Kinh Tiểu Bộ 2

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Của Chatta

3. (53) Chuyện thứ ba

LÂU ĐÀI CỦA CHATTA,

Nam tử bà-la-môn(Chattamànava-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Thời ấy có một nam tử Bà-la-môn tên Chatta đã học tập xong dưới sự hướng dẫn của một Bà-la-môn ở Setavyà và đã đi về nhà xin được một ngàn đồng tiền kahàpana của cha mẹ để làm học phí, rồi khởi hành trở lại Setavyà đem trả cho thầy. Bọn cướp nghe được tin này bèn lập mưu để giết chàng và cướp của trên đường.

Lúc ấy bậc Đạo Sư vừa xuất định Đại bi liền khởi hành từ sáng sớm đến ngồi dưới gốc cây trên con đường chàng sắp đi qua.

Khi chàng trai đi qua, Ngài hỏi thăm công việc của chàng và sau đó hỏi chàng đã biết Tam quy y và Ngũ giới chưa. Chàng trả lời chưa, và đức Thế Tôn dạy chàng học Tam quy Ngũ giới.

1. Giữa thế nhân, Ngài biện tài đệ nhất,

Đức Thế Tôn, đại trí, tộc Thích-ca,

Phận sự xong, Ngài đã đến bờ kia,

Ngài đầy đủ lực hùng và cương nghị.

2. Hãy đi đến quy y Ngài Thiện Thệ,

Đạo pháp này ly ái dục, vô phiền,

Pháp không do tạo tác, thật diệu huyền,

Thật êm ái, khéo giải bày phân tích.

3. Đời thường nói: quả đem nhiều lợi ích

Khi cúng dường lên Tám vị tịnh tâm

Trong Bốn đôi gồm Giác giả chân nhân,

Hãy đi đến quy y vào Thánh chúng.

Trong khi chàng đi đường, ghi nhớ các điều trên vào lòng, bọn cướp tấn công và giết chàng, lấy hết tiền bạc. Song chàng được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba cùng một Lâu đài rộng ba mươi do-tuần và tỏa ánh sáng hai mươi do-tuần.

Dân chúng ở Setavyà tìm thấy xác chàng liền báo tin cho cha mẹ chàng, còn những người từ Ukkattha đến kể chuyện cho vị giáo sư và đám tang được cử hành.

Rồi bậc Đạo Sư đi đến, để Chatta có cơ hội giáng trần và nói rõ cho nhiều người biết những nghiệp chàng

đã làm. Chatta cũng nghĩ như vậy nên chàng xuất hiện cùng với Lâu đài của chàng.

Khi quần chúng tự hỏi: “Đây là Thiên thần hay Phạm Thiên?”, bậc Đạo Sư liền hỏi kệ để làm sáng tỏ phước nghiệp mà vị Thiên tử này đã tạo:

4. Mặt trời không sáng bừng lên như vậy,

Sao Phussa, vầng nguyệt cũng không bằng

Đại hào quang này quả thực vô song,

Ai là vị giáng trần từ thiên giới?

5. Ánh hào quang tràn lan khắp một cõi

Hai chục do-tuần che ánh mặt trời,

Mỹ cung này thanh tịnh, sáng tuyệt vời

Thậm chí khiến màn đêm như ánh nắng.

6. Với hoa sen đủ màu cùng hoa súng

Trải khắp nơi tô điểm đẹp vô ngần,

Bao phủ bằng màn lưới dệt vàng ròng,

Lâu đài chiếu giữa trời như vầng nhật.

7. Khoác xiêm y đỏ hồng hay vàng rực,

Ngát mùi hương thạch huệ với chiên-đàn,

Bầy tiên da láng mướt, ánh như vàng,

Đông đúc tựa ngàn sao trời rực rỡ.

8. Đây nhiều loại tiên đồng và ngọc nữ

Đeo đầy hoa, và các món trang hoàng,

Theo gió đưa hương phảng phất nhẹ nhàng,

Được bao phủ với kim hoàn thất bảo.

9. Phép tu thân nào đây là phước báo?

Nhờ nghiệp quả gì chàng hóa sanh đây,

Làm thế nào chàng đến mỹ lâu này?

Khi được hỏi, hãy giải bày thứ tự.

Vị Thiên tử giải thích qua các vần kệ này:

10. Khi Đạo Sư đã gặp chàng nam tử

Bà-la-môn trên đại lộ vùng này,

Với từ bi, Ngài giáo giới giảng bày,

Chat-ta đã được nghe Ngài thuyết pháp,

Đấng Phật Bảo, ‘‘Xin phụng hành’’, chàng đáp.

11. Con đến gần người Chiến thắng huy hoàng

Để quy y Giáo pháp với Tăng đoàn,

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước nhất,

Sau đó con hành trì theo giới luật.

12. Không sống theo tà hạnh tạo đau thương,

Vì các trí nhân không thể tán dương

Sự buông thả đối với loài sinh vật,

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước nhất,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

13. Không lấy vật gì, sở hữu của ai,

Không thể nghĩ: của không cho mà lấy,

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước đấy,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

14. Tà hạnh là đi đến vợ của ai,

Những phụ nữ được người nhà che chở.

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

15. Đừng nói điều dối trá hoặc sai lời,

Vì bậc trí không tán dương dối trá,

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

16. Chất rượu nồng làm lý trí xa rời

Con người - Vậy hãy tránh luôn tất cả.

Bạch Thế Tôn, con nói ‘‘không’’ trước đó,

Rồi về sau con giữ đúng luật Ngài.

17. Quả thực con hành Ngũ giới trên đời,

Đi đúng hướng theo Như Lai Chánh pháp,

Trên con đường, giữa hai làng, gặp cướp,

Chúng giết con vì của cải gia tài.

18. Con thi hành thiện sự đúng mức này,

Vượt mức ấy không thể làm công đức,

Nhờ thiện hạnh, hóa sanh theo nghiệp lực,

Lên cõi trời, hưởng lạc thú thỏa lòng.

19. Hãy nhìn đây do lối sống tương đồng

Với Chánh pháp, và thực hành giới luật.

Khi lắm kẻ ít niềm vui ao ước

Hạnh phúc con đang sáng chói huy hoàng.

20. Hãy xem nhờ tiểu pháp ấy gọn gàng,

Đến thiện thú, con đạt niềm an lạc;

Vậy con nghĩ những ai thường nghe Pháp,

Sẽ đạt thành Bất tử, tối an bình.

21. Theo Giáo pháp Như lai, việc thực hành

Dù ít, quả vẫn được nhiều lợi lớn.

Nhìn Chat-ta nhờ thiện hành, chiếu sáng

Cõi đất này chẳng khác mặt trời kia.

22. Vậy thiện hành, ta có thể làm gì?

Một số kẻ vẫn cùng nhau thảo luận.

Nếu ta muốn lại làm người, hãy sống,

Bước trên đời theo giới luật thực hành.

23. Đạo Sư vì lợi ích, xót quần sanh,

Sáng sớm gặp ta trong tình cảnh ấy.

Ta đến gần Ngài xứng danh như vậy,

“Xin từ bi cho học Pháp Thế Tôn”.

24. Những ai đây dứt luyến ái dục tham,

Hữu ái tùy miên, si mê tận diệt,

Những người nào không nhập thai kế tiếp,

Sẽ đạt thành tịch tịnh, chứng Niết-bàn”.

Khi bậc Đạo sư đã thuyết giảng cho hội chúng xong, vị Thiên tử được an trú vào quả Dự Lưu, đảnh lễ đức Thế Tôn và từ biệt song thân, trở về thiên giới.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ tư: Lâu Đài Của Người Cúng Cháo Cua

4. (54) Chuyện thứ tư

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHÁO CUA

(Kakkatakarasadàyaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy một Tỷ-kheo đang thực hành thiền quán bỗng ngã bệnh vì chứng đau tai rất trầm trọng. Thuốc chữa của y sĩ chẳng công hiệu gì. Vị ấy trình với đức Thế Tôn, Ngài biết cháo cua là thứ thuốc chữa bệnh ấy, bèn dặn vị Tỷ-kheo đến khất thực ở vùng đồng ruộng nước Ma-kiệt-đà.

Vị ấy đến đó và đứng khất thực tại cửa lều người giữ ruộng. Người này, sau khi nấu món cháo cua làm thức ăn, liền mời vị ấy ngồi và cúng một ít cháo.

Vị Tỷ-kheo vừa nếm món cháo thì trở nên khoẻ mạnh như thể được tắm với cả trăm gàu nước mát. Tâm trí thanh thản nhờ thức ăn thích hợp, vị ấy hướng tâm trở về thiền quán và chứng đắc quả A-la-hán ngay cả trước khi ăn xong bữa. Vị ấy bảo người giữ ruộng:

- Này cư sĩ, nhờ phước quả công đức này, Hiền hữu sẽ không còn bị thân bệnh và tâm bệnh nữa.

Chúc phước xong, vị ấy ra đi. Về sau người giữ ruộng từ trần, được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một căn phòng làm bằng ngọc bích, giữa một tòa Lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần, trụ bằng ngọc được trang hoàng uy nghiêm với bảy trăm sảnh đường có nóc nhọn cao vút. Trước cửa lâu đài, một con cua bằng vàng được treo trên một chuỗi ngọc trai. Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên thiên giới, thấy cảnh này, liền hỏi:

1. Lầu các trụ cao bằng ngọc bích,

Mười hai dặm trải rộng chung quanh,

Bảy trăm nóc nhọn huy hoàng quá,

Trụ ngọc, nền vàng thật hiển vinh.

2. Chàng uống ăn, và trú lạc an,

Khi đàn tiên trổi khúc du dương,

Đây là thiên lạc đầy năm thứ,

Tiên nữ múa, trang điểm ngọc vàng.

3. Vì sao chàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì chàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào chàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

4. Hỡi chàng Thiên tử đại oai thần,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Thần lực chàng vì sao rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

5. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

6. “Kìa trên cửa nọ có cua vàng

Đứng để nhắc con nhớ rõ ràng

Những hạnh nghiệp làm trong quá khứ,

Cua này sáng chói cả mười càng.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất lỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương”.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ năm: Lâu Đài Của Người Giữ Cửa

5. (55) Chuyện thứ năm

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI GIỮ CỬA

(Dvàrapàlaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy, một đệ tử cư sĩ chuẩn bị bốn buổi ngọ trai vĩnh viễn cúng dường Tăng chúng. Song lo sợ trộm cướp, vị ấy thường khóa cửa nhà vì nhà vị ấy tọa lạc ở ranh giới tận cùng của kinh thành.

Bởi thế chư Tỷ-kheo đến theo lời mời thọ thực đôi khi phải chịu đói trở về. Vị ấy nghe vợ kể lại chuyện này, bèn chỉ định một người giữ cửa đón chư Tỷ-kheo đến đó và phục vụ chu đáo.

Khi vị thí chủ từ trần, vị ấy được tái sanh vào cõi Dạ-ma thiên, còn người giữ cửa, khi từ trần, được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng rộng mười hai do-tuần, giống như trong truyện trước.

Khi được Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi như trên, vị ấy đáp lại:

Các câu kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. “Cõi thiên thọ mạng cả ngàn năm,

Thiện nghiệp con là đã tán xưng,

Đảnh lễ thành tâm và bởi vậy,

Người hành công đức sẽ trường tồn,

Được cung cấp với nhiều thiên lạc

Trên cõi trời cao hưởng phước phần.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương”.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ sáu: Lâu Đài Do Công Đức Thiện Sự

6. (56) Chuyện thứ sáu

LÂU ĐÀI DO CÔNG ĐỨC THIỆN SỰ

(Karanìya-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Một đệ tử tại gia, sau khi đi tắm về từ sông Aciravati, đến yết kiến và thỉnh cầu đức Thế Tôn thọ trai tại nhà mình rồi tiếp đãi Ngài rất long trọng. Phần còn lại cũng giống như chuyện trước.

Vị Thiên tử đáp lời như sau:

Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. Phước nghiệp phải làm bởi trí nhân,

Là người có trí tuệ tinh thông,

Cho nên những vật đem dâng cúng

Chư Phật chánh chân quả bội phần.

7. Phật-đà quả thật đã xuất hành

Vì muốn cho an lạc chúng sanh,

Ngài đã từ rừng vào xóm ấy,

Con lên Đao-lợi bởi tâm thành.

8. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

9. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ bảy: Lâu Đài Thứ Hai Do Công Đức Thiện Sự

7. (57) Chuyện thứ bảy

LÂU ĐÀI THỨ HAI DO CÔNG ĐÚC THIỆN SỰ

(Dutiyakaraniya-Vimàna)

Chuyện này cũng giống chuyện thứ sáu, trừ điểm ở chuyện trước, thực phẩm cúng dường đức Thế Tôn, còn ở đây dâng một Trưởng lão.

Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54.

6. Công đức phải làm bởi trí nhân,

Là người có trí tuệ tinh thông,

Cho nên những vật đem dâng cúng

Trưởng lão chánh chân quả bội phần.

7. Chính Tỳ-kheo nọ đã đi ra

Vì muốn cho con lợi lạc mà,

Ngài đã vào rừng từ xóm ấy,

Tâm thành, con đạt cõi Băm-ba.

8.Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

9. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ tám: Lâu Đài Do Cúng Cây Kim

8. (58) Chuyện thứ tám

LÂU ĐÀI DO CÚNG CÂY KIM

(Sùci-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy có việc may y cho Tôn giả Sàriputta nên cần một cây kim.

Khi đến khất thực tại nhà một thợ rèn và được hỏi Tôn giả cần thứ gì, Tôn giả liền nói về nhu cầu kia. Người thợ rèn có tâm thành tín cúng dường Tôn giả hai cây kim và dặn Tôn giả phải nói nếu còn cần thêm nữa.

Sau khi từ trần, người thợ rèn được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba và Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi vị Thiên tử:

(Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54)

6. Những gì ban tặng, vật đem cho,

Riêng kết quả không giống thế kia,

Những vật gì cần đem cúng cấp,

Chính riêng điều ấy tốt hơn xa,

Một cây kim được con dâng cúng,

Đối với con, kim lợi lạc to.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ chín: Lâu Đài Thứ Hai Do Cúng Cây Kim

9. (59) Chuyện thứ chín

LÂU ĐÀI THỨ HAI DO CÚNG CÂY KIM

(Dutiyasùci-Vimàna)

Thời ấy, Đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Bấy giờ một người thợ may nọ thấy một Tỷ-kheo vá áo với cây kim được rèn tại Trúc Lâm, bèn cúng dường vị ấy vài cây kim của mình cùng chiếc bao.

Câu hỏi được đặt cho người thợ may sau khi người ấy được tái sinh vào cõi trời Ba mươi ba cũng giống chuyện trước.

(Các kệ từ 1 đến 5 giống chuyện 54).

6. Kiếp xưa sinh ở chốn phàm trần,

Con được làm người giữa thế nhân,

Thấy một Tỷ-kheo vô lậu hoặc,

An nhiên tâm trí, chẳng mê lầm,

Với Ngài, con có lòng thành kính,

Bèn lấy kim, tay tự cúng dâng.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ mười: Lâu Đài Con Voi

10. (60) Chuyện thứ mười

LÂU ĐÀI CON VOI

(Nàga-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi trong Kỳ Viên. Lúc ấy Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên cõi trời Ba mươi ba, thấy một Thiên tử cỡi một đại tượng thuần bạch cùng một đoàn tùy tùng đông đảo bay qua không gian tiến về phía Tôn giả.

Vị Thiên tử xuống voi và đảnh lễ, Tôn giả liền hỏi vị ấy về hạnh nghiệp đã làm:

1. Ngự trên bạch tượng sáng toàn thân,

Thuần chủng, phi nhanh, thật tráng hùng.

Voi báu huy hoàng, khăn phủ đẹp,

Chàng đến đây qua giữa cõi không.

2. Bên trên của mỗi chiếc ngà voi

Xuất hiện hồ sen nở đẹp tươi,

Trong tựa pha lê làn nước mát,

Từng đoàn nữ nhạc bước ra ngoài

Giữa hoa sen khiến lòng mê mẩn,

Tiên chúng này đang múa tuyệt vời.

3. Hỡi chàng Thiên tử đại huy hoàng,

Chàng đã đạt bao đại lực thần,

Công đức gì xưa chàng đã tạo

Khi tái sinh làm một thế nhân,

Vì sao thần lực chàng ngời sáng,

Dung quang chiếu tỏa khắp mười phương?

4. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

5. “Tự tay con lấy tám hoa tàn,

Và với thành tâm, đến cúng dường

Ở tại nơi kia là bảo Tháp

Phật-đà Ca-diếp đại vinh quang.

6. Vì vậy sắc con đẹp thế này

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

7. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ mười một: Lâu Đài Con Voi Thứ Hai

11. (61) Chuyện thứ mười một

LÂU ĐÀI CON VOI THỨ HAI

(Dutiyanàga-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy, một đệ tử tại gia có lòng tin, sống theo giới luật, hành trì ngày Bố-tát giới, cúng dường Tăng chúng và đến nghe pháp tại tinh xá cùng đem các tặng phẩm, nên khi từ trần được tái sanh lên cõi trời Ba mươi ba. Ở đó, một voi trắng vĩ đại phục vụ vị ấy cùng một đoàn hầu cận, vị ấy thường đến du ngoạn trong hoa viên.

Một hôm, lòng nôn nóng muốn bày tỏ niềm tri ân, vị ấy ngồi trên voi lúc nửa đêm từ thiên giới xuống Trúc Lâm rồi đứng đó trong dáng điệu sùng kính trước đức Thế Tôn.

Tôn giả Vangìsa đang đứng hầu Thế Tôn và được Thế Tôn cho phép, bèn hỏi vị ấy:

1. Ngự trên bạch tượng đại hùng cường,

Chàng dạo chơi và được cả đoàn

Tiên nữ theo hầu quanh thượng uyển,

Như sao cứu hộ sáng mười phương.

2. Vì sao chàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì chàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào chàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

3. Hỡi chàng Thiên tử đại oai thần,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi chàng rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương?

4. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Liền giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

5. Kiếp xưa sinh giữa chốn phàm nhân,

Là đệ tử Ngài có Nhãn quang,

Con bỏ sát sinh loài thú vật,

Tránh xa thói trộm cắp tà gian.

6. Con không uống rượu, chẳng sai lời,

Tri túc, không ham muốn vợ người,

Thành tín, con cung dâng thực phẩm

Dồi dào mọi thứ chẳng hề vơi.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ mười hai: Lâu Đài Con Voi Thứ Ba

12. (62) Chuyện thứ mười hai

LÂU ĐÀI CON VOI THỨ BA

(Tatiyanàga-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha ở Trúc Lâm. Thời ấy ba vị Trưởng lão A-la-hán đến một làng để an cư mùa mưa, sau đó đi vào Ràjagaha đảnh lễ đức Thế Tôn.

Lúc đi ngang qua đồn điền mía của một Bà-la-môn có tà kiến, chư vị hỏi người giữ vườn:

- Chúng tôi có đến Ràjagaha kịp hôm nay chăng?

- Thưa Tôn giả, không thể. Còn một chặng đường dài độ nửa do-tuần nữa, xin Tôn giả ở lại đây và ngày mai đi tiếp.

- Ở đây có chỗ nào chúng tôi có thể ở lại chăng?

- Thưa không, nhưng tôi sẽ nói cho Tôn giả một chỗ.

Rồi người giữ vườn ấy dựng gấp các lều tranh bằng thân mía, khúc cây v.v..., kẻ ấy cúng dường chư vị món

cơm và nước mía. Sau bữa cơm, kẻ ấy lại tiễn đưa mỗi vị với một cây mía, vì cho rằng cái đó lấy từ phần sản phẩm của mình, nên ra về trong nỗi hân hoan và đặt hy vọng vào sự an lạc của mình mai sau.

Nhưng chủ nhân khu vườn gặp chúng Tăng, hỏi chư vị làm cách nào lấy được mía, và khi nghe xong, liền đùng đùng nổi giận chạy về vườn lấy gậy đánh người kia chết ngay với một đòn như trời giáng.

Nhờ công đức trên, vị ấy được tái sanh vào hội chúng chư Thiên ở Thiện pháp đường (Sudhammà), làm chủ một con voi toàn trắng rất oai hùng.

Cha mẹ và bà con vị ấy khóc thương khi đến dự đám tang, nhưng vị ấy giáng trần giữa mọi người trong cảnh uy nghi, rồi một người bản chất thông minh đến hỏi thăm vị ấy về thiện sự đã làm:

1. Từ cung trời ngự xuống phàm trần,

Ai cỡi trên thiên tượng trắng ngần,

Âm nhạc thiên đình êm dịu trổi

Đón chào ngài giữa cõi không gian?

2. Có phải là Thiên tử, Nhạc thần,

Sak-ka Thiên chủ, đại danh lừng,

Ngày xưa bố thí rất hào phóng,

Chưa biết ngài, ta muốn hỏi han?

Vị ấy giải thích vấn đề:

3. Chẳng phải là Thiên tử, Nhạc thần,

Sak-ka Thiên chủ đại danh lừng,

Ngày xưa bố thí rất hào phóng,

Ta thuộc chư Thiên Thiện pháp đường.

Người kia lại hỏi:

4. Ta hỏi ngài, này Thiện pháp thiên,

Chắp tay, ta đảnh lễ trang nghiêm:

Việc gì ngài tạo trong nhân giới,

Nay Thiện pháp đường, đã được lên?

Vị ấy ngâm kệ đáp lời:

5. Ai cúng dường lều mía, cỏ khô,

Hoặc lều bằng áo rách thô sơ,

Cúng dường được một trong ba thứ,

Lên Thiện pháp đường ở với ta.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ mười ba: Lâu Đài Có Cỗ Xe Nhỏ

13. (63) Chuyện thứ mười ba

LÂU ĐÀI CÓ CỖ XE NHỎ

(Cùlaratha-Vimàna)

Sau khi đức Thế Tôn diệt độ, xá-lợi của Ngài được chia đều và theo sự lãnh đạo của Tôn giả Đại Ca-diếp, chư Tăng được triệu tập để đọc lại Giáo pháp. Chư vị đệ tử đến an trú mùa mưa, mỗi vị cùng đi với hội chúng của mình, sống ở nhiều nơi khác nhau để quan tâm chăm sóc đám quần chúng cần được dẫn dắt vào đạo.

Bấy giờ Tôn giả Mahà-Kaccàna (Đại Ca-chiên-diên) trú tại một khu rừng ở vùng biên địa. Thời ấy vua Assaka đang ngự trị tại thành Pota của xứ Assaka. Vương tử Sujàta, con bà chánh hậu của vua, bị cha đuổi vì nghe theo lời nài nỉ của một tiểu thứ phi, nên chàng phải vào rừng ở.

Vào thời đức cổ Phật Kassapa, mặc dù chàng đã làm Tỷ-kheo một dạo, về sau chàng lại từ trần như một

người thế tục, và giờ đây tái sanh làm vương tử có tên Sujàta. Khi mẫu hậu chàng qua đời sớm, bà chánh hậu mới của vua cha chàng cũng có một hoàng nam, Nhà vua hài lòng liền ban cho bà một điều ước.

Khi Sujàta lên mười sáu tuổi, chánh hậu đòi vua cha ban điều ước kia, bà yêu cầu nhà vua phong cho hoàng nam của bà làm người kế vị. Nhà vua từ chối, vì Thái tử sẽ là người kế vị vua về sau.

Song bà cứ tiếp tục làm phiền lòng vua để buộc vua phải giữ lời hứa, cho đến khi vua cảm thấy phải làm theo ý bà, đành rơi lệ bảo cho Sujàta biết sự việc.

Thái tử đau buồn trước nỗi khổ của vua cha, liền xin phép vào rừng ở ẩn. Nhà vua đề nghị xây cho chàng một thành phố khác, song chàng không thuận, chàng cũng không muốn được gửi sang ở với các vương tử nước láng giềng. Nhà vua ôm lấy con từ giã và cho chàng ra đi với lời dặn là chàng phải trở về khi vua băng hà để cai trị vương quốc.

Sống trong rừng với đám sơn nhân, một hôm chàng đi săn nai và đuổi theo con nai cho đến khi nó mất dạng gần túp lều lá của Trưởng lão Mahà-Kaccàna, Tôn giả bèn ngâm kệ hỏi chàng như vầy:

1. Chàng đứng dựa vào một chiếc cung

Làm bằng gỗ tốt thật oai hùng,

Chàng là quý tộc, là vương tử,

Hay thợ săn lang bạt giữa rừng?

Sau đó chàng đáp lại, giải thích thân thế mình:

2. Con là vương tử As-sa-ka,

Tôn giả, con lang bạt thật xa

Vào chốn rừng già, xin nói rõ,

Tên con thường gọi Su-jà-ta.

3. Con thường săn bắn các nai rừng,

Con dấn sâu vào chốn đại lâm,

Song chính nai kia, con chẳng thấy,

Mà con thấy được đại tôn nhân.

Vị Trưởng lão đáp lại với lời chào đón ân cần:

4. Xin đón chào chàng, đại quý nhân,

Thấy chàng trong dạ thật vui mừng,

Này đây nước lạnh xin chàng lấy,

Vì thế chàng đi rửa sạch chân.

5. Nước uống này đây mát biết bao

Đem từ trong núi đá hang sâu,

Uống ngay nước mát, này vương tử,

Và hãy ngồi trên thảm cỏ lau.

Và vương tử đáp lại lời chào đón ân cần của Trưởng lão:

6. Lời ngài nghe quả thật êm tai,

Bậc đại trí nhân, ấy chính ngài,

Vừa nói những lời hiền dịu quá,

Thiện tâm nhằm chủ đích cao vời.

7. Ngài thích thú sao lại ở rừng,

Xin ngài hãy nói, hỡi Ngưu vương,

Lắng nghe đường lối ngài khuyên bảo,

Con sẽ hành theo Pháp đúng đường.

Bấy giờ Trưởng lão nói đến cách thực hành Đạo pháp chánh chân của chính mình cũng thích hợp với chàng nữa:

8. Không sát hại sinh vật mọi loài,

Tránh xa trộm cắp ấy niềm vui,

Lòng không tà dục, này vương tử,

Và rượu nồng say, dứt bỏ rồi.

9. Tránh xa ác pháp, sống công bằng,

Học tập nhiều và biết nhớ ân,

Những việc này đây cần tán thán,

Là điều xứng đáng giữa phàm trần.

10. Vương tử, giờ đây hãy biết rằng

Trong vòng năm tháng sắp qua dần,

Có cơ chàng gặp Diêm vương diện,

Vậy hãy lo mau giải thoát thân.

Sau đó vương tử hỏi về phương tiện giải thoát mình:

11. Đến xứ nào nay con phải đi,

Con cần thực hiện việc làm gì,

Hoặc là tri thức nào cần học

Để khỏi thành già chết thế kia?

Rồi Trưởng lão ngâm kệ thuyết pháp cho chàng:

12. Chẳng miền nào ở cõi trần gian

Để học gì hay có việc làm,

Vương tử đến kia mong có được

Con người không lão, tử, suy tàn.

13. Những người đại phú, lắm kho tàng,

Hay võ tướng quyền quý, quốc vương,

Dầu đủ bạc vàng và thóc lúa,

Cũng không thoát lão tử thông thường.

14. Chắc chàng đã biết các vương tôn

Con của An-dha, thật tráng cường,

Vô địch, song khi dứt thọ mạng,

Những người này cũng phải tan xương.

15. Chẳng ai võ tướng, Bà-la-môn,

Nô lệ, dân quê, hạng quét đường,

Hoặc có người nào nhờ đẳng cấp,

Không già, không chết, mãi trường tồn.

16. Những người đọc mật chú thiêng liêng

Từ sáu nguồn kinh của Phạm Thiên,

Dẫu các người này nhờ kiến thức,

Cũng không thoát lão tử triền miên.

17. Dù người giác ngộ, bậc tu nhân

Đã đạt tịnh tâm, chế ngự thân,

Ngay các bậc hiền nhân khổ hạnh

Đúng thời cũng bỏ xác phàm trần.

18. Thậm chí A-la-hán trí minh,

Vô ưu, phận sự đã hoàn thành,

Đến thời cũng đặt thân này xuống

Vào lúc diệt vong thiện ác hành.

Bấy giờ nam tử nói đến những việc chính chàng cần phải làm:

19. Các kệ ngài ngâm thật khéo thay,

Hiền nhân, mục đích quý cao vầy.

Nhớ lời vàng ngọc, con an tịnh,

Xin hãy cho con nương tựa đây.

Sau đó Trưởng lão ngâm kệ dạy bảo chàng:

20. Đừng tìm nương tựa ở nơi ta,

Hãy hướng đến ngay đức Phật-đà,

Là bậc Đại Hùng, Ngài Thích tử,

Ta từng quy ngưỡng những ngày qua.

Chàng trai lại hỏi:

21. Ở xứ nào đâu có Đạo Sư,

Kính thưa Tôn giả, tự bây giờ,

Con đi yết kiến Ngài Vô thượng,

Thắng giả oai hùng của chúng ta.

Trưởng lão đáp:

22. Trong quốc độ kia ở phía Đông,

Ok-kà-ka tộc, chính con dòng,

Ngài là tối thượng trong thiên hạ,

Đã đắc vô dư Bát Niết-bàn.

Khi vương tử đã nghe Trưởng lão thuyết pháp, chàng được an trú vào Tam quy và Ngũ giới, vì thế chàng nói:

23. Giá đức Phật-đà, Đại Đạo Sư,

Vẫn còn trụ thế đến bây giờ,

Hẳn con sẽ nguyện đi ngàn dặm

Để yết kiến Ngài, thỏa ước mơ.

24. Song chính vì nay bậc Đạo Sư

Đã hoàn toàn tịch diệt vô dư,

Con xin Tôn giả cho an trú,

Vào bậc Đại Hùng của chúng ta.

25. Con đến quy y Phật Thế Tôn,

Và con quy ngưỡng Pháp vô song,

Và con quy ngưỡng toàn Tăng chúng

Của cả trời, người ở thế gian.

26. Từ nay con tránh giết muôn loài,

Không lấy các tài vật của ai,

Không uống rượu nồng, không nói dối,

Và tri túc với vợ mình thôi.

Trưởng lão nói như vầy:

- Bây giờ chàng hãy về với vua cha, đời sống của chàng thật ngắn ngủi, chàng sẽ chết trong vòng năm tháng nữa thôi, vậy hãy làm công đức thiện sự.

Chàng trai làm theo lời dạy và chỉ sau bốn tháng,

chàng từ trần rồi tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Nhờ uy lực công đức của chàng, một cỗ xe được trang hoàng bảy báu vật xuất hiện dài bảy do-tuần (dặm). Xe có cả đoàn hộ tống hàng ngàn tiên nữ.

Khi vua cha đã cử hành tang lễ cho con và dâng cúng đại lễ lên chư Tăng xong, vua đến cúng dường bảo Tháp trong tinh xá. Vị Trưởng lão cũng đến đó. Còn vị Thiên tử giáng trần trong cỗ xe thiên giới kia, đảnh lễ Trưởng lão và chào mừng vua cha.

Trưởng lão ngâm kệ hỏi chàng:

27. Như vạn hào quang của mặt trời

Xoay vần chiếu sáng khắp nơi nơi,

Cỗ xe vĩ đại chàng đang ngự

Giăng trải chung quanh bảy dặm dài.

28. Bao phủ bên trên các phiến vàng,

Ngọc trai, ngọc thạch cẩn toàn thân,

Các khung chạm trổ đầy vàng bạc

Ngọc bích khéo tô điểm tuyệt trần.

29. Trang trí mặt tiền, ngọc bích xanh,

Càng xe, hồng ngọc vẽ nên hình,

Cân đai bầy ngựa toàn vàng bạc

Làm đẹp xe lao vút thật nhanh.

30. Chàng đang đứng giữa chiếc xe vàng

Vượt hẳn quần tiên hộ tống chàng,

Trông chàng chẳng khác ngôi Thiên chủ

Trong chiếc thiên xa, ngựa cả ngàn,

Thiên tử lừng danh và đại lực,

Nhờ đâu chàng được cảnh huy hoàng?

Khi được Trưởng lão hỏi vậy, Thiên tử giải đáp qua các vần kệ:

31. Tôn giả, con là Thái tử xưa,

Tên con thường gọi Su-jà-ta,

Nhờ ngài bi mẫn cho con được

An trú vào trong giới tại gia.

32. Vì biết đời con sắp sửa tàn,

Ngài đem xá-lợi Đạo Sư ban,

Bảo: “Su-jà hãy nghiêng mình lễ,

Việc ấy cho con lợi lạc tràn”.

33. Khi con đã kính lễ nghiêm trang,

Hương liệu, vòng hoa được cúng dường,

Con bỏ xác thân phàm tục ấy,

Và lên vườn Hỷ lạc thiên đường.

34. Trong vườn Hỷ Lạc Nan-da-na,

Nơi lắm bầy chim đến điểm tô,

Con được cả đàn tiên hộ tống,

Hân hoan xem vũ nhạc đồng ca.

Nói vậy xong, vị Thiên tử đảnh lễ Trưởng lão và giã từ vua cha, rồi lên xe trở về thiên giới. Trưởng lão kể lại toàn câu chuyện đã diễn ra giữa đôi bên với các Trưởng lão kết tập Kinh điển vào thời kỳ họp Hội đồng của chư vị.

Phẩm V. Đại Xa - Chuyện thứ mười bốn: Lâu Đài Có Cỗ Xe Lớn

14. (64) Chuyện thứ mười bốn

LÂU ĐÀI CÓ CỖ XE LỚN

(Mahàratha-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú ở Savàtthi, trong Kỳ Viên. Và Tôn giả Mahà-Moggallàna đang du hành cõi trời Ba mươi ba, thấy một Thiên tử tên Gopàla vừa rời Lâu đài bước lên cỗ xe uy nghi của chàng để nhàn du trong vườn Thiên lạc. Vị Thiên tử thấy Tôn giả, liền xuống xe và đứng trước Ngài, chắp tay đảnh lễ.

Tôn giả Mahà Moggallàna hỏi chàng:

1. Trên xe tô điểm biết bao màu,

Tráng lệ với thiên mã dẫn đầu,

Đang tiến bước về vườn Hỷ lạc,

Hình chàng chiếu sáng giữa trời cao,

Giống như thí chủ đầy hào phóng,

Thiên chủ Va-sa-va thuở nào.

2. Càng xe chàng được đúc bằng vàng,

Cân đối sườn, vai thật nhịp nhàng,

Trụ đúc tinh vi nhờ thợ khéo,

Như trăng rằm chiếu ánh hào quang.

3. Xe này được phủ lưới bằng vàng,

Rực rỡ nhiều châu ngọc điểm trang

Lấp lánh, tạo âm thanh dịu nhẹ

Sáng ngời nhờ lắm quạt tay mang.

4. Trục xe thiết kế thật cầu kỳ,

Và được trang hoàng giữa bánh xe,

Các trục được tô trăm nét vẽ,

Sáng ngời như chớp lóe trăm tia.

5. Xe được phủ đầy các loại tranh,

Khung xe rộng chiếu cả ngàn hình,

Âm thanh kỳ diệu nghe từ đó

Chẳng khác đàn năm thứ hợp thành.

6. Mặt tiền xe ấy được trang hoàng

Châu ngọc theo hình dáng mặt trăng,

Thanh tịnh hào quang luôn chiếu sáng,

Chứa tia vàng óng ánh tràn lan,

Tỏa ra như thể cùng hòa lẫn

Tia ngọc xanh xanh thật dịu dàng.

7. Cả đàn tuấn mã được trang hoàng

Châu ngọc theo hình dáng mặt trăng,

Cổ ngựa ngẩng cao đầy tốc lực,

Thân hình cao lớn, thật hùng cường,

Phi nhanh khi chúng vừa hay biết

Ý muốn gì trong trí của chàng.

8. Tứ chi đàn ngựa khéo hòa đồng

Phi vút nhanh khi biết ý chàng,

Chúng rước chàng đi êm ái quá,

Ngựa thuần dễ dạy, chẳng hung hăng,

Chúng hân hoan kéo xe tiên ấy,

Tối thượng giữa loài ngựa bốn chân.

9. Chuyển động quay cuồng giữa cõi không,

Chúnh cùng nhảy nhót lại khua rân

Cân đai phát tiếng nghe kỳ diệu,

Chẳng khác đàn năm thứ họa đồng.

10. Tiếng xe cùng với tiếng cân đai,

Tiếng vó câu và ngựa hí dài,

Âm thanh kỳ diệu nghe từ đó

Như nhạc vườn Thiên lạc tuyệt vời.

11. Mắt nhìn e thẹn, dáng linh dương,

Tiên nữ trong xe đứng một đàn,

Đôi mí mắt dày,cười mỉm miệng,

Làn da láng mướt, giọng oanh vàng,

Khoác xiêm y kết đầy lam ngọc,

Được các Nhạc thần kính lễ luôn.

12. Y phục quần tiên sắc đỏ, vàng,

Mắt to màu đỏ sẫm, cao sang,

Hình dung yểu điệu, cười duyên dáng,

Tay chắp trên xe hộ tống chàng.

13. Xiêm y rực rỡ, chuỗi vòng vàng,

Khả ái toàn thân, ngón búp măng,

Diễm lệ dung nhan, tiên chúng ấy

Trên xe, tay chắp, đứng hầu chàng.

14. Vài nàng ngọc nữ lại trang hoàng

Các cuộc tóc tiên kết gọn gàng,

Rực rỡ, sẵn sàng làm đẹp ý,

Trên xe, tay chắp, đứng hầu chàng.

15. Xanh, đỏ, đóa sen khéo điểm trang,

Vòng hoa đầu đội, ngát mùi hương,

Chiên-đàn đệ nhất thơm ngào ngạt,

Làm đẹp lòng, tuân lệnh sẵn sàng,

Đang ở trên xe, tay chắp lại,

Cả đàn tiên nữ đứng hầu chàng.

16. Đóa sen xanh, đỏ khéo trang hoàng,

Cùng các tràng hoa, hương tỏa lan

Đệ nhất chiên-đàn thơm sực nức,

Sẵn sàng tuân lệnh, đẹp lòng chàng,

Trên xe, đang đứng, hai tay chắp,

Hộ tống chàng, tiên nữ cả đàn.

17. Các món trang hoàng trên cổ vai,

Tay, chân, đầu tóc lẫn đôi tai,

Làm mười phương thảy đều bừng sáng,

Như nắng mùa thu chiếu rạng ngời.

18. Lay động theo làn gió nhẹ nhàng,

Vòng hoa tay với các kim hoàn

Phát ra âm hưởng toàn trong trẻo,

Thánh thót làm mê mẩn các nàng,

Đối với mọi người nào hiểu biết,

Tiếng này êm dịu nhất trần gian.

19. Trong vườn Thiên lạc cả hai bên,

Xa, tượng, và dàn nhạc trổi lên,

Khiến chàng hoan hỷ, này tiên chúa,

Như phiếm đàn tơ với lục huyền.

20. Trong khi đang trổi các huyền cầm,

Mỹ lệ, dáng đàn đẹp mắt trông,

Khơi dậy trong lòng bao hỷ lạc,

Các tiên nữ khéo luyện tinh thông,

Đứng trên các đóa hoa sen nở,

Lã lướt tự nhiên, múa lượn vòng.

21. Và khi vũ điệu đã hòa đàn,

Cùng được diễn bày, ca hát vang

Đây đó trong xe chàng, hội chúng

Các nàng tiên nữ thật huy hoàng,

Làm mười phương thảy đều bừng sáng,

Cùng múa hai bên thật nhịp nhàng.

22. Chàng hưởng lạc theo nhạc cả dàn,

Khác nào Thiên chủ đại vinh quang

Tay cầm bảo trượng thiên lôi ấy,

Lòng rộn niềm vui với tiếng đàn.

23. Thiện nghiệp gì chàng đã thực hành

Ở trong kiếp trước giữa quần sanh,

Phải chàng giữ giới hay hoan hỷ

Sống chánh chân, tu tập pháp lành?

24. Cảnh này vinh hiển đại oai thần,

Chàng vượt xa Thiên chúng bội phần,

Không thể phát sinh từ việc nhỏ,

Hoặc do Trai giới giữ tinh cần.

25. Hay quả này do việc cúng dường,

Hay do giữ giới luật thông thường,

Hoặc do đảnh lễ đầy cung kính?

Được hỏi, xin cho biết hỡi chàng!

Vị Thiên tử giải thích vấn đề khi được Đại Trưởng lão hỏi:

26. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

27. Điều phục các căn, đức Phật-đà,

Viên thành trí lực, Kas-sa-pa,

Là người vô thượng trên nhân giới,

Cửa Bất tử Ngài đã mở ra,

Thiên đế tối cao trên thượng giới,

Mang trăm tướng phước đức sâu xa.

28. Con thấy Ngài, vương tượng đại hùng,

Như vòng vàng ánh, vượt qua dòng,

Thấy Ngài, tâm trí con an tịnh,

Ngài, vị thiện ngôn thật lẫy lừng.

29. An tịnh, con đi trải tọa sàng

Đầy hoa được rải rắc trang hoàng,

Dâng Ngài đủ các thức ăn uống,

Y phục tối ưu để cúng dường.

30. Sau khi con đã cúng dường xong

Ngài, bậc tối cao giữa thế nhân,

Y phục, tọa sàng và thực phẩm,

Loại mềm, loại cứng đủ cần dùng,

Con an hưởng tại thành thiên giới,

Giữa các cõi thiên mãi chuyển luân.

31. Khi đã dâng lên lễ cúng Ngài

Dồi dào phẩm vật cách như vầy,

Ba lần thanh tịnh, con từ bỏ

Thể xác phàm trần tại chỗ đây,

Con hưởng an vui thiên lạc phố

Khác nào Thiên chủ In-da này.

32. Thọ mạng, dung nhan, lạc, tráng cường,

Kẻ nào mong muốn tối cao sang,

Hãy đem thực phẩm đầy thanh tịnh

Dâng cúng lên người trí tịnh an.

33. Chẳng phải đời này hoặc kiếp sau,

Có ai bằng Phật hoặc hơn đâu,

Với người mong quả nhờ công đức,

Ngài trở thành hình tượng tối cao

Giữa những bậc hiền nhân xứng đáng

Với lời nguyện ước đạt mong cầu.

Trong khi chàng nói như vậy, Trưởng lão biết tâm trí chàng đã sẵn sàng không có gì trở ngại, liền thuyết giảng các Thánh Đế và vào lúc kết thúc, Tôn giả an trú chàng vào quả Dự Lưu.

Sau đó, khi trở về cõi người, Trưởng lão trình đức Thế Tôn câu chuyện giữa Tôn giả và Thiên tử kia. Bậc Đạo Sư lấy đề tài ấy làm cơ hội thuyết pháp cho hội chúng đang có mặt lúc bấy giờ.

TỔNG KẾT

Lâu đài Con nhái, Revatì, Con cua,

Người giữ cửa, Hai Công đức thù thắng,

Hai cây kim, Ba con voi, và Hai cỗ xe,

Phẩm Lâu đài Nam giới được biết qua các chuyện này.

PHẨM THỨ BA ĐỂ PHÚNG TỤNG (P.315)

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ nhất: Lâu Đài Gia Chủ

PHẨM VI

PÀYASI

1. (65) Chuyện thứ nhất

LÂU ĐÀI GIA CHỦ

(Agàriya-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha, trong Trúc Lâm. Thời ấy có một gia đình giàu sang đạo đức, một nguồn tài lợi dồi dào cho Tăng chúng và Ni chúng. Hai vị cha mẹ suốt thời thực hành công đức nhân danh Tam Bảo, lúc từ trần được tái sanh lên cõi trời Ba mươi ba. Một lâu đài bằng vàng dài mười dặm được dành riêng cho hai vị.

Tôn giả Mahà Moggallàna hỏi như vầy:

1. Sáng rực như vườn lạc Cit-ta,

Khu vườn đệ nhất cõi Băm-ba,

Lâu đài đây của chàng bừng sáng

Ở giữa không gian thực chói lòa

2. Đạt thành thần lực đại hùng cường,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

3. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

4. Con cùng hiền phụ giữa phàm trần,

Sống tại gia, làm lợi chúng Tăng,

Thực phẩm dồi dào đem cống hiến

Với tâm thành tín tự tay dâng.

5. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ,

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

6.Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ hai: Lâu Đài Gia Chủ Thứ Hai

2. (66) Chuyện thứ hai

LÂU ĐÀI GIA CHỦ THỨ HAI

(Dutiya-Agàriya-Vimàna)

Giống như chuyện trên về mọi mặt.

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Của Người Cúng Trái Cây

3. (67) Chuyện thứ ba

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG TRÁI CÂY

(Phaladàya-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha trong Trúc Lâm. Thời ấy vua Bimbisàra muốn ăn xoài trái mùa. Dù khó khăn, người làm vườn cũng hứa sẽ nỗ lực làm cho cây có trái theo phương pháp cưỡng bách.

Khi bốn trái xoài đã chín, kẻ ấy hái đem dâng vua. Nhưng vừa chợt thấy Tôn giả Mahà-Moggallàna, y suy nghĩ: “Ta muốn dâng xoài cúng vị Tôn giả cao quý này và sẵn sàng để đức vua giết chết hay trừng phạt ta, vì lợi lạc tại đời này do phụng sự vua thật không đáng kể, nhưng công đức đời này và đời sau do việc cúng dường vị Tôn giả xứng đáng này thật là vô lượng”.

Vì thế y đem xoài cúng dường Tôn giả và trình việc ấy lên nhà vua. Vua truyền đám hầu cận vào phán:

- Hãy xem kỹ có phải kẻ ấy đã nói đúng với trẫm chăng.

Vị trưởng lão đem xoài dâng đức Thế Tôn, Ngài chia đều cho các Trưởng lão Sàriputta, Mahà Moggallàna, và Mahà-Kassapa. Nhà vua nghe vậy rất hài lòng vì sự can đảm của người làm vườn, liền ban cho y một ngôi làng, y phục, tư trang, và bảo y san sẻ công đức ấy cho vua. Y đáp:

- Tâu Đại vương, hạ thần xin san sẻ. Xin Đại vương hãy chọn lợi lạc gì tùy ý.

Khi từ trần, người làm vườn được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng rộng dài mười sáu dặm.

Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi vị Thiên tử:

1. Lầu các trụ cao bằng ngọc bích,

Rộng dài mười sáu dặm chung quanh,

Bảy trăm nóc nhọn huy hoàng quá,

Trụ ngọc nền vàng thật hiển vinh.

2. Chàng uống ăn cư trú lạc an,

Khi đàn tiên trổi khúc du dương,

Sáu tư tiên nữ tài sắc đủ,

Những vị đồng cư trú ngọc đường.

Ở cõi Ba mươi ba rực rỡ,

Múa ca, hưởng lạc thú khôn lường.

3. Đạt thành thần lực đại hùng cường,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang sáng chói khắp mười phương?

4. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả do chàng:

5. Cúng dường quả được quả tràn đầy,

Ai tín tâm dâng các vị này

Đang sống cuộc đời đầy chánh hạnh,

Khi lên Đao-lợi hưởng như vầy,

Được nhiều thành quả công to lớn,

Vì thế con dâng bốn quả cây.

6. Vậy ai tìm hạnh phúc, bình an,

Trường cửu, nên đem quả cúng dường,

Dù ước đạt thành Thiên giới lạc,

Hay là lạc thú cõi nhân gian.

7. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ,

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

8. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ tư: Lâu Đài Của Người Cúng Chỗ Cư Trú

4. (68) Chuyện thứ tư

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHỖ CƯ TRÚ

(Upassayadàyaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Ràjagaha ở Trúc Lâm. Thời ấy một Tỷ-kheo, sau mùa mưa, lên đường đến yết kiến Thế Tôn, vào một làng nọ tìm chỗ cư trú thích hợp qua đêm. Vị ấy hỏi một cư sĩ tại gia, người này bàn chuyện với vợ xong, liền mời vị Tỷ-kheo làm khách trọ, và hôm sau khi khách lại khởi hành, chủ nhà đem tặng một cục đường mía.

Về sau lúc từ trần, vị cư sĩ tái sanh cùng vợ trên cõi trời Ba mươi ba trong một lâu đài bằng vàng mười hai dặm.

Tôn giả Mahà Moggallàna hỏi vị ấy:

1. Như mặt trăng đi giữa đỉnh đầu,

Khi mây tan biến, chiếu toàn cầu,

Lâu đài chàng đứng trên thiên giói,

Tỏa ánh sáng ngời đẹp biết bao.

2. Đạt thành thần lực đại hùng cường,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

3. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

4. Con cùng hiền phụ ở phàm trần

Thỉnh bậc A-la-hán trú chân,

Với tấm lòng thành, con cống hiến

Dồi dào thực phẩm tự tay dâng.

5. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

6. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đó oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ năm: Lâu Đài Của Người Cúng Chỗ Cư Trú Thứ Hai

5. (69) Chuyện thứ năm

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG CHỖ CƯ TRÚ THỨ HAI

(Dutiya-Upassayadàyaka-Vimàna)

Chuyện này giống hệt chuyện trước, trừ điểm ở đây có nhiều Tỷ-kheo, và Tôn giả Mahà-Moggallàna ví Lâu đài với mặt trời.

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ sáu: Lâu Đài Của Người Cúng Món Khất Thực

6. (70) Chuyện thứ sáu

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI CÚNG MÓN KHẤT THỰC

(Bhikkhàdàyaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha. Thời ấy một Tỷ-kheo đang đi trên đường cái vào làng nọ khất thực và dừng ở cửa nhà kia. Vị chủ nhà vừa rửa tay chân và ngồi xuống để ăn, liền đổ hết phần cơm mình vào bát vị Tỷ-kheo; sau khi nói lời tùy hỷ công đức, vị ấy ra đi. Chủ nhà hân hoan suy nghĩ: “Ta đã cúng dường một Tỷ-kheo đang đói và ta đã nhịn ăn”. Sau đó từ trần, vị ấy được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài bằng vàng mười hai dặm.

Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi vị ấy:

1. Lầu các trụ cao bằng ngọc bích,

Mưòi hai dặm trải rộng chung quanh,

Bảy trăm nóc nhọn huy hoàng quá,

Trụ ngọc nền vàng thật hiển vinh.

2. Đạt thành thần lực đại hùng cường,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

3. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng.

4. Khi làm người giữa cõi phàm nhân,

Thấy một Tỷ-kheo mệt đói cơm,

Con đã cúng dường ngài thực phẩm,

Món ăn duy nhất đủ toàn phần.

5. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ,

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

6. Xin trình Tôn giả đại oai thần,

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Phẩm VI. Pàyasi - Chuyện thứ bảy: Lâu Đài Của Người Giữ Lúa Mạch

7 (71) Chuyện thứ bảy

LÂU ĐÀI CỦA NGƯỜI GIỮ LÚA MẠCH

(Yavapàlaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha, trong Trúc Lâm. Thời ấy một cậu bé nghèo giữ ruộng lúa mạch đã đem bánh Kummàsa để ăn sáng. Khi cậu ngồi xuống ăn, một vị Trưởng lão vô lậu bước đến chỗ ấy. Cậu hỏi:

- Thưa Tôn giả đã thọ thực chưa?

Vị Trưởng lão im lặng. Cậu bé hiểu điều này có nghĩa là “chưa”, liền nói:

- Thưa Tôn giả, bây giờ đã quá trễ nên không thể tìm ra món ăn gần giờ ngọ trai như vầy. Xin Tôn giả dùng miếng bánh Kummàsa này vì lòng thương xót con.

Vị Trưởng lão vì từ bi đối với cậu đã dùng miếng bánh trong khi cậu đứng nhìn, rồi nói lời tùy hỷ và ra

đi. Với tâm đầy thành tín, cậu bé nghĩ mình đã làm việc tốt khi cúng dường một người như thế.

Về sau, khi từ trần, cậu được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba trong một Lâu đài như đã tả ở trên. Tôn giả Mahà-Moggallàna hỏi cậu:

1. Lầu các trụ cao bằng ngọc bích,

Mười hai dặm trải rộng chung quanh,

Bảy trăm nóc nhọn huy hoàng quá,

Trụ ngọc nền vàng thật hiển vinh.

2. Đạt thành thần lực đại hùng cưòng,

Chàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

3. Chàng Thiên tử ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Chàng giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho chàng:

4. Khi làm người giữa cõi phàm nhân,

Giữ lúa mạch trong đám ruộng đồng,

Con thấy Tỷ-kheo vô lậu hoặc,

An nhiên tâm trí, chẳng mê lầm.

5. Với ngài, con có tấm lòng thành,

Con tự tay dâng bánh của mình,

Cúng bánh Kum-mà-sa thuở ấy,

Nay vui vườn Hỷ lạc thiên đình.

6. Vì vậy sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

7. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức ơn làm giữa thế nhân,

Nhờ thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.