Đại Tập 62 · Bộ Kinh Tập IX · Số 656–657

Kinh Phật Thuyết Hoa Thủ, Quyển 8, Phẩm 27: Nói Về Nhiều Thứ Pháp

KINH PHẬT THUYẾT HOA THỦ

QUYỂN 8

Phẩm 27: NÓI VỀ NHIỀU THỨ PHÁP

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Có bốn pháp cứu độ. Những gì là bốn pháp?

1.Chúng sinh bị sợ hãi, Như Lai có thể cứu độ.

2.Những kẻ đi lạc vào nẻo tà, đạo pháp giải thoát có thể cứu độ.

3.Người tạo các nghiệp ác, pháp Niệm xứ có thể cứu độ.

4.Kẻ đang bị tám nạn, Bồ-tát có thể cứu độ.

Đó là bốn pháp cứu độ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Có bốn pháp an lạc. Những gì là bốn pháp?

1.Sinh ra được gặp Phật.

2.Được sinh ở nơi chốn không có các nạn.

3.Luôn tin tưởng nơi Phật pháp.

4.Có được đầy đủ chánh kiến của Bậc Giác Ngộ.

Đó là bốn pháp an lạc lớn.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Lại có bốn pháp có thể thành tựu được sự nghiệp. Những gì là bốn pháp?

1.Thân tứ đại được điều hòa, khiến thân tâm luôn được an lạc.

2. Tâm thanh tịnh, tư chất chánh trực, có thể đạt được chánh kiến.

3.Gặp Phật, có được lòng tin, làm nhân cho mọi sự an vui.

4.Phát tâm vô thượng nhằm dứt trừ bao thứ bệnh phiền não của vô số lượng chúng sinh.

Đó là bốn pháp có khả năng thành tựu sự nghiệp.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Ở đời có bốn thứ mong được. Những gì là bốn thứ?

1.Các người bị bệnh tật ốm đau mong muốn được lành bệnh, khỏe mạnh.

2.Kẻ bị đói khát bức bách mong muốn được ăn uống no đủ.

3.Những người bị khổ não giày vò mong muốn được an lạc.

4.Những kẻ đi trên đường nguy hiểm mong được an ổn.

Đó là bốn thứ mong được ở đời.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Thế gian luôn có bốn nơi chốn tham đắm, do sự tham đắm ấy bị đọa vào các nẻo ác. Những gì là bốn?

1.Tham đắm về thân.

2.Tham đắm về thọ mạng.

3.Tham đắm đối với tài sản.

4.Tham đắm về ái dục.

Đó là bốn nơi chốn tham đắm.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Có bảy nơi chốn chứa đựng. Đó là chốn chứa đựng của gió, cái sống, chín, lạnh, nóng, kiến thức và tham dục. Trong các sự chứa đựng ấy, chốn chứa đựng về tham dục là bền chắc hơn hết. Nơi chốn chứa đựng tham dục đó đã nương tựa vào cái gì để tồn tại? Chính là nương tựa nơi thân tướng con người với bao thứ nước mắt, nước bọt, đờm dãi, máu mủ, gân xương, da thịt, tim gan, ngũ tạng, phân, nước tiểu…

Bấy giờ trong chúng hội có một vị Cư sĩ tên là Tuyển Trạch. Vị Cư sĩ này có người vợ tên là Diệu Sắc; dung mạo đoan nghiêm, nhân sắc diễm lệ. Cư sĩ Tuyển Trạch hết sức yêu thương say đắm nên luôn bị phiền não dấy khởi. Cư sĩ nghe Phật nói liền đứng dậy thưa với Phật rằng:

–Kính bạch Thế Tôn! Thế Tôn chớ nên cho rằng tâm tham dục đã dấy khởi từ chỗ nhơ uế của con người. Vì sao? Vì như vợ con, vốn là người rất đoan nghiêm xinh đẹp, không có điểm nào xấu tệ cả.

Đức Phật biết vị Cư sĩ này vốn nhiều tham ái sâu nặng, tức thì hóa ra một người đàn bà dung mạo đoan nghiêm xinh đẹp giống như Diệu Sắc, đang thong thả đi vào chỗ chúng hội. Cư sĩ Tuyển Trạch trông thấy liền suy nghĩ: “Vợ ta do duyên gì đi đến chúng hội này?” Suy nghĩ như vậy rồi bèn hỏi người đàn bà kia:

–Nàng vì sao mà lại đi đến nơi này?

Người đàn bà đáp:

–Em đến là muốn được nghe Đức Thế Tôn thuyết pháp.

Cư sĩ nghe vậy bèn dẫn vào chỗ ngồi và để vợ ngồi lên mé vạt áo mình. Đức Phật dùng thần lực khiến người đàn bà ấy phóng uế làm bẩn cả vạt áo gây mùi hôi thối, làm cho Cư sĩ Tuyển Trạch không thể chịu nỗi phải dùng tay bịt mũi quay đầu nhìn sang bên phải, có ý xem ai là kẻ làm chuyện xấu. Lúc này, người ngồi bên phải Cư sĩ là Bạt-nan-đà, bèn nói với Cư sĩ:

–Vì sao lại phải bịt mũi rồi quay sang phía tôi?

Cư sĩ Tuyển Trạch đáp:

–Vì phía bên này quá ư hôi thối không chịu nỗi!

Do thần lực của Phật nên Bạt-nan-đà cùng nhiều người trong chúng hội nhìn thấy người đàn bà kia đã làm xấu cả một vạt áo của Cư sĩ Tuyển Trạch.

Bạt-nan-đà nói với Cư sĩ Tuyển Trạch:

–Hãy xem kìa, chính vợ anh đã gây ra chuyện hôi thối này.

Cư sĩ đáp rằng:

–Tôi không chút nghi ngờ về chuyện này! Vợ tôi trong lành, thân không chút nhơ nhớp. Nếu có người nào nghi ngờ thì tự mình nên xem lại chính mình. Lại như nói riêng với Bạt-nan-đà: “Ý tôi cho rằng anh là tác giả vụ này!”

Bạt-nan-đà nghe thế liền tức giận nên đứng phắt dậy nói với Cư sĩ:

–Anh thật không biết hổ thẹn! Ai là người đã tôn anh là Cư sĩ đấy? Anh nay đáng gọi là Cư sĩ hôi thối! Sao anh không tự tay mình đẩy vợ anh đang ngồi nơi vạt áo kia ra mà xem thử? Chính chị ta lúc ngồi lên vạt áo anh đã gây ra việc xấu ấy. Anh tự ngồi lên trên nên đã lãnh đủ. Vậy mà không xấu hổ lại còn muốn chê bai người khác.

Mọi người trong chúng hội bèn xướng to lên:

–Cư sĩ hôi thối ấy phải nên ra khỏi chúng hội!

Bèn nói với người đàn bà kia:

–Người quá đỗi bất tịnh không nên ở trong chúng hội! Nói xong liền dùng tay kéo người ấy ra bên ngoài.

Tuyển Trạch trong lòng nghi hoặc, nói với người đàn bà:

–Ta vốn quý trọng nàng nên mới để ngồi nơi vạt áo ta. Nàng là người lớn sao lại giở trò như vậy?

Người đàn bà đáp:

–Ông ngồi sát nơi chỗ nhớp nên mới đến nông nỗi ấy!

Cư sĩ Tuyển Trạch lúc này liền sinh tâm chán nản, muốn bỏ chiếc áo bẩn ấy lại sợ vấy lên người mình, bèn hỏi Bạt-nan-đà:

–Làm cách nào để tống khứ chỗ nhớp bẩn này?

Bạt-nan-đà đáp:

–Chẳng phải chính thứ phân nhơ ấy đã làm ô nhiễm thân anh, mà chính những suy kém mới là điều anh nên quan tâm! Nếu muốn lìa bỏ thì nên trốn đi một nơi xa nào, không trở về nữa! Do vợ anh làm xấu khiến cho đại chúng ở đây phải đau đầu, buồn bực, rối loạn.

Cư sĩ Tuyển Trạch nói:

–Con em giòng họ Thích đều giàu lòng Từ bi thương người, sao anh ác khẩu quá vậy?

Bạt-nan-đà nói:

–Như anh hôm nay thì làm sao có thể từ bi thương xót được? Lời Phật chỉ dạy mà dám trái nghịch. Ăn nói như thế này: “Vợ tôi đoan nghiêm, không hề có những gì xấu xa!” Anh nay tự xem thử có trong sạch không mà muốn phỉ báng tôi?

Cư sĩ Tuyển Trạch nói với người đàn bà:

–Nàng nên trở về nhà! Bạt-nan-đà đã nói như thế đấy. Ta hôm nay đã thấy rõ người nữ chẳng chút chính trực, lại đầy dẫy những lỗi lầm, bất tịnh, nên sinh tâm chán lìa, muốn ở nơi pháp Phật xuất gia tu tập.

Bạt-nan-đà nói:

–Anh nay hình thể nhơ nhớp như thế, nếu dùng hương thơm xoa lên thì cũng phải trải qua hàng năm trời, sau đấy mới có thể kham lấy nổi việc xuất gia.

Cư sĩ đáp:

–Nếu tôi dùng hương xoa lên người phải trải qua hàng năm trời, thì hoặc là thân tôi vô thường hoặc Phật diệt độ, như thế thì nhân duyên xuất gia cầu đạo của tôi sẽ hỏng mất. Nay nếu thấy

được chấp thuận cho xuất gia thì tôi chẳng hề lai vãng đến các thành ấp, thôn xóm; lấy chốn A-lan-nhã làm tăng phòng, tinh xá, mặc nạp y khuất phục, luôn ở nơi chốn vắng vẻ u tịch. Thế thì ai biết tôi xú uế?

Đức Phật bảo:

–Này Cư sĩ! Ông muốn ở nơi pháp của ta mà xuất gia chăng?

Cư sĩ Tuyển Trạch liền thưa:

–Đúng vậy! Kính bạch Thế Tôn!

Phật nói:

–Lành thay! Ông là Sa-môn tu tập phạm hạnh!

Tức thì râu tóc của vị Cư sĩ được cạo sạch, áo ca-sa mặc lên thân, tay nâng bình bát, đúng hình dạng một vị Tỳ-kheo. Đức Phật vì vị Tỳ-kheo mới này mà thuyết giảng về bốn chân lý Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Được nghe bốn Thánh đế, vị này đạt được Pháp nhãn thanh tịnh, thành tựu quả Tu-đà-hoàn. Những lần thuyết pháp giáo hóa tiếp theo dần dần giúp cho vị ấy chứng quả Tư-đà-hàm và A-na-hàm. Qua khỏi đêm hôm ấy, vị Tỳ-kheo này liền khoác y mang bình bát đi đến thành Vương xá lần lượt khất thực, bèn trở lại nhà mình đứng bên ngoài cửa. Lúc này người vợ tên Diệu Sắc, thấy chồng mình đầu cạo, thân mặc pháp phục thành người xuất gia học đạo, liền nói rằng:

–Ông đã chọn việc lìa bỏ gia đình làm vị Sa-môn chăng?

Tuyển Trạch đáp:

–Hôm nay, nàng đã làm một việc không hay khiến áo ta bị nhớp bẩn cả thân ta.

Diệu Sắc nói:

–Ông đã là Tỳ-kheo rồi mà còn muốn phỉ báng người khác sao? Tôi từ nơi nhà cha tôi trở lại nhà này, chưa hề thấy ai ở ngoài cửa, huống hồ lại đi tới vườn Trúc và có mặt trong chúng hội ở đấy sao?

Bấy giờ, vị Tỳ-kheo mới này nói với Diệu Sắc:

–Có cả Bạt-nan-đà lúc ấy ngồi bên ta, và trong chúng hội đều thấy việc dẫn đưa nàng ra bên ngoài.

Lúc này, có tên ma ác vốn đã đi theo Tuyển Trạch, bèn nói xen vào:

–Hôm qua, người nhà ông thấy đó không phải là nàng Diệu Sắc đâu. Đấy là do biến hóa mà làm tâm ông bị huyễn hoặc đấy. Nay ông nên trở về nhà để tự vui thú với năm thứ dục lạc. Sa-môn Cù-đàm lừa dối ông. Ông nay đã làm chuyện hư vọng, đâu phải thực sự là một Tỳ-kheo. Sa-môn Cồ-đàm thường dùng thuật ấy để dối lừa mê hoặc nhiều người khiến họ xuất gia, như nay đã lừa dối ông vậy.

Tỳ-kheo Tuyển Trạch, vì đã thực chứng chánh pháp nên liền biết đấy là việc ma làm, bèn nói với kẻ ác rằng:

–Ông cũng biến hóa, tôi cũng biến hóa, chị Diệu Sắc này cũng đều là biến hóa. Phật thường thuyết giảng các pháp đều là không, như huyễn hóa cả.

Lúc bấy giờ, nàng Diệu Sắc được nghe pháp xong, liền đối với các pháp đã thấy được và xa lánh tính chất cấu uế bụi bặm, đạt được Pháp nhãn thanh tịnh, dứt trừ mọi mối nghi hoặc nên không nghe theo lời kẻ kia, và ở trong pháp Phật được diệu lực Vô úy, bèn nói với Tuyển Trạch:

–Việc ông làm là hết sức tốt đẹp. Đã có thể ở nơi pháp Phật vui thích tu tập phạm hạnh. Tôi nay cũng ở nơi pháp xin xuất gia học đạo.

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Nếu người phát tâm cầu đạo Vô thượng Bồ-đề thì phải nên xa lìa bốn pháp. Những gì là bốn pháp nên lìa? Xa lìa bè đảng xấu ác, các hàng tri thức xấu ác và hành bất thiện. Đó là lúc mới phát tâm, chỗ nên lìa bỏ vậy.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu người phát tâm cầu đạo Vô thượng Bồ-đề, phải nên xa lìa đối với sự tham đắm hình tướng nữ nhân, không nên cùng với nữ nhân chung nơi chung chuyện. Đó là pháp thứ hai phải nên xa lìa.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu người phát tâm cầu đạo Vô thượng Bồ-đề, thì phải nên xa lìa đối với các thứ sách vở luân thuyết của ngoại đạo. Đấy là Lõa Hình luận, Lộc-già-da luận, Mạt-già-lê luận, đều chẳng phải Phật thuyết giảng, không nên gần gũi, nghe nhận, đọc tụng. Đấy là pháp thứ ba nên cần xa lìa.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu người phát tâm cầu đạo Vô thượng Bồ-đề, thì chẳng nên gần gũi các nẻo tà kiến, ác kiến. Đó là pháp thứ tư cần nên xa lìa.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Như Lai không còn thấy có thêm một pháp nào khác nữa mà có thể tạo nên chướng ngại sâu dày cho Phật đạo như bốn pháp này. Vì thế, Bồ-tát phải nên xa lìa.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu muốn mau chóng đạt được đạo quả Vô thượng Bồ-đề, thì phải nên tu tập bốn pháp. Những gì là bốn pháp nên tu tập?

Bồ-tát phải nên theo các bậc Thiện tri thức. Các hàng Thiện tri thức ấy chính là chư Phật. Nếu như các vị Thanh văn có thể khiến cho Bồ-tát an trụ nơi các pháp Ba-la-mật của Pháp tạng thâm diệu, thì đó cũng là bậc Thiện tri thức của Bồ-tát, phải nên gần gũi, kính lễ, cúng dường.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát phải nên thân cận hàng xuất gia, cũng nên gần gũi với các pháp A-lan-nhã, nên xa lìa nữ sắc.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát phải nên thân cận tu tập theo chánh kiến lớn về không, nên xa lìa tà kiến.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu chư Bồ-tát muốn mau đạt được đạo quả Vô thượng Bồ-đề thì phải nên gần gũi bốn pháp như thế.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ thêm ý nghĩa trên nên nói bài kệ:

Xa lìa nơi nữ nhân

Cùng lìa ác tri thức

Cũng rời ngoại đạo luận

Và bao nẻo tà kiến.

Nếu gần gũi nữ nhân

Cùng những ác tri thức

Theo ngoại đạo luận bàn

Tăng trưởng các tà kiến.

Do tà kiến tăng thêm

Nên mau đọa xứ nạn!

Lìa tám nạn khó được

Cũng khó tin Phật pháp.

Nếu người muốn làm ác

Liền tạo nên hạnh ác

Nếu tạo những hạnh ác

Ắt đọa vào nẻo ác.

Vì thế kẻ cầu đạo

Chớ nên gần nữ sắc

Thường phải sinh chán lìa

Xem đấy như chốn uế.

Chớ gần ác tri thức

Khiến lạc nẻo phi pháp

Nếu gần nẻo phi pháp

Khiến người mất mắt tâm.

Như thân cận ngoại đạo

Các luận nghĩa Ni-kiền

Ngôn từ tuy trau chuốt

Nhưng sinh bao lỗi lầm.

Tất lìa mọi nẻo đó

Ắt rời các đường tà

Ta nói bốn pháp ấy

Gốc lưu chuyển sinh tử.

Xa lìa pháp thấp kém

Tập gần hạnh thượng diệu.

Ta vốn siêng tu tập

Hành hóa pháp như thế

Xuất gia tu Phạm hạnh

Gần gũi Thiện tri thức

Chư Phật cùng đệ tử

Khiến ta trụ Phật đạo.

Ta thường tu hạnh không

Không, không cùng Đại không

Tuy hành pháp không ấy

Mà không chấp nơi không.

Nếu pháp cùng chốn đạt

Cả hai chẳng đều không

Đó gọi là chân không

Thế giới thật khó lượng.

Ta vốn vì Phật đạo

Nẻo tu tập các pháp

Pháp ấy rất vi diệu

Trí phàm phu khó kịp

Lúc ta cầu Phật đạo

Mọi chốn nghe kinh pháp

Tâm ý tự suy nghĩ

Chẳng theo người khác nói

Ta tự mình thông ỏ

Mà vì người khác thuyết

Đó là nẻo chánh đạo

Không, vô ngại, tịch diệt

Trong không chẳng có sinh

Cũng chẳng có già, bệnh

Trong không cũng không chết

Đó là tướng thường trụ.

Đó là tướng thật pháp

Chốn đạo tràng thông đạt

Trừ diệt các quân ma

Đạt giác ngộ vô thượng

Mọi pháp ta chứng đắc

Liền vì người diễn nói

Khiến chứng cõi vô thượng

Mà không chốn tướng chuyển

Như muốn đạt Phật đạo

Cùng an tọa đạo tràng

Muốn phá diệt chúng ma

Thường tu pháp không ấy.

Nếu có người muốn chuyển

Pháp luân diệu vô thượng

Độ vô lượng chúng sinh

Nên học pháp không ấy

Muốn trụ mười lực Phật

Cùng bốn Vô sở úy

Tạo tiếng rống Sư tử

Nên tu tập pháp ấy

Muốn có được tiếng tốt

Truyền tụng khắp mười phương

Phải chánh tâm tu tập

Thông tỏ pháp không ấy

Chư Bồ-tát bậc trí

Theo học pháp không ta

Đạt được nẻo giác ngộ

Đó là trí tối thắng.

Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni

Nếu theo học hạnh ta

Cũng sẽ đạt giác ngộ

Như ta nay đã đạt.

Chẳng những hai chúng này

Mới hành pháp không ấy

Mà hết thảy chúng sinh

Cũng học, thành Phật đạo

Ta đem tám nẻo chánh

Tu tập pháp không này

Thông đạt các tướng pháp

Chứng Vô thượng Chánh giác.

Ta siêng tu pháp ấy

Nên được trí vô ngại

Là nẻo chính như Phật

Thường tu tập pháp không

Vì vậy, chư Bồ-tát

Dốc vì lợi muôn loài

Phải nên học pháp ấy

Chính là các pháp không.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát lại có bốn pháp, nhờ đấy mà trải qua nhiều đời nhiều kiếp thân mạng chuyển biến cũng không mất chánh niệm, có thể theo như lời Phật chỉ dạy mà hành

hóa, ở trong các pháp có được tâm quyết định; đạt được biện tài vô ngại, biện tài sắc sảo nhanh nhẹn, biện tài sâu xa cùng biện tài không gì hơn; chư Phật đã thấu đạt nên gia hộ thần lực và ở nơi đời sau sẽ dốc sức với việc giữ gìn bảo vệ thành trì chánh pháp. Những gì là bốn pháp ấy? Thường vui thích với việc xuất gia, đời đời tu tập theo pháp xuất gia ấy, vì tất cả chúng sinh nên cầu pháp không biết chán, thuyết pháp không ngại mệt mỏi, thực hiện các pháp Định không nương tựa để dứt trừ sự vướng mắc nơi hình tướng các pháp, luôn siêng năng tu tập pháp Tam-muội Niệm Phật, ở trong các duyên mà không dấy riêng lẻ. Đó là pháp đầu tiên để giữ gìn chánh niệm.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát tự mình cầu Phật đạo cùng giáo hóa chúng sinh khiến họ được an trụ trong ấy, thường vui thích xưng tán thần lực, công đức của chư Phật. Đó là pháp thứ nhì nhằm giữ gìn chánh niệm.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát có khả năng thành tựu pháp Nhẫn Vô Sinh hết mực thâm diệu. Đấy là pháp thứ ba nhằm giữ gìn chánh niệm.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát ngay vào lúc mạng chung, tâm không hề tán loạn, luôn nhớ nghĩ đến chư Phật cùng các pháp thâm diệu, do từ pháp nhẫn thâm sâu ấy mà chánh niệm không bao giờ bị mất. Đấy là bốn pháp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ ý nghĩa ấy nên nói bài kệ:

Bồ-tát luôn cầu pháp

Cũng luôn hành pháp thí

Vì thế ở các pháp

Chánh niệm không hề mất.

Hóa độ vô lượng loài

Khiến trụ nơi Phật đạo

Đời đời thân lưu chuyển

Luôn giữ gìn chánh niệm.

Học hỏi nẻo Phật khen

Pháp không tịch thâm diệu

Vì vậy, Bồ-tát ấy

Mau đạt Nhẫn vô sinh.

Cũng chẳng dấy vô sinh

Vô sinh tức vô sinh

Do được nhẫn diệu ấy

Nên chẳng mất chánh niệm

Bồ-tát bậc trí đó

Mạng chung tâm chẳng loạn

Thường dốc niệm chư Phật

Cùng pháp diệu chư Phật

Người ấy lúc mạng chung

Tâm kia không thoái chuyển

Nên đời đời thân chuyển

Luôn giữ được chánh niệm.

Do đó, nếu có người

Muốn đạt đạo Vô thượng

Nên tu tập hết thảy

Bốn pháp lành như vậy.

Pháp ấy là hơn hết

Chư Phật luôn khen ngợi

Ta nay cũng xưng dương

Các vị phải tu học.

Mọi pháp Như Lai thuyết

Nhằm lợi lạc các vị

Phật vì lợi ích khắp

Chẳng buộc vì ông nói

Nếu quyết cầu trí Phật

Nên tu học đạo ấy

Do tu học đúng nẻo

Theo đấy sinh Phật tuệ

Nếu kẻ còn biếng trễ

Cùng sinh tâm thoái chuyển

Trọn chẳng được Phật đạo

Nên xa lìa nẻo đó.

Nếu người chấp tâm ta

Kinh Phật Thuyết Hoa Thủ, Quyển 8, Phẩm 28: Các Pháp Thâm Diệu

Cùng vướng tưởng chúng sinh

Hoặc nương tựa vào pháp

Chẳng thể chứng Phật đạo.

Nên lìa bỏ tâm ấy

Thường tu học tướng không

Phá mọi chấp về pháp

Cùng chấp trí thâm diệu

Cũng chớ chấp chốn nương

Có nương tức tướng động

Ưa thích các pháp động

Nên mãi bị sinh tử.

Phẩm 28: CÁC PHÁP THÂM DIỆU

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Bồ-tát có bốn pháp, nhờ đấy có thể đạt đến tất cả các pháp diệu tối thắng. Những gì là bốn pháp?

1.Nếu người phát tâm Đại thừa, thấy đạo pháp đang hồi suy diệt, vì muốn cho chánh pháp được trụ thế lâu dài, nên siêng năng tinh tấn cầu pháp không biết mệt mỏi.

2.Nếu thấy các tháp miếu của Như Lai bị hư hại, thì nên dốc tâm tu bổ sửa sang khiến được tồn tại lâu bền.

3.Lại vì dốc vui thích chánh pháp mà không tiếc thân mạng.

4.Nhận thấy bao nỗi khổ của chúng sinh nên dấy tâm Từ bi rộng lớn, cùng thêm tinh tấn thực hiện các hạnh nguyện như vầy: “Đến lúc nào mình sẽ tu tập thành tựu Phật đạo dứt trừ mọi nỗi khổ kia, vì họ mà thuyết giảng chánh pháp.”

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát luôn cầu pháp không biết chán, vì nhằm cầu pháp nên phát tâm sâu rộng lớn lao mà dấy khởi sự mong muốn to tát. Đại Bồ-tát vì cầu trí tuệ lớn với những thần lực và công đức không gì hơn được nên phải diệt trừ tâm kiêu mạn. Đại Bồ-tát thường ở nơi chúng sinh vui thích thực hiện tâm Từ bi, vì chúng sinh mà mong cầu lợi lạc, nên suy nghĩ thế này: “Những chúng

sinh đó không có ai là người cứu giúp, chỉ một mình ta nên phải dốc sức.” Đại Bồ-tát vì đã dứt mọi sân hận, nên tu tập thể hiện tâm Từ bi lớn lao. Đại Bồ-tát vì đã dứt mọi ganh ghét đố kî, nên đã khiến cho chúng sinh có được niềm vui về chân trí tuệ mà mình đạt được. Đại Bồ-tát vì tâm không còn keo lận, nên luôn đem pháp thí để nhiếp phục chúng sinh. Đại Bồ-tát vì sự bố thí lớn lao ấy, nên có thể dốc hết tâm mình an vui với Phật đạo. Đại Bồ-tát đối với tất cả các pháp, tâm không hề tham đắm. Đại Bồ-tát vì luôn khéo léo trong sự thuyết pháp, nên dung mạo luôn hòa nhã vui vẻ, ngôn ngữ thường vui tươi, nhận thấy bao nỗi khổ của chúng sinh thì càng gia tăng siêng năng tinh tấn tu học. Đại Bồ-tát luôn vui thích với Phật pháp cùng an lạc trong pháp Phật. Đại Bồ-tát vì đạt pháp vô sở úy, nên ở trong đại chúng tạo được tiếng rống của Sư tử. Đại Bồ-tát vì đã dứt hết mọi kinh sợ nên luôn an trụ trong Phật pháp. Đại Bồ-tát luôn siêng năng tinh tấn trong sự hành hóa, nên có thể tập hợp được mọi căn lành và vun đắp chúng. Đại Bồ-tát ở nơi các cõi nước thành ấp thôn xóm không hề tạo sự dính líu vướng mắc. Đại Bồ-tát luôn siêng năng trong giáo hóa hết thảy chúng sinh trong mười phương thế giới. Đại Bồ-tát luôn là hạng người thông minh, căn trí hơn người, thông tỏ hết thảy các pháp. Đại Bồ-tát cầu ý nghĩa chân thật, nên luôn tư duy như thật về tất cả các pháp. Đại Bồ-tát đối với các pháp Phật luôn mong đạt được diệu nghĩa chân thật, là nhằm để đạt đến sự giác ngộ vô thượng. Đại Bồ-tát do đạt được giác ngộ nên khéo biết được hoàn cảnh thuận tiện để giáo hóa chúng sinh.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát có thể theo đúng chánh pháp để diệt trừ các luận thuyết của ngoại đạo. Đại Bồ-tát đối với tất cả các pháp, luôn là người có được sự quyết định về ý nghĩa của chúng. Đại Bồ-tát luôn thể hiện được chân tính của Phật pháp. Đại Bồ-tát vì là phước điền của Pháp bảo, nên luôn đem lại sự sống cho Pháp bảo. Đại Bồ-tát ví như biển lớn, luôn nhận lấy tất cả các pháp không bao giờ cho là đủ. Đại Bồ-tát như núi Thiết vi, có khả năng ngăn chận làn gió tạo nên bao thứ phiền não cho vô lượng, vô số chúng sinh. Đại Bồ-tát như nước nơi biển rộng, luôn diễn nói thuyết giảng các pháp vô tận. Đại Bồ-tát do tâm luôn được tịnh diệu, nên

luôn bao la như hư không. Đại Bồ-tát vì đã chứng đắc tính chất vô tận của các pháp nên cùng hòa hợp với hư không. Đại Bồ-tát như núi Tu-di nên luôn tích chứa các pháp lành. Đại Bồ-tát ví như đại địa, luôn nhận lấy bao sự yêu ghét đủ nẻo. Đại Bồ-tát ví như ruộng tốt, nên gieo trồng các căn lành không hề bị mất mát. Đại Bồ-tát ví như mặt trời dũng mãnh nên có thể đem lại cho muôn loài ánh hào quang chánh pháp sáng chói. Đại Bồ-tát cũng giống như mặt trăng trong lành, luôn xua tan mọi nẻo tăm tối. Đại Bồ-tát ví như chiếc lọng dày kín, có thể ngăn chận mọi nẻo dâm dục giận dữ si mê cùng bao lửa phiền não của chúng sinh. Đại Bồ-tát cũng như đám mây dày che phủ, vì mọi chúng sinh mà đem lại sự an ổn cho họ. Đại Bồ-tát giống như cây lớn, có khả năng làm chỗ quay về cho mọi chúng sinh. Đại Bồ-tát có thể vì thế gian mà làm người hóa độ, làm nơi chốn khiến cho mọi chúng sinh quay về, làm chỗ nương tựa cho họ, cùng trao cho họ pháp vô úy. Đại Bồ-tát là bậc thầy trong thế gian, nên đối với mọi nghề nghiệp kỹ xảo thảy đều thông tỏ. Đại Bồ-tát vì lợi ích của chúng sinh, nên có thể đem lại cho đời nay đời sau sự an lạc của Niết-bàn. Do vậy mà đối với Đại Bồ-tát, hết thảy chúng sinh đều nên kính lễ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu như các chúng sinh có thể biết được Bồ-tát đã vì họ mà làm những việc khó làm khổ nhọc như thế, đã vì nhân duyên mong có được an lạc mà đảm nhận những sự việc quan trọng như ta đã biết, thì hết thảy chúng sinh đều nên hết sức kính trọng ghi ân. Từ lúc mới phát tâm cho đến khi thành tựu quả vị Phật-đà, trong khoảng thời gian ấy, tất cả chư Thiên và người trong thế gian với đầy đủ mọi thứ an vui hiện có, đều đem cúng dường, luôn bày tỏ sự cung kính hết mực. Lại nữa, đối với Bồ-tát ấy, thời gian hướng đến đạo tràng, nên dùng các loại y phục quý giá, hoặc loại Thiên y cùng các loại hoa sen tươi tốt bày ra thành tòa cao lên tới đỉnh đầu để cúng dường. Hoặc dùng các thứ Thiên y quý báu mà làm dù lọng, hiên che nhằm ngăn chận gió và ánh sáng mặt trời. Vị Bồ-tát ấy đã thành tựu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì đem các thứ hương, hoa, cờ phướn, các loại kỹ nhạc để cúng dường, cũng có thể tự thân lo liệu đảm nhận mọi công việc cúng

dường, hầu cận. Những chúng sinh đó tôn kính cúng dường như vậy, cũng chưa có thể báo đáp hết được ân đức của Bồ-tát. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát, đã vì việc đem lại cho chúng sinh các pháp vô lậu tịnh diệu, sự an lạc của đạo pháp vô thượng, mà tạo nên được sự trang nghiêm lớn lao.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đem sự an lạc của thế gian mà so sánh với điều ấy, thì trong trăm phần, ngàn phần, trăm ngàn vạn phần, sự an lạc của thế gian hãy còn chẳng được lấy một. Thậm chí dùng thí dụ cũng không thể diễn tả hết được. Vì sao? Vì mọi thứ an lạc mà chúng sinh cúng dường cho Bồ-tát đều là các pháp thế gian hữu lậu, hư dối, vô thường biến đổi. Còn những an lạc mà Bồ-tát đem lại cho chúng sinh đều là các pháp xuất thế gian vô lậu, chân thật, là những an lạc dứt sạch mọi thứ phiền não nung đốt, những an lạc thường hằng, rốt ráo, không bến bờ, không hạng lượng. Vì vậy, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nên biết là chúng sinh dù đem hết thảy mọi thứ an lạc để cúng dường Bồ-tát, cũng không thể báo đáp đủ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đại Bồ-tát đối với những kẻ chìm đắm trong sự ngủ nghỉ thì làm cho họ thức tỉnh giác ngộ. Đối với kẻ buông lung thì làm cho họ trở nên siêng năng tinh tấn. Đối với kẻ mê cuồng thì giúp họ tu tập chánh niệm. Đối với kẻ tăm tối thì luôn vì họ mà làm ánh sáng mặt trời. Đối với kẻ bệnh tật ốm yếu thì làm bậc đại lương y. Đối với kẻ lạc vào nẻo tà kiến thì chỉ cho họ thấy chánh đạo. Đối với những chúng sinh chưa phát khởi các pháp lành thì giúp cho họ dấy khởi pháp lành. Đối với hạng chúng sinh chưa tăng trưởng các pháp lành thì giúp họ tăng trưởng.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Cần ghi nhận lời quan trọng này: “Rõ ràng là không một người nào khác có thể vì chúng sinh làm chỗ cho họ quy ngưỡng, làm người cứu độ họ, đem họ đến với đạo giải thoát rốt ráo. Chỉ có chư Phật mới làm được những điều ấy. Mà các pháp của chư Phật, các pháp của Như Lai, các pháp an nhiên tự tại ấy chẳng phải từ một ai sinh ra, tất cả đều được sinh ra từ nhân của Bồ-tát đạo.”

Kinh Phật Thuyết Hoa Thủ, Quyển 8, Phẩm 29: Nói Về Sự Nghịch, Thuận

Phẩm 29: NÓI VỀ SỰ NGHỊCH THUẬN

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất thưa với Đức Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Thật là điều hy hữu! Bồ-tát ấy thật là hết sức vi diệu, sâu xa, có thể đem lại sự thanh tịnh trang nghiêm cho chính mình mà cũng đem lại sự thanh tịnh cho chúng sinh. Ví như, bạch Thế Tôn! Nơi cõi trời Đao-lợi, tại cây Ba-lợi-chất-đa-câu-tỳ-la, hoa nở rộ không chỉ đem lại vẻ tươi đẹp cho chính nó, mà còn tăng thêm vẻ tươi vui, trang nghiêm cho chư Thiên cõi Đao-lợi. Đại Bồ-tát cũng như vậy, đạt được đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đầy đủ các pháp Phật, đã tự đem lại sự nghiêm tịnh cho chính mình, lại cũng vì vô lượng chúng sinh làm chốn quy ngưỡng cho họ, thành tựu Thanh văn thừa, đều đạt được các pháp tự tại về căn lực, giác đạo, thiền định, Tam-muội Bối xả để tạo được an lạc cho mình. Cũng giống như cây Ba-lợi-chất-đa-câu-tỳ-la với hoa nở rộ đem lại niềm vui thích cho chư Thiên cõi trời Đao-lợi.

Kính bạch Thế Tôn! Không có người trí nào mà không nương theo thừa ấy để tu tập. Chỉ vì chúng con vốn dĩ biếng trễ, tin theo lời kẻ khác, ở nơi chỗ pháp được nghe sinh tâm an lạc, bèn cho là đã đạt được an lạc. Hôm nay mới rõ là mình không có được đạo lực có thể khiến cho một người đứng vững trong đạo ấy.

Kính bạch Thế Tôn! Con từ nay trở đi, nếu có thuyết pháp thì trước hết nên khai diễn Bồ-tát thừa đó, sau đấy mới nói về các pháp Thanh văn. Vì sao? Vì là con làm như thế, nhằm để báo đáp ân Phật, ở chỗ là đã khiến cho ít nhất là một người, phát tâm Vô thượng Bồ-đề, mau đạt đến Chánh giác.

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Lành thay! Lành thay! Tôn giả nay mới có thể phát tâm như thế, nhằm thuyết giảng pháp lớn giáo hóa Bồ-tát. Vì sao? Vì ở đời vị lai sẽ có nhiều kẻ khinh thường đối với pháp Đại thừa ấy, như thế là các kinh ít người tin thọ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Ở vào đời bấy giờ, nếu kẻ thiện nam, thiện nữ, là người cầu pháp lành, sẽ tự mình chánh niệm, nương theo

nghĩa theo pháp, chớ nên tin ở chúng hội. Vì sao? Vì chúng hội thời bấy giờ chẳng phải là những người hành đạo. Chúng Thanh văn của ta, là những người tu tập, hành đạo, chẳng hề coi thường Bồ-tát cũng như hủy hoại các pháp Đại thừa, huống hồ là đối với các kinh pháp do Phật thuyết giảng hết sức thâm diệu như thế mà tạo sự trái nghịch. Vì sao? Vì nếu sinh tâm trái nghịch thì chẳng phải là kẻ đang trên đường hành đạo. Chẳng phải là kẻ hành đạo thì đó là hành động của hàng phàm phu không phải kẻ trí.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Vì thế mà phải nên học hỏi theo nẻo hành hóa của kẻ trí, lìa bỏ nẻo đường phàm phu. Nếu có vị Tỳ-kheo thờ ta làm thầy thì nên hành hóa theo con đường ấy.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Trong đời vị lai, những người cầu Phật đạo, thâm tín dốc hết sức tinh tấn, nhất tâm biết hổ thẹn, vui cầu pháp lành, hay bị chỗ coi thường, phá hoại của những kẻ khác, chúng nói như thế này: “Đó là kẻ biếng nhát không có sức mạnh của các phương tiện, không thể ở đời hiện tại đắc quả Sa-môn, vì muốn hưởng thụ năm thứ dục lạc mà làm bậc Quốc vương. Các pháp môn hiện hành tự cho là Bồ-tát, lại thọ nhận sự cúng dường, khen ngợi của người khác! Trong các kinh pháp Đại thừa Đức Phật không nói hạng người ấy là hành giả!”

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Hãy xem kẻ ngu ấy, chỉ đem một duyên nhỏ nhặt mà hủy báng ta. Ta nói người cầu đạo thâm tín kia là kẻ hành đạo chân chánh, thì kẻ ngu đó cho là chẳng phải. Hoặc như Như Lai nói về hành giả tối thắng là người đạt được giải thoát thù thắng, thì kẻ ngu đó cho là chẳng phải hành giả, chẳng phải là người đạt được giải thoát.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Lúc ấy, nếu có kẻ bạch y làm đệ tử kẻ kia tin thọ vào lời gã ta nói, trông thấy chư Bồ-tát, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-sắc, Ưu-bà-di đọc tụng, tin tưởng tu tập các kinh như thế thì sinh tâm oán hại!

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Hãy xem kẻ ngu đó nào có trì giới! Trong kinh ta nói, nếu trông thấy cây cao hình tướng giống như con người, hãy còn không nên giận dữ, huống hồ là có người biết được. Người ác như thế là luôn mang lòng giận dữ, phiền não.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Tôn giả hãy xem thời kẻ ấy, cuộc đời có biết bao điên đảo: Pháp thì cho là phi pháp, phi pháp thì cho là pháp. Thiện thì cho là chẳng thiện, chẳng thiện thì cho là thiện. Đối với hành giả thì dấy tưởng chẳng phải hành giả; chẳng phải hành giả thì dấy tưởng cho là hành giả. Đối với người đạt giải thoát thì sinh trưởng cho là chẳng giải thoát; chẳng phải đạt được giải thoát thì dấy tưởng cho là đạt được giải thoát! Nên biết rằng, kẻ ấy chẳng phải là người hành đạo, chẳng phải là người giải thoát; đã chẳng biết pháp cũng chẳng biết điều thiện; chẳng có thể thuận theo đúng giáo pháp của Phật chỉ dạy. Người ngu như vậy là đã bị sân hận che lấp; bị tham lam, keo kiệt, đố kî, kiêu mạng phủ ngăn; tự khen ngợi mình, kiêu căng, cao ngạo, coi thường người khác, luôn bị sự thiêu đốt, bức hại của tham lam sân hận ngu si; lún sâu vào các nẻo ác, lìa bỏ các pháp lành.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu ta nói đầy đủ về lỗi lầm của kẻ ấy thì tất nhiên là sẽ tiếp tục tăng thêm các nghiệp tạo ra tội lỗi chẳng thể cứu được. Người ngu si như vậy thì phải nên xa lìa giống như phải tránh loài trâu bò dữ.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Như Lai là thầy của người biết hổ thẹn chứ không phải thầy của kẻ không biết hổ thẹn; là thầy của người tin tưởng, thọ nhận chứ không phải thầy của kẻ không biết tin tưởng; là thầy của người biết thuận theo chánh pháp chứ không phải thầy của kẻ hủy hoại chánh pháp; là thầy của người hành hóa tinh tấn chứ không phải thầy của kẻ biếng nhác bê trễ; là thầy của người biết nhiếp phục các niệm chứ không phải thầy của kẻ bị tán loạn; là thầy của người có trí tuệ chứ không phải thầy của kẻ ngu si.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Kẻ ngu si ấy chẳng phải là đệ tử của ta, ta cũng chẳng phải là thầy của kẻ ấy. Tôn giả hãy xem người đó như thế nào đối với Phật thừa, đối với chánh trí của Như Lai cũng như nơi chốn tu học trong sự gắn bó lâu xa với Như Lai. Vì đã gắn bó trong sự tu học thì thông tỏ trí tuệ lớn lao, thành tựu đạo quả Vô thượng Bồ-đề liền đem pháp ấy vì chư Bồ-tát mà thuyết giảng. Và suy nghĩ rằng: “Nếu có Bồ-tát theo học pháp này tu tập theo trí tuệ Phật, mới có thể đạt được đạo quả Vô thượng Bồ-đề cứu vớt chúng

sinh, khiến họ thoát khỏi sinh tử và làm cho Phật chủng luôn được tiếp nối. Như Lai cũng tự tôn kính pháp ấy. Thế mà kẻ ngu si thì coi thường chẳng tin. Thật là điều bất thiện tột bậc trong mọi điều bất thiện! Không còn gì tệ hơn!”

Vì thế, đối với các vị nên dựa vào pháp mà hành hóa, chớ dựa nơi người. Nên tự y chỉ nơi chính mình chớ nương nhờ kẻ khác.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Đó chính là giáo pháp của Như Lai. Các vị Tỳ-kheo làm thế nào để chỉ nương theo pháp mà hành hóa chứ không dựa nơi người, nên tự y chỉ nơi chính mình chứ không nhờ ở kẻ khác?

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Các vị Tỳ-kheo tùy trường hợp mà lìa hay thuận để tu tập bốn Niệm xứ nhằm đạt đến Niết-bàn. Thế nào gọi là Niệm xứ? Đối với sự thọ nhận của thân, tâm luôn nhớ nghĩ không rời bỏ.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Có được tri kiến như thật về các pháp là không có tự tánh, đối với pháp ấy luôn đạt được chánh niệm dứt mọi sai lầm, đó là Niệm xứ. Đấy là việc Tỳ-kheo nương theo pháp mà hành hóa, không nương theo người, luôn tự y chỉ nơi chính mình chứ không dựa vào kẻ khác.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu như có thể tu tập các pháp Niệm xứ như vậy thời tất dứt trừ được sự tham đắm, vướng mắc. Đó là bậc A-la-hán, là người dứt sạch các lậu, là người diệt hết phiền não, là kẻ làm phước điền cho đời, là người đạt được tự tại, là kẻ không còn bị ô nhiễm, là kẻ có trí tuệ, là người đạt tới bờ giải thoát, là bậc thầy dẫn đường, là hàng Bà-la-môn phạm hạnh.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bậc A-la-hán ấy, luôn xa lìa nơi tất cả các pháp ác, bất thiện, không ham thích các pháp hữu vi, luôn dứt trừ các nghiệp không cho chúng dấy khởi trở lại.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Nếu cho rằng A-la-hán còn dấy khởi các nghiệp tạo phước tội thì hoàn toàn không đúng. Vì sao? Vì đã lìa bỏ ba thứ mong cầu, chuyển đổi chín thứ kết sử nên đối với tất cả các pháp tâm không còn tham đắm, vướng mắc, dứt sạch mọi tham ái, ra khỏi nẻo sinh tử trong ba cõi Dục, Sắc và Vô Sắc, không còn bị phiền não quấy nhiễu nung đốt, tâm tịnh như hư không. Đó là A-la-hán.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Gọi là người dứt sạch các lậu, tức là đối với các pháp không còn sótchút lậu nào, đạt tới sự rốt ráo hoàn toàn. Là ngưới không bị phiền não trói buộc, tức là tâm của các bậc A-la-hán bản lai luôn như hư không, không uế không tịnh. Là kẻ không còn bị nhiễm ô, tức là đối với sáu trần, hoặc ưa hoặc ghét hoặc chê hoặc khen tâm không chút đổi khác nên luôn dứt sạch mọi thứ hý luận. Là người làm phước điền cho đời, tức là đã đoạn hết mọi sự nung đốt của phiền não, nên có thể đem lại cho mọi loài pháp thí thanh tịnh bậc nhất. Gọi là người đạt được tự tại, tức là nhận biết tất cả các pháp là không, không thực có, ở trong pháp không ấy đạt tới bờ giải thoát, nên lìa mọi lý luận hư vọng. Gọi là hàng Bà-la-môn tự tại, tức là ngăn chận được mọi pháp ác, xa lìa hết thảy các pháp nên không còn bị cấu nhiễm. Là bậc thầy dẫn đường, tức là có thể vì người mà thuyết giảng về chỗ bậc thầy dẫn dắt chúng sinh vượt qua sinh tử. Gọi là kẻ có trí tuệ tức là người ấy có khả năng thông tỏ về mọi nghiệp duyên quả báo trong ba cõi Dục, Sắc và Vô Sắc đều từ sự phân biệt hư vọng mà dấy khởi, nên ở trong ấy đã đạt được giải thoát. Gọi là người đã đạt đến bờ giải thoát, tức là có thể phá trừ các ma cùng mọi nẻo trói buộc, có thể đạt đến bờ kia của hết thảy các pháp, đã ra khỏi chốn bùn lầy sinh tử, an trụ nơi đất lành, vì vậy nên được gọi là người đạt đến bờ giải thoát.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Như Lai có thể theo chỗ phước đức hiện có của bậc A-la-hán dứt sạch các lậu để nói về tính chất không tăng giảm. Các vị A-la-hán là phước điều lớn, không có cấu uế, xấu ác, cũng không phải là việc gieo trồng các thứ cây tạp nhạp cùng đầy những thứ sỏi đá.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Các bậc A-la-hán dứt sạch các lậu, nếu bị người hủy báng cũng không dấy niệm: “Người đó mắng mỏ tôi!” Nếu được người khen ngợi thì cũng không dấy niệm: “Người đó ngợi khen tôi!” Luôn dứt mọi niệm phân biệt. Cũng không còn chỗ nghi hoặc, lại khéo nhiếp phục sáu căn, an trụ nơi địa Bất thoái, nương nơi pháp mà hành hóa chẳng dựa nơi người, có thể tự y chỉ nơi chính mình không nhờ cậy kẻ khác.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Do vậy mà hành giả như thế là trọn

không trái nghịch với con đường giác ngộ của chư Phật, cũng trọn đời không dấy nghiệp chẳng phải là kẻ hành đạo giác ngộ. Như vậy là cũng không bị các người tu phạm hạnh chê trách, cũng là dốc sức ủng hộ nẻo giác ngộ của chư Phật khiến trụ thế được lâu dài.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bậc A-la-hán ấy đối với các pháp tâm không còn nghi hoặc, mọi tạo tác đều hoàn thành và an trụ trong chánh đạo.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất thưa với Đức Phật:

–Kính bạch Thế Tôn! Bậc A-la-hán trọn không trái nghịch, luôn an trụ trong Phật pháp. Vì sao? Vì, nếu làm việc trái nghịch thì đó là nẻo hành động của hàng phàm phu chứ không phải là con đường tu tập của A-la-hán.

Đức Phật nói:

–Đúng như vậy! Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Kẻ trái nghịch chánh pháp, là nẻo hành động của hàng phàm phu chứ không phải sự nghiệp của kẻ trí. Như Lai chỉ vì, về đời vị lai, có các vị Tỳ-kheo tuổi tác cao, có nhiều hiểu biết, tâm có được sự an trụ tạm thời, ở một mình xa lìa đại chúng, không tiếp xúc với nữ sắc, bèn tự cho rằng ta là A-la-hán, sinh tâm cao ngạo. Thời bấy giờ, chúng nhân nhiều người có lòng tin, bảo rằng đấy là A-la-hán nên cung kính cúng dường. Kẻ ngu si ấy cũng tham danh lợi nên thọ nhận mọi sự cúng dường, tự cho là mình có được pháp A-la-hán không dấy khởi các kết sử. Kẻ ấy thật chẳng rõ các pháp không phân biệt lại vui thích dấy sự phân biệt, lấy một sự dừng dứt nhỏ đối với các kết sử bèn cho là đắc đạo. Nếu đi vào các thôn xóm thì còn giữ gìn các pháp về oai nghi, còn ở nơi riêng lẻ một mình thì lại phóng túng buông thả, ở chỗ chúng hội cũng khác. Người ấy thích nuôi nhiều đệ tử có nhiều hiểu biết. Nhiều khi còn được các bậc quốc vương, đại thần cúng dường lớn lao, danh tiếng vang khắp được nhiều người yêu quý kính trọng. Các kết sử thật đã đầy dẫy mà tự cho là đã dứt sạch hết. Nếu được nghe các kinh điển nói về không, về sự tương hợp của các pháp hết sức thâm diệu như thế! Ta vốn ưa thích các đệ tử yêu kính nghe nhận mong được thông tỏ diệu nghĩa, đem tâm tôn kính để tu tập các pháp ấy, thế mà kẻ ngu si kia thì chẳng chịu tín thọ, lại chỉ muốn mang sự

trái nghịch để bảo rằng: “Đấy chẳng phải là lời Phật nói, chẳng phải là giáo pháp của bậc Đại sư, chẳng phải chánh pháp, chẳng phải điều thiện.” Kẻ ấy ở nơi pháp thì dấy tưởng cho là phi pháp; ở trong phi pháp thì lại dấy tưởng cho là pháp; ở trong pháp bất thiện thì sinh tưởng cho là thiện; ở trong pháp thiện thì lại dấy tưởng cho là chẳng thiện.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Những kẻ ngu si ấy, theo chỗ các pháp mình cho là đạt được để tự khen ngợi, theo chỗ các pháp mình cho là không đạt được để chê bai khinh thị, tự đại kiêu căng coi thường kẻ khác.

Kẻ ngu si ấy như thế là chỉ có trì giới, nhiếp phục các niệm ở một chốn, dần dần điều phục tâm ác để được đọc tụng nghe rộng, nuôi nhiều đệ tử, được nhiều người tôn kính khen ngợi lễ bái nên sinh tâm kiêu mạn, ngã mạn cho mình là hơn hết. Đối với việc được nghe các kinh thâm diệu như thế thì đã dấy khởi nghiệp tạo nên tội nặng. Kẻ ngu si ấy đã không tự biết là mình có tội ấy, lại càng tăng thêm cái tâm ngạo mạn ngu si làm trái nghịch lại kinh kia, dấy lên tội nặng nên bị đọa vào các địa ngục lớn.

Kinh Phật Thuyết Hoa Thủ, Quyển 9, Phẩm 30: Không Thoái Chuyển

KINH PHẬT THUYẾT HOA THỦ

QUYỂN 9

Phẩm 30: KHÔNG THOÁI CHUYỂN

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Hôm nay Như Lai sẽ dứt trừ mối nghi của các vị, cũng khiến cho về sau này khi đọc tụng kinh ấy, người thuyết giảng và kẻ lãnh hội đều được dứt sạch nghi hoặc.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Như Lai chính là bậc đã đạt được Nhất thiết trí, là người đã có được tri thức về tất cả cũng như thuyết giảng về tất cả, không pháp nào là không thấy, không nghe không biết, không pháp nào là không thông tỏ, thấu đạt cả ba đời không chút trở ngại.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Như Lai chính là bậc không gì hơn, không gì có thể so sánh, đối với tất cả các pháp thảy đều đạt được sự hiểu biết đúng đắn, an nhiên tự tại, không có chỗ nào phải quy ngưỡng. Như Lai nay muốn ở trong đại chúng tạo nên tiếng sư tử rống. Gác bỏ trường hợp kẻ ngu si hành động theo pháp của tà đạo, chẳng nên nói nhiều. Nếu các hàng thiện nam, thiện nữ phát tâm cầu đạo quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, thì đối với pháp ấy phải nên nhất tâm siêng năng thực hiện. Vì sao? Vì phải nên suy nghĩ như vầy: “Chư Phật trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp đã tập hợp các pháp Vô thượng Bồ-đề. Ta ở trong pháp ấy, nếu sinh biếng trễ, tất sẽ trở thành kẻ bất tín, trái nghịch, chẳng lãnh hội, chẳng có thể thông tỏ được.”

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu thực hiện theo bốn pháp thì sẽ chính là kẻ hủy hoại các pháp Vô thượng Bồ-đề của chư Phật. Những gì là bốn pháp?

Nếu xa lìa bạn lành, gắn bó với hàng ác tri thức, chạy theo sở

học của những hạng ấy để hủy hoại các pháp Đại thừa. Đó là pháp thứ nhất.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát do tri kiến đạt được của mình quá lầm chấp về tâm ngã, nên đối với việc nghe các kinh điển hết mực thâm diệu thì lại sinh tâm kinh sợ lớn nên bị rơi rớt vào chốn hầm hố sâu. Đấy là pháp thứ hai.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát theo học một cách lộn xộn các thứ kinh sách của ngoại đạo, xảo biện trong sự tranh luận khiến được nhiều người kính nể. Người ấy chẳng thể tự điều phục tâm mình, cũng lại không thể điều phục các pháp, do không thể chế ngự được nên chẳng đi theo nẻo Đại thừa. Đó là pháp thứ ba.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát hủy hoại những điều ngăn cấm, chẳng có thể thuận theo các giới luật do Phật chế ra, nghe các giới pháp thâm diệu thanh tịnh, tự tại ấy thì tâm chẳng thấu đạt, chẳng thể tin vui, mà lại trái nghịch chẳng thọ nhận. Đấy là pháp thứ tư.

Bồ-tát nếu đã có bốn pháp ấy thì chẳng thể tin thọ mà còn hủy hoại con đường giác ngộ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ nghĩa ấy nên nói bài kệ:

Nếu gần tri thức ác

Cùng theo nẻo hành ấy

Nên chẳng thích Phật đạo

Phá hoại đạo Vô thượng.

Trộm học kinh sách ngoài

Xảo biện, ham tranh cãi

Mọi phát ngôn từ đấy

Đều là hủy hoại đạo.

Tuy tự xưng kẻ trí

Mà chính là người ngu

Do duyên buộc như vậy

Nên chẳng tin nẻo giác.

Nếu người tham đắm ngã

Theo sở kiến đạt được

Nghe các pháp thâm diệu

Mà sinh tâm kinh sợ

Người ấy chẳng thể rõ

Như thật không, tịch diệt

Chẳng thấu nẻo giác ngộ

Nên chẳng thể tin, vui.

Do từ duyên phá giới

Nên tạo nghiệp bất thiện

Chẳng thể thuận tu học

Giới luật theo Phật dạy

Ác khẩu cùng hai chiều

Thích nêu lỗi kẻ khác

Người như thế chẳng tốt

Ác nào mà chẳng làm!

Vì thế nên xa lánh

Kẻ chẳng tin Bồ-đề

Theo pháp chỗ ta khen

Thường nên dốc tu học

Nếu người muốn thấy Phật

Muốn rõ pháp như thị

Nên an trụ giữ giới

Từ đấy sinh trí tuệ.

Nếu người giữ giới tịnh

Tâm Bồ-đề vững chuyển

Do trì giới thanh tịnh

Dứt mọi sở kiến ác

Nên kẻ cầu Bồ-đề

Phải giữ giới

nghiêm tịnh

Người ấy nơi Phật đạo

Mọi nghi nạn đều dứt.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát có bốn pháp nhờ đấy có thể hộ trì Phật đạo. Những gì là bốn pháp?

1.Tự mình thực hiện việc giữ giới, phát huy tâm thiện, an trụ trong giới.

2.Rộng nghe, gắng học đối với các sách vở chân chánh, không bị cuốn vào nẻo tà luận.

3.Nghe kinh pháp của Phật thì siêng năng đọc tụng.

4. Luôn có được sự an lạc ở nơi riêng lẻ, thuận theo hạnh xa lìa.

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu thành tựu được bốn pháp như thế thì có đủ khả năng hộ trì Phật đạo.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ ý nghĩa ấy nên nói bài kệ:

Bồ-tát trụ trong giới

Không từ giới tự cao

Lại mong cầu pháp diệu

Quyết đạt nghĩa thâm huyền.

Đem pháp thâm sâu nhất

Cầu Vô thượng Bồ-đề

Chỉ tu chánh pháp Phật

Chẳng theo luận ngoại đạo.

Trọn chẳng thích đọc tụng

Kinh điển Lộ-già-da

Chẳng ưa Ky Thích Luận

Chỉ hộ trì pháp Phật.

Thường hành pháp tịch diệt

Vui trú xứ vắng lặng

Dứt mọi cảnh sắc dục

Nên tâm không loạn động.

Ta nay chỗ khen ngợi

Bốn pháp vi diệu ấy

Quyết thành tựu Phật đạo

Các vị nên tu học.

Ta ở trong các đời

Luôn hành theo pháp ấy

Đã hộ trì pháp Phật

Nên thành tựu đại trí.

Do hộ trí pháp Phật

Chẳng đọa nẻo xấu hèn

Thường sinh chốn tôn quý

Được nhiều người theo hầu.

Giàu sang lắm của cải

Mà chẳng hề phóng dật

Đem hết tạo phước đức

Biết tài sản vô thường.

Như thí là thuộc mình

Chẳng thí, mình chẳng được

Thân ta cùng tài sản

Mạng chung đều lìa bỏ

Nên được quyến thuộc thiện

Cũng được Thiện tri thức

Cha mẹ, các thân tộc

Đều an trụ pháp Phật

Thường vui hành pháp lành

Cùng khiến người tin vui

Do được niềm vui lớn

Nên ta tu chánh pháp

Luôn sinh nơi thế gian

Nhà sang giàu danh giá

Cuộc sống không phóng dật

Thường vui hành pháp lành

Nơi thân mạng, tài lợi

Chẳng sinh trưởng bền lâu

Chư Phật thật khó gặp

Xứ không nạn cũng khó

Gặp Phật dứt các nạn

Nên khởi lợi ích lớn.

Tâm thường thích xuất gia

Nhân đấy trí tuệ sinh

Tâm sinh hoan hỷ lớn

Mà cầu tuệ tối thắng

Luôn an trụ trong pháp

Phát khởi đạo Vô thượng.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát có bốn pháp, nhờ đấy mà tâm luôn vui vẻ, tu tập đạo pháp, tự đem lại sự an định, có thể tự giúp mình biết rõ là nhất định sẽ làm Phật, được chúng sinh trong mười phương biết đến. Những gì là bốn pháp?

1.Mọi sở hữu trong ngoài nên dốc hết để thi ân giúp đỡ.

2.An trụ trong giới luật, tu tập các công đức.

3.Ở nơi đám kẻ trí là bậc hết mực tôn quý không ai hơn, vì các pháp thâm diệu mà chẳng hề tiếc thân mạng.

4.Thấy có người đọc tụng kinh thâm diệu này thì nên tăng thêm sự cúng dường kính lễ, hộ trì.

Đạt được đầy đủ bốn pháp ấy thì tâm luôn được vui vẻ, có thể tự đem lại cho mình sự khích lệ lớn: “Ta nhất định sẽ thành tựu đạo quả Phật-đà, tôn hiệu được chúng sinh trong mười phương biết đến.”

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nhằm làm sáng tỏ ý nghĩa ấy nên đọc bài kệ:

Thảy lìa mọi tài sản

An trụ trong giới tịnh

Tối thắng trong hạng trí

Chẳng nghi pháp không tịch

Nếu thấy người đọc tụng

Thọ trì cùng diễn nói

Kinh thâm diệu như thế

Cúng dường mọi an lạc.

Vì vậy Bồ-tát ấy

Hành đạo tâm luôn vui

Nên tự nhận làm Phật

Thường làm Thế Trung Tôn.

Như quá khứ, vị lai

Cùng chư Phật hiện tại

Đều bày lời thọ ký

Người tất sẽ giác ngộ.

Nếu người theo học ấy

Các pháp nơi chư Phật

Nên biết Bồ-tát đó

An trụ đạo Vô thượng.

Pháp ấy được Phật khen

Nẻo hành chư Bồ-tát

Người đó trụ trong pháp

Nên thành tựu Phật đạo.

Ví như dùng bình đất

Từ cao rơi xuống thấp

Khoảng giữa không gì ngăn

Nên biết tất vỡ nát.

Bồ-tát cũng như thế

Siêng tu tập đạo ấy

Khoảng giữa không kẻ phá

Tất sẽ thành quả Phật.

Ví như người đang dệt

Sợi dọc, ngang thứ lớp

Trong ấy đều thông suốt

Nên mau được thành tựu.

Bồ-tát cũng như vậy

Thường tu tập pháp ấy

Hành hóa không biếng trễ

Nên đạt đến quả Phật.

Nếu người nơi ruộng tốt

Gieo trồng cây ăn trái

Luôn chăm sóc bón, tưới

Dần khiến được tươi tốt

Theo thời mà nuôi giữ

Ngăn che gió, nóng, lạnh

Cây ấy dần thêm lớn

Hoa trái tróu nhánh cành.

Bóng rợp thật mát mẻ

Khiến người vui dừng chân

Hoa trái đơm cho người

Vì người tạo lợi ích.

Bồ-tát cũng như thế

Trước gieo tâm Bồ-đề

Dần tu nẻo Bồ-tát

Học hỏi hạng đa văn

Theo lúc hành trí tuệ

Luôn giữ giới thanh tịnh.

Ngoài các pháp Bồ-tát

Đều thực hiện chẳng quản

Lần lượt trên nẻo ấy

Sẽ an tọa đạo tràng

Phá trừ đám quân ma

Đạt Vô thượng Bồ-đề.

Theo thời chuyển pháp luân

Khắp mọi nẻo thế gian

Dần độ thoát chúng sinh

Dẫn dắt vô lượng chúng

Bậc Đại trí như vậy

Phát tâm vô thượng ấy

Đời đời không thoái chuyển

Cho đến khi giác ngộ.

Vì thế, các vị nay

Nên dốc tu pháp ấy

Đến lúc sẽ thành Phật

Tùy thời chuyển pháp luân.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát có bốn pháp, nhờ đấy mà chung cuộc không hề thoái chuyển đối với đạo quả Vô thượng Bồ-đề. Xả thân đương là Chuyển luân thánh vương để đạt được phước đức tùy ý. Có được thân tướng to lớn mạnh mẽ như Na-la-diên. Làm bậc Chuyển luân thánh vương lìa bỏ bốn cõi thiên hạ mà xuất gia cầu đạo. Đã xuất gia rồi nên được tự tại tu bốn pháp phạm hạnh, mạng chung được sinh lên cõi Phạm thế, là bậc Đại phạm thiên. Những gì là bốn pháp?

Này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu trông thấy tháp miếu của chư Phật bị hư hại thì nên dốc sức tu sửa, thậm chí chỉ một ít đất đá hoặc hồ vữa. Đó là pháp đầu tiên cho đến khi được làm Đại Thiên vương.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu ở những nơi ngã tư đường lớn nhiều người qua lại và xem thấy, xây dựng tháp miếu Phật, tạo lập các hình tượng, nhằm tạo duyên cho mọi người luôn nhớ nghĩ đến Đức Phật, cùng gây phước đức tốt đẹp. Như hình tướng của lúc chuyển pháp luân cùng xuất gia tìm đạo. Hoặc lúc ngồi nơi đạo tràng, hoặc lúc phá trừ đám ma quân, hoặc khi hóa hiện thần lực, hoặc lúc nhập Vô dư Niết-bàn, hoặc hình tướng từ trên cõi trời đi xuống cõi đời. Đấy là pháp thứ nhì, cho đến khi được làm Đại phạm Thiên vương.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu thấy các vị Tỳ-kheo Tăng bị đổ vỡ vì hai bộ chúng tranh cãi, giận dữ nặng lời với nhau. Bồ-tát lúc bấy giờ phải dốc sức tìm kiếm phương tiện để giúp họ tạo lại sự hòa hợp cũ. Đó là pháp thứ ba, cho đến khi được làm Đại phạm Thiên vương.

Lại nữa, này Tôn giả Xá-lợi-phất! Bồ-tát nếu thấy Phật pháp sắp bị suy diệt, thì có thể dốc tâm đọc tụng, thuyết giảng, thậm chí chỉ một bài kệ, khiến cho đạo pháp không bị dứt duyệt, từ đấy siêng năng tu tập. Vì sự nghiệp hộ pháp nên luôn cung kính cúng dường các vị Pháp sư, chuyên tâm hộ pháp chẳng tiếc đến thân mạng mình. Đó là pháp thứ tư.

Bồ-tát nếu thành tựu được bốn pháp ấy thì đời đời thân mạng lưu chuyển được làm bậc Chuyển luân vương, có được thân tướng to lớn với sức mạnh như Na-la-diên. Lìa bỏ bốn cõi thiên hạ mà thực hiện việc xuất gia cầu đạo, đã xuất gia rồi thì được theo ý tu tập bốn pháp phạm hạnh, mạng chung thì được sinh lên cõi Phạm thế làm bậc Đại phạm vương.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ thêm ý nghĩa ấy nên đọc bài kệ:

Thấy tháp miếu Phật hư

Nên dốc công tu sửa

Bồ-tát từ nhân ấy

Sẽ được thân lực khỏe

Nơi ngã tư đường chính

Tạo dựng tháp miếu Phật

Nêu rõ phước tướng Phật

Khiến mọi tâm thanh tịnh.

Do được phước báo lớn

Tiếng thơm mãi lưu truyền

Quyến thuộc thêm đông đảo

Lắm người được xưng tụng.

Như thấy Tăng chúng suy

Lại cùng nhau tranh cãi

Tìm phương tiện hàn gắn

Khiến trở lại hòa hợp.

Do từ phước duyên ấy

Dũng mãnh không ai hơn

Đạt được thân lực khỏe

Khác nào Na-la-diên.

Thấy Phật pháp suy diệt

Không còn người tin thọ

Nên dốc tâm hộ trì

Chẳng tham tiếc thân mạng

Thấy kẻ hộ trì pháp

Thêm cung kính cúng dường

Làm chư Thiên hầu cận

Được chư Phật hộ niệm

Do từ nhân hộ pháp

Sẽ làm Chuyển luân vương

Đi khắp bốn thiên hạ

Đem pháp hóa muôn nơi

Tuy thống lãnh các nước

Mà không hề phóng dật

Nên chán ghét mọi dục

Lìa nước để xuất gia

Siêng tu tập Tứ Thiền

Đủ mọi lực thần túc

Tịnh tu bốn phạm hạnh

Thường vui các pháp lành

Nơi ấy khi mạng chung

Được sinh cõi Phạm thế

Trong hàng chư Phạm thiên

Được làm Tự Tại Vương

Bốn pháp thượng diệu ấy

Chư Phật luôn khen ngợi

Ta vốn là Bồ-tát

Cũng gần gũi dốc tu

Theo chỗ lãnh hội pháp

Như đấy mà tu tập

Đầy đủ đến bờ giác

Đạt Vô thượng Bồ-đề.

Nếu người dốc tu học

Nẻo đạo pháp ta đi

Đời đời luôn tôn quý

Sức lớn khó ngăn, hoại.

Thường được muôn người kính

Chư Thiên vương Đao-lợi

Cũng nơi cõi Dục giới

Được làm Tự Tại Vương.

Lại đến cõi Sắc giới

Mà làm Tự Tại Vương

Mọi chốn đều tôn quý

Ai chẳng hành đạo ấy?

Quyết trì giới nghiêm tịnh

Luôn tự xét hổ thẹn

Sở nguyện đều thành tựu

Trụ gốc mọi phước thiện

Siêng tu tập không quản

Hành đủ Nhẫn, Thiền định

Đạt đại trí vô thượng

Thông tỏ hết thảy pháp.

Trăm ngàn vạn ức loại

Vô lượng pháp phương tiện

Thảy đều được trọn nên

Chóng đạt mọi diệu nghĩa

Nên chỉ trong một câu

Nêu giảng nghĩa vô lượng

Mọi ngành nghề thiện xảo

Luôn đạt hạn tối thắng

Trí tuệ lớn thường đạt

Đủ mọi nẻo biện tài

Chuyên tâm hành Bồ-tát

Lìa bỏ kiến thức khác

Tâm hành lối chánh trực

Nên khéo tu chánh kiến

Nên được gặp chư Phật

Dứt sạch hết mọi nạn

Thừa ấy là hơn hết

Chỗ chư Phật ngợi khen.

Nơi Thừa vi diệu đó

Không ngăn kẻ lỗi lầm

Không ngăn bao kẻ mù

Cũng không ngăn người điếc

Cùng tàn tật trăm bệnh

Câm ngọng bao xấu xí

Cũng không ngăn khổ nghèo

Cùng kẻ ít phước đức

Chẳng ngăn tạo nghiệp ác

Nẻo ác, kẻ gây nhân

Ai nghe khen thừa ấy

Dứt hết thảy mọi ác

Mà sẽ chẳng tu học

Chỉ trừ kẻ thích ác.

Vì thế kẻ cầu trí

Nên cầu Phật tuệ ấy

Do tu học tuệ đó

Đạt các pháp giải thoát

Ta đời đời thân chuyển

Luôn sinh chốn tôn quý

Tướng đoan chánh, khỏe mạnh

Quyến thuộc luôn đông đủ

Ta chưa từng biếng trễ

Siêng tu tập tinh tấn

Luôn tịnh giữ giới luật

Thường nhất tâm tu tuệ

Thời quá khứ ta từng

Tu tập nẻo pháp thiện

Nên được nhận báo này

Các vị hãy xem đủ

Qua trăm ngàn vạn ức

Vô số na-do-tha

Nơi từng ấy thế giới

Trí ta tất thông đạt

Cũng thấu rõ trong ấy

Hết thảy tâm chúng sinh

Lại biết mọi nẻo hành

Cùng cõi sâu an lạc.

Ta rõ nẻo hợp kia

Đem tâm Bồ-đề hóa

Cũng biết điều phục tâm

Lại khiến tâm phấn tấn.

Ta dùng Phật nhãn xem

Tâm mọi loài thế gian

Biết chỗ nên giáo hóa

Cứu độ nẻo sinh tử

Tùy thời đến thuyết pháp

Giáo hóa chỉ dẫn nẻo

Hiện diệu lực thần thông

Khiến đều được vui vẻ.

Chúng sinh nếu tham đắm

Thân sắc cùng của cải

Chỉ rõ mọi lầm lỗi

Nhân ấy đạt Niết-bàn.

Nếu người bị buộc nặng

Dựa nơi các tà kiến

Cũng chỉ rõ nẻo chính

Khiến biết được lỗi lầm.

Theo chỗ chúng sinh quý

Đủ mọi thứ sắc hình

Ta liền vì hóa hiện

Chỉ rõ nẻo đường chính.

Người ấy đã được pháp

Tâm hoan hỷ thêm kính

Liền nghĩ rằng Phật ấy

Thương mình nên giáo hóa

Tức thì quy y ta

Lại quy y Thánh pháp

Sau đấy dần khiến đạt

Nhổ sạch mầm khổ não.

Vì người ấy thuyết pháp

Khiến được đạo tịch diệt

Người ấy nghe pháp ta

Dần dần đạt Niết-bàn

Như ta hiện nay vậy

Các pháp thảy vô ngại

Quá khứ và vị lai

Trí ấy cũng như thế.

Thân Phật rất cao lớn

Vượt quá mọi hạn lượng

Kẻ có đại thần lực

Tướng đỉnh cũng không thấy

Phật lực thật vô lượng

Cũng vượt mọi giới mốc

Do từ lực vô lượng

Bao trùm hằng sa cõi.

Những gì là Như Lai

Hình sắc tướng chân thật?

Hết thảy mọi chúng sinh

Không ai lượng tính nổi.

Nếu có chúng sinh đến

Muốn thấy hình sắc Phật

Liền thấy đủ mọi thân

Chẳng thể giữ tướng định

Thấy thân Phật biến hóa

Tâm hoan hỷ hết mực

Đủ mọi lời tán dương

Đó chính là lầm lạc.

Hết thảy mọi chúng sinh

Không thể thấy thân Phật

Cho đến dùng Thiên nhãn

Cũng không thể thấy được.

Các vị nay chỗ thấy

Thần thông Phật như thế

Thân tướng chân Phật ấy

Thật chẳng thể nghĩ bàn.

Nơi một chân lông Phật

Hiện diệu lực thần thông

Nẻo lợi ích chúng sinh

Hãy còn vượt bàn luận.

Nơi một lỗ chân lông

Phóng vô số ánh sáng

Chiếu khắp hằng hà sa

Vô lượng các thế giới.

Các vị nay khen ta

Thực ngồi nơi chúng hội

Trong mười phương thế giới

Mỗi mỗi nơi cũng vậy.

Ta dùng Nhất thiết trí

Nói lực trí tuệ Phật

Hãy còn chẳng thể tận

Huống chi chư Thanh văn

Chư Phật khó nghĩ bàn

Pháp cũng vượt bàn luận

Nếu người vững tin tưởng

Phước báo cũng khó bàn.

Bấy giờ trong chúng hội có một đồng tử bảy tuổi tên là Tuyển Trạch, từ chỗ ngồi đứng dậy chắp tay hướng về Đức Phật cung kính đọc bài kệ:

Thế Tôn, con phát tâm

Nguyện sẽ như Pháp vương

Nghe pháp bất tư nghị

Mà tạo trang nghiêm lớn.

Thỉnh hết thảy chúng sinh

Mở hội pháp thí lớn

Tạo tiếng rống sư tử

Thành tựu mọi sở thuyết.

Thế Tôn, con từ nay

Hằng dứt tham gia quyến

Nay ở trong pháp Phật

Xuất gia tu chánh đạo.

Xuất gia, siêng tinh tấn

Cùng Thiền định, trí tuệ

Nên đạt chánh giác ấy

Nay con quyết tu học.

Con quyết cầu an lạc

Mong chóng được xuất gia

Cạo tóc, mặc pháp phục

Luôn tu tập chánh pháp

Sẽ đem lực tri kiến

Chọn lựa thế giới này

Con sẽ là Thế Tôn

Mong được cho xuất gia.

Con dứt tưởng chúng sinh

Do không có chúng sinh

Thông đạt được pháp ấy

Sẽ vì chúng sinh thuyết.

Trừ diệt chúng quân ma

Khiến chúng ngoại đạo sợ

Xua tan lưới tà kiến

Đem lợi lớn muôn loài

Hành hóa đạo an lạc

Mong đạt đến Niết-bàn

Đạo ấy tướng vô sinh

Nên chẳng thể nghĩ bàn

Đoạn trừ bao tối tăm

Ánh sáng pháp tỏa khắp

Sẽ thuyết pháp như thật

Theo tánh tướng các pháp

Đạt diệu lực thần thông

Hiện mọi sự hy hữu

Chúng sinh nếu được thấy

Dần dứt hết mọi nghi.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Đồng tử Tuyển Trạch:

–Lành thay! Lành thay! Này Đồng tử! Con đối với pháp của ta mong được xuất gia chăng?

Đồng tử Tuyển Trạch thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Đúng vậy!

Như Lai liền đọc bài kệ:

Tuy không mặc áo nhiễm

Tâm không chút nhiễm vướng

Chính ở nơi pháp Phật

Đúng là hàng xuất gia.

Tuy chẳng lìa trang sức

Mà dứt hết trói buộc

Tâm không buộc không mở

Đúng thực hàng xuất gia.

Tuy chẳng thọ giới cấm

Tâm luôn lìa mọi ác

Định tuệ ở đức hạnh

Đúng thực hàng xuất gia.

Tuy chẳng thọ trì pháp

Nên hoại được các pháp

Lìa hết thảy tướng pháp

Đúng thực hành xuất gia.

Như chẳng phân biệt ngã

Cũng chẳng chấp chúng sinh

Mà tâm không thoái chuyển

Đó là phát Bồ-đề.

Như phát tâm Bồ-đề

Chẳng chấp tướng tâm tận

Vô đắc mà chẳng động

Người ấy chẳng thể hoại.

Lúc này, Tôn giả Xá-lợi-phất bèn suy nghĩ: “Hôm nay vị đồng tử này đã phát nguyện lớn và nguyện ấy như đã chờ đợi từ lâu. Đức Thế Tôn đã vì đồng tử ấy mà nói về pháp hết mực thâm diệu.”

Tôn giả Xá-lợi-phất liền đọc bài kệ hỏi Phật:

Đồng tử Tuyển Trạch này

Chốn hành hóa nhiều ít

Nghe pháp thâm diệu ấy

Mà tâm không kinh sợ?

Người đó ở đời trước

Từng gặp bao Đức Phật

Nghe pháp thâm diệu này

Bèn có thể tin thọ?

Từng theo bao Như Lai

Nghe pháp sâu như thế

Nay nghe Thế Tôn nói

Mà tâm không thoái chuyển?”

Tức thì Đức Thế Tôn dùng kệ đáp lại:

“Đồng tử Tuyển Trạch ấy

Từng ở thế giới này

Theo vô lượng chư Phật

Nghe pháp thâm diệu đó.

Ta rõ Đồng tử đây

Nước Ưởng-già-ma-la

Chỗ nghe các pháp Phật

Tu tập Bồ-tát đạo

Nên thông tỏ mọi nẻo

Ấm, Giới cùng các Nhập

Rõ ba cửa giải thoát

Là Xứ, và Phi xứ

Ca-thi Kiêu-tát-la

Trong ấy chốn nghe pháp

Ta thảy đều nhận biết

Cũng như ở hai nước

Đồng tử Tuyển Trạch ấy

Đạt được trí giải thoát

Pháp lành mau tăng trưởng

Nên được trí như vậy

Toán số cùng các nghề

Cùng sách vở thế gian

Mọi nẻo trí thức ấy

Thảy đều không quên mất.

Hết thảy trí thế gian

Đều luôn được ghi nhớ

Nên trí tuệ xuất thế

Rõ mọi pháp là không

Nếu người thông tỏ được

Tướng không tất cả pháp

Trải qua vô lượng kiếp

Trọn không mất trí ấy

Đó là trí tuệ lớn

Diệt được mọi phiền não

Kẻ vui trí không đó

Nơi các pháp dứt nhiễm.

Lúc này, Tôn giả Xá-lợi-phất hỏi Đồng tử Tuyển Trạch:

–Đồng tử ở nơi pháp Phật muốn được xuất gia chăng?

Đồng tử Tuyển Trạch thưa:

–Con chẳng muốn xuất gia. Con nay đã là xuất gia rồi vậy!

Tôn giả Xá-lợi-phất bèn dùng kệ hỏi:

Ta nay chẳng thấy người

Thân mặc đủ pháp phục

Râu tóc cũng chưa cạo

Sao lại gọi xuất gia?

Ông chưa có bình bát

Hòa thượng, A-xà-lê

Lại chưa thọ giới luật

Làm sao gọi xuất gia?

Nơi chúng nào thọ giới

Ai là bậc Yết-ma

Như trong pháp Phật ấy

Pháp xuất gia theo đúng?

Ông chưa có đủ việc

Làm sao gọi xuất gia?

Mọi câu hỏi như thế

Mong sẽ được đáp lại.”

Đồng tử Tuyển Trạch dùng kệ đáp:

“Như chẳng chấp ca-sa

Chẳng chấp phi ca-sa

Chẳng bỏ chẳng nhận pháp

Mới thực mặc ca-sa.

Con thọ trì ca-sa

Chẳng sinh mọi ưu não

Y ấy tịnh, dứt cấu

Con luôn mặc áo đó.

Đoạn trừ mọi kết sử

Chính là cạo tóc râu

Do dùng tuệ lực dứt

Nên sau chẳng dấy lại.

Ứng khí con khó bàn

Nhận hết thảy các pháp

Chẳng đầy cũng chẳng giảm

Luôn giữ các pháp thiện.

Con tự hành pháp thiện

Trọn chẳng nhận nơi ngoài

Thành tựu Nhất thiết trí

Là thọ giới Cụ túc

Phật là Yết-ma con

Xem hết thảy các pháp.

Luôn tu tập Phật đạo

Gần gũi nơi chư Phật

Đấy là con xuất gia

Cũng là giới pháp con.

Chính là Y Bát con

Cũng là bậc Yết-ma,

Nẻo hành con vô lượng

Nơi pháp quý tạo nghiệp

Từ quốc độ Phật này

Đến quốc độ Phật khác

Yên ở nơi đạo tràng

Hành thí bất tư nghị

Con trọn chẳng riêng thọ

Luôn cùng vô lượng chúng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bèn nhìn chăm chú vào người Đồng tử Tuyển Trạch, tức thì râu tóc nơi thân Đồng tử liền được cạo sạch, y ca-sa mặc vào như vị Tỳ-kheo mới được cạo tóc. Bảy ngày sau thì chứng được năm thứ thần thông, liền ở nơi chốn ấy hốt nhiên biến mất.

Khi ấy, đại địa chấn động khắp thế giới này khiến chúng sinh lo sợ. Trống trời tự nhiên kêu vang, hàng trăm ngàn thứ kỹ nhạc cùng lúc được hòa tấu, có ánh hào quang lớn tỏa chiếu khắp trời đất.

Lúc này Đức Thế Tôn mỉm cười. Vô số loại màu sắc kỳ diệu cùng với vô lượng ánh sáng rực rỡ từ nơi miệng Đức Thế Tôn phát ra, chạy vòng quanh khắp thế giới ba lần rồi trở lại nhập vào nơi đỉnh Nhục kế.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan đứng dậy, vắt một vạt y, để trần vai bên hữu, chắp tay hướng về Đức Phật, dùng kệ hỏi:

Điều Ngự Sư tối thắng nơi chúng

Nẻo phước đức tôn quý vòi vọi

Trí tuệ thông tỏ không chướng ngại

Nay hỏi Bậc Giác Ngộ vô thượng

Thế Tôn duyên gì mà mỉm cười?

Phật chẳng cười dối tất có nhân

Ai nên theo Phật được thọ ký

Mong được Thế Tôn dứt nghi con?

Thế Tôn từ miệng phóng hào quang

Sáng tỏ chiếu khắp mọi thế giới

Chạy vòng quanh thế giới này

Lại trở về nhập ở đỉnh thượng

Sẽ vì người nào tạo lợi ích

Ai nơi Phật tuệ được thọ ký

Nên khiến Thế Tôn hiện nụ cười

Hào quang lớn tỏa thế giới Phật

Thế giới ấy nay đều trang nghiêm

Hết thảy chúng sinh đều hoan hỷ

Mà tâm an tĩnh chẳng phóng dật

Hiện diệu lực thần thông như thế?

Đức Phật bảo Tôn giả A-nan:

–Tôn giả nay có thấy Đồng tử Tuyển Trạch thân mặc pháp phục, ở nơi chốn này hốt nhiên không còn thấy nữa chăng?

Tôn giả A-nan thưa:

–Kính bạch Thế Tôn! Con có thấy.

Đức Phật bảo:

–Tôn giả A-nan nên biết! Hiện nay vị Đồng tử ấy, ở cõi này đã diệt độ rồi, và đã xuất hiện ở thế giới Diệu hỷ, quốc độ của Đức Phật A-súc. Cho đến hết thọ mạng ấy luôn tịnh tu phạm hạnh, liền ở nơi thân đó tiếp tục tăng thêm thọ mạng. Như Thiên đế Thích Đề-hoàn Nhân ấy liền ở nơi thân hiện tại mà tăng thêm thọ mạng, Đồng tử Tuyển Trạch cũng dùng thân đó từ một cõi Phật này đi đến một cõi Phật khác, và nơi các quốc độ ấy đều tiếp tục tăng thêm thọ mạng của mình, như thế cứ lần lượt chuyển biến trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp chưa từng xa lìa Phật. Ở nơi cõi chư Phật đều dùng hiện thân ấy để tiếp tục tăng thêm thọ mạng. Trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, về sau này sẽ đạt đạo quả Vô thượng Bồ-đề, thành Phật hiệu là Đại Trí Tuyển Trạch, thế giới của Đức Phật ấy tên là Thường Chiếu Minh.

Này Tôn giả A-nan! Chúng sinh ở thế giới đó đều từ hóa sinh

mà có chứ không theo con đường thọ thai, thảy đều ở trên đóa hoa sen ngồi theo lối kiết già. Quốc độ của Đức Phật ấy có đủ vô số các thứ phước đức trang nghiêm kỳ diệu như vậy.

Này Tôn giả A-nan! Bồ-tát có bốn pháp, nhờ đấy thân mạng chuyển đổi sẽ làm hàng Thiện lai Tỳ-kheo, trọn không thọ thai, chỉ hóa sinh từ hoa sen và liền ở nơi thân hiện tại mà tiếp tục tăng thêm thọ mạng của mình. Những gì là bốn pháp?

Tự vui thích xuất gia tu học cùng khuyến khích người khác thực hiện việc xuất gia.

Cũng vì nhân duyên hỗ trợ cho việc xuất gia ấy, nên khi người kia đã xuất gia thì gì đấy mà thuyết pháp chỉ dẫn đem lại sự vui vẻ thích thú. Đó là pháp thứ nhất.

Lại nữa, này Tôn giả A-nan! Bồ-tát tự mình có thể siêng năng thực hiện việc cầu pháp nơi chư Phật, cũng giáo hóa người khác làm công việc cầu pháp như mình. Đó là pháp thứ nhì.

Lại nữa, này Tôn giả A-nan! Bồ-tát tu thực hiện các hạnh nhu hòa nhẫn nhục, cũng giáo hóa kẻ khác khiến họ an trụ trong pháp nhẫn ấy. Đó là pháp thứ ba.

Lại nữa, này Tôn giả A-nan! Bồ-tát tự mình có thể học tập thực hiện các phương tiện để phát nguyện lớn, cũng giáo hóa người khác khiến họ thực hiện các phương tiện cùng phát nguyện lớn. Đấy là pháp thứ tư.

Này Tôn giả A-nan! Bồ-tát nếu thành tựu được bốn pháp ấy, thì trong quá trình thân chuyển đổi sẽ làm Thiện lai Tỳ-kheo, trọn không theo nẻo thọ thai mà đều từ hoa sen hóa sinh, liền ở nơi thân hiện tại mà tiếp tục tăng thêm thọ mạng.

Lại nữa, này Tôn giả A-nan! Bồ-tát nếu thành tựu ược bốn pháp, thì chung cuộc không hề bị thoái chuyển hay mất đi đạo quả Vô thượng Bồ-đề.

Những gì là bốn pháp?

1.Bồ-tát kiên cố dốc phát tâm cầu đạo quả Vô thượng Bồ-đề.

2.Luôn vui thích được thấy Phật.

3.Nghe pháp không chán

4.Luôn thể hiện ngôn ngữ chân thật không ưa lối dối trá.

Này Tôn giả A-nan! Bồ-tát nếu thành tựu được bốn pháp ấy thì

đối với đạo quả Vô thượng Bồ-đề, chung cuộc không hề thoái chuyển.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ ý nghĩa ấy nên nói bài kệ:

Kiên cố quyết phát tâm

Thường vui thấy chư Phật

Nghe pháp không hề chán

Luôn giữ lời chân thật.

Thấy chúng sinh khổ não

Sinh lòng thương sâu xa

Rõ tâm mọi chúng sinh

Thuận hợp mà thuyết pháp.

Người ấy thường nghe pháp

Tâm kia không biết chán

Luôn tinh tấn tu tập

Nên trí tuệ tăng trưởng.

Thường vì kẻ thành tín

An trụ trong lời thực

Mọi ngôn thuyết tỏ bày

Trọn không chút lầm lạc.

Như nơi bốn pháp ấy

Theo thời mà tu học

Sẽ được đạo quả Phật

Chuyển pháp luân vô thượng

Ta nói trong pháp đó

Đạt phước báo vô lượng

Ai nghe được pháp ấy

Mà không chịu tu học!

Lại nữa, này Tôn giả A-nan! Đại Bồ-tát, nếu thành tựu được bốn pháp, thì trọn không khi nào quên mất đạo quả Vô thượng Bồ-đề, luôn được chư Thiên, Long, Thần đều đến khuyến trợ, luôn không lìa nơi phước điền của các bậc Thánh hiền. Nếu không có các bậc Thánh hiền thì liền ở nơi chúng hội tự làm phước điền. Những gì là bốn pháp?

1.Đại Bồ-tát luôn siêng năng hành hóa không hề biếng trễ giáo hóa chúng sinh, khiến họ phát tâm cầu đạo quả Vô thượng Bồ-đề.

2.Siêng năng thực hiện không biếng trễ việc cúng dường Như Lai, nhằm cầu được chánh pháp.

3.Đem tâm tôn kính ấy cúng dường các bậc Pháp sư.

4.Như thấy chúng sinh luôn bị bao nỗi khổ não sợ hãi vây buộc thì đem pháp Vô úy bố thí cho họ.

Này Tôn giả A-nan! Bồ-tát nếu thành tựu đủ bốn pháp ấy thì đời đời không hề mất chánh niệm đối với đạo quả Bồ-đề.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lập lại ý nghĩa vừa nêu nên nói bài kệ:

Cúng dường chư Phật

Tôn kính Phật pháp

Cũng đem tâm kính

Cúng dường Pháp Sư

Thấy bao khổ não

Chúng sinh sợ hãi

Liền thí vô úy

Cứu mọi khổ não

Do căn lành ấy

Thường được thấy Phật

Thiên thần khuyến trợ

Luôn siêng tu tập

Nếu chẳng thấy Phật

Cùng đệ tử Phật

Hay Bích-chi-phật

Phước điền các Thánh

Nên tự xuất gia

Tu trích tịch diệt

Nhập sâu thiền định

Dấy năm thần thông

Đạt được thần thông

Đến khắp thế giới

Vào nơi thôn xóm

Khiến chúng theo pháp

Chúng sinh được nghe

Lìa nẻo bất thiện

Không khởi nghiệp ác

Chuyển tướng kính thuận

Chúng sinh từ đấy

Đều được an lạc

Nhờ pháp quý đó

Ta cũng như thế

Người tự hành pháp

Được phước đức ấy

Tự lợi, lợi người

Ai chẳng hành thiện?

Nên cầu Phật đạo

Nên hành pháp ấy

Trọn luôn gần Phật

Trí chẳng nghĩ bàn.

Ta vốn tu pháp ấy

Độ phước lành giải thoát

Thông tỏ được pháp đó

Đạt Vô thượng Bồ-đề.

Ta chính Bậc Thế Hùng

Cũng tối thắng thế gian

Lại trao cho thế gian

Trí tuệ vô thượng diệu.

Này Tôn giả A-nan! Do từ nhân duyên ấy, nên biết rằng Bồ-tát có khả năng thực hiện pháp ấy đem lại lợi ích cho chúng sinh, chính nhờ đấy mà có thể tu tập đầy đủ các pháp Phật.

Này Tôn giả A-nan! Về thời quá khứ, trải qua vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ kiếp, ở cõi Diêm-phù-đề này có một vị đại Quốc vương tên là Phương Âm vương, phu nhân của nhà vua sinh được một Thái tử. Bấy giờ, các Thiên thần cùng cất tiếng nói lớn: “Con người sẽ hành hóa các pháp lành nay đã xuất hiện ở đời!”

Nhà vua nghe âm thanh ấy tức thì lo sợ cho là điều lạ lùng!

Thế nào là pháp? Thế nào gọi là phi pháp?

Này Tôn giả A-nan! Vị vương Thái tử ấy ngày một khôn lớn cho tới năm được được bảy tuổi, đã đi đến chỗ vua cha, cung kính đảnh lễ bái ngang chân cha, rồi lui ra đứng một bên, hỏi vua cha rằng: “Thế nào là pháp? Thế nào là công đức pháp?”

Lúc ấy, vua Phương Âm Vương đã dùng kệ đáp:

Hành thí, trì giới, đoạn ái dục

Hành nhẫn vững trụ các phước lành

Lìa giết, trộm, dâm, những bất thiện

Đó là pháp chư Thánh khen ngợi.”

Bấy giờ, Thái tử dùng kệ hỏi:

Cha mẹ từng nói pháp

Như tại nhà, trị nước

Được thiện hiện khắp chăng

Mong đáp rõ nghĩa ấy?

Thực hiện được, chẳng được

Kính mong đáp như thật

Lời thật vượt nẻo ác

Chẳng sợ đọa địa ngục.

Vọng ngữ đọa nẻo ác

Sẽ nhận khổ vô gián

Vì thế chớ vọng ngữ

Vì con nói như thật.

Lúc ấy, vua cha Phương Âm Vương dùng kệ đáp lời con:

“Như tại nhà trị nước

Chẳng thể đủ các thiện

Dao gậy bức hại người

Trong ấy có pháp gì?

Nếu người chẳng theo mệnh

Ta giận buông lời ác

Cưỡng đoạt tài vật người

Tăng biện pháp cấm, trị.

Ta nếu đi dạo xem

Dân chúng tất sợ hãi

Đều nghĩ vua nay xuất

Chúng ta gặp tội gì?

Nếu ta nơi chánh tọa

Có quan dẫn tội nhân

La liệt nơi trước ta

Nói vua theo ý trị

Ta xét kỹ tội lỗi

Tức thì tăng hình phạt

Do chỉ vì việc khác

Tự gây tạo mọi tội

Nếu buông lỏng sẽ hại

Cõi nước ắt loạn lạc

Nên ta theo pháp dữ

Dân chúng tất sợ hãi

Cho vua rất uy nghiêm

Rất ác chẳng thương xót!

Ai sẽ trụ nước này

Dám chẳng theo giáo lệnh?”

Giờ Thái tử Pháp Hành

Theo vua nghe kệ ấy

Sinh tâm chán, thưa cha:

“Con muốn hành đủ pháp

Con chẳng tham ngôi nước

Vì người tạo nghiệp tội

Sẽ xa lìa cha mẹ

Xuất gia siêng tu pháp

Nếu vua cha không thuận

Con nay sẽ tự hại

Độc dược, nhảy từ cao

Hoặc dùng đao tự sát.”

Vua nghe con thề thốt

Liền nặng ưu sầu bảo:

“Con tùy ý tự vui

Ta sẽ lo trị nước

Cho con nhiều tài sản

Chơi đùa mọi rừng, quán

Sao lại bỏ, xuất gia?

Bị người khác chê cười!

Cùng lớn thọ năm dục

Đến già hãy xuất gia

Mạng dục khó giữ, tin

Gắng chớ sinh tâm chán.”

Đáp rằng: “Thọ dục lạc

Không chán, thêm giận phiền

Xuất gia lìa mọi uế

Luôn tu hạnh từ, hỷ

Riêng nơi chốn vắng lặng

Ở đấy tịnh lạc hiện

Sẽ nương tựa chốn đó

Giữ giới tu phạm hạnh.

Vua nên cùng xuất gia

Nước, dân chúng ích gì

Vì người tạo nghiệp ác

Tự nhận khổ địa ngục

Luôn nuốt thỏi sắt nung

Cùng uống nước đồng sôi

Hành tà gây nghiệp tội

Quanh quẩn chốn địa ngục

Đinh sắt đóng vào thân

Sắt nung buộc quanh người

Lại dùng trâu cày sắt

Cày xới nát thân hình.

Ngục tốt thật đáng sợ

Mắt xanh mà đầu vàng

Dẫn người đến vạc dầu

Chỉa sắt xoay chuyển khắp.

Trải qua ngàn vạn năm

Chịu đủ mọi khổ não

Do nghiệp tội sâu nặng

Mong chết cũng không được!

Nếu từ vạc dầu ra

Lại vào hầm lửa lớn

Thân ấy lửa dữ bốc

Như đốt rừng tre khô.

Nếu ra chốn hầm lửa

Liền rơi trên núi lửa

Từ núi lửa rớt xuống

Lại gặp hầm phân nhơ.

Trong ấy lửa sôi sục

Ngậm sắt, thân trùng rỉa

Vô lượng ức ngàn năm

Chìm nổi luôn trong đó.

Hoặc thoát khỏi nơi ấy

Lại vào rừng tre gai

Lửa dữ cháy sáng rực

Than hồng luôn đốt thân.

Lúc vào rừng dữ đó

Bốn bề gió bùng lên

Khua vang cả rừng rậm

Đâm cứa vào thân thể.

Hoặc từ đấy thoát ra

Liền đưa tới rừng đao

Cành lá như kiếm kích

Giáo mác cùng đao, mâu.

Vừa vào tới rừng này

Ba bốn bề giáo dữ

Mưa trút bao mãi nhọn

Cắt từng khúc thân hình.

Đao kiếm tuôn như thế

Luôn băm vằm thể xác

Vô lượng ức ngàn năm

Luôn chịu bao khổ độc.

Như ra được nẻo ấy

Liền rớt xuống sông tro

Da thịt thảy cháy hết

Chỉ còn nắm hài cốt

Trải qua vô lượng năm

Nhận đủ mọi khổ não.

Hoặc được ra khỏi đấy

Lại vào dòng đồng sôi

Nước đồng nung lênh láng

Sóng dập tiếng vang xa

Xoay chuyển trăm ngàn vòng

Sóng lớn thêm dồn dập.

Hào địa ngục chảy quanh

Tội nhân cuộn vào đấy

Lúc vừa mới rơi xuống

Sóng dữ phủ trùm lên

Chẳng biết đâu bờ đáy

Cứ chìm nổi giữa dòng.

Hoặc từ đó được ra

La-sát đứng nơi bờ

Mắt vàng răng dài nhọn

Liền túm lấy trói chặt

Tra khảo rồi lại hỏi:

“Ngươi mong muốn điều gì?”

Đáp rằng: “Tôi đói quá

Chỉ cần được ăn uống”

Tức thì loài quỷ dữ

Đặt sắt nung lên đất

Bảo nuốt thỏi sắt kia

Đốt cháy sạch gan ruột

Trong ngoài đều những lửa

Xa trông dòng sông tro

Cho là dòng suối mát

Vội chạy tới lao đầu

Nếu thoát được cảnh này

Lại vào chốn đất phẩn

Núi đao cùng hố lửa

Luân chuyển bao cảnh khổ.

Vua giàu sang vô thường

Không lâu sẽ tán hoại

Thân mạng cùng ngôi vị

Phật dạy đều vô thường.

Nên sẽ nhận lời con

Bỏ nước cùng xuất gia

Mạng chung sẽ sinh Thiên

Cũng được lìa ba khổ.

Xuất gia nơi vắng vẻ

Tu tịnh giới, thiền định

Thường vui hạnh Từ bi

Cùng tu không, tịch diệt.

Bấy giờ sẽ tự biết:

Không có gì sánh bằng

Được an lạc tịch diệt

Cũng như Đại phạm vương.”

Thái tử nói như vậy

Vua cùng với phu nhân

Và hết thảy người thân

Không một ai ngăn ngại.

Vương tử được xuất gia

Cầu pháp tu thiền định

Được đủ năm thần thông

Vì mọi người thuyết pháp.

Tu tập, tâm tịch diệt

Giảng nói không, vô ngã

Các pháp không buộc, cởi

Luôn giảng pháp như thế

Mọi người nay đều nên

Nhất tâm pháp chánh quán

Trong ấm, giới, nhập ấy

Nào có ngã, ngã sở?

Trăm ngàn ức chúng sinh

Nghe pháp bèn xuất gia.

Vua cha cùng Phu nhân

Cũng theo pháp xuất gia

Người ấy xuất gia rồi

Phát nguyện lớn như vầy:

“Nẻo Vương tử cầu pháp

Tôi nguyện đều đạt được.

Theo học Bồ-tát ấy

Đều phát tâm Vô thượng

Thuận hợp chốn giảng pháp

Thánh Phật nhập Niết-bàn.”

A-nan, Vương tử đó

Cầu pháp độ cha mẹ

Khiến trụ nơi pháp Phật

Là người nào khác chăng?

A-nan! Chớ nghĩ thế

Đấy chính ta hiện nay.

Vì chúng tạo lợi lớn

Khiến trụ trong Phật đạo

Ta từ lúc phát tâm

Luôn dốc tâm cầu pháp

Tinh tấn sức vững bền

Trọn không chút biếng trễ

Ta thường tu pháp ấy

Tâm chưa hề mỏi mệt

Không một chút hồ nghi:

“Sẽ đắc Phật đạo chăng?”

Luôn vui đạo Bồ-đề

Nên tu tập tinh tấn

Đem tâm vui cầu pháp

Nên được tuệ tối thắng

Nếu người cầu Bồ-đề

Nên tu học như ta

Trọn chẳng hề thoái chuyển

Thành Phật chuyển pháp luân.