Luật Tứ Phần ( Tập 1~4)

“Chúng Tăng đã chấp thuận cho ngoại đạo kia bốn tháng cộng trú rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.”

Ngoại đạo kia hành pháp cộng trú rồi, khiến tâm các tỳ-kheo vui vẻ, sau đó mới đến trong Tăng thọ giới cụ túc bằng pháp bạch tứ yết-ma.

Thế nào gọi là ngoại đạo không thể khiến cho tâm các tỳ-kheo hoan hỷ? Ngoại đạo kia tâm cố chấp trì theo pháp của ngoại đạo bạch y, không gần gũi tỳ-kheo mà gần gũi ngoại đạo, [807b] không tùy thuận tỳ-kheo mà lại tập tụng dị luận; hoặc khi nghe người nói việc không tốt của ngoại đạo, bèn giận dữ, hoặc nghe người chê bai thầy dạy, ngoại đạo cũng sanh lòng giận dữ; nghe nói việc phi pháp của Phật, Pháp, Tăng thì vui mừmg hớn hở. Hoặc có ngoại đạo khác đến khen ngợi việc tốt của ngoại đạo thì vui mừng hớn hở; hoặc có thầy của ngoại đạo đến nghe khen ngợi việc của ngoại đạo cũng vui

mừng hớn hở; hay nghe nói việc phi pháp của Phật, Pháp,Tăng cũng vui mừng hớn hở. Đó gọi là ngoại đạo không thể khiến cho các tỳ-kheo hoan hỷ.

Thế nào gọi là ngoại đạo khiến cho các tỳ-kheo hoan hỷ? Nghĩa là ngược lại với các điều trên. Đó gọi là ngoại đạo cộng trú tâm ý điều hòa khiến các tỳ-kheo hoan hỷ.

Bấy giờ có một ngoại đạo, chúng Tăng cho bốn tháng cộng trú. Khi cộng trú thì có tâm chánh quyết định. Các tỳ-kheo đem nhân duyên

này bạch lên đức Phật. Đức Phật dạy: “Nếu đã có tâm chánh quyết định chánh thì nên bạch tứ yết-ma cho thọ giới cụ túc.”(1)

2.9. Các già nạn (1)

1. Bấy giờ, lõa hình Bố-tát nghe những lời này liền nghĩ, “Sa-môn Thích tử trí tuệ thông minh. Nay ta nên trở lại xuất gia học đạo.” Bố-tát liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: “Tôi muốn xuất gia học đạo.” Các tỳ-kheo đem việc này bạch lên đức Phật, Phật dạy: “Đây là kẻ phá hoại nội ngoại đạo, ở trong pháp của Ta không thể trưởng ích. Nếu chưa thọ giới cụ túc thì không nên cho thọ giới cụ túc. Đã thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

2. Thế Tôn du hóa tại thành La-duyệt. Bấy giờ vua Bình-sa nước Ma-kiệt bảo người trong nước rằng: “Ai muốn xuất gia học đạo trong sa-môn Thích tử thì được phép ở trong pháp của Như Lai để tu phạm hạnh, để diệt tận gốc khổ.”

Bấy giờ có một người đầy tớ đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: “Con muốn xuất gia làm tỳ-kheo.” Các tỳ-kheo liền cho xuất gia làm đạo. Sau đó người ấy lần lượt đi khất thực trong nhân gian, bị người chủ cũ bắt. Vị này kêu la:

“Đừng bắt tôi! Đừng bắt tôi!”

Các cư sĩ ở gần hỏi: “Tại sao ngươi kêu la lớn tiếng như vậy?”

Đáp: “Người này bắt tôi.”

Các cư sĩ hỏi người kia: “Tại sao bắt người ta?”

Người kia nói: “Người ấy là gia nô của tôi.”

Cư sĩ nói: “Ông nên thả ra, chứ không được bắt. Người không thể nào bắt được đâu; có thể sẽ bị nhà quan phạt. Tại sao vậy? Ông nên biết, vua Bình-sa nước Ma-kiệt trước đây có ra lệnh, bất cứ ai có thể ở trong hàng sa-môn Thích tử [807c] xuất gia học đạo, đều

———

(1)Pāli (Vin.i. 71), có hai trường hợp vốn ngoại đạo nhưng không cần bốn tháng cộng trú: 1. Các nhà khổ hạnh bện tóc thờ lửa; 2. Những người gốc họ Thích-ca.

được phép ở trong giáo pháp của đức Như Lai khéo tu phạm hạnh, để diệt tận gốc khổ. Vì vậy ông đừng nên gây trở ngại.”

Người chủ kia liền thả tỳ-kheo ấy ra. Nhưng giận dữ, la lớn: “Thật là tai họa! Đầy tớ của tôi mà tôi không được tự do bắt. Xem thế thì sa-môn Thích tử đều là bọn đầy tớ tụ họp.”

Bấy giờ, các tỳ-kheo đem việc này đến bạch lên đức Phật. Phật bảo: “Từ nay về sau không được độ đầy tớ. Nếu độ sẽ như pháp trị.”

3. Bấy giờ có một tên giặc cướp ở tù vượt ngục, chạy đến trong vườn Tăng, thưa với các tỳ-kheo rằng: “Con muốn xuất gia học đạo.” Các tỳ-kheo liền độ cho xuất gia thọ giới cụ túc. Quan giám ngục kiểm tra danh bộ tù nhân, hỏi người coi tù: “Kẻ trộm ở tù tên này nay ở đâu?”

Người coi tù trả lời: “Kẻ trộm ở tù, tên này vượt ngục; theo sa-môn Thích tử xin xuất gia rồi.”

Quan giám ngục cơ hiềm: “Sa-môn Thích tử không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Nhưng như vậy, có gì là chánh pháp? Xem thế thì sa-môn Thích tử đều là bọn giặc tập trung.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch lên đức Phật. Đức Phật dạy: “Từ nay về sau không được độ kẻ giặc. Nếu độ sẽ như pháp trị.”

4. Bấy giờ có người mắc nợ, trốn tránh chủ nợ, đến trong vườn (1) thưa với các tỳ-kheo: “Xin quý thầy độ con xuất gia làm đạo.”

Các tỳ-kheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc. Vị ấy khất thực trong nhân gian, bị người chủ nợ bắt, liền lớn tiếng kêu:

“Đừng bắt tôi! Đừng bắt tôi!”

Các cư sĩ ở gần nghe liền hỏi: “Tại sao thầy kêu la lớn tiếng vậy?”

Vị này nói: “Người này bắt tôi.”

———

(1) Hán: viên 園, chỉ Tăng viên, hay Tăng-già-lam.

Các cư sĩ hỏi người kia: “Tại sao ông bắt người này?”

Người kia trả lời: “Người này mắc nợ tôi.”

Các cư sĩ nói với người kia rằng: “Ông nên thả chứ không được bắt. Có thể ông bắt, không đòi được nợ mà lại bị quan phạt. Tại sao vậy? Vì vua Bình-sa nước Ma-kiệt trước đây có ra lệnh ‘Nếu ai có khả năng có thể xuất gia học đạo thì được phép theo ý muốn tu phạm hạnh, để dứt sạch nguồn gốc khổ.’ Vì vậy ông đừng nên gây trở ngại.”

Người chủ nợ nghe xong liền thả vị tỳ-kheo và giận dữ nói: “Mắc nợ tôi mà tôi không được quyền đòi! Cứ theo việc này suy ra thì sa-môn Thích tử đều là bọn trốn nợ.”

Các tỳ-kheo đem việc này bạch lên đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: “Từ nay về sau không được độ người mắc nợ. Nếu độ sẽ như pháp trị.”

5. Một thời đức Phật du hóa tại Ca-lan-đà Trúc viên thành La- duyệt. Bấy giờ có mười bảy cậu bé là bạn quen thân với nhau. (1) [808a1] Lớn nhất là mười bảy tuổi, nhỏ nhất là mười hai tuổi. Giàu nhất là tám trăm ngàn, nghèo nhất là tám mươi ngàn. Trong đó có một cậu tên là Ưu-ba-ly,(2) cha mẹ chỉ có một đứa con nên rất thương yêu, chưa bao giờ xa cách, dù chỉ trong khoảnh khắc. Cha mẹ nghĩ rằng: “Ta nên cho con ta học nghề gì để sau khi ta qua đời, nó có thể sống được thoải mái, không bị thiếu thốn?” Hai ông bà tự nghĩ và nói: “Ta nên cho nó học viết chữ.(3) Sau khi ta qua đời nó sẽ có thể sống thoải mái, không thiếu thốn, khỏi phải vất vả thân xác.” Hai ông bà lại nghĩ: “Nếu cho nó học viết chữ thì cũng vất vả thân xác. (4) Vậy nên cho học nghề gì để sau khi ta qua đời, nó có thể sống được thoải mái, không bị thiếu thốn?” Nghĩ như vậy xong, hai ông

———

(1) Thập thất quần đồng tử 十七群童子. Xem Phần I, Ch. v. Ba-dật-đề 65.

(2) Ưu-ba-li 優波離. Pāli (Vin.i. 77): Upāli.

(3) Pāli: lekhaṃ sikhassati.

(4) Pāli: học viết thì đau ngón tay.

bà nói: “Nên cho nó học toán số, sau khi ta qua đời nó sẽ có thể sống thoải mái, không lại nghĩ: “Học toán cũng vất vả thân xác. Vậy nên cho học nghề gì để sau khi ta qua đời, nó có thể sống được thoải mái, không bị thiếu thốn? Ta nên cho nó học nghề họa tượng, sau khi ta qua đời nó sẽ có thể sống thoải mái, không thiếu thốn, khỏi phải vất vả thân xác.” Rồi lại nghĩ: “Nghề họa tượng sợ mệt nhọc con mắt của con ta. Vậy nên cho học nghề gì để sau khi ta qua đời, nó có thể sống được thoải mái, không bị thiếu thốn, không mệt nhọc con mắt?” Rồi lại nghĩ: “Sa-môn Thích tử khéo tự nuôi thân, an lạc, không hề có các khổ não. Ta nên cho con ta xuất gia hành đạo trong pháp của sa- môn Thích tử, sau khi ta qua đời nó sẽ có thể sống thoải mái, không thiếu thốn, khỏi phải vất vả thân xác.” Một thời gian sau, nhóm đồng tử mười bảy người nói với cậu Ưu-ba-ly rằng: “Bạn có thể cùng chúng tôi xuất gia làm đạo?”

Ưu-ba-ly nói: “Tôi đâu xuất gia làm gì? Các bạn tự mình xuất gia đi.”

Nhóm các cậu mười bảy người, lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy với Ưu-ba-ly rằng: “Bạn có thể cùng chúng tôi xuất gia làm đạo. Tại sao vậy? Nay chúng ta cùng nhau vui đùa, khi đến đó chúng ta cũng đùa giỡn vui chơi với nhau.”

Ưu-ba-ly nói với các cậu bé rằng: “Các bạn chờ tôi một chút. Tôi phải xin phép cha mẹ tôi đã.”

Ưu-ba-ly liền đến chỗ cha mẹ thưa: “Thưa ba má, nay con muốn xuất gia làm đạo. Ba má cho phép con.”

Cha mẹ Ưu-ba-ly trả lời [808b] rằng: “Ba má chỉ có một mình con là con, lòng ba má luôn rất thương yêu, cho đến dù khi chết cũng không muốn xa nhau, huống là còn sống mà phải cách biệt!”

Ưu-ba-ly thưa như vậy ba lần để xin cha mẹ được xuất gia. Hai ông bà cũng trả lời:

“Ba má chỉ có một mình con là con, lòng ba má luôn rất thương yêu, cho đến dù khi chết cũng không muốn xa nhau, huống là còn sống mà phải cách biệt!”

Lúc bấy giờ hai ông bà được Ưu-ba-ly ba lần ân cần thưa xin, bèn nhớ lại, “Trước đây chúng ta có ý này: Chúng ta nên cho con mình học nghề gì để sau khi ta qua đời nó sẽ có thể sống thoải mái, không thiếu thốn, khỏi phải vất vả thân xác. Sau đó chúng ta định cho con mình học kinh thơ, cho đến họa tượng, để sau khi chúng ta qua đời, con của chúng ta có nó sẽ có thể sống thoải mái, không thiếu thốn, khỏi phải vất vả thân xác. Nhưng rồi chúng ta vẫn lo sợ nhãn lực của con chúng ta bị lao nhọc. Cuối cùng chúng ta suy nghĩ: Duy chỉ có sa-môn Thích tử là khéo tự nuôi thân, không có các khổ não. Nếu như con của chúng ta xuất gia trong đó chắc chắn có thể sống thoải mái, không có các khổ não.”

Bấy giờ hai ông bà nói với Ưu-ba-ly: “Nay thật đúng lúc ba má cho con xuất gia.”

Bấy giờ Ưu-ba-ly đến chỗ nhóm các cậu mười bảy người nói:

“Ba má tôi đã cho tôi xuất gia. Các bạn muốn xuất gia thì nay là đúng lúc.”

Các cậu liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: “Bạch Đại đức, chúng con muốn xuất gia học đạo. Xin các Đại đức cho phép chúng con xuất gia làm đạo.”

Các tỳ-kheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc. Các cậu còn nhỏ, mới đây đã quen sống vui đùa, ăn một bữa không chịu nổi, nên đến giữa đêm bị đói, lớn tiếng đòi ăn, kêu la: “Cho tôi ăn! Cho tôi ăn!”

Các tỳ-kheo nói: “Các ngươi chờ một chút. Đợi sáng, chúng Tăng có thức ăn gì sẽ cho các ngươi ăn. Nếu không có sẽ cùng các ngươi khất thực. Tại sao vậy? Vì trong đây không có chỗ để nấu ăn.”

Bấy giờ đức Thế Tôn trong đêm tư duy nơi yên tịnh nghe tiếng trẻ khóc la, biết mà vẫn cố hỏi Tôn giả A-nan: “Tại sao trong đêm có tiếng khóc la của trẻ nhỏ?”

Tôn giả A-nan đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Phật, đức Phật bảo Tôn giả A-nan: “Không được trao giới cụ túc cho người chưa đủ tuổi hai mươi. Tại sao vậy? Tuổi chưa đủ hai mươi không thể nhẫn chịu được các thứ lạnh nóng, đói khát, gió mưa, muỗi

mòng, độc trùng; không nhẫn nhịn được tiếng hung dữ; hoặc trong thân có các khổ thống không thể chịu đựng được; lại không thể giữ được giới một ngày ăn một bữa. Nếu ai độ cho xuất gia thọ giới cụ túc, [808c] thì sẽ như pháp trị.”

Phật bảo: “A-nan nên biết, người đủ hai mươi tuổi mới kham nhẫn được các việc như trên.”

6. Lúc bấy giờ, trong cương giới nước Ma-kiệt xuất hiện năm loại bệnh: một là bệnh hủi, hai là bệnh ung thư, ba là bệnh hủi trắng, bốn là bệnh can tiêu, (1) năm là bệnh điên cuồng. (2) Người trong nước kia bị các chứng bệnh này, bèn đến nơi Kỳ-bà Đồng tử (3) nói:

“Yêu cầu ông chữa bệnh cho chúng tôi, tôi sẽ tặng ông tài vật như vậy... như vậy...”

Kỳ-bà Đồng tử nói: “Tôi không thể trị bệnh cho các người được.”

Các người bệnh lại nói: “Xin ông cứu giúp cho. Chúng tôi sẽ đem tất cả gia tài sự nghiệp và vợ con để cung cấp cho ông sai khiến.”

Kỳ-bà Đồng tử trả lời: “Tôi không thể chữa bệnh cho các người được.”

Các bệnh nhân nói với nhau rằng: “Chủ ý của người này không chịu chữa bệnh cho chúng ta. Chúng ta nên đến chỗ chữa bệnh kia.”

Bấy giờ các người bệnh đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ- kheo: “Chúng con muốn xuất gia học đạo.”

Các tỳ-kheo liền độ cho xuất gia. Kỳ-bà Đồng tử chữa bệnh cho

———

(1) Can tiêu 乾痟; không rõ bệnh gì. Từ nguyên nói: tiêu, bệnh đầu thống. Có lẽ là bệnh lao. Xem cht. 207 dưới.

(2) Lại 癩, ung 癰, bạch lại 白癩, can tiêu 乾痟, điên cuồng 顛狂. Pāli, Vin. i. 72, năm chứng bệnh: kuṭṭhaṃ (phong hủi), gaṇḍo (ung nhọt), kilāso (chàm vảy), soso (lao phổi), apamāro (động kinh).

(3) Kỳ-bà Đồng tử 童子. Pāli, Jīvaka-komārabhacca, vị y sỹ trị bệnh nhi đồng tên là Jīvaka. Bản Hán đọc là -kumāra: đồng tử hay vương tử, thay vì -komārabhacca: y sĩ nhi đồng, hay y sĩ của vương tử.

Phật và Tăng tỳ-kheo, cung cấp thuốc tiêu xổ, hoặc cần canh thì cấp canh, thứ nào cần kiêng cử thì kiêng cử. Hoặc cung cấp loại canh bằng thịt chim đồng, tùy theo bệnh mà cung cấp thực đơn để cho căn bệnh được lành. Lành rồi họ không tu nữa. Kỳ-bà Đồng tử trên đường đi gặp họ, hỏi:

“Hình như ông trước đây có xuất gia phải không?”

Họ trả lời: “Tôi đã từng xuất gia.”

Kỳ-bà Đồng tử hỏi: “Tại sao ông thôi tu?”

Họ trả lời: “Trước đây tôi mắc bệnh đến nhờ ông chữa, tôi nói: ‘Ông chữa, tôi sẽ đem tài vật như vậy, như vậy để trả ơn cho ông.’ Ông nói: ‘Tôi không thể chữa.’ Tôi yêu cầu lần thứ hai, tôi nói: ‘Tôi sẽ đem hết gia tài sự nghiệp và bản thân tôi như vợ con tôi

cung cấp cho ông sai sử,’ ông cũng vẫn không chịu chữa. Chúng tôi tự nói với nhau rằng: ‘Chủ ý của người này không chịu chữa bệnh cho chúng ta. Chúng ta nên đến nơi phòng chữa bệnh kia để chữa. Nơi đó người này sẽ vì ta mà chữa.’ Chúng tôi vì chữa bệnh nên đến trong Tăng-già-lam quyền biến thưa xin xuất gia để chữa bệnh chứ bản thân chúng tôi không có lòng tin đối với Phật pháp và chúng Tăng mà xuất gia.”

Kỳ-bà Đồng tử nghe như vậy rồi, không vui, liền đến chỗ đức Thế Tôn, đảnh lễ sát chân rồi ngồi qua một bên, bạch với đức Thế Tôn: “Trước kia con vì chữa bệnh cho chúng Tăng nên bỏ việc vua, mà các tỳ-kheo độ những người có năm chứng bệnh như hủi, ung thư, hủi trắng, can tiêu và điên cuồng. Cúi xin [809a1] đức Thế Tôn rủ lòng thương ra lệnh các tỳ-kheo từ nay về sau đừng độ những người có năm chứng bệnh này xuất gia làm đạo nữa.”

Đức Thế Tôn nhận lời bằng cách im lặng. Kỳ-bà Đồng tử biết đứcThế Tôn nhận lời rồi, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ sát chân, đi quanh ba vòng rồi cáo lui. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, bảo các tỳ-kheo: “Các ông nên biết, Kỳ-bà Đồng tử trước kia vì chữa bệnh cho chúng Tăng nên bỏ công việc của vua, mà các tỳ-kheo lại độ những người có năm chứng bệnh

như vậy. Từ nay về sau không được độ những người có năm chứng bệnh như vậy mà trao giới cụ túc. Nếu ai độ, sẽ như pháp trị.”

2.10. Dữ học giới

Một thời, đức Phật ở tại thành La-duyệt. Trong thành này có một tỳ-kheo tự là Nan-đề, (1) thường ưa tọa thiền, được định của thế tục, tâm giải thoát.

Một lúc nọ, tỳ-kheo này từ tứ thiền xuất định, khi ấy có ma nữ đến đứng trước mặt. Tỳ-kheo kia nắm lấy, muốn phạm giới. Ma nữ liền ra ngoài. Tỳ-kheo cũng theo ra ngoài. Ma nữ ra ngoài lan can nhà. Tỳ-kheo cũng theo ra ngoài lan can nhà. Ma nữ kia ra giữa sân. Tỳ- kheo cũng đến giữa sân. Ma lại ra ngoài chùa. Tỳ-kheo cũng ra ngoài chùa. Bên ngoài chùa có một con ngựa mới chết. Bấy giờ ma đến nơi con ngựa chết liền biết mất, thân thời không thấy nữa. Bấy giờ tỳ-kheo Nan-đề hành bất tịnh hạnh với con ngựa chết. Hành bất tịnh hạnh rồi, Nan-đề hoàn toàn không có tâm che giấu, liền nghĩ: “Đức Thế Tôn vì tỳ-kheo chế giới: Nếu tỳ-kheo làm bất tịnh hạnh, phạm ba-la-di, không được sống chung. Nay ta phạm bất tịnh hạnh, không có tâm che giấu, sẽ không phạm ba-la-di chăng? Nay ta nên thế nào đây?” Nan-đề liền nói với tỳ-kheo quen thân rằng:

“Đức Thế Tôn vì tỳ-kheo chế giới, người nào làm bất tịnh hạnh, phạm ba-la-di, không được sống chung. Nay ta phạm dâm, bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Tôi há không phạm ba-la- di chăng? Lành thay, trưởng lão vì tôi đến bạch với đức Thế Tôn. Ngài dạy như thế nào tôi sẽ phụng hành như thế ấy.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo và bảo rằng: “Nay Tăng trao cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di bằng pháp bạch

———

(1) Ngũ phần 28 (T22n2421, tr.182c10): một tỳ-kheo tọa thiền, không nói tên. Tăng kỳ 26 (T22n1425, tr.441a28): tỳ-kheo Thiền Nan-đề, phân biệt với các Nan-đề cùng tên khác. Thập tụng 57 (T23n1435, tr.425a14): tỳ-kheo khất thực (hành đầu-đà) tên là Nan-đề. Xem thêm đoạn sau, bản Hán quyển 55, tr.972b.

tứ yết-ma (1)như vầy: bảo tỳ-kheo Nan-đề đến giữa Tăng, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, kính lễ sát chân Tăng, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi là tỳ-kheo Nan-đề phạm bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Nay đến xin Tăng cho giới ba-la-di. [809b] Cúi xin Tăng cho tôi giới ba-la-di. Từ mẫn cố.”

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Nan-đề này phạm bất tịnh hạnh, hoàn toàn không có tâm che giấu. Nay đến giữa Tăng xin giới ba-la-di. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận. Nay Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di. Đây là lời tác bạch.

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo Nan-đề này phạm bất tịnh hạnh, không có tâm che giấu. Nay đến giữa Tăng xin giới ba-la-di. Nay Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di. Đại đức nào chấp thuận Tăng cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma lần thứ nhất.”

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

“Tăng đã đồng ý cho tỳ-kheo Nan-đề giới ba-la-di rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.”

Cho giới ba-la-di rồi, mỗi việc, mỗi việc phải tùy thuận phụng hành. Pháp tùy thuận phụng hành là: không được trao giới cụ túc cho người; không được cho người y chỉ; không được nuôi sa-di; nếu được Tăng sai giáo thọ tỳ-kheo-ni thì không được nhận, dù đã sai cũng không được đến giáo thọ; không được thuyết giới cho

———

(1) Tăng-kỳ: ba-la-di học hối yết-ma

Tăng; không được hỏi đáp tỳ-ni trong Tăng; không được nhận làm người tri sự cho Tăng; không được nhận làm người xử đoán cho Tăng; không được nhận làm người sứ mạng cho Tăng; không được sáng sớm vào tụ lạc xẩm tối mới về; phải gần gũi tỳ-kheo, không được gần gũi ngoại đạo bạch y; phải thuận tùng pháp của tỳ-kheo; không được nói việc của thế tục; không được tụng luật trong chúng, nếu không có người tụng thì được phép; không được tái phạm tội này hay các tội khác, hoặc tội tương tợ hay tùng sanh, hoặc nặng hơn; không được phi Tăng yết-ma và tác yết-ma; không được nhận sự trải chỗ ngồi, nước rửa chân, lau guốc dép, xoa chà nơi thân và lễ bái, nghinh đón, thăm hỏi của tỳ-kheo thanh tịnh; không được nhận sự cầm nắm y bát của tỳ-kheo thanh tịnh; không được cử tội tỳ-kheo thanh tịnh, tác ức niệm, tác tự ngôn trị; không được làm chứng cho người chân chánh; không được ngăn tỳ-kheo thanh tịnh thuyết giới, tự tứ; không được cùng tỳ-kheo thanh tịnh tranh luận. Tỳ-kheo được trao giới ba-la-di rồi, khi Tăng thuyết giới yết-ma, đến hay không đến, Tăng không phạm.

Các tỳ-kheo nói như sau: Nếu tỳ-kheo được cho giới ba-la-di rồi, [809c] vị ấy lại phạm dâm bất tịnh hạnh thì có cho lại giới ba-la-di lần thứ hai không?

Đức Phật dạy: “Không cho, mà phải diệt tẫn.”

2.11. Sa-di xuất gia

1. Bấy giờ đức Phật ở tại vườn Ni-câu-luật, Ca-duy-la-vệ, giữa những người họ Thích. (1) Đến giờ, Ngài khoác y bưng bát vào thành Ca-duy-la-vệ khất thực. Khất thực xong, ra khỏi thành. Vào lúc đó mẹ của La-hầu-la (2) cùng La-hầu-la ở trên lầu cao, thấy đức Phật đi đến, nói với La-hầu-la rằng: “Người đang đi đến là cha của con.”

La-hầu-la liền vội vàng xuống lầu, đến chỗ đức Như Lai, đảnh lễ

———

(1) Hán: Thích-súy-sấu 釋翅搜; phiên âm cách số 6 (ư cách), số nhiều, śakyeṣu (Skt.) hay sakkesu (Pāli). Ngũ phần 17, tr.116c6.

(2) La-hầu-la mẫu 羅睺羅母. Pāli: Rahulamātā

dưới chân Ngài, rồi đứng qua một bên. Đức Thế Tôn đưa tay sờ lên đầu La-hầu-la. La-hầu-la tự nghĩ rằng: “Từ nhỏ đến nay mình chưa từng có được cảm giác sung sướng nào cực kỳ dịu dàng như thế này.” Đức Phật hỏi: “Con có thể xuất gia học đạo hay chăng?”

La-hầu-la thưa: “Con có thể xuất gia.” (1)

Đức Phật đưa một ngón tay cho La-hầu-la và dẫn về trong Tăng- già-lam, bảo Tôn giả Xá-lợi-phất rằng: “Ông độ cậu bé La-hầu-la này như pháp sau đây: cho cạo tóc, dạy mặc ca-sa, để trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

“Con là La-hầu-la, quy y Phật, quy y Pháp, quy Tăng tỳ-kheo. Con ở trong pháp của Như Lai xuất gia học đạo. Đức Như Lai là bậc Chí chân Đẳng chánh giác của con!”(2)

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

“Con là La-hầu-la, đã quy y Phật, Pháp, Tăng. Con xuất gia học đạo trong giáo pháp của đức Như Lai. Đức Như Lai là bậc Chí chân, Đẳng chánh giác của con !”

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng nói như vậy.

Nên dạy thọ giới, nói: Trọn đời không được giết hại là giới của sa- di, cho đến không cầm vàng bạc, vật báu, là giới của sa-di. Mười giới này của sa-di trọn đời không được phạm.

Tôn giả Xá-lợi-phất vâng lời dạy của đức Như Lai, độ đồng tử La- hầu-la, rồi dẫn đến chỗ đức Thế Tôn; đảnh lễ sát chân xong, đứng qua một bên. Tôn giả Xá-lợi-phất bạch đức Thế Tôn: “Con đã độ La-hầu-la xong. Việc phân phòng xá, ngọa cụ cho sa-di như thế nào?”

———

(1) Pāli, Vin.i. 82 kể như sau: Rāhula đứng trước Phật nói: “Cái bóng của Sa-môn mát quá.” Rồi đi theo sau Phật, nói: “Bạch Sa-môn, cho con di sản.” (dāyajjaṃ me, samaṇa, dehi) Phật liền dẫn về tinh xá.

(2) Đọc đúng, nên đọc: “Như Lai, Chí chân... là Thế Tôn của con.” Xem mục “Tam ngữ đắc giới” ở trước.

Đức Phật dạy: “Từ nay về sau, từ đại tỳ-kheo trở xuống, theo thứ tự phân chia.”

Bấy giờ các sa-di nhỏ đại tiểu tiện, khạc nhổ, làm bẩn giường dây dệt, (1) tọa cụ, ngọa cụ. Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Đức Phật dạy: “Từ nay về sau không được cho sa-di ngồi, nằm trên giường dây dệt. Nếu có thể giữ gìn sạch sẽ, không làm bẩn, thì mới cho nằm ngồi.”

[810a1] Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: “Nếu khi chúng Tăng được phẩm vật cúng dường, thì phân cho sa- di như thế nào?”

Phật bảo Tôn giả: “Nếu chúng Tăng hòa hợp thì nên chia đều. Nếu không hòa hợp thì nên cho phân nửa. Nếu không hòa hợp nữa thì cho một phần ba. Nếu không như vậy thì chúng Tăng không được chia. Nếu chia, sẽ như pháp trị.”

Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật: “Bữa đại thực, tiểu thực, chia cho sa-di như thế nào?”

Đức Phật dạy: “Tùy đại Tăng, chia theo thứ tự.”

Bấy giờ vua Thâu-đầu-đàn-na (2)nghe đức Phật độ La-hầu-la xuất gia, buồn khóc, đến trong Tăng-già-lam, chỗ đức Phật Thế Tôn, đảnh lễ sát chân, ngồi qua một bên, bạch đức Thế Tôn rằng:“Thế Tôn xuất gia, tôi còn một chút hy vọng nơi Đồng tử Nan-đà, sẽ kế thừa gia nghiệp. Nhưng rồi Thế Tôn lại độ cho xuất gia. Nan- đà xuất gia rồi, tôi vẫn còn một chút hy vọng nơi La-hầu-la, sẽ kế thừa sự nghiệp, không bị tuyệt tự. Nay Thế Tôn lại độ La-hầu-la xuất gia. Cha mẹ mang lại cho con nhiều điều lợi ích, nuôi nấng bú mớm, chăm sóc, trông ngày trưởng thành. Quan niệm của người

———

(1) Chức thằng sàng 織繩床. Chỉ thấy xuất hiện một lần duy nhất trong đoạn này.Có lẽ chỉ các loại ghế ngồi (hoặc giường để ngồi) đan hay bện bằng các loại dây. Cf. Tăng-kỳ 28, tr. 455b15

(2)Thâu-đầu-đàn-na 輸頭檀那. Trên kia, âm là Duyệt-đầu-đàn. Xem đoạn I. Thích thị thế phổ & cht. 4, Ch.i, Thọ giới. Pāli, Vin. i. 82, Suddhodana. Cf. Thập tụng 21, tr.152c13.

đời là thế. Nhưng cha mẹ không cho, mà các tỳ-kheo vẫn độ xuất gia. Cúi xin đức Thế Tôn từ nay về sau bảo các tỳ-kheo không được độ xuất gia những người con mà cha mẹ không đồng ý.”

Đức Thế Tôn im lặng chấp thuận thỉnh cầu vua. Vua biết đức Thế Tôn nhận lời yêu cầu của mình bằng cách im lặng rồi, liền rời chỗ ngồi đứng dậy, đầu mặt đảnh lễ sát chân Phật, nhiễu ba vòng, cáo lui.

Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo và bảo các tỳ-kheo: “Cha mẹ mang lại cho con nhiều điều lợi ích, nuôi nấng bú mớm, chăm sóc, trông ngày trưởng thành. Quan niệm của người đời là thế. Nhưng cha mẹ không đồng ý, mà các tỳ-kheo vẫn độ xuất gia. Từ nay về sau, cha mẹ họ không cho phép thì không được độ xuất gia. Nếu ai độ, sẽ như pháp trị.”

2. Phật du hóa tại vườn Cù-sư-la, Câu-thiểm-tỳ. Bấy giờ có con của người thợ công xảo (1) đến trong Tăng-già-lam yêu cầu các tỳ-kheo cho xuất gia hành đạo. Các tỳ-kheo liền cho xuất gia hành đạo. Cha mẹ của nó đến trong Tăng-già-lam khóc than và hỏi các tỳ-kheo: “Có thấy đứa nhỏ hình dáng như vậy, như vậy đến đây không?” Tỳ-kheo không thấy nên trả lời không thấy. Cha mẹ nó liền đến các phòng tìm, thấy được con họ, nên cơ hiềm nói:

“Sa môn Thích tử không biết thẹn, nói láo. Bên ngoài tự xưng tôi tu chánh pháp. Có chánh pháp nào như vậy? Độ [810b] con của tôi xuất gia mà nói không có?”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dạy: “Các ông hãy nghe kỹ, từ nay về sau, nếu muốn cạo tóc để độ người tại trong Tăng-già-lam thì phải bạch tất cả Tăng. Nếu tập hợp không được thì đến từng phòng để thưa cho biết, rồi sau mới cạo tóc. Nếu Tăng tập hợp được thì phải tác bạch rồi sau mới cho cạo tóc.”

———

(1) Xảo sư 巧師. Pāli (Vin.i. 76): kammārabhaṇḍu, người thợ rèn đầu trọc. Thập tụng 21, tr.152a18: đoàn kim tiểu nhi 鍛金小兒.

Văn tác bạch như vầy:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người có tên là... nầy muốn cầu tỳ-kheo hiệu... cạo tóc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho người có tên... nầy cạo tóc. Đây là lời tác bạch.”

Nếu muốn độ cho xuất gia trong Tăng-già-lam nên bạch tất cả Tăng. Bạch rồi mới được phép xuất gia. Và tác bạch như vầy:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người có tên là..., nầy muốn cầu tỳ-kheo hiệu..., cho xuất gia. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho người có tên... xuất gia. Đây là lời tác bạch.”

Bạch như vậy rồi sau mới cho xuất gia. Hướng dẫn người xuất gia mặc áo ca-sa, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, bảo họ chắp tay thưa:

" Con tên là... quy y Phật, Pháp,Tăng, theo đức Như Lai xuất gia, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đức Như Lai bậc Chí chân, Đẳng chánh giác là Thế Tôn của con."

Lần thứ hai, lần thứ ba thưa cũng vậy.

" Con tên là... đã quy y Phật, Pháp,Tăng, theo đức Như Lai xuất gia, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đức Như Lai bậc Chí chân, Đẳng chánh giác là Thế Tôn của con."

Lần thứ hai, lần thứ ba thưa cũng vậy. Trao giới cho họ như vầy:

1- Trọn đời không sát xanh, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

2- Trọn đời không ăn trộm, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

3-Trọn đời không dâm dục, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

4- Trọn đời không nói dối, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

5- Trọn đời không uống rượu, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

6- Trọn đời không được đeo tràng hoa, thoa đồ thơm vào mình, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

7- Trọn đời không ca múa, xướng hát và cố ý xem nghe, là giới của sa-di , ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

8- Trọn đời không nằm ngồi trên giường cao rộng lớn, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

9- Trọn đời không ăn phi thời là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

10- Trọn đời không cầm nắm sanh tượng vàng bạc, vật báu, là giới của sa-di, ngươi giữ được không? Nếu giữ được thì trả lời: Được.

Đây là mười giới của sa-di, [810c] trọn đời không được phạm. Nếu giữ được thì trả lời: Được.

3. Bấy giờ, có một sa-di nhỏ. Chúng Tăng không cho phép vào ở trong chùa gần xóm, (1) và chỗ a-lan-nhã, nên sa-di nọ bị con beo làm hại. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: “Không được ngăn cả hai đường biên(2) đối với sa-di nhỏ.”

Trường hợp chùa ở trên biên của thôn mà không phải a-lan-nhã, lại ngăn ông sa-di. Đức Phật dạy: “Không được như vậy.”

———

(1) Vin. i. 83: các sa-di phạm luật, các tỳ-kheo không biết trị pháp như thế nào; Phật dạy: cho phép cấm chỉ (anujāmi, bhikkave, āvaraṇaṃ kātun ti). Các tỳ-kheo bèn cấm sa-di vào Tăng viên...

(2) Lưỡng biên 兩邊; chỉ đường biên của thôn xóm, và bìa rừng. Rừng không có thú dữ gọi là a-lan-nhã.

Trường hợp chỗ a-lan-nhã mà không có chùa ở biên thôn, vị kia lại ngăn ông sa-di. Đức Phật dạy: “Không được như vậy.”

Vị kia lại ngăn ông sa-di không cho phép đến chỗ nhiều người, nơi nhà tắm, nhà ăn, nhà kinh hành, ông sa-di không có chỗ để nghỉ đêm. Đức Phật dạy: “Không được ngăn vào chỗ nhiều người, cho đến chỗ nhà kinh hành.”

Nếu trên tầng gác chỗ nhiều người ngủ, dưới tầng gác chỗ nhiều người đi, dưới tầng gác chỗ nhiều người ngủ, trên tầng gác chỗ nhiều người đi thì cho phép nói: “Đừng vào chỗ tôi ngủ.”

Bấy giờ có sa-di không hầu hạ Hòa thượng, A-xà-lê, cũng không hầu hạ các vị khác, nên ngăn không cho sa-di nhận vật lợi dưỡng trong Tăng. Đức Phật dạy: “Không được ngăn; vì đây là vật của thí chủ.”

Đức Phật dạy: “Từ nay về sau nên nói với sa-di rằng: Ngươi nên như pháp hầu hạ Hòa thượng, A-xà-lê và chúng Tăng. Nếu Tăng phân công theo thứ tự thì nên làm.”

4. Bấy giờ có tỳ-kheo trưởng lão dẫn một đứa trẻ nít xuất gia, vào thôn khất thực, đến chỗ chợ quán, nó thấy bánh và cơm, chìa tay ra và nói: “Cho tôi bánh. Cho tôi cơm.”

Các trưởng giả thấy, đều cơ hiềm: “Sa-môn Thích tử không biết hổ thẹn, vi phạm phạm hạnh. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy thì có gì là Chánh pháp? Xuất gia mà còn có con, dẫn đi theo!’

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: “Từ nay về sau không được độ trẻ nít dưới mười hai tuổi.”(1)

Lúc bấy giờ Tôn giả A-nan gặp phải trường hợp có một đứa trẻ nhỏ con của nhà đàn-việt, mà gia đình đều chết hết. Tôn giả dẫn nó đến

———

(1) Pāli, Vin.i. 79, không được độ con nít dưới 15 tuổi (na ūnapannarasavasso dārako pabbājetabbo)

chỗ đức Phật, đảnh lễ sát chân, rồi ngồi qua một bên, đức Phật biết mà cố vẫn hỏi: “Đứa nhỏ này là con ai?”

Tôn giả A-nan đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Thế Tôn, đức Thế Tôn hỏi: “Tại sao không độ cho nó xuất gia?”

Tôn giả thưa: “Trước đây đức Thế Tôn có chế giới không được độ người dưới mười hai tuổi, cho con nên không độ.”

Đức Phật hỏi Tôn giả A-nan: “Đứa trẻ này có thể đuổi quạ, có thể trì giới, có thể ăn một bữa được [811a1] không? Nếu có thể thì cho phép độ nó xuất gia.”

5. Bấy giờ Bạt-nan-đà có nuôi hai sa-di, một tên là Kế-na, thứ hai tên là Ma-khư, (1) không biết hổ thẹn, phạm bất tịnh hạnh với nhau. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn, đức Thế Tôn dạy: “Từ nay về sau không được nuôi hai sa-di.”

Bấy giờ, có một đứa nhỏ đến trong Tăng-già-lam chơi. Một tỳ-kheo nói pháp cho nó như vầy: “Con nên biết, địa ngục là khổ, súc sanh là khổ, ngạ quỷ là khổ. Phật ra đời là điều khó gặp, như hoa Ưu- đàm-bát lâu năm mới nở một lần. Tại sao con không xuất gia làm đạo?”

Thiếu nhi thưa: “Nếu Đại đức làm Hòa thượng thì con sẽ xuất gia.”

Tỳ-kheo kia vì đã có nuôi một sa-di rồi nên nghĩ: “Thế Tôn chế giới không được nuôi hai sa-di.” Vị ấy nghi, nên không dám nuôi hai sa-di. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Phật dạy: “Nếu có khả năng dạy cho nó trì giới, tăng tâm, tăng huệ, học vấn, phúng tụng thì cho phép nuôi.”

Bấy giờ có vị tuổi chưa đủ hai mươi mà thọ giới cụ túc, sau đó sanh nghi. Các tỳ-kheo đến thưa hỏi đức Phật, đức Phật nói: “Từ nay về sau, nếu thọ giới cụ túc rồi, có sự nghi ngờ như vậy, cho phép tính

———

(1) Kế-na 罽那 và Ma-khư 摩佉. Pāli: Kaṇḍaka và Mahaka. Ngũ phần 17, tr.115c17: Khiên-trà 騫茶 và Ma-kiệt-đà 磨竭陀. Thập tụng, tr.151c2: Ti-đà 卑 陀 và Ma-già 摩伽.

thêm tháng ở trong thai, hoặc tính tháng nhuần, hoặc tính mỗi lần thuyết giới mười bốn ngày cho đủ. Nếu đạt được A-la-hán tức là đã xuất gia thọ giới cụ túc vậy.”

3. Nhân và sự như pháp

3.1. Kết và giải tiểu giới

Bấy giờ có người muốn thọ giới, nên ra ngoài cương giới. Nhóm sáu tỳ-kheo đến ngăn việc thọ giới. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy: “Các ông hãy nghe kỹ đây! Từ nay về sau, nếu người không đồng ý chưa ra ngoài cương giới; các tỳ-kheo ở ngoài cương giới nên nhanh chóng tập hợp lại một chỗ, kết tiểu giới bằng bạch nhị yết- ma rồi trao giới.” Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch như vầy:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tăng tập hợp một chỗ kết tiểu giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận kết tiểu giới. Đây là lời tác bạch.

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp lại một chỗ kết tiểu giới. Các trưởng lão nào đồng ý Tăng tập hợp lại một chỗ để kết tiểu giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

“Tăng đã chấp thuận kết tiểu giới rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.”

Nếu người nào không đồng ý, ở ngoài cương giới mà ngăn; không thành ngăn. Các vị kia không giải giới mà đi. Các [811b] tỳ-kheo khác nghi, bạch Phật. Phật dạy: “Từ nay về sau, nên giải giới rồi mới đi.”

Tác pháp giải giới bằng bạch nhị yết-ma. Trong chúng nên sai một vị có khả năng tác pháp yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp để giải giới. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận giải giới. Đây là lời tác bạch.

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Nay Tăng tập hợp để giải giới. Các trưởng lão nào chấp thuận chúng Tăng giải giới thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

“Tăng chấp thuận giải giới rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.”

3.2. Hòa thượng như pháp

Trường hợp không có Hòa thượng mà thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không được.”

Khi thọ giới, có hai Hòa thượng, được hay không? Đức Phật dạy: “Không được.”

Với ba Hòa thượng, được thọ giới hay không? Đức Phật dạy: “Không được.”

Thọ giới cụ túc với số đông Hòa thượng, được thọ giới hay không?

Đức Phật dạy: “Không được thọ giới cụ túc.”

Thọ giới với Hòa thượng chín tuổi hạ, được gọi là thọ giới cụ túc; nhưng Chúng Tăng có tội.

3.3. Truyền tứ y

1. Phật du hóa tại nước Ba-la-nại. Bấy giờ, trong nước mất mùa, cơm gạo khan hiếm, khất thực khó được, nhân dân bị đói. Vào lúc đó, đức Phật và chúng Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường. Có một thiếu niên ngoại đạo thấy Phật và chúng Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường, bèn tự cạo tóc, mặc áo ca-sa, xuất gia thọ giới. Sau đó, phẩm vật cúng dường cho chúng Tăng không được nhận nữa. Các tỳ-kheo nói với thiếu niên:

“Ông vào trong thôn khất thực.”

Thiếu niên hỏi: “Chúng Tăng không có thức ăn sao?”

Các tỳ-kheo nói: “Không.”

Thiếu niên nói: “Tôi sẽ phải làm sao đây!”

Các tỳ-kheo nói: “Ông phải đi khất thực.”

Thiếu niên nói: “Nếu phải khất thực thì ở đây khất thực, bên kia cũng khất thực, tôi sẽ trở về lại bên kia để khất thực.” Thiếu niên kia liền thôi tu.

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy:

“Từ nay về sau cho phép trao tứ y(1) trước.”

2. Bấy giờ lại có một thiếu niên ngoại đạo đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo, “Con muốn xuất gia.” Các tỳ-kheo liền cho xuất gia và trước hết trao pháp tứ y. Ngoại đạo kia nói:

“Thưa Đại đức, tôi có thể thọ hai y (chỉ) là y (chỉ) khất thực và y (chỉ) thọ hạ tọa. Tôi có khả năng thọ trì hai y này. Còn nạp y và hủ lạn dược, tôi không thể thọ trì hai y này. Tại sao vậy? Ai mà có thể đụng chạm đến hai thứ này.” Do vậy, thiếu niên liền thôi tu không xuất gia. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật. Phật dạy: “Ngoại đạo này không xuất gia, có điều mất mát lớn. Nếu xuất gia, sẽ chứng đắc đạo.” Đức Phật dạy:

“Từ nay về sau, trước hết thọ giới rồi sau mới thọ [811c] tứ y.”

3.4. Các già nạn (2) (2)

7. Phật ở tại vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Bấy giờ có một đại tướng dũng kiện(3) đến trong Tăng-già-lam, nói với các tỳ-kheo: “Tôi muốn xuất gia làm đạo.”

Các tỳ-kheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc. Sau đó, trong nước của vua Ba-tư-nặc, nhân dân nổi loạn,(4) cần phải dùng binh lực để chinh phạt. Xuất quân lần đầu bị quân của bọn phản loạn đánh bại. Lần thứ hai cũng bị đánh bại. Nhà vua liền hỏi: “Kiện tướng của ta hiện nay ở đâu?”

———

(1) Tứ y 四依; xem giải thích đoạn sau. Pāli, Vin. i. 58, cattāro nissayā.

(2)Tiếp theo nhân duyên già nạn thứ 6 ở trước.

(3) Ngũ phần 17, tr.116b2: kiện tướng của vua A-xà-thế.

(4) Vin. i. 73: quốc cảnh của Ma-kiệt-đà, dưới thời vua Bimbisāra có loạn. Nhưng phần lớn quân sĩ đã xuất gia, nên quân số thiếu.

Các quan tả hữu tâu: “Ông ấy xuất gia làm đạo trong sa-môn Thích tử rồi!”

Nhà vua liền cơ hiềm: “Sa-môn Thích tử không biết hổ thẹn, (1) nhiều ham muốn, không nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp, mà độ vị đại tướng dũng kiện của Ta xuất gia làm đạo. Như vậy có gì là chánh pháp? Cứ theo trường hợp này mà suy sét thì Sa- môn Thích tử đều là các nhà quan.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đầy đủ lên đức Phật, Phật dạy: “Từ nay về sau không được độ các quan, nếu độ sẽ như pháp trị.”

8. Tỳ-kheo cho người không có y bát xuất gia thọ giới cụ túc. Các tỳ-kheo nói với vị ấy rằng: “Thầy vào thành khất thực.”

Vị ấy trả lời: “Tôi không có y bát.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy:

“Từ nay về sau, kẻ không có y bát không được thọ giới cụ túc.”

Có nhiều người mượn y bát của người khác thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi, người chủ đòi lại. Vị ấy bị loã hình, ngồi xổm, hổ thẹn. Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật, Phật dạy:

“Từ nay về sau không được mượn y bát để thọ giới cụ túc. Người cho mượn y nên bảo họ xin rồi cho. Nếu không cho, thì phải trả đúng giá.

9. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo từ nước Câu-tát-la, trên đường đi

———

(1) Người biên tập thuật sự theo quán tính, nên gán cho vua Ba-tư-nặc (Pasenadi) nói điều chỉ trích Tăng như vậy. Tham chiếu, Pāli, ibid., trước khi xuất quân, vua (Bimbisāra) tập hợp tướng lãnh, thấy thiếu mấy viên dũng tướng, nên hỏi và được tâu trình. Vua liền tự thân đến hầu Phật. Thỉnh nguyện, không xuất gia cho quan viên chưa được vua cho phép. Bởi vì, có những vua chúa không tin Phật, nhân sự việc này sẽ chỉ trích. Vua không chống đối việc các tướng tá xuất gia. Ngũ phân 17, lời chỉ trích là của vua A-xà-thế.

đến bên sông Hắc ám, (1) trong số đó có một tỳ-kheo nói:

“Trong đây(2), đã từng có người bạch y cùng với người mặc áo ca-sa hành dâm.”

Mọi người hỏi: “Tại sao thầy biết?”

Vị ấy nói: “Tôi là một người trong số đó.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch đức Phật. Phật dạy: “Nếu người phạm đến tỳ-kheo-ni thì ở trong pháp luật của ta không có trưởng ích, không được cho xuất gia thọ đại giới. Nếu đã xuất gia thọ đại giới rồi thì nên diệt tẫn.”

10. Phật ở tại nước Ba-la-nại. Bấy giờ trong nước lúa gạo khan hiếm, khất thực khó được, mọi người đều bị đói. Vào lúc đó, đức Phật và Tăng tỳ-kheo lại nhận được nhiều món cúng dường. Bấy giờ có một thiếu niên ngoại đạo thấy Phật và Tăng nhận được nhiều phẩm vật cúng dường, [812a1] bèn nghĩ: “Nên làm cách nào để được thức ăn này mà khỏi phải xuất gia?” Thiếu niên kia liền tự cạo tóc mặc áo ca-sa, tay bưng bình bát, vào trong chúng ăn.

Các tỳ-kheo hỏi rằng: “Thầy bao nhiêu tuổi?”

Vị kia không biết.

Lại hỏi: “Thầy thọ giới lúc nào?”

Vị kia trả lời không biết.

Các tỳ-kheo hỏi tiếp:

“Hòa thượng của thầy là ai?” “A-xà-lê thầy là ai?”

Vị kia cũng nói: “Không biết.”

Các tỳ-kheo lại hỏi: “Thầy là ai?”

Vị kia nói: “Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Vì thấy Phật và Tăng

———

(1) Hắc ám hà 黑闇河. Ngũ phần 17: con sông gần khu rừng sa-la, thuộc nước Câu-tát-la. Pāli: chuyện xảy ra trên con đường giữa Sāketa vāvatthi.

(2) Hán: thử trung 此中, phiếm chỉ. Ngũ phần 17, tr.117b27: trong rừng sa-la bên bờ sông Hắc ám, nước Câu-tát-la. Đây là nơi nhiều tỳ-kheo phá phạm hạnh.

nhận được nhiều vật cúng dường bèn nghĩ: ‘Bằng cách nào để được thức ăn này mà khỏi phải xuất gia.’ Tôi bèn tự cạo râu tóc, mặc áo ca-sa vào trong chúng để tìm cầu thức ăn.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này bạch đầy đủ lên đức Phật. Phật dạy:

“Từ nay về sau, người vào đạo với tặc tâm thì ở trong giáo pháp của ta không có lợi ích nào. Không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ- kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng,(1) cùng yết-ma thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng, cùng yết-ma mà không thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma nhưng thuyết giới. Hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, mà không đến chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma nhưng thuyết giới; (2)hoặc đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo mà không đến chỗ ba tỳ- kheo, hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới; hoặc đến chỗ một tỳ-kheo mà không đến chỗ hai tỳ-kheo, hay ba tỳ- kheo, chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới. (3)

Trong đây, (4) người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, mà không đến chỗ hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới. Người như vậy, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì được phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc. (5)

———

(1) Đến chỗ có từ bốn tỳ-kheo trở lên, gọi là đến chỗ Tăng.

(2) Đến chỗ có ba tỳ-kheo trở xuống, vì không túc số, nên chỉ có thể thuyết giới mà không thể làm các yết-ma.

(3) Trở lên, nêu các trường hợp được gọi là tặc tâm xuất gia.

(4) Từ đây trở xuống, phân biệt các trường hợp tặc tâm nhưng không bị diệt tẫn.

(5) Chỉ dự nghe thuyết giới, chứ không dự tác pháp yết-ma chung với Tăng, nên tuy tặc tâm, nhưng không bị diệt tẫn. Các trường hợp tiếp theo cũng vậy.

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, mà không đến chỗ ba tỳ-kheo hay chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới. Nếu người ấy chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì được phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc.

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, không [812b1] đến chỗ chúng Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì cho phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc.

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo hoặc Tăng, không cùng yết-ma thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì cho phép gọi là xuất gia thọ giới cụ túc.

Trong đây, người vào đạo với tâm giặc là, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chúng Tăng, yết-ma mà không cùng thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn. (1) Trong số người vào đạo với tâm giặc, đến chỗ một tỳ-kheo, hai tỳ-kheo, ba tỳ-kheo, chúng Tăng cùng yết-ma thuyết giới; nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc thì không cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”(2)

[812b23] 11. Bấy giờ, có kẻ huỳnh môn(3) đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo, “Tôi muốn xuất gia thọ giới cụ túc.” Các tỳ- kheo liền cho xuất gia thọ giới cụ túc.

———

(1) Trường hợp không dự nghe thuyết giới, nhưng đã dự tác pháp yết-ma chung với Tăng, nên phải bị diệt tẫn.

(2) Bản Hán, hết quyển 34.

(3) Huỳnh môn 黃門. Pāli, Vin.i. 85 paṇḍaka, người bị thiến.

Thọ giới cụ túc rồi, vị ấy nói với các tỳ-kheo: “Hãy cùng tôi làm việc như vậy, như vậy.”

Các tỳ-kheo nói: “Ngươi đi đi! Ngươi diệt đi! Ai cần ngươi?”

Vị kia lại đến nơi người giữ vườn và sa-di nói: “Hãy cùng tôi làm việc như vậy, như vậy.”

Người giữ vườn và sa-di nói: “Ngươi đi đi! Ngươi diệt đi! Ai cần ngươi?”

Kẻ huỳnh môn kia ra ngoài chùa cùng [812c] người chăn bò chăn dê làm việc dâm dục. Các cư sĩ thấy cơ hiềm nói: “Sa-môn Thích tử đều là huỳnh môn, trong đó có đàn ông làm việc dâm dục với nhau.”

Các tỳ-kheo đem việc này bạch Phật. Phật dạy: “Huỳnh môn ở trong pháp của ta không có điều trưởng ích, không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn.”

Trong đây, huỳnh môn có huỳnh môn do bẩm sinh (sanh), huỳnh môn do thiến (kiền), huỳnh môn do ghen (đố), huỳnh môn do đổi (biến), và huỳnh môn nửa tháng (bán nguyệt).(1)

Sanh: Khi sanh liền thành huỳnh môn.

Kiền: Sau khi sanh, cắt bỏ hết để làm huỳnh môn.

Đố: Thấy người khác hành dâm, mình khởi tâm dâm.

Biến: Khi cùng với người khác hành dâm, nam căn mất, biến làm huỳnh môn.

———

(1) Năm huỳnh môn: sanh huỳnh môn 生, kiền huỳnh môn 犍, đố huỳnh môn 妒, biến huỳnh môn 變, bán nguyệt huỳnh môn 半月. Pāli, Sớ giải, v.1016: āsitta- paṇḍako usūyapaṇḍako opakkamika-paṇḍako pakkhapaṇḍako nupuṃsapaṇḍako ti pañca paṇḍakā. Thập tụng 21 (tr.153c2): ngũ chủng bất năng nam (tiếng hoa), sinh, bán nguyệt, tật đố, tinh, bịnh. Skt. pañca paṇḍakah, jātipaṇḍaka (sanh), pakṣapaṇḍaka (bán nguyệt), īrṣyāpaṇḍaka (tật đố), āsaktaprādurbhāvīpaṇḍaka (kiền, hay tinh, hay xúc bão), āpatpaṇḍaka (kiền, hay hình tàn, hay bịnh).

Nửa tháng: Nửa tháng có khả năng của người nam, nửa tháng không có khả năng của người nam.

12. Phật du hóa nước Ba-la-nại. Bấy giờ Thiện Hiện Long vương (1) thọ mạng rất lâu, sanh tâm nhàm tởm thân rồng (rắn), bèn nghĩ: “Đời nay sanh trong loài rồng trường thọ này, không biết khi nào thoát khỏi được thân này?” Long vương lại nghĩ: “Sa môn Thích tử này tu hạnh thanh tịnh. Nay ta hãy đến đó cầu xuất gia làm đạo, có thể lìa khỏi thân hình rồng nầy.” Long vương nghĩ xong, liền biến làm một thân hình thiếu niên ngoại đạo, đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: “Tôi muốn xuất gia thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo không quán sát bổn nguyên, vội cho xuất gia thọ giới cụ túc và cho ở cùng phòng với một tỳ-kheo. Khi tỳ-kheo kia có việc ra ngoài, Thiện Hiện Long vương buông mình xuống ngủ. Theo thường pháp của loài rồng, có hai trường hợp không lìa được nguyên hình; một là khi ngủ, hai là khi hành dâm.

Bấy giờ, thân của Long vương trương ra đầy cả phòng, lòi ra cả ngoài cửa sổ nơi lỗ trống. Tỳ-kheo kia khi trở lại, lấy tay đẩy cánh cửa, chạm phải thân con rồng, hốt hoảng, biết bên trong phòng có gì khác, bèn lớn tiếng kêu: “Rắn! rắn!”

Tỳ-kheo ở phòng gần nghe tiếng kêu lớn, liền hỏi: “Chuyện gì la lớn vậy?”

Vị kia trình bày đầy đủ sự việc. Long vương cũng nghe tiếng tỳ- kheo kêu nên thức dậy, ngồi kết già, thẳng mình chánh ý, buộc ý niệm trước mặt. Tỳ-kheo liền vào hỏi: “Ngươi là ai?”

Người ngồi kết già trả lời: “Tôi là Thiện Hiện Long vương. Tôi sanh trưởng trong loài rồng, vì chán thân này, nên nghĩ: ‘không biết bao giờ ta mới thoát khỏi thân rồng này?’ Tôi lại nghĩ: ‘Sa môn Thích tử tu hạnh thanh tịnh, nay ta có thể đến đó xin xuất gia làm đạo, ngõ hầu thoát khỏi thân hình rồng nầy.’”

———

(1) Thiện Hiện Long vương 善現龍王. Pāli, Vin. i. aññataro nāgo, một con rắn (thần) nọ. Các từ “long” trong Hán dịch, thường chỉ loại rắn thần của Ấn Độ.

Các tỳ-kheo [813a1] đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy: “Loài súc sanh ở trong pháp của ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

13.1. Bấy giờ, có một thiếu niên ngoại đạo cố ý giết mẹ. Giết xong thường ôm lòng sầu ưu, luôn nghĩ: “Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?” Thiếu niên lại nghĩ: “Sa-môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.”

Nghĩ xong, thiếu niên liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ- kheo: “Tôi muốn xuất gia học đạo.”

Các tỳ-kheo thấy vậy, tưởng là Thiện Hiện Long vương, nên hỏi:

“Người là giới nào?”

Thiếu niên trả lời: “Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Tôi cố tâm giết mẹ tôi. Giết xong, thường ôm lòng ưu sầu, nghĩ: ‘Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?’ Tôi lại nghĩ: ‘Sa môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.’ Cho nên tôi đến đây cầu xin xuất gia.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy:

“Kẻ giết mẹ ở trong pháp của Ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

13.2. Bấy giờ, có một ngoại đạo cố ý giết cha. Giết xong thường ôm lòng sầu ưu, luôn nghĩ: “Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?” Thiếu niên lại nghĩ: “Sa-môn Thích tử tu nhiều thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.” Nghĩ xong, thiếu niên liền đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo:

“Tôi muốn xuất gia học đạo.”

Các tỳ-kheo tưởng là Thiện Hiện Long vương, nên hỏi: “Tôi là ngoại đạo tên như vậy. Tôi cố tâm giết cha tôi. Giết xong, thường ôm lòng ưu sầu, nghĩ: ‘Ai có thể trừ nỗi ưu sầu cho ta?’ Tôi lại nghĩ: ‘Sa-môn Thích tử tu nhiều

thiện pháp. Nay ta hãy đến đó xin xuất gia học đạo, ngõ hầu tiêu diệt tội nầy.’ Cho nên cầu xin xuất gia.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Phật. Phật dạy

“Kẻ giết cha ở trong pháp của Ta không có trưởng ích gì. Nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

13.3. Bấy giờ có số đông tỳ-kheo từ nước Câu-tát-la, trên đường đi, gặp chỗ có a-lan-nhã, [813b] cùng nhau bàn nói: “A-lan-nhã này tên như vậy. Nơi đây có A-la-hán bị giết.” Trong số đó có người nói: “Vị ấy thật là A-la-hán.”

Có người hỏi: “Tại sao biết?”

Đáp rằng: “Vì trong lúc bị giết, tâm không thay đổi.”

Có người hỏi: “Tại sao thầy biết?”

Vị ấy nói:“Tôi là một trong số người giết ấy.”

Các tỳ-kheo đem việc này bạch đầy đủ lên đức Phật. Đức Phật dạy:

“Người giết A-la-hán ở trong pháp của ta không có lợi ích gì, nếu chưa xuất gia thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì nên diệt tẫn.”

13.4. Bấy giờ, Tôn giả Ưu-ba-ly rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay thưa:

“Kính bạch đức Thế Tôn, nếu có người phá hoại Tăng, thì nên thế nào?”

Đức Phật dạy: “Hạng người như Đề-bà-đạt. Nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc, thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn.”

13.5. Ưu-ba-ly lại hỏi: “Kẻ ác tâm làm thân Phật chảy máu thì nên thế nào? “

Đức Phật dạy: “Hạng người như Đề-bà-đạt, nếu chưa xuất gia thọ giới cụ túc, thì không được cho xuất gia thọ giới cụ túc. Nếu đã cho xuất gia thọ giới cụ túc thì phải diệt tẫn.”

3.5. Các liên hệ già nạn

1. Bấy giờ có một tỳ-kheo biến đổi giống thành người nữ. Các tỳ- kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không nên diệt tẫn. Cho phép đem luôn cả năm và tuổi thọ giới cụ túc trước đây, cùng với (tên của) Hòa thượng, A-xà-lê chuyển sang cho ở bên chúng của tỳ-kheo-ni.”

2. Có một tỳ-kheo-ni biến thành hình nam tử. Các tỳ-kheo-ni nghĩ:

“Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không được diệt tẫn. Cho phép đem luôn cả năm và tuổi thọ giới cụ túc trước đây, cùng với (tên) Hòa thượng (-ni), A-xà-lê (-ni) chuyển sang cho ở bên chúng của Tỳ-kheo.”

3. Có một tỳ-kheo biến thành nam nữ hai hình. Các tỳ-kheo nghĩ:

“Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy: “Nên diệt tẫn.”

Có một tỳ-kheo-ni biến làm nam nữ hai hình. Các tỳ-kheo-ni nghĩ:

“Nên tẫn xuất chăng?” Đức Phật dạy: “Nên tẫn xuất.”

4. Có tỳ-kheo bị giặc chặt đứt nam căn và luôn cả hai trứng. Các tỳ-

kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không nên diệt tẫn.”

Có tỳ-kheo bị oan gia cắt nam căn và luôn cả hai cái trứng. Các tỳ-

kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không nên diệt tẫn.”

Có tỳ-kheo bị thú dữ cắn đứt nam căn và trứng. Các tỳ-kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không nên [813c] diệt tẫn.”

Có tỳ-kheo vì nghiệp báo nhân duyên nam căn tự rụng. Các tỳ- kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy:

“Không nên diệt tẫn.”

Có tỳ-kheo tự cắt nam căn. Các tỳ-kheo nghĩ: “Nên diệt tẫn chăng?” Đức Phật dạy: “Nên diệt tẫn.”

5. Có vị muốn thọ giới cụ túc, được dẫn ra ngoài giới. Các tỳ-kheo hỏi: “Ngươi là ai?” Người ấy không chịu xưng danh. Lại hỏi: “Hòa thượng của ngươi là ai?” Lại cũng không nói tên của Hòa thượng. Được hướng dẫn bảo cầu xin giới, cũng không chịu xin. Các tỳ- kheo bạch Phật. Đức Phật dạy: “Có ba hạng người không được thọ giới cụ túc: không tự xưng tên mình, không chịu xưng tên Hòa thượng, dạy xin giới không chịu xin. Ba hạng người như vậy không được thọ giới cụ túc.”

6. Có người khoác y phục của bạch y thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi liền mặc vào thôn khất thực. Các cư sĩ thấy hỏi: “Ông là ai?”

Vị ấy trả lời: “Tôi là sa-môn Thích tử.”

Cư sĩ nói: “Sa môn Thích tử không phải như vậy.”

Đức Phật dạy: “Không được khoác y phục của bạch y thọ giới cụ túc.” Lại có người khoác y của ngoại đạo thọ giới cụ túc. Thọ giới rồi liền mặc vào thôn khất thực.

Các cư sĩ thấy hỏi: “Ông là hạng người nào?”

Vị ấy trả lời: “Tôi là sa-môn Thích tử.”

Cư sĩ nói: “Sa-môn Thích tử không phải như vậy.”

Đức Phật dạy: “Người khoác y phục ngoại đạo không được trao giới cụ túc.”

Có người mang các đồ trang sức thân mình mà thọ giới cụ túc. Thọ giới cụ túc rồi vào thôn khất thực. Các cư sĩ thấy hỏi: “Ông là hạng người nào?”

Vị ấy trả lời: “Tôi là sa-môn Thích tử.”

Cư sĩ nói: “Sa-môn Thích tử không phải như vậy.”

Đức Phật dạy: “Người mang các đồ trang sức thân mình không được cho thọ giới cụ túc.”

Có ba hạng người không được gọi là thọ giới cụ túc: mặc đồ thế tục, mặc đồ ngoại đạo, mang đồ trang sức thân mình. Ba hạng người này thọ giới cụ túc không thành.

7. Có vị trao giới cụ túc cho người ngủ. Khi thức dậy, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: “Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy:

“Không được trao giới cụ túc cho người đang ngủ.”

8. Có vị trao giới cụ túc cho người say rượu. Khi thức dậy, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: “Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi [814a1] không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: “Không được trao giới cụ túc cho người đang say rượu.”

9. Có vị trao giới cụ túc cho người cuồng. Khi hết cuồng, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: “Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: “Không được trao giới cụ túc cho người cuồng.”

Ba hạng người không được thọ giới cụ túc: người ngủ, người say, người cuồng. Đó gọi là ba hạng người không được thọ (truyền) giới cụ túc.

10. Có vị trao giới cụ túc cho người lõa hình. Khi được y phục rồi, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: “Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: “Không được trao giới cụ túc cho người lõa hình.”

Có vị trao giới cụ túc cho người đang sân nhuế. Khi hết sân nhuế, người ấy trở về nhà. Các tỳ-kheo nói: “Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy:

“Không được trao giới cụ túc cho người đang sân nhuế.”

Có vị trao giới cụ túc cho người bị ép thọ. Sau đó, người ấy bèn trốn chạy về nhà. Các tỳ-kheo nói:

“Đừng về nhà! Ông đã thọ giới cụ túc rồi.”

Vị kia trả lời: “Tôi không thọ giới cụ túc.”

Các tỳ-kheo đến bạch Phật. Phật dạy: “Không được trao giới cụ túc cho người bị cưỡng ép.”

Ba hạng người không được thọ giới cụ túc: người lõa hình, người đang sân nhuế, người bị cưỡng ép. Đó gọi là ba hạng người không được thọ giới cụ túc. Cũng như vậy, bị chặt tay, bị chặt chân, bị chặt cả tay chân; bị xẻo tai, bị xẻo mũi, bị xẻo tai mũi; bị cắt nam căn, bị thiến trứng, bị cắt nam căn và thiến trứng; bị chặt tay, bị chặt khủy tay, bị chặt ngón tay, thường bị ghẻ nhọt, hiện tướng chết, thân bị bướu, thân như thân người nữ, có danh tịch trốn thuế nhà quan, ung thư, thân minh loang đốm,(1) đầu nhọn, cánh tay bên tả hư hoại, (2) cánh tay bên hữu hư hoại, răng cưa, thân trùng, (3) đầu trùng, tóc trên đầu bị bệnh tê, (4) ngón tay bị cong, sáu ngón, ngón tay không có đốt,(5) chỉ có một trứng,

———

(1) Để bản: thân bác 身駮, thân hình loang lổ (lang ben?). TNM: thân giao 身鲛, thân mình cá nhám. Cf. Mahāvyutpatti 270(23): citrāṅga, thân mình loang đốm.

(2) Nên hiểu là bị bại liệt.

(3) Trùng thân 虫身: mình như con sâu (?).

(4) Hán: đầu phát thiển thoản 頭髮痶瘓. Có lẽ chỉ bệnh hói đầu (?). Khang Hy: thiển thoản 痶瘓 (cũng đọc là than hoán), một chứng bệnh, từ chỉ bại liệt.

(5) Mạn chỉ 縵指.

không có trứng, sa đì (1), thân trong cong, thân ngoài cong, cả trong lẫn ngoài cong, bệnh thượng khí, mụt cóc (2), bệnh ói nước bọt, v.v... hoặc bệnh, hoặc các khổ não, hoặc bệnh nam căn, hoặc mắt xanh, mắt vàng, mắt đỏ, mắt bét (3), hoặc mắt có màu hồng, mắt có màu vàng đỏ, (4) mắt có đốm xanh, (5) mắt đốm vàng (6), mắt đốm trắng, mắt đốm thủy tinh, mắt quá sâu, hoặc [814b] mắt ba góc, mắt khỉ, (7) mắt to bự, mắt lồi, hoặc một mắt, mắt lé, mắt mù, mắt nhọn,(8) mắt xếch, mắt sân nộ, mắt trắng dã, hoặc mắt có mụt nhọt, hoặc thân bị lang lỗ, hoặc thân bị ghẻ chóc, hoặc mụt nhọt cùng mình; hoặc câm, điếc, hay điếc câm, hoặc ngón chân cuốn lại, hoặc thọt, hoặc lết, hoặc một tay, một chân, một tai, hoặc không tay, không chân, không tai, hoặc không tóc, không lông, không răng, hoặc tóc xanh, tóc vàng, tóc trắng, cao quá, thấp quá, bắp chân phụ nữ, con trời, con a-tu-la, con kiền-thát-bà, hoặc đầu voi, đầu ngựa, đầu lạc đà, hoặc đầu bò, đầu lừa, đầu chó, đầu dê đen, đầu dê trắng, đầu nai, đầu rắn, đầu cá, đầu chim, hoặc hai đầu, ba đầu, nhiều đầu, tất cả xanh, tất cả vàng, tất cả đen, tất cả đỏ, tất cả trắng, tất cả giống như sắc con khỉ, hoặc bệnh phong, bệnh nhiệt, bệnh đàm ấm, bệnh ăn không tiêu (9), hoặc đau cuống họng, (10)hoặc sứt môi, hoặc không có lưỡi, hoặc bị cắt lưỡi, hoặc không biết tốt xấu, hoặc ưởn ra phía trước, hoặc thân ưởn ra phía sau, hoặc cả trước lẫn sau đều ưởn, hoặc bệnh trùng, hoặc bệnh nước, hoặc bệnh trong, bệnh bên

———

(1) TNM: đồi (để bản: [病-丙+貴]) Khang Hy: đồi, tức đồi sán 頹疝.

(2) Hầu bệnh 瘊病.

(3) Lạn nhãn 爛眼.

(4) Hoàng xích sắc nhãn 黃赤色眼.

(5) Thanh ế nhãn 青翳眼.

(6) Hoàng ế nhãn 黃翳眼.

(7) Để bản: di li nhãn 彌離眼. TNM: di hầu nhãn 彌猴眼.

(8) Tiêm xuất nhãn 尖出眼.

(9) Tịch bệnh 癖病. Khang Hy: tịch, thực bất tiêu 癖食不俏. Hoặc chỉ bệnh ghiền gì đó.

(10) Hầu lệ 喉戾

ngoài, hay trong ngoài đều bệnh, hoặc bệnh nghiện, (1) bệnh thường nằm không chuyển động, hoặc quá già, hoặc có bệnh can tiêu, hoặc mất oai nghi đi đứng. Tất cả những trường hợp như trên, đưa đến sự xấu cho chúng Tăng. Những người như vậy không được độ thọ giới cụ túc. (2)

11. Lúc bấy giờ, có người có thần túc, ở trên hư không thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Như vậy không gọi là thọ giới cụ túc.”

Hòa thượng ở trên hư không cho người ở dưới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Như vậy không gọi là thọ giới cụ túc.”

Dùng thần túc ở trên hư không, đủ túc số, thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Có người ẩn hình không xuất hiện mà thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Hòa thượng ẩn hình truyền(3) giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Túc số, tỳ-kheo ẩn hình truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Có người lìa chỗ thấy nghe thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Hòa thượng lìa chỗ thấy nghe truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Đủ số [814c] người, mà lìa chỗ thấy nghe thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc. “

Có người ở ngoài giới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”

———

(1) Hữu tịch bệnh 有癖病. Xem cht. 9trước.

(2) Danh sách các chứng tật không cho thọ cụ túc, Ngũ phần 17, tr.119a29; Thập tụng 21, tr.155b1; Xuất gia sự 4, tr.140c18.

(3) Trong bản, chép nhầm chữ thọ 受 là nhận

Hòa thượng ở ngoài giới truyền thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy:

“Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Đủ số người mà ở ngoài giới thọ giới cụ túc. Đức Phật dạy:

“Không gọi là thọ giới cụ túc.”

Có vị không được trao giới sa-di mà trao giới cụ túc. (1)Đức Phật dạy: “Vị ấy đắc cụ túc giới, mà chúng Tăng mắc tội.”

Đức Thế Tôn cũng dạy như vầy: “Tất cả những người làm xấu chúng Tăng, không được thọ giới cụ túc.”

4. Pháp thức truyền thọ cụ túc

4.1. Giáo thọ giới tử

Bấy giờ, có người muốn thọ giới. Vị kia dẫn đến chỗ ngoài giới, cởi y phục để khám. Người thọ giới hổ thẹn. Việc thọ giới bị đình lại. Các tỳ-kheo đem việc này đến bạch lên đức Phật, Phật dạy: “Không được lộ hình như vậy để khám rồi truyền thọ giới. Từ nay về sau, cho phép hỏi mười ba nạn sự, sau đó mới trao giới cụ túc, bằng bạch tứ yết-ma. Nên hỏi như vầy:

“Ngươi không phạm biên tội chăng? Ngươi không xúc phạm tỳ- kheo-ni chăng? Ngươi không phải là người vào đạo với tâm giặc chăng? Ngươi chẳng phải là người phá hoại nội và ngoại đạo chăng? Ngươi chẳng phải là huỳnh môn chăng? Ngươi chẳng phải

là người giết cha, giết mẹ chăng? Ngươi chẳng phải là người giết A-la-hán chăng? Ngươi chẳng phải là người phá Tăng chăng? Ngươi chẳng phải là người với ác tâm làm cho thân Phật chảy máu chăng? Ngươi chẳng phải là phi nhân chăng? Ngươi chẳng phải là súc sanh chăng? Ngươi chẳng phải là người có hai hình chăng?”

Đức Phật dạy: Từ nay về sau, cho phép trước hỏi mười ba nạn sự, sau đó mới cho thọ giới cụ túc. Nên tác pháp yết-ma như sau để thọ giới cụ túc.

———

(1) Cf. Ngũ phần 17, tr.119b12.

Bấy giờ bảo người muốn thọ giới đứng chỗ mắt thấy mà tai không nghe. Giới sư tác bạch yết-ma như sau:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Vị kia tên là..., theo tỳ-kheo hiệu..., cầu thọ giới cụ túc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận sai tỳ-kheo hiệu... làm giáo thọ sư. Đây là lời tác bạch.”

Bấy giờ, thầy giáo thọ đến chỗ người kia, nói:

“Đây là an-đà-hội, đây là uất-đà-la-tăng, đây là tăng-già-lê, đây là bát. Y bát này là của ngươi phải không?”

Vị kia trả lời: “Vâng, là của con.”

Thầy giáo thọ nói:

“Thiện nam tử, lắng nghe! Nay chính là lúc cần sự chí thành. Tôi sẽ hỏi ông. Theo lời hỏi của tôi, ông cứ trả lời đúng như sự thật. Điều nào thật ông cứ nói thật. Điều nào không thật ông cứ nói không thật. Tên ông là gì? Hòa thượng ông là ai? Ông đủ hai mươi tuổi chưa? Y bát của ông đầy đủ không? Cha mẹ ông có cho phép không? Ông không phải là người mắc nợ chăng? Ông không phải là đầy tớ chăng? Ông không phải là quan chức chăng? Ông có phải là đàn ông không? Đàn ông, có những chứng bệnh như hủi, ung thư,[815a1] hủi trắng, càn tiêu, điên cuồng. Hiện tại ông có các chứng bệnh đó không?”

Nếu người thọ giới nói không, thầy giáo thọ nói tiếp:

“Như tôi vừa hỏi ông, lát nữa giữa Tăng ông cũng sẽ được hỏi như vậy. Vừa rồi ông trả lời với tôi như thế nào thì giữa Tăng ông cũng trả lời như vậy.”

Vị giáo thọ nói như vậy rồi, trở vào trong chúng, với oai nghi như thường lệ, đứng chỗ vừa tầm tay đối với chúng, (1) tác bạch:

———

(1) Khoảng cách giữa giáo thọ với các ty-kheo khác trong giới trường.

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, tôi đã hỏi xong, cho phép người ấy vào. Đây là lời tác bạch.”

4.2. Giới tử bạch Tăng

Người thọ giới vào rồi, thầy giáo thọ cầm hộ y bát, bảo người ấy kính lễ dưới chân Tăng, rồi dạy, trước giới sư, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay, hướng dẫn họ tác bạch để xin giới như sau:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Con tên là... theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Con tên là... nay đến trong chúng Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Xin chúng Tăng rủ lòng thương cứu vớt con.”

Lần thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy.

Bấy giờ vị giới sư nên tác pháp yết-ma như sau:

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nay người này tên là... theo chúng Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận cho phép tôi hỏi các nạn sự. Đây là lời tác bạch.”

“Thiện nam tử, lắng nghe! Nay chính là lúc cần sự chí thành, lúc nói thật. Nay tôi sẽ hỏi ông. Ông nên theo sự thật mà trả lời.

Ông tên là gì? Hòa thượng ông là ai? Ông đủ hai mươi tuổi chưa? Ba pháp y và bát có đủ không? Cha mẹ ông có cho phép ông không? Ông có mắc nợ ai không? Ông có phải là đầy tớ không? Ông có phải là người của nhà quan không? Ông có phải là đàn ông không? Đàn ông có những chứng bệnh hủi, ung thư, hủi trắng, càn khô, điên cuồng. Hiện tại ông có những chứng bệnh như vậy không?

Nếu người ấy nói không, thì bạch tứ yết-ma như sau:

4.3. Bạch tứ yết-ma

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là... theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Người này tên là..., nay đến giữa Tăng xin thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Người này tên là..., tự nói thanh tịnh, không có các nạn sự, tuổi đủ hai mươi, ba y và bát đầy đủ. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay Tăng trao cho người tên là... giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Đây là lời tác bạch.”

“Đại đức Tăng xin lắng nghe! Người này tên là..., theo tỳ-kheo hiệu... cầu thọ giới cụ túc. Nay người này tên là... đến xin Tăng thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Người này tên là..., tự [815b] nói thanh tịnh, không có các nạn sự, tuổi đủ hai mươi, ba y và bát đầy đủ. Nay Tăng trao cho người tên là... nầy giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng. Trưởng lão nào chấp thuận Tăng trao cho người tên... giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng, thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói. Đây là yết-ma thứ

Lần thứ hai, thứ ba cũng nói như vậy.

“Tăng đã chấp thuận cho người tên là... thọ giới cụ túc, tỳ-kheo hiệu... làm Hòa thượng rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.”

4.4. Truyền pháp tứ khí và tứ y

Bấy giờ, có tỳ-kheo thọ giới cụ túc rồi, Chúng Tăng đều về lại trú xứ. Vợ cũ của vị ấy ở cách chỗ thọ giới không xa, đến hỏi:

“Vừa rồi ông làm gì?”

Vị ấy trả lời: “Tôi thọ giới cụ túc.”

Vợ cũ nói: “Bây giờ ông có thể làm chuyện như vậy, như vậy, gọi là lần cuối cùng không?”

Người thọ giới cụ túc ấy liền làm việc bất tịnh như vậy như vậy rồi,

sau đó mới về lại trú xứ. Các tỳ-kheo hỏi: “Thầy làm gì mà về sau?” Vị kia liền đem nhân duyên trên trình bày đầy đủ lại với các tỳ- kheo. Các tỳ-kheo nói: “Ngươi hãy diệt nhanh đi! Ngươi hãy biến mất nhanh đi! Ngươi đã làm việc như vậy, không được ở lại đây nữa.”

Người kia nói: “Việc tôi làm đó là việc không nên làm sao?”

Các tỳ-kheo nói: “Dĩ nhiên là điều không được làm.”

Vị ấy nói: “Tại sao không nói trước với tôi, để tôi tránh không làm điều đó?” Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn dạy:

a. Tứ khí

Từ nay về sau, tác pháp yết-ma rồi nên nói trước bốn pháp ba-la-di.

“Thiện nam tử lắng nghe! Đức Như Lai, bậc Chí chân, Đẳng chánh giác nói bốn pháp ba-la-di. Nếu tỳ-kheo nào phạm mỗi một trong bốn thì chẳng phải là sa-môn, chẳng phải là Thích tử.

(1) “Tuyệt đối, ông không được phạm dâm, làm bất tịnh hạnh. Nếu tỳ-kheo phạm bất tịnh hạnh, hành pháp dâm dục, cho đến cùng loài súc sanh, thì chẳng phải sa-môn, chẳng phải Thích tử. Đức Thế Tôn nói thí dụ: Như người bị chặt đầu không thể sống trở lại. Tỳ-kheo cũng như vậy, phạm pháp ba-la-di rồi, không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh. Đây là điều mà trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(2) “Tuyệt đối, ông không được trộm cắp, cho đến một lá cây, cọng cỏ. Nếu tỳ-kheo ăn trộm của người năm tiền trở lên, tự mình lấy, bảo người lấy, tự mình phá, bảo người phá, tự mình chặt, bảo người chặt, hoặc đốt, hoặc chôn, hoặc làm cho hoại sắc. Vị ấy chẳng phải là sa-môn, chẳng phải là Thích tử. Thí như [815c] cây đa-la bị moi ruột, không thể sanh trưởng. Tỳ-kheo phạm ba-la-di cũng vậy,

không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh. Trong điều này, trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(3) “Tuyệt đối, ông không được đoạn mạng sống của chúng sanh, cho đến loài kiến. Nếu tỳ-kheo cố ý tự tay mình đoạn mạng người, tìm dao trao cho người, dạy bảo cách chết, khen sự chết, khuyên cho chết, trao cho người phi dược, hoặc làm đọa thai, nguyền rủa cho chết, tự mình tạo phương tiện, bảo người tạo phương tiện, thì chẳng phải sa-môn, chẳng phải Thích tử. Thí như cây kim bị sứt trôn không thể dùng được nữa. Tỳ-kheo cũng vậy, nếu tỳ-kheo phạm ba-la-di, không thể trở lại thành tỳ-kheo hạnh nữa.

Trong điều này, trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

(4) “Tuyệt đối, ông không được nói dối, cho đến nói giỡn chơi. Nếu tỳ-kheo chẳng phải chân thật, chẳng phải mình tự có mà tự nói: ‘Tôi được pháp thượng nhân, được thiền, được giải thoát, được định, được bốn không định, được quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm, quả A-la-hán, trời đến, rồng đến, quỷ thần đến,’ thì chẳng phải sa-môn, chẳng phải Thích tử. Thí như hòn đá lớn bị vỡ làm hai không thể hiệp lại được. Tỳ-kheo cũng vậy, phạm pháp ba-la-di, không thể trở thành tỳ-kheo hạnh. Trong điều này,trọn đời ông không được làm, ông có thể giữ được không?

Trả lời là được.

b. Tứ y

“Thiện nam tử, hãy lắng nghe! Đức Như Lai là bậc Chíchân, Đẳng chánh giác, nói pháp tứ y. Tỳ-kheo y nơi đâyđược xuất gia, thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo.

(1) “Tỳ-kheo y nơi y phấn tảo, nương nơi đây đặng xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được. “Nếu được của

lợi do đàn-việt thí y, y cắt rọc hư hoại, thì được nhận.

(2) “Tỳ-kheo y nơi khất thực. Tỳ-kheo nương vào đây được xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

“Nếu được của lợi, hoặc Tăng sai đi thọ thực hay đàn-việt dâng thức ăn vào những ngày mồng tám, rằm, mồng một, hoặc thường thực của Tăng, đàn-việt mời, thì được nhận.(1)

(3) “Tỳ-kheo nương dưới gốc cây được xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp của tỳ-kheo. Trong đây, trọn đời ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

“Nếu được của lợi hoặc phòng riêng, nhà nóc nhọn, phòng nhỏ, hang đá, hai phòng một cửa, thì được nhận.

(4) [816a1] “Tỳ-kheo nương nơi thuốc hủ lạn này được xuất gia thọ giới cụ túc, thành pháp tỳ-kheo. Đây là điều trọn đời không được phạm, ông có thể giữ được không? Trả lời là được.

“Nếu được của lợi như bơ, dầu, sanh tô, mật, thạch mật thì được thọ.”

4.5. Giáo giới và đắc giới

“Ông nay đã thọ giới rồi. Bạch tứ yết-ma như pháp, thành tựu đúng quy cách. Hòa thượng như pháp, A-xà-lê như pháp, chúng Tăng đúng số đầy đủ. Ông nên khéo thọ nhận giáo pháp, nên siêng năng giáo hóa, làm việc phước đức, tu bổ

———

(1)Các loại bữa ăn của tỳ kheo theo quy định, cf. Cullavagga vi 21.1, Vin.74: anujānāmi, bhkhave saṅghbhataṃ uddesabhattaṃ, nimantanaṃ, salākabhattaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ pāṭipadikan’ti. Quy định các bữa ăn của Tăng: uddesbhatta: tăng thứ, hay tăng sai, hay tăng sai thứ thực; nimantana: biệt thỉnh thực; salākabhatta: hành trù thực: pakkhika: bán nguyệt thực; uposathika; bố-tát thực; pāṭipadika: nguyệt đán thực

tháp, cúng dường Phật, Pháp, Chúng Tăng, Hòa thượng, A-xà-lê. Những gì các Ngài dạy như pháp, không được chống trái. Nên hỏi về tụng kinh, siêng năng cần cầu phương tiện, để ở trong Phật pháp mà đắc quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-đàm, A-na-hàm, A-la-hán. Có như vậy mới khỏi uổng công ban đầu phát tâm xuất gia, quả báo của nó sẽ không cùng tận. Ngoài ra những gì chưa biết, nên thưa hỏi Hòa thượng, A-xà-lê.”

Từ nay về sau, nên bảo người thọ cụ túc nên đi trước rồi giải tán.

1. Bấy giờ có tỳ-kheo bị chúng cử tội liền thôi tu. Sau đó đến trong Tăng-già-lam thưa với các tỳ-kheo: “Tôi muốn xuất gia trở lại.”

Các tỳ-kheo đem nhân duyên này đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Phật dạy: “Nên hỏi người kia: ‘Ông có tự thấy tội hay không?’ Nếu người ấy trả lời: ‘Tôi không thấy tội’, thì không được cho xuất gia. Nếu nói, ‘Tôi thấy tội’, thì cho xuất gia.

Sau đó lại hỏi: ‘Ông có thấy tội hay không?’ Nếu trả lời ‘Không thấy tội’, thì không được cho thọ giới cụ túc. Nếu nói ‘Thấy tội’ thì nên cho thọ giới cụ túc. Cho thọ giới cụ túc rồi nên nói: ‘Ông có thuận sám hối không?’ Nếu nói ‘Không thuận sám hối’, thì không được giải yết-ma. Nếu nói ‘Có thể thuận sám hối’, thì nên giải yết- ma.

Giải yết-ma rồi bảo: ‘Ông hãy sám hối.’ Nếu người ấy phải sám hối, thì tốt. Nếu không vậy, chúng Tăng hòa hợp thì lại trao cho pháp cử tội. Nếu chúng Tăng không hòa hợp thì cùng chung sống, không phạm.

2. Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất rời chỗ ngồi đứng dậy, để trống vai bên hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay, thưa:

“Bạch đức Thế Tôn, người chưa đủ hai mươi tuổi mà thọ giới cụ túc, được gọi là người thọ giới cụ túc hay không?”(1)

———

(1) Những câu hỏi của Xá-lợi-phất đều liên hệ đến sự việc trước khi Phật quy định pháp thức thọ giới bằng bạch tứ yết-ma.

Đức Phật dạy: “Được gọi là người thọ giới cụ túc.”

Lại hỏi: “Người trao giới cụ túc như vậy có phải là người trao đúng hay không? Đức Phật dạy: “Là người trao đúng.”

“Người yết-ma như vậy là người làm yết-ma đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là người làm yết-ma đúng.”

Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy, không gọi là thọ giới cụ túc đúng.

3. Lại hỏi: “Tam ngữ thọ giới cụ túc, có phải là [816b] thọ giới cụ túc hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là thọ giới cụ túc.”

“Người trao giới cụ túc là người trao đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là người trao đúng.”

“Người làm yết-ma là người làm yết-ma đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là người làm yết-ma đúng.”

Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy, không gọi là thọ giới cụ túc.

4. “Không hỏi mười ba nạn sự mà thọ giới cụ túc như vậy có gọi là thọ giới cụ túc chăng?”

Đức Phật dạy: “Là thọ giới cụ túc.”

“Người được thọ giới cụ túc như vậy là thọ giới cụ túc đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là thọ giới cụ túc đúng.”

Hỏi: “Người làm yết-ma như vậy được gọi là tác yết-ma đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là làm yết-ma đúng.”

Từ khi đã chế giới rồi, nếu thọ giới cụ túc như vậy không gọi là thọ giới cụ túc.

5. Bấy giờ Tôn giả A-nan liền rời chỗ ngồi đứng dậy, trống vai bên

hữu, đầu gối bên hữu chấm đất, chấp tay bạch Phật: “Nếu Hòa thượng có một trong mười ba nạn sự, mà trao giới cụ túc cho đệ tử, như vậy có gọi là thọ cụ túc đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là thọ giới cụ túc đúng.”

Lại hỏi: “Người được thọ giới cụ túc có gọi là thọ giới cụ túc đúng hay chăng?”

Phật dạy: “Là thọ đúng.”

“Người làm yết-ma như vậy là làm yết-ma đúng hay chăng?”

Đức Phật dạy: “Là làm yết-ma đúng.”

Từ khi đã chế giới rồi, nếu trao giới cụ túc cho người như vậy, chúng Tăng có tội.

6. Bấy giờ, có người theo Hòa thượng không trì giới mà cầu thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi ngờ. Đức Phật hỏi: “Ông có biết vị Hòa thượng ấy không trì giới hay không?”

Vị ấy thưa: “Không biết.”

Đức Phật dạy: “Như vậy được gọi là thọ giới cụ túc.”

Lại có người theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó lại có sự nghi ngờ. Đức Phật hỏi: “Ông có biết Hòa thượng ấy không trì giới hay không?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

Đức Phật bảo: “Ông có biết là không được theo người như vậy thọ giới cụ túc hay không?”

Vị ấy trả lời: “Không biết.”

Đức Phật dạy: “Trường hợp này được gọi là thọ giới cụ túc.”

Lại có vị theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi. Đức Phật hỏi: “Ông có biết Hòa thượng không giữ giới chăng?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

Đức Phật bảo: “Ông có biết người như vậy thì không được theo thọ giới cụ túc hay không?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

Đức Phật bảo: “Ông có biết, người như vậy theo thọ giới cụ túc thì không đắc giới cụ túc hay không?”

Đáp rằng: “Không biết.”

Đức Phật dạy: “Trường hợp này được gọi là thọ giới cụ túc.”

Bấy giờ, lại có vị theo Hòa thượng không trì giới mà thọ giới cụ túc, sau đó có sự nghi.

Phật hỏi: “Ông có biết Hòa thượng không giữ giới chăng?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

[816c] Đức Phật dạy: “Ông có biết người như vậy thì không được

theo thọ giới cụ túc hay không?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

Phật hỏi: “Ông có biết, theo người như vậy thọ giới cụ túc thì không thành thọ giới cụ túc hay không?”

Vị ấy trả lời: “Biết.”

Đức Phật dạy: “Không gọi là thọ giới cụ túc.”