Đại Tập 62 · Bộ Kinh Tập IX · Số 656–657

Kinh Bồ- Tát Anh Lạc, Quyển 3, Phẩm 6: Cảnh Giới Của Thức

KINH BỒ-TÁT ANH LẠC

QUYỂN 3

Phẩm 6: CẢNH GIỚI CỦA THỨC

Bấy giờ nơi tòa ngồi có một vị Bồ-tát tên là Hào Hiền, từ phương Đông, cách cõi này mười sáu hằng sa quốc độ, đi đến thế giới Ta-bà để được nghe và lãnh hội pháp Anh lạc thâm diệu. Lúc này Bồ-tát Hào Hiền liền rời chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai bên phải, đến trước Đức Phật, quỳ mọp, chắp tay cung kính thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi, nếu được Thế Tôn cho phép thì mới dám nêu bày.

Đức Thế Tôn nói:

–Lành thay! Lành thay! Này vị Tộc tánh tử! Ta sẽ vì Bồ-tát mà mỗi mỗi sự việc phân biệt, giảng giải đầy đủ.

Bồ-tát Hào Hiền thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế nào gọi là thức nắm giữ cảnh giới của thức? Như Thế Tôn đã dạy: “Thức theo hữu vi, không theo vô vi.” Rồi lại cho rằng: “Thức theo vô vi, chẳng theo hữu vi.” Như thế thì có thức này, thức kia chăng? Có thể gọi tên là cảnh giới của thức chăng?

Đức Phật bảo Bồ-tát Hào Hiền:

–Chẳng có thức nào từ pháp sinh ra cả.

Bồ-tát Hào Hiền thưa:

–Thế nào gọi là Chẳng có thức nào từ pháp sinh ra cả?

Đáp:

–Thức chẳng phải là thức thường hằng mà là theo pháp nên có thức.

Lại hỏi:

–Thế nào là thức chẳng phải thường hằng?

Đáp:

–Nhận biết trùm khắp tất cả, ghi nhận hết thảy các pháp. Đó gọi là thức chẳng phải là thức thường hằng.

Lại hỏi:

–Thức có trí chăng? Là không có trí chăng?

Đáp:

–Thức có trí như như. Thức không trí như như. Thức của hết thảy chúng sinh là có trí như như. Thức của các bậc Hiền thánh tu học rốt ráo tất là không trí như như. Này vị Tộc tánh tử! Đó gọi là Hữu thức như như, Vô thức như như.

Lại hỏi:

–Thế nào gọi là Hữu thức, Vô thức? Thế nào gọi là Hữu thức như như, Vô thức như như?

Đáp:

–Có thể phân biệt đầy đủ về Trí hữu thức và Trí vô thức như như. Đó gọi là phân biệt về cảnh giới của thức.

Bồ-tát Hào Hiền thưa Đức Thế Tôn:

–Như Lai hôm nay nói về ý nghĩa của Định, ý nghĩa của Thức, khiến con càng tăng thêm hồ nghi.

Đức Phật bảo Bồ-tát Hào Hiền:

–Bồ-tát hãy hết sức lắng nghe và khéo suy nghĩ ghi nhớ.

Hoặc có trí thức, chẳng phải trí thức; hoặc có pháp thức, chẳng phải pháp thức.

Thế nào là pháp thức chẳng phải pháp thức? Từ diệu nghĩa đệ nhất tột bậc đến quả vị Bích-chi-phật, đó gọi là Pháp thức. Từ Kiến địa, Bạc địa, Tánh địa, Vô ngại địa, cho đến Nhất sinh bổ xứ, đó gọi là Pháp thức.

Pháp thức lại có năm pháp. Những gì là năm pháp?

1.Hướng tới trí tuệ giải thoát.

2.Nhận biết thân mạng đời trước.

3.Hướng tới trí tuệ phân biệt.

4.Hội nhập pháp môn không.

5.Quán tưởng về gốc của tâm.

Đó gọi là năm sự việc thành tựu được pháp thức.

–Lại cũng có năm sự việc cũng giúp cho Pháp thức thành tựu. Những gì là năm?

1.Tu tập Phạm hạnh, không gần gũi ba độc.

2.Ở trong bào thai nhưng không nhiễm sinh tử.

3.Thực hiện các pháp Vô tướng, Không, Vô nguyện.

4.Tu tập đạt thần thông, thần túc vô ngại.

5.Đứng vững nơi Giác ý để thấu đạt Nhất tướng Vô tướng.

Đó gọi là những hỗ trợ để thành tựu Pháp thức thanh tịnh.

Đức Phật bảo Bồ-tát Hào Hiền:

–Pháp thức thanh tịnh lại có năm sự việc. Những gì là năm việc?

1.Học thức không biến đổi, tư duy về các nẻo học vấn.

2.Dứt mọi học vấn dấu tích, không còn thấy nẻo hướng tới của các pháp.

3.Chẳng thấy có giáo pháp, cũng chẳng thấy không có giáo pháp.

4.Lại cũng không thấy tánh của đạo hay chẳng phải tánh của đạo.

5.Dấy khởi đạo ý hay chẳng dấy đạo ý.

Đó gọi là năm pháp góp phần làm thanh tịnh pháp thức.

Dùng định để quán pháp thức lại có năm sự. Những gì là năm pháp?

1.Dùng định để dứt cấu uế từ gốc, không còn thấy nơi chốn.

2.Nhớ nghĩ đến vô lượng các pháp định ý không tịch.

3.Tạo lập gốc của đạo, không cùng với các hội đạo.

4.Tâm dứt mọi niệm mong cầu an tọa nơi đạo tràng.

5.Tu tập tạo các phước điền dứt sạch mọi vọng tưởng.

Đó gọi là năm sự giúp cho Pháp thức thanh tịnh.

Pháp thức là Vô sinh, cũng có năm pháp. Những gì là năm pháp?

1.Thức quán quá khứ, không dấy tưởng sinh diệt.

2.Thức quán hiện tại chẳng thấy sinh diệt.

3.Thức quán vị lai không thấy sinh diệt.

4.Quán sát gốc ngọn của thức không thấy sinh diệt.

5.Thức quán tánh Như không thấy sinh diệt.

Đó gọi là năm pháp giúp cho Pháp thức thanh tịnh.

Đức Phật lại bảo Bồ-tát Hào Hiền:

–Để đạt đến đạo quả Chánh giác của Như Lai, lại nên tu tập Pháp thức, thông đạt mọi âm hưởng, có mười hạnh.

Những gì là mười hạnh không chấp vướng vào pháp giới, cùng không thấy gốc của thức?

1.Ở trong ấy luôn gồm đủ đạo hạnh thần túc. Muốn đạt được sự tu tập thanh tịnh về pháp giới và thức ấy, tâm ý lúc ban đầu phải vững chắc, kiên cố như núi, như tường đá. Dần dần dẫn đến việc tư duy về thân từ gốc, biết rõ về thân và lìa thân. Đã lại lìa bỏ thân, biết rõ tâm và lìa tâm. Lại đã lìa tâm, biết rõ về không và lìa không. Lại lìa bỏ không, xong thì trở lại từ một ý cho tới trăm ngàn ý. Những ý chưa được chuyển hóa thì nên dốc sức tu tập chuyển hóa. Lại thông tỏ các pháp hóa độ là không chốn có. Đó gọi là Pháp thức dấy khởi đạo hành thần túc.

2.Dùng Thân thức không để tu tập các hành Thân thức, hoặc dùng Thân thức để tạo nên hành không Thân thức. Thức khác Thân thức, chẳng phải là Thân thức. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

3.Ở đấy không có hai pháp, phân biệt về tất cả các pháp. Ở trong ấy thành tựu đạo quả Chánh giác, không thấy thức sinh khởi. Thành Bậc Chánh Giác, đối với ức trăm ngàn số về quá khứ thảy có thể phân biệt; nên giữ lấy các ấm, nhập, không làm mất gốc hành động và nẻo hướng tới của chúng sinh. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

4.Các pháp không chuyển hóa, không thấy sự biến dịch. Ở trong ấy thức luôn tạo lập chẳng thể tận cùng. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

5.Nơi thực hiện các pháp định để nhận rõ cõi Không, lại tự mở rộng thân như cõi ấy không khác. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

6. Quán sát các thế giới cũng không thấy tận cùng. Tất cả thế giới thành cõi hay chẳng thành cõi thảy đều có thể thông tỏ. Đó gọi

là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

7.Phàm Pháp giới thức thành hình tướng của năm ấm có sinh có diệt. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

8.Không vướng chấp vào pháp giới, chẳng thấy hình tướng. Thức quá khứ chẳng phải hiện nay, thức hiện nay chẳng phải quá khứ. Không thấy gốc ngọn của mọi nhân duyên hiện tại. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

9.Luôn phân biệt nhận rõ về tánh của các pháp cũng như nẻo hướng tới của hết thảy các pháp, không hề thấy những hang hốc ẩn dấu, che đậy, ý được thu giữ dứt tưởng cũng không dấy trí. Đó gọi là Pháp thức tu tập các hạnh thần túc.

10.Các pháp không sinh, cũng không thấy có sự sinh diệt. Lại có thể tư duy về tính chất sinh diệt của các pháp. Bản tánh vốn như nhiên nhất tướng vô tướng.

Này vị Tộc tánh tử! Đó gọi là nẻo tu tập của Bồ-tát về các hạnh thần túc.

Đức Phật lại bảo các vị Tộc tánh tử:

–Lại có mười pháp để tạo được việc không tham chấp đối với Pháp giới.

Những gì là mười pháp?

1.Như Lai là Bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác xuất hiện ở đời nên có thể gồm đủ Thân thức, tưởng của ba đời. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

2.Dùng ba pháp diệt để dần dà hóa độ chúng sinh. Không thấy diệt, cũng không thấy chẳng diệt. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

3.Phân biệt câu nghĩa, mỗi mỗi đều thông tỏ, lại dùng trí tuệ phương tiện để làm hiện rõ gốc của

các nghiệp. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

4.Như Lai là Bậc Vô Thượng Chánh Giác nên luôn tư duy nhận rõ về bốn tuệ vô lượng, dứt mọi tưởng về đoạn diệt và hữu thường. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

5.Lại dùng trí tuệ thâm diệu hóa độ hết thảy chúng sinh, không rời bỏ lòng Từ bi lớn lao. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

6.Quan sát hết thảy mọi loài chúng sinh đã được thuần thục hay chưa thuần thục, theo loài mà giáo hóa không lìa bỏ tánh của chúng. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

7.Như Lai Thế Tôn thực hiện các phương tiện quyền xảo để dốc độ hết mọi chúng sinh mà không thấy có sự hóa độ ấy. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

8.Trí tuệ Phật là vô lượng, không thấy có sự thành hoại. Có sinh có diệt không phải là bản thệ của Như Lai. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

9.Như Lai nhất tướng, không nhiễm đối với ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai; tu hạnh không dựa cậy nên mới đạt đạo quả Vô thượng Bồ-đề. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

10.Như Lai là Bậc Vô Thượng Chánh Giác, có thể đem vô số ức ngàn vạn kiếp dùng làm một ngày, nơi một ngày ấy hóa độ chúng sinh không thể tính kể hết được. Đó gọi là Pháp thức tu tập hạnh vô ngã.

Đức Phật lại bảo Bồ-tát Hào Hiền:

–Về vô số a-tăng-kỳ kiếp thời quá khứ, tự nhớ nghĩ về việc tu hành Pháp thức vô hình, có Đức Phật hiệu là Hoằng Thệ Vô Nguyện Như Lai, là Bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác với mười tôn hiệu gồm đủ, đã thuyết giảng về các hạnh của Pháp giới, đã dứt sạch mọi tham chấp vướng mắc. Về pháp giới ấy có một trăm lẻ bảy pháp. Những gì là một trăm lẻ bảy pháp ấy?

Đó là Không mong đạt hạnh Không. Không niệm về hữu thường. Quan sát thế gian xem như cảnh mộng. Tự dứt mọi phân biệt tôi–ta. Không dấy thức sinh. Nhận rõ hình tướng của cảnh giới. Vĩnh viễn dứt trừ vọng kiến. Tâm bố thí, cứu giúp luôn đầy đủ. Tâm luôn an định, ở nơi đông đảo không rối loạn. Thân thức, Không thức, không dấy từng ấy tưởng. Có bao nhiêu số lượng Bồ-tát, không chấp vào danh hiệu, quan sát để nhận rõ các pháp chẳng phải một, chẳng phải hai. Chúng sinh dấy khởi giận dữ, liền dùng phương tiện để nêu bày, dứt trừ gốc tu tập các hành của Thân thức. Mười hai nhân duyên. Bốn chân lý trí tuệ của Bậc Giác Ngộ. Tư duy về gốc của khổ là có khổ thức chăng. Hoặc có lúc có thức, nơi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Hoặc lúc có thức, lìa mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý.

Hoặc lúc có thức chấp sắc nhưng thức không nhiễm. Hoặc lúc có thức chẳng chấp sắc, thức không nhiễm. Thức ấy vi diệu chẳng hề thoái chuyển, Bồ-tát với khả năng có thể thấu đạt. Hoặc lúc có thức, không chấp âm thanh, thức không nhiễm, cũng dứt mọi âm hưởng nên gọi là thức thanh tịnh. Hoặc lúc có thức, chấp nơi hương, thức không nhiễm. Hoặc lúc có thức, không chấp vướng hương, thức không nhiễm, mỗi mỗi đều nhận rõ không làm mất Pháp thức. Hoặc lúc có thức, chấp vướng nơi vị, thức không nhiễm. Cũng lại phân biệt rõ không làm mất thứ tự. Hoặc lúc có thức, vướng chấp nơi thân để có thêm vui thích, thức không nhiễm. Hoặc lúc có thức, không chấp nơi thân thêm vui thích, thức không nhiễm, mỗi mỗi phân biệt không dấy tưởng chấp trước. Hoặc lúc có thức, thông tỏ các pháp có sinh có diệt, có pháp hữu vi, có pháp vô vi, có tịnh có loạn. Đó gọi là Đại Bồ-tát nhận rõ tánh của thức không hề bị cấu nhiễm.

Lại nữa, này các vị Tộc tánh tử! Nhận rõ về bốn tuệ vô lượng là Từ, Bi, Hỷ, Hộ (Xả) làm cho chúng hiện diện đầy khắp hết thảy mọi nơi để thâu phục, cứu độ chúng sinh, cũng dứt mọi vướng chấp về sự cứu độ ấy. Hoặc lúc có các vị Tộc tánh tử nhập định Tam-muội tu tập một pháp, hành hóa nhất pháp, liền đạt được trăm ngàn pháp môn Tổng trì. Như tiếng vang, như huyễn hóa, dần dần mới đạt tới các pháp Định ý diệt tận. Thân hành hóa thanh tịnh không tạo gốc ác. Tâm luôn nhớ nghĩ về từ bi, không thực hiện các việc ác. Thông tỏ ba đời, dứt trừ mọi mối ràng buộc, vướng mắc.

Này các vị Tộc tánh tử! Đó gọi là Bồ-tát thực hiện đúng đắn các pháp có dấy khởi không dấy khởi.

Lại nữa, có pháp môn Định ý, hết thảy các pháp đều đến hội nhập vào nơi ấy. Tưởng về có thân, không thân. Ý có niệm, không niệm. Không một, không hai, cũng lại không thức. Ta từ xa xưa, về vô số a-tăng-kỳ kiếp, lúc mới nhập pháp luật, đã luôn tỏ ra ứng hợp với nẻo hành ấy. Thức pháp có mười hai gốc nhân duyên tạo tác. Từ vô minh duyên hành, cho đến lão tử đều không thấy có sự sinh diệt. Đó gọi là pháp Định ý tên là Vô tận. Đạt được Định ý ấy, tất nhiên biết hết thảy nẻo hướng tới của chúng sinh trong ba cõi. Hoặc có

chúng sinh tưởng về hữu thường, tưởng về vô thường, tưởng về có khổ, tưởng về không có khổ, tưởng về có định, không có định, mỗi mỗi đều phân biệt nhận rõ, không dấy nhiễm đắm.

Đức Phật lại bảo các vị Tộc tánh tử:

–Đại Bồ-tát phải nên nhớ nghĩ, tu tập ba mươi bảy phẩm quan trọng của đạo pháp.

Những gì gọi là ba mươi bảy phẩm? Đó là:

–Bốn Ý chỉ để diệt trừ tham, dâm, giận dữ, si mê, tiêu diệt vĩnh viễn ba độc.

–Lại nên tư duy về bốn Ý đoạn để đoạn trừ các niệm mong cầu.

–Nên đạt được bốn Hạnh thần túc, đã có được thần túc thì có thể đi đến các thế giới của chư Phật trong mười phương, chẳng tự nêu bày thần túc.

–Năm Căn của Như Lai đã thành tựu được Pháp thân gồm thân giới, thân tịnh, thân tuệ, thân giải thoát và thân giải thoát tri kiến. Đó gọi là năm phần Pháp thân của Như Lai. Thần trí của Như Lai không hề hủy hoại Pháp thân.

–Thế nào gọi là năm Lực? Đó là Tín lực, Tinh tấn lực, Niệm lực, Định lực và Tuệ lực. Chỗ gọi là Tín lực tức là dốc hướng về nẻo giải thoát, không bị nhiễm trong ba cõi sinh tử, chính là khiến cho hằng sa các thứ ma biến đổi làm Phật, ý ấy chẳng có thể làm cho biến động. Đó gọi là Tín lực.

Thế nào là Tinh tấn lực? Chỗ gọi là tinh tấn lực, tức là như từng được nghe biết về pháp, pháp giới, hoặc ở nơi cách một do-tuần đến trăm ngàn do-tuần, hoặc ở tại nơi một cảnh giới Phật, hoặc trăm ngàn cảnh giới Phật, cũng luôn giữ lòng tin đứng vững nơi giới luật, không rời bỏ thệ nguyện lớn lao. Đó gọi là Tinh tấn lực.

Thế nào gọi là Niệm lực? Chỗ gọi là niệm lực, tức niệm luôn được kế tục nơi trước mặt mình, ngoài ra không còn có một tưởng nào khác, chính là nhằm khiến cho hằng sa các thứ ma cùng thuộc hạ của chúng muốn đến để hủy hoại pháp Định ý ấy, chỉ những chuốc lấy khổ nhọc, không hề đạt được ý nguyện. Đó gọi là Niệm lực được thành tựu.

Thế nào là Định lực? Ấy là gốc đứng vững nơi quả vị của hàng Đại Bồ-tát để nhằm thu giữ ý, dứt trừ vọng tưởng, không còn mang lòng hồ nghi. Đó gọi là Định lực không gì có thể hủy hoại được.

Thế nào gọi là Tuệ lực? Đó là đối với vô lượng Pháp giới chẳng thể nghĩ bàn, các tuệ thảy đều thu giữ và khéo dùng phương tiện để thấu đạt gốc các pháp, các hành của tuệ tánh không hề hủy hoại Pháp giới. Đó gọi là Tuệ lực các đức gồm đủ.

–Lại nên nhận rõ bảy pháp Giác ý để nhằm biết rõ về tất cả nơi chốn suy niệm vô hình, hữu hình của tâm thức.

–Từ cõi Dục đến cõi Sắc, Vô sắc, tất cả ba cõi ấy đây thì có thể phân biệt, kia thì không thể phân biệt, ý được thâu phục dứt mọi loạn động. Đó gọi là ý định đạt được tánh của Tuệ với tám con đường bình đẳng, cũng dứt mọi sợ hãi để nhập pháp Tam-muội Không, chỉ một nẻo hành không hai, cũng không gốc ngọn, hữu hạn vô hạn đều đã lìa khỏi sinh tử, không dấy trí nào khác, biết rõ về các pháp sinh diệt, hoàn toàn dứt hết mọi tưởng. Đó gọi là Tám con đường thanh tịnh bất nhị.

Lại nên nhớ nghĩ về sáu mươi hai thứ kiến chấp. Tưởng chấp về hữu thường, vô thường. Tưởng chấp về có đạo, không đạo. Tưởng chấp về có đời này, không có đời này. Tưởng chấp về có cha mẹ, không có cha mẹ. Tưởng chấp về có tham đắm thân, không tham đắm thân. Hoặc lúc có thức nhận rõ các nẻo đường thanh tịnh không chút tỳ vết, mỗi mỗi đều nhận rõ ba chốn gốc của ái, năm chốn gốc của dục, bảy chốn hành của dâm. Có lúc hành hóa nơi chốn vắng vẻ, tịch tĩnh, như tại nơi gốc cây, chỗ đất nổng, gò mả cao. Quan sát hơi thở ra vào, có lúc dài ngắn, lạnh ấm không thường. Các pháp sinh theo nhân duyên cùng gặp gỡ. Tư duy để nhận rõ, khiến ý không lầm lạc, vọng loạn. Như thế là người tu tập nên nhận biết về hơi thở ra vào. Mọi hơi thở ngắn dài thảy đều nhận biết. Mọi hơi thở trước sau cũng đều nhận biết rõ ràng, đầy đủ, dần dần mới thành một bước thực hành thiền. Sự giác ngộ thông đạt về Thiền ý của Như Lai không đồng nhất. Tu tập Tứ thiền nhập tưởng biết rõ về diệt. Như định ý ấy thì cả ba thừa cùng có. Lại nên rõ về định ý Vô thượng của Như Lai.

Thế nào gọi là Định ý vô thượng? Chỗ gọi là Định ý vô thượng như tâm có các bậc: cao, vừa, thấp. Người tu tập nhập định không trở lại theo dõi hơi thở ra vào, dài ngắn. Chỉ dốc phân biệt quốc độ, chuyên tâm nhất ý, quán tưởng về quá khứ, hiện tại, vị lai, cái gì là chốn ta giáo hóa hay chẳng phải chỗ ta giáo hóa. Lại tư duy: “Như ta đang ở nơi chốn vắng vẻ, tịch tĩnh, chẳng nhận rõ chúng sinh, đó chẳng phải là điều thích nghi của ta. Nay nên đi đến vô số quốc độ, tự giáo hóa, hóa độ kẻ khác mới thành tựu được nguyện của ta.” Đó gọi là Sơ định, cũng chẳng thể hủy hoại được.

Lại nữa, người tu tập lúc mới nhập pháp Định ý, liền tự tư duy: “Có khổ có vui đều do từ gốc của thân. Đã vượt qua hành ấy, lại nên truyền bá thích hợp khiến cho những chúng sinh kia thảy được nhận biết về điều đó.” Đấy gọi là nhập định thành tựu được bước thứ hai.

Lại nữa, tâm pháp chẳng phải có, chẳng phải không. Tưởng chấp về có thân, không thân, chẳng được thần thông để du hóa đến khắp mười phương. Thâu phục ý, tự giữ mình thanh tịnh, kể cả giòng họ. Đó gọi là Định ý không hủy hoại Pháp thức.

Có đủ tâm ý thức, tư duy, chỉ quán. Ta vốn là vô ngã, huống chi là đối với chúng sinh. Trước tự nhận biết về không để luôn xem xét rõ chúng sinh. Dùng thần túc để nêu bày, tâm thần diệu có thể du hóa đến khắp chốn mặc dù thân không đi đến các nơi chốn ấy. Lại ở nơi quốc độ của chư Phật trong mười phương, dùng pháp Định ý ấy để tế độ vô số trăm ngàn chúng sinh. Ở nơi đó lại dốc tu tập mười pháp Tuệ hư không.

Những gì là mười pháp? Chỗ giáo pháp được thuyết giảng là nhằm diệt trừ các thứ ma, dốc tiến đến đạo tràng, thành tựu đạo quả Giác ngộ vô thượng, tâm như hư không, chẳng hề tăng giảm. Này các vị Tộc tánh tử! Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Lại nữa, này các vị Tộc tánh tử! Bắt đầu hàng phục đám ngoại đạo với những học thuyết đủ loại của họ, trừ dứt nẻo tà, khiến họ đứng vững với chánh kiến của chánh pháp, thảy đều đưa họ về với nẻo giác ngộ, xua trừ mọi xan tham, ganh ghét. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Lại nữa, Thế Tôn hóa độ muôn loài chúng sinh, theo sở nguyện của họ đều khiến được đầy đủ. Tuy thuyết giảng vô số các pháp mà tâm không hề tham đắm, vướng mắc. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Lại dùng trí vô ngại thể hiện thần túc, du hóa đến vô lượng thế giới, nêu bày, chỉ dẫn các pháp để giáo hóa chúng sinh mà không thấy có chúng sinh được giáo hóa cùng công việc hóa độ ấy. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Lại có Như Lai trí tên là Hoài không, nhờ đó mà thành tựu được pháp giới không hủy hoại bản tánh, tâm được giữ vững như hư không, chẳng bị cấu nhiễm. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Như Lai là Bậc Chánh Giác, hoặc dùng một thân thể du hóa khắp cõi hư không, hoặc dùng vô số thân, hoặc lại thị hiện nhập Bát-nê-hoàn, không chấp vướng nơi thân, chẳng dấy từng ấy tưởng, cũng lại không chấp vào sự nhập Vô dư Niết-bàn ấy. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không.

Chư Phật Thế Tôn có bảy mươi hai pháp Biện tài vô ngại và mười bốn phước báo về Thiệt tướng, để giáo hóa chúng sinh mà trí không hề bị ngừng nghỉ, khiến cho muôn loài chúng sinh đều thành tựu trí tuệ sáng suốt.

Những gì là bảy mươi hai pháp Biện tài vô ngại?

Này các vị Tộc tánh tử! Như Lai lúc mới tu tập các tướng công đức đã dốc tự phát thệ nguyện lớn lao: “Nếu ta sau này thành Bậc Vô Thượng Chánh Giác thì nơi sinh, quốc độ cùng các loài chúng sinh ở đấy không hề nghe đến tên gọi các thứ vô minh, tham, dâm, giận dữ, si mê; khiến cho cõi nước của ta thanh tịnh như hư không, như cõi trời Tịnh cư ít dục, biết đủ.” Tâm ý luôn hướng về đạo pháp, không bị ngưng trệ giữa chừng, cũng lại không sinh tám chốn không được yên tĩnh, ở nơi hàng phú hào không có thái độ khinh mạn, cao ngạo, không khinh chê hàng thấp kém. Tâm ý luôn được thâu phục, thực hiện các pháp bố thí phước đức, mong có thức uống thì cấp cho thức uống, mong có thức ăn thì cho thức ăn. Tài sản trong nước, vợ con thảy đều bố thí hết cả, tâm hành thí không ngại, không hề dấy tưởng loạn vọng. Lại dốc giáo hóa chúng sinh giữ giới đầy đủ, tinh tấn, nhất

tâm tu sáu pháp quan trọng. Nếu có chúng sinh gặp phải trăm ngàn nỗi khổ thì liền được cứu độ, khỏi bị rơi vào nẻo ác và không mất đi loài giống của Hiền thánh. Đó gọi là pháp tu tập tuệ hư không thứ tám.

Như Lai Vô Thượng Chánh Giác muốn chuyển bánh xe chánh pháp, trước hết là nhập các pháp định để tự thâu phục thân ý. Tự biết đã đến lúc, nên ta nay có thể vì muôn loài chúng sinh mà chuyển pháp luân vô thượng. Tâm dốc hiện sáu thứ thần thông, nơi mỗi mỗi lỗ chân lông trên thân tướng đã phóng ra những luồng hào quang, sau đó mới chuyển pháp luân vô thượng với các pháp không sinh diệt, không có nẻo tham đắm chấp bám, một tướng, vô tướng, không hề bị ô nhiễm. Mọi nơi chốn diễn nói như hư không, ngôn từ dấu vết chẳng hiện, chẳng thấy chúng sinh có tăng có giảm. Đó gọi là tu tập pháp Tuệ hư không thứ chín.

Lại nữa, Như Lai từ pháp giới vô sinh thành tựu đạo quả Chánh giác, xem hết thảy các pháp như cảnh huyễn hóa, không thấy có sự thành tựu đạo quả ấy, không làm mất Tuệ thần thông nhận rõ mọi pháp. Mười Lực của Như Lai cũng không tham đắm. Đó gọi là mười pháp tu tập Tuệ Hư không.

Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo bốn bộ chúng:

–Các vị mỗi mỗi người, ở trước Như Lai đây, sẽ tự nêu bày về pháp Tuệ hư không, dứt mọi nẻo vướng chấp.

Lúc này có một vị Bồ-tát tên là Không Hành, từ phương Đông nam cách cõi này đến năm mươi sáu hằng hà sa quốc độ chư Phật, đã từ cõi ấy đi tới thế giới Ta-bà để được nghe pháp. Bấy giờ Bồ-tát liền đến trước Đức Phật chắp tay cung kính thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Quốc độ thanh tịnh không có pháp nào được thuyết giảng, cũng như không có ý nghĩa nào của pháp được nêu bày, biết rõ tịnh và bất tịnh thảy như hư không. Đó gọi là pháp Tuệ không dứt mọi vướng chấp.

Bồ-tát Vô Ngã thưa:

–Không thấy chẳng phải không, mà thấy cũng chẳng phải không, không thấy hữu kiến, cũng chẳng thấy vô kiến. Đó gọi là pháp Tuệ không dứt mọi vướng chấp.

Bồ-tát Pháp Trụ thưa:

–Chưa tạo lập dấu vết hành hóa để thức sinh ô nhiễm không thể tính kể về số lượng kiếp vì tánh của thức vốn không. Đó gọi là pháp Tuệ hư không dứt hết tham vướng.

Bồ-tát Quá Hành thưa:

–Nơi ba nghiệp thân, khẩu, ý không tạo các điều ác, dùng định để không dấy vọng tưởng. Đó gọi là pháp Hành không dứt hết tham chấp.

Bồ-tát Vô Hành thưa:

–Pháp thân vô tận không hề thấy có chỗ nương tựa, bám víu, tâm định, ý chuyên nhất. Đó gọi là hành Tuệ không dứt mọi vướng chấp.

Bồ-tát Bảo Tạng thưa:

–Không thấy trước sau, nơi chốn pháp giới, lại cũng không thấy có tội phước báo ác. Đó gọi là hành Tuệ không dứt tham vướng.

Bồ-tát Tập Khổ thưa:

–Chư Phật Thế Tôn thảy đều biết rõ về quá khứ, hiện tại, vị lai, hội nhập trí tuệ tự tại, không dấy

khởi vọng kiến. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Từ Ý thưa:

–Ta–tôi vô hình, tâm chuyên hành đạo, không dấy khởi các tưởng khác, không dựa không bám vào pháp, thấu đạt lẽ sinh diệt như nhiên. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch mọi vướng chấp.

Bồ-tát Bảo Kế thưa:

–Hành bốn pháp vô ngã, không chấp không nhiễm, có thân có khổ, thức tưởng cũng khổ, từ đấy lý giải được pháp không sinh diệt. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch mọi vướng chấp.

Bồ-tát Thiện Toán thưa:

–Chẳng thấy các pháp là có số lượng hay không số lượng. Thế nào là các pháp có số lượng, không số lượng? Thế gian là có số lượng, đạo pháp là không số lượng. Hữu vi là có số lượng, vô vi là không có số lượng, cũng không thấy có số hay không số ấy. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Tận Sinh thưa:

–Các pháp là vô sinh, cũng chẳng thấy có sinh, chẳng dấy tưởng tịnh, bất tịnh, sinh tử đã dứt, vĩnh viễn diệt sạch không còn dấy khởi. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Phạm Hạnh thưa:

–Thực hành ba pháp Tam-muội chẳng dấy niệm về thọ thân, niệm không chẳng lìa không, niệm vô tướng chẳng lìa vô tướng, niệm vô nguyện chẳng lìa vô nguyện. Lại cũng không dấy niệm thọ nhận phước thanh tịnh. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Quang Tướng thưa:

–Nhận rõ ba độc là pháp tối tăm, chẳng thấy ba đạt là pháp thanh tịnh. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Sở Tác thưa:

–Chẳng thấy Nhất tướng, nhận rõ vô tướng, chẳng thấy khổ, chẳng thấy lìa khổ, dứt khổ chẳng khổ, cũng không chỗ tạo tác. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Bất Thọ Hình thưa:

–Không có gốc của bốn đại, cũng không thấy cảnh giới hiện có, dốc hướng một nẻo vô vi, chẳng dấy khởi ba ý. Đó gọi là hành Tuệ không, dứt sạch hết vướng chấp.

Bồ-tát Vô Đẳng thưa:

–Lìa mọi khổ vui thế gian, không đắm nơi tám pháp, thấy có được lời khen không cho đấy là vui, dù bị phỉ báng cũng không ôm lòng lo lắng, tâm nhẫn như đất. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch mọi tham đắm.

Bồ-tát Vô Cấu thưa:

–Chẳng thấy sáu tình tạo tác từ trong với sáu trần từ bên ngoài, chẳng thấy sáu trần cùng sáu tình đối nghịch. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Trùng Quán thưa:

–Sáu trần bên ngoài không làm dấy khởi thức bên trong, thức cũng không tham chấp sắc trần bên ngoài. Thức không biết ngã là sắc, sắc chẳng biết ngã là thức, âm thanh, hương vị cùng các pháp vi tế khác cũng lại như thế. Pháp chẳng biết ngã là thức, thức chẳng biết

ngã là pháp, hết thảy các pháp đều chẳng cùng biết. Đó gọi là hành Tuệ không dứt sạch mọi vướng chấp.

Bồ-tát Viễn Ly thưa:

–Chẳng thấy năm ấm có nhiễm chấp. Vì sao? Vì tánh của năm ấm là tánh của các pháp, tánh ấy là thường trụ không biến đổi. Đó gọi là hành Tuệ không, dứt sạch tham chấp.

Bồ-tát Hiền Hộ thưa:

–Các pháp Tổng trì chẳng thấy có trông mong hay không trông mong, chẳng thấy có pháp có thể thuyết hay không thể thuyết, dốc giúp chúng sinh được đứng vững không còn thoái chuyển. Đó gọi là hành Tuệ không, dứt sạch vướng chấp.

Bồ-tát Bảo Lai thưa:

–Các pháp luôn an định, không có từng ấy thứ, cũng không phân biệt có pháp Phật, pháp Bồ-tát, pháp thế gian, pháp giải thoát, pháp hữu hình hay pháp vô hình, pháp có thể hộ trì, pháp chẳng thể hộ trì, thảy đều không phân biệt. Đó gọi là hành Tuệ không, dứt sạch vướng chấp.

Bấy giờ nơi các tòa ngồi có vô số các vị trong bốn bộ chúng được nghe nói về các pháp Tuệ không thanh tịnh, dứt sạch mọi vướng chấp ấy thì lại càng tăng thêm hồ nghi, không thấu đạt cứu cánh.

Đức Thế Tôn liền biết mọi niệm vừa dấy nơi tâm của các vị kia, rõ ràng là chưa đủ căn duyên để lãnh hội pháp Tuệ không ấy. Tức thì Đức Thế Tôn tự hóa thân tướng cao đến bốn trăm do-diên (do-tuần), phát ra âm thanh lớn, nói với chư Như Lai Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác khắp mười phương thế giới hiện đang thuyết pháp được biết rằng:

–Các vị nào muốn được nghe để lãnh hội các pháp Bồ-tát Anh Lạc thì thảy nên vân tập đến thế giới Ta-bà này.

Lại hóa ra vô số chúng Bồ-tát lễ bái khắp mười phương chư Như Lai Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, cùng thưa:

–Hiện nay Đức Như Lai Năng Nhân ở cõi Ta-bà này đang diễn nói về pháp Bồ-tát Anh Lạc. Chúng con đều đã vân tập đông đủ đến cõi ấy.

Như vậy là khắp mười phương, chư Như Lai ung dung tự tại,

thân tướng cũng như hình tượng Thế Tôn hiện có, đều thu giữ, giữ gìn mọi oai nghi, đi tới thế giới Ta-bà. Các vị Bồ-tát vững tin, đạt được mười trụ thảy đều thấy rõ chư Như Lai và cùng lễ bái cúng dường. Mỗi mỗi vị Như Lai đều lần lượt an tọa nơi tòa vô úy. Những người chưa được vững tin còn ở cảnh giới phàm phu, chưa được Thiên nhãn nên mọi thần thông chưa đầy đủ, cũng không thấy được chư Như Lai ở mười phương đến. Vì sao? Vì tâm ý của hàng phàm phu ít lo sợ về việc mất phạm hạnh. Hoặc có vị Như Lai tọa định nơi ấy, thân tướng cao đến cõi Phạm thiên. Hoặc có vị Như Lai thân biến hóa khắp cả một ngàn quốc độ, hai ngàn quốc độ, cho đến tam thiên đại thiên thế giới. Vì sao? Vì chúng sinh được thọ nhận sự biến hóa nên được thấy hình tướng ứng hợp, được thọ nhận giáo pháp nên được lãnh hội đúng pháp mình thọ nhận.

Bấy giờ ở phương Đông, trải qua hai hằng hà sa quốc độ có Đức Như Lai hiệu là Bản Tịnh, liền cùng với đại chúng dùng kệ để nói Pháp ngôn này:

Hư không chẳng bến bờ

Tưởng chấp dấy hồ nghi

Cõi gốc hành đã chọn

Không hai, không kẻ sánh.

Muốn thuyết tướng Hư không

Bản chất không sinh khởi

Nghi hư không được gì

Trong ấy muốn cầu không.

Ta nay đã thành Phật

Tâm định, dứt mọi nhiễm

Sạch cấu, thêm tôn quý

Lại chẳng hề dấy diệt

Đã vào đường bằng phẳng

Không theo ý nhỏ hẹp

Ngã hợp, tâm không sinh

Đạo đạt theo đó diệt.

Ta thọ mạng có kiếp

Nẻo hóa độ vô cùng

Ý đoạn, luôn tịch diệt

Đâu biết có độ người?

Bảy quán thân trang nghiêm

Sắc hoa đạo không đổi

Không hình vào mọi nẻo

Đó là đường Bồ-tát

Như Lai gồm hai lối

Gốc đạo, các đức đủ

Quyền hiện pháp ảo hóa

Nên hợp không sinh diệt

Trời, người đủ muôn loài

Không hình, chẳng có số

Người hữu hình được gì

Khéo rõ pháp không sắc

Thế Hùng, kho vô tận

Chẳng sắc cũng dốc đạt

Huống lại chưa đạt đạo

Muốn thấu tuệ bình đẳng

Tuy trải trăm ngàn kiếp

Chưa từng tự dứt ý

Chúng sinh do lười kể

Trụ giữa, ý chẳng lập

Pháp Đại thừa bình đẳng

Lãnh hội sao hết được?

Nay tạm nêu Tuệ không

Sao lại nghi nơi không?

Đức Như Lai Bản Tịnh nói xong bài kệ ấy hốt nhiên biến mất. Về phương Nam, cách xa cõi này mười tám ức hằng sa quốc độ, ở đấy có cõi Phật tên là Nghiêm Tịnh, Đức Phật nơi cõi đó hiệu là Như Lai Ly Cấu Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, hiện thân với sắc tướng lồng lộng, ở nơi đại chúng lại nói bài tụng:

Ta gốc từ đạo có

Nghe Tuệ không bình đẳng

Trải qua mười hai kiếp

Nên được Định ý ấy

Tư duy trước sau lại

Sáu độ, bốn bậc hành

Đều từ nẻo Tuệ không

Sáng rực gốc các pháp

Phát tâm có thứ bậc

Thệ nguyện lớn chẳng khác

Niệm quán, Tuệ dứt chấp

Độ người không tính kể

Như ta nẻo du hóa

Nhiều Anh lạc trang nghiêm

Nêu bày Tuệ thù thắng

Nước không ba đường ác

Chỉ diễn hành Tuệ không

Chẳng vướng nẻo không có

Ta đã dứt nẻo tâm

Làm sao nên thuyết hữu?

Tánh như không hình tướng

Pháp giới cũng thanh tịnh

Thông tỏ, diệt đã tận

Vì thế không sinh diệt

Lại qua cõi nghiêm tịnh

Mười ức các quốc độ

Nơi ấy có pháp này

Hành vô vi thanh tịnh

Thuyết lời chẳng có lời

Không chấp gốc có tướng

Nên hợp định tịch nhiên

Hành trọn không danh hiệu

Tâm chúng sinh nẻo hướng

Theo loài gốc thức dấy

Như ta hằng tự tại

Chẳng thấy đường có không.

Từng qua vô số kiếp

Dứt mong, chẳng chấp có

Muốn cầu diệt không dấy

Đạt được bước thành tựu

Nay đem không thân không

Hiện hình như chốn hướng

Tuệ Phật thật mênh mông

Trọn không chút cấu nhiễm

Tánh tự nhiên thanh tịnh

Chẳng thấy tưởng chấp thường

Tuệ đạo, mọi đức đủ

Nên hiệu là Ly Cấu

Tự thành tựu đạo quả

Du hóa cõi hư không

Hoặc làm Thiên đế Thích

Phạm Thiên vương đại tôn

Sở dĩ biến hóa hình

Hóa độ kẻ chấp có

Tuệ vô sinh nẻo tận

Cứu cánh luôn thanh tịnh

Lại làm Chuyển luân vương

Thống lãnh vô số thành

Lìa bỏ để học đạo

Biết rõ chẳng dài lâu

Lại vào nẻo Thanh văn

Hiện như, đạo chẳng đạt

Nên liền dốc theo thầy

Dứt mọi tưởng chấp buộc

Lại đến Tịnh cư thiên

Thuyết gốc hành thanh tịnh

Khiến lìa phước báo ấy

Bậc đó chẳng hết khổ

Chúng sinh, sắc vô sắc

Chấp thường chẳng trừ tưởng

Kiêu mạn tự buông thả

Khiến nhập hết cửa đạo

Bậc Chánh Giác gốc không

Nẻo hóa chẳng có hình

Gốc sinh tử thấu lẽ

Trọn chẳng rời tịch tĩnh

Huống bốn bộ chúng nay

Mới nghe liền biếng trễ

Loại ấy tự hạn kỳ

Khó mau thành tựu được.

Đức Như Lai Ly Cấu nói xong bài kệ ấy liền hốt nhiên biến mất. Về phương Tây, cách cõi này trăm ức hằng sa quốc độ chư Phật, có cõi tên là Thủy tinh, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Như Lai Tịnh Tôn, là Bậc Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ. Chúng sinh nơi cõi ấy chỉ phụng trì một pháp, không có sáu độ và các hành gốc của mọi tạo tác. Đức Như Lai Tịnh Tôn lúc này đang ở nơi đại chúng và đọc bài tụng:

Tám hành không cao thấp

An nhiên gốc quy diệt

Bỏ thân rồi thọ thân

Càng thêm nhiễm phiền não

Hư không chẳng hai pháp

Không trụ cũng không dấu

Tám nẻo Tuệ bình đẳng

Chốn chư Phật du hóa

Ta xưa tự lập hạnh

Thệ nguyện lớn chuyển pháp

Thể tin quy nơi không

Nay đạt Nhân Trung Tôn

Cõi chư Phật an trụ

Pháp phương tiện mỗi khác

Hiện khắp mọi nơi chốn

Hiện thân độ quần mê.

Lại vui chỗ trói buộc

Mãi nơi chốn u tối

Đạo từ gốc không thệ

Sau đấy mới được lìa

Như người cõi nước ta

Tâm giữ chẳng tạo ác

Trọn dốc sùng giải thoát

Luôn gần đạo như vậy.

Dâm, giận, si cấu uế

Cũng chẳng dốc ân cần

Tự nhiên vào hạnh luật

Như hoa theo thời nở

Tâm đạo chẳng dời chuyển

Khổ vui tâm hằng dứt

Đi đến nơi cõi ấy

Dốc tu pháp Tuệ không

Ta nay đã dốc hành

Chúng ấy cũng chẳng khác

Nay nghe Năng Nhân Tôn

Nên tu tập Tuệ ấy

Đại thánh đều vân tập

Tôn quý không thấp cao

Tuy hiện khác quốc độ

Nẻo tu cùng một pháp

Nay xem năm cõi người

Vô minh, hành che phủ

Đắm chìm biển sinh tử

Khổ não mãi chồng chất

Sao chẳng tự lập ý

Dốc tu lối Tuệ không

Mau đạt đến giải thoát

Như chúng sinh cõi ngoài.

Đức Như Lai Tịnh Tôn nói xong bài kệ ấy hốt nhiên biến mất. Về phương Bắc cách xa chốn này ba hằng sa cõi Phật có quốc độ tên là Phổ Chiếu, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Dũng Biện Như Lai, là Bậc Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ. Lúc này đang ở nơi đại chúng và đọc bài tụng:

Đạo Như Lai nhất tướng

Theo gốc danh sắc sinh

Qua vô số khổ nhọc

Mới dứt sạch phiền não

Như người muốn vượt không

Chẳng cầu phương tiện khéo

Chỉ nhớ mong pháp không

Sau thu đạt đạo quả.

Nẻo buộc của tưởng ý

Chẳng vướng vật không thường

Muốn cầu cõi bất tử

Điều ấy chưa từng được

An trụ chốn không lìa

Không trụ cõi không, có

Đã đạt nẻo Tuệ không

An nhiên dứt nhiễm chấp

Đạo theo gốc thân sinh

Sau đấy thành Chánh giác

Mê tối tâm ý lạc

Lìa tâm ngoài cầu không

Ngoài khổ tuy có hiệu

Chẳng lìa thức tưởng ấy

Pháp giới đạo thanh tịnh

Nên hợp Tuệ thanh tịnh

Chúng sinh nơi sinh tử

Trôi nổi chẳng tự cứu

Muốn lìa được mọi khổ

Trước nên xua ý thức

Chốn Như Lai hiển hiện

Diễn thông pháp thù thắng

Một tưởng không cấu nhiễm

Sao lại nhiễm nơi không

Ba đạt trí tối thắng

Đều vượt mọi ngại ngăn

Nay niệm chẳng niệm gốc

Duy niệm mọi chúng sinh

Các pháp chẳng nghĩ bàn

Chẳng có cũng chẳng không

Do thanh nên có hưởng

Chúng sinh nên có Phật

Bao chúng sinh thọ hóa

Luôn tự chán lìa thân

Đạo dốc dứt phi đạo

Có không chẳng đạo chánh.

Đức Như Lai Dũng Biện nói xong bài kệ ấy hốt nhiên biến mất. Về phương Đông bắc, cách xa cõi này chín mươi hai ức hằng sa quốc độ, có thế giới tên là Pháp quán, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Pháp Quán Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, lúc này đang ở nơi đại chúng và đọc bài tụng:

Sắc gốc không có sắc

Cũng chẳng có tướng sắc

Pháp thống (thọ) không sinh diệt

Cũng không sinh nên lạc

Ý thức như ngựa hoang

Bọt nước không trụ lâu

Không thân tuệ tự tịnh

Đó là không bình đẳng

Một quán, một ý dừng

Phạm hạnh thêm thanh tịnh

Chấp tưởng có tôi ta

Chẳng đến cõi không có

Tự giác lại giác tha

Khiến đạt Tuệ hư không

Chúng sinh chẳng tự giác

Vì thế luôn do dự

Tánh có cao, vừa, thấp

Thiện, ác luôn đối nhau

Lìa ác, dốc hành thiện

Dốc đạt nẻo Tuệ không.

Nên chẳng thấy thiện ác

Tâm định, dứt điên đảo

Thế mới tin rõ không

Đạt được Tuệ thanh tịnh

Ý bình đẳng từ gốc

Chẳng thấy còn mầm mống

Lâu lâu mới tự đạt

Ứng hợp đạo Vô thượng

Quán Tuệ, dứt tham chấp

Tâm sạch, dứt cấu nhiễm

Trí nhân như Tuệ không

Nên gọi pháp giác ngộ

Từ bi với muôn loài

Nên diễn đạo không vô

Không dấy niệm thiện ác

Tưởng vô hình dứt tình

Gốc ngã từ nơi ý

Như Lai thọ pháp ấy

Nghe liền đạt Tuệ không

Nhớ hóa quán cõi tịnh

Thọ mạng a-tăng-kỳ

Thuyết pháp nhằm giáo hóa

Dẫn dắt vô số người

Nhập gốc pháp giới ấy.

Đức Thế Tôn Pháp Quán nói xong bài kệ ấy hốt nhiên biến mất. Về phương Đông nam, cách đây một ức cõi Phật, có thế giới tên là Cực diệu, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Vi Diệu Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, bấy giờ ở nơi đại chúng liền đọc tụng:

Gốc thức từ năm ấm

Nhân duyên cùng hợp nên

Chuyển biến vô số kiếp

Tự dấy, tự nhiên diệt

Muôn loài do mê lầm

Chẳng thấu gốc sinh tử

Chung cuộc nẻo đầu thai

Không mong lìa tai họa

Như người trong một niệm

Chỉ dấy kiến điên đảo

Buộc trói lại càng thêm

Sao khởi được gốc đạo?

Muôn loài luôn chấp niệm

Ái lạc gốc ba độc

Năm ấm lấp tâm diệu

Không mắt làm sao xem

Như Lai nêu đuốc lớn

Tiêu diệt gốc khổ dục

Tuy lại thấy Tuệ sáng

Do dự chẳng dốc tin

Ta xem khắp mười phương

Phát tâm nhằm cầu đạo

Hành dứt lại thọ sinh

Nên luôn ba đường khổ

Khắp nơi chẳng bản nguyện

Tự lao vào bốn vực

Không lìa bốn cửa sinh

Chẳng thành bốn đạo quả

Có lúc rời bốn pháp

Liền sinh năm ấm thịnh

Dứt chấp, tăng thượng mạn

Chẳng diệt hành phóng dật

Dần tới vô số pháp

Không thấy gốc nẻo Thánh

Như người ý buông lung

Tâm chẳng tự thu giữ

Như Lai hành lục thông

Chẳng Không, chẳng khác Không

Hằng dứt gốc sinh tử

Nêu hợp Tuệ bình đẳng

Gốc vốn không tử sinh

Lưu chuyển nhiễm đắm sắc

Nên thành pháp giới sắc

Dứt có chẳng chấp có

Có đạo nên có thức

Thức ấy chẳng gốc không

Nên chẳng thấy thức đạo

Mới hợp pháp Tuệ định

Đạo theo thức thêm vui

Hiện thân biến vô số

Tự rõ nên Tuệ không

Mới hợp mọi tướng biến

Không trụ, chẳng biến đổi

Dứt tưởng nghi do dự

Hàng phục mọi phiền não

Mới hợp Tuệ bình đẳng

Người tu có ba ngại

Do tưởng chẳng lìa không

Chưa khởi gốc mọi hành

Nẻo ấy khó thành tựu.

Đức Như Lai Vi Diệu nói xong bài kệ, hốt nhiên biến mất. Về phương Tây nam, cách cõi này mười ba ức cõi Phật, có thế giới tên là Quảng thắng, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Diệu Tích Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, hiện đang ở nơi đại chúng và nói bài tụng:

Biết đời là pháp huyễn

Chẳng ở pháp sâu xa

Đạo hãy còn không tên

Huống không lại có lời

Các pháp trong ngoài hợp

Nhận rõ tất chẳng có

Vô hình chẳng thể thấy

Nên hợp tuệ thanh tịnh

Rõ dục chẳng Từ tâm

Lại cũng chẳng chấp không

Dứt nhiễm đắm bỉ thử

Thành tựu Tối chánh giác

Ngu tối chưa thấy sáng

Chấp theo tâm, thức dấy

Sáu pháp sinh sáu trần

Do dấy khởi tưởng nghi

Nhân thức nhận thân này

Bốn đại tự nhiên thành

Luân chuyển trong năm nẻo

Chẳng rõ pháp tánh không

Như có một người niệm

Tự nói nhiễm không gốc

Thân tâm đều sinh ngại

Há đạt tưởng Hữu vô

Quán diệu soi ba đời

Thị hiện thuyết các pháp

Giáo thể diệu chư Phật

Chẳng có, cũng chẳng không

Đời khổ do vô minh

Không bình đẳng, chẳng dựa

Quán thấu đạt có không

Nên gọi Tuệ bình đẳng

Có lúc thức có không

Đấy chẳng Tuệ Như Lai

Chẳng nhiễm nẻo bỉ thử

Tâm bình như âm hưởng

Tám đường dứt nguồn khổ

Tám giải rửa bụi tâm

Tám hưởng thảy quy hư

Tám Tuệ không sinh diệt

Lìa mọi niệm đây kia

Chốn giữa không còn ngại

Thao thức chốn nhiễm chấp

Đó là Tuệ bình đẳng

Gốc người nơi hư không

Thức nhiễm nẻo ba cõi

Do tự đắm phiền não

Chẳng nhập cõi gốc không

Từ gốc mới phát tâm

Tánh Tuệ không chẳng giảm

Do đã trải vô lượng

Nên sau được định này

Ta rõ tâm các vị

Lìa thức muốn cầu không

Sao chẳng tự niệm thức

Trong không, ngoài cũng thế

Pháp Như, pháp không tướng

Tuệ tỏ, lại cũng vậy

Niệm định xua trừ loạn

Đó là Tuệ bình đẳng

Thân này tất về không

Thường tịch, dứt sinh diệt

Như Lai thệ lớn khắp

Tế độ mọi quần mê.

Đức Thế Tôn Diệu Tích nói xong bài kệ ấy, hốt nhiên biến mất. Về phương Tây bắc, cách cõi này năm mươi bốn ức hằng hà sa số quốc độ chư Phật, có thế giới tên là Nhu thuận, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Chúng Tướng Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, hiện đang ở nơi chúng hội đọc bài tụng:

Như ta quán hành không

Một ý không cao thấp

Tâm có không thị phi

Đều do sinh tử dấy

Muốn cầu kho tàng Phật

Suy cứu gốc mọi hành

Chưa từng được thông suốt

Thần tuệ Như Lai tỏ

Như có một sĩ phu

Kiếp này sang kiếp khác

Trăm ngàn kiếp như vậy

Số ấy không tăng giảm

Người có đủ các căn

Sáu tình chẳng hề thiếu

Muốn nghe Tuệ Như Lai

Chưa có ngay quả đạt

Huống lại mới phát tâm

Muốn đến Tuệ bình đẳng

Chỉ tự thêm hao tổn

Chẳng ích nơi đạo pháp

Nên tu tâm Từ bi

Tuệ phương tiện tự giữ

Thệ bền vững, vô úy

Sau đấy mới điều tâm

Ví lại đến khắp cõi

Nhằm cúng dường chư Phật

Chẳng dấy chỗ tạo công

Tự nhiên hợp nẻo Thánh

Như Lai mười Lực Thánh

Hàng phục mọi tà kiến

Nhẫn tỏ tưởng vô ngã

Nên đạt Nhân Trung Tôn

Rõ pháp trụ, chẳng trụ

Chẳng thấy nẻo công đức

Dứt sinh lại chẳng thọ

Là cảnh giới Thế Hùng

Muốn thành các tướng tốt

Chẳng đoạn mọi gốc lành

Ý diệt, chẳng dấy tưởng

Đó là Tuệ bình đẳng

Ta xem mọi chúng sinh

Thời không chẳng tự biết

Vì thế luôn nhọc nhằn

Chẳng nhập cõi thường tịch

Muốn chóng thành đạo quả

Mọi đức trang nghiêm thân

Tâm gốc nên dứt niệm

Làm sao dấy hồ nghi?

Đức Thế Tôn Chúng Tướng nói xong bài kệ ấy hốt nhiên biến

mất. Về phương trên, các cõi này vô số quốc độ chư Phật, tận cùng thế giới của chúng sinh có một cõi tên là Hồi chuyển, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Âm Hưởng Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, hiện đang ở nơi đại chúng và nói bài tụng:

Hư không thức vô hình

Chẳng có bờ đây kia

Chẳng thấy có chúng sinh

Huống có đến pháp giới

Hiện tại kẻ cầu đạo

Đến không cầu nơi không

Đã biết nẻo bất tịnh

Lại cầu mong ngoài không

Niệm thương hạng người ấy

Ý chẳng rõ tuệ Thánh

Tư duy, quán Tuệ đó

Cũng đạt đạo vô thường

Nay thọ thân ba cõi

Tự nhận rõ thông Tuệ

Thức định tưởng vô hình

Giống đoạn vì đạo ý

Người tự tư duy biết

Bốn đại là hang sâu

Chính khiến nơi ngoài không

Chẳng khác với bốn đại

Chỉ nay chưa đạt Tuệ

Chưa rõ tình trong ngoài

Hạng ấy đáng xót thương

Thế Tôn chẳng hề trách.

Trượng phu không kẻ sánh

Hành vượt định vô tưởng

Đó là mọi pháp Phật

Mê lầm tự chấp ngã

Gốc pháp không khởi tận

Cứu cánh tất thanh tịnh

Phạm hạnh trọn thêm tịnh

Chẳng dấy niệm ba đời

Trước nói khác nay nói

Niệm niệm tự biến đổi

Lấy đó để làm chứng

Sao lại dấy hồ nghi?

Ta đã chẳng tự nêu

Vì kẻ phàm quyền giả

Tư duy bốn đại ấy

Thức pháp theo nẻo nào

Tuyên thuyết pháp quá khứ

Vô hình chẳng thể thấy

Tuy có thức vị lai

Cũng chưa nhận bốn đại

Hiện tại là hai pháp

Nay vì mỗi mỗi nêu

Người người chớ hoài nghi

Nơi Tuệ bình đẳng ấy

Nhận rõ thức quá khứ

Người chết không còn thân

Thức ấy chẳng hư hoại

Nên gọi thức quá khứ

Như thức nay hiện trụ

Bốn đại nhân duyên hợp

Thức ấy luôn chẳng đổi

Lại gọi thức hiện tại

Vả lại lìa hiện tại

Vị lai chưa sinh ra

Thức đó cũng khác nay

Do đâu nói ba đời?

Tánh thức luôn tự trụ

Không khứ, lai, hiện tại

Muốn đạt căn bản thức

Hang hốc ở chốn nào?

Như Lai trí vô đẳng

Nên đạt thức gốc không

Tánh không luôn tự tại

Chớ nên dấy tưởng nghi

Muốn thành Bậc Chánh Giác

Tưởng, hành chẳng nhiễm đắm

Tất rõ tánh thức không

Nên gọi Tuệ bình đẳng.

Đức Như Lai Âm Hưởng nói xong bài kệ hốt nhiên biến mất. Về phương dưới, cách xa cõi này mười một hằng sa quốc độ, có thế giới tên là Vô giảm, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Phổ Nguyện Như Lai Vô Thượng Chánh Giác, mười tôn hiệu gồm đủ, hiện đang ở nơi chúng hội và nói bài tụng:

Chư Phật mười phương đến

Bình đẳng không có hai

Dốc thuyết giảng định không

Tịch nhiên, mọi hành dứt

Chúng sinh tưởng hữu thường

Cho là “Không” có hạn

Gốc đạt dứt ô nhiễm

Đó là thảy quy không.

Tâm trói buộc chẳng bày

Do mất hạnh nguyện gốc

Nên sinh nghiệp phỉ báng

Không Phật pháp Thánh chúng.

Như Lai thân giới đức

Thanh tịnh không tỳ vết

Hóa độ kẻ mê mờ

Quán tưởng ba đời không

Thức không tự có tên

Tự sinh, tự nhiên diệt

Sinh ấy chẳng thức không

Thức diệt cũng lại diệt

Do chẳng đạt được gốc

Giong ruổi cầu tướng thức

Không giả gọi là thức

Thức không, nào có khác?