Phật Tổ Đạo Ảnh - Quyển 1

Tổ Thứ 8: Tôn Giả Phật-Đà-Nan-Đề

TỔ THỨ 8

TÔN GIẢ PHẬT- ĐÀ- NAN- ĐỀ

Đảnh sanh nhục kế rõ chân nguyên

Tướng hảo trang nghiêm chí nguyện kiên

Trí huệ sâu xa tài biện luận

Sử kinh thông suốt nghĩa u huyền

Hư không pháp giới tâm siêu xuất

Vũ trụ càn khôn thể tự nhiên

Biến hiện đủ đầy ngồi thị tịch

Canh ba trời sáng tựa thanh thiên.

Tôn giả Phật- đà- nan- đề, người nước Ca- ma- la, trên đỉnh đầu ngài có nhục kế, biện tài vô ngại. Vừa gặp tổ thứ 7 Bà- tu- mật, ngài liền xin luận nghĩa.

Tổ bảo:

-Nhân giả! Luận thì không có nghĩa, nghĩa thì không lý luận. Ông muốn luận bàn về nghĩa thì hoàn toàn không có nghĩa để luận

Ngài biết nghĩa tổ nói cao siêu hơn mình, nên rất khâm phục thưa:

-Con muốn cầu đạo, nếm vị cam lộ.

Tổ liền cho ngài xuất gia, truyền giới cụ túc và trao đại pháp, rồi nói kệ:

Tâm đồng cõi hư không

Thấy rõ pháp hư không

Thể chứng được hư không

Pháp không sai không đúng.

Sau khi đắc pháp, ngài liền dẫn đồ chúng du hoá đến nước Đề- già và truyền pháp cho Phục- đà- mật- đa. Sau đó, ngài thị hiện thần thông bay lên hư không, rồi trở về bổn toà ngồi an nhiên thị tịch.

Bấy giờ, đồ chúng xây tháp báu an táng tôn thờ nhục thân của ngài.

Bài tán

Luận tức phi nghĩa

Một câu bừng tỏ

Thấu triệt nguồn tâm

Vuột mất của báu

Mở cửa cam lộ

Mặt trời canh ba

Nay cũng như xưa

Sáng rỡ làu làu.

Tổ Thứ 9: Tôn Giả Phục - Đà - Mật - Đa

TỔ THỨ 9

TÔN GIẢ PHỤC- ĐÀ- MẬT- ĐA

Chẳng nói, chẳng đi vốn nguyện sinh

Mẹ cha khó thể đoạn thâm tình

Thân tâm, bản tánh đều tròn hiếu

Thầsy tổ, Phật- đà thảy kính tin

Vốn sẵn tài năng ngời mắt pháp

Khéo tìm thầy giỏi giúp tâm minh

Một lời thức tỉnh ngay môn đệ

Thị hiện múa may thật đáng kinh

Tôn giả Phục- đà- mật- đa người nước Đề- già, suốt 50 năm chưa hề mở miệng, chân chưa từng bước xuống đất. Một hôm, tổ thứ 8 Phật- đà- nan- đề vừa thấy ngài liền nói:” ?Đây đúng là đệ tử của ta” . Ngài liền đứng lên đảnh lễ tổ và thưa:

Cha mẹ chẳng phải thân

Ai mới là người thân

Chư Phật chẳng phải đạo

Ai là người đạt đạo.?

Nghe xong, tổ nói kệ:

Thân, tâm ngươi thân nhất

Cha mẹ chẳng phải thân

Hạnh ngươi hợp với đạo

Chính là tâm chư Phật.

Nghe kệ xong, ngài liền đi bảy bước.

Tổ bảo:

-Thuở xưa, đứa bé này từng gặp chư Phật, đã phát nguyện xuất gia, nhưng sợ cha mẹ khó từ, nên ngài chẳng nói, chẳng đi vậy!

Nghe tổ nói, trưởng giả liền cho con xuất gia. Thế rồi, tổ cho xuống tóc, truyền giới cụ túc và trao chánh pháp cho ngài. Sau khi đắc pháp, ngài đến miền Trung Ấn Độ hoằng hoá và truyền pháp cho Nan Sinh, rồi nhập Diệt tận định vào Niết bàn.

Bài tán

Lời chưa khỏi miệng

Khắp trời đều nghe

Chân không rời cửa

Dạo khắp hư không

Tôn quý hề chi

Phật , Tổ đều kính

Chân đi bảy bước

Đã trọn lời nguyền.

Tổ Thứ 10: Hiếp Tôn Giả

TỔ THỨ 10

HIẾP TÔN GIẢ

Lưng không dính chiếu hạnh kiên cường

Mẫu mực chân thân sáng tợ gương

Trơ lạnh bách tùng người ngưỡng mộ

Sáng soi nhật nguyệt chúng kề nương

Thanh cao khí tiết không ai sánh

Chí cả nguyện thâm mấy kẻ tường

Khắp chốn xưa nay đều kính trọng

Mây lành tốt đẹp trải nghìn phương.

Hiếp tôn giả³⁷người Trung Ấn, một hôm theo cha đến yết kiến tổ thứ 9 Phục- đà- mật- đa. Nhân đó, người cha thưa:

-Bạch hoà thượng! Đứa bé này ở trong thai 60 năm, nên đặt tên cho nó là Nan Sinh. Trước đây từng có vị tiên bảo rằng:” Đứa bé này có cốt cách phi phàm, sẽ là bậc pháp khi. Nay gặp hoà thượng, xin cho nó xuất gia”

Tổ liền cho ngày xuất gia, trong lúc Yết- ma truyền giới cụ túc, thì có ánh sáng lạ chiếu khắp toà, cảm ứng hiện trước mặt hai mươi mốt viên xá- lợi.

Từ đó, ngài siêng năng tu tập không mệt mỏi, chưa từng ngủ nghỉ nên người đời gọi ngài là Hiếp tôn giả .

Sau khi được tổ Phục- đà- mật- đa truyền chánh pháp, ngài du hoá đến nước Hoa Thị và truyền pháp lại cho Phú- na- dạ- xa. Sự nghiệp hoằng hoá đã viên mãn, ngài liền thị hiện thần thông, hoá lửa tam- muội tự thiêu thân để nhập niết- bàn. Bốn chúng đệ tử dùng y tẩm tang xá- lợi và xây tháp tôn thờ khắp nơi,

Bài tán

Hông chẳng dính chiếu

Được lợi ích gì

Điềm lành đầy toà

Phá tung vách sắt

Đất động sáu cách

Mũi thẳng mày ngay

Khuôn phép trời người

Muôn đời noi dấu.

———

37. Hiếp Tôn Giả ( H.â: Ba- lập- thấp- phược, Ba- xa; Hd: Nan Sinh) : vị tổ thứ 10 của thiền tông Ấn Độ và là luận sư của phái Thuyết nhất thiết hữu bộ, vì ngài tinh tấn tu hành không hề nằm nghỉ, nên người đương thời gọi là Hiếp tôn giả.

Tổ Thứ 11: Tôn Giả Phú - Na - Dạ - Xa

TỔ THỨ 11

TÔN GIẢ PHÚ- NA- DẠ- XA

Bản giác chân như vốn lặng yên

Lìa chư danh tướng Phật xưa truỳên

Sắc vàng đất hiện điềm lành ứng

Hoa báu khắp trời cảm tự nhiên

Hiền thánh giáng trần vì vạn loại

Long thần ủng họ bởi tâm nguyền

Chư Phật chẳng có, sanh nào có

Đã thế hề chi chút ngữ thiền.

Tôn giả Phú- na- dạ- xa người kinh thành Hoa Thị, cũng chính là nơi mà tổ thứ 10 đang hoằng hoá. Một hôm, tổ đang ngồi nghỉ bên gốc cây, ngài bèn tìm đến chắp tay đứng trước tổ. Tổ hỏi:

-Ông từ đâu đến?

Ngài đáp:

-Thưa hiền giả! Tâm con khôngđến

-Ông ở chỗ nào?

-Thưa hiền giả! Tâm con vô trụ

-Ông chẳng định sao?

-Thưa hiền giả! Chư Phật cũng thế

-Ông đâu phải chư Phật.

- Thưa hiền giả! Chư Phật cũng chẳng phải.

Nhân đó, tổ nói kệ:

Đất này đổi màu vàng

Biết sẽ có thánh sang

Cội bồ- đề an toạ

Hoa giác nở huy hoàng

Tổ biết được ý ngài, liền cho xuất gia, thọ giới cụ túc và trao chánh pháp. Sau khi đắc pháp, ngài du hoá đến nước Ba- la- nại và truyền chánh pháp cho ngài Mã Minh. Sự nghiệp hoằng hoá đã hoàn mãn, ngài thị hiện thần biến, rồi an nhiên thị tịch. Đồ chúng xây tháp báu tôn trí nhục thân ngài.

Bài tán

Chư Phật vốn không

Thánh phàm chẳng có

Dưới cây trải toà

Đất hiện vàng ròng

Luận bày chân nghĩa

Trời người khôn lường

Hoa giác vừa nở

Trời huệ treo cao.

Tổ Thứ 12: Đại Sĩ Mã Minh ( Khoảng 100-160)

TỔ THỨ 12

ĐẠI SĨ MÃ MINH

(Khoảng 100- 160)

Dũng mãnh chuyên cần học pháp lành

Từ vô lượng kiếp độ quần sinh

Như tằm nhả sợi, tâm bồ- tát

Giống ngựa kêu thương, đạo tổ hành

Phật ấn tâm truyền hoằng đạo lớn

Thiền đăng kế nghiệp đốn tông thành

Tây thiên Đông độ đều chiêm ngưỡng

Pháp giới rạng ngời trí huệ anh.

Đại sĩ Mã Minh người nước Ba- la- nại khi yết kiến tổ thứ 11 Phú- na- dạ- xa, ngài hỏi:

-Thưa hiền giả! Con muốn biết Phật, vậy ai là Phật?

Tổ liền đáp:

-Ông muốn biết Phật, cái không biết ấy chính là Phật đấy!

Ngài thưa:

-Đã không biết Phật, sao biết được đó là Phật?

Tổ bảo:

-Vậy đã không biết Phật sao biết được đó chẳng phải Phật?

Ngài hoát nhiên đại ngộ, tổ liền cho xuất gia, rồi dạy:

-Xưa kia, người này là vua nước Tì- xá- lợi. Trong nước ấy có hạng người ngHèo không có áo quần mặc, trần truồng như ngựa, nhà vua thấy vậy động lòng thương cảm, bèn vận thần lực phân thân làm tằm, giúp những người ấy có áo mặc. Về sau, vị vua ấy sanh vào Trung Ấn Độ, những người có kiếp sống như ngựa đều quyến luyến thương khóc. Vì vậy, ngài có hiệu là Mã Minh. Trước đây, đức Phật từng huyền ký:” sau khi ta diệt độ sáu trăm năm, sẽ có bậc thánh độ vô lượng người, tiếp nối ta truyền bá Phật pháp rất hưng thịnh.” Nay đã đúng thời.

Tổ trao chánh pháp lại cho ngài. Về sau, ngài truyền pháp cho Ca- tì- ma – la, rồi nhập Long phấn tấn tam- muội, bay lên hư không ánh hào quang rực rỡ như mặt trời, sau đó an nhiên thị tịch.

Bài tán

Xưa vận thần lực

Cho áo người trần

Người nào là Phật

Như rau làm dưa

Làm sao ngộ được

Chánh nhân khó tìm

Xưa đã thọ ký

Đạt mắt trên mày.

Tổ Thứ 13: Tôn Giả Ca - Tì - Ma - La

TỔ THỨ 13

TÔN GIẢ CA- TÌ- MA- LA

Ngoại đạo quy y nối pháp thiền

Thần thông quảng đại thật vô biên

Chăm lo sám hối cầu tinh tiến

Thấu triệt tông thừa hợp đạo viên

Biển giác trăm nghìn tam- muội hiện

Non linh tám vạn pháp môn truyền

Cày bừa tăng vụ nên gắng sức

Đạo nghiệp viên thành bởi chí kiên.

Tôn giả Ca- tì- ma- la , người kinh thành Hoa Thị, ban đầu ngài là một ngoại đạo thông hiểu nhiều luận thuyết và có thần lực rất lớn. Vừa gặp tổ thứ 12, ngài đảnh lễ xin sám hối. Tổ hỏi:

-Ông tên gì? Có bao nhiêu quyến thuộc?

Ngài thưa:

-Con tên Ca- tì- ma- la, có ba nghìn quyến thuộc.

Tổ hỏi:

-Nếu dốc hết thần lực thì ông biến hoá đến đâu?

Ngài đáp:

-Thưa thánh giả! Con hoá ra biển lớn là việc như trở bàn tay.

Tổ hỏi:

-Ông hoá tánh biển được không?

Ngài hỏi lại:

-Tánh biển là gì, con chưa hề biết?

Tổ bảo:

-Núi sông đại địa đều nương vào tánh biển mà hình thành, tam- muội, lục thông cũng từ đó mà biến hiện.

Nghe xong, ngài dẫn đồ chúng đến cầu xin xuất gia, tổ triệu tập năm trăm vị A- la- hán đến truyền giới cụ túc, lại trao đại pháp cho ngài. Sau khi đắc pháp, ngài du hoá đến Tây Ấn Độ, rồi truyền pháp cho tôn giả Long Thọ. Sau khi sự nghiệp hoằng hoá hoàn thành, ngài hiện thần biến hoá ra lửa, tự thiêu thân an nhiên thị tịch.

Bài tán

Mở miệng đa đoan

Gõ nhịp ra lệnh

Dùng tâm ấn tâm

Như kính chiếu kính

Tận lẽ huyền vi.

Vượt lên phàm thánh

Chánh nhãn xem qua

Bát nào thêm cán.

Tổ Thứ 14: Tôn Giả Long Thọ

TỔ THỨ 14

TÔN GIẢ LONG THỌ.

(Nagarjuna)

Tổ sư mười bốn đắc tâm minh

Tìm báu long cung được tạng kinh

Pháp giới thể chân nào giới hạn

Hư không dụng biến há lưu hình

Bao la vạn tượng trùm muôn cõi

Mật chỉ tàng thư dứt vọng tình

Nhà lửa hiểm nguy thôi quyến luyến

Phật toạ bồ- đề rõ tử sinh

Tôn giả Long Thọ người Tây Thiên Trúc, nhân khi tổ thứ 13 Ca- tì- ma- la đến đây hoằng hoá, ngài ra đón tiếp và thưa:

-Thưa hiền giả! Chốn núi sâu cô tịch, hang động của thú dữ, đại đức là bậc chí tôn, sao phải hạ mình quá bước đến nơi này?

Tổ bảo:

-Ta chẳng phải là bậc chí tôn, chỉ đến đây thăm nhân giả.

Long Thọ lặng thinh suy nghĩ và hoài nghi về tổ, không biết người này có phải là bậc thánh không? Tổ biết được ý ấy, nên ngài liền phủ phục sám hối tạ tội. Sau đó, tổ độ ngài cùng năm trăm đồ chúng xuất gia, truyền giới cụ túc, đồng thời giao phó đại pháp cho ngài. Sau khi đắc pháp, ngài đến du hoá vùng Nam Ấn; dân chúng ở đây phần nhiều tin phước nghiệp, nên ngài dạy nghiã của Phật tánh. Nghe xong, mọi người đều tin theo. Thế rồi, ngay trên toà ngồi, ngài hiện thân như vầng trăng tròn. Lúc ấy, Ca- na- đề- bà ở trong chúng nói: ” Thánh giả hiện thế tướng của Phật tánh để chỉ dạy chúng ta” . Về sau, ngài trao pháp cho Ca- na- đề- bà xong, thì nhập Nguyệt luân tam- muội, hiện các loại thần biến, rồi an nhiên thị tịch

Bài tán:

Nghĩa của Phật tánh

Chẳng tướng hữu, vô

Hiện trăng tam- muội

Xinh đẹp lạ thường

Để ngăn đồ chúng

Khỏi lạc đường về

Đôi mày vừa nhướng

Một nhát trúng hai

Tổ Thứ 15: Tôn Giả Ca - Na - Đề - Bà

TỔ THỨ 15

TÔN GIẢ CA- NA- ĐỀ- BÀ.

(Kanadeva)

Nước trong đầy bát tịnh vô ngần

Ném chiếc kim thoa sóng chẳng phân

Tánh giác linh minh nào thấy vật

Trí quang soi rọi vốn thường chân

Như như thế thế, kìa thanh thoát

Thiện thiện lành lành, đấy liễu nhân

Tổ tổ truyền tâm soi sáng đạo

Ngôn từ giả tạm chỉ phù vân.

Tôn giả Ca- na- đề- bà người Nam Thiên Trúc . Ban đầu, ngài chuyên cầu phước và thích biện luận, về sau đến yết kiến tổ Long Thọ. Khi ngài đến, tổ biết là người trí nên sai thị giả lấy bát nước đầy đặt trước toà. Thấy bát nước, ngài liền lấy cây kim bỏ vào rồi bước tới, vui mừng khế hội mật ý. Tổ liền thuyết pháp cho ngài và hiện tướng mặt trăng ngay chỗ ngồi, mọi người chỉ nghe tiếng tổ nói mà chẳng thấy hình. Ngài bảo đại chúng:

-Hôm nay thầy hiện điềm lành để biểu thị Phật tánh, nên thuyết pháp chỉ nghe tiếng mà không thấy hình.

Tổ liền cho ngài xuất gia và truyền đại pháp. Sau khi đắc pháp, ngài du hoá đến nước Ca- tì- la, truyền pháp cho La- hầu- la- đa, nhập Phấn tấn tam- muội phóng tám luồng ánh sáng, rồi an nhiên thị tịch.

Bài tán

Yếu chỉ Phật Tổ

Người trí khó lường

Bát nước ném kim

Ba rơi, hai rụng

Nguyệt luân tam- muội

Đại địa tanh hôi

Chung cuộc ra sao

Thử dõi mắt nhìn.

Tổ Thứ 16: Tôn Giả La - Hầu - La - Đa

TỔ THỨ 16

TÔN GIẢ LA- HẦU- LA- ĐA

(RAHULATA)

Môn phong Tịnh Đức hiện anh tài

Vườn lạ cây to trổ nấm tai

Tôn giả hái xong còn mọc mãi

Như Lai huyền ký sẵn cho ngài

Nhân duyên thuở trước huyền cơ hợp

Quả chứng ngày nay diệu lý khai

Mạng mạch thiền gia luôn toả sáng

Nghìn năm muôn kiếp vẫn không phai.

Tôn giả La- hầu- la- đa người nước Ca- tì- la, cha tên Phạm- ma Tịnh Đức. Trong vườn nhà ông có loại cây mọc nấm lạ rất thơm, nhưng chỉ có Tịnh Đức và người con thứ là La- hầu- la mới nhổ ăn được. Kỳ lạ thay! Cha con ông vừa nhổ nấm này thì nấm khác lại mọc lên. Một hôm tổ thứ 15 là Ca- na- đề- bà đến nhà ông bảo:

-Năm ông 81 tuổi, cây này không mọc nấm nữa.

Tịnh Đức nghe xong vô cùng than phục, liền thưa:

-Bạch thầy! Đệ tử già yếu không thể hầu thầy, nên muốn cho đứa con thứ theo thầy xuất gia.

Tổ bảo:

-Xưa kia, đức Phật thọ ký năm trăm năm của thời kỳ thứ hai, đứa bé này sẽ làm bậc đại giáo chủ. Nay gặp nhau quả hợp nhân duyên đời trước.

Nói xong, tổ liền cho La- hầu- la- đa xuất gia, làm thị giả. Về sau, tổ đem đại pháp giao phó cho ngài. Sau khi đắc pháp, ngài du hoá đến thành Thất- la- phiệt và truyền chánh pháp cho tôn giả Tăng- già- nan- đề, rồi ngồi yên trên toà an nhiên thị tịch.

Bài tán

Nhân xưa đã ứng

Thầm hợp huyền cơ

Cây cao toả rộng

Che khắp đất trời

Hai nghìn năm nữa

Tiếp nối tông này

Nực cười con cháu

Chặt đứt cánh tay.

Tổ Thứ 17: Tôn Giả Tăng - Già - Nan - Đề

TỔ THỨ 17

TÔN GIẢ TĂNG- GIÀ- NAN- ĐỀ

(Sanghanandi)

Bảy tuổi liễu đời nguyện xuất gia

ẩn tu hang đá lánh phồn hoa

xưa nay các tướng lìa ngôn thuyết

nào có phiền chi dứt bỏ qua.

Thầy giỏi trò hay chung chí hướng

Nhân lành quả tốt lợi hằng sa

Tri âm khó gặp người vừa ý

Tiếp nối đèn tâm mãi sáng loà.

Tôn giả Tăng – già- nan- đề là thái tử con vua Bảo Trang ở thành Thất- la- phiệt. Khi mới bảy tuổi, ngài đã chán thú vui trần thế, xin phụ hoàng cho xuất gia. Một hôm, tổ thứ 16 La- hầu- la- đa đến tìm, thấy ngài đang ngồi nhập định trong hang động ở Đại Nham, tổ đứng đợi suốt 21 ngày, ngài mới xuất định. Tổ hỏi

-Thân người định hay tâm ngươi định?

Ngài thưa:

-Bạch hoà thượng! Thân tâm con đều định

-Thân tâm người đều định, vì sao lại xuất nhập định?

-Tuy có xuất nhập định, nhưng không mất tướng định.

Tổ gạn hỏi một hồi, ngài tỏ ngộ liền xin xuất gia. Tổ dùng tay phải nâng bát lên đến cung điện Phạm Thiên, lấy cơm thơm về hai thầy trò cùng ăn. Còn ngài lại duỗi cánh tay phải xuống đáy Kim cang luân lấy nước cam lộ đựng vào bình lưu ly dâng cúng dương tổ. Sau khi được tổ truyền đại pháp, ngài đến nước Ma- đề truyền pháp cho tôn giả Già- da- xá- Đa, rồi đưa tay phải vịn cành cây mà an nhiên thị tịch.

Bài tán

Từ bỏ ngôi vua

Vào hang toạ thiền

Gặp thầy tài giỏi

Mở ra vật xưa

Là A- la vương

Giặc nguy trước mắt

Đập vỡ bát rồi

Sông dài bể rộng.

Tổ Thứ 18: Tôn Giả GIà - Da - Xá -Đa

TỔ THỨ 18

TÔN GIẢ GIÀ- DA- XÁ- ĐA

(Gayasata)

Một tuổi không tường trọn kiếp ngu

Thời gian trôi mãi luống xuân thu

Không linh chẳng gió tâm ta động

Ngay lý hợp cơ tự tánh tu

Tạo hoá lặng yên không vướng mắc

Tinh vi rộng lớn chẳng mê mù

Đến đi giải thoát không ngăn ngại

Sanh tử, niết- bàn thật khoẻ ru.

Tôn giả Gìa- da- xá- đa người nước Ma- đề. Khi tổ thứ 17 Tăng- già- nan- đề vào nước này, thấy một đứa bé cầm chiếc gương đến trước mặt mình, tổ hỏi:

-Con mấy tuổi?

Đứa bé thưa:

-Bạch hoà thượng! Con 100 tuổi

-Sao con còn nhỏ mà lại nói là 100 tuổi

-Con không thể hội đạo lý đúng 100 năm rồi

-Con có thiện căn không?

Đứa bé thưa:

-Bạch hoà thượng! Đức Phật dạy:

Người nào sống trăm tuổi

Chưa lĩnh hội Phật cơ

Không bằng sống một ngày

Thấu hiểu được lý ấy.

Lúc đó gió thổi mạnh làm chiếc linh treo ở chánh điện phát ra âm thanh. Tổ hỏi:

-Linh kêu hay gió kêu?

Ngài thưa:

-Bạch hoà thượng! Gió và linh không kêu mà chính tâm con kêu

-Tâm lại như thế nào?

-Dạ, tâm đều vắng lặng

-Thật quý hoá!

Về sau, tổ truyền đại pháp cho ngài. Khi hoá độ và truyền chánh pháp cho tôn giả Cưu- ma- la – đa xong, ngài bay lên hư không, hiện mười tám phép thần biến, dùng Hoả quang tam- muội tự thiêu thân.

Bài tán

Cầm gương đi đến

Cùng tổ đập phá

Chẳng gió chẳng linh

Biết rõ sai lầm

Cơ phong chư Phật

Đó là cái gì?

Được tăng- già- lê

Lại bị vấy bẩn.

Tổ Thứ 19: Tôn Giả Cưu - Ma - La - Đa

TỔ THỨ 19

TÔN GIẢ CƯU- MA - LA - ĐA

Nhà vốn bỏ hoang có giặc vào

Tâm hành xứ diệt bặt âm hao

Người ai lại đáp ta nào biết

Thưa rằng vô ngã- gã hiểu sao!

Đại sĩ nghìn năm vừa xuất hiện

Như lai vạn kiếp đã truyền trao

Sen hồng nở rộ vì sanh chúng

Mười chín là đời tổ ngất cao

Tôn giả Cưu- ma- la-đa, người nước Đại Nhục – chi. Khi tổ thứ 18 đến, ngài hỏi:

-Ông là đệ tử của ai?

Tổ đáp:

-Ta là đệ tử của đức Phật.

Ngài nghe danh hiệu Phật, tâm thần hoảng sợ lập tức đóng cửa lại. Tổ đứng đợi rất lâu mới gõ cửa. ngài bảo:

-Nhà này không có người

Tổ hỏi

-Vậy kẻ trả lời “ không có người” là ai?

Nghe hỏi thế, ngài biết đây là bậc phi phàm, liền mở cửa đón tiếp. Tổ bảo:

-Xưa đức Thế Tôn thọ ký:” Sau khi ta diệt độ một nghìn năm, có một đại sỹ xuất hiện ở nước Nhục- chi, nối thịnh chánh pháp”. Nay người gặp ta đúng với lời thọ ký ấy.

Nhân đây, ngài xuất gia, được tổ truyền giới cụ túc và phó chúc đại pháp. Sau khi đắc pháp và độ tôn giả Xà- dạ- đa xong, ngài ngồi trên toà dùng ngón tay rạch vào mặt mình thành một đoá sen hồng, phóng ánh sáng chiếu khắp bốn chúng rồi an nhiên thị tịch.

Bàn tán

Nghe” Phật” đóng cửa

Nửa tin nửa ngờ

Nhà này không người

Ẩn trốn kẻ gian

Thuyết pháp Phạm Thiên

Rửa tro trên than

Thọ ký tương lai

Kế thừa huệ mạng.

Tổ Thứ 20: Tôn Giả Xà - Dạ - Đa

TỔ THỨ 20

TÔN GIẢ XÀ- DẠ- ĐA

( Jayata)

Dứt bặt nghi ngờ vạn nẻo thông

Mùa xuân tuyết trắng hoá thành không

Sai lầm tạo nghiệp chiêu oan báo

Hiển chánh trừ mê lập đại công

Tịnh khiết bản nguyên chân giác ngộ

Linh thông tỏ rạng thể không tông

Tâm tâm nối tiếp truyền chân lý

Ra thế xưa nay tổng tướng đồng

Tôn giả Xà- dạ- đa, người Bắc Thiên Trúc, được tổ thứ 19 cảm hoá, liền dứt hẳn mối nghi

Tổ bảo

-Tuy ông đã tin, nhưng chưa rõ nghiệp là do hoặc sinh; hoặc do thức mà có, thức do bất giác, bất giác là do tâm. Tâm vốn thanh tịnh, không sanh diệt, không tạo tác, không báo ứng, không thắng thua, rỗng lặng linh diệu. Nếu ông thâm nhập pháp môn này thì có thể đồng với chư Phật. Tất cả các pháp thiện ác, hữu vi, vô vi đều như mộng huyễn.

Tôn giả lĩnh hội được tông chỉ, liền xin xuất gia, thọ giới cụ túc, được tổ truyền đại pháp. Sau khi đắc pháp, tôn giả đến thành La- duyệt, truyền pháp cho ngài Bà- tu- bàn- đầu, rồi ngồi kiết già an nhiên thị tịch.

Bài tán

Thiện ác hai đường

Rõ ràng không sai

Bỗng nghe diệu chỉ

Dứt sạch tâm nghi

Pháp không sanh diệt

Gà gỗ gáy ngày

Đại nhân xuất phàm

Khai ngộ kẻ ngu

Tổ Thứ 21: Tôn Giả Bà - Tu - Bàn - Đầu

TỔ THỨ 21

TÔN GIẢ BÀ- TU- BÀN- ĐẦU

(Vasubandhu)

Không nằm, độ ngọ quyết chuyên tinh

Thánh giả nào đâu vướng luỵ tình

Ta quyết vô cầu trừ điên đảo

Ông nên phá chấp diệt vô minh

Chuyên cần nhân giống vô sư trí

Xả bỏ trần duyên, hạnh huệ sinh

Ý tổ trao truyên tâm pháp ấn

Tây Thiên, Đông Độ mãi danh vinh.

Tôn giả Bà- tu- bàn- đầu người thành La- duyệt, ngày ăn một bữa, không nằm, sáu thời lễ Phật để làm gương cho đồ chúng. Tổ thứ 20 đến thành này hỏi đồ chúng của ngài:

-Vị đầu- đà này siêng tu phạm hạnh có thể được Phật đạo chăng?

Đồ chúng đáp:

-thầy tôi tinh tấn sao không đắc đạo?

Tổ bảo:

-Thầy các ông còn xa đạo lắm!

Chúng hỏi:

-Ngài có đức hạnh gì mà chê thầy chúng tôi như thế?

Tổ đáp:

Ta không cầu đạo cũng không điên đảo

Ta chẳng lễ Phật cũng chẳng khinh mạn

Ta không ngồi mãi cũng không biếng lười

Ta chẳng ăn ngọ cũng chẳng phi thời

Tâm không mong cầu mới thật là đạo.

Nghe xong, ngài phát khởi trí vô lậu. Tổ bèn truyền pháp.

Sau đó, ngài đến nước Na- đề độ cho Ma- noa- la xong, liền bay lên cao nửa do- tuần, rồi đứng yên trên đó.

Bốn chúng đệ tử ngước lên chiêm bái, cung kính thỉnh cầu. Ngài trở lại ngồi kiết già an nhiên thị tịch.

Bàn tán

Chứng trí vô sanh

Ban ngày nói mộng

Thân nhơ chứa ngọc

Trai già ngậm châu

Sáng rực muôn trùng

Gặp hiền chẳng biết

Tiếp nối huệ đăng

Trời rung đất chuyển.

Tổ Thứ 22: Tôn Giả Ma - Noa - La

TỔ THỨ 22

TÔN GIẢ MA- NOA- LA

Dong thuyền đại nguyện vượt biển trần

Tế độ gian nguy chẳng ngại ngần

Cung vua hoá tích tâm thường lạc

Khách xá nghỉ chân tiếp Tổ thần

Thọ ký Ma- noa- xưa Phật ấn

Tôn giả đầu- đà nay hiện thân

Lời ngài quả đúng, đây nguyền sẽ

Rộng khai đàn pháp thí vô ngần.

Tôn giả Ma- noa- la là vương tử của vua Thường tự Tại, nước Na- đề. Năm ngài 30 tuổi, tổ Bà- tu- bàn- đầu đến nước này, vua hỏi:

-Thành La- duyệt có khác nơi này không?

Tổ đáp:

-Nơi ấy từng có ba vị Phật xuất thế, nay nước của đại vương có hai bậc đạo sư hoằng truyền Phật pháp.

Vua hỏi:

-Hai đạo sư ấy là ai?

Tổ đáp:

-Đức Phật thọ ký:” năm trăm năm của thời kỳ thứ hai, có hai vị đại sỹ thần lực xuất gia, kế thừa dòng thánh”. Ma- noa- la con thứ của đại vương là một. Tuy tôi đức mỏng, nhưng cũng dám nhận lãnh trách nhiệm làm một người trong số đó.

Vua nói:

-Nếu đúng như lời tôn giả nói thì ta sẽ cho đứa con này xuất gia làm sa- môn.

Tổ tán thán:

-Tốt lắm đại vương! Ngài có thể tuân theo lời dạy của Phật!

Tổ liền cho Ma- noa- la xuất gia, truyền giới cụ túc và trao cho đại pháp. Sau khi đắc pháp hoằng hoá một thời gian, ngài phó chúc cho Hạc- lặc- na, rồi ngồi kiết già an nhiên thị tịch.

Bài tán

Sanh chốn vương cung

Sống đời phạm hạnh

Nghe thầy khai thị

Bừng sáng túc căn

Giữa đời giả tạm

Ban tâm vô uý

Hiện tướng oai nghi

Nghìn hoa vạn cỏ.

Tổ Thứ 23: Tôn Giả Hạc - Lặc - Na

TỔ THỨ 23

TÔN GIẢ HẠC- LẶC- NA

(Haklenna)

Trong đời tạo vật lạ muôn bề

Nương đức từ bi Hạc hết mê

Cảnh chuyển bản tâm ngăn tự tại

Mây che giác tánh, chướng bồ- đề

Mênh mông biển khổ quay đầu bến

Cõi Phật thênh thang cất bước về

Vạn thuở thành công đều bởi nhẫn

Tinh chuyên dõng mãnh niết- bàn kề.

Tôn giả Hạc- lặc- na người Nhục- chi, xuất gia năm 22 tuổi, thường có đàn hạc bay theo.

Một hôm , ngài hỏi tổ Ma- noa- la

-Làm thế nào để đàn hạc kia được giải thoát?

Tổ đáp:

-Ta có pháp bảo Vô thượng, ông nên nghe kỹ để hoá độ đời sau

Nói xong, tổ đọc bài kệ:

Vạn cảnh chuyển lay tâm

Tinh vi đổi khó tầm

Theo dòng biết tự tánh

Vui buồn thảy bặt âm

Nghe kệ xong, đàn hạc đồng kêu lên một tiếng rồi bay đi mất. Tôn giả đắc pháp, liền đến Trung Ấn Độ giáo hoá . Sau khi phó pháp cho tôn giả Sư Tử xong, ngài hiện mười tám phép thần biến, rồi an nhiên thị tịch.

Bài tán

Thuyết pháp Long cung

Giáo hoá loài chim

Chỉ về nguồn cội

Thấy khắp mọi nơi

Truyền pháp Sư Tử

Hát khúc hoàn hương

Cả nước Nhục- chi

Tín hương xông khắp.

Tổ Thứ 24: Tôn Giả Sư Tử

TỔ THỨ 24

TÔN GIẢ SƯ TỬ

(Ayrasimha)

Sư tử thượng nhân chí lạ thường

Quyết lòng cầu đạo khắp nghìn phương

Vốn không chỗ trụ đâu còn tướng

Như có công năng ắt luỵ vương

Năm uẩn đều không nào chấp trước

Vạn duyên buông bỏ, rõ can trường

Rơi đầu sữa trắng đầy vương kiếm

Tay hữu rớt ngay, báo tỏ tường.

Tôn giả Sư Tử người Trung Ấn Độ. Có lần, ngài hỏi tổ thứ 23:

-Con muốn cầu đạo thì phải dụng tâm như thế nào?

Tổ đáp:

-Ông muốn cầu đạo thì không cần dụng tâm

-Nếu không dụng tâm thì ai làm Phật sự?

Tổ bảo:

-Nếu dụng tâm thì chẳng có công đức. Không làm đó là Phật sự

Nhân đây, ngài được tổ truyền đại pháp. Sau đó, ngài du hoá đến nước Kế- tân và phó pháp cho tôn giả Bà- xá- tư- đa.

Một hôm, vua cầm thanh kiếm đến hỏi:

-Ngài đã chứng đắc “ năm uẩn đều không” chưa?

-Đã chứng đắc

-Lìa sanh tử chưa?

-Đã lìa

-Nếu lìa sanh tử, ngài có thể bố thí cho trẫm thủ cấp của ngài được không?

-Thân mạng này còn bỏ, tiếc gì cái đầu này.

Vua liền vung kiếm chém đầu ngài, sữa trắng phụt lên cao mấy thước. Ngay lúc đó cánh tay phải của vua cũng lập tức rơi xuống đất.

Bài tán

Chỉ cần vô tâm

Đại dụng hiện tiền

Thông suốt Phật lý

Dứt bỏ buộc ràng

Gươm bén kề cổ

Miệng vẫn thao thao

Hoa lau tuyết trắng

Nước thu ngập trời.

Tôn Thứ 25: Tôn Giả Bà - Xá - Tư - Đa

TỔ THỨ 25

TÔN GIẢ BÀ- XÁ- TU- DA

(Basiasita)

Nằm mơ kiếm báu được con hiền

Tay tả nắm hoài đợi tổ khuyên

Ngọc trả về mình lời Phật dạy

Người lo tu gấp đạo hoằng truyền

Đoán rằng pháp nạn thôi đành chịu

Lửa cháy tín y chớ ngại phiền

Du hí vô vàn Tam- muội hoả

Đong đầy xá lợi rõ chân nguyên.

Tôn giả Bà- xá- tư- đa người Kế - tân. Mẹ ngài nằm mộng thấy mình được kiếm thần, nhân đó mang thai. Từ khi sinh ra, ngài cứ nắm chặt tay trái, người cha dẫn đến tổ Sư Tử hỏi nguyên nhân, tổ đưa tay ra bảo:

-Hãy trả châu báu cho ta!

Ngài vội mở tay dâng châu báu, rồi từ giã gia đình xuất gia học đạo.

Tổ xuống tóc cho ngài và dạy:

-Thầy ta huyền ký, trước khi Phật pháp gặp nạn, chánh pháp nhãn tạng trao lại cho ông.

Sau khi đắc pháp, ngài ẩn cư trong hang núi. Quốc vương Thiên Đức thỉnh ngài về cung cúng dường. Sau đó, thái tử Đức Thắng lên ngôi, vì tin theo ngoại đạo nên Phật pháp lâm nạn, ngài mang y ra để cảnh tỉnh. Vua ra lệnh đốt y, nhưng vầng ngũ sắc sáng mãi, củi hết mà chiếc y vẫn còn nguyên vẹn. Nhà vua tỉnh ngộ, sụp lạy ăn năn sám hối. Sau đó ngài phó chúc y pháp cho Mật- đa rồi hiện thần biến, hoá ra ngọn lửa tự hoả táng thân trên vùng đất bằng, để lại xá- lợi cao một thước.

Bài tán

Khi chưa sanh ra

Huyền châu đã nắm

Truyền tín y này

Hoá độ nhân dân

Hoạn nạn chẳng xâm

Như lửa thử vàng

Khiến vua hối hận

Cờ pháp giương cao.

Tổ Thứ 26: Tôn Giả Bất - Như - Mật - Đa

TỔ THỨ 26

TÔN GIẢ BẤT- NHƯ- MẬT- ĐA

(Punyamitra)

Xuất thế ông đừng nệ khó khăn

Chớ làm các việc á dương tăng

Chấn hưng Phật đạo chăm hoằng pháp

Đào tạo tăng tài nối huệ đăng

Huyễn thuật bằng non rồi cũng diệt

Định tâm như biển mới thường hằng

Quốc vương, Trường Trảo lòng tin phục

Duyên đến việc xong hết nhọc nhằn.

Tôn giả Bất- như- mật – đa là con thứ của vua Thiên Đức nước Nam Ấn Độ, theo tổ Bà- xá- tư- đa xuất gia. Một hôm, tổ hỏi:

-Ông xuất gia để làm gì?

-Nếu được xuất gia, con sẽ không làm việc thế tục

Tổ hỏi:

-Vậy ông sẽ làm việc gì

-Thưa ngài! Con làm Phật sự.

Tổ phó chúc đại pháp, tôn giả du hoá đến miền Đông Ấn Độ, vua Kiên Cố nước kia thờ ngoại đạo phạm chí Trường Trảo làm thầy. Ngoại đạo này dùng ảo thuật biến núi lớn đè trên đỉnh đầu ngài. Ngài chỉ vào núi, núi ấy bỗng trở lại đè lên đỉnh đầu nhóm người kia. Họ sợ hãi quy hướng cầu thỉnh, ngài lại chỉ vào núi, núi liền biến mất. Ngay sau đó, ngài thuyết pháp, khiến vua hướng đến chân thừa. Sau khi độ được Bát- nhã- đa- la làm người truyền pháp, ngài từ biệt nhà vua:

-Ta hoá duyên đã xong, nay sẽ về cõi tịch diệt.

Nói xong, ngài trở lại toà, ngồi kiết già, an nhiên thị tịch.

Bài tán

Xưa vun trí huệ

Nơi thờ Thánh nhân

Hàng phục chúng ma

Tà không thắng chánh

Hiển bảy điềm tốt

Vương tộc tin kính

Bất động nguy nguy

Núi đạo muôn trùng.

Tổ Thứ 27: Tôn Giả Bát - Nhã - Đa - La

TỔ THỨ 27

TÔN GIẢ BÁT- NHÃ- ĐA- LA

Không biết vì sao lại hợp tình

Kiếp xưa gặp gỡ rõ ba sinh

Sư tuyên bát- nhã thâm chân nghĩa

Ta giảng Pháp hoa thấu lý kinh

Vua thỉnh vào cung dâng lễ vật

Tăng nguyền hồi hướng khắp an bình

Ra vào chẳng vướng vòng tục luỵ

Thung dung tự tại chốn phù sinh.

Tôn giả Bát- nhã- đa- la người Đông Ấn Độ. Một hôm, nhân lúc tổ Bất- như- mật- đa ngồi cùng xe du hành với nhà vua, ngài liền đến trước đảnh lễ.

Tổ hỏi:

-Ông còn nhớ việc đời trước không?

Ngài đáp:

-Con nhớ trong kiếp xa xưa sống chung với thầy. Thầy thuyết giảng Ma- ha Bát- nhã, còn con truyền bá kinh điển thậm thâm. Việc đời nay hợp với nhân xưa.

Tổ nói với vua:

-Đứa bé này chẳng phải ai khác, chính là bồ- tát Đại Thế Chí vậy.

Một hôm, quốc vương nước Nam Ấn Độ thỉnh ngài đến thọ trai, vua hỏi:

-Mọi người đều tụng kinh, sao ngài không tụng?

Ngài đáp:

-Bần đạo thở ra không theo các duyên, hít vào không trụ ấm giới, thường tụng kinh như vậy đến trăm nghìn vạn ức quyển, đâu chỉ một hai quyển!

Về sau, khi truyền pháp lại cho Bồ- đề- đạt- ma xong, ngài thị hiện thần lực hai bàn tay phát ánh sáng, hoá lửa tam muội tự thiêu thân, an nhiên thị tịch.

Bài tán

Xưa cùng chung ở

Nay gặp biết thầm

Chính là Thế Chí

Cùng nhau luận đàm

Chốc lát khế hợp

Sáng tỏ rỗng rang

Đọc kinh như thế

Tuyết trắng xuân sang.

Tổ Thứ 28: Đại Sư Bồ - Đề - Đạt - Ma

TỔ THỨ 28

ĐẠI SƯ BỒ- ĐỀ- ĐẠT- MA

Đạt- ma, Đông độ kết nhân duyên

Chẳng hội cùng vua phải bỏ liền

Hùng Nhĩ Thần Quang quỳ chín hạ

Tuyết động Huệ Khả chặt tay nguyền

Dùng tâm khế hội hoằng chân lý

Ấn Tổ nối truyền giữ pháp thiêng

Bị hại sáu lần không tổn hoại

Về Tây dép cỏ mãi lưu truyền.

Đại sư Bồ- đề- đạt- ma người Nam Thiên Trúc, con thứ ba của vua Hương Chí, dòng Sát- đế- lợi. Khi tổ Bát- nhã- đa- la được thỉnh vào cung cúng dường, tổ đem bảo châu mà nhà vua ban tặng để thử ngài. Ngay đó, ngài bừng ngộ. Tổ Bát- nhã- đa- la bèn phó pháp. Có kệ rằng:

Đất tâm sanh các giống

Lý từ sự sanh ra

Quả bồ- đề viên mãn

Hoa nở khắp muôn nơi.

Sau khi đắc pháp một thời gian khá lâu, ngài nghĩ nhân duyên đến Trung Quốc hoằng hoá đã thuần thục liền đáp thuyền vượt biển đến Quảng Châu vào thời nhà Lương³⁸. Thứ sử Tiêu Ngang dâng biểu lên vua Vũ Đế. Vua mời ngài đến hỏi:

-Thế nào là thánh đế đệ nhất nghĩa

Ngài đáp:

-Rỗng rang không thánh

Vua hỏi:

-Đối diện với trẫm là ai?

Ngài đáp :

-Không biết

Nhận thấy nhà vua không thể hội được ý mình, ngài bèn vượt sông đến đất Nguỵ, vào Tung Sơn. Ít lâu sau gặp Thần Quang, ngài phó chúc đại pháp, rồi cùng đệ tử đi về chùa Thiên Thánh ở Vũ Môn, ngồi kiết già an nhiên thị tịch. Đồ chúng an táng nhục thân ngài tại núi Hùng Nhĩ. Đến đời Đường, vua Đại Tông phong cho ngài thuỵ hiệu là Viên Giác Đại Sư, tháp hiệu Không Quán.

Bài tán

Mới đến Trung Hoa

Đáp vua” không biết”

———

38. vào ngày 21 tháng 9 năm Canh Tý ( 520) niên hiệu Phổ Thông thứ nhất, Bồ- đề- đạt- ma đến Trung Hoa, vào nước Lương.

Lật tung khuôn sáo

Gõ trời chảy máu

Độ kẻ chặt tay

Núi Hùng xoá vết

Chi tuỷ phân da

Trên tuyết thêm sương.

Tổ Thứ 29: Đại Sư Huệ Khả (487 - 593)

TỔ THỨ 29

ĐẠI SƯ HUỆ- KHẢ

( 487- 593)

Chào đời điểm lạ chiếu hào quang

Thông suốt sử kinh thật khó bàn

Sen báu khắp trời, hoa trải đất

Người tin, thần quỷ thảy hân hoan

Chặt tay cầu pháp lòng thành kính

Tuyết phủ ngập lưng dạ vững vàng

Vừa khởi tâm tìm, tâm vắng lặng

Nêu cao chánh lệnh độ trần gian.

Đại sư Huệ Khả họ Cơ, người Vũ Lao. Lúc mẹ mới mang thai có ánh sáng lạ chiếu trong nhà, nên khi sanh ra đặt tên cho ngài là Thần Quang. Ngay tử thuở nhỏ, ngài đã làu thông kinh sử. Sau khi xuất gia, ngài ngồi thiền suốt ngày, và được thầy bổn sư dạy đến Thiếu Lâm tham yết tổ.

Vâng lời thầy dạy, ngài đến gặp tổ Đạt- ma, nhưng chỉ thấy tổ quay mặt vào vách, chứ không được nghe lời dạy dỗ sách tấn nào. Một hôm, ngài đứng dưới tuyết suốt đêm, đến sáng, tổ hỏi:

-Ông cần việc gì?

Đại sư bật khóc, thưa:

-Con cầu thỉnh pháp.

Nhưng bị tổ quở trách. Để chứng tỏ tâm thành, ngài liền chặt cánh tay, rồi thưa:

-Tâm con chưa an, xin thầy an tâm cho con!.

Tổ bảo:

-Đem tâm đến ta an cho!

Ngài thưa:

-Con tìm tâm không được

Tổ bảo:

-Ta đã an tâm cho ông rồi

Đại sư hoát nhiên đại ngộ. Tổ phó kệ:

Ta vốn đến đất này

Truyền pháp dạy người mê

Một hoa năm cánh nở

kết quả tự nhiên thành.

Đắc pháp rồi, ngài tiếp tục xiển dương tông phong vi diệu, sau đó trao đại pháp cho Tăng Xán. Công việc hoằng hoá đã mãn, ngài an nhiên thị tịch ở Quản Thành, trụ thế 107 năm. Vua Đường Đức Tông( 780- 805) ban thuỵ hiệu là Đại Tổ Thiền Sư.

Bài tán

Tìm tâm không được

Tâm đã an rồi

Tay rơi trước núi

Nối dòng Phật thánh

Chặt đứt đầu sào

Toàn nêu chánh lệnh

Ba lạy đứng lên

Lại thêm lắm lời.

Tổ Thứ 30: Đại Sư Tăng Xán (529 - 613)

TỔ THỨ 30

ĐẠI SƯ TĂNG- XÁN

( 529- 613)

Đã không mang họ lại vô danh

Tăng Xán gượng kêu đấng kiệt anh

Thân nhiễm bệnh phong cầu sám hối

Tâm hằng an lạc mặt ngoài đanh

Ẩn cư núi vắng hằng thanh tịnh

Hoằng hoá La Phù thiện pháp sanh

Thị tịch bên cây chân giải thoát

Dòng sông nước chảy mãi trong lành.

Đại sư Tăng Xán không rõ họ gì người ở đâu. Lúc còn cư sỹ, ngài đến yết kiến tổ Huệ Khả và thưa:

-Con bị bệnh phong cùi, xin thầy sám tội cho con!

Tổ bảo:

-Đem tội ra ta sám cho!

Ngài đứng im lặng hồi lâu, rồi thưa:

-Con tìm tội không được

Tổ bảo:

-Ta đã sám tội cho ông rồi.

Ngài theo hầu Tổ hai năm. Tổ truyền kệ:

Xưa nay nhờ có đất

Từ đất trồng được hoa

Xưa nay không có giống

Cũng chưa từng có hoa

Nói kệ xong, tổ trình lời sấm ký của tổ Bát- nhã- đa- la, rồi bảo:

-Nay ông đã đắc pháp, nhưng phải ẩn cư trong núi sâu, chưa thể ra hoằng hoá được, vì sắp có quốc nạn.. Đó gọi là:” Trong tâm dù có điềm tốt, nhưng mặt ngoài hiện điềm xấu”.

Sau đó, quả nhiên nhà Bắc Chu( 557- 581) suy tàn. Ngài qua lại núi Tư Không, không ở một nơi nhất định. Đến khi có Đạo Tín nối pháp, đại sư bèn vào núi La Phù giảng rõ pháp môn tâm yếu cho toàn thể đại chúng, rồi đứng an nhiên thị tịch dưới tàng cây trong pháp hội. Vua Huyền Tông( 712- 756) ban thụỵ hiệu là Giám Trí Thiền Sư.

Bài tán

Thân nhiễm bệnh phong

Thuốc đời khôn chữa

Tìm tội chẳng được

Lấy châu đỉnh đầu.

Chiếu sáng núi Không

Nâng cao ấn báu

Đạo hiểm lựa chọn

Thứ bậc lạc ngay.

Tổ Thứ 31: Đại Sư Đạo Tín

TỔ THỨ 31

ĐẠI SƯ ĐẠO- TÍN

(580- 651)

Ai đã buộc ông mất tự do

Phá Đầu kịp đến dứt phiền lo

Kiểm tra trí lực kham trao pháp

Chọn lựa hiền tài vượt sóng to

Ấn Phật truyền tâm vai nặng gánh

Kế thừa tổ nghiệp diễn huyền pho

Đất hoa dù phát cằn gieo giống

Phối hợp nhân duyên đạo dễ dò.

Đại sư Đạo Tín họ Tư Mã, người Quảng Tế, Kỳ Châu. Năm 14 tuổi, ngài đến đảnh lễ tổ Tăng Xán và thưa:

-Xin hoà thượng dạy cho con pháp môn giải thoát!

Tổ hỏi:

-Ai trói buộc ông?

Ngài đáp:

-Không ai trói cả

Tổ hỏi:

-Vậy sao còn cầu giải thoát?

Ngay lời nói, ngài hoát nhiên đại ngộ, rồi siêng năng hầu cận tổ suốt chín năm. Tổ nhiều lần thử sự huyền vi, biết cơ duyên chín muồi bèn trao y pháp cho ngài và truyền kệ:

Giống hoa tuy nhờ đất

Từ đất có hoa sanh

Nhưng không người gieo giống

Hoa đất sẽ không sanh

Sau khi đắc pháp, ngài trụ núi Phá Đầu, ròng rã 60 năm, lưng không dính chiếu, sau đó truyền đại pháp cho ngài Hoằng Nhẫn. Vua Đường Thái Tông( 627- 650) ngưỡng mộ đức hạnh, ba lần hạ chiếu mời vào kinh, nhưng ngài không đi, vua càng cúng dường nhiều hơn.

Đến niên hiệu Vĩnh Huy ( 650- 656) Đường Cao Tông, bỗng nhiên ngài gọi tất cả môn nhân đến răn dạy, rồi ngồi kiết già an nhiên thị tịch. Một năm sau cửa tháp tự động mở, dung nghi của ngài vẫn y như lúc còn sống. Vua Đại Tông( 763- 780) ban thụỵ hiệu Đại Y Thiền Sư, tháp hiệu Từ Vân.

Bài tán

Ai đã trói ông

Thùng sơn thủng đáy

Không gian vạn dặm

Một cánh hạc bay

Trước núi Phá Đầu

Mưa dầm sấm dậy

Lầm trúng độc dược

Ngưu Đầu Hoàng Mai.

Tổ Thứ 32: Đại Sư Hoằng Nhẫn (602 - 675)

TỔ THỨ 32

ĐẠI SƯ HOẰNG NHẪN

(602- 675)

Không thân, không tánh cũng không danh

Khí huyết rõ rành nên có sanh

Trồng tùng trên đá thanh nhàn nhã

Đọat nhà xô cửa đấng hùng anh

Tánh không tâm tịnh lìa ngôn ngữ

Đạo đức cao dày thuyết pháp thanh

Núi ấy Hoàng Mai tuyên tích lạ

Vạn đời mô phạm cứu quần manh.

Đại sư Hoằng Nhẫn người Hoàng Mai, Kỳ Châu, kiếp trước vốn là đạo nhân ẩn tu trồng tùng, sau khi qua đời gá thân vào người con gái nhà họ Chu. Cha mẹ cô gái thấy con mình tự dưng có thai, nên ruồng bỏ đuổi đi. Cô gái không nơi nương tựa, lang thang xin ăn khắp nơi. Sau khi ngài chào đời, người trong làng gọi là người không mang họ. Một hôm đang đi trên đường, ngài gặp tổ Đạo Tín. Tổ hỏi:

-Con họ gì?

Ngài đáp:

-Có họ, nhưng chẳng phải họ bình thường

Tổ hỏi:

-Vậy, con họ gì?

Ngài đáp:

-Họ Phật

-Con không có họ à?

-Vì tánh không, nên không có họ.

Tổ thầm biết là bậc pháp khí, nên xin về làm thị giả. Người mẹ cho đây là túc duyên nên cũng đồng ý. Tổ liền cho xuất gia, sau đó truyền y pháp, rồi nói kệ:

Giống hoa có tánh sanh

Nhờ đất sanh giống hoa

Đại duyên hợp thể tánh

Ngay sanh sanh bất sanh

Nói xong, tổ giao đồ chúng cho ngài.

Giữa niên hiệu Hàm Hanh( 670- 672) ngài truyền trao y pháp cho Đại Giám³⁹. Đến niên hiệu Thượng Nguyên thứ nhất ( 674) ngài an nhiên thị tịch. Vua Đại Tông( 763- 780) ban hiệu Đại Mãn Thiền Sư, tháp hiệu Pháp Vũ.

———

39. Đại Giám : Lục Tổ Huệ Năng.

Bài tán

Tùng cao chưa già

Đầu thai bụng mẹ

Cười nghiêng tổ tùng

Hạc vàng nghìn năm

Luân hồi sanh tử

Như mây luồn vực

Lớn thay uy phong

Ở người tài đức.

Tổ Thứ 33: Đại Sư Huệ Năng

TỔ THỨ 33

ĐẠI SƯ HUỆ NĂNG

( 638- 713)

Chẳng lập văn từ y bát trao

Xưa nay không vật chẳng lời nào

Nguồn tâm triệt ngộ trừ mê chấp

Biển tánh làu thông dạo chốn cao

Năm cánh một hoa truyền huệ mạng

Thiên thu vạn cổ độ trần lao

Tào Khê pháp hệ lưu truyền mãi

Rửa sạch trần ai bến giác vào.

Đại sư Huệ Năng họ Lư, người Tân Châu, mồ côi cha từ thuở lên ba, mẹ sống đời goá phụ. Hằng ngày, ngài phải đi đốn củi kiếm tiền nuôi mẹ. Một hôm, nghe vị khách tụng kinh Kim cang, ngài liền tỏ ngộ. Với hình thức cư sỹ, ngài đến yết kiến tổ Hoàng Mai và được phân công giã gạo. Trải qua tám tháng, tổ biết đã đến lúc giao phó đại pháp, nên bảo đại chúng trình kệ. Ngài liền nói kệ: “ Bồ đề vốn không cây⁴⁰”.Vừa nghe xong, Tổ thầm biết đây là bậc pháp khí, nhưng sợ đồ chúng ganh ghét, nên nửa đêm lén trao cho ngài y bát và bảo trốn đi.

Hữu tình gieo giống xuống

Nhờ đất quả được sanh

Vô tình không có giống

Không tánh cũng không sanh.

Sau khi đắc pháp, ngài ẩn náu trong đoàn thợ săn mười sáu năm. Nhân việc giải thích gió động hay phướn động, ngài mới đưa y bát ra rồi xuống tóc. Đồ chúng thỉnh ngài đến Tào Khê hoằng hoá. Đệ tử nối pháp của ngài hơn ba mươi vị trong đó có hai vị Thanh Nguyên, Nam Nhạc là bậc thượng thủ.

Niên hiệu Tiên Thiên thứ 2( 713), ngài an nhiên thị tịch, trụ thế 76 năm. Vua Hiến Tông( 806- 821) ban thuỵ hiệu là Đại Giám Thiền Sư, tháp hiệu Nguyên Hoà Linh Chiếu.

Bài tán

Đúng không chỗ trụ

Miệng cối nở hoa

Xưa nay không vật.

———

40. Bồ- đề vốn vô thọ

Minh kính diệc phi đài

Bổn lai vô nhất vật

Hà xứ nhạ trần ai.

Bồ- đề vốn không cây

Gương sáng cũng không đài

Xưa nay không một vật

Chỗ nào dính trần ai.

Lại thiếu tác gia

Đất Tổ nửa đêm

Tín vật cà- sa

Lưu truyền thiên hạ

Năm cánh một hoa.

Đời Thứ 33: Thiền Sư Tung Nhạc Huệ An (582 - 710)

ĐỜI THỨ 33

THIỀN SƯ TUNG NHẠC HUỆ AN

(582- 710)

Lánh đời ẩn dật chốn sơn lâm

Xuất thế tu hành quyết thấy tâm

Khất thực cứu sinh nhiều mạng sống

Đầu- đà tu tập chốn rừng thâm

Đế vương lễ thỉnh mời vào cúng

Nối pháp Hoàng Mai tâm ẩn tâm

An nhiên thị tịch chân tự tại

Lửa thiêu xá- lợi kết đầy mâm.

Thiền sư Tung Nhạc Huệ An họ Vệ, người Chi Giang, Kinh châu. Vào giữa niên hiệu Khai Hoàng( 590) đời Tuỳ, vua đi thị sát dân tình, bắt buộc hạn chế tăng ni. Ngài liền trốn vào hang núi. Đến niên hiệu Đại Nghiệp (605- 617), vua ban pháp lệnh trai tráng phải đi khai thông sông Tế, dẫn đến cảnh nhân dân chết đói nằm chồng chất lên nhau, ngài phải đi khất thực để cứu họ. Xong việc, ngài bèn chống tích lên Hoành Nhạc tu hạnh đầu- đà. Niên hiệu Trinh Quân (627- 650) đời Đường, ngài tham yết ngũ tổ Hoàng Mai và được yếu chỉ.

Sau đó, ngài đi giáo hoá khắp nơi. Một hôm đến ngọn Thiếu Thất ở Tung Sơn, ngài nói:” Đây là nơi ở cuối cùng của ta”. Từ đó, người học thiền đến tham học rất đông. Niên hiệu Thần Long thứ 2( 707), vua ban tử y ma- nạp và tôn ngài làm thầy, mời vào cung cúng dường ba năm. Sau đó, ngài từ giã trở về Tung Nhạc.

Ngày mùng 8 tháng 3 niên hiệu Cảnh Long thứ 3 ( 710), ngài đóng cửa lại rồi an nhiên thị tịch, trụ thế 128 năm. Vâng lời di huấn, các môn nhân cung nghinh nhục thân của ngài đặt ở giữa rừng. Quả nhiên mọi người nhìn thấy có một ngọn lửa bốc lên hoả thiêu thi thể của ngài. Trà- tì xong, môn nhân thu được tám mươi viên xá- lợi.

Bài tán

Ngồi yên Thiếu Thất

Giữ ấn Hoàng Mai

Dừng chân Nam Nhạc

Dạy bảo quân vương

Vào băng biết nước

Chánh lệch sau cùng

Người không thể biết

Lưả chỉ vâng lời.

Đời Thứ 34: Thiền Sư Vĩnh Gia Chơn Giác

ĐỜI THỨ 34

THIỀN SƯ VĨNH GIA CHƠN GIÁC

(665- 713)

Dạo trong tam tạng kiếm minh châu

Vạn hạnh siêng tu tiếp đạo mầu

Ngã mạn sinh tâm duyên gì thế?

Dứt lòng chấp trước sẽ qua mau

Một đêm dừng lại trong hang núi

Hoằng pháp mai kia chớ lãng xao

Thị tịch mỉm cười danh chân khắp

Đạo ca⁴¹còn mãi đến nghìn sau.

———

41. Đạo ca ( Chứng Đạo Ca ) tên sách.

Thiền Sư Vĩnh Gia Chơn Giác huý Huyền Giác, người Vĩnh Gia, xuất gia từ thuở nhỏ, học thông tam tạng, tinh chuyên thiền quán.Sau đó, ngài đến Tào Khê, cứ nhiễu quanh Lục Tổ ba vòng, Tổ hỏi:

-Đại đức từ đâu đến mà ngã mạn quá vậy?

Ngài đáp:

-Sanh tử là việc lớn, vô thường chóng nhanh.

-Sao đại đức không thể hội lý không sanh để liễu ngộ không có gì nhanh chóng?

-Thể hội tức không sanh, liễu ngộ vốn không nhanh chóng.

-Đại đức đã đạt ý vô sanh rồi!

-Vô sanh cũng có nữa sao?

-Không ý thì ai sẽ phân biệt?

-Phân biệt cũng chẳng phải ý

Tổ khen:

-Hay lắm! Đúng như thế.

Ngài đảnh lễ từ biệt Tổ. Tổ bảo:

-Thầy ở lại một đêm, ngày mai hãy xuống núi!

Hôm sau, ngài trở về Ôn Giang, xiển dương pháp thiền, học giả đến tu tập rất đông. Sau đó, ngài ngồi an nhiên thị tịch, thụỵ hiệu Vô Tướng Đại Sư, tháp hiệu Tịnh Quang. Trứ tác về Tu ngộ viên chỉ của Thiền tông gồm có: Vĩnh Gia tập và Chứng đạo ca.

Bài tán

Đầu tiên xét cơ

Nuốt sạch Phật Tổ

Chống gậy đến tìm

Gặp ngay Tông chủ

Cơ dụng thần kỳ.

Trói ngay cọp dữ

Một đêm nghỉ lại

Biệt xướng tông phong.

Đời Thứ 32: Thiền Sư Pháp Dung Núi Ngưu Đầu (594 - 657)

ĐỜI THỨ 32

THIỀN SƯ PHÁP DUNG NÚI NGƯU ĐẦU

(594- 657)

Tĩnh toạ Ngưu Đầu tập quán tâm

Tổ sư rảo bước đến tìm thăm

Hổ lang ác thú theo hầu cận

Nhạn hạc lương cầm lắng Phạm âm

Chữ Phật chưa thông còn chấp trước

Pháp duyên thù thắng vẫn nghiên tầm

An nhiên thị tịch không hề bệnh

Cười nhẹ vãng sanh rõ thậm thâm.

Thiền sư Pháp Dung họ Vi, người Nhuận Châu, năm 19 tuổi đến đảnh lễ thiền sư Mao Sơn xin xuất gia.

Sau đó, ngài vào thạch thất ở vách núi phía bắc của dãy núi Ngưu Đầu ngồi tham thiền, quán tâm. Vừa lúc đó, tổ thứ 4 đến hỏi:

-Ai quán tâm đó, tâm là cái gì?

Ngài không trả lời được, bèn thỉnh tổ vào am. Tổ thấy cọp, sói vây quanh , bèn làm ra dáng sợ hãi.

Ngài hỏi:

-Còn cái này à?

Tổ vẽ lên toà của ngài một chữ “ Phật”

Ngài kinh hãi không dám ngồi

Tổ hỏi:

-Còn cái đó nữa sao?

Ngài bèn cúi đầu thỉnh tổ thuyết pháp.

Tổ thuyết giảng pháp yếu cho ngài, rồi bảo:

-Ta được đại sư Tăng Xán trao cho pháp môn Đốn giáo, nay trao lại cho ông, sau này có người tài giỏi kế thừa pháp của ông để hoằng hoá.

Từ đó, ngài bắt đầu giáo hoá, pháp tịch được hưng thịnh. Về sau, ngài trao pháp ấn cho thượng thủ Trí Nham. Ngày 13 tháng giêng năm sau, ngài không bệnh mà an nhiên thị tịch.

Bài tán

An tọạ núi không

Kết bạn thú cầm

Nhờ gặp tông sư

Ngồi dứt Phật Tổ

Dấu lang vết hổ

Đứng bóng mặt trời

Ngày trước ngày sau

Xin hỏi am chủ.