Đại Tập 60 · Bộ Kinh Tập VII · Số 626–639

Phật Thuyết Đại Thừa Trí Ấn Kinh - Quyển 2

PHẬTT THUYẾT ĐẠI THỪA TRÍ ẤN KINH

QUYỂN 2

Bấy giờ, Đức Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Này Xá-lợi-phất! Các Đức Phật Như Lai hoặc được công đức về thân, hoặc được công đức về tâm là điều khó tu, khó chứng, cũng khó ngộ nhập. Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Vì chư Phật Như Lai mắt thấy các sắc thức không động vì cảnh sắc. Tai nghe các tiếng, nhưng thức không động vì cảnh giới của tiếng. Mũi ngửi các mùi hương, nhưng thức không động vì cảnh giới của hương. Lưỡi nếm các vị nhưng thức không động vì cảnh của mùi vị. Thân xúc chạm nhưng thức không động vì cảnh giới pháp. Vì sao? Vì thức trí tự tại, đối với ngoại cảnh không vọng tánh tốt xấu, không khởi yêu ghét.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai tâm duyên với các pháp, thắng trí tương ưng, rõ biết cảnh mình xem xét. Vô sinh mà chẳng phải vô sinh, đó là được vô sinh cao tột. Vắng lặng mà chẳng phải vắng lặng, đó là vắng lặng cao tột. Thiền định mà chẳng phải thiền định, đó là được thiền định cao tột. Luật nghi mà chẳng phải luật nghi, đó là được luật nghi cao tột. Hý luận mà chẳng phải hý luận, đó là lìa hý luận tốt nhất. Phân biệt mà chẳng phải phân biệt, đó là lìa phân biệt tốt nhất. Đoạn diệt mà chẳng phải đoạn diệt, đó là được sự đoạn diệt tốt nhất.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai hễ có nói ra điều gì, là lìa các hư dối, đều chân thật, nghĩa vị đầy đủ, dứt bặt sự tranh luận, tướng tâm bình đẳng, lìa các tướng khác và pháp không bình đẳng; có khả năng, khiến cho người nghe, trừ bỏ những điều ham muốn xấu ác, không phát sinh sự thấy biết sai lầm, lìa sự suy nghĩ không đúng đắn.

Này Xá-lợi-phất! Chỗ chứng ngộ của chư Phật Như Lai không đi, không đến; không thường, không đoạn; chẳng phải không, chẳng

phải có; lìa thấy, lìa nghe; không hình lớn nhỏ, không tướng vuông tròn.

Này Xá-lợi-phất! Đối với khả năng chứng đạo, chư Phật Như Lai đều có tướng tánh tròn đầy, trí tuệ sáng suốt, xa lìa dị tướng và chẳng phải dị tướng, không có các sự lựa chọn và chẳng lựa chọn. Thể như kim cang, không thể phá hoại. Dụng như hư không, không nắm không buông. Đối với pháp thắng thiện, không có chỗ ái chấp, đối với hạnh rộng lớn cũng không sợ hãi, tướng tâm rỗng lặng, lìa nói năng, nghe, thấy.

Này Xá-lợi-phất! Đối với chỗ an trú của các Như Lai, biên tế thắng định, hoàn toàn thanh tịnh, không chán sự ồn ào, không thích vắng lặng, bất cứ lúc nào cũng thường du hý, đối với pháp và phi pháp, sự sai khác của tình khí thế gian đều có khả năng liễu ngộ, đều tùy thuận theo cảnh, sức thiền định vững vàng, dù gặp duyên xấu ác, cũng không thể phá hoại.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai đối với tất cả cảnh vui thú, những sự giàu sang tôn quý ở thế gian, đều hiểu đó như môïng như huyễn, như dấu vết bỏ lại, không nhờ vả mong cầu điều gì ở phụ tướng, tể quan, đại Bà-la-môn. Thế nên, không bị danh tiếng lợi dưỡng trói buộc.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai dù có nghe tiếng tình hay phi tình, cũng không duyên vào lý do này mà sinh phân biệt; không có phân biệt và cũng xa lìa tâm phân biệt.

Này Xá-lợi-phất! Chư Phật Như Lai đối với sở duyên, thường quyết định cảnh tướng, không sinh thắng giải; chẳng có tâm thắng giải và cũng xa lìa tâm thắng giải.

Này Xá-lợi-phất! Đối với các thời phần, chư Phật Như Lai không tính toán sự trì hoãn hay gấp gáp; có hết hay không hết, thành hoại sai khác, chẳng có tâm sai khác và cũng xa lìa tâm sai khác. Biết rõ các pháp không lời, không nói, lìa quá khứ, vị lai, hiện tại. Đối với tâm và tâm sở thì không có tương ưng hay tương ưng; suy nghĩ lo lắng thảy đều không sinh; không có bờ sinh tử, cũng không có bờ giải thoát. Đối với tình khí thế gian, không có phân biệt cao, giữa, thấp, thân tâm vững chắc, không thể phá hoại.

Này Xá-lợi-phất! Thân tướng chư Phật Như Lai có được, không có hành động tạo tác, lìa các việc: Chống đối kẻ oán ghét, tin theo người thân thiết, dùng lòng từ bình đẳng ẩn hiện không hai. Do nhân duyên đời trước, lìa vô biên chướng ngại, tu vô biên hạnh. Đối với các chúng sinh ban cho trí đại Bi, quán sát đúng đắn điều mong cầu của họ mà tùy nghi làm cho lợi ích đầy đủ, đáp ứng sự mong cầu khiến cho các hữu tình, vui mừng hết mực. Cho nên, đối với thân tướng trí tuệ đã đạt được, chỉ tự chứng biết, ngoài ra, không thể giải thích. Đối với sắc thân của chính mình không có giới hạn, ngang bằng với hư không, không có ẩn hiện, cùng khắp tất cả, được trang nghiêm bằng năng lực thắng công đức, tướng tốt đầy tràn, không có thiếu giảm. Ở trong uẩn, xứ, giới, vô tại, vô bất tại, với những thói quen và sự nghiệp của những hữu tình, đều có khả năng xả bỏ, ngoại trừ trí phương tiện, thị hiện sự tu tác, trong tâm thanh tịnh, ngoài thân sạch sẽ.

Này Xá-lợi-phất! Như trên đã nói đều là hoặc tâm hoặc thân của Như Lai, tướng công đức thắng thiện trang nghiêm, bình đẳng cùng khắp. Nếu dùng tâm phân biệt của các ông, để thấy chỗ có thân tướng thắng định nhậm trì của Như Lai, thì không thể thấy được thân Như Lai.

Bấy giờ, Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vì sao sắc thân viên mãn của Như Lai, được gọi là vô tướng? Trí ấn tam-ma-địa rộng khắp, bình đẳng như thế nào?

Lúc ấy, Đức Thế Tôn muốn làm rõ lại nghĩa này, liền nói kệ:

Tướng thân tâm Như Lai

Sinh ra từ định, trí

Không vay mượn ngoại cảnh

Thức tướng phân biệt động.

Ý duyên tất cả pháp

Với thân không có khác

Lìa phải quấy sai biệt

Đặt được chỗ cao tột.

Nếu dùng sức trí yếu

Muốn thấy thân Thiện Thệ

Như trời trong, trăng hiện

Lầm gọi trăng trong nước.

Tướng thân vốn vi diệu

Cũng do trì thắng định

Lìa dài, ngắn, vuông, tròn

Không qua lại, đứng yên.

Trong tâm vắng không động

Tĩnh mịch như hư không

Dứt bặt tướng thân tâm

Tự nhiên không chỗ có.

Vì tâm không chỗ có

Không đắm hương, vị, xúc

Lìa các uẩn, xứ, giới

Dùng để quán Như Lai.

Như thấy trăng trong nước

Tuy không được chân thật

Đã lìa tâm phân biệt

Đó cũng gọi là thấy.

Môn Như Lai Trí ấn

Chẳng riêng ta chứng đắc

Nếu chúng sinh tâm lớn

Mong cầu không chán mỏi,

Được Đẳng trì tối thượng

Nương sức thắng định này

Với môn Phật Trí ấn

Cũng chẳng không chỗ được.

Kinh này sinh ra phước

Vô tận như hư không

Ta dùng trí phương tiện

Lược chút ít khen ngợi

Các cõi Phật mười phương

Trăm ngàn câu-chi cõi

Trong đó đầy châu báu

Nếu người đem cúng dường

Trải qua vô lượng kiếp

Không bằng nghe kinh này

Ghi chép hoặc thọ trì

Phước người ấy đã được

So người ban cho trước

Lại gấp mấy hằng sa.

Nếu người hành tâm Từ

Làm lợi các hữu tình

Không bằng nương kinh này

Ngộ Phật Tam-ma-địa.

Nếu với cõi chúng sinh

Tâm thường hành nhẫn nhục

Không bằng trong chốc lát

Tu tập định thù thắng,

Công đức của người ấy

Giống như núi Tu-di

Đem nghiền làm vi trần

Hơn kém chẳng sánh được.

Nếu người hành tinh tấn

Dũng mãnh làm điều thiện

Không bằng nghe kinh này

Nương giáo, ngộ lý ấy

Các công đức đã được

Trăm ngàn, vạn, ức phần

Nếu đem so lường nhau

Nhiều hơn chẳng bằng một.

Nếu ta tu thiền định

An trụ vô lượng kiếp

Ngồi nằm hoặc kinh hành

Vòng quanh các cõi Phật

Không bằng trong một lúc

Nghe công đức kinh này.

Nếu ở trần sa kiếp

Hay tu tập trí tuệ

Cởi bỏ dây phiền não

Danh tiếng vang khắp nơi

Không bằng trong sát-na

Khen Phật Trí ấn hải

Như đem nước biển cả

So sánh với một giọt.

Nếu ai muốn thấy Phật

Phải lìa các danh tướng

Biết rõ tánh các pháp

Chẳng không, cũng chẳng có.

Nếu chỉ rõ biết không

Giống như Tô-bộ-để

Với môn Phật Trí ấn

Cũng không ngộ nhập được.

Khi nói kệ ấy xong, Đức Thế Tôn lại bảo Xá-lợi-phất:

–Này Xá-lợi-phất! Pháp Như Lai Trí ấn Tam-ma-địa, như ta đã nói. Nếu có Bồ-tát, có khả năng ở thế giới chư Phật khắp mười phương, muốn đầy đủ trọn vẹn trí tuệ vô ngại, thì phải nên tu học Tam-ma-địa ấy. Sớm tối siêng năng thân tâm an trụ, mà không tán loạn, cũng không lười biếng.

Này Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát như thế, nếu có mong muốn thấy được các cõi nước chư Phật, khắp mười phương thế giới và tất cả Như Lai, thì đều được như sở nguyện.

Này Xá-lợi-phất! Tam-ma-địa này là pháp môn cao hơn hết, là vô lượng, vô biên Pháp nhãn sâu xa, của các Đại Bồ-tát; đối với các pháp đều có được sự hiểu biết thông suốt, không còn chướng ngại, không bị quên mất. Đó gọi là pháp môn Như Lai tối thắng Tổng trì Đà-la-ni.

Nếu các Bồ-tát, tâm muốn hoàn thiện tất cả tướng nói năng, muốn thành tựu tánh vi diệu Vô thượng Bồ-đề thì cần phải hết lòng siêng năng tu tập pháp môn Trí ấn Tam-ma-địa ấy. Nếu các Bồ-tát, muốn xa lìa những nghiệp ác, việc làm không bị các chướng ngại, thành tựu pháp thanh tịnh tối thượng, dùng sức trí tuệ đánh dẹp ma

oán, xa lìa điều ác, các tướng bình đẳng, như trí Như Lai, không nhiễm các nhơ bẩn, hết sạch các nghiệp chướng, trong sạch không dơ, an trụ nơi trí địa rốt ráo của Như Lai, có khả năng, khiến cho các điều ác và tất cả ma oán dứt sạch, không còn chỗ lung lạc, giác trí sáng suốt; biết rõ đủ những thứ cảnh tướng, phân biệt, yêu thích, của tất cả chúng sinh, các nghiệp lành và ác, nhân quả sai khác của tất cả các chúng sinh kia; biết rõ tâm địa vi tế, phiền não trói buộc, của tất cả các chúng sinh; có khả năng, biết được phương pháp tháo gỡ, tất cả những sợi dây trói buộc của các hữu tình thì cần phải tu học pháp môn Trí ấn thắng Tam-ma-địa, phương tiện cao tột mà Như Lai đã nói.

Nếu các Bồ-tát muốn cho chúng sinh an vui mãi mãi, tâm luôn suy nghĩ cầu pháp vô thượng thì cần phải siêng năng tu tập môn Tam-ma-địa sẽ tự nhiên thành tựu được thắng pháp vô thượng.

Nếu các Bồ-tát, muốn giảng nói các phương pháp để sửa trị mọi thứ căn bệnh, của các hữu tình, ứng hợp với các Phật Như Lai thì phải siêng năng tu tập môn Trí ấn tam-ma-địa này sẽ tự nhiên được phân biệt, giảng nói pháp, không bị chướng ngại.

Nếu các Bồ-tát, tâm mong muốn được Thánh pháp của ba thừa kia, phân biệt tướng chân đế và tục đế, tỏ ngộ pháp nghĩa sâu xa thì cần phải tu tập môn Trí ấn tam-ma-địa này, sẽ tự nhiên đối với pháp, trí tuệ sáng suốt không sinh ám độn.

Nếu các Bồ-tát, muốn ở câu-chi trăm ngàn kiếp số, liễu ngộ được sự sinh diệt, huyễn hóa, không vững chắc; có khả năng chứng biết, tự tánh chân thật của các pháp, thanh tịnh giải thoát thì cần phải siêng năng tu tập môn Trí ấn tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, mong muốn đối với mười hai nhân duyên sinh diệt, vô minh vì vô thỉ phát sinh, nghiệp hành chiêu tập khổ báo, tham đắm, dính mắc, ái dục đầy dẫy, giả có tụ thành tướng sinh, tử, bệnh, biến đổi, vô thường, trôi lăn các nẻo, ngay với nhân sinh diệt, mà tự giác ngộ thì cần phải siêng năng tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, muốn biết rõ tất cả tạp loại hữu tình, khởi kiến, tạo tướng nghiệp báo sai khác, tâm thức thông minh hay ngu

muội, chánh niệm hay điên đảo, dị phần hữu tình, biết rõ ràng như thật, căn tánh lợi độn, tìm cách dạy bảo, dần dần khiến ngộ nhập chánh pháp chân thật, trụ Tín hạnh địa thì cần phải siêng năng tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, tâm mong muốn thành tựu các cõi nước của chư Phật, nghiệp nhân thanh tịnh, cảnh giới thuần thiện, thân tâm vắng lặng, quyến thuộc đều thuận, xa lìa ganh ghét, kiêu mạn, lỗi lầm, gần gũi cung kính, yêu thương, bình đẳng, không tưởng oán ghét thì phải nên tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, muốn khơi dậy trí tuệ nơi mình, có ánh sáng thù thắng vi diệu, soi sáng sự sinh tử, ngu si nghiệp chướng, nặng nề của mình và người, cắt đứt nghi hoặc ở ba cõi, diệt các khổ báo, giải thoát tự tại thì phải nên tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, muốn biết sự chết ở đây, sinh ở kia, thọ mạng dài ngắn, nơi trải qua nhiều kiếp, cho đến sự sinh diệt trong từng sát-na, phân hạng định do nghiệp đời trước, sức mạnh dẫn dắt, cảm lấy những điều như vậy, quả báo của tự loại, biết rõ như thật, trước sau quyết định, thọ mạng căn bản, của tất cả hữu tình trong mười phương thế giới thì phải nên siêng năng tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu Bồ-tát, muốn biết sự bắt đầu thực hành diệu hạnh ở nhân địa, sự đoạn diệt tu chứng của bốn Thánh đế, sự quán ngược quán xuôi mười hai nhân duyên, vắng lặng, tự giác, vi diệu, sâu xa; hạnh nhân thanh tịnh của mười Ba-la-mật, mỗi mỗi đều được quả báo rốt ráo của hàng Thanh văn và Bích-chi-ca, Bồ-tát, Như Lai thì cần phải siêng năng, tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu Bồ-tát, đối với tất cả ngôn ngữ, âm thanh, muốn tranh luận, khéo léo, mau lẹ, hợp thời, đối đáp không sơ xuất, không nhầm lẫn, phương tiện khéo léo với các thế tục và dùng đến thắng nghĩa, để chỉ dạy rõ ràng, khiến cho người dễ hiểu, không sinh nghi hoặc, có được quyết định chắc chắn thì phải siêng năng tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu có Bồ-tát, muốn biết rõ chánh nhân Phật pháp, khéo léo thực hành phương tiện, tùy thuận của ba thừa, căn bản sai khác có cao, thấp và giữa, xứng tánh ngộ nhập nhân địa Bồ-tát, dần dần

dùng sự huân tu, để trồng các căn lành, được trí Như Lai thì phải nên siêng năng, tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Nếu các Bồ-tát, ý muốn thành tựu trí giác tròn đầy của chư Phật Như Lai, không khởi phân biệt, hiện đủ loại thân, dùng lòng Từ bình đẳng, chuyển hóa, nhiếp thọ tất cả những hữu tình, khiến cho chúng, khởi tâm vui vẻ, yêu thích, tu học tâm nguyện hạnh địa của Bồ-tát thì cần phải siêng năng, tu tập thắng Tam-ma-địa này.

Này Xá-lợi-phất! Pháp Tam-ma-địa mà ta đã nói, đó là cao tột hơn cả, như châu ma-ni. Hễ tất cả hữu tình, thích muốn điều gì đều được như ý, không có gì là không đầy đủ.

Này Xá-lợi-phất! Nếu các Đại Bồ-tát… đạt được pháp Như Lai Tam-ma-địa này, thì các pháp Thánh tài và hạnh vi diệu, tất cả đều được như ý, hạnh nguyện tròn đầy. Thế nên, cần phải siêng năng tu học.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn muốn làm cho rõ nghĩa này, nên liền nói kệ:

Trí Như Lai có được

Cao tột không ai bằng

Theo tánh tướng sai khác

Tất cả đều chứng được.

Ánh sáng trí bình đẳng

Chiếu khắp các chấp, buộc

Hay nhập môn trí tuệ

Được vô lượng tự tại.

Tướng trí và tánh trí

Hay nhận định các pháp

Phân biệt các ác, lành

Thế tục và thắng nghĩa

Hiểu rõ pháp như thế

Trí tuệ không có hết

Ví như ánh mặt trời

Chiếu sáng cả ba cõi,

Khắp những nơi tối tăm

Xua tan được tất cả

Thành tựu pháp bình đẳng

Là Thánh trí chân thật.

Tất cả Tam-ma-địa

Từ Trí ấn mà ra

Gọi là chư Phật chủng

Cũng gọi Đại ma-ni

Lợi ích các hữu tình

Cũng như người thế gian

Có châu báu quý nhất

Của cải không cùng tận,

Giúp những người nghèo khổ

Khiến đều được no đủ

Pháp tài cho chúng sinh

Cũng không bao giờ hết.

Thần thông và trí tuệ

Là pháp tốt đẹp nhất

Đều từ Tam-ma-địa

Trí ấn báu sinh ra.

Ví như các cõi nước

Có ngọc ma-ni lớn

Các vua đều yêu thích

Các quan đều giữ gìn.

Ma-ni báu lớn thế

Các vật báu không hơn

Ta nói Trí ấn báu

Rất đặc biệt bậc nhất.

Trí tổng trì sáng suốt

Phá tan các kiến hoặc

Cảnh giới đều rõ ràng

Xa lìa các tối tăm.

Tâm an trú vắng lặng

Không phân biệt tốt xấu

Tu trí tuệ thanh tịnh

Tài pháp không cùng tận.

Tham đắm không dính mắc

Không sáu mươi hai kiến

Chánh niệm đều bình đẳng

Vào pháp môn cam lồ.

Mau được trí Như Lai

Thành tựu thân tướng tốt

Đầy đủ ba mươi hai

Đạt Bồ-đề cao tột.

Bằng tất cả Phật giác

Diệu trí đã sáng ngời

Đến bờ kia giác ngộ

Tự tánh chứng Niết-bàn.

Đủ tự, tha viên mãn

Công đức đều thành tựu

Không lường, không ngằn mé

Pháp sâu xa nhiệm mầu.

Tổng trì Đà-la-ni

Giải thoát, thường vắng lặng

Thường đầy đủ mười Lực

Lại dùng biển nguyện lớn

Bố thí ba-la-mật

Trì giới và Nhẫn nhục

Tinh tấn cùng Thiền định

Trí tuệ thường vững vàng.

An trụ trong Lục độ

Luôn luôn, không gián đoạn

Không có những sợ hãi

Lìa phiền não khổ nghiệp.

Ma-la và quyến thuộc

Không thể có cơ hội

Hay dẫn dắt chúng sinh

Không xả bỏ chánh pháp.

Dần vào nhà Như Lai

Được dạo cửa Trí ấn.

Thường ở trong hiền kiếp

Thế giới khắp mười phương.

Tất cả các hội Phật

Đều gần gũi vui theo.

Đó là chân Phật tử

Không ai phá hoại được

Nếu có người tin hiểu

Hay ghi chép kinh này

Hoặc đọc tụng thọ trì

Vui thích lưu truyền khắp

Luôn luôn không lười mỏi

Với nghĩa vị rõ ràng.

Phải biết kinh như vậy

Mẹ chư Phật ba đời

Sinh ra Trí ấn báu

Kho công đức Như Lai.

Phật Thuyết Đại Thừa Trí Ấn Kinh - Quyển 3

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA TRÍ ẤN KINH

QUYỂN 3

Bấy giờ, trong hội, tất cả Bồ-tát, đông đến số Khắc-già sa na-dữu-đa, nghe Phật Như Lai nói Tam-ma-địa ấy liền lìa được các chướng ngại, tâm được giải thoát. Đối với pháp Đà-la-ni bí mật sâu xa, tùy ý ngộ nhập, nhận định rõ ràng, quyết định giữ gìn. Lại có sáu mươi tám na-dữu-đa Bồ-tát, ở trăm ngàn kiếp đã tu tập thiền định giải thoát, lìa các vọng tưởng sinh tử sợ hãi, thường thích huân tu thắng hạnh vi diệu, nghe pháp Tam-ma-địa tối thắùng này, trong lòng cảm thấy hớn hở. Đối với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đạt được không thoái chuyển, chứng được âm thanh Đà-la-ni, đạt được biện tài vô ngại giải.

Lại có sáu mươi ức các trời, người, nghe Phật nói pháp môn Trí ấn, vui mừng vô lượng, cung kính ca ngợi, lễ bái cúng dường và đối với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, tâm sinh ưa thích; đối với thắng pháp sâu xa Tam-ma-địa, không có nghi hoặc đều sinh tâm tin hiểu; đối với tâm Bồ-đề, vững chắc không xả bỏ. Đối với môn Trí ấn, thì dũng mãnh tinh tấn. Do sức đại nguyện, vốn tu các căn lành nên căn tánh thành thục, liền được trụ ở địa vị không thoái chuyển; tin và lãnh nhận hạnh nguyện mà Như Lai đã thực hành, tâm ý quyết định, không có sự thoái thất.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn biết được nhân duyên căn lành của các Bồ-tát ấy đã thành thục và muốn thọ ký cho họ. Phật bảo các Bồ-tát:

–Lành thay, lành thay! Từ nay, trải qua ba mươi ức kiếp về sau, các ngươi đều ở cõi nước của chư Phật, tu tập đầy đủ sáu pháp Ba-la-mật, đạt được hạnh nguyện tối thắng khó thực hành, tất cả đều có khả năng thành tựu tròn đầy, các tập khí đều dứt sạch, đạt đại Bồ-đề, sẽ thành Phật và đồng một hiệu là Vô Úy Như Lai.

Đức Phật lại bảo chúng trời, người:

–Này các Thiện nam! Chúng trời, người các vị, trong quá khứ đã ở chỗ vô lượng các Đức Phật, trồng các căn lành, thích tu Đại thừa. Hôm nay, ở trong hội này, được nghe pháp sâu xa nhiệm mầu, ít có như thế, hãy vui vẻ mà lãnh nhận gìn giữ. Này các Thiện nam! Các vị từ nay trải qua ức ngàn kiếp sẽ cùng được thành Phật và đồng là Trí Ấn Như Lai.

Khi Đức Phật thọ ký cho các vị Bồ-tát và chúng trời, người, về sau sẽ thành Phật xong, Phật nhìn khắp chúng hội, dùng âm thanh dịu dàng, nói với Đồng chân Bồ-tát Diệu Cát Tường:

–Ta xem những Bồ-tát, trời, người ở trong hội này, tuy họ ở nơi Bồ-đề tối thượng, phát tâm dũng mãnh, vững chắc không thoái lui; nhưng vào đời mạt pháp, tà kiến, họ chưa đủ khả năng ở trong đạo, để tạo dựng nên chánh pháp. Chỉ có mình ông, ở đời ác năm trược, trong tam thiên thế giới là làm lợi ích an vui cho tất cả chúng sinh, tìm cách giữ gìn, phân biệt giảng nói, khiến cho lưu truyền rộng rãi khắp cả mọi nơi, khiến cho chúng sinh lìa được những giả dối; những đắm say tình ái, không bị danh dự trói buộc.

Bấy giờ, Đồng chân Bồ-tát Diệu Cát Tường, từ tòa ngồi, đứng dậy, nghiêm trang, sửa sang y phục, quỳ gối phải sát đất, chắp tay đảnh lễ Thế Tôn, đem những thứ hoa cúng dường, chiêm ngưỡng khen ngợi, được chưa từng có, rồi bạch Phật:

–May thay! Bạch Thế Tôn! Như con xem xét thấy tất cả các pháp, đều không thể nắm bắt mà nguyện của con thì thích giữ gìn Vô thượng Chánh đẳng Bồ-đề và tâm nguyện ưa thích ấy cũng không thể nắm giữ.

Bạch Thế Tôn! Đạo Bồ-đề này, tánh lìa phân biệt, chẳng phải ở trong, ngoài, chặng giữa; không thấy, không nghe, không giữ, không bỏ, hoàn toàn vắng lặng, không thể tìm tướng, lìa mọi hý luận.

Lúc ấy, trong hội lại có ba trăm câu-chi Bồ-tát, từ chỗ ngồi, đứng dâïy, đảnh lễ sát đất, cung kính ca ngợi, rồi bạch Phật:

–Chúng con cũng sẽ giữ gìn pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, bí mật sâu xa, khó hiểu được của Đức Thế Tôn đã đạt

được đó ở vô lượng a-tăng-kỳ na-dữu-đa câu-chi số kiếp. Nguyện ở đời vị lai, tìm cách vì người mà lãnh nhận giữ gìn, đọc tụng, trình bày diệu nghĩa, ghi chép, cung kính cúng dường.

Khi tất cả Bồ-tát nói như thế xong, mỗi vị, đều cởi y đang mặc trên thân, để cúng dường Đức Phật. Phát nguyện xong, các vị lui sang ngồi một bên.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Di-lặc:

–Ông có khả năng đầy đủ, có lòng Từ bi rộng lớn. Ở đời vị lai, nếu có những chúng sinh không ưa chánh pháp, thì ngay lúc ấy, ông hộ trì pháp này, để khiến cho những chúng sinh ấy, không sinh tà kiến.

Đại Bồ-tát Di-lặc ở trước Thế Tôn đảnh lễ sát đất, rồi bạch Phật:

–Con nguyện ở đời ác năm trược, sẽ tìm cách giữ gìn Tam-ma-địa này, không để đứt mất, khiến cho các chúng sinh còn tà kiến tán loạn, dần dần ngộ nhập vào pháp mầu tối thượng của kinh điển Đại thừa.

Đức Thế Tôn lại bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Hôm nay, ba trăm tám ngàn câu-chi Bồ-tát, ở trong hội này, đều an trụ pháp, tin hiểu thọ trì, tâm sinh nguyện thích, siêng năng tu học, thề không lui bỏ. Lại có Bồ-tát, tâm chưa vững vàng, nên đối với pháp này, không có khả năng lãnh thọ giữ gìn, cũng không yêu thích; ở đời vị lai, trong kiếp năm trược, sẽ không đủ khả năng hộ trì pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác của Như Lai đã tu ở vô lượng a-tăng-kỳ na-dữu-đa câu-chi kiếp số. Ở trong pháp ấy, lại sinh tranh cãi cùng các phiền não, không thể đảm nhận, giữ gìn sự ưa thích tu học.

Bồ-tát Di-lặc lại bạch Phật:

–Tại sao là Bồ-tát mà không ưa thích thắng pháp tối thượng? Nếu có Bồ-tát, có ý muốn tu tập pháp hạnh như thế, thì phải phát bao nhiêu thứ tâm mới có thể thành tựu?

Đức Phật bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Hãy lắng nghe, này Thiện nam! Do các Bồ-tát đều sinh ngã pháp, bị chướng ngại bởi ngu si ám độn. Tuy có trí tuệ mà không

sáng suốt, nên đối với Bồ-đề, tâm không quyết định, mấy phen lui bỏ, phần nhiều không ưa thích. Nếu có Bồ-tát đối với Thắng Tam-ma-địa Trí ấn thượng thừa như thế, có ý muốn cho vững vàng, mong cầu ưa thích chứng nhập thì đối với Bồ-đề phải phát bảy thứ tâm.

Những gì là bảy?

1.Như nhân địa thuở xưa của Phật Thế Tôn, thưa hỏi các bậc Thiện tri thức, không tiếc thân mạng, chỉ vì cầu Phật đạo nên phát tâm Bồ-đề.

2.Đối với tất cả thắng pháp nhiệm mầu, thì ưa thích tu học, chuyên tâm giữ gìn vì như vậy… nên phát tâm Bồ-đề.

3.Hiện tại, những hữu tình có nhiều thứ khổ, sớm tối lo buồn, không khi nào giải thoát, khởi tâm đại Bi muốn cứu vớt khắp; vì như vậy… nên phát tâm Bồ-đề.

4.Muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, không có ý tưởng oán hay thân, tất cả đều được vui vẻ, giải thoát, tự tại; vì như thế… nên phát tâm Bồ-đề.

5.Đối với khắp tất cả chúng sinh… vui vẻ bố thí, tìm cách nhiếp thọ, khiến cho họ lìa sợ hãi, đối với pháp Như Lai, không sinh khiếp nhược; vì như vậy… nên phát tâm Bồ-đề. 6.Thấy các Bồ-tát phát tâm Bồ-đề mà sinh ưa thích, gần gũi, tu học, cùng các Bồ-tát phát tâm Bồ-đề.

7.Vì nghe thân tướng của Như Lai cao đẹp đặc biệt, công đức tròn đầy, thanh tịnh bậc nhất, vì cầu Thánh quả vô cấu xuất thế; nên phát tâm Bồ-đề.

Này Thiện nam! Như vậy Bồ-tát phát bảy thứ tâm mầu nhiệm tối thắng này, có thể dần dần thành tựu Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, không xả bỏ chúng sinh, giữ gìn chánh pháp. Đó là bảy thứ phát tâm Bồ-đề.

Này Thiện nam! Nếu các Bồ-tát, khéo có thể tu tập bốn Vô lượng tâm, học tập kho tàng pháp sâu xa của Như Lai, lại có thể thành tựu năm thứ thắng pháp. Các Bồ-tát đầy đủ thắng pháp ấy, gọi là không thoái chuyển.

Bồ-tát Di-lặc, lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Năm pháp nào được không thoái chuyển?

Đức Phật đáp:

–Này Thiện nam! Năm pháp ấy là:

1.Đối với các chúng sinh, khởi tâm bình đẳng; đối với quyến thuộc của mình không sinh thân thiết; đối với các hữu tình khác cũng không chán bỏ.

2.Thấy các hữu tình được lợi dưỡng thì thật lòng vui vẻ; khéo léo khen ngợi, không sinh tâm ganh ghét buồn phiền.

3.Đối với thắng pháp mầu nhiệm của Phật Như Lai, thì có ý mong muốn lắng nghe và muốn được trình bày. Vì muốn hộ trì tạng pháp như thế, nên không tiếc thân mạng, lưu truyền rộng khắp, liên tục không dứt.

4.Có được của cải riêng tư, hay những thứ tài sản quý báu, không có lòng bỏn sẻn đều đem ban phát cho tất cả hữu tình, đem cả thức ăn uống, thuốc thang tốt nhất bình đẳng giúp khắp, khiến họ đều đầy đủ.

5.Đối với pháp công đức thù thắng tối thượng, trí tuệ rộng lớn, tổng trì bí mật của các Như Lai thì vui vẻ, ưa thích, siêng năng tu học.

Đó là năm thứ thắng pháp của Bồ-tát, đối với thắng pháp ấy phải có sự quyết định mong cầu, tâm không thoái lui.

Đức Phật bảo Đại Bồ-tát Di-lặc:

–Lại có năm pháp mà tánh của chúng cứng rắn, hay ngăn cản Bồ-đề, không thể giải thoát. Năm pháp đó là:

1.Đối với pháp ba thừa, không đủ khả năng hiểu rõ.

2.Tham cầu lợi dưỡng mà không nhàm chán.

3.Thường ôm lòng bỏn sẻn, tiếc nuối, không hề biết ban ân.

4.Dua nịnh, không thật, không khi nào dừng dứt.

5.Miệng chỉ nói không mà không rõ các tướng.

–Này Bồ-tát Di-lặc! Đó là năm pháp, làm cho thói quen cứng rắn, ngăn che Bồ-đề không thể thành tựu quả Thánh vô thượng.

Lại có năm pháp, nếu các Bồ-tát có đầy đủ thì đối với thắng pháp Như Lai đã nói sẽ có khả năng khai bày, dẫn dắt, giảng nói

vững vàng, tu tập, nhập vào địa vị Thánh tánh. Bồ-tát như thế gọi là không thoái chuyển.

Những gì là năm pháp?

1.Vô ngã, xa lìa sự trói buộc của tướng, không chấp vào mình và người.

2.Vô pháp, xa lìa sự trói buộc, sự dính mắc vào thế tục và thắng nghĩa, giữ gìn tự tánh.

3.Tánh trí và tướng trí bình đẳng không hai, không có thương ghét, vắng lặng, sáng suốt.

4.Không chấp vào Bồ-đề và chúng sinh, không ngu muội về sự tuần tự theo thứ lớp của nhân quả tốt xấu.

5.Biết rõ tướng sai khác về sắc thân công đức, thần thông, biến hóa, thành đạo, nhập diệt của Như Lai.

–Này Thiện nam! Biết rõ đầy đủ năm pháp như vậy gọi là không thoái chuyển, có khả năng thành Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn nói kệ:

Loài chúng sinh vô trí

Vọng nói pháp phi pháp

Luận bàn chuyện thế tục

Tìm kiếm việc tốt xấu.

Tự nghiệp thân, miệng, ý

Mà không thể giữ gìn

Người chuyên ý tu tập

Ưa thích sự yên lặng.

Hành trì giới, nhẫn nhục

Nói năng thường dịu dàng

Hay giữ gìn Bồ-đề

Như tê giác sống riêng.

Lìa bỏ nơi ồn ào

Thích sống nới vắng vẻ

Như hươu ở rừng sâu

Không có những sợ hãi.

Hành giả tu như thế

Như gió thoảng bay qua

Vì giữ gìn pháp mầu

Có thể bỏ thân mạng.

Tâm kia không chỗ muốn

Động tĩnh và hành sử

Đều làm cho lợi ích

Trí tuệ luôn sáng suốt.

Không ngu tướng các cảnh

Đời ác năm trược sau

Các hữu tình không tin

Không thể thọ pháp này.

Gặp việc sinh nghi hoặc

Không biết rõ được gì

Lừa dối hành tà hạnh

Tâm cuồng loạn, điên đảo.

Người ngu si như thế

Với pháp Bồ-đề này

Sẽ không thể giữ gìn

Cũng không ưa tu tập.

Ta nhớ thuở quá khứ

Ở chỗ Phật Đăng Minh

Nghe Tam-ma-địa này

Và phát tâm tu tập.

Lại hơn cả trăm ngàn

Câu-chi kiếp số trước

Cũng có Phật xuất thế

Hiệu gọi là Kế Tràng

Vì vô lượng chúng sinh

Nói Tam-ma-địa này.

Nói pháp, hội thứ nhất

Có đến tám mươi ức

Na-dữu-đa Bồ-tát

Tâm đạt không thoái chuyển.

Số chúng, hội thứ hai

Bảy mươi na-dữu-đa

Nói pháp, hội thứ ba

Lại có bảy mươi ba

Na-dữu-đa Bồ-tát

Đều trụ địa không thoái.

Phật ấy thọ dài lâu

Nơi thân phóng ánh sáng

Rộng sáu mươi do-tuần

Lại có Tỳ-kheo tăng

Chín trăm ngàn câu-chi

Xa lìa khổ trói buộc

Đều đắc A-la-hán.

Khi ấy có Luân-vương

Tên gọi là Phước thượng

Thống lãnh Diêm-phù-đề

Vùng đất vua cai quản

Bảy trăm ngàn do-tuần

Làm vua bốn thiên hạ

Phi tần và thể nữ

Số ấy sáu câu-chi

Và có ngàn vương tử

Các tướng đều đầy đủ

Cõi ấy tên Quang tuệ

Nhân dân đều an lạc

Có tám trăm câu-chi

Thành và vườn Lộc uyển

Nhiều hoa trái tốt nhất

Mọi thứ đều tốt đẹp

Ma-ni báu trang nghiêm

Như quang cảnh các trời.

Một hôm, Chuyển luân vương

Trong giấc ngủ, mộng thấy

Có Đức Phật xuất thế

Phật hiệu là Kế Tràng.

Trong mộng vừa thức giấc

Tìm vị tướng lãnh binh

Quan quân và nhân dân

Trăm sáu mươi câu-chi

Đều đi đến chỗ Phật

Để nghe Tam-ma-địa.

Lúc vua nghe kinh ấy

Pháp sâu xa chân thật

Tâm rất là vui mừng

Liền đem cả cõi nước

Dâng hết cho Đức Phật

Để làm vật cúng dường.

Khắp tất cả cõi nước

Dùng chiên-đàn thượng diệu

Xây dựng các tinh xá

Vườn cây đều đầy đủ

Vàng bạc các châu báu

Nhiều thứ để trang trí.

Cúng dường Phật như thế

Trải qua tám vạn năm

An trụ trong Phật pháp

Hay xa lìa việc ác

Với tình và chẳng tình

Thường khởi tu thắng thiện

Xả bỏ những yêu thích

Tận đáy lòng không dục

Chỉ dùng lời chân thật

Hóa, lợi ích quyến thuộc.

Cho đến một hôm nọ

Thiết lễ để cúng dường

Số ấy không ngằn mé

Cúng dường Phật như vậy

Vì cầu Tam-ma-địa

Được gọi sinh nhà Phật

Là chân thật hơn hết

Pháp sâu xa nhiệm mầu

Chẳng trụ tướng năng cầu

Chẳng vọng chỗ tâm được

Là Tam-ma-địa này

Tên Như Lai Trí-ấn.

Lúc vua nghe pháp này

Bỏ nước mà xuất gia

Trải qua tám vạn năm

Luôn tu Tam-ma-địa

Sớm tối, ngày qua ngày

Chưa từng có lười biếng.

Suốt trong thời gian ấy

Phật nói pháp khai ngộ

Kế Tràng Như Lai đó

Sau vào Bát-niết-bàn

Vua cho xây dựng tháp

Sáu mươi bốn câu-chi

Mỗi một tháp báu ấy

Có năm trăm tầng mái

Dùng bảy báu trang nghiêm

Và nhiều thứ kỹ nhạc

Đốt trăm ngàn hương đèn

Ánh sáng soi rực rỡ

Đủ những thứ cúng dường

Trang nghiêm đầy đủ khắp

Tính tổng cộng số ấy

Bảy vạn ba ngàn năm.

Lại vì các chúng sinh

Nói Tam-ma-địa này

Pháp thù thắng vô tướng

Tâm kia không chỗ trụ.

Nếu vì người cung kính

Người cúng dường ca ngợi

Tâm không sinh vui mừng

Xa lìa các tướng có

Và dùng các chú thuật

Thường hộ trì chánh pháp

Trải tám ngàn câu-chi

Bảy mươi na-dữu-đa

An trụ pháp Như Lai

Vắng lặng thường sướng vui

Với tất cả nơi học

Hoàn toàn đều đầy đủ

Thành tựu pháp Bồ-đề.

Ba nghiệp đều thanh tịnh

Với pháp đã thọ học

Buộc tâm không gián đoạn

Đối với pháp chưa học

Gắng siêng năng tu tập

Dùng sức đại trí tuệ

Và thắng giải ấn trì

Tư duy thường ghi nhớ

Không có điều quên mất

Xa lìa các hý luận

Cho đến các tưởng khác

Chẳng bằng trong đời ác

Dối hành hạnh Bồ-đề

Tuy giáo hóa hữu tình

Tham cầu ở danh dự

Vì lợi dưỡng nói pháp

An trú những tướng “có”

Nói tất cả đều không

Thật chẳng rõ tánh “không”

Đó gọi là dính mắc.

Tâm ngộ khác với lời

Mạn tà không thanh tịnh

Và thực hành phi pháp

Miệng chỉ giỏi nói “không”

Tâm bị tướng trói buộc

Nếu tu hành như thế

Hoàn toàn không được gì.

Luân vương Phướùc Thượng ấy

Tức Phật Vô Lượng Thọ

Nay ở cõi An lạc

Ngàn vương tử thuở ấy

Ở trong hiền kiếp này

Là ngàn Phật Thế Tôn

Có trong đại hội này.

Trước ta nghe pháp ấy

Xuất gia cùng thời vua

Làm một vị Tỳ-kheo

Nhớ lại thuở xa xưa

Câu-chi na-dữu-đa

Tất cả trong Phật pháp

Xuất gia nghe chánh pháp

Nghe, đều hay hiểu rõ

Do vậy vô lượng kiếp

Thực hành mọi phương tiện

Với các pháp cúng dường

Không đắm tướng Bồ-đề

An trụ trong chân thật

Được gặp Phật Đăng Minh

Phước trí đều như nhau

Ngài thọ ký cho ta

Đời vị lai thành Phật

Hiệu là Thích-ca Văn.

Phật Thuyết Đại Thừa Trí Ấn Kinh - Quyển 4

PHẬT THUYẾT ĐẠI THỪA TRÍ ẤN KINH

QUYỂN 4

Bấy giờ, trong hội, có phu nhân của vua Tần-bà-sa, tên là Hiền Cát Tường cũng gọi là Câu-chi Kim Quang, mẫu thân của vua A-xà-thế; từ chỗ ngồi đứng dậy, cúi mình sát đất, đảnh lễ dưới chân Như Lai. Đảnh lễ như thế xong, quỳ hai gối xuống đất, chắp tay, diện mạo vui vẻ, dùng lời lẽ dịu dàng, ca ngợi công đức của Phật. Lại dùng trăm ngàn thứ báu vô giá, dâng lên, cúng dường Đức Thế Tôn. Và dùng năm trăm hoa bảy báu tung lên hư không, hoa ấy trở thành lọng mây hoa, che khắp cả chúng hội.

Khi Hiền Cát Tường làm những việc cúng dường như thế xong, bà bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con nghĩ ở vị lai vào đời ác trược, những loại hữu tình lòng tin và các căn mỏng manh, phiền não lại thêm nhiều. Con mong cho họ tin hiểu, thọ trì pháp môn Tam-ma-địa tối thắng này. Nếu thấy có người ghi chép, thọ trì, lắng nghe, đọc tụng, vì người khác giảng nói, mở bày hướng dẫn hóa độ, lần lượt lưu truyền khắp nơi, khiến cho không đoạn dứt, khiến cho mọi người nghe thấy đều sinh tâm tin hiểu, siêng năng tu tập, người như thế gọi là pháp khí; thì đối với người thọ trì ấy, con sẽ vui mừng, khen ngợi gần gũi, hầu hạ, cung cấp những thứ cần dùng như: thức ăn, nước uống, y phục, giường chiếu, thuốc thang, các việc cúng dường đầy đủ không thiếu thốn. Lại dùng pháp Đại thừa sâu xa, làm cho họ ngộ nhập, khiến họ trụ nơi dòng giống Đại thừa, mau được thành thục pháp Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Không lừa dối phân biệt, là không hay chẳng phải không, biết rõ các pháp, lìa sự dính mắc về ngôn ngữ, tùy ngộ tùy học, không sinh hý luận, vì giữ gìn chánh pháp mà đối với thân mạng, còn không ham tiếc, huống nữa là những vật dụng, của cải ở thế gian, đó chỉ là thứ tăng thêm phiền não, sinh tử;

chỉ nên tu học pháp thù thắng Tam-ma-địa như thế.

Thưa xong, phu nhân Hiền Cát Tường lui ngồi sang một bên.

Nghe nói như vậy, tám ngàn thể nữ hậu cung của vua Tần-bà-sa đều phát khởi tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác và nguyện ưa thích Đại thừa vô thượng, muốn học tập và an trụ vào môn Tam-ma-địa thù thắng này. Tất cả đều từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay, cung kính, đảnh lễ sát đất, rồi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Ở vị lai trong đời mạt pháp, chúng con đều sẽ thọ trì pháp sâu xa nhiệm mầu tròn đầy này và nguyện bảo vệ cúng dường người thọ trì nó.

Khi thấy việc ấy rồi, sáu mươi vạn chúng Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di ở nước Ma-kiệt, đều vui vẻ cùng pháp tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Đối với Trí ấn Tam-ma-địa này, hết lòng vui theo và nguyện như vầy: “Ở vị lai, trong đời ác trược, chúng con cũng nguyện bảo vệ và gìn giữ trọn vẹn đối với pháp mầu này.”

Đức Thế Tôn biết được tâm nguyện miệng thề của những Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và phu nhân Hiền Cát Tường Câu-chi Kim Quang, cùng với tám ngàn thể nữ hậu cung… của nước Ma-kiệt-đà; họ đã nguyện, tin hiểu, thọ trì pháp mầu như thế thì sẽ luôn luôn tu tập, không có gián đoạn, biết quả vị chư Phật từ pháp này sinh ra; Đức Thế Tôn liền mỉm cười, bộc lộ sự hoan hỷ. Vì nhân duyên cười ấy, có trăm ngàn thứ tia sáng thật tốt đẹp từ miệng Đức Phật phát ra. Những tia sáng ấy, có màu xanh vàng, đỏ, trắng, pha-chi-ca. Những thứ sắc tướng ấy lan tỏa khắp thế giới. Các chúng sinh trong những thế giới ấy, thấy ánh sáng này, đều lìa sự sợ hãi, dẹp trừ được tất cả phiền não ma oán. Ánh sáng ấy, trên chiếu đến trời Hữu đảnh, những nơi mà ánh sáng của mặt trời, mặt trăng không đến được, thì ánh sáng ấy đều chiếu đến thông suố; dưới chiếu đến tất cả các địa ngục lớn và các nẻo ác, làm cho những sự khổ não đều dừng dứt, trừ hết những sự dơ xấu, đạt được sự trong sạch. Ánh sáng ấy, quay trở lại, theo chiều phải, xoay quanh Đức Phật ngàn vòng, rồi nhập vào đỉnh của Thế Tôn.

Bấy giờ, phu nhân Hiền Cát Tường Câu-chi Kim Quang, thấy ánh sáng ấy rồi, nhưng không biết ý nghĩa, lợi ích, về việc phóng

quang của Như Lai. Từ chỗ ngồi, đứng dậy, sửa sang y phục ngay ngắn, cung kính, chắp tay, quỳ hai gối xuống đất, tâm, miệng, ý vững vàng, đảnh lễ Đức Thế Tôn, nói kệ ca ngợi Đức Phật:

Phật đức sai khác không ngằn mé

Cao tột, ba cõi không ai bằng

Như hoa nở rộ, hương ngào ngạt

Tựa trăng trên không lúc tròn đầy.

Tâm Phật bình đẳng lìa buồn vui

Vì sao hôm nay Phật mỉm cười?

Con nay nguyện biết nhân duyên ấy

Mong hãy giảng nói pháp nhiệm mầu.

An vui đầy đủ, Đấng mười lực

Trước chúng như trăng giữa muôn sao

Lời lẽ nói ra giàu nghĩa vị

Làm mắt chúng sinh các thế giới.

Pháp như cơn mưa không phân biệt

Tùy các căn tánh, khiến hiểu được

Phạm âm trong trẻo, phước vô biên

Hễ ai nghe được đều vui vẻ.

Nhờ nghe pháp thắng nhân duyên này

Được các sướng vui chưa từng có

Mong Phật tạo tiếng sư tử hống

Trừ sạch đủ các thứ nghiệp báo.

Chúng sinh nghe pháp đều vui mừng

Bình đẳng vui theo các nghĩa vị

Mình, người thấy, nghe và thọ trì

Hợp căn đúng thời, được hiểu rõ.

Do vậy, khai phát tâm Bồ-đề

Đều với chỗ nghe, sinh tôn trọng

Đầy đủ tám thứ vô lậu âm

Ứng khắp vô biên các tánh dục.

Trong tất cả công đức thuyết pháp

Tương ưng vô số không trái ngược

Khiến các hữu tình được thọ hóa

Ngộ nhập, nghe giữ, tâm vững vàng

Không bị phiền não quấy tâm kia

Khiến với chỗ được không thoái chuyển

Thọ trì cấm giới, những luật nghi

Dù gặp nghịch duyên đều nhẫn được.

Xa lìa trần lao không khổ lụy

Thân tâm an trú vui Niết-bàn

Ở trong thắng hạnh Bồ-đề này

Suy nghĩ tu tập luôn tinh tấn.

Thân Phật giống như núi vàng ròng

Cũng như bảo tháp sáng rực rỡ

Hoa sen khỏi nước nở tròn xoe

Hễ ai thấy nghe đều chiêm ngưỡng.

Như sư tử chúa, lúc dạo chơi

Cất tiếng rống lớn, hàng phục thú

Cúi xin giảng nói nhân duyên cười

Để con, chúng hội, trừ nghi hoặc.

Phật đối các pháp đều tự tại

Khế hợp, vô tướng, lý chân thật

Khiến các hữu tình, tánh sai khác

Đều được ba nghiệp, sạch không dơ.

Không bỏ chúng sinh, thường hộ trì

Khéo chuyển nhân lành, được quả tốt

Mười phương thế giới các chúng sinh

Nghe rồi suy nghĩ tu tập đúng,

Dập tắt tất cả lửa phiền não

Như uống cam lồ, lòng mát dịu

Âm thanh thuyết pháp của Như Lai

Các âm thế gian chẳng thể sánh.

Tỳ-bà, tiêu, sáo và tù và

Không hầu, trống, sắt, diệu ca ngâm

Đánh phù, kiền chùy và chập chã

Nhạc cụ như thế cùng nổi lên

Mạng mạng, Tần-già và Oanh vũ

Những chim như thế cùng nhau hót

Phật phát tâm dịu dàng, vi diệu

Những âm kia, cộng lại chẳng bằng.

Mười phương chúng, đến đây nhóm hội

Không giữ tâm, xấu, tốt, sai khác

Xin nguyện tìm cách tùy nghi nói

Điều phục những kẻ tâm hung ác

Khiến họ bỏ được tâm không tốt

Nguyện khắp vô biên được tốt hơn.

Họ từ câu-chi cõi nước, đến

Vì muốn nghe Thế Tôn nói pháp

Nay nguyện lãnh ngộ âm chánh pháp

Lìa các sợ hãi được an vui.

Xin nguyện Thế Tôn rưới mưa pháp

Từ bi giảng nói pháp vô thượng

Để được trọn vẹn vô lậu âm

Rốt ráo đều thành quả Bồ-đề.

Nghe phu nhân Hiền Cát Tường Câu-chi Kim Quang nói kệ xong, Đức Thế Tôn lại vì chúng hội mà nói kệ:

Ta ở vô lượng đời

Trong Khắc-già sa kiếp

Có vị Đại Pháp vương

Hiệu Vô Tướng Phước Quang

Phật thọ rất lâu dài

Bảy mươi sáu câu-chi

Giáo hóa bốn thiên hạ.

Chúng Thanh văn cõi ấy

Số đông không thể lường

Dùng pháp môn Trí ấn

Dẫn dắt các chúng sinh.

Có vị Chuyển luân vương

Tên gọi là Thắng Tuệ

Vua có hai phu nhân

Một người tên Đế Tràng

Người kế tên Nhật Quang

Nghe môn Trí ấn này

Sớm tối thường tinh tấn

Siêng tu các nghiệp lành

Suốt một câu-chi năm

Giữ gìn mắt chánh pháp

Suốt sáu mươi câu-chi

Làm thầy dẫn mọi loài,

Đã ở ba mươi ức

Vô lượng chỗ chư Phật

Chứa nhóm nhiều công đức

Trong vô lượng thế giới

Mắt pháp thường cứu giúp.

Ba mươi Khắc-già sa

Chư Phật đời vị lai

Ở khắp thế gian kia

Bình đẳng hộ trì khắp

Mắt chánh pháp như thế

Đều khiến không đoạn dứt.

Vua Thắng Tuệ lúc ấy

Nay là Phật A-súc

Chúng hội thanh tịnh kia

Phu nhân và quyến thuộc

Tất cả đều đồng sinh

Cõi nước Phật như thế

Giữ pháp tâm không lười.

Lại ở đời vị lai

Chuyển thân người nữ ấy

Được trở thành thân nam

Liền sinh ở vô lượng

Thế giới Phật an vui

Như nay, lúc mạt pháp

Chỉ có Hiền Cát Tường

Hộ được pháp Như Lai

Giữ gìn không phá hoại.

Nên dùng tâm Bồ-đề

Cùng khắp các cõi Phật

Khi chánh pháp sắp hết

Tất cả đều cứu giữ

Khiến người tỏ pháp kia

Đồng sinh nước An lạc

Ngồi hoa sen ngàn cánh

Được tướng tốt chư Phật

Trang nghiêm đều đầy đủ

Đã sinh cõi ấy rồi

Lại cúng dường chư Phật

Rốt sau sẽ lần lượt

Ở kiếp Trang nghiêm kia

Được thành đạo Vô thượng.

Dùng vô lượng Bồ-đề

Truyền trao cho trời, người

Khiến phát tâm vô thượng

Cùng bảo vệ chánh pháp

Cõi ấy lìa ma oán

Cho đến ba ngiệp độc

Không sinh các tội lỗi

Các ác đều không có

Không ở trong thai tạng

Thanh tịnh mà hóa sinh

Cùng vô số Bồ-tát

Đều nhóm pháp hội này

Không có các Thanh văn

Cũng không nghe đến tên

Xa lìa các duyên ác

Thường tu hạnh Bồ-đề.

Bỏ danh tiếng, lợi dưỡng

Không luyến đắm họ hàng

Dứt bỏ tài, thân mạng

Nhiêu ích loài chúng sinh

Tìm cách mà nói pháp

Khiến sinh lòng tin hiểu

Nếu có thể tu tập

Phật Vô thượng Bồ-đề

An trụ trong pháp này

Không cầu vui thế gian

Như thuyết mà tu hành

Khắp cả các cõi Phật

Luôn sinh tâm cung kính

Giữ gìn pháp chư Phật

Có người lòng ganh ghét

Phải nên giữ gìn kỹ

Đem hết lòng thương xót

Răn dạy các chúng sinh

Khiến tu học như vậy

Đều lìa các khổ ách

Như ta, thuở xa xưa

Vì mong cầu Chánh giác

Ở trong câu-chi kiếp

Bỏ đầu, mắt, tủy, não

Châu báu và vợ con

Tất cả không luyến ái

Nếu ở trong pháp ta

Không sinh lòng tin chắc

Tuy cạo tóc, nhuộm y

Ngu, quên, tướng chân thật

Ham cầu tài, danh dự

Vì lợi dưỡng nói pháp

Gần gũi chẳng luật nghi

Bỏ thọ, trì, đọc, tụng

Tuy muốn học Sa-môn

Làm mất hạnh Sa-môn!

Khi Phật nói lời ấy

Chúng trời, người, hội này

Có tám mươi câu-chi

Đều sinh lòng đau xót

nghĩ những người như thế

Sẽ đắm chìm nẻo ác

Đồng thanh nói như vầy:

Con nguyện ở vị lai

Dùng sức tâm Bồ-đề

Bình đẳng gìn giữ khắp

Phát nguyện như thế xong

Cõi tam thiên đại thiên

Thảy đều chấn động mạnh

Chư Thiên mưa nhiều hoa

Ở trong cõi nước ấy

Gai gốc và dơ bẩn

Vì thắng nhân duyên này

Tất cả đều diệt sạch

Chẳng khác ở các trời

Đều thanh tịnh cùng khắp

Ở trong đời vị lai

Có người nghe như vậy

Kinh điển Đại thừa ấy

Được tuệ mạng tối thắng

Chúng trời, người mười phương

Đều vui vẻ, cung kính

Ca ngợi kinh Đại thừa

Đủ các loại nghĩa hay

Tất cả những Long vương

Chúng Dạ-xoa, La-sát

Trừ bỏ tâm độc ác

Đều cung kính cúng dường

Nếu hữu tình, mạt pháp

Được nghe kinh Trí Ấn

Sâu xa và cao tột

Mà có thể tin hiểu

Người ấy sẽ được phước

Nay thí dụ sơ lược

Tựa như Khắc-già sa

Làm số cõi nước Phật

Chứa đầy những châu báu

Đều dâng cúng Thế Tôn.

Tu thắng hạnh như thế

Trải Khắc-già sa kiếp

Công đức người ấy được

Không bằng nghe kinh này

Môn Trí ấn cao tột

Chỉ dẫn và giảng nói

Công đức hơn người kia

Số vô lượng, vô biên

Phước ấy không hình tướng

Tâm hữu vi chẳng biết

Nếu nhờ nghe Phật pháp

Pháp Trí ấn nhiệm mầu

Phát sinh tâm Bồ-đề

Cùng các pháp tương ưng

Nương lời nói của Phật

Như thuyết mà tu hành

Và trong đời mạt pháp

Siêng quán sát, nhớ, giúp

Thích ở nơi vắng vẻ

Một lòng cầu giải thoát

Chứa nhóm vô số lượng

Các công đức tốt nhất

Thường dùng ba loại giới

Truyền dạy các hữu tình

Tâm thương xót mến giúp

Như mẹ nhớ con mình

Lời vui vẻ, dịu dàng

Dạy, khiến lìa oán tặc

Ở trong chánh pháp Phật

Không sinh tưởng đảo điên

Mình, người đều nhiêu ích

Khiến mau đến Chánh giác

Nếu với Tam-ma-địa

Môn Trí ấn rộng lớn

Hay ghi chép, nhận, giữ

Đọc, tụng, giảng giải đúng

Lần lượt trao chúng sinh

Mình, người được giải bày

Cũng khiến cho đạt được

Các nghiệp báo tốt nhất

Lời ý và suy nghĩ

Tất cả, đều không thể

Người ấy được sinh về

Nước An lạc chư Phật.

Thế Tôn thấy họ rồi

Liền khởi tưởng quen thân

Tâm thương xót gìn giữ

Vui vẻ mà nhiếp thọ.

Bấy giờ, Đại Bồ-tát Di-lặc bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu người, nương theo tánh, mà có thể thọ trì pháp môn Trí ấn Tam-ma-địa này? Ở trong đời vị lai, họ giữ gìn chánh pháp, rồi từ nơi chánh pháp ấy mà yêu thích; cũng có thể ngay trong pháp môn Trí ấn bí mật sâu xa của Như Lai mà sinh tin hiểu vui thích tu hành?

Đức Thế Tôn bảo Đại Bồ-tát Di-lặc:

–Những chúng sinh ở đời ác năm trược kia, bị các khổ não bức bách, không thể tính đếm. Chỉ có Bồ-tát, ở trong đời ác ấy, nương theo chánh pháp mà sinh tin hiểu, hạng người như thế, rất là hiếm có. Nhưng ở đời mạt pháp, những chúng sinh ấy… thường nghe những lời nói thêu dệt, lừa dối, khiêu khích đấu tranh nhau, hoặc phá bỏ căn lành. Đối với pháp môn Trí ấn tối thắng này, sẽ có những lời

giảng nói không đủ khả năng làm cho hiểu rõ. Chỉ có Bồ-tát ở trong đời ác năm trược ấy, khi pháp sắp diệt, đối với chúng sinh khổ não, với lòng Từ bi thương xót, dùng các phương tiện, nhiêu ích nhiếp thọ. Những người bị khổ não bức bách như thế, nếu không có Bồ-tát hướng dẫn, hóa đạo, thì đối với pháp sâu xa, sẽ không đủ khả năng tin hiểu, thọ trì, đọc tụng.

Đại Bồ-tát Di-lặc bạch Phật:

–May thay! Bạch Thế Tôn! Thế Tôn vì thương xót muốn an vui cho hữu tình mà tuyên nói pháp mầu như thế, khiến cho tất cả chúng sinh, ở đời vị lai kia, được nghĩa lý lợi ích ấy, sinh lòng xúc động, thương cảm, ưa thích tu tập. Nếu Bồ-tát ấy, được pháp môn này, thuận theo thắng hạnh tối thượng của Như Lai, vững vàng mong cầu, không phá bỏ đạo tâm vô thượng, thì có khả năng mau chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, khế hợp với trung đạo của Phật, tương ứng với thắng hạnh mà không lui bỏ.

Đức Thế Tôn lại bảo Di-lặc Đại Bồ-tát:

–Cũng có Bồ-tát, thuở xa xưa đã ở chỗ trăm Đức Thế Tôn, thân gần, cung kính, hầu hạ, cúng dường, phát tâm Bồ-đề, gieo giống căn lành, trồng những cội công đức; nhưng ở vị lai, trong đời ác năm trược ấy, đối với Bồ-đề rộng lớn vô lượng sâu xa, nghĩa lý mầu nhiệm này, lại chưa đủ khả năng tin hiểu và đối với pháp môn Trí ấn rộng lớn này thì không thể ngộ nhập.

Lại nữa, này Di-lặc! Cũng có Bồ-tát, ở chỗ ngàn Đức Thế Tôn trong quá khứ, phát tâm Bồ-đề, gần gũi, cung kính, gieo giống căn lành, trồng các cội công đức. Bồ-tát như thế, nhưng ở vị lai, trong đời ác năm trược, tuy gặp bạn lành phát tâm Bồ-đề nhưng đối với pháp môn Trí ấn rộng lớn, nghĩa lý vi diệu thì chưa thể rõ hiểu; thường khởi tâm nghi hoặc, không sinh yêu thích, không thể thọ trì, đọc tụng, ghi chép, lưu truyền và cũng không đủ khả năng vì người giảng nói, khiến cho họ sinh tin hiểu.

Lại nữa, này Di-lặc! Lại cũng có Bồ-tát, ở chỗ trăm ngàn Đức Phật trong quá khứ, phát tâm Bồ-đề, gieo các căn lành, trồng các cội công đức. Ở vị lai, trong đời ác năm trược, tuy gặp bạn lành phát tâm Bồ-đề, nhưng đối với pháp môn Trí ấn rộng lớn, sâu xa, tối thượng

này, chỉ tin hiểu chút đỉnh về với nghĩa lý sâu xa, nên chưa đủ khả năng ngộ nhập, cũng không đủ khả năng thọ trì, đọc tụng, vì người mà khen ngợi giảng nói Bồ-đề rộng lớn, vô thượng nghĩa lý, lợi ích, sâu xa được.

Lại nữa, này Di-lặc! Cũng có Bồ-tát, cho đến ở chỗ môït câu-chi Đức Phật trong quá khứ, phát tâm Bồ-đề, gieo các căn lành, trồng các cội công đức; ở vị lai, trong đời mạt pháp, vị ấy gặp bạn lành, phát tâm Bồ-đề, đối với pháp môn Trí ấn rộng lớn, mầu nhiệm, tối thắng này, cũng lắng nghe, ghi chép, đọc tụng, ưa thích, thọ trì, nhưng đối với nghĩa lý sâu xa thì chưa đủ khả năng hiểu rõ, không đủ khả năng vì người phân biệt giảng nói. Với Đệ nhất nghĩa, với tâm đại Bồ-đề, chưa đủ khả năng ấn định. Với môn Trí ấn Tam-ma-địa này cũng không liễu ngộ gì cả!

Lại nữa, này Di-lặc! Cũng có Bồ-tát, ở chỗ ba mươi câu-chi Đức Thế Tôn trong quá khứ đã phát tâm Bồ-đề, gieo các căn lành, trồng các cội công đức; ở vị lai, trong đời mạt pháp, vị ấy tuy gặp bạn lành, phát tâm Bồ-đề, được nghe pháp môn Trí ấn rộng lớn này, cũng có thể lắng nghe, đọc tụng, thọ trì, biên chép, lưu truyền và vì người giảng nói nhưng đối với pháp Trí ấn Tam-ma-địa, không có tâm quyết định, giữ gìn, ấn khả, nên cũng không thể thành tựu nghĩa lợi chân thật.

Lại nữa, này Di-lặc! Nếu có Bồ-tát, ở chỗ tám mươi câu-chi các Đức Thế Tôn, được nghe pháp Tam-ma-địa tối thượng và cứ như thuyết mà tu hành. Lại có thể giáo hóa lợi ích cho các loại hữu tình, khiến cho họ tin thọ; ở những chỗ Phật ấy, phát tâm Bồ-đề, gieo các căn lành, trồng các cội công đức. Ở vị lai, trong đời mạt pháp, các vị ấy, nhờ năng lực tâm Bồ-đề, nghe được pháp môn Trí ấn rộng lớn vô thượng, sâu xa này, mới có khả năng hiểu rõ, thọ trì, đọc tụng, ghi chép, lưu truyền, vì người giải nói, hết lòng yêu thích, đảm nhận và giữ gìn, khiến mau được tròn đầy. Đối với môn Tam-ma-địa nhiệm mầu ấy, đã hiểu rõ đúng đắn; đối với tất cả pháp, thảy đều thông đạt.

Lại ở trong pháp Bồ-đề vô thượng rộng lớn, lìa các phân biệt, đánh dẹp tất cả các ác, ma oán, phá bỏ tất cả nghiệp chướng không

tốt. Trong vô lượng kiếp, theo chỗ có được tạo ra những nguyên nhân hạnh khổ, sẽ thọ báo ở đời vị lai và đều được thoát khỏi.

Lại đối với nhân không tốt, tạo ra ở quá khứ, cho đến đời ác sau, khi pháp sắp diệt, tâm lành mỏng manh, phá hoại chánh pháp, ưa đắm vào ngôn giáo của thế tục, ngoại đạo, tăng thêm hý luận, thực hành hạnh phi pháp, nói lời vô nghĩa, không phân biệt cao thấp, phần nhiều tham cầu với những hữu tình ác, gặp không cung kính, khinh mạn, nhục mạ, đối với những điều cần thiết cho bản thân, tất cả đều thiếu thốn! Nhờ một đời này, chứng ngôï thắng pháp, có sức công đức lớn; cho nên nhân khổ như thế đều được trừ diệt; cũng nhờ ở quá khứ, thân gần cúng dường các Đức Phật, nhóm các căn lành, như đã nói ở trên. Ở vị lai, trong đời mạt pháp, vị ấy phát tâm Bồ-đề mới có khả năng đảm nhận giữ gìn pháp môn Tam-ma-địa tối thắng này, lìa được các khổ trói buộc, đạt được không thoái chuyển, ba nghiệp bền vững, không sinh tán loạn, siêng năng mong cầu Thánh quả Bồ-đề.

Lại nữa, này Di-lặc! Nếu có Bồ-tát, ở trong quá khứ, tạo nghiệp không tốt, phải đọa nẻo ác. Ở vị lai, trong đời mạt pháp, khi pháp sắp muốn diệt, được nghe pháp môn ấy và ưa thích thọ trì. Vì nhân duyên này nếu bị bệnh khổ, sợ hãi, thiêu đốt lẫn nhau, các nghiệp tội đời trước liền được trừ diệt. Các căn không đủ, thọ các khổ não, sinh vào nhà tà kiến, thường gặp gỡ những hạng ngu si; sinh vào nhà thấp hèn, bị người sai khiến; sinh vào nhà nghèo khổ khốn cùng, ăn mặc thiếu thốn; sinh vào nhà bỏn sẻn, tham lam, không hay cứu giúp; nếu có nói ra điều gì, người ta cũng không tin, phạm vào vương pháp, thù oán gặp nhau, dòng họ biết mà chán bỏ, lòng nhiều lo buồn, pháp hội Từ bi mà gặp nhiều điều ngăn ngại; dù muốn nói pháp, nhưng người không thích nghe, những đồ vật cần thiết như: Thức ăn đồ uống, y phục, ngọa cụ, thuốc thang có gặp được nhưng cũng không được ban cho, nghèo khổ khốn cùng, họ hàng ruồng rẫy, người giàu sang xua đuổi, hoặc bị người ác tìm đến quấy rối, ganh ghét hãm hại; tu các pháp lành nhưng không thể tăng trưởng, hoặc ở trong mộng luôn thấy các điều xấu, bởi vì thấp hèn, nên các khổ bức bách…. Những nghiệp tội đời trước ấy, cũng liền

được tiêu diệt. Nghiệp chướng đã diệt, dù gặp duyên khổ và các giặc oán, cũng không thể làm hại; cùng với ma theo nhau, tuy không xa lìa, nhưng có thể biết được cảnh giới của các ma; đối với các danh tiếng, cho đến lợi dưỡng, tâm không yêu thích; được người gần gũi cho đến cung kính, tôn trọng, ngợi khen, nhưng cũng không lấy đó làm vui. Tu các hạnh lành, ban ân tuệ cho các hữu tình, không sinh bỏn sẻn mà cầu giải thoát, giữ gìn giới cấm, không hủy phạm điều gì, tu hạnh nhẫn nhục, nhiêu ích hữu tình, cứu khổ ban vui. Tu hạnh tinh tấn, gắng gìn giữ ba nghiệp, cần cầu các điều lành, lìa các ham muốn xấu xa. Tu tập thiền định, tán loạn không sinh. Dùng đại trí tuệ mà tỏ ngộ các pháp tánh, phương tiện nguyện lực làm lợi lạc cho hữu tình. Nghe vô lượng pháp môn, tâm không quên mất. Tu tất cả điều lành, làm lợi ích hữu tình. Quả vui ở đời không sinh hy vọng, khiến các chúng sinh mau bước lên bờ giác ngộ.

Lại nữa, này Di-lặc! Những Bồ-tát ấy đã từng ở chỗ trăm Đức Thế Tôn trong quá khứ, phát tâm Bồ-đề, chân thật bình đẳng, gieo giống căn lành, trồng các cội công đức, lìa các khổ trói buộc, còn bị những chúng sinh ác, ở đời mạt pháp, đi đến não hại, không thể tin hiểu tu tập với những kẻ ấy; huống gì những chúng sinh ác, ở đời mạt pháp, không trồng căn lành, mê hoặc tán loạn mà có thể giác ngộ ư? Thế nên, ở đời mạt pháp, những người không tốt, đối với pháp tối thắng, sâu xa này, không có khả năng tin thọ theo như lý mà tu học được!

Lại nữa, này Di-lặc! Nếu có Bồ-tát có khả năng đối với pháp này, tin hiểu sâu xa, ý chí bền vững, mặc áo giáp nhẫn nhục, hàng phục các ma, tu hành lâu dài; quyết bảo vệ đảm nhận giữ gìn, không thoái lui khuất phục. Trí tuệ rộng lớn, vô lượng pháp lành sẽ từ pháp này sinh ra. Một lòng mong cầu Vô thượng Bồ-đề, mỗi niệm tương ưng, vững vàng không bỏ. Lại ở đời vị lai, góp phần diễn nói diệu nghĩa, siêng năng không mỏi mệt, rốt ráo bảo vệ gìn giữ pháp môn Tam-ma-địa tối thượng này. Thông tỏ tất cả những việc tốt xấu, an trụ trong pháp, siêng tu các hạnh.