜI THỨ 60

THIỀN SƯ ĐÔNG MINH HUỆ SẢM

(1372- 1441)

Gỉả trang tướng lạ gạt người ngoài

Hàng thiệt chẳng lầm giá đúng sai

Nổi giận muốn khùng liền tỏ ngộ

Vùi đầu tham cứu chợt tâm khai

Hư không đập nát tình ý thức

Vượt khỏi chậu lồng, noãn thấp thai

Ánh sáng giữa trời, bừng tỏ rạng

Cầu vồng muôn sắc, rực kim đài.

Thiền sư Đông Minh Huệ Sảm họ Vương, người Hồ Quảng, tham yết tổ Bảo Tạng. Một hôm, Bảo Tạng hỏi:

-Tâm không là Phật, trí không là đạo, ông hiểu thế nào?

Ngài bước đến chào hỏi, rồi chắp tay đứng hầu tổ. Bảo Tạng trách:

-Ông ở đây đã lâu, sao lại còn mang một mớ kiến giải thế này?

Ngài vô cùng bực bội, hai ngày sau, bỗng tỏ ngộ chân tướng vạn pháp, liền đến Bảo Tạng trình kệ:

Một quyền đấm vỡ cõi hư không

Trăm ức Tu- di chẳng lộ tông

Dám hỏi nơi này ai kẻ chủ

Phù Tang toả sáng một vầng hồng.

Về sau, ngài trụ trì chùa Đông Minh, Tuyên Đức . Ngày 29 tháng 6 năm Tân Dậu( 1441), ngài ngồi kiết già an nhiên thị tịch, trà- tì thu được xá- lợi, tháp được tôn trí ở gò phía đông của núi.

Bài tán

Phù Tang vầng sáng

Chiếu tận trời xanh

Bốn câu⁹⁵, trăm lỗi⁹⁶

Lìa hết diệu huyền

Biển cả sóng xô

Tu- di nghiêng đổ

Toạ đoạn⁹⁷ Đông Minh

Hoa cười liễu rủ.

———

95.Bốn câu: ( Tứ cú): có, không, chẳng có chắng không, cũng có cũng không. Những gì tương đối đều ở trong tứ cú, cho nên tất cả tri kiến, tư tưởng đều chẳng ngoài tứ cú này.

96.Trăm lỗi( bách phi) các loại phủ định. “ Bách” chỉ cho số nhiều, “ phi” chỉ các thứ phủ định như : phi hữu, phi vô…vvv… “ Bách phi” nghĩa là tất cả văn tự ngôn ngữ đều chẳng phải thật có. Mục đích là để trừ bỏ sự mê chấp của chúng sanh, khiến cho họ ngộ nhập lý các pháp vô tướng, bất khả đắc.

97. Toạ đoạn: (cg: toạ phá, tiệt đoạn, tiệt trừ): tự nhiên quét sạch, tự nhiên cắt đứt.

Đời Thứ 60: Thiền Sư Cổ Đình Thiện Kiên (? - 1493)

ĐỜI THỨ 60

THIỀN SƯ CỔ ĐÌNH THIỆN KIÊN

( ?- 1493)

Vầng hồng chiếu sáng thất tràn hương

Mười tuổi xuất gia biệt tổ đường

Vô Tế bước đầu tham vạn pháp

Bách Nham kế tiếp một lòng nương

Thân tâm vốn huyễn đâu tham trước

Nội ngoại đều không vọng hết vương

Đức độ Cổ Đình trùm vũ trụ

Sơn vân thuỷ thạch mãi lưu phương.

Thiền sư Cổ Đình Thiện Kiên, họ Đinh, người Côn Minh. Lúc ngài chào đời có một vầng sáng hồng chiếu thẳng lên trời, hương thơm lạ bay khắp cả phòng. Năm 10 tuổi, ngài xuất gia với đại sư Từ Tông ở Ngũ Hoa, được đặt pháp danh là Thiện Hiền. Sau đó, ngài đến bái yết tổ Vô Tế ở Kim Lăng, được dạy tham câu” vạn pháp quy nhất”. Một hôm, ngài xem kinh Viên Giác, đến đoạn:” Thân tâm đều huyễn” bỗng nhiên tỏ ngộ. Năm 19 tuổi, ngài đến lễ đại sư Bách Nham và đổi tên là Thiện Kiên.

Thời gian sau, ngài trở về tham học với tổ Vô Tế và được ấn chứng. Tổ Vô Tế phó chúc y và phất trần cho ngài, rồi dạy:

-Đạo của ta đến thời con sẽ được hưng thịnh, con đừng để đoạn tuyệt huệ mạng của Lâm Tế.

Nghe vậy , ngài bịt lỗ tai bỏ đi.

Ngài trụ trì rất nhiều chùa nổi tiếng như Phù Độ, Thiên Giới …vvv..v. Sau đó, ngài trở về Vân Nam, sáng lập chuà Quy Hoá hoằng dương thiền pháp. Ngài có tác phẩm Sơn vân thuỷ thạch tập được lưu hành ở đời.

Bài tán

Hương xông khắp phòng

Thánh nhân tái thế

Long rùa niêm ra

Chiếu khắp chín cõi

Đâu riêng chốn này

Trên đá trồng hoa

Đạo như rồng cuộn

Cam lộ mở bày.

Đời Thứ 61: Thiền Sư Hải Chu Phổ Từ (1355 - 1450)

ĐỜI THỨ 61

THIỀN SƯ HẢI CHU PHỔ TỪ

(1355- 1450)

Tô Hàng, vùng đất mãi sum vinh

Long tượng nơi nàu vẫn xuất sinh

Đối mặt hỏi liền dường khó đáp

Xoay lưng lò vỡ, dứt vô minh

Trăng treo lơ lửng soi nghìn dặm

Sao sáng khắp nơi chiếu vạn hình

Thay thế Đông Minh hoằng tổ nghiệp

Như dòng tế thuỷ giữ tông kinh.

Thiền sư Hải Chu Phổ Từ họ Tiền, người Thường Thục, Giang Tô. Đầu tiên, ngài đến tham vấn hoà thượng Vạn Phong, có chút tỏ ngộ. Sau đó, ngài đến tham yết tổ Đông Minh. Một hôm, Đông Minh hỏi:

-Ông đã từng tham vấn ai chưa?

-Bạch hoà thượng, con đã tham học với hoà thượng Vạn Phong

-Hiện giờ Vạn Phong ở đâu?

Ngài im lặng, Đông Minh mắng:

-Vậy sao ông nói đã từng tham học với Vạn Phong!

Ngài trở về phòng, suốt ba ngày đêm quên ăn, bỏ ngủ. Chợt thấy chiếc đèn đang treo bị đứt dây rơi xuông đất, ngài hoát nhiên đại ngộ, liền trình sở chứng lên Đông Minh. Đông Minh phó pháp cho ngài, về sau sẽ kế nghiệp trụ trì chùa Đông Minh.

Sau đó, ngài nói kệ rồi an nhiên thị tịch, tháp được tôn trí ở bên trái chùa Đông Minh.

Bài tán

Đương cơ gợi mở

Triệt kiến Vạn Phong

Dần được lỗ mũi⁹⁸

Biệt lập gia phong

Gậy cứu cọp dữ

Vẽ mắt rồng xanh

Mây giăng mưa đến

Nước giúp muôn người.

———

98.Dần được lỗ mũi ( triển chuyển tị khổng) dần được kiến tánh.

Đời Thứ 62: Thiền Sư Bảo Phong Minh Tuyên (? - 1472)

ĐỜI THỨ 62

THIỀN SƯ BẢO PHONG MINH TUYÊN

(?- 1472)

Đau chân, mày trụi tỏ vô thường

Lửa táp cháy đầu, mặt thảm thương

Gương huệ chiếu soi sanh tử đoạn

Gậy thiền đập vỡ khối vấn vương

Vượt ra ba cõi, trang hào kiệt

Chín phẩm đài sen toả ngát hương

Tai chẳng còn nghe Diêm chúa gọi

Mặc cho thần quỷ gọi lên đường.

Thiền sư Bảo Phong Minh Tuyên⁹⁹, khi Hải Chu xây tháp viện, ngài bị búa bổ vào chân gây thương tích, liền có chút tỏ ngộ; Sau đó, được chuyển vào làm hoả đầu¹⁰⁰. Hôm nọ, ngài bị lửa táp vào mặt, cháy trụi cả lông mày, mặt đau như cắt, lấy gương soi thử, bỗng nhiên đại ngộ, làm kệ trình lên Hải Chu, bị Hải Chu đánh cho một gậy. Ngài giật gậy nói:

-Cây gậy sáu thước này đã lâu rồi không dùng, nay mơí có dịp cần đến!

Hải Chu cười lớn, ngài trình kệ:

Trên đầu múa gậy máu tràn lan

Cười nụ ẩn dao xét kỹ càng

Phải chăng đúng thực trang hào kiệt

Vung gậy giết người nói dã man.

Nghe xong Hải Chu bảo:

-Chỉ một bài kệ này cũng đủ nối pháp ta rồi!

Bài tán:

Cháy trụi chân mày

Ngộ ra lỗ mũi

Một gậy hợp cơ

Nghìn non cao vút

Tham cứu kỹ càng

Chính là đồ bỏ

Sáng suốt rõ ràng

Đông chìm tây nổi¹⁰¹.

———

99. Thiền sư BẢo Phong Minh Tuyên: ( Bảo Phong Minh Tuyên thiền sư) tham khảo tác phẩm “ Bích Vọng Cứu Lược Thuyết”

100.Hoả đầu: người lo việc nấu ăn phục vụ đại chúng

101. Đông chìm tây nổi( đông một tây dũng) chỉ cảnh giới tỏ ngộ, thong dong tự tại.

Đời Thứ 63: Thiền Sư Thiên Kỳ Bản Thụy

ĐỜI THỨ 63

THIỀN SƯ THIÊN KỲ BẢN THỤY

Bản Thụy gầm vang với Bảo Phong

Khởi tranh có có lại không không

Đối đầu gây hét Phật chưa tỏ

Thẳng cẳng đá tung chốn thất ông

Việc làm quân tử từ nay hết

Anh hùng nghiệp cả sớm thành công

Từ xưa tông chỉ chưa từng biết

Xứ diệt, tâm không tiếng sắt đồng.

Thiền sư Thiên Kỳ Bản Thuỵ¹⁰² họ Giang, người Chung Lăng, Giang Tây, đến tham yết tổ Bảo Phong. Một hôm, Bảo Phong hỏi:

-Ông từ đâu đến?

-Bạch hoà thượng, con từ Tứ Xuyên đến!

Bỗng nhiên Bảo Phong chống nạnh sừng sộ:

-Tứ Xuyên sao lại có kẻ đến thế này ư?

-Không có!

-Sao lại không?

-Đây chẳng phải cảnh giới của con!

-Vậy cảnh giới của ông thế nào?

-Chư Phật còn không biệt, thì ai dám gượng lập danh!

-Ông đúng là kẻ chấp không!

-Quyết không sống trong hang quỷ¹⁰³

-Chín mươi sáu loại ngoại đạo ở Tây Thiên, ông là số một đấy!

Ngài phất tay áo bỏ đi. Bảo Phong trao bài kệ phó pháp:

Tế sơn đánh hét vẻ coi khinh

Tha giết từ đây sẽ mặc tình

Trí thánh tình phàm đều toạ đoạn

Đàm hoa rộ nở một cành xinh.

Bài tán:

Phất áo bỏ đi

Rồng bay cọp chạy

Lưới giăng khắp trời

Dễ gì chạy thoát

Tả chuyển hữu xoay

———

102.Thiền sư Thiên Kỳ Bản Thuỵ( Thiên Kỳ Bản Thuỵ thiền sư) thiền tăng đời Minh thuộc tông Lâm Tế, không rõ năm sinh và mất.

103. Hang quỷ( quật ma) : chỉ cho cảnh giới ngoan không.

Châu lăn mâm bóng

Chín sáu ngoại đạo

Ba Tư¹⁰⁴nói chú

———

104.Ba Tư: Tên gọi cũ của nước Iran

Đời Thứ 64: Thiền Sư Vô Văn Minh Thông (? - 1543)

ĐỜI THỨ 64

THIỀN SƯ VÔ VĂN MINH THÔNG

(?- 1543)

Cảm thọ khổ vui vốn bởi tâm

Cớ sao vọng chấp hướng xa tầm

Vô minh chướng ngại gương tròn sáng

Hữu lậu đoạ sa bọt sóng ngàn

Mê ngộ thị phi đều chấp ngã

Niết bàn sanh tử bởi sai lầm

Thạch hương miếu dụ chân diện mục

Tánh giác muôn đời vẫn thậm thâm.

Thiền sư Minh Thông¹⁰⁵ họ Hề, người Mân Trung( Phúc Kiến) tham yết tổ Thiên Kỳ. một hôm, Thiên Kỳ hỏi:

-Khổ vui do tâm, cớ sao lại chấp bên ngoài?

-Vì chưa liễu ngộ!

-Thị phi đều là sự, cớ gì vội tin theo?

-Nhận lầm khía cân¹⁰⁶

-Mệ ngộ do mình sao lại không hiểu?

-Nếu sớm biết đèn là lửa ,cần gì loay hoay tìm kiếm khắp nơi?

Thiên Kỳ liền trao bài kệ phó pháp:

Tâm đạo chí cao tợ lão bà

Dạy con khó nhọc chẳng kêu ca

Luyện thành khuôn thước, kèo xiên báu

Pháp nghĩ tận tường kẻ giúp ta!

Về sau, ngài khai pháp ở chùa Long Tuyền thuộc Tuỳ Châu, có vị tăng hỏi:

-Thế nào là bản lai diện mục?

-Cái lư hương bằng đá!

-Ngay lúc ấy thì như thế nào?

-Chôn rồi mới biết!

Bài tán:

Nhóm lò hương đá

Bụm miệng thiền tăng

Vẽ vầng trăng sáng

Mừng Cù- đàm sanh

Quạ bay, thỏ chạy.

———

105. Thiền sư Minh Thông( Minh Thông thiền sư) thiền tăng đời Minh thuộc tông Lâm Tế

106. Nhận lầm khía cân( thố nhận định bàn): kiến giải chủ quan.

Gió thổi rạp cây¹⁰⁷

Phá cửa ngục tù

Thánh phàm kinh vía.

———

107. gió thổi rạp cây: ( thảo yền phong hành) chỉ cho hành vi hoặc sự kiện tiến hành thuận lợi, phát triển tự nhiên.

Đời Thứ 65: Thiền Sư Tiếu Nham Đức Bảo (1512 - 1581)

ĐỜI THỨ 65

THIỀN SƯ TIẾU NHAM ĐỨC BẢO

(1512- 1581)

Người quyết công phu phải tập thiền

Rửa rau, vo gạo vẫn điềm nhiên

Cột tâm một chỗ tâm càng sáng

Tán niệm muôn nơi chuốc luỵ phiền

Sưởi ấm mới tường chân thật nghĩa

Uống nước hay rằng lạnh xung thiên

Như Lai chẳng đến không đi lại

Lũ chột rờ voi chấp triền miên.

Thiền sư Tiếu Nham Đức Bảo họ Ngô, người Kim Lăng, đến tham yết hoà thường Tuyệt Học. Hôm nọ, ngài đang rửa rau chợt tỏ ngộ liền mang rổ trở về. Vừa thấy ngài, Tuyệt Học liền hỏi:

-Chuyện gì thế?

-Thưa, một rổ rau!

-Sao không nói gì khác, chỉ một lời cộc lốc thế?

-Xin hoà thượng hỏi câu khác!

Ngài đứng lên đi quanh lò lửa, Tuyệt Học hỏi tiếp:

-Vốn dĩ mỗi người đều có cha mẹ, vậy hiện giờ cha mẹ ông ở đâu?

-Lửa đốt cháy cả rồi!

-Vậy là ông không có cha mẹ ư?

-Tất nhiên là có, nhưng Phật nhãn còn chưa thấy được nữa là!

-Ông thấy được không?

-Con cũng không thấy!

-Tại sao không thấy?

-Nếu thấy được, tức không phải cha mẹ thật rồi!

Tuyệt Học liền ấn chứng cho ngài.

Sau đó, ngài đến vùng Giang Hán hoằng hoá, lần lượt trụ trì tại các chốn già lam như : Ngưu Đầu, Viên Thông…. Năm Vạn Lịch thứ 9(1581) đời Thần Tông nhà Minh, ngài an nhiên thị tịch trụ thế 70 năm.

Bài tán

Vào được cửa rồi

Một rổ rau xanh

Ngựa lừa ăn hết

Siêu xuất cổ kim

Thênh thang rỗng lặng

Không thể bao trùm

Bản lai phụ mẫu

Diện mục hiện tiền

Đời Thứ 66: Thiền Sư Huyễn Hữu Chánh Truyền (1549 - 1614)

ĐỜI THỨ 66

THIỀN SƯ HUYỄN HỮU CHÁNH TRUYỀN.

(1549- 1614)

Chánh Truyền Huyễn Hữu xem đèn hoa

Tiếng vỡ dòn tan chợt tỏ ra

Liễu ngộ Tiếu Nham trình sở chứng

Nghi tình dứt đoạn ngữ ngôn xa

Toàn thân bừng sáng chân tâm hiện

Một niệm chẳng sanh vạn mối hoà

Chảy ngược Hoàng Hà rồng tưới nước

Tươi nhuần ngũ cốc đất bao la.

Thiền sư Huyễn Hữu Chánh Truyền họ Lữ, người Lật Dương. Một hôm, nghe tiếng pháp hoa nổ, ngài có chút tỏ ngộ, sau đó đến tham học với hoà thượng Tiếu Nham. Một hôm, ngài cầu ấn chứng, Tiếu Nham bảo:

-Hãy nói rõ những sở đắc của ông từ trước đến nay!

Ngài thành thật trình bày, nhưng chưa dứt lời, chợt hoà thượng Tiếu Nham rút chiếc giày ra và nói:

-Hãy nói lại câu vừa rồi xem nào !

Câu nói ấy làm cho ngài khựng lại

Hôm đó, ngài thức suốt đêm, đến sáng vẫn còn đứng dưới mái hiên. Tiếu Nham thấy thế bèn gọi, ngài quay đầu lại, vừa nhìn thấy hoà thượng Tiếu Nham nhón một chân giống như a- tu- la che mặt trời mặt trăng, thì liền lĩnh ngộ thiền chỉ. Sau đó, ngài ra hoằng hoá ở vùng Long Trì, Kinh Khê suốt 12 năm. Về sau, ngài trở về núi Thanh Lương, trụ trì chùa Bí Ma Nham, cuối đời trụ trì chùa Phổ Chiêu ở Yến Sơn Hà Bắc. Năm Vạn Lịch thứ 42( 1614) đời Thành Tông nhà Minh, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 66 tuổi.

Bài tán

Rút chiếc giày ra

Cắt ngang lời nói

Nhón chân tu- la

Hoát nhiên tỏ ngộ

Hoàng Hà chảy ngược

Núi cao ngất trời

Mây tụ Long Trì

Mặt đất tươi nhuận.

Đời Thứ 66: Thiền Sư Chơn Viên Nguyệt Đàm

ĐỜI THỨ 66

THIỀN SƯ CHƠN VIÊN NGUYỆT ĐÀM.

Thiền lão Nguyệt Đàm vốn họ Tiêu

Xuất gia mười tám tuổi chưa nhiều

Sớm gần danh đức chuyên tu định

Mau tỏ thanh quy giới luật điều

Pháp phái Vân Nam luôn thịnh phát

Tăng đoàn Trung quốc vẫn cao siêu

Hoa Nghiêm cổ tự muôn đời vững

Gương sáng đời đời mãi được nêu.

Thiền sư Chân Viên Nguyệt Đàm ¹⁰⁸ họ Tiêu, người đất Tương. Ngài chào đời khi phụ thân đang làm quan ở Kim Lăng

Năm 18 tuổi, ngài xuất gia ở chùa Thiên Giới. Sau khi thọ cụ túc, ngài tham học với những bậc danh túc đương thời, như ngài Bạch Trai, Vô Tế, Biến Dung. Các vị này đều cho ngài là bậc pháp khí. Sau đó, ngài được Nguyệt Tâm Lão Nhân ấn chứng.

Năm Gia Tĩnh thứ nhất (1522) đời Thế Tông nhà Minh, ngài dựng một cái am ở Kê Túc về sau nổi tiếng cả nước và trở thành chùa Hoa Nghiêm ngày nay. Bấy giờ, đại pháp ở Nam Chiếu được hưng thịnh. Ngài cùng với Bàng Long và Cổ Đình xiển dương hưng thịnh tông phong ở Vân Nam.

Bài tán

Đại sĩ độ đời

Hoằng pháp tự tin

Trăng chiếu nghìn sông

Nước không lưu dấu

Trăng sáng tròn đầy

Chư đức đồng chứng

Nam Điền thêm đức

Đại pháp thịnh hưng

———

108.Thiền Sư Chơn Viên Nguyệt Đàm( Chơn Viên Nguyệt Đàm thiền sư) người đất Tương Hồ Nam , là thiền tăng đời Minh, không rõ năm sinh năm mất, chỉ biết ngài sống vào thời Minh Thế Tông( 1522-1567)

Đời Thứ 67: Thiền Sư Mật Vân Viên Ngộ (1566 - 1642)

ĐỜI THỨ 67

THIỀN SƯ MẬT VÂN VIÊN NGỘ

(1566- 1642)

Lâm Tế môn phong thích dụng quyền

Không như Huyễn Hữu vẫn y nhiên

Đồng Quan trên đỉnh gầm vang tiếng

Hương Thuỷ biển sâu sóng vỗ triền

Diện mục tỏ rồi ra là thế

Bản lại gìn giữ chớ mù điên

Nhiệm mầu nào biết nơi chân giác

Mở miệng lầm sai dễ luỵ phiền.

Thiền sư Mật Vân Viên ngộ¹⁰⁹ họ Tưởng, quê ở Nghi Hưng. Một hôm, gánh củi đi qua khúc quanh, vô tình bó củi va vào vách núi, ngài chợt bừng ngộ, liền tìm đến hoà thượng Huyễn Hữu xin xuất gia

Khi thỉnh giáo bị Huyễn Hữu la mắng một trận nên thân, ngài xấu hổ, buồn bã , đóng cửa suốt mấy năm. Một ngày nọ, ngài đi qua đỉnh núi Đổng Quán thì tự nhiên đại ngộ, liền trình kệ. Huyễn Hữu hỏi:

-Nếu có người hỏi, ông đáp thế nào?

Ngài chỉ đưa nắm tay lên.

Huyễn Hữu nói:

-Lão tăng không hiểu ông đắc là đắc cái gì?

Ngài đáp:

-Đừng nói hoà thượng không hiểu, ba thời chư Phật còn không hiểu nữa à!

Một hôm, thiền sư Huyễn Hữu đưa cây phất trần lên hỏi:

-Các ngài còn có gì không?

Ngài nghiêm nghị hét một tiếng. Huyễn Hữu bảo:

-Hét hay đấy!

Ngài lại hét lên hai tiếng, rồi trở về chỗ ngồi. Huyễn Hữu liền dặn dò ngài giữ gìn Phật pháp . Sau đó, ngài hoằng dương chánh pháp ở núi Thiên Đồng suốt 30 năm.

Thiền pháp hưng thịnh một thời, được gọi là Lâm Tế Tùng Hưng. Năm Sùng Trinh thứ 15 (1642) đời Tư Tông nhà Minh, ngài an nhiên thị tịch tại chùa Thông Huyền, trụ thế 77 năm, thuỵ hiệu Huệ Định Thiền Sư.

Bài tán

Đỉnh núi Đồng Quan

Ánh sáng đều hiện

Một quát đương cơ

———

109.Thiền sư Mật Vân Viên Ngộ ( Mật Vân Viên Ngộ Thiền sư) tham khảo dị bản “Phật Tổ chánh truyền cổ kim”

Giống như sấm chớp

Chư Phật không biết

Kế thừa tài sản

Tông phong Lâm Tế

Từ đây rộng bày.

Đời Thứ 67: Thiền Sư Thiên Ẩn Viên Tu (1575 - 1635)

ĐỜI THỨ 67

THIỀN SƯ THIÊN ẨN VIÊN TU

(1575- 1635)

Viên Ngộ Viên Tu trí huệ khai

Khéo lời tán than bậc thiên tài

Mua rau quên cả tiền và giỏ

Thiền định dứt ngay pháp chẳng hai

Mẹ mắng ngu ngơ chưa tỉnh giác

Xem kinh tiếng lạ thoáng bên tai

Non cùng thuỷ tận cuồng tâm dứt

Đại địa hư không tiếng pháp bày.

Thiền sư Thiên Ẩn Viên Tu¹¹⁰ họ Mẫn, quê ở Kinh Khê,ngài mồ côi cha từ thuở nhỏ, mẹ họ Phan quả phụ nuôi con. Một hôm vâng lời mẹ, ngài xách giỏ đi chợ mua đậu hủ, nhưng đem giỏ và tiền đưa cho ông chủ tiệm rồi trở về tay không nên bị mẹ quở trách.

Cơ duyên học Phật đã thuần thục, ngài lễ hoà thượng Huyễn Hữu xin xuất gia và tham câu thoại” Triệu Châu vô tự111”, nhưng chưa lĩnh ngộ. Một hôm, ngài xem kinh Lăng Nghiêm đến câu” Thân Phật biến khắp pháp giới, luôn hiện trong tất cả chúng sanh” , bỗng nghe tiếng lừa kêu thì hoát nhiên đại ngộ .

Hôm nọ, vừa nhìn thấy ngài, hòa thượng Huyễn Hữu đảnh lễ theo kiểu người nữ, ngài liền lĩnh hội được huyền chỉ, trỉnh sở ngộ của mình một cách lưu loát, được hoà thượng ấn chứng. Về sau, ngài truyền bá Phật pháp ở Khánh Sơn để báo đáp ân thầy

Sau khi thị tịch, học trò của ngài xây tháp tôn thờ nhục thân ở tại Khánh Sơn

Bài tán:

Lừa kêu một tiếng

Đáy thùng sút rơi

Khắp cả đất trời

Đồi cao hốc núi

Cười phá Ta- bà

Hành lễ làm vui

Xe vàng đỉnh núi

Vang dội pháp âm.

———

110.Thiền sư Thiên Ẩn Viên Tu ( Thiên Ẩn Viên Tu Thiền Sư) thiền tăng đời Minh thuộc phái Lâm Tế. Ngài xuất gia vào năm 24 tuổi, thị tịch tháng 9, năm Sùng Trinh thứ 8, Minh Tư Tông , trụ thế 61 năm.

111.Triệu Châu Vô tự( Triệu Châu Cẩu Tử) công án nổi tiếng này được thấy nơi Triệu Châu Tùng Thẩm Thiền sư trong NĐHN q4

Đời Thứ 67: Thiền Sư Tuyết Kiệu Viên Tín (1571 - 1647)

ĐỜI THỨ 67

THIỀN SƯ TUYẾT KIỆU VIÊN TÍN

(1571- 1647)

Tái sanh giấu chí hạnh đầu- đà

Đại pháp chim rừng thích diễn ca

Cuồng loạn ngây ngô đi khắp chốn

Qua đêm tạm nghỉ cảnh không nhà

Mũi dù bị đứt, tay trời hiện

Tranh luận liền thôi đất sáng loà

Thế tục nào tường chân giả ấy

Vô ngôn, thuyết pháp ấy thiền- na.

Thiền sư Tuyết Kiệu Viên Tín họ Chu, quê ở huyện Ngân, Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang Trung Quốc. năm 20 tuổi ngài tự cạo tóc tu hạnh đầu- đà. Một hôm, ngài nghe vị tăng tụng kinh Di- đà đến câu” Nước chảy, chim kêu, cây cối đều phát ra tiếng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng” nên khởi nghi tình, liền đi khắp nơi giống như người điên, thường ngủ trong miếu hoang hay đền thờ.

Sống mũi của ngài vốn cao thẳng rất đẹp. Nhưng một hôm, ngài đang ngồi kiết- già, chợt có cánh tay từ trên không đánh xuống làm gãy sống mũi , nên mọi người đều cho lỗ mũi ngài quái lạ và cũng nhờ đó ngài liền liễu ngộ. Thế nên có câu:” Nếu sống mũi không gãy thì đâu được liễu ngộ”.Cuối cùng, ngài nối pháp của hoà thượng Huyễn Hữu, đến ngày thị tịch¹¹² có nói bài kệ:

Này bọn trẻ kia có hiểu không

Trên đường sanh tử cứ thong dong

Chừ, đây trăng sáng, sương càng lạnh

Uống cạn chén trà đến tịch không.

Tháp thờ ngài được an trí ở Vân Môn.

Bài tán:

Sống mũi dẹp lép

Đập nát hư không

Sư tử ngồi xổm

Trăm thú đều lui

Chọn ra câu cuối

Trăng tàn sương lạnh

Từ xưa đến nay

Tiếng vọng như chuông.

———

112.Ngài thị tịch tại chùa Vân Môn ở Chiết Giang, nhằm năm Thuận Trị thứ 4( 1647) , nhà Thanh, trụ thế 77 năm

Đời Thứ 67: Thiền Sư Như Mãn Nguyệt Luân

ĐỜI THỨ 67

THIỀN SƯ NHƯ MÃN NGUYỆT LUÂN

Vầng trăng chiếu sáng cả hư không

Đi khăp Chiêu Yên dạo núi sông

Hoàng đế nghe danh sung đạo nghiệp

Thứ dân ngưỡng mộ hướng hoài trông

Tôn sùng pháp bảo rồng gìn giữ

Giảng rõ lý chân tỉnh kẻ ngông

Bậc thánh ra đời truyền chánh pháp

Cửu u thập loại thảy tinh thông

Thiền sư Nguyệt Luân Như Mãn họ Dị, người ở Mã Long¹¹³ Trung Quốc, năm 18 tuổi xuất gia, thọ giới cụ túc. Sau đó, ngài tham học với hoà thượng Nguyệt Đàm, trải qua nhiều năm được thọ tâm ấn, trang nghiêm vạn hạnh, nhưng chưa thấy đủ , nên đi khắp nơi tham vấn các bậc danh túc Nam Bắc. Sau 26 năm ở Yên Đô, danh tiếng của ngài vang đến triều đình và được vua hai lần ban cho tử y và long tạng ¹¹⁴

Khi tuổi già xế bóng, ngài trở về Vân Nam, trụ trì hai ngôi chùa nổi tiếng là Hoa Đình ¹¹⁵ và Hoa Nghiêm¹¹⁶, chấn chỉnh lại môn phong. Ngài có Ngữ lục truyền bá ở đời

Bài tán

Tâm ấn Nguyệt Đàm

Tiếng vang cung khuýết

Giáo hoá rộng khắp

Tăng y, chẳng vinh

Vẽ chân định phép

Dáng vẻ tôn cao

Lại ban long tạng

Hoa Nghiêm, Hoa Đình

———

113.Mã Long: Tỉnh Vân Nam ngày nay

114.Long tạng: tạng Kinh Hoa Nghiêm

115.Hoa Đình: Ngôi chùa ở lưng chừng núi Hoa Đình, công viên rừng rậm Tây Sơn, thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc. Chung quanh chùa có rừng tre tươi tốt, mây rừng khói biển, cảnh sắc nên thơ.

116. Hoa Nghiêm: ngôi chùa nằm trên sườn núi Na La Diên( cũng gọi núi Hoa nghiêm) thuộc phía đông Lao Sơn, thành phố Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông , Trung Quốc, lưng tựa núi, mặt hướng biển.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Bản An Vô Tâm

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ BẢN AN VÔ TÂM

Đông tây nam bắc cõi chư thiên

Trên dưới sáu phương các thánh hiền

Rộng đức từ bi hằng giáo chúng

Trải tâm hỷ xả khắp trần duyên

Chu toàn long tạng vun bồi pháp

Gìn giữ Hổ Khâu vững trụ thiền

Về lại đi thôi đừng vướng bận

Dạo chơi tự tại chiếu Hàn tuyền¹¹⁷

———

117.Hàn Tuyền: tên một con suối thời xưa.

Thiền sư Bản An Vô Tâm họ Thư, người Bình Giang, Hồ Nam, thuở nhỏ theo mẹ đến đất Yên sinh sống. Năm 16 tuổi, ngài vào chùa Pháp Hải xuất gia, thọ giới cụ túc, chuyên tâm nghiên cứu thiền tông. Từ lâu, ngài nương hoà thượng Nam Minh Quảng tu học, ngay lời dạy, ngài được tỏ ngộ

Sau đó, ngài kết bạn tu học với thiền sư Diệu Phong.

Đến năm Kỷ Sửu(1589), niên hiệu Vạn Lịch thứ 17, vua ra chiếu ban thưởng cho ngày chiếc tử Y. Thái hậu Từ Thánh truyền lệnh cho ngài và Diệu Phong đưa long tạng về nuí Kê Túc. Nhân đó, chúng Hoa Nghiêm thỉnh ngài trụ trì chùa Đại Giác. Bấy giờ tổ đạo ở Điền Nam rất hưng thịnh.

Bài tán

Quyển vàng trục đỏ¹¹⁸

Sáng khắp trời Nam

Man Di vui mừng

Giáo hoá vô biên

Sóng hồng mênh mông

Trước núi Kê Túc

Nhận lại mặt mũi

Lật đổ cột phan.

———

118./Quyển vàng trục đỏ: ( hoàng quyền xích trục) : sách vở giấy tờ thời xưa thường cuốn lại , nên mới gọi là quyển trục.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Ngũ Phong Như Học (1585 - 1633)

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ NGŨ PHONG NHƯ HỌC

(1585- 1633)

Sớm tìm Hoàng Bá học tham thiền

Viên Ngộ gặp rồi tỏ bản duyên

Một trở về đâu liền bị đánh

Trăm điều sẵn định nói thêm phiền

Thầy trò khế hợp hùm thêm cánh

Tài đức vẹn toàn rồng hướng thiên

Cam lộ rưới tràn ân bủa khắp

Chúng sanh cảm đức lợi vô biên

Thiền sư Ngũ Phong Như Học họ Thường, người Bồ Bản, Hà Đông. Năm 20 tuổi ngài xuất gia, không quan tâm đến việc nghiên cứu văn học, chỉ lấy việc khổ hạnh rèn luyện nội tâm. Ngài thường tham yết Hoàng Bá Kỳ Đà, sau đó đến Kim Túc yết kiến hoà thượng Viên Ngộ. Một hôm, có vị tăng hỏi hoà thượng Viên Ngộ:

-Vạn pháp quy về một, vậy một quy về đâu?

Hoà thượng Viên Ngộ đánh cho một trận. Như Học bỗng nhiên đại ngộ, liền đập vỡ thùng nước, dập tắt ngọn nến. Tất cả cơ duyên, ngài đều khế hợp nên được hoà thượng Viên Ngộ ấn khả cho khai pháp độ sinh.

Thời gian sau, ngài lâm bệnh rồi an nhiên thị tịch, tháp tôn thờ ở Kim Lăng¹¹⁹

Bài tán

Dập tắt ngọn nến

Ánh sáng hiển bày

Qua giáp¹²⁰ tam huyền¹²¹

Chủ khách qua lại

Chỉ ngựa là nai

Cho tăng là tục

Sóng sông Hô Đ๲²

Nhanh như tên bắn.

———

119. Ngài thị tịch vào niên hiệu Sùng Trinh thứ 6, đời Minh, trụ thế 49 năm.

120. Qua giáp: cây giáo và áo giáp vật dụng của quân lính

121. Tam huyền: cơ xảo của tông Lâm Tế, nhằm kích thích hành giả tham thiền phát khởi nghi tình. Đó là , thế trung huyền: lời nói phải chất phác, ngay thật không trau chuốt; Cú trung huyền: lời nói không mắc kẹt tỉnh thức phân biệt; Huyền trung huyền: câu nói lìa đối đãi hai bên

122. Hô Đà: sông Hô Đà ở tỉnh Hà Bắc , Trung Quốc.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Phá Sơn Thông Minh (1597 - 1666)

ĐƠÌ THỨ 68

THIỀN SƯ PHÁ SƠN THÔNG MINH

(1597- 1666)

Nhất tâm bất loạn chính tham thiền

Ba nghiệp tiêu trừ mọi ác duyên

Sườn núi trợt chân thiên hạ biết

Đưa tay vỗ trán thoát muôn phiền

Trạm Nhiên, Viên Ngộ đều thâu chứng

Văn Yển¹²³ Thiền Đồng thảy học riêng

Đại đạo Thông Minh luôn giáo hoá

Phá Sơn gỗ quý mãi lưu truyền

———

123.Văn Yến: Thiền sư Văn yển sống vào cuối đời Đường , đầu đời Ngũ Đại, tại Văn Môn Sơn, Thiều Châu, nhân đó có hiệu là Vân Môn.

Thiền sư Phá Sơn Thông Minh họ Khiển, người Tây Thục, khi xem ca khúc Chí Công khuyên đời bất giác nước mắt tuôn như mưa. Ngài ở núi Phá Đầu ba năm, một hôm đang đi kinh hành trên sườn núi, chợt không thấy có thân tâm, thế giới, thình lình trượt chân rơi xuống sườn núi, chân bị thương liền đại ngộ. Ngài bèn đến tham yết hoà thượng Vân Môn Trạm Nhiên, lại đến tham học với lão nhân Thiên Đồng Viên Ngộ và lĩnh hội được yếu chỉ.

Sau đó, ngài trở về đất Thục xiển dương thánh giáo¹²⁴

Bài tán

Buông tay sườn núi

Nhặt được lông rùa

Thâm nhập Thái Bạch¹²⁵

Phụng múa không trung

Trở về Tây Thục Một cây gậy lớn

Chấn động tông phong

Tế Thuỷ¹²⁶sóng trào.

———

124.Thiền sư Phá Sơn Thông Minh( Phá Sơn Thông Minh thiền sư ) : thiền tăng đời Minh thuộc tông Lâm Tế, 19 tuổi xuất gia, theo thầy học kinh Lăng Nghiêm . Về sau, ngài đến tham học với Thiên Đồng Mật Vân Viên Ngộ và đắc được tâm ấn , rồi ra khai pháp, từng trụ trì các tùng lâm rất nổi tiếng như: Vạn Phong, TRùng Khánh, Đại Nga, Phụng Sơn…vvv…vv Vào năm Khang Hi thứ 5 đời Thanh, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 70 năm.

125.Thái Bạch tên một ngôi sao ( Kim Tinh)

126.Tế Thuỷ: tên sông thuộc tỉnh Sơn Đông.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Thạch Xa Thông Thừa (1593 - 1638)

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ THẠCH XA THÔNG THỪA

(1593- 1638)

Thạch Sa nhẫn nhục thật là sâu

Kim Túc thầm trao thoả sở cầu

Đức Phật niêm hoa truyền ấn chứng

Tổ sư cười mỉm khế tâm nhau

Kim châm đau buốt xin rèn luyện

Chạm trổ trang nghiêm cõi nhiệm mầu

Ra trận cầm binh luôn dũng cảm

Kiên cường ý chí bậc thanh cao.

Thiền sư Thạch Sa Thông Thừa họ Chu, người Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, đến chùa Kim Túc yết kiến hoà thượng Viên Ngộ. Một hôm, hoà thượng Viên Ngộ nêu câu chuyện đức Thế Tôn đưa cành hoa lên, ngài Ca- Diếp mỉm cười, rồi hỏi ngài về ý chí ấy thế nào? Ngài đáp:

-Ban ngày xỏ kim.

Hoà thượng Viên Ngộ vung gậy đánh, ngài hoát nhiên đại ngộ, mới hiểu ra ý đức Thế Tôn đưa cành hoa lên, Lâm Tế vung gậy đánh thét, tất cả đều sai khác, không gì không tỏ rõ.

Sau đó, ngài đến trụ trì chùa Kim Túc, khai pháp hoằng hoá , độ sanh¹²⁷

Bài tán

Đột phá vòng vây

Từ lâu thắng trận

Mũi tên cắm vào

Đánh rơi tròng mắt

Xổng tay vuột mất

Thế giới thanh bình

Toàn đề ¹²⁸ chánh lệch

Ba mươi roi mây.

———

127. Thiền sư Thạch xa Thông Thừa( Thạch Xa Thông Thừa thiền sư) : thiền tăng đời Minh tuộc tông Lâm Tế. Năm 26 tuổi, ngài đảnh lễ hoà thượng Thiên Chân Hải Tạng xin xuất gia, sau đó thọ giới cụ túc ở Vân Môn và cuối cùng đắc pháp với ngài Viên Ngộ. Hầu thầy suốt 7 năm, ngài bắt đầu ra hoằng hoá, trụ tại chùa Kim Túc. Ngài an nhiên thị tịch vào năm Sùng Trinh thứ 11( 1638) đời Minh Tông, trụ thế 46 năm

128.Toàn đề: nêu ra hoàn toàn triệt để, đây là thiền cơ được lập bày có tính chất siêu việt ngôn cú nghĩa lý, chỉ thẳng tâm người.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Phí Ẩn Thông Dung (1539 - 1661)

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ PHÍ ẨN THÔNG DUNG

(1539- 1661)

Tu đạo vì sao khó khế chân

Chỉ do tình thức hại nhân thân

Thường gây lầm lỗi đời luân chuyển

Đánh mất cơ duyên thoát cõi trần

Tâm định một nơi xong các việc

Niệm dừng phổ chiếu rọi xa gần

Thông Dung giũ sạch trần lao dứt

Tự tại tiêu dao kiến Đức Ân.

Thiền sư Phí Ẩn Thông Dung họ Hà, người Phúc Thanh, Phúc Kiến, theo học với hoà thượng Vân Môn Trạm Nhiên có chút tỏ ngộ, liền được xuất gia và thọ giới cụ túc. Sau đó, ngài đến Kim Túc tham yết hoà thượng Viên Ngộ và hỏi:

-Thấy mặt rồi, còn làm gì nữa?

Hoà thượng Viên Ngộ liền đánh. Ngài nói” sai”. Viên Ngộ lại đánh, ngài liền hét. Viên Ngộ lại đánh nữa, ngài lại hét tiếp. Bị đánh đến bảy lần, đầu óc ngài như muốn vỡ ra, bao nhiêu mánh khoé, kiến giải lập tức vỡ như băng tan.

Một hôm, hoà thượng Viên Ngộ hỏi:

-Gió nam ấm áp thổi về, góc điện được mát mẻ, ngươi có biết không?

Ngài đáp:

Suối từ khe đá tuôn nước mát

Gió thổi rừng hoa toả ngát hương.

Viên Ngộ lại hỏi:

-Xong việc này thì làm thế nào?

Ngài liền hét. Viên Ngộ nói:

-Sau tiếng hét thì sao?

Ngài đáp:

-Càng quan trọng hơn nói lời kệ

Hoà thượng Viên Ngộ không nói gì thêm liền bỏ đi¹²⁹

Bài tán

Gặp bày ý chỉ

Roi mây ba lượt

Chánh nhãn khai thông

Ba lui ba tiến.

———

129. Thiền sư Thông Dung( Thông Dung thiền sư) : thiền tăng cuối đời Minh đầu Thanh , thuộc tông Lâm Tế, từ nhỏ, ngài đã thể hiện là người thong minh mẫn tiệp, 14 tuổi xuất gia, làu thông tma tạng và cuối cùng đắc pháp ở đại sư Viên Ngộ. Ngài ra hoằng hoá và xiển dương tông phong rực rỡ nhất thời đó. Ngài an nhiên thị tịch vào niên hiệu Thuận Trị thứ 18, đời Thanh, trụ thế 69 năm.

Nước chảy hương hoa

Lại đưa lệnh này

Dưới chân vô tư

Chim cắt ven mây.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Triều Tông Thông Nhẫn (1604 - 1648)

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ TRIỀU TÔNG THÔNG NHẪN

(1604- 1648)

Đại thiên thế giới thật kỳ thay

Cọp chẳng ăn con cũng rất hay

Duyên đến Hương Nghiêm nhờ tiếng trúc

Thạnh Đầu chợt tỏ trí bừng khai

Tu hành phải tránh điều lầm tưởng

Biển đạo nên phòng bị quỷ sai

Thông Nhẫn rõ ràng chân diện mục

Quy Sơn lễ kính đức cao dày.

Thiền sư Triều Tông Thông Nhẫn họ Trần, người Thường Châu. Sau khi xuất gia, ngài đến chùa Kim Túc tham kiến hoà thượng Viên Ngộ. Viên Ngộ nêu lời dạy của thiền sư Đại Thiên rồi bảo:

-Hùm dữ ăn thịt để nuôi mạng sống, vì sao không ăn thịt con của chúng?

Ngài đáp:

-Chỉ có người nào tự nhận mới là gần gũi.

Hoà thượng Viên Ngộ nói:

-Trình bày kiến giải như thế cũng chưa đúng!

Ngài cười nói:

-Hoà thượng chỉ được làm con cháu của Đại Thiên thôi.

Ngài lại trình kệ:

Không đem một pháp cho người

Chính là biển cả tâm từ sâu xa

Hương Nghiêm tiếng trúc nhớ ra

Sau thì thắp nén hương xa tạ thầy.

Hoà thượng Viên Ngộ chỉ và nói:

-Thâm ân của con người e rằng không đồng vận.

Ngài nói:

-Hoà thượng chớ bị mấy chữ này mà thay đổi cách nhìn!

Hoà thượng Viên Ngộ mỉm cười. Sau đó, ngài khai pháp ở chùa Bảo Hoa Giang Tây.

Bài tán:

Hổ ăn thịt sống

Ẩn chốn rừng sâu

Một lời chấn động

Chứng ngộ nhiệm mầu

Vận cước khôn lường

Thiền cơ động tĩnh

Là cha hay con

Tào môn Trịnh Câu.

Đời Thứ 68: Thiền Sư Thạch Kỳ Thông Vân (1594 - 1663)

ĐỜI THỨ 68

THIỀN SƯ THẠCH KỲ THÔNG VÂN

(1594- 1663)

Thiên Đồng có bệnh tôi nào hay

Biển ngọc lặng trong ngươi khó lay

Tang vật còn đây sao cãi chối

Quỷ ma ẩn nấp vẫn phô bày

Tra đi khảo lại tìm tâm đạo

Đảo tới lật lui ấn pháp đài

Giây phút ban đầu dường vuột mất

Trao truyền tâm ấn hạnh Như Lai.

Thiền sư Thạch Kỳ Thông Vân họ Từ, người Thái Thương. Ngài đã đắc pháp trong thời gian đến tham vấn với hoà thượng Thiên Đồng Viên Ngộ. Về sau ngài sống ở núi Vân Đậu. Một hôm, có vị tăng đến tham vấn, ngài hỏi:

-Ông từ đâu đến?

-Con từ Kim Túc đến.

-Hoà thượng Kim Túc đã lành bệnh chưa?

-Con không biết ngài ấy có bệnh!

-Bản thân ông có bệnh còn biết được gì?

-Con không có bệnh.

-Tang chứng rành rành đây!

-Lại bị hoà thượng thấy rõ chân tướng rồi!

-Căn bệnh của ông rất nặng, đã trúng độc từ đâu thế?

Vị tăng đang phân vân, ngài hét một tiếng. Vị tăng đảnh lễ và bị ngài đánh cho một trận¹³⁰

Bài tán:

Gây chiến chôn binh

Theo hình bày trận

Không phải nanh vàng

Khó mà trốn thoát

Do dự không đến

Trái ngược lệnh này

Một hét bừng tỏ

Đầu thẳng đuôi ngay.

———

130. Thiền sư Thạch Kỳ Thông Vân ( Thạch Kỳ Thông Vân thiền sư): thiền tăng thuộc đời Minh thuộc tông Lâm Tế, xuất gia từ nhỏ, giỏi cà nội điển lẫn ngoại điển. Sau khi cảm ngộ được thiền chỉ qua bài kệ của Trung Phong viết trên vách tường chùa Hộ Quốc, ngài du phương tham vấn các thiền sư danh tiếng khắp nơi và cuối cùng đắc pháp với đại sư Viên ngộ. Năm Sùng Trinh thứ 14( 1641), ngài ra hoằng hoá, xiển dương thiền tông tại chùa Linh Thứu ở Chiết Giang. Sau đó, ngài trụ trì rất nhiều ngôi già làm nổi tiếng như: Tịnh Cư Thiền ở Thiên Thai, Tư Thánh ở núi Tuyết Đậu..v.v.. Năm Thiệu Trị thứ 17( 1606), ngài trở về chuà Nam Quảng , đến năm Khang Hi thứ 2 nhà Thanh, ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 70 năm.