Đại Tập 60 · Bộ Kinh Tập VII · Số 626–639

Số 639 - Kinh Nguyệt Đăng Tam-Muội - Quyển 1

SỐ 639

KINH NGUYỆT ĐĂNG TAM-MUỘI

Hán dịch: Đời Cao Tề, Tam tạng Na-liên-đề-da-xá,

người nước Thiên Trúc.

QUYỂN 1

Tôi nghe như vầy:

Một thời Bà-già-bà ở tại núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành Vương xá, cùng với đại chúng Tỳ-kheo là năm ngàn người và tám mươi na-do-tha Bồ-tát, đều là những vị Nhất sinh bổ xứ, trong đó Bồ-tát Ma-ha-tát A-thị-đa là đứng đầu. Vua Tứ thiên, vua Thích thiên, vua Đại Phạm thiên là chủ của thế giới Ta-bà cùng với chư Thiên phước đức tăng thượng khác, A-tu-la nương oai thế tăng thượng, Long vương, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân… vây quanh trước sau chiêm ngưỡng Đức Như Lai.

Khi ấy trong chúng Bồ-tát có một Bồ-tát tên là Đồng tử Nguyệt Quang, ở trong quá khứ đã từng cúng dường chư Phật, trồng các căn lành, tự biết được kiếp trước, tin thích Đại thừa, an trụ Đại thừa, tương ưng với lòng đại Bi, từ chỗ ngồi đứng dậy bày áo vai phải, gối phải quỳ xuống đất, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nay con có điều muốn thưa hỏi, cúi mong Thế Tôn cho phép, để con được trừ bỏ nghi kết trong lòng.

Phật bảo:

–Này Đồng tử! Tùy ý ông cứ hỏi bất cứ điều gì, ta sẽ giải thích

cho, để ông được hoan hỷ. Ta là Bậc Nhất Thiết Trí, Nhất Thiết Tri Kiến, ở trong tất cả pháp có sức vô úy, mà được tự tại và tương ưng với tri kiến giải thoát không chướng ngại.

Này Đồng tử! Như Lai không có điều gì mà không biết, không có điều gì mà không thấy, không có điều gì mà không chứng, không có điều gì mà không phân minh, biết được vô lượng, vô biên thế giới.

Này Đồng tử! chư Phật Thế Tôn đối với tất cả các chỗ thưa hỏi đều có thể tùy thuận giải đáp, khiến mọi người được hoan hỷ.

Bấy giờ Đồng tử dùng kệ để hỏi rằng:

Các Đức Phật làm những hạnh gì?

Vì hay thương đời phóng quang minh

Có thể đắc trí khó nghĩ bàn

Cúi mong cứu hộ giải thích cho.

Hạnh gì nói được pháp cao này?

Cõi người, Ngưu vương, Thiên cung kính

Trí tối thượng không thể đo lường

Mong Phật vì con khéo phân biệt.

Con vì tin sâu nên thưa hỏi

Chân thật không có tâm quanh co

Không ai có thể chứng biết con

Chỉ có Nhân Tôn mới thấy rõ.

Con có lạc tâm rộng thù thắng

Sư tử họ Thích biết hạnh con

Tâm con không vướng ngôn ngữ vậy

Mong Phật vì con nói trợ đạo.

Pháp gì hay đưa chư Phật đến

Mà được tăng trưởng trí vô biên

Nơi tất cả pháp đến bờ kia

Mong Phật vì con khéo tuyên nói.

Mong nói pháp hạnh con trưởng dưỡng

Khiến được thành tựu trí minh lợi

Thâm tâm trì giới không hủy phạm

Xa lìa tất cả các sợ hãi.

Làm sao nơi giới mà không bỏ?

Làm sao nơi tuệ mà không giảm?

Làm sao an trụ A-lan-nhã?

Làm sao để được tăng trí tuệ?

Làm sao vào được pháp thắng diệu,

Thích giữ cấm giới không hối hận?

Làm sao với giới không khuyết tổn?

Làm sao để được ba nghiệp tịnh?

Làm sao biết được tánh hữu vi,

Tâm không nhiễm uế, đến Phật đạo?

Làm sao để được thân nghiệp tịnh,

Làm sao trừ được miệng, ý ác?

Làm sao lìa được tâm tạp nhiễm?

Cúi mong Thế Tôn nói cho con.

Bấy giờ, Phật bảo Đồng tử Nguyệt Quang:

–Nếu Đại Bồ-tát tương ưng với một pháp thì mau chóng được Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, các pháp như vậy cũng đều được thành tựu tức khắc. Thế nào là một pháp? Nếu Đại Bồ-tát đối với chúng sinh khởi tâm bình đẳng, tâm cứu hộ, tâm vô ngại, tâm không độc. Đó là tương ưng với một pháp, mau chóng thành tựu Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, có thể đạt được sự lợi ích của công đức như vậy.

Khi ấy Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Nếu ai thọ trì một pháp này

Hay thuận Bồ-tát chánh tu hành

Do nhờ công đức của pháp này

Mau được thành tựu đạo Vô thượng.

Nơi tất cả xứ, tâm vô ngại

Bồ-tát dũng mãnh mới làm được

Không hề khởi tư tưởng yêu ghét

Như vậy sẽ được diệu công đức.

Nếu có thể tu tâm bình đẳng

Thì sẽ chứng được quả bình đẳng

Pháp hành như vậy đều bình đẳng

Sẽ được tướng bàn chân bằng phẳng.

Người tu bình đẳng lìa tâm sân

Hay trừ tất cả phiền não chướng

Do nhân duyên ấy bàn chân bằng

Nên được màu hoa sen dưới chân.

Một mình hiển hiện ở mười phương

Phước đức sáng ngời khắp cõi Phật

Thì được bước lên Tịch diệt địa

Điều phục vô lượng các chúng sinh.

Này Đồng tử! Đại Bồ-tát đối với tất cả chúng sinh khởi tâm bình đẳng, tâm cứu hộ, tâm vô ngại, tâm không độc, làm con mắt cho thế gian, chứng được Tam-muội, gọi là Tam-muội thể tánh các pháp bình đẳng không hý luận. Từ Tam-muội ấy thành tựu mười pháp. Những gì là mười?

1.Thân giới.

2.Khẩu giới.

3.Ý giới.

4.Nghiệp thanh tịnh.

5.Vượt qua các nhân duyên.

6.Hiểu rõ các ấm.

7.Được cõi nước bình đẳng.

8.Trừ các tướng nhập.

9.Đoạn diệt các ái.

10.Chứng được vô sinh.

Lại có mười pháp:

1.Nhập tánh các pháp.

2.Hiển bày các nhân.

3.Không hoại các quả.

4.Hiện thấy các pháp.

5.Tu tập chánh đạo.

6.Cùng Phật đồng sinh.

7.Trí tuệ sáng thông.

8.Nhận trí ưa thích của chúng sinh.

9.Đạt được Pháp trí.

10.Nhập trí vô ngại biện.

Lại có mười pháp:

1.Trí khéo biết văn tự.

2.Đã vượt qua các Pháp sự.

3.Đắc trí âm thanh.

4.Ở trong cõi giới bình đẳng.

5.Đắc cõi giới bình đẳng, tâm sinh vui thích.

6.Đắc nơi hỷ phần.

7.Được tâm không quanh co.

8.Oai nghi điều phục.

9.Được tâm chất trực.

10.Nhan sắc không sân hận.

Lại có mười pháp:

1.Mặt thường vui vẻ.

2.Lời nói hòa nhã.

3.Trước tiên luôn thăm hỏi.

4.Thường không làm biếng.

5.Cung kính bậc tôn trưởng.

6.Cúng dường bậc tôn trưởng.

7.Đời sống tri túc.

8.Tu điều thiện không chán.

9.Thanh tịnh sự tà mạng.

10.An trụ nơi thanh vắng.

Lại có mười pháp:

1.Trí an trụ khắp nơi.

2.Chánh niệm không quên.

3.Được trí ấm phương tiện.

4.Trí giới phương tiện.

5.Trí nhập phương tiện.

6.Chứng các thần thông.

7.Diệt các phiền não.

8.Đoạn trừ tập khí.

9.Tâm thường dũng mãnh.

10.Trụ nơi pháp quán bất tịnh.

Lại có mười pháp:

1.Biết phương tiện phạm.

2.Đoạn diệt dòng chảy các cõi.

3.Đoạn các kết sử.

4.Đã vượt qua các cõi.

5.Khéo biết kiếp trước.

6.Không nghi nghiệp quả.

7.Tư duy đối với pháp.

8.Mong cầu đa văn.

9.Được trí lanh lợi.

10.Được bậc điều phục.

Lại có mười pháp:

1.Không ỷ lại sự trì giới.

2.Không vọng tưởng phân biệt.

3.Không có khinh tháo.

4.Trụ nơi không thoái.

5.Xuất sinh pháp lành.

6.Nhàm chán pháp ác.

7.Không tạo phiền não.

8.Không xả bỏ sự học.

9.Phân biệt các thiền định.

10.Được trí ưa thích của tất cả chúng sinh.

Lại có mười pháp:

1.Khéo phân biệt sinh xứ.

2.Được trí cùng tận.

3.Trí khéo biết ngôn ngữ.

4.Xả bỏ duyên tục.

5.Nhàm chán ba cõi.

6.Không khởi tâm hạ liệt.

7.Không đắm trước các pháp.

8.Nhiếp thọ chánh pháp.

9.Thủ hộ chánh pháp.

10.Biết luật phương tiện.

Lại có mười pháp:

1.Diệt trừ các sự tranh cãi.

2.Không chống trái.

3.Không tranh tụng, đánh nhau.

4.Nhẫn bình đẳng.

5.Đắc nhẫn địa.

6.Tự thâu nhiếp nơi nhẫn.

7.Khéo chọn các pháp

8.Tâm thích giới đầy đủ.

9.Phương tiện quyết định, khéo hỏi và đáp.

10.Trí khéo phân biệt cú nghĩa.

Lại có mười pháp:

1.Trí phương tiện đối với pháp xuất sinh.

2.Phát sinh trí khéo biết nghĩa và phi nghĩa.

3.Trí về đời trước.

4.Trí về đời sau.

5.Trí hiện tại.

6.Trí ba đời bình đẳng.

7.Trí khéo biết tam luân.

8.Tâm an trụ.

9.Thân an trụ

10.Khéo gìn giữ oai nghi.

Lại có mười pháp:

1.Không hủy hoại oai nghi.

2.Phân biệt oai nghi.

3.Oai nghi đoan nghiêm, tao nhã.

4.Khéo hiểu và nói về nghĩa lý.

5.Đắc thế trí.

6.Thích bố thí, không xan tham.

7.Tự tay bố thí.

8.Thường bố thí không ngừng.

9.Cho tất cả.

10.Có tâm xấu hổ.

Lại có mười pháp:

1.Có tâm biết thẹn.

2.Xả bỏ tâm ác.

3.Không bỏ hạnh Đầu-đà.

4.Đối với đức tin không hề bị che lấp.

5.Thường hành hỷ hạnh.

6.Đem chỗ mình ngồi dâng cho các bậc tôn trưởng.

7.Xả bỏ tâm kiêu mạn.

8.Khéo nhiếp tâm.

9.Khéo biết tâm tương ưng.

10.Khéo biết tâm sinh khởi.

Lại có mười pháp:

1.Khéo biết nghĩa trí.

2.Khéo biết pháp trí.

3.Xa lìa vô trí.

4.Khéo nhập vào tâm vi tế.

5.Biết tự tánh của tâm.

6.Khéo biết pháp phương tiện tới lui.

7.Khéo biết tất cả trí ngôn ngữ.

8.Khéo đắc từ ngữ sai biệt vô ngại.

9.Đắc trí phương tiện quyết định nghĩa.

10.Xả bỏ điều chẳng phải nghĩa lý.

Lại có mười pháp:

1.Thân cận người lành.

2.Cùng làm việc với họ.

3.Nghe theo lời dạy của họ.

4.Xa lìa người ác.

5.Thông suốt việc tu thiền.

6.Không đắm trước thiền vị.

7.Thần thông du hý.

8.Đạt được trí thế gian.

9.Xa lìa sự phô trương giả danh.

10.Không chán lìa hữu vi.

Lại có mười pháp:

1.Được lợi không mừng.

2.Gặp suy thoái không buồn.

3.Được khen không vui.

4.Bị chê không lo.

5.Được tôn vinh vẫn không thích.

6.Bị hủy báng vẫn không nản.

7.Không khổ.

8.Không vui.

9.Không thân cận người tại gia.

10.Không ở trong Tăng chúng.

Lại có mười pháp:

1.Bỏ sự không cung kính.

2.Thực hành sự cung kính.

3.Đầy đủ lễ nghi.

4.Bỏ tâm không lễ nghi.

5.Không bị nhiễm ô nhà thế tục.

6.Gìn giữ Phật pháp.

7.Yên lặng, ít nói.

8.Lời nói, hành động không thô tháo.

9.Cung người đàm luận, khéo dùng phương tiện.

10.Hàng phục các oán thù.

Lại có mười pháp:

1.Khéo biết thời tiết.

2.Đối với các người phàm phu có tưởng không thể biết

3.Không khởi tâm khinh người nghèo hèn.

4.Có người xin liền cho.

5.Với các người nghèo khổ cứ để họ xin, đừng gây chướng ngại.

6.Không khởi tâm ghen ghét người phá giới.

7.Có ý nghĩ muốn cứu người khác.

8.Khéo biết việc mình làm.

9.Nhiếp thọ chánh pháp.

10.Xả bỏ của cải.

Lại có mười pháp:

1.Không kinh doanh, tích tụ.

2.Khen ngợi người trì giới.

3.Chê trách người phạm giới.

4.Cung kính sự phụng trì giới, không có tâm dối láo.

5.Tất cả vật sở hữu đều có thể đem cho.

6.Thành tâm khuyến thỉnh.

7.Nói thế nào làm thế ấy.

8.Tôn thờ người trí.

9.Đối với các pháp quyết định, hết lòng ưa thích tu hành.

10.Được trí ví dụ.

Lại có mười pháp:

1.Phương tiện đối với đời trước.

2.Lấy việc tu thiện làm đầu.

3.Có các phương tiện.

4.Đoạn trừ các tướng

5.Xả bỏ các tưởng.

6.Khéo biết sự tướng.

7.Hay diễn nói các kinh.

8.Khéo đắc phương tiện nơi các việc thuận, nghịch.

9.Quyết định đối với chân lý.

10.Chứng được giải thoát.

Lại có mười pháp:

1.Lời nói chân thật, ngay thẳng.

2.Hiển lộ trí tự tánh.

3.Lời nói không nghi ngờ

4.Đưa tưởng về không.

5.Tu nơi Vô tướng.

6.Biết tánh Vô nguyện.

7.Đắc bốn Vô úy.

8.Kiên cố đối với giới.

9.Nhập vào chánh đạo tròn đủ.

10.Đạt được trí tuệ.

Lại có mười pháp:

1.Buộc tư tưởng vào một duyên.

2.Ít bận tâm về người thân.

3.Không khởi tâm ô trược.

4.Xả bỏ các kiến.

5.Đắc Đà-la-ni.

6.Đắc trí.

7.Đắc sự sáng suốt.

8.An trụ.

9.Trụ trì.

10.Chánh cần.

Này Đồng tử! Đó gọi là Đại Bồ-tát từ Tam-muội các pháp thể tánh bình đẳng không hý luận ấy, thành tựu các công đức lợi lạc như vậy.

Này Đồng tử! Tam-muội như vậy gọi là nhân, gọi là tương ưng, gọi là giáo huấn, gọi là pháp môn, gọi là làm, gọi là đạo hạnh, gọi là không nghi, gọi là Đạo sư, gọi là hành thuận nhẫn, gọi là nhẫn địa, gọi là trừ bỏ sự không nhẫn, gọi là trí địa, gọi là xa lìa vô tri, gọi là kiến lập nơi trí, gọi là phương tiện địa, gọi là Bồ-tát du hành, gọi là thân cận thắng trượng phu, gọi là xa lìa kẻ ác, gọi là Như Lai nói về Phật địa, gọi là người trí tùy hỷ, gọi là kẻ ngu vứt bỏ, gọi là Thanh văn khó biết, gọi là không phải địa vị của ngoại đạo, gọi là chỗ thâu nhiếp của Như Lai, gọi là chỗ rõ biết của Đấng Thập Lực, gọi là chư Thiên cúng dường, gọi là Phạm vương lễ bái, gọi là Đế

Thích đi theo sau, gọi là rồng, thần cúi lạy, gọi là Dạ-xoa tùy hỷ, gọi là Khẩn-đà-la khen ngợi, gọi là Ma-hầu-la-già xưng dương, gọi là chỗ tu của Bồ-tát, gọi là chỗ mong cầu của bậc trí, gọi là được đạo Vô thượng, gọi là chẳng phải bố thí tài vật, gọi là thuốc trừ bệnh phiền não của chúng sinh, gọi là kho trí, gọi là Biện tài vô tận, gọi là xuất sinh các lời dạy, gọi là trừ các bệnh khổ, gọi là biết ba cõi, gọi là thuyền bè đưa người, gọi là thuyền chở qua bốn dòng nước, gọi là phát sinh danh dự, gọi là Như Lai tán thán, gọi là sự lợi ích của Như Lai, gọi là hào quang khen ngợi của Đấng Thập Lực, gọi là xuất sinh đạo đức của Bồ-tát, gọi là lòng Từ diệt trừ sự tức giận, gọi là lòng Bi dứt trừ sự não hại, gọi là tâm hoan hỷ tịch tĩnh, gọi là người xả bỏ buồn rầu, gọi là hơi thở sống động của người Đại thừa, gọi là có thể rống tiếng sư tử, gọi là Phật đạo, gọi là tất cả Pháp ấn, gọi là dẫn đạo Nhất thiết trí, gọi là khu vườn du hý của Bồ-tát, gọi là sự phá tan ma quân, gọi là đường an toàn, gọi là thành tựu các nghĩa tốt lành, gọi là ngăn chận kẻ thù địch, gọi là dùng pháp hàng phục oán thù, gọi là sự vô úy chân thật, gọi là sức mạnh không vọng cầu như thật, gọi là cội gốc của mười tám Bất cộng pháp, gọi là trang nghiêm Pháp thân, gọi là oai lực của các hành, gọi là trang nghiêm Phật tuệ, gọi là bỏ các trói buộc của ái, gọi là trưởng tử của Phật vui mừng, gọi là trí Phật tròn đủ, gọi là không phải địa vị của Bích-chi-phật, gọi là tâm thanh tịnh, gọi là thân thanh tịnh, gọi là thành tựu giải thoát, gọi là không có các tạp dục, gọi là không có các tạp nhuế, gọi là không phải địa vị ngu si, gọi là trí A-hàm, gọi là có thể sinh khởi các kỹ thuật, gọi là trừ các vô minh, gọi là giải thoát tròn đầy, gọi là sự vui mừng của người thiền định, gọi là con mắt cần thiết để người thấy, gọi là thần thông du hý, gọi là có thể hiện bày thần túc, gọi là Văn trì Đà-la-ni, gọi là nhớ nghĩ và thọ trì không quên, gọi là sự gia trì của chư Phật, gọi là phương tiện của Đạo sư, gọi là sự không tương ưng, vi tế khó biết, gọi là xả bỏ văn tự, gọi là biết sâu nghĩa trí, gọi là trí của tri kiến, gọi là trí phân biệt, gọi là trí bất khả ngôn thuyết, gọi là trí có thể điều phục sự sai, gọi là trí người chất trực, gọi là trí thiểu dục, gọi là tinh tấn nhiếp trì, gọi là có thể gìn giữ không quên, gọi là có thể tiêu trừ các khổ, gọi là các pháp vô sinh,

gọi là một lời diễn thuyết có thể biết được sự sinh diệt trong các loài. Đó gọi là Tam-muội tất cả pháp thể tánh bình đẳng không hý luận.

Khi Phật nơi pháp môn này, trong hội có tám mươi na-do-tha người, trời được Vô sinh pháp nhẫn, chín mươi hai na-do-tha trời, người được Nhẫn tùy âm thanh, bảy mươi sáu na-do-tha người, trời được Thuận nhẫn, sáu vạn người, trời được xa lìa trần cấu được Pháp nhãn thanh tịnh, một ngàn vị Tỳ-kheo hết các hữu lậu, tâm được giải thoát, hai trăm năm mươi Tỳ-kheo-ni hết các hữu lậu, tâm được giải thoát, năm trăm Ưu-bà-tắc được quả A-na-hàm, tám trăm Ưu-bà-di được quả Tư-dà-hàm.

Bấy giờ tam thiên đại thiên thế giới chấn động sáu cách, đó là: Động biến động, đẳng biến động; dũng biến dũng, đẳng biến dũng; khởi biến khởi, đẳng biến khởi; hống biến hống, đẳng biến hống; chấn biến chấn, đẳng biến chấn; giác biến giác, đẳng biến giác.

Vọt lên ở Đông thì chìm mất ở Tây; vọt lên ở Tây thì chìm mất ở Đông; vọt lên ở Nam thì chìm mất ở Bắc; vọt lên ở Bắc thì chìm mất ở Nam; vọt lên ở giữa thì chìm mất ở một bên; vọt lên ở một bên thì chìm mất ở giữa. Nhờ pháp lực nên bỗng nhiên khởi lên ánh sáng chưa từng có, có thể chiếu sáng ở những nơi tăm tối xa xôi, cho đến địa ngục A-tỳ, không chỗ nào không rực sáng.

Lúc ấy, khoảng giữa núi Thiết vi của thế giới, chúng sinh tăm tối lại được thấy nhau, thảy đều kinh ngạc nói rằng:

–Tại sao ở đây bỗng nhiên có những người này?

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Ta nhớ kiếp xưa sáu vạn Phật

Vốn sống ở tại núi Kỳ-xà

Khi ta cầu đạo thời quá khứ

Theo các Thế Tôn nghe định này.

Lúc đó sáu ức Phật sau cùng

Vì thế gian nên phóng ánh sáng

Tên là Phật Ta-la Thọ Vương

Ta theo vị ấy hỏi định này.

Lúc ấy ta sinh dòng Sát-lợi

Là Bậc Tối Tôn giữa các vua

Có đến năm trăm các người con

Đầy đủ tất cả các tài nghệ.

Lúc ta là Vô Thượng Tôn ấy

Tạo dựng Già lam đến ức kiếp

Toàn dùng đại chiên-đàn thắng diệu

Xen lẫn vàng bạc và các báu.

Lúc ta làm vua, người yêu kính

Tên là vua Tỳ-sa-mô-đạt

Rộng bày nhiều thứ cúng dường Phật

Trọn một vạn tám trăm ức năm.

Lúc đó Lưỡng Túc Tôn tối thắng

Danh hiệu là Ta-la Thọ Vương

Trong suốt bảy ức sáu ngàn năm

Sống ở thế gian hoằng hóa đạo.

Có tám mươi ức các Thanh văn

Ba Minh, sáu Thông thường tại định

Thân cuối cùng ở trong lậu tận

Thánh chúng như vậy không hủy báng.

Ta dâng các thứ thật tối thắng

Cúng dường bậc độ các ác thú

Vì muốn lợi ích các người, trời

Cho nên mới cầu Tam-muội này.

Ta cùng vợ con đều xuất gia

Giữ lời Phật dạy không ai bằng

Trong một ngàn bốn vạn ức năm

Ta thường thưa hỏi Tam-muội này.

Tám vạn na-do kệ xưng tán

Kệ tụng khác nhau tám ức triệu

Phật ấy đem ra dạy mọi người

Một phẩm duy nhất luận định này.

Đầu, mắt, tay chân cùng vợ con

Các thứ trân bảo và ẩm thực

Tất cả của cải đều bỏ hết

Vì để cầu Tam-muội như vậy.

Nhớ xưa trăm ức các Như Lai

Lại có hằng hà sa số Phật

Chư Phật sống tại núi Kỳ-xà

Tuyên thuyết định thắng tịch như vậy.

Đồng một danh hiệu là Thích-ca

Con Phật đồng tên La-hầu-la

Thị giả đồng tên là Hoan Hỷ

Vương thành đồng tên Ca-tỳ-la.

Bậc trí tuệ đệ nhất ở đời

Đồng tên Mục-liên, Xá-lợi-phất

Thế giới cùng tên là Ta-bà

Chư Phật đều sinh đời ác trược.

Ta dùng phẩm vật dâng Thế Tôn

Vì muốn thực hành hạnh Bồ-đề

Các vật cúng dường đều dâng lên

Vì muốn trì tụng chánh định này.

Phát tu thắng hạnh được định này

Đắc định này hành dụng vô lượng

Bậc an trụ tất cả đức hạnh

Được Tam-muội này chẳng khó khăn.

Không đắm các vị, lìa náo động

Không gần thế tục, không ganh ghét

An trụ đại Bi, lìa sân hận

Được Tam-muội này chẳng khó khăn.

Xa tục không sợ mất lợi danh

Thanh tịnh tà mạng không phiền não

Với giới trong sáng không sợ hãi

Được Tam-muội này đâu khó khăn.

Tinh tấn, dũng mãnh thường không nghỉ

Ưa thích nhàn tịnh hành Đầu-đà

An trụ vô ngã, diệu pháp nhẫn

Được Tam-muội này đâu khó khăn.

Khéo điều phục tâm không hý luận

An trụ oai nghi, tất cả hạnh

Thích hành bố thí không keo kiệt

Được Tam-muội này đâu khó khăn.

Các tướng tốt đẹp của Như Lai

Cùng với mười tám pháp Bất cộng

Lực, Vô úy thảy được không khó

Bởi hay thọ trì định này vậy.

Mắt Phật nhìn thấy các chúng sinh

Giả sử một lúc đều thành Phật

Mỗi Đức Phật ấy có thọ mạng

Ngàn vạn ức kiếp khó nghĩ được.

Mỗi Phật đều có vô lượng đầu

Giống như số cát trong biển cả

Mỗi đầu đều có vô lượng lưỡi

Số lượng cũng như cát đại hải.

Cứ mỗi một lưỡi đều xưng dương

Công đức một bài kệ trì định

Nói một phần nhỏ không hết được

Huống chi biên chép và thọ trì.

Nếu có thuận định, đức

Đầu-đà Thiên, A-tu-la, Quỷ hộ trì

Và các vị vua thường theo hầu

Do trì tịch định khó thấy này.

Vì có vô biên vô ngại biện

Tuyên thuyết vô lượng trăm ngàn kinh

Trong mọi thời gian thường không dứt

Vì trì kinh này, nghe tạng này.

Nếu muốn được thấy Phật Di-đà

Cùng với thế giới an lạc kia

Sau này đời ác rất đáng sợ

Cần phải nghe trì Tam-muội này.

Ta nay vì ông mà phó chúc:

Nhân Trung Tôn ta, tự khuyên ông

Sau ta Niết-bàn, lúc mạt thế

Phải nên nghe, trì Tam-muội này.

Tất cả chư Phật ở mười phương

Trong đời quá khứ và hiện tại

Các vị đều học Tam-muội này

Được đến vô vi, Phật Bồ-đề.

Này Đồng tử! vì nghĩa này nên nếu có Đại Bồ-tát, muốn ở trong công đức chân thật của Như Lai mà khai thị biện thuyết nghĩa lý của danh hiệu không thể cùng tận. Tất cả những điều được Phật nói ra, nay ngươi phải nên đọc tụng thọ trì, vì người khác rộng nói Tam-muội như vậy.

Này Đồng tử! Sao gọi là công đức chân thật của danh hiệu Như Lai? Nếu Đại Bồ-tát trụ nơi thanh vắng, hoặc nơi nhàn tịnh dưới gốc cây, một mình ngồi im lặng, phải học như vầy: Đức Như Lai, Bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, tích tập công đức thắng diệu của Như Lai, tu các thiện căn mà không hoại mất, dùng sức đại nhẫn, được các tướng tốt và các vẻ đẹp để tự trang nghiêm thân, là sắc khả ái thuộc loại bậc nhất, người xem không chán, kính tin, yêu thích. Với các bậc trí tuệ không ai có thể hơn được, năng lực chẳng thể hoại, hóa độ các chúng sinh, là cha của Bồ-tát, vua của Hiền thánh, là Đạo sư hướng tới Niết-bàn, trí tuệ vô biên, biện tài vô lượng, Phạm âm thanh nhã, âm thanh lời lẽ thông suốt, tướng tốt hy hữu. Người có mắt chiêm ngưỡng, tùy ý quán nhìn, muốn không xem nữa nhưng vẫn không được. Được thân không ai bằng, không bị dục nhiễm, không bị sắc nhiễm, hơn cả vô sắc giới, xa lìa các khổ, vứt bỏ các pháp, giải thoát các cõi, chẳng nhập tương ưng, đoạn trừ các trói buộc, sạch hết khát ái, vượt qua bốn dòng sông, trí tuệ tròn đầy, an trú Niết-bàn, ở nơi thật tế.

Này Đồng tử! Đó là ta nói rõ công đức chân thật của Như Lai. Đại Bồ-tát trú nơi Tam-muội ấy thì có thể đạt được công đức chân thật của Như Lai. Nếu mở bày và diễn nói về danh nghĩa của nó thì không bao giờ cùng tận tất cả những điều chư Phật nói ra.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Nơi vô lượng số trong ngàn kiếp

Công đức Như Lai khó nói hết

Từ lâu huân tập nhiều thiện căn

Để cầu được thắng định như vậy.

Thân mỹ nữ trang nghiêm vi diệu

Sắc đáng yêu tối thượng lạ lùng

Xưa ta quyết thí, lòng không dối

Để cầu được thắng định như vậy.

Bỏ cả tài sản và tôi tớ

Ma-ni đại bảo và vàng bạc

Dùng tâm thắng thượng mà bố thí

Vì để cầu Tam-muội như vậy.

Dùng ngọc báu ma-ni, anh lạc

Mão trời, ấn tay và dây vàng

Xưa từng dâng thí các Đạo Sư

Để cầu được thắng định như vậy.

Các diệu hương hoa, vô lượng quả

Đều là hương Kiền-đà-bà-sư

Ta dùng hoa ấy rải tháp Phật

Tâm thắng diệu, thuần chí tăng thượng.

Ta dùng vô lượng các pháp thí

Hoan hỷ khai đạo các chúng sinh

Với các danh văn và lợi dưỡng

Ta không hề khởi tâm nơi ấy như vậy.

Xưa ta huân tập đức Đầu-đà

Một mình dưới cây, im không nói

Từ bi vô lượng thương chúng sinh

Để cầu quả Bồ-đề vô thượng.

Với người đồng giới không cạnh tranh

Thường nói yêu thương, giọng êm dịu

Ngôn từ nhỏ nhẹ, người thích nghe

Mọi người nhìn thấy không nhàm chán.

Sống ở Tha-xá-ly-gia-xan

Vô lượng ức đời không ganh ghét

Hoan hỷ, thường tự đi khất thực

Các nơi mời thỉnh đều vứt bỏ.

Nếu ai nghe nhiều, hay thọ trì

Nơi bốn câu kệ Tam-muội này

Như vậy tức là cúng dường ta

Đem tâm thù thắng mà tôn kính.

Xưa ta hành các thứ bố thí

Với giới mãi mãi không vi phạm

Dùng vô lượng thứ cúng dường Phật

Để cầu mong tịch định như vậy.

Ta ở trong vô lượng thế giới

Đầy ngọc Ma-ni đem thí khắp

Nghe Tam-muội này trì bài kệ

Phước ấy lớn hơn không thể lường.

Nếu có tất cả các loại hoa

Và các diệu hương rất hy hữu

Cúng dường tất cả các Như Lai

Thích tu thiện căn vô lượng kiếp.

Các kỹ nhạc có trên thế gian

Ẩm thực ngon bổ và y báu

Tâm tăng thượng trong vô lượng kiếp

Thường đem cúng dường các Thập Lực.

Nếu ai hưng khởi nguyện Bồ-đề

Sẽ được Đại Pháp vương vô thượng

Nếu ai với kinh Tam-muội này

Nghe một bài kệ, phước hơn kia.

Trong dòng sông Hằng bao nhiêu cát

Bao nhiêu kiếp số nói lợi ấy

Phô diễn đức ấy không cùng tận

Nhờ thọ trì vô lượng phước định.

Này Đồng tử! Chính vì nghĩa này nên Đại Bồ-tát cần phải chí tâm thọ trì, đọc tụng, diễn thuyết cho người khác, phân biệt, hiển bày, giáo hóa rộng khắp, cho chúng sinh tu Tam-muội này.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài kệ:

Chỗ Phật kia ta nghe như vầy

Được lợi ích vô thượng thắng diệu

Cho nên nay ta nói cho ông

Thắng Tam-muội chư Phật từng nói.

Chỗ bảy ức ba ngàn vạn Phật

Thời quá khứ ta từng cúng dường

Tất cả các Đức Như Lai ấy

Cũng nói Tu-đa-la như vậy.

Nhờ đó mới vào tâm đại Bi

Cho nên nói rõ Tam-muội này

Nếu có người tập học, nghe nhiều

Được trí Như Lai sẽ không khó.

Nếu có thể vào thời mạt thế

Đạo sư thế gian đã diệt độ

Có kẻ báng pháp, Tỳ-kheo ác

Với người đa văn, không ưa thích.

Tuy nói giới pháp để mưu sinh

Nhưng mình không thích hành giới pháp

Tuy nói thiền định để mưu sinh

Nhưng mình không thích hành thiền định.

Tuy nói trí tuệ để mưu sinh

Nhưng mình không thích hành trí tuệ

Tuy nói giải thoát để mưu sinh

Nhưng mình không thích hành giải thoát.

Tuy nói tri kiến để mưu sinh

Nhưng mình không thích hành tri kiến

Như người miệng nói hương chiên-đàn

Là hương tối thượng trong các hương

Có người hỏi kẻ nói hương ấy:

“Ông biết thứ hương ông đã nói?”

Đáp rằng: “Tôi thật không nghe hương

Chỉ nhờ nói hương để mưu sống.”

Sau Phật diệt độ, đời ác thế

Có các Tỳ-kheo không giữ giới

Chỉ nói giới pháp để mưu sinh

Tự mình không thể hành giới pháp.

Sau Phật diệt độ, đời ác thế

Có các Tỳ-kheo không thiền định

Tuy nói pháp định để mưu sinh

Tự mình không thể hành pháp định.

Sau Phật diệt độ, đời ác thế

Có các Tỳ-kheo không pháp tuệ

Tuy nói pháp tuệ để mưu sinh

Tự mình không thể hành pháp tuệ.

Sau Phật diệt độ, đời ác thế

Có các Tỳ-kheo không giải thoát

Tuy nói giải thoát để mưu sinh

Tự mình không thể hành pháp giải thoát.

Sau Phật diệt độ, đời ác thế

Có các Tỳ-kheo không tri kiến

Tuy nói tri kiến để mưu sinh

Tự mình không hành pháp tri kiến.

Ví như kẻ nghèo bị người khinh

Sau đó phú quý người cung kính

Người, Trời, Rồng, Quỷ, Cưu-bàn-trà

Quyết không cúng dường người không định.

Nếu được Tam-muội vi diệu địa

Bậc trí liền được kho trí rộng

Được các hàng trời, người cung kính

Hay dùng thượng thí, cho chúng sinh.

Ta nghe được lợi ích như vậy

Hết sức cao tột, Phật nói ra

Thân thuộc, tài sản đều xả hết

Vì muốn nghe nói Tam-muội này.

Đồng tử Nguyệt Quang tâm hoan hỷ

Chắp tay hướng Phật nói lời rằng:

“Sau khi Phật tiên đã diệt độ

Con xin hộ trì thắng pháp Phật.

Với thân mạng mình hay thí xả

Cùng các thú vui ở thế gian

Sau này đời ác thật hãi hùng

Con hộ trì định thắng diệu này.

Con thấy thế gian khổ vô lượng

Khởi tâm đại Bi mà cứu họ

Với họ, lại khởi tâm đại Bi

Nói họ nghe thắng Tam-muội này”.

Trong chúng, năm trăm người đều đứng

Cũng xin hộ trì Tam-muội này

Khi ấy Đồng tử là thượng thủ

Cùng trì Tam-muội thù thắng này.

Bấy giờ Đồng tử Nguyệt Quang bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Gọi Tam-muội ấy thế nào cho đúng?

Phật bảo:

–Này Đồng tử! Hãy lắng nghe! Hãy lắng nghe! Ta sẽ nói cho.

Đó là:

1.Có thể vắng lặng nơi tâm.

2.Tâm không khởi lên.

3.Trí không hòa hợp.

4.Bỏ gánh nặng xuống.

5.Được trí Như Lai.

6.Thành oai lực của Phật.

7.Điều trị sự đắm trước dục.

8.Diệt trừ sân nhuế.

9.Đoạn trừ ngu si.

10.Trụ tâm tương ưng.

11.Xả tâm không trụ

12.Ưa thích thiện pháp.

13.Tước đoạt hữu vi.

14.An trụ chánh tín.

15.Đêm vẫn tỉnh thức.

16.Không bỏ thiền định.

17.Tăng trưởng thiện căn.

18.Không thích sự sinh.

19.Không tạo các nghiệp.

20.Không chấp nội nhập.

21.Không chấp ngoại nhập.

22.Không khen thân mình.

23.Không chê người khác

24.Không ở nhà thế tục.

25.Giới hạnh thuần thục.

26.Không khinh chê ai.

27.Có đại phước đức.

28.Tự tri.

29.Không khinh tháo.

30.An trụ oai nghi.

31.Bỏ lời nói thô ác.

32.Không có tâm sân hận.

33.Cứu hộ mọi người.

34.Che chở Thiện tri thức.

35.Hộ trì lời bí mật.

36.Không sinh tâm độc hại đối với các chúng sinh.

37.Không não loạn người trì giới.

38.Luôn nói lời êm dịu.

39.Không nương vào ba cõi.

40.Thuận nhẫn nơi Nhất thiết trí.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ:

Ta đã từng mở cửa cam lồ

Ta đã nói tự tánh các pháp

Ta đã chỉ lỗi lầm sinh tử

Ta mở bày lợi ích Niết-bàn.

Ta đã dạy lìa ác tri thức

Phải thường thân cận Thiện tri thức

Lìa các huyên náo, ở tịch tĩnh

Thường tu tâm Từ không gián đoạn.

Phải thường hộ trì giới thanh tịnh

Hoan hỷ ưa thích hạnh Đầu-đà

Nếu thường huân tập nơi tuệ xả

Được Tam-muội này sẽ không khó.

Người ấy hay được tịch diệt địa

Quyết không rơi vào hàng Thanh văn

Nhất định sẽ chứng trí tuệ Phật

Liền được vô lượng công đức Phật.

Thấy các chúng sinh có trí tuệ

Vì họ chỉ bày, thuyết Phật tuệ

Nếu ai hay cầu trí vô thượng

Được Tam-muội này đâu có khó.

Hoặc vì ăn, khởi tâm ganh ghét

Nên biết ăn rồi, thành bất tịnh

Dụng công vô lượng mới được thành

Nếu quán sâu vậy mới đắc định.

Không vật nào đem định này tới

Chỉ do tịnh giới mới sinh ra

Thể tánh chư pháp thường tịch diệt

Phàm phu vô trí không thể hiểu.

Nếu ai trụ tâm nơi tịch định

Người ấy luôn luôn thường có Phật

Nhân tôn hằng thấy các chúng sinh

Thường tu định tịch diệt như vậy.

Nhớ nghĩ tướng tốt, đức hạnh Phật

Hay khiến các căn không loạn động

Tâm không mê loạn hợp với pháp

Được nghe, được trí như biển cả.

Bậc trí trụ nơi Tam-muội này

Nhiếp niệm hành nơi chỗ kinh hành

Hay thấy ngàn ức chư Như Lai

Cũng gặp vô lượng hằng sa Phật.

Nếu người trong tâm có mê hoặc

Ở trong Phật pháp bị hạn lượng

Ở trong vô lượng không hạn lượng

Các Đức Như Lai khó nghĩ bàn.

Tất cả thế gian không ai bằng

Huống lại có người hơn người ấy

Các trí, các đức đều tương ưng

Người ấy không nghi sẽ thành Phật.

Được thân Như Lai sắc vàng tía

Tất cả đoan trang để gần đời

Duyên nơi tâm an trụ như vậy

Mới gọi là Bồ-tát đắc định.

Nhờ nương tướng Phật là hữu tác

Hay trừ tất cả tưởng hữu tướng

Sau đó an trụ nơi vô tướng

Mới thấu đạt được các pháp không.

Có thể an trụ nơi Pháp thân

Biết tất cả hữu nhưng vô hữu

Đã tu tập tướng vô hữu rồi

Sau đó quán Phật không sắc thân.

Nay ta vì ông nên khéo nói

Người người hướng đến chỗ như vậy

nghĩa là giác biết các sự duyên

Vô lượng suy nghĩ thường không dứt.

Nếu ai hay sinh tâm như vậy

Niệm tướng tốt và trí tuệ Phật

Người có thể tu niệm như vậy

Một lòng hướng về không thoái chuyển.

Hoặc đi, hoặc ngồi, hoặc kinh hành

Không nghi hoặc nơi trí chư Phật

Được không nghi rồi phát nguyện rằng:

Khiến con được Phật Tam Giới Tôn

Chắc sẽ gặp được các Như Lai

Vào trong Phật pháp được phân minh

Nơi Tam-muội này mà khởi lên

Cúi đầu đảnh lễ mười phương Phật

Thân, miệng và ý đều thanh tịnh

Tán thán chư Phật thường không dứt.

Thường tu như vậy nhớ tướng Phật

Ngày đêm hằng thấy các Như Lai.

Gặp lúc sắp chết, bệnh ngặt nghèo

Bệnh đau bức bách không chịu nổi

Niệm Phật Tam-muội thường không xả

Không để khổ thống đoạt nhất tâm.

Người ấy vì tự biết pháp này

Nên biết tất cả các pháp không

Nhờ trụ các giáo môn như vậy

Với Bồ-tát hạnh không chán ghét.

Được nghe lợi ích như vậy rồi

Cầu trí vô đẳng của Như Lai

Sau đó không sinh tâm hối tiếc

Bồ-đề tối thượng không đạt được.

Nay ta vì ông nói vô lượng

Ông đối pháp này nếu không thành

Như người tuy giữ thuốc diệu mầu

Tự thân mình bệnh không thể trị.

Cho nên cần phải biết lựa chọn

nghĩa là cầu Tam-muội thù thắng

Giới, văn, bố thí thường tu tập

Được Tam-muội này sẽ không khó.

Kinh Nguyệt Đăng Tam-Muội - Quyển 2

KINH NGUYỆT ĐĂNG TAM-MUỘI

QUYỂN 2

Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo đồng tử Nguyệt Quang:

–Vào thời quá khứ lâu xa, hơn a-tăng-kỳ kiếp vô lượng vô biên không thể nghĩ bàn, khi ấy có Đức Phật hiệu là Thanh Đức Như Lai, Bậc Ứng cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở đời.

Này Đồng tử! Bấy giờ Thanh Đức Như Lai Ứng Chánh Biến, hội chúng đầu tiên của Đức Phật ấy tập hợp tám ức Thanh văn, đều là các bậc A-la-hán, lậu hoặc đã hết, đạt được tự lợi, sạch hết hữu kết, nương nơi chánh giáo, tâm khéo giải thoát, có thể đạt được tất cả tâm tự tại.

Hội chúng thứ hai gồm có bảy ức chúng, hội chúng thứ ba gồm có sáu ức chúng. Tất cả những vị đó đều là Đại A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, đạt được tự lợi, sạch hết các kết, nương vào chánh giáo, tâm khéo giải thoát, có thể đạt đến tất cả tâm tự tại.

Này Đồng tử! Bấy giờ Đức Phật ấy thọ bốn vạn năm, lúc ấy Diêm-phù-đề được an ổn, giàu có, sung sướng, dân chúng phồn thịnh, khắp nơi sung mãn.

Này Đồng tử! Bấy giờ ở Diêm-phù-đề có hai vị đại vương, một vị tên là Kiên Cố Lực, vị thứ hai tên là Đại Lực. Hai vị đại vương này mỗi người thống lãnh một nửa cõi Diêm-phù-đề. Lãnh thổ của hai vua an ổn, giàu có, sung sướng, dân chúng phồn thịnh, khắp nơi sung mãn.

Khi ấy Như Lai Thanh Đức xuất hiện ở đời tại nước của vua Đại Lực. Này Đồng tử! Bấy giờ vua Đại Lực thỉnh Như Lai Thanh Đức và Tỳ-kheo tăng tròn một ngàn năm. Vị vua ấy đem tất cả sự

tùy thuận thanh tịnh, không lỗi lầm, dùng tất cả y phục, ẩm thực, ngọa cụ, thuốc thang, mà cúng dường.

Này Đồng tử! Đức Như Lai Thanh Đức và Tăng chúng Thanh văn được nhiều lợi dưỡng, cung kính tán thán. Lúc đó có các Bà-la-môn, các trưởng giả, tịnh tín đối với Đức Như Lai Thanh Đức và Tỳ-kheo tăng liền phát ý dũng mãnh, học vua Đại Lực cách cúng dường. nghĩa là dùng tiền của thế gian làm vật cúng dường thù thắng thì người ấy không biết cách thực hành cúng dường. Vậy thực hành cúng dường bằng cách nào?

–Đó là thọ trì năm giới, tám giới, xuất gia đi đến chỗ Đức Phật, thân cận thưa hỏi để thấy pháp nhẫn sâu xa.

Này Đồng tử! Lúc đó Như Lai Thanh Đức nghĩ như vầy: “Các chúng sinh này ý chí hạ liệt, không thể thọ trì năm giới, tám giới, xuất gia đến chỗ Phật thân cận, thưa hỏi để thấy pháp nhẫn sâu xa, tu các phạm hạnh tịch tĩnh, viễn ly, thọ giới cụ túc, được phần Tỳ-kheo và đem thiện căn rốt ráo thọ hành. Tịch diệt như vậy thì nhạc cụ, diệu lạc vô thượng thảy đều xa lìa, chỉ dùng của cải thế gian để cúng dường ta. Các chúng sinh này chỉ mong sự vui nhỏ mà cho là vui cùng tột. Các chúng sinh này chỉ trọng pháp hiện tại và pháp đời sau mà không thể yêu quý căn lành cứu cánh.

Sao gọi là coi trọng pháp hiện tại? Đó là ưa thích ngũ dục.

Sao gọi là quý trọng căn lành đời sau? Đó là ưa thích sinh lên trời.

Sao gọi là căn lành cứu cánh? Đó là sự thanh tịnh cứu cánh, tốt đẹp cứu cánh, phạm hạnh cứu cánh, cùng tận cứu cánh, tối hậu cứu cánh, Niết-bàn cứu cánh.

Nay ta muốn nói pháp như vậy khiến cho chúng này sinh hạnh bố thí, không vì sự cúng dường tối thắng cứu cánh, chỉ vì hạnh vô thượng mà cúng dường ta.”

Này Đồng tử! Lúc ấy Như Lai Thanh Đức muốn giác ngộ cho vua Đại Lực và các trưởng giả Bà-la-môn đó… nên nói bài kệ:

Nếu người hành bố thí tài thực

Còn tâm bỉ thử không kính nhau

Việc làm như vậy không đáng khen

Chư Phật, bậc Trí đã xa lìa.

Nếu nói bậc Trí tuệ vô ngã

Thắng nhân như vậy nên phụng sự

Nơi Thánh đế ấy tin bất động

Phụng kính như vậy Phật mới khen.

Nếu đem tài thực mà dâng thí

Chỉ được ít lợi nơi hiện tại

Có thể xa lìa thí như vậy

Người ấy thành tựu hạnh xuất gia.

Nếu ai hay khởi tâm không của

Lại hay hiển thị pháp không của

Cũng hay tịnh tín người không của

Người đó mau thành đạo Vô thượng.

Không có ở trong năm dục lạc

Với vợ và con sinh ái trước

Kẻ ngu mãi sống ở trong nhà

Người đó đâu hay được lậu tận.

Nhàm chán năm dục như hầm lửa

Hay lìa ái nhiễm với vợ con

Sợ hãi cư gia cầu ra khỏi

Thành tựu Bồ-đề mới không khó.

Không có chư Như Lai quá khứ

Cùng với hiện tại và vị lai

Thường ở tại gia, sống trong dục

Mà có thể đắc đạo thắng diệu.

Vứt bỏ ngôi vua như nước miếng

Sống nơi xa lìa, chỗ thanh nhàn

Đoạn trừ phiền não, hàng phục ma

Ngộ rõ đạo vô vi ly cấu.

Nếu hằng sa đời rất hùng mạnh

Ngàn vạn ức năm mà cúng dường

Có thể chán sợ ở tại gia

Công đức như vậy mới tối thượng.

Chẳng phải ẩm thực và y phục

Các diệu hoa hương và hương xoa

Những thứ như vậy cúng dường Phật

Như kẻ xuất gia phụng hành pháp.

Nếu ai thích cầu đạo Bồ-đề

Hay lợi chúng sinh, chán thế gian

Hướng đến không nhàn đi bảy bước

Phước báo như vậy mới tối thượng.

Này Đồng tử! Khi vua Đại Lực nghe Như Lai Thanh Đức, Bậc Ứng Chánh Biến Tri nói về nghĩa lợi của sự xuất gia tu hành như vậy xong, lại suy nghĩ rằng: “Như ta đã hiểu nghĩa lý lời Phật dạy, Đức Như Lai chẳng phải nói Đàn ba-la-mật để được thanh tịnh cứu cánh, tốt lành cứu cánh, phạm hạnh cứu cánh, tận cùng cứu cánh, tối hậu cứu cánh, Niết-bàn cứu cánh.”

Vua Đại Lực lại nghĩ như vầy: “Không phải sống tại gia mà có thể đắc sự tu hành vô thượng, đắc sự lợi lạc, tu hành vô thượng, nhưng ta hiện nay xa lìa hạnh này. Nay ta cần phải cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, xuất gia hành đạo!”

Này Đồng tử! Khi ấy vua Đại Lực cùng với quyến thuộc là tám vạn người vây quanh trước sau, đến chỗ Đức Phật Thanh Đức, đảnh lễ dưới chân, nhiễu bên phải ba vòng, rồi ngồi sang một bên.

Này Đồng tử! Bấy giờ Như Lai Thanh Đức biết vua Đại Lực cùng với quyến thuộc trong tâm có sự ưa thích liền vì họ phân biệt, chỉ bày, tuyên nói Tam-muội tất cả các pháp thể tánh bình đẳng không có hý luận.

Này Đồng tử! Khi vua Đại Lực nghe Tam-muội này, vui mừng khôn xiết, trong lòng hết sức yêu thích, liền ở chỗ Đức Phật Thanh Đức xả bỏ ngôi vua, chánh tín xuất gia, cạo bỏ râu tóc, mặc ba pháp y. Khi vua đã xuất gia, thì có thể rộng nghe, đọc tụng, nhớ nghĩ, gìn giữ, phân biệt nghĩa lý, tu hành tương ưng với Tam-muội này. Nhờ căn lành này, nên ở trong hai ức kiếp không đọa ác đạo, tuần tự được lại gặp hai ức chư Phật, ở trong Phật pháp thường được xuất gia, ở nơi mỗi mỗi Đức Phật, vua thính thọ, đọc tụng, phân biệt nghĩa lý, tu hành tương ưng với Tam-muội này. Nhờ căn lành này nên tuần tự tròn một trăm ức kiếp được thành Phật đạo, hiệu là Như Lai Trí

Dũng, Bậc Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, làm lợi ích vô lượng, vô biên chúng sinh, sau đó mới nhập Bát-niết-bàn.

Này Đồng tử! Ông hãy quán thần lực của Tam-muội này thì có thể khiến cho Bồ-tát chiêu cảm được trí Phật.

Này Đồng tử! Vua Đại Lực ấy đã dẫn tám vạn quyến thuộc đến nghe Tam-muội này, làm cho họ vui mừng vô hạn, tâm rất ưa thích. Họ cũng theo vua, chánh tín xuất gia, cạo bỏ râu tóc, thân mặc pháp y. Các người xuất gia ấy nghe Tam-muội này thì liền đọc tụng, thọ trì, phân biệt, giải thuyết, tu hành tương ưng. Nhờ căn lành này nên ở trong hai ức kiếp không đọa ác đạo. Trong mỗi mỗi kiếp họ gặp một ngàn vạn Đức Phật, ở chỗ các Đức Phật ấy thường được xuất gia. Đã xuất gia rồi nghe Tam-muội này thì đọc tụng, thọ trì, ứng dụng trong sự tu hành. Nhờ căn lành này nên sau đó tròn một trăm ngàn kiếp mỗi vị ở mỗi thế giới đều thành Phật đạo, đồng một danh hiệu là Như Lai Kiên Cố Dũng Kiện, Bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn, làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh rồi sau đó các Ngài mới nhập Vô dư Niết-bàn.

Này Đồng tử! Tam-muội này có đại oai lực như vậy, hay khiến cho các Bồ-tát đạt đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Bấy giờ Đức Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói bài kệ:

Ta nhớ đời quá khứ lâu xa

Chẳng nghĩ bàn kiếp có Đức Phật

Hay làm lợi lạc cho chúng sinh

Hiệu là Thanh Đức Đại Tiên Tôn.

Hội đầu tập chúng tròn tám ức

Đều là các đệ tử Thanh văn

Hội hai tập chúng số bảy ức

Hội ba sáu ức A-la-hán.

Đã sạch hết lậu, không phiền não

Các sức thần thông đã rốt ráo

Đức Phật sống đến bốn vạn tuổi

Thế giới quốc độ rất nghiêm tịnh.

Cõi Diêm-phù-đề có hai vua

Tên là Đại Lực, Kiên Cố Lực

Lãnh thổ của hai vị vua này

Mỗi vua thống lónh nửa Diêm-phù.

Phật sinh trong nước vua Đại Lực

Các vị trời, người dâng cúng dường

Nhà vua tịnh tín nơi Đức Phật

Cung kính cúng dường tròn ngàn năm.

Vô lượng dân chúng học theo vua

Cúng dường Đức Như Lai các thứ

Dùng của cải đời phi pháp cúng

Phật và Thanh văn đều đầy đủ.

Bấy giờ Thế Tôn mới nghĩ rằng:

“Ta nói pháp này để bỏ dục

Sẽ khiến nhà vua sinh nhàm chán

Ở trong pháp ta mà xuất gia”.

Khi ấy Nhân Tôn nói kệ rằng:

“Vứt bỏ pháp ác là Phật giáo

Tại gia lỗi nhiều, đủ các khổ

Tu hành như pháp là cúng Phật”.

Khi vua nghe nói kệ như vậy

Đến chỗ thanh vắng nghĩ như vầy:

“Nay ta không thể ở gia đình

Mà làm pháp cúng dường tối thắng”.

Liền bỏ ngôi vua như nhổ đàm

Cùng với tám vạn các quyến thuộc

Đồng lúc đi đến chỗ Đức Phật

Đầu mặt đảnh lễ đứng trước Phật.

Phật biết tâm họ đều ưa thích

Nên nói định tịch diệt khó thấy

Họ nghe, ái kính và vui mừng

Mọi người hoan hỷ liền xuất gia.

Khi xuất gia rồi với định này

Đọc tụng, thọ trì, rộng phân biệt

Lần lượt trong số hai ức kiếp

Chưa từng đọa lạc ba đường ác.

Vị ấy nhờ các thiện nghiệp này

Được thấy trăm ức các Như Lai

Ở trong Phật pháp thường xuất gia

Tuyên thuyết Tam-muội thù thắng này.

Về sau họ sẽ được thành Phật

Đồng hiệu: Kiên Cố Đại Tinh Tấn

Lợi ích vô lượng ức chúng sinh

Sau nhập Niết-bàn như lửa tắt.

Vào thuở xa xưa vua Đại Lực

Thành Phật từ lâu hiệu Trí Dũng

Lợi ích vô lượng trăm ức chúng

Chứng Bồ-đề rồi nhập Niết-bàn.

Đã nghe lợi ích lớn như vậy

Mạt thế trì kinh, Phật khen ngợi

Nếu hay phụng trì Phật pháp tạng

Họ sẽ mau chóng thành Thế Tôn.

Này Đồng tử! Đó là Đại Bồ-tát vì yêu thích định này nên phải tu tập định này trước tiên.

Này Đồng tử! Vì sao Bồ-tát đối với Tam-muội này phải tu trước tiên?

Này Đồng tử! Đại Bồ-tát dùng tâm đại Bi làm đầu. Nếu Phật ở tại thế hay Phật đã diệt độ, thường xuyên cúng dường, đó là: Vòng hoa, hương bột, hương xoa, dù lọng báu, âm thanh, ca múa, hát xướng, kỹ nhạc, y phục, ẩm thực, thuốc thang, chữa bệnh. Dùng căn lành này đều để hồi hướng Tam-muội như vậy. Lại không mong cầu các việc khác mà để cúng dường Phật, không cầu sắc đẹp, không cầu tiền của, không vì sinh lên trời, không cầu quyến thuộc, chỉ niệm pháp Tam-muội này. Bồ-tát ấy vẫn ở trong pháp, không thấy có Phật, huống lại ngoài pháp mà thấy có Phật sao!

Cho nên, này Đồng tử! Đó là cúng dường Phật chân chánh mà cũng không thấy có Phật để thành, không chấp ngã tưởng, không cầu quả báo. Bồ-tát ấy Tam luân thanh tịnh, dùng vòng hoa, hương bột, hương xoa, phan, lọng, dù báu, âm thanh, ca múa, hát xướng, kỹ nhạc, y phục, ẩm thực, thuốc thang, chữa bệnh… cúng dường Đức Như Lai để hồi hướng quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Nhờ căn lành này nên được công đức không thể nghĩ bàn, quả báo không thể nghĩ bàn. Được Tam-muội này nên mau thành tựu quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài kệ:

Nếu ai dâng hương Vô Biên Trí

Hay được vô lượng quả báo hương

Trong ngàn vạn kiếp lìa đường ác

Hoàn toàn không có các xú uế,

Trong ngàn vạn kiếp hành thắng hạnh

Cúng dường trăm vạn ức Như Lai

Thành Phật đạt được thắng giới hương.

Nếu lại rõ hiểu không chúng sinh

Thí hương, nhận hương cả hai không

Nếu hay khởi tâm thí như vậy

Sẽ được Thuận nhẫn thắng nhu nhuyến.

Nếu người tu nhẫn tăng thượng này

Bị người cắt thân giống như trước

Trong ngàn vạn ức hằng sa kiếp

Nhưng tâm kiên cố không thoái chuyển.

Vì sao mà được gọi là Nhẫn?

Vì sao lại gọi là Tùy thuận?

Vì sao được gọi Không thoái chuyển?

Vì sao lại gọi là Bồ-tát?

Tự tánh hân hoan không ngã chấp

Vì không ngã tưởng, không phiền não

Hay biết các pháp đều tận diệt

Do nhân duyên này gọi là Nhẫn.

Điều chư Phật học, tùy thuận học

Người trí như pháp thường tu hành

Biết pháp chư Phật không nghi hoặc

Cho nên được gọi là Tùy thuận.

Nếu tu hành lúc đời có ma

Hiện làm thân Phật nói lời rằng:

Phật đạo khó được, làm Thanh văn

Không chịu tín thọ là Không thoái.

Giác ngộ các chúng sinh ác kiến

Họ không thể chứng đạo cam lồ

Khuyên bỏ ác đạo, trụ thiện đạo

Cho nên được gọi là Bồ-tát.

Người nhẫn trụ nơi đạo tùy thuận

Nhờ không ngã pháp, khiến khai ngộ

Cho đến trong mộng không khởi niệm

Còn có chúng sinh, tưởng thọ mạng,

Nếu ma vô lượng như hằng sa

Hóa làm thân Phật đến chỗ ta

Hoặc nói trong thân có thần ngã

Liền nói Vô ngã, ngươi “phi Phật”.

Nhờ trí liễu đạt các pháp “Không”.

Biết rồi không sống cùng phiền não

Do hý luận nên nói là Có

Thấy rồi vắng lặng, hành thế gian.

Ví như người đời đã sinh con

Tùy ý của mình đặt tên gọi

Tìm tên khắp nơi cũng không có

Nên biết tên ấy không chỗ đến.

Lập danh Bồ-tát cũng như vậy

Bồ-tát khắp nơi không thể tìm

Cho đến thật tế cầu không được

Người biết như vậy gọi Bồ-tát.

Giả như trong biển đốt lửa cháy

Bồ-tát không hề khởi thân kiến

Bồ-tát được trụ sơ phát tâm

Đoạn sạch ác kiến, hết phiền não.

Không thấy có các pháp sinh diệt,

Gọi là Chúng sinh và Thọ mạng

Thể các pháp không, giống như huyễn

Việc này ngoại đạo không thể biết.

Hoặc sinh tham trước việc ăn uống

Khởi tâm luyến tiếc nơi y bát

Cùng với trạo cử và khinh tháo

Thì không thể biết Phật Bồ-đề.

Ham thích ngủ nghỉ và lười biếng

Gian ngụy, hung bạo không thu nhiếp

Không lòng tịnh tín nơi chư Phật

Thì không thể biết Phật Bồ-đề.

Hủy phá giới cấm không hổ thẹn

Ở trong Phật pháp không uy tín

Không kính các phạm hạnh đồng tu

Thì không thể biết Phật Bồ-đề.

Không hủy tịnh giới, có hổ thẹn

Ở trong Phật pháp rất ưa thích

Hay cung kính người đồng phạm hạnh

Thì mới biết được thắng Bồ-đề.

Lấy cảnh giới Thánh làm niệm xứ

Hoan hỷ chính là giường, ngọa cụ

Lấy thiền làm cơm, định làm canh

Như vậy mới biết Phật Bồ-đề.

Vô ngã, nhẫn là chỗ kinh hành

Ở trong rừng không hành chánh niệm

Hương hoa thất giác rất đáng yêu

Ngửi xong liền thành đạo Vô thượng.

Thể đạo Bồ-tát chỗ tu hành

Không phải việc làm của người khác

Gọi là Thanh văn và Duyên giác

Chỉ có người trí không tham đắm.

Ví thọ mạng ta rất lâu dài

Như cát sông Hằng, vô lượng kiếp

Nối sợi lông Phật đức vô tận

Chút đức của Phật nói không hết.

Nếu nghe lợi ích lớn như vậy

Không sợ những điều Thế Tôn nói

Mau tự dạy người giữ định này

Được Bồ-đề vô thượng không khó.

Này Đồng tử! Cho nên Đại Bồ-tát phải biết nhập vào ba pháp nhẫn một cách khéo léo. Đó là biết nhẫn thứ nhất, nhẫn thứ hai và nhẫn thứ ba. Trong nhẫn này phải biết một cách khéo léo. Lại đối với trí ấy cũng phải biết một cách khéo léo. Vì sao? Vì nếu Đại Bồ-tát đối với trong Nhẫn trí mà biết một cách khéo léo thì Đại Bồ-tát ấy mau được quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Cho nên, này Đồng tử! Đại Bồ-tát nếu cầu mau chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác thì cần phải thọ trì ba môn pháp nhẫn này, thọ trì rồi phân biệt, nói rộng cho người khác nghe, làm lợi ích an lạc vô lượng chúng sinh, cứu giúp thế gian, làm lợi ích an lạc chư Thiên và loài người.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn vì Đồng tử Nguyệt Quang liền nói câu kệ tụng pháp môn nhập vào ba nhẫn này:

Đối với chúng sinh không tranh cãi

Miệng không nói ra lời vô ích

Thường hay an trụ pháp lợi sinh

Gọi đó tên là Nhẫn đầu tiên.

Biết tất cả pháp giống như huyễn

Liền nơi tướng này không chấp thủ

Hay ở trong trí không tăng giảm

Nên gọi là Thắng nhẫn đầu tiên.

Đã tu học các Tu-đa-la

Trí và khéo nói hằng tương ưng

Không nghi hoặc trí Phật vô lượng

Đó gọi là Thắng nhẫn đầu tiên.

Nếu nghe tất cả, khéo thuyết pháp

Giống như Phật thuyết không có nghi

Hay tin tất cả, các pháp Phật

Đó gọi là Thắng nhẫn đầu tiên.

Với kinh liễu nghĩa thường tuyên diễn

Diễn thuyết như chỗ Phật đã nói

Nếu nói: Ngã, nhân và chúng sinh

Liền biết phương tiện mà tiếp dẫn.

Các dị kiến của nhiều ngoại đạo

Với họ, tâm Bồ-tát không đôïng

Lại đối vơi họ càng xót thương

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ hai.

Các Đà-la-ni đến trước mặt

Với môn Tổng trì không nghi hoặc

Những lời nói ra đều chân thật

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ hai.

Giả sử tướng bốn đại chuyển biến

Đó là đất, nước, gió và lửa

Với Bồ-đề Phật vẫn không lùi

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ hai.

Các nghề công xảo ở thế gian

Bồ-tát thảy đều khéo tu học

Không thấy có người giỏi hơn mình

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Sức Xa-ma-tha được điều phục

Núi Tỳ-bà-xá-na bất động

Tất cả chúng sinh không thể khinh

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Những lời nói ra thường tại định

Đi, đứng, nằm, ngồi luôn thanh tịnh

Chánh định kiên cố đến bờ kia

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Trụ nơi chánh định được thần thông

Đến nhiều cõi Phật để thuyết pháp

Sức thần túc bậc Trí không giảm

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Hoặc khi tu tịch định như vậy

Tất cả các loại quần sinh khác

Không thể biết ngằn mé tâm họ

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Giả sử các chúng sinh thế giới

Cùng lúc thành Phật diễn nói pháp

Người đó đều hay thọ lãnh hết

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Đông, Tây, Nam, Bắc, bốn phương phụ

Hai phương Trên, Dưới cũng như vậy

Ở trong các phương đều thấy Phật

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Có thể biến hiện vô lượng thân

Tất cả đều có sắc vàng ròng

Đến vô lượng cõi để thuyết pháp

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Các cõi Diêm-phù, thế giới Phật

Tất cả đều thấy hình Bồ-tát

Chư Thiên và người đều hay biết

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Trong pháp chư Phật, chỗ Phật hành

Có các oai nghi của Đạo sư

Bậc Trí có thể khéo tu tập

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Có các chúng sinh trong thế giới

Đều đến khen ngợi Bồ-tát này

Bồ-tát với họ tâm hân hoan

Là chưa tu học nơi trí Phật.

Có các chúng sinh trong thế giới

Mắng nhiếc, hủy báng Bồ-tát này

Với họ, nếu khởi tâm sân hân

Nên biết chưa tu học trí Phật.

Nếu được lợi dưỡng tâm không mừng

Khi bị chống trái không buồn khổ

Tâm mình an trụ giống như núi

Gọi là tướng Thắng nhẫn thứ ba.

Một là tùy thuận âm thanh nhẫn

Hai là tư duy tùy thuận nhẫn

Ba là nhẫn tu tập vô sinh

Học ba nhẫn này được Bồ-đề.

Nếu nơi ba Thắng nhẫn như vậy

Bồ-tát nào có thể đắc được

Thiện Thệ khi thấy Bồ-tát ấy

Liền thọ ký Vô thượng Bồ-đề.

Nếu ai một mình nghe thọ ký

Số ức chúng sinh không nghĩ bàn

Đều phát tâm Vô thượng Bồ-đề:

Ta cần phải làm Nhân trung tôn.

Nghe nói tiếng thọ ký như vậy

Tức thời đại địa sáu chấn động

Hào quang chiếu khắp mười phương cõi

Mưa hoa thắng diệu nhiều vô lượng.

Nếu nơi ba Thắng nhẫn như vậy

Chỉ có Bồ-tát mới đạt được

Lại không còn thấy có chúng sinh

Nơi đó sinh diệt cũng như vậy.

Nếu nói ba Thắng nhẫn như vậy

Chỉ có Bồ-tát mới được vậy

Đã già, hiện già đều không thấy

An trú trong pháp được như vậy.

Bồ-tát biết rõ các thứ pháp

Thể tánh không tịch giống như huyễn

“Không” ấy cũng lại chẳng sinh diệt

Vì thể các pháp vốn không tịch.

Nếu có chúng sinh đến cung kính

Lễ bái, tôn trọng và cúng dường

Với họ Bồ-tát không ái kiến

Vì thâm đạt thể tánh thế gian.

Nếu có chúng sinh lại đánh mắng

Với họ, Bồ-tát không khinh ghét

Lại khởi lòng Từ với người ấy

Vì muốn khiến họ được giải thoát.

Nếu dùng dao gậy và ngói đá

Với họ trong lòng không tức giận

An trụ trong pháp nhẫn vô ngã

Bồ-tát không sợ, khởi sân hận.

Bồ-tát rõ biết vô số pháp

Thể tánh không tịch, giống như huyễn

Nếu hay an trụ trong pháp này

Làm Bậc cúng dường cho trời, người .

Có người tay cầm dao bén nhọn

Cắt đứt từng phần cơ thể ta

Tâm hay nhẫn chịu không tức giận

Thêm lớn tình thương, trước không hoại.

Khi dùng dao cắt từng chi tiết

Bồ-tát liền sinh ý nghĩ này:

“Nếu ngươi chưa chứng đạo Bồ-đề

Ta nguyện chớ chứng được Niết-bàn”.

Nhẫn lực như vậy tối vô thượng

Vì nhờ an trụ nhẫn vô ngã

Là đại danh xưng các Bồ-tát

Tu tập vô lượng na-do kiếp.

Lại hơn số ấy như hằng sa

Vẫn chưa thể chứng được Bồ-đề

Ngay trong lúc đó tu hạnh Phật

Huống là giác trí đâu thể nói.

Dù nói ức kiếp chẳng nghĩ bàn

Đức hiệu của Phật vô cùng tận

Khéo an trụ nơi nhẫn vô ngã

Là đại danh xưng các Bồ-tát.

Nếu muốn hay biết được Bồ-đề

Cần phải trụ nơi diệu trí tụ

Nếu tu pháp nhẫn chư Phật dạy

Được Thắng Bồ-đề sẽ không khó.

Bấy giờ, Đức Phật bảo Đồng tử Nguyệt Quang:

–Vào thời quá khứ rộng lớn lâu xa hơn a-tăng-kỳ kiếp, vô lượng vô số không thể nghĩ bàn, khi ấy có Đức Phật tên là Vô Sở Hữu Khởi Như Lai, Bậc Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở đời. Sao gọi là Như Lai Vô Sở Hữu Khởi, Bậc Ứng Chánh Biến Tri?

Này Đồng tử! Khi Đức Phật này sinh ra thường bay trong hư không cao đến bảy cây Đa-la, bước bảy bước mà nói rằng: “Tất cả các pháp đều vô sở hữu! Tất cả các pháp đều vô sở hữu!” Tiếng nói vang khắp tam thiên đại thiên thế giới. Khi ấy Địa thần từ từ loan truyền nhau biết. Cho đến trời Phạm thiên rằng: “Trong thế giới này có Phật ra đời, hiệu là Như Lai Vô Sở Hữu Khởi, Bậc Ứng Chánh Biến Tri. Lúc mới sinh, bước đi bảy bước ở trên hư không, nói rằng: “Tất cả các pháp đều vô sở hữu!”

Này Đồng tử! Do nhân duyên đó nên hiệu của Phật là Vô Sở Hữu Khởi. Khi Đức Phật ấy thành Chánh giác, tất cả cây cối, rừng rậm, cỏ thuốc đều phát ra tiếng nói: “Tất cả các pháp đều vô sở hữu!”

Này Đồng tử! Thế giới lúc ấy đều phát ra các âm thanh cũng nói rằng: “Tất cả các pháp đều vô sở hữu!”

Này Đồng tử! Bấy giờ Đức Như Lai Vô Sở Hữu Khởi khi đang thuyết pháp có một vị vương tử tên là Tư Duy Đại Bi, hình mạo đoan chánh, ai cũng yêu thích, tâm hành điều hòa, nhu nhuyến.

Này Đồng tử! Khi ấy vương tử đi đến chỗ Đức Như Lai Vô Sở Hữu Khởi, đảnh lễ dưới chân, nhiễu quanh ba vòng, rồi lui về ngồi một bên. Bấy giờ Đức Như Lai Vô Sở Hữu Khởi biết vương tử Tư Duy Đại Bi thâm tâm ưa thích liền nói: “Tam-muội thể tánh tất cả pháp bình đẳng không hý luận.”

Vị vương tử nghe xong, được tâm tịnh tín, xuất gia hành đạo, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa. Khi đã xuất gia, vương tử đọc tụng, thọ trì, vì người khác phân biệt, hiển bày rộng rãi Tam-muội này. Nhờ

căn lành này nên vương tử ấy trong hai mươi kiếp không đọa ác đạo, cứ trong mỗi kiếp gặp được hai ức Đức Phật, hơn hai mươi kiếp thì được thành Phật đạo, hiệu là Như Lai Thiện Tư nghĩa, Bậc Ứng Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn xuất hiện ở đời.

Này Đồng tử! Ông nên quán thấy Tam-muội này có oai lực ấy có thể khiến cho Bồ-tát chiêu cảm được quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Này Đồng tử! Đại Bồ-tát nên an trụ trong pháp Nhẫn sâu xa ấy. Vì sao Đại Bồ-tát có thể an trụ trong pháp Nhẫn sâu xa?

Này Đồng tử! Đại Bồ-tát nên quán như vầy: Tất cả pháp giống như huyễn hóa, như mộng, như ngựa hoang, như tiếng vang, như ánh nắng, như trăng dưới nước, như tánh của hư không; nên biết như vậy.

Này Đồng tử! Đại Bồ-tát nếu quán như thật về tất cả pháp như huyễn hóa, như mộng, như ngựa hoang, như tiếng vang, như ánh nắng, như trăng dưới nước, như tánh của hư không. Đó gọi là Đại Bồ-tát an trụ Nhẫn sâu xa.

Nếu thành tựu được Nhẫn sâu xa, Bồ-tát ở nơi pháp nhiễm mà không nhiễm, ở nơi pháp sân mà không sân, ở nơi pháp si mà không si. Vì sao? Vì Bồ-tát này không thấy nơi pháp, cũng vô sở đắc, không thấy người ô nhiễm, không thấy nghiệp ô nhiễm, không thấy người sân, không thấy việc sân, không thấy nghiệp sân, không thấy người si, không thấy việc si, không thấy nghiệp si.

Đại Bồ-tát đối với pháp như vậy đều không chỗ thấy, đều không chỗ đắc. Đó là hoặc nhiễm, hoặc sân, hoặc si. Bồ-tát ấy vì không chỗ thấy, nên liền không chỗ bị nhiễm, không chỗ sân, không chỗ si. Bồ-tát ấy như thật không nhiễm, không sân, không si, nên tâm không điên đảo, được gọi là định, gọi là không hý luận, gọi là đáo bỉ ngạn, gọi là đất bằng, gọi là đến chỗ an ổn, gọi là đến chỗ vô úy, gọi là thanh lương, gọi là trì giới, gọi là bậc trí, gọi là bậc tuệ, gọi là phước đức, gọi là thần túc, gọi là nhớ nghĩ, gọi là thọ trì, gọi là trí tuệ, gọi là người ra đi, gọi là người hổ thẹn, gọi là người tín

nghĩa, gọi là người công đức Đầu-đà, gọi là người không đắm trước nữ sắc, gọi là người không nhiễm trước, gọi là bậc Ưng cúng, gọi là người đã dứt sạch các lậu hoặc, gọi là người tự tại không phiền não, gọi là tâm người giải thoát, gọi là tuệ người giải thoát, gọi là người điều phục, gọi là Đại long, gọi là việc làm đã xong, gọi là không còn gì để làm nữa, gọi là xả bỏ gánh nặng, gọi là đã được tự lợi, gọi là sạch hết hữu kết, gọi là nương chánh giáo, tâm khéo giải thoát, gọi là đến tất cả tâm tự tại, gọi là Sa-môn, gọi là Bà-la-môn, gọi là người tắm rửa, gọi là người đã qua sông, gọi là bậc biết rõ ràng sáng suốt, gọi là người nghe, gọi là Phật tử, gọi là Thích tử, gọi là người vứt bỏ gai góc, gọi là người vượt qua hầm hố, gọi là người nhổ tên độc, gọi là người không nóng, gọi là người không còn bụi bặm, gọi là Tỳ-kheo không ngăn che, trói buộc, gọi là Trượng phu, gọi là Thiện trượng phu, gọi là Thắng trượng phu, gọi là Đại trượng phu, gọi là Sư tử trượng phu, gọi là Đại long trượng phu, gọi là Ngưu vương trượng phu, gọi là Khéo điều phục trượng phu, gọi là Dũng kiện trượng phu, gọi là Trượng phu gánh vác, gọi là Tinh tấn trượng phu, gọi là Hung dữ trượng phu, gọi là Như hoa trượng phu, gọi là Liên hoa trượng phu, gọi là Phân-đà-lợi trượng phu, gọi là Điều ngự trượng phu, gọi là Mặt trăng trượng phu, gọi là Mặt trời trượng phu, gọi là tác nghiệp trượng phu, gọi là Lưỡng túc trung thượng, gọi là tận cùng bờ trí, gọi là hơn bậc Đa văn tối thắng, gọi là đã tu phạm hạnh, gọi là việc làm rốt ráo, gọi là không nhiễm tất cả điều ác.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng:

Khi kiếp tận, ta họa

Thế giới trở thành không

Như trước, sau cũng vậy

Ví các pháp cũng thế.

Xem khởi tạo thế gian

Đều như trụ trên nước

Như dưới trên cũng vậy

Các pháp cũng như thế.

Như bầu trời không mây

Bỗng nhiên nổi âm u

Biết nó từ đâu sinh

Các pháp cũng như thế.

Như Lai Niết-bàn rồi

Ý tưởng thấy hình Phật

Như trước, sau cũng vậy

Các pháp cũng như thế.

Giống như đống bọt nước

Bập bềnh trên dòng thác

Thấy nó không chắc thật

Các pháp cũng như thế.

Như trời mưa trên nước

Bọt nước nổi nơi nơi

Sinh đâu liền diệt đó

Các pháp cũng như thế.

Ví như trong ngày xuân

Ánh sáng chiếu rực rỡ

Bóng nắng giống như nước

Các pháp cũng như vậy.

Như bẹ thân cây chuối

Nếu chặt tìm chỗ cứng

Trong ngoài đều không chắc

Các pháp cũng như vậy.

Như huyễn, tạo nhiều thân

Là nam, nữ, voi, ngựa

Tướng ấy chẳng chân thật

Các pháp cũng như thế.

Ví như có đồng nữ

Đêm nằm mộng sinh con

Sống mừng, chết ưu khổ

Các pháp cũng như vậy.

Như người mộng hành dâm

Tỉnh giấc chẳng thấy gì

Ngu si trọn chẳng được

Các pháp cũng như vậy.

Như trăng sáng bầu trời

Bóng hiện nơi ao sạch

Mặt trăng đâu vào nước

Các pháp cũng như vậy.

Như người tự ưa thích

Lấy kiếng soi mặt mình

Bóng gương chẳng thể nắm

Các pháp cũng như vậy.

Như ngựa hoang thấy nước

Người ngu muốn đến uống

Không thật, sao cứu khát!

Các pháp cũng như vậy.

Như người ở hang núi

Tiếng ca khóc, nói cười

Tiếng vang chẳng thể cầm

Các pháp cũng như vậy.

Như bảng cấm các nước

Thiện ác theo đó làm

Không ngôn giáo chẳng có

Các pháp cũng như vậy.

Như người uống rượu say

Thấy mặt đất xoay chuyển

Kỳ thật đất chẳng động

Các pháp cũng như thế.

Pháp duyên khởi không có

Không có lại chẳng có

Người phân biệt có không

Tức là khổ không diệt.

Nơi “có” không phân biệt

Tranh luận tịnh, bất tịnh

Xa lìa hai bên ấy

Bậc Trí trụ trung đạo.

Quán thân lúc ban đầu

Nơi thân, không tưởng thân

Nếu hay biết như vậy

Chính là tánh vô vi.

Mắt, tai, mũi vô hạn

Lưỡi, thân, ý cũng vậy

Người phân biệt nơi căn

Thì không dùng Thánh đạo.

Với các căn vô hạn

Thể ngoan không, vô ký

Muốn mong vui Niết-bàn

Phải tu nghiệp Thánh đạo.

Diễn thuyết bốn Niệm xứ

Ngu bảo thân chứng mạn

Thân chứng không ngã mạn

Vì hay diệt các mạn.

Diễn thuyết về bốn Thiền

Ngu bảo đắc thiền hành

Người diệt mê không mạn

Nhờ tuệ quán đoạn mạn.

Diễn thuyết bốn Chân đế

Kẻ ngu bảo thấy Đế

Thấy thật thì không mạn

Thế Tôn nói như vậy.

Tuy đọc hết các kinh

Ỷ đa văn, hủy giới

Đa văn không thể cứu

Phá giới khổ địa ngục,

Tự thị việc trì giới

Mà không học đa văn

Phước báo trì giới hết

Trở lại thọ các khổ,

Đa văn cùng trì giới

Cả hai không ỷ lại.

Khinh mạn người phước mỏng

Do đó sinh các khổ

Mạn là gốc các khổ

Các Đạo sư đã nói

Có mạn khổ tăng trưởng

Lìa mạn khổ liền diệt.

Đời tuy tu Tam-muội

Mà không lìa ngã tưởng

Lỗi lầm lại khởi lên

Giống như Ưu-điệt-ca.

Nếu tu sự vô ngã

Trong đó sinh vui mừng

Là nhân vui Niết-bàn

Chẳng do pháp thế gian.

Như bị lũ giặc vây

Vì sống, muốn chạy trốn

Không chân, không thể chạy

Liền bị giặc giết hại.

Kẻ si phá giới vậy

Muốn ra khỏi thế gian

Không giới, không thể đi

Bị lão, bệnh, tử giết.

Như giặc mạnh cầm đao

Cướp giật hại khắp nơi

Phiền não cũng như vậy

Hại căn lành chúng sinh.

Nhiều người nói ấm không

Không biết ấm vô ngã

Nếu hỏi ấm có không

Nhăn mày, giận đối đáp.

Nếu biết ấm vô ngã

Nghe chửi, tâm không giận

Mê hoặc buộc, thuộc ma

Ngộ không, không phẫn nộ.

Như người bệnh, thân đau

Nhiều năm khổ bức não

Bệnh này qua nhiều năm

Muốn tìm thuốc chữa lành.

Người ấy hỏi nhiều nơi

Liền gặp được thầy hay

Thầy thương cho thuốc tốt

Bảo uống, sẽ lành bệnh.

Người ấy được thuốc hay

Không uống, bệnh không lành

Không phải lỗi thầy thuốc

Nên biết lỗi người bệnh.

Nơi pháp này xuất gia

Đọc tụng Đạo phẩm giáo

Nói và làm không giống

Làm sao được giải thoát?

Thể tánh các pháp không

Con Phật quán việc ấy

Tất cả hữu đều không

Ngoại đạo không hề có.

Trí ngu không tranh nhau

Dũng mãnh nên lìa bỏ

Bị mắng không trả thù

Pháp ngu ngươi chớ ghét.

Trí, không ngu qua lại

Khéo biết tánh huân tập

Tuy lại cùng thân nhau

Sau trở thành oán ghét.

Trí không thân với ngu

Biết chí họ không bền

Thể tánh tự phá hoại

Đừng làm bạn với ngu.

Nếu nghe lời như pháp

Người hủy giới không vui

Tự nhiên khởi sân hận

Nên biết là người ngu.

Người ngu hợp người ngu

Như phân trộn với phân

Trí với trí cùng ở

Như hợp hai đề hồ.

Không xét lỗi thế gian

Không tin vào nhân quả

Không tin lời Phật dạy

Ở đời bị xa lìa.

Bần cùng không của cải

Không sống, cầu xuất gia

Đã xuất gia pháp ta

Lại tham trước y, bát,

Họ gần ác tri thức

Phá hủy cấm giới ta.

Không tự quán việc mình

Trong tâm không an trú

Ngày đêm sống phi pháp

Làm ác không biết chán.

Thân tâm luôn phóng dật

Miệng thường nói lời thô

Luôn rình mò lỗi người

Thấy rồi nói người khác.

Tự che lỗi của mình

Là tướng rất ngu si

Người ngu ham ăn uống

Không thể biết độ lượng.

Nhờ Phật được ăn uống

Vẫn không tâm báo đền

Được món ăn thượng diệu

Không đúng với pháp ấy

Ngược lại ăn bị hại

Như voi ăn sen bùn.

Tất cả món thượng vị

Người trí tuy ăn vào

Căn vắng lặng không tham

Chọn món ăn như pháp.

Tuy có người trí sáng

Hỏi kẻ ngu đâu đến?

Không thân luyến với họ

Chỉ khởi lòng xót thương.

Người trí lợi kẻ ngu

Kẻ ngu làm suy tổn

Ta thấy lỗi này rồi

Như nai ở chỗ vắng.

Người trí thấy lỗi này

Không ở chung với ngu

Nếu lui tới kẻ ngu

Mất trời huống Bồ-đề.()

Người trí thường Từ bi

Từ, Bi hợp với hỷ

Thường Xả tất cả hữu

Tu định, chứng Bồ-đề.

Ngộ đạo, trừ lo sợ

Thấy người già chết khổ

Nên khởi lòng xót thương

Nói lời hợp chân nghĩa.

Nếu người biết Phật pháp

Lìa ngôn thuyết Thánh đế

Nếu ai nghe pháp này

Lìa tham thực, Thánh thương.

Này Đồng tử! Vì nghĩa lý đó nên muốn được thành tựu hạnh kiên cố, Bồ-tát nên học như vậy. Vì sao? Này Đồng tử! Nhờ hạnh kiên cố nên Bồ-tát đắc quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác không khó khăn, huống gì là Tam-muội này vậy.

Bấy giờ Đồng tử Nguyệt Quang bạch Phật:

———

* Sinh Thiên còn khó huống chi được quả Bồ-đề.

–Hy hữu thay Thế Tôn! Như Lai, Bậc Ứng Chánh Biến Tri đã khéo nói về hạnh kiên cố này để nhập vào pháp Tam-muội ấy. Ngài đã khéo nói, khéo kiến lập tất cả sở học Bồ-tát. Đó chính là tất cả hành xứ của Như Lai, không phải là địa vị của Thanh văn, Bích-chi-phật làm được, huống gì là ngoại đạo!

Bạch Thế Tôn! Nay con sẽ trụ hạnh kiên cố này. Vì sao? Vì con muốn sở học như Phật. Nay con muốn học vì con muốn biết quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác ấy. Con muốn phá hoại ma Ba-tuần và quyến thuộc của chúng. Con muốn giải thoát tất cả khổ cho chúng sinh. Cúi mong Đức Như Lai và Tỳ-kheo tăng cùng các quyến thuộc chứng minh, chấp nhận sự thỉnh cầu của con, là vì thương xót con.

Bấy giờ Đức Như Lai và Tỳ-kheo tăng im lặng chấp nhận. Đồng tử Nguyệt Quang thỉnh Phật và Tỳ-kheo tăng sáng ngày mai đến thọ thực và được Phật chấp nhận.

Bấy giờ Đồng tử Nguyệt Quang đã được Đức Như Lai chấp nhận sự cúng dường nên vui mừng khôn xiết, hạnh sâu xa, liền từ tòa đứng dậy, bày áo vai bên phải, đảnh lễ dưới chân Đức Phật, nhiễu quanh bên phải ba vòng rồi cáo từ ra về.

Bấy giờ Đồng tử Nguyệt Quang hướng về thành Vương xá để trở về nhà mình. Về đến nhà thì ngay đêm ấy liền chuẩn bị các thứ ẩm thực thượng vị nhiều vô số. Tại thành Vương xá, nơi nơi đều treo lụa năm màu, rải các loại hoa, dựng tràng phướn lọng, đốt các hương thơm, bố thí các mùng màn, quét sạch đường sá, vứt bỏ ngói gạch. Tại ngã tư đường rưới nước làm cho sạch sẽ, rải tung bột chiên-đàn và các loại quý báu khắp nơi; lại tung các loại hoa, các thứ hoa báu xen kẻ trên mặt đất giống như hình vẽ; lại dùng vô lượng vật dụng chạm trổ, trang nghiêm các nẻo đường. Trong thành, khắp nơi đều có hoa Ưu-bát-la, hoa Câu-vật-đà, hoa Bát-đầu-ma, hoa Phân-đà-lợi. Ở trong nhà toàn dùng chiên-đàn ngưu đầu rải quanh, dùng các thứ trang nghiêm, giăng các trướng báu. Vì Đức Phật Thế Tôn mà Đồng tử bày những món ăn thượng vị.

Khi Đồng tử làm những việc trang nghiêm thành quách, đường sá, nhà cửa như vậy, bày các vật cúng dường suốt đêm đầy đủ đến

lúc sáng sớm, cùng với tám mươi na-do-tha Bồ-tát, mà Bồ-tát A-dật-đa-làm thượng thủ. Các vị ấy là Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Hương Thượng, Bồ-tát Bảo Tràng, Bồ-tát Man Thắng, Đồng tử Bồ-tát Văn-thù Sư Lợi, Bồ-tát Dũng Kiện Quân, Bồ-tát Diệu Tý, Bồ-tát Bảo Hoa, Bồ-tát Bất Hư Hiện. Các Đại Bồ-tát như vậy đối với các Bồ-tát khác làm bậc Thượng thủ, cùng các chúng Đại Bồ-tát như vậy, vây quanh trước sau, ra khỏi đại thành Vương xá, đến chỗ Đức Như Lai, sửa lại y phục, đầu mặt đảnh lễ, nhiễu quanh bên phải ba vòng, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đã đến giờ thọ thực, trai soạn đã dọn xong, mong Thế Tôn hạ cố vào thành Vương xá đến nhà con, vì lòng xót thương mà thọ nhận sự cúng dường của con.

Bấy giờ Đức Thế Tôn, trước đó đã đắp y, cầm bát, cùng Đại Tỳ-kheo cả thảy đến trăm ngàn vị, vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha Đại Bồ-tát, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già… vô lượng trăm ngàn vị đồng tử đã thiết lễ cúng dường, cung kính tán thán đại oai lực của Phật, đại thần túc của Phật, đại biến hiện của Phật, đại oai nghi của Phật, đã phóng ra trăm ngàn vạn ức na-do-tha ánh sáng, tấu lên trăm ngàn loại kỹ nhạc, mưa các thứ hoa trời. Vì thọ nhận sự cúng dường của Đồng tử Nguyệt Quang, nên Đức Phật vào thành Vương xá.

Đức Phật với sự tích tập vô lượng căn lành từ lâu, nên lúc bàn chân có bánh xe ngàn căm bước vào thành thì hiện ra vô số sự thần biến chưa từng có. Chư Phật Như Lai, nếu khi vào thành, pháp như vậy là đều hiện sự thần biến ấy. (Nay các ông hãy lắng nghe, ta sẽ vì các ông mà nói).()

Khi Đức Phật vào thành, có thần đức nói kệ tụng rằng:

Đại Tiên vào thành vua

Chân Ngài bước vào thành

Oai lực động đại địa

Chúng sinh đều hoan hỷ.

Các người thiếu ăn uống

———

* Trong đoạn văn tường thuật lại xuất hiện câu thoại trực tiếp. (ĐT.15, p.559b).

Được lìa khổ đói khát

Thân ấy đều no đủ

Nhờ Phật vào cổng thành.

Người điếc, đui, câm, ngọng

Kẻ bần cùng, phước mỏng

Các căn đều đầy đủ

Nhờ Phật vào cổng thành.

Ngạ quỷ cõi Diêm-la

Ăn đờm, mủ, phân, tiểu

Được món ăn của trời

Nhờ Phật bước vào thành.

Các núi và núi báu

Các thứ hoa quả rừng

Khom mình hướng về Ngài

Nhờ Phật bước vào thành.

Biển cả, thành, tụ, ấp

Đất có sáu chấn động

Không bức não chúng sinh

Nhờ Phật bước vào thành.

Người, Trời, Cưu-bàn-trà

Hoan hỷ ở không trung

Cầm lọng báu che Phật

Phát tâm đại Bồ-đề.

Các âm nhạc không đánh

Tự nhiên phát tiếng hay

Mọi ngươi đều hoan hỷ

Nhờ Phật bước vào thành.

Trăm ngàn vạn ức cây

Dâng Phật đủ hoa quả

Chư Thiên đứng giữa không

Chẳng phải người bày cúng.

Trăm ngàn các Ngưu vương

Vua thú, sư tử rống

Voi, ngựa đều cúi lạy

Nhờ Phật bước vào thành.

Các đại vương trong nước

Thấy Thế Tôn Thập Lực

Đạo sư sắc thắng diệu

Hoan hỷ nên đảnh lễ.

Mọi người tâm mừng khen

Hoặc tung các diệu hoa

Chắp mười ngón tay lại

Khen Phật là đại Bi.

Hoặc tung các anh lạc

Ấn Cừ tý kim ngân

Hoặc tung lên sư tử

Phát tâm đại Bồ-đề.

Người nữ dâng tóc vàng

Hoặc rải các hoa thơm

Hoặc cởi vàng, anh lạc

Trang điểm nơi thân thể.

Có người tung hoa vàng

Các vật để trang sức

Tuy bỏ không một lòng

Mong cầu chư Phật đạo.

Dân chúng mặc y đẹp

Hoặc lại rải đảnh châu

Và giăng các lưới báu

Vì Phật vào cổng thành.

Nếu người bệnh khổ bức

Cung tên ưu sầu bắn

Tất cả đều an lạc

Nhờ oai đức Đạo Sư.

Câu-sí-la, anh võ

Khổng tước và Tần-già…

Các chim trong không trung

Phát tiếng hay, hòa nhã.

Các chim tâm vui mừng

Khi phát diệu âm này

Diệt được người tu hành

Phiền não, tham, sân, si.

Vô lượng ức chúng sinh

Nghe tiếng được thuận nhẫn

Làm Thánh thọ ký họ

Vị lai đều thành Phật.

Thấy thân Phật Thập Lực

Chúng sinh thích trí Phật

Con làm sao để được

Phật biết muốn thọ ký.

Mỗi lỗ chân lông Phật

Phóng trăm ngàn ánh sáng

Chiếu khắp các cõi Phật

Do Phổ Nhãn vào thành.

Trời, trăng bị khuất lấp

Lửa trời ma-ni báu

Các ánh sáng không hiện.

Vì Phật vào cửa thành.

Trăm ngàn hoa sen nở

Ngàn cánh ra khỏi bùn

Đấng Thập Lực bước lên

Cùng chúng dạo khắp thành.

Đường đi thật sạch sẽ

Toàn trải bằng hương quý

Khắp thành đốt hương thơm

Mùi thơm rất đáng yêu.

Đường sá thật tráng lệ

Trừ khử hết ngói, gạch

Nhờ công đức Thập Lực

Đủ các thứ hương hoa.

Trăm ngàn ác Dạ-xoa

Thấy thân Phật sắc vàng

Khởi tâm đại Bi mẫn

Tịnh tâm quy y Phật.

Các Thiên cung trống không

Đều đến chiêm ngưỡng Phật

Hư không mưa các hoa

Khi Phật vào thắng thành.

Nếu có người rải hoa

Chỗ đức Nhân Thiên Sư

Thành lọng hoa che Phật

Thân trang nghiêm tốt đẹp.

Người, Trời và Tu-la…

Thấy Phật, Bậc Thập Lực

Tâm hoan hỷ vui mừng

Chưa từng có nhàm chán.

Bên phải trăm ngàn Phạm

Bên trái trời Đế Thích

Vô số trời trong không

Cung kính Tam Giới Tôn.

Khi Phật thần biến xong

Khai thị thắng diệu pháp

Trăm ngàn chúng nghe xong

Phát tâm đại Bồ-đề.

Tướng tốt, hoa làm thân

Như sao đầy bầu trời

Phật đi đường của vua

Như trăng tròn trên trời.

Như báu tịnh ma-ni

Trong sạch, không tỳ vết

Phóng ánh sáng mười phương

Cõi Phật chiếu cũng vậy.

Các vị trời vây quanh

Nhân Tôn vào thành vua

Đi trên đất như vẻ

Vào nhà của Nguyệt Quang.

Thành quách đều trang nghiêm

Trăm ngàn ức phướn lọng

Chiên-đàn rải mặt đất

Tung hoa để trang nghiêm.

Đi Phật đi trên đường

Phát lòng thương rộng lớn

Miệng phóng vô lượng quang

Tỏa hương mà thuyết pháp.

Thấy thân Phật liền vui

Hoan hỷ chẳng nghĩ bàn

Khi nào chúng ta được

Cúng dường Bậc Pháp Vương.

Vô lượng người phát tâm:

“Sáng mai ta thỉnh Phật

Bậc thương đời cứu độ

Rất lâu khó gặp được”.

Hoặc dọn sạch đường thành

Thắng diệu tự trang nghiêm

Đủ các hoa, anh lạc

Cúng Phật, vì Bồ-đề.

Hoặc vòng hoa Chiêm-ba

Bà-sư, Mục-đa-già

Hoặc là giăng vải lụa

Phát chí tâm thuần nhất.

Hoặc tại gia, tâm tịnh

Y đẹp tự trang nghiêm

Dùng lụa đẹp, các hoa

Cúng dường chúng Tỳ-kheo.

Với hoa Ưu-bát-la

Lại tung hoa Diệu kim

Các thứ báu ma-ni

Hoặc tung bột chiên-đàn.

Hiện các việc hy hữu

Không thể tính số lượng

Khi Phật đi vào thành

Nhiều người phát tâm đạo.

Không phiền não thấy đế

Trời Thiện hiện, Thiện kiến

A-ca-ni ly dục

Tất cả đến xem Phật.

Thân ngọt ngào quả lớn

Trăm na-do-tha chúng

Như ma-ni chiếu sáng

Đều đến chiêm ngưỡng Phật.

Vô số Tịnh Thiên tử

Và các trời Thiểu tịnh

Vô lượng Tịnh Thiên tử

Đều đến xem Đại Tiên.

Các Thiên tử Thiểu quang

Và trời Vô lượng quang

Các Thiên tử Quang âm…

Cũng đều đến xem Phật.

Thiên tử trời Phạm phụ

Cùng với trời Phạm chúng

Các định tạng Đại phạm…

Đều đến xem Thế Tôn.

Tha hóa Thiên hoan hỷ

Hóa lạc Thiên thiện tâm

Chúng Đâu-suất, Diêm-ma

Thiên vương Tam thập tam,

Bốn phương bốn Thiên vương

Tài chủ Tỳ-lâu-lặc

Ác Nhãn Đề-lại-tra

Liền đến lễ kính Phật.

Vua Dạ-xoa đại lực

Cùng quyến thuộc tâm tịnh

Cùng thân tộc trên không

Mưa các diệu hoa trời.

Hằng Túy cầm hoa trời

Nắm các thứ vòng hoa

Cùng quyến tộc hoan hỷ

Cúng dường Thắng trượng phu.

Bách Khí Túc Dạ-xoa

Cùng vợ và quyến thuộc

Tự tấu âm nhạc hay

Cúng dường Đức Như Lai.

Vui mừng say sưa hát

Là vua Khẩn-na-la

Sống ở đỉnh Hương sơn

Vui mừng đến tập hội.

Bà-nhã Thiểm-bà-lợi

La-hầu Tỳ-ma-chất

Cùng đại oai đức khác

Mưa các loại vật báu.

Hơn vô lượng La-sát

Nhiều chúng đang vây quanh

Đều cầm các diệu hoa

Cung kính tung lên Phật.

Đại Long vương A-nậu

Nữ thiện học âm nhạc

Tấu trăm thứ tiếng hay

Thành tâm cúng dường Phật.

Năm trăm Nậu Long tử

Cầu trí Bồ-đề rộng

Cùng quyến thuộc vây quanh

Đều cúng Vô thượng tôn.

Long vương A-ba-la

Chắp tay hướng về Phật

Cầm trân châu Long thắng

Trên không cúng dường Phật.

Long vương Mục-chân-đà

Nỗi vui mừng khôn xiết

Tung các áo đẹp quý

Tịnh tâm mà cúng dường.

Họ khởi tâm kính Phật

Niệm vô lượng công đức

Các thân quyến vây quanh

Đều đến khen ngợi Phật.

Nan-đà, Bạt-nan-đà

Đức-xoa, Hắc-cù-đàm

Cùng quyến thuộc đến Phật

Quỳ gối lạy Thiện Thệ.

Long vương Y-la-bát

Trăm quyến thuộc khóc lóc

Nhớ nghĩ Phật Ca-diếp

Chán ghét sự thọ sinh.

Xưa ta mãi nghi hoặc

Phá Tiểu Y Lan Diệp

Nên sinh nơi nạn xứ

Không thể biết Phật pháp.

Rất ghét thân rắn này

Muốn mau bỏ loài rồng

Biết được pháp thanh lương

Đã đạt được đạo tràng.

Hằng ngàn Long vương khác

Hải long, Ma-na-tư

Đem áo rồng thượng diệu

Đến dâng Nhân Trung Tôn.

Điều-đạt ném đá Phật

Dạ-xoa trú hư không

Tên là Kim-tỳ-la

Cung kính đến trước Phật.

Thành A-tra Dạ-xoa

Đại Dạ-xoa Không Thiên

Giao hẹn cùng tập hội

Cúng dường Bậc Đại Tiên.

Dạ-xoa Khôi Mao Châm

A-tra-bà đáng sợ

Tuyết sơn, Đà-đa-sơn

Lừa Dạ-xoa quy Phật.

Các thân hình khác nhau

Mặc áo rách đáng sợ

Quỷ Đa-na-do-tha

Dâng vật quý cúng Phật.

Kim sí điểu Thực Hải

Biến thành Bà-la-môn

Mão báu tự trang nghiêm

Trên hư không lạy Phật.

Các thành ở Diêm-phù

Tất cả trời Đại lâm

Thần của thành đồng đến

Cúng dường Thế Gian Giải.

Vô lượng Lâm thiên đến

Cùng với các thọ thần

Cùng tất cả thần sông

Vân tập đến Pháp vương.

Thần núi Phong Nham Lãnh

Trời Đội Phụ cùng đến

Thần suối với ao hồ…

Cùng Hải thần vui đến.

Trời, Người, Quỷ, Tu-la

Ca-lâu với Cưu-bàn…

Ngạ quỷ, Phú-đơn-na

Đều đến cúng dường Phật.

Chư Thiên, chúng Tu-la

Ly mạn, đều cúng dường

Thấy Phật vào Vương thành

Nhìn mãi mà không chán.

Hơn tu Bồ-tát hạnh

Cúng dường Phật Thế Tôn

Phật làm tịnh nghiệp này

Chúng sinh nhìn không chán.

Núi Tu-di luân thảy

Và các núi Diêm-phù

Không thể làm chướng ngại

Chư Phật chiếu sáng khắp.

Các biển Ta-bà này

Đất đai đều bằng phẳng

Cõi Phật đều biến khắp

Rải các hoa khắp đầy.

Trăm ngàn các ánh sáng

Phóng dưới chân Pháp vương

Địa ngục đều mát mẻ

Trừ khổ được an lạc.

Đấng Thập Lực thuyết pháp

Trời, người được tâm tịnh

Vô lượng trăm ngàn chúng

Quyết định nơi Phật đạo.

Vô đẳng đẳng vào thành

Hiện sự thần biến này

Vô lượng trăm ngàn kiếp

Phật nói vãn không cùng.

Thắng đức tụ như vậy

Ngưu vương vượt bờ kia

Tất cả đức cứu cánh

Cúi lạy Phật phước điền.

Bấy giờ Đức Thế Tôn cùng các Tỳ-kheo vây quanh trước sau, đi đến chỗ ở của Đồng tử Nguyệt Quang, ngồi lên tòa đã đặt sẵn. Các Tỳ-kheo thứ lớp ngồi xong, khi ấy Đồng tử Nguyệt Quang biết Đức Phật, Bồ-tát, Tỳ-kheo đã ngồi xong, tự tay bưng dọn các món ăn tuyệt hảo. Đó là: Khư-thiền-ni, Bồ-thiền-ni, Lê-kha-na, Chư-sa-ni… Lại đem nước uống, dùng thức ăn trăm vị, làm cho Đức Như Lai và đại chúng được no đủ. Khi thấy chư Tôn đã no đủ, Đồng tử vui mừng nhảy nhót, hết sức hân hoan.

Đức Phật và đại chúng đã thọ thực xong, cất bát, rửa tay. Đồng

tử dùng y giá trị vạn ức dâng lên Như Lai. Chúng Tỳ-kheo tùy theo thứ lớp: Thượng, trung hay hạ, đồng tử đều thứ lớp dâng cúng. Bấy giờ Đồng tử Nguyệt Quang dâng y lên Phật và Tăng xong, bày áo vai bên phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay đảnh lễ, đứng trước Đức Phật, im lặng, nói bài kệ để hỏi Đức Thế Tôn:

Bồ-tát, bậc Trí làm hạnh gì

Thường hay biết rõ các pháp tánh?

Làm sao thay vào nghiệp đã tạo?

Cúi mong Đạo Sư nói cho con.

Làm sao biết được kiếp quá khứ?

Làm sao không vào bào thai nữa?

Làm sao để được chúng không hoại?

Làm sao để được vô lượng biện?

Định tuệ Vô thượng Lưỡng Túc Tôn?

Như điều con hỏi xin Phật nói

Biết được tâm hạnh các chúng sinh

Với tất cả pháp không còn nghi.

Phật biết thể tánh tất cả pháp

Pháp lìa ngôn ngữ, dùng ngôn thuyết

Như sư tử hống, dã can sợ

Phật hàng ngoại đạo cũng như vậy

Biết việc làm của chúng sinh

Thông đạt các pháp đến bờ kia

Trí tuệ vô ngại, cảnh giới tịnh

Cúi mong Thế Tôn nói cho con

Biết đời quá khứ và vị lai

Với đời hiện tại Phật biết rõ

Trí vô ngại ba đời biết được

Cho nên con hỏi Thích sư tử

Các Phật pháp tất cả ba đời

Thế Tôn Pháp vương đều biết rõ

Với thể tánh pháp khéo giác ngộ

Cho nên con hỏi Đại trí hải

Hay lìa tất cả lỗi các pháp

Vì hay đoạn trừ tâm ô uế

Cắt đứt tất cả dây si uế

Mong Phật nói cho hạnh Bồ-đề

Mà Phật đạt được các pháp tướng

Như tướng sở đắc nói cho con

Con nghe pháp tương như vậy rồi

Nương tướng đã nghe hành Bồ-đề

Hành tướng chúng sinh nhiều sai biệt

Con làm hạnh gì để hiểu được?

Mong nói cho con pháp nhập hạnh

Con nhờ nghe được nên mới biết

Tất cả các pháp đều sai biệt

Thế thì không tịch, tánh xa lìa

Bồ-đề làm sao hay biện chứng?

Mong nói cho con pháp mẫu này

Với tất cả pháp đến bờ kia

Ngôn thuyết pháp cú đã tu học

Chính mình không nghi trừ nghi người

Vì con hiển thị Bồ-đề Phật.