Kinh Tiểu Bộ 2

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ hai: Lâu Đài Do Cúng Mía

2. (30) Chuyện thứ hai

LÂU ĐÀI DO CÚNG MÍA

(Ucchu-Vimàna)

Bấy giờ, bậc Đạo Sư trú tại Ràjagaha cũng giống như trong chuyện trước. Song điểm khác ở đây là: nàng cúng dường khúc mía, và bị đánh bằng cái ghế chết ngay lập tức và được tái sanh lên cõi trời Ba mươi ba.

Ngay đêm ấy, nàng đến yết kiến bậc Trưởng lão, và giống như mặt trăng, mặt trời, nàng làm cho Linh Thứu Sơn rực sáng trong khoảnh khắc ấy. Đảnh lễ Tôn giả xong, nàng đứng sang một bên với dáng điệu cung kính. Sau đó Trưởng lão hỏi nàng:

1. Quả đất cùng chung các vị thần

Được làm rạng rỡ thật vinh quang,

Như vầng nhật nguyệt, nàng soi sáng

Với ánh huy hoàng, vẻ mỹ quan,

Như Phạm Thiên siêu quần bạt chúng

Giữa Trời Đao lợi với Thiên Hoàng.

2. Hỡi nàng mang các chuỗi thanh liên,

Cùng chuỗi bảo châu ở trán trên,

Da tựa vàng ròng, trang điểm đẹp,

Xiêm y tuyệt mỹ của thần tiên,

Nàng là ai đó, này Thiên nữ,

Đảnh lễ ta rồi đứng một bên?

3. Nghiệp gì nàng đã tạo trên đời,

Kiếp trước sinh ra ở cõi người?

Bố thí vẹn toàn hay giữ giới?

Nhờ đâu vinh hiển, được lên trời?

Hỡi nàng Thiên nữ, khi ta hỏi,

Nghiệp quả gì đây, hãy trả lời.

Khi được Trưởng lão hỏi vậy, nàng Thiên nữ giải thích:

4. Mới đây, Tôn giả, chính trong làng,

Khất thực, đến nhà của chúng con,

Con cúng dường ngài cây mía nhỏ

Với lòng thành tín, nhiệt tâm tràn.

5. Sau đó mẹ chồng mắng chửi con:

“Mày quăng khúc mía ở đâu chăng?”

- Con không quăng cũng không ăn mía,

Con cúng Sa-môn đạt tịnh an.

6. “Quyền của ta đây hoặc của mày?”

Mẹ chồng nói vậy, chửi con ngay,

Bà cầm chiếc ghế quăng con ngã,

Vong mạng, con thành Thiên nữ đây.

7. Đó là thiện nghiệp trước con làm,

Phước quả này con hưởng vẹn toàn,

Thiên chúng cùng con vui thỏa thích

Năm nguồn dục lạc tạo hân hoan.

8. Đó là thiện nghiệp trước con làm,

Phước quả này con hưởng vẹn toàn,

Thiên chủ cùng chư Thiên bảo hộ,

Ban cho dục lạc đủ năm nguồn.

9. Phước quả này không phải nhỏ nhoi,

Cúng dường mía kết quả cao vời,

Nay con hưởng lạc cùng Thiên chúng,

Tìm thú vui năm dục cõi trời.

10. Phước quả này không phải nhỏ nhen,

Cúng dường khúc mía với lòng tin

Tạo thành kết quả đầy vinh hiển,

Được hộ phò trong Hỷ lạc Viên,

Tam thập tam thiên nhờ Đế Thích,

Như ngài ngàn mắt trú bình yên.

11. Tôn giả, hiền nhân thương xót con,

Đến gần, con hỏi có khang an,

Rồi con dâng cúng ngài cây mía

Với tín tâm và hỷ lạc tràn.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Có Chiếc Trường Kỷ

3. (31) Chuyện thứ ba

LÂU ĐÀI CÓ CHIẾC TRƯỜNG KỶ

(Pallanka-Vimàna)

Bấy giờ, bậc Đạo Sư trú tại Sàvatthi, ở Kỳ Viên. Thời ấy tại thành Sàvatthi, có con gái của một đệ tử tại gia được kết hôn với một nam tử của một gia đình khác cùng gia thế và hoàn cảnh tương tự trong thành ấy.

Nằng có bản tánh tốt đẹp, giữ giới hạnh toàn vẹn, tôn trọng chồng, hành trì Ngũ giới và đúng các ngày Bố-tát, nàng giữ Bát quan trai giới. Sau đó từ trần, nàng tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba.

Tôn giả Trưởng lão Mahà-Moggallàna du hành lên cõi thiên như (đã được tả trên) và hỏi nàng:

1. Trên bảo tọa tô điểm ngọc vàng,

Trăm hoa rải rắc, đẹp huy hoàng,

Trú kia, Thiên nữ oai nghi quá,

Biến hóa hình dung với lực thần.

2. Đàn tiên này hộ tống quanh nàng,

Nhảy múa hát ca, tạo lạc an,

Nàng đắc thần thông Thiên chúng ấy,

Nay là Thiên nữ đại vinh quang,

Xưa làm người ở trong trần thế,

Nàng tạo nên công đức gì chăng?

Uy lực nàng vì sao rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

Thiên nữ giải thích cho Tôn giả qua các vần kệ này:

3. Khi được làm người giữa thế nhân,

Con là dâu quý tộc giàu sang,

Vâng lời chồng bảo, không hờn giận,

Và giữ ngày trai giới nhiệt tâm.

4. Kiếp xưa con đã được làm người,

Lòng dạ thơ ngây, thuở thiếu thời,

Làm đẹp ý chồng, tâm tín cẩn,

Ngày đêm phụng sự để vui đời.

5. Ngày xưa, giữ đạo lý luân thường,

Không sát sanh, tà dục, ác gian,

Không uống rượu nồng, không nói láo,

Con hoàn thành giới luật chu toàn.

6. Vào ngày mười bốn với mười lăm,

Và các ngày mồng tám, sáng trăng,

Đặc biệt là ngày trong nửa tháng

Liên quan Bố-tát giới tu thân,

Lòng thành, trì Bát quan trai giới

Theo đúng pháp hành với nhiệt tâm.

7. Hành trì Thánh thiện pháp liên quan

Tám giới trang nghiêm, quả lạc an,

Tuân phục phu quân, và khả ái,

Con là đệ tử Phật Cồ-đàm.

8. Hành thiện pháp xưa ở giữa đời,

Dự phần ưu thắng vượt hơn người,

Đến khi thân hoại, con thành đạt

Thần lực chư Thiên, đến cõi trời.

9. Trong Lâu đài lạc thú, vinh quang,

Được cả quần tiên hộ tống luôn,

Thiên nữ một đoàn đem hỷ lạc

Cho con trường thọ ở thiên đường.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ tư: Lâu Đài Của Latà

4. (32) Chuyện thứ tư

LÂU ĐÀI CỦA LATÀ

(Latà-Vimàna)

Bấy giờ, bậc Đạo Sư trú tại Sàvatthi, ở Kỳ Viên. Thời ấy có một cô gái tên Latà, con của một đệ tử cư sĩ sống ở Sàvatthi, một thiếu nữ có học thức, nhiều tài năng và thông minh, về nhà chồng. Nàng rất khả ái đối với chồng, cha mẹ chồng, nói năng dịu dàng, nhân từ đối với gia nhân, có khả năng đảm đương công việc gia đình, tánh tình hiền thiện, thực hành giới hạnh hoàn hảo, thích thú bố thí, nàng lại tinh cần giữ Ngũ giới trọn vẹn và tuân thủ các ngày Bát quan trai giới.

Sau một thời gian nàng từ trần, và tái sanh làm con gái của Đại Thiên Vương Vessavana (Tỳ-sa-môn). Song nàng vẫn có tên là Latà. Ngoài ra còn có bốn chị em khác là Sajjà, Pavarà, Acchimatì và Sutà.

Tất cả năm chị em đều được Sakka Thiên chủ bảo

dưỡng và đưa vào vị trí thị giả của ngài nhờ khả năng ca múa. Song Latà được sủng ái nhất vì tài đàn hát múa của nàng. Khi nào các nàng hội họp, đều có tranh luận về tài năng âm nhạc. Cả năm đều đi đến Đại Thiên vương Vessavana và hỏi:

- Tân phụ vương, ai trong chúng con có tài nhất về đàn hát múa ca?

Ngài đáp:

- Này các con, hãy đến chơi nhạc ở hội chúng chư Thiên bên bờ hồ Anottata. Tại đó, tài năng đặc biệt của các con sẽ thể hiện.

Các nàng làm theo lời ngài. Tại đó các tiên đồng không thể nào tự kiềm chế được khi Latà nhảy múa. Chư vị cười rộ lên vì tràn ngập kỳ thú, hoan nghênh không ngớt và vẫy khăn liên tục, chư vị gây huyên náo đến độ làm cho núi Tuyết Sơn như thể đang rung động.

Nhưng khi các nàng khác nhảy múa thì chư vị ngồi yên lặng như sơn ca mùa đông. Như vậy tại đại hội ấy, tài năng đặc biệt của Latà đã thể hiện rõ ràng.

Sau đó tư tưởng này khởi lên trong tâm Thiên nữ Sutà: “Vì hạnh nghiệp gì nàng Latà này đã vượt trội

chúng ta về vinh quang hiển đạt? Nào, ta muốn hỏi về hạnh nghiệp Latà đã làm”. Nàng đến hỏi và nàng kia giải thích vấn đề cho nàng rõ.

Đại vương Vessavana bèn trình toàn thể câu chuyện với Tôn giả Mahà-Moggallàna nhân dịp Tôn giả du hành lên thiên giới. Khi trình bày vấn đề lên đức Thế Tôn từ duyên cớ đầu tiên của câu chuyện, Tôn giả nói về các nàng Latà, Sajjà, Pavatà, Acchimatì và Sutà như sau:

1. Năm nàng đây chính các tiên nương,

Con gái Tỳ-sa-môn Đại vương,

Thiên đế huy hoàng, cao cả ấy,

Sáng ngời đức tính, tỏa hào quang.

2. Năm nàng Thiên nữ đến bên dòng,

Phủ kín hoa sen, tắm mát xong,

Khi đã đùa chơi, cùng múa hát,

Su-tà lại hỏi La-tà rằng:

3. Hỡi nàng mang các chuỗi sen xanh,

Và chuỗi bảo châu ở trán mình,

Da tựa vàng ròng, đen nháy mắt,

Sáng ngời như thể sắc thiên thanh,

Cuộc đời nàng lại thêm trường thọ,

Vì cớ sao nàng được nổi danh?

4. Thiên chủ quý yêu bạn nhất đoàn,

Hoàn toàn khả ái vẻ dung nhan,

Bạn tài giỏi múa ca đàn hát,

Và được quần tiên đến hỏi han.

Sau khi Sutà hỏi, Latà liền đáp:

5. Khi được làm người giữa thế nhân,

Em là dâu quý tộc giàu sang,

Tuân lời chồng bảo, không hờn giận,

Luôn giữ ngày trai giới nhiệt tâm.

6. Thuở em là một kẻ phàm nhân,

Em đã làm vui đẹp ý chồng,

Cha mẹ, em chồng, người giúp việc,

Cho nên được tiếng tốt vang lừng.

7. Do hoàn thành thiện nghiệp xưa kia,

Em xuất chúng luôn cả tứ bề:

Thọ mạng, dung quang và hạnh phúc,

Khang an, hưởng lạc thú tràn trề.

8. Các nàng nghe chuyện La-tà chăng?

Nàng giải đáp lời ta hỏi thăm:

Các đức phu quân là thiện thú

Tối cao cho cả đám hồng quần.

9. Tất cả chúng ta trong Pháp chân,

Hãy chăm lo phục vụ phu quân,

Nơi đâu những kẻ là trinh phụ

Theo Đạo pháp này phải tận tâm

Thực hiện những điều La-tà nói,

Chúng ta sẽ hưởng được thiên ân.

10. Sư tử lang thang khắp núi rừng,

Trú trong hang đá, chốn nương thân,

Giết tan các vật nào hèn yếu,

Vì nó ăn loài thú bốn chân.

11. Vậy tín nữ theo các Thánh nhân,

Lòng thành, nương tựa đức phu quân,

Với chồng, giữ trọn niềm trinh tiết,

Tiêu diệt xan tham, thắng hận sân,

Người ấy thực hành theo Chánh pháp,

Đời sau thọ hưởng cảnh thiên đàng.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ năm: Lâu Đài Của Guttila

5. (33) Chuyện thứ năm

LÂU ĐÀI CỦA GUTTILA

(Guttila-Vimàna)

Trong lúc đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha, Tôn giả Mahà-Moggallàna du hành lên thiên giới, như đã kể ở trên, đến cõi trời Ba mươi ba. Ở đó trong ba mươi sáu Lâu đài liên tiếp, Tôn giả thấy ba mươi sáu Thiên nữ hưởng thọ thiên lạc vinh quang với một đoàn tùy tùng gồm cả ngàn tiên nữ, và Tôn giả lần lượt hỏi, bắt đầu với vần kệ. “Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm” về các thiện nghiệp được các nàng thành tựu.

Sau khi Tôn giả hỏi, các Thiên nữ đáp lời với các vần kệ, mà vần đầu tiên là:

Con đã dâng y đẹp tuyệt trần...

Sau đó Tôn giả về nhân thế, trình câu chuyện lên đức Thế Tôn. Khi nghe chuyện, đức Thế Tôn nói:

- Này Moggallàna, không phải các Thiên nữ chỉ được ông hỏi và đáp lời như vậy mà thôi, nhưng xưa kia, hội chúng ấy cũng được Ta hỏi và trả lời như vậy.

Rồi vị Trưởng lão thỉnh cầu, Ngài kể lại cuộc đời Guttila, một chuyện Tiền thân của Ngài.

(Xem chuyện "Tiền thân đức Phật", quyển II số 243, Guttila Jàtaka).

1. Thất huyền cầm ấy thật du dương,

Ta phải đàn êm ái lạ thường,

Đệ tử mời ta ra nhảy múa,

Ko-si-ya, hãy giúp ta cùng.

2. - Ta là nơi chốn bạn nương nhờ,

Ta vẫn thường tôn trọng giáo sư,

Đệ tử sẽ không sao thắng bạn,

Giáo sư này sẽ thắng môn đồ.

Tương truyền rằng ba mươi sáu Thiên nữ ấy đã sinh làm người vào thời đức Phật Kassapa (Ca-diếp cổ Phật trước đức Gotama), và đã thực hành các công đức thiện sự như vầy: một người dâng y, một người dâng hương, một người dâng trái cây tuyệt hảo, một người dâng nước mía, một người in dấu năm ngón tay có tẩm hương tại Tháp của đức Thế Tôn, một người hành trì ngày trai giới, một người dâng nước lên một Sa-môn

lúc ấy đang thọ thực vào giờ ngọ trai, một người vô sân phục vụ cha mẹ chồng cáu kỉnh, một nữ tỳ tận trung chuyên cần, một người dâng cháo sữa lên một Sa-môn đang khất thực, một người dâng mật mía, một người dâng khúc mía, một người dâng quả timbaru, một người dâng dưa hấu, một người dâng dưa bở, một người dâng dưa leo, một người dâng hoa phàrusaka, một người dâng lò than nhỏ bằng đất (để sưởi), một người dâng bó củ sen, một người dâng một nắm lá thuốc, một người dâng tương chua, một người dâng bánh mè, một người dâng dây thắt lưng, một người dâng dây treo ở vai, một người dâng tấm vải buộc vết thương, một người dâng quạt, một người dâng quạt lá kè, một người dâng dụng cụ đuổi ruồi bằng lông chim công, một người dâng dù che nắng, một người dâng mứt, một người dâng bánh ngọt.

Tất cả vị này được tái sanh cùng đoàn tùy tùng gồm cả ngàn tiên nữ để làm thị nữ của Sakka Thiên chủ. Khi được Guttila, giáo sư âm nhạc, hỏi thăm, mỗi vị lần lượt giải thích các thiện nghiệp đã làm, bắt đầu với vần kệ: ‘‘Tín nữ dâng y đẹp tuyệt trần’’...

3. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Đang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng, toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

4. Vì sao nàng được sắc như vầy,

Vì cớ gì nàng vinh hiển đây,

Những lạc thú nào nàng mến chuộng

Trong tâm, đều xuất hiện ra ngay?

5. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương?

6. Nàng Thiên nữ ấy hỷ tâm tràn,

Được Mục-liên Tôn giả hỏi han,

Bèn giải đáp ngay phần hạnh nghiệp,

Và đây là kết quả cho nàng.

7. Tín nữ dâng y đẹp tuyệt trần,

Là người vinh hiển giữa nhân quần,

Người nào dâng các y như thế

Sẽ đạt thiên cung đẹp thỏa lòng.

8. Hãy ngắm Lâu đài đây của con,

Là Thiên nữ, con biến hóa khôn lường,

Vinh quang nhất giữa đàn tiên nữ,

Hãy ngắm quả thành tựu phước ân.

9. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào ưa chuộng

Trong dạ, tức thì xuất hiện ngay.

10. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Nhờ đấy oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

Giống như Lâu đài này của người dâng y, bốn Lâu đài kế tiếp cũng được triển khai như vậy: Các vần kệ thứ 3 đến thứ 10 được lập lại bốn lần với các điểm thay đổi sau:

1. Tín nữ dâng hoa đẹp tuyệt trần, ...

2. Tín nữ dâng hương ngát tuyệt trần, ...

3. Tín nữ cúng dâng quả tuyệt trần, ...

4. Tín nữ dâng cam lộ tuyệt trần, ...

18. Con đã in hình năm ngón tay,

Tẩm hương lên bảo Tháp thờ Ngài

Thế Tôn Ca-diếp thời sơ cổ,...

Giống như Lâu đài người in dấu năm ngón tay tẩm hương, bốn Lâu đài kế tiếp cũng được triển khai

như vậy, và lập lại các vần kệ từ 8 đến 10, nhưng có các biến đổi sau đây thay thế vần kệ 18:

19. Con thấy Tăng Ni ở dọc đường,

Khi con nghe pháp của chư Tôn,

Con tuân thủ một ngày trai giới,

...

20. Khi đứng trên dòng với tín tâm,

Con dâng cúng nước một Sa-môn,

...

21. Xưa con hầu hạ mẹ cha chồng

Cáu kỉnh, gắt gay lại cộc cằn,

Con chẳng hận sân hay oán ghét,

Giữ gìn giới đức thật chuyên tâm.

22. Con là người phục dịch tha nhân,

Nô lệ chuyên cần việc bản thân,

Con chẳng hận sân hay ngã mạn,

Con là người đã được chia phần.

23. Khi đã hoàn thành sự nghiệp xong,

Tái sanh thiện thú, được hân hoan,

...

24. Con dâng cháo sữa một Sa-môn

Đang bước đi cầu thực giữa đường,

Hãy ngắm Lâu đài con được hưởng....

...

Giống như Lâu đài của người cúng cháo sữa, hai mươi lăm Lâu đài khác cũng phải được khai triển như vậy:

25. Con dâng mật mía....

26. Con dâng khúc mía nhỏ...

27. Con dâng quả timbaru...

28. Con dâng dưa hấu...

29. Con dâng dưa bở....

30. Con dâng dưa leo....

31. Con dâng hoa phàrusaka....

32. Con dâng lò sưởi tay...

33. Con dâng một nắm rau xanh....

34. Con dâng một bó hoa nhỏ...

35. Con dâng một bó củ sen...

36. Con dâng một nắm lá thuốc...

37. Con dâng cháo xoài...

38. Con dâng bánh mè...

39. Con dâng dây thắt lưng..

40. Con dâng dây treo ở vai...

41. Con dâng tấm vải buộc vết thương...

42. Con dâng cây quạt...

43. Con dâng cây quạt lá kè...

44. Con dâng dụng cụ đuổi ruồi bằng lông công...

45. Con dâng cây dù che nắng...

46. Con dâng đôi dép...

47. Con dâng bánh dẻo...

48. Con dâng mứt kẹo...

49. Con dâng bánh ngọt lên một Sa-môn đi khất thực....

50. Hãy ngắm Lâu đài đây của con,

Là Thiên nữ con biến hóa khôn lường,

Vinh quang nhất giữa đàn tiên nữ,

Hãy ngắm quả thành tựu phước ân.

51. Vì thế sắc con đẹp thế này,

Và con vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

52. Xin trình Tôn giả đại oai thần

Công đức con làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi con rực rỡ,

Dung quang tỏa sáng khắp mười phương.

53. Lành thay ta đã đến hôm nay,

Hạnh phúc bừng lên, rạng rỡ ngày,

Vì được thấy đàn Thiên nữ ấy

Thay hình đổi dạng thỏa lòng đây.

54. Đã nghe thiện pháp các nàng tiên,

Ta quyết thực hành lắm phước duyên:

Bố thí, tinh cần, thân chế ngự,

Ta nguyền đến cảnh chẳng ưu phiền.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ sáu: Lâu Đài Rực Rỡ

6. (34) Chuyện thứ sáu

LÂU ĐÀI RỰC RỠ

(Daddalha-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi ở Kỳ Viên. Thời ấy trong một làng nhỏ của thị trấn Nàlaka có một người khá giả, tình nguyện phụng sự Tôn giả Trưởng lão Revata (Ly-bà-la). Người ấy được hai con gái: một nàng tên Bhaddà, nàng kia là Subhaddà.

Bhaddà về nhà chồng, đầy đủ tín tâm và thông tuệ, nhưng nàng lại không sinh con. Nàng bèn nói với chồng:

- Thiếp có một em gái tên Subhaddà, hãy cưới em gái thiếp. Nếu em thiếp sanh con trai, nó cũng là con của thiếp và dòng dõi này không bị tuyệt tự.

Chồng bảo nàng:

- Được lắm.

Và chàng làm theo đề nghị của vợ.

Bấy giờ Bhaddà khuyên nhủ Subhaddà:

- Này em, hãy thích thú bố thí, và tinh cần sống theo chánh hạnh, như vậy sẽ có nhiều lợi lạc cho em trong đời hiện tiền này và đời sau.

Một hôm, Subhaddà theo lời khuyên của chị và làm theo điều nàng bảo, thỉnh cầu Tôn giả Revatà đến thọ thực cùng bảy vị khác. Chư vị đến nhà nàng. Đầy đủ tín tâm, nàng tự tay phục vụ chư vị và thiết đãi Tôn giả Revatà cùng chư Tỷ-kheo các món cao lương mỹ vị đủ loại cứng và mềm. Vị Trưởng lão nói lời tùy hỷ công đức rồi ra đi.

Về sau, Subhaddà từ trần và tái sanh vào hội chúng Hóa Lạc thiên. Còn Bhaddà, trước kia chỉ cúng dường cho các cá nhân riêng lẻ, nên được tái sanh làm thị nữ của Sakka Thiên chủ.

Bấy giờ Subhaddà, nhân lúc suy nghĩ lại thành quả của chính mình,tự hỏi: “Vì công đức nào mà nay ta đã hóa sinh tại đây?”. Và nhận ra chính nàng đạt được cảnh giới này do cúng dường Tăng chúng theo lời khuyên của Bhaddà. Rồi trong lúc nàng hỏi: “Thế Bhaddà nay ở đâu?”, nàng thấy chị nàng đã tái sanh làm thị nữ của

Sakka, và do lòng thương tưởng chị kiếp trước, nàng bước vào Lâu đài của chị. Lúc ấy Bhaddà hỏi nàng:

1. Chói lọi dung nhan đẹp rỡ ràng,

Hỡi nàng Thiên nữ đại vinh quang,

Sáng ngời vượt hẳn bao Thiên nữ

Tam thập tam thiên giới vẻ vang.

2. Ta chẳng nhớ ta đã gặp nàng,

Đây lần đầu diện kiến dung nhan,

Từ Thiên chúng cõi nào đi đến,

Và gọi tên ta thật rõ ràng?

Nàng ngâm hai vần kệ giải thích:

3. Bhad-dà, em chính Su-bhad-dà,

Khi ở cõi người một kiếp xưa,

Em lấy chồng chung cùng chị đó,

Em là tiểu muội chị đây mà.

4. Đến lúc em thân hoại mạng chung,

Tự do giải thoát cõi hồng trần,

Về sau cộng trú cùng Thiên chúng

Hóa Lạc thiên vui thú tột cùng.

Bhaddà lại hỏi nàng:

5. Những người làm thiện nghiệp an lành

Đi đến cõi trời để tái sanh,

Em được sanh cùng Thiên chúng ấy,

Su-bhad-dà phát biểu phân minh.

6. Nhưng làm sao có pháp môn nào

Em được người nào dạy ở đâu,

Bố thí cách nào hành thiện sự

Làm em sáng chói giữa trời cao?

7. Đã đạt đến danh vọng lẫy lừng,

Vinh quang xuất chúng, hưởng thiên ân,

Khi nàng Thiên nữ nghe lời hỏi,

Quả ấy nghiệp gì, hãy giải phân.

Subhaddà đáp:

8. Cúng dường vừa đúng tám phần ăn,

Kiếp trước tự tay em hiến dâng,

Đầy đủ tín tâm đem bố thí

Chúng Tỳ-kheo xứng đáng chia phần.

9. Vì thế sắc em đẹp thế này,

Và em vinh hiển ở nơi đây,

Bất kỳ lạc thú nào trong dạ

Yêu chuộng, tức thì xuất hiện ngay.

10. Xin trình Thiên nữ đại oai thần

Công đức em làm giữa thế nhân,

Vì thế oai nghi em rực rỡ,

Dung quang chiếu sáng khắp mười phương.

Sau đó Bhaddà hỏi nàng:

11. Với tự tay mình, đủ tín tâm

Chị đem nhiều thực phẩm cung dâng

Sa-môn, Phạm hạnh, thân điều phục,

Hơn cả em ngày trước đã làm.

12. Sau khi đã bố thí nhiều hơn,

Chị đến với Thiên chúng hạ tầng,

Sao em cúng ít hơn thời ấy,

Lại được vinh quang thật lẫy lừng?

Thiên nữ, khi em vừa được hỏi,

Nghiệp gì quả ấy, hãy phân trần.

Subhaddà lại nói:

13. Xưa em gặp một vị tu hành,

Là bậc thầy làm khởi tín thành,

Em thỉnh cầu ngài về thọ thực,

Ly-bà-la, với bảy đồng hành.

14. Ngài chú tâm làm lợi hữu tình,

Vì lòng lân mẫn đối quần sanh,

Dạy em: “Bố thí lên Tăng chúng”,

Vì vậy em y giáo phụng hành.

15. Lễ vật cúng dường lên chúng Tăng

Trú an trong quả lớn vô ngần,

Chị đem bố thí từng người một

Chẳng được hưởng nhiều quả phước ân.

Khi Subhadda đã nói như vậy, Bhaddà chấp nhận ý nghĩa trên và ước mong đời sau sẽ nhiệt tình noi gương em nàng, bèn ngâm kệ:

16. Nay biết cúng dường lên chúng Tăng

Được nhiều phước quả lớn vô ngần,

Khi nào trở lại làm người nữa,

Chị sẽ chuyên tâm việc cúng dường

Lên chúng Tỷ-kheo nhiều mãi mãi,

Lòng đầy hào phóng, chẳng xan tham.

Rồi Subhaddà trở lại thiên giới của nàng. Sau đó, khi Sakka Thiên chủ thấy Thiên nữ ấy sáng chói nhờ hào quang của sắc thân nàng vượt trội hơn hẳn Thiên chúng cõi trời Ba mươi ba, và đã nghe câu chuyện giữa hai nàng, nên ngay sau khi Subhaddà biến mất, ngài không biết nàng là ai, bèn hỏi Bhaddà:

17. Ai là Thiên nữ, hỡi Bhad-dà,

Trò chuyện cùng nàng thật nết na,

Nàng ấy vượt lên về mỹ sắc

Mọi Thiên thần cõi Ba mươi ba?

Nàng tâu trình Thiên chủ:

18. Tâu ngài Thiên chủ, ở phàm trần,

Kiếp trước sinh làm một nữ nhân,

Nàng đã cùng con làm tỷ muội,

Chúng con thời ấy lấy chung chồng,

Bởi vì nàng cúng dường Tăng chúng,

Nay sáng ngời lên với phước ân.

Sau đó Sakka Thiên chủ thuyết pháp, nêu rõ thành quả vĩ đại của lễ vật đáng tuyên dương mà nàng đã cúng dường Tăng chúng:

19. Ngày xưa Thiên nữ ấy em nàng,

Nhờ thiện pháp, nay chiếu ánh quang,

Nàng đã cúng dường lên Thánh chúng,

Trú an trong quả lớn vô lường.

20. Trước kia trên đỉnh Thứu Linh Sơn,

Ta hỏi Phật-đà, đức Thế Tôn,

Về sự kết thành do bố thí,

Nơi nào đem quả lớn khôn lường.

21. Đối với phàm nhân chúng hữu tình

Cúng dường mong phước đức phần mình,

Nơi nào bố thí nhiều thành quả

Mang lại cho người lúc tái sanh?

22. Phật-đà trước đã hiểu tinh tường

Nghiệp quả tạo nên bởi cúng dường,

Bố thí nơi nào đem quả lớn,

Nên Ngài giảng giải với ta rằng:

23. Bốn người đang tiến bước lên đường,

Và bốn người đắc quả trú an,

Tăng chúng chánh chân và chú trọng

Thực hành Giới, Định, Tuệ tinh cần.

24. Đối với phàm nhân, chúng hữu tình

Cúng dường mong phước đức cho mình,

Dâng nhiều lễ vật lên Tăng chúng

Đem quả lớn về lúc tái sanh.

25. Vì Tăng chúng rộng lớn mênh mang,

Sâu thẳm không lường giống đại dương,

Đệ tử bậc Anh hùng dưới thế

Là người tối thắng giữa phàm nhân,

Nơi nào Tăng chúng đi truyền pháp,

Chư vị đều mang đến ánh quang.

26. Những người đem lễ cúng chư Tăng,

Lễ vật cúng dường thật chánh chân,

Bố thí, hiến dâng theo Chánh pháp,

Lễ kia mang quả lớn vô cùng,

Cúng dường lễ vật lên Tăng chúng

Được các Phật-đà tán thán luôn.

27. Tích đức này đây chính phước điền,

Những người kia tiến bước đi lên

Giữa đời, tâm ngập tràn hoan hỷ,

Khi đã diệt ô nhiễm thấp hèn

Của thói xan tham cho tận gốc,

Không còn lầm lỗi, sẽ sanh Thiên.

Sakka Thiên chủ kể toàn chuyện này với Tôn giả Mahà-Moggallàna, Tôn giả lại trình lên Thế Tôn. Ngài lấy đó làm một dịp thuyết pháp.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ bảy: Lâu Đài Của Sesavati

7. (35) Chuyện thứ bảy

LÂU ĐÀI CỦA SESAVATI

(Sesavati-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Sàvatthi, ở Kỳ Viên. Thời ấy trong làng Nàlaka nước Ma-kiệt-đà (Magadha) có một nàng dâu trong nhà một gia chủ giàu tiền của.

Chuyện kể rằng nhiều kiếp trước, khi ngôi kim Tháp rộng một do-tuần đang được xây để thờ đức Thế Tôn Kassapa, nàng còn là một thiếu nữ cùng đi với mẹ đến khuôn viên của đền thờ này và hỏi mẹ:

- Mẹ ơi, các người này đang làm gì thế?

- Họ đang đúc gạch bằng vàng để xây tháp.

Khi nghe vậy, cô gái có tín tâm liền bảo mẹ:

- Mẹ ơi, ở cổ con có món nữ trang nhỏ này bằng vàng. Con muốn đem nó tặng vào ngôi bảo Tháp.

- Thế thì tốt lắm, con hãy đem cúng nó đi.

Rồi tháo món nữ trang từ cổ con gái ra trao tận tay người thợ vàng, bà bảo:

- Đây là phần đóng góp của con bé này. Hãy thêm nó vào viên gạch ông đang đúc nhé.

Người thợ vàng làm theo lời ấy.

Về sau cô gái từ trần và do công đức đặc biệt kia, được tái sanh vào thiên giới, rồi lần lượt đi từ thiện thú này đến thiện thú khác; vào thời đức Thế Tôn Gotama, nàng tái sanh ở làng Nàlaka.

Một hôm nàng được mẹ sai đi làm việc cho bà, nàng đem một ít tiền đến một tiệm mua dầu. Trong tiệm này có một gia chủ đang đào đất để lấy một số lớn đồng tiền, vàng, ngọc trai, châu báu đủ loại đã được cha chôn giấu để dành từ xưa. Người chủ tiệm thấy rằng vì nghiệp quả của mình, chúng đã biến thành sỏi đá. Sau đó vị ấy chất thành một đống, cất vào một nơi để quan sát chúng vừa tự bảo: “Do năng lực của những người đầy đủ công đức, chúng sẽ trở thành vàng bạc, đồng tiền như xưa”.

Bấy giờ cô gái thấy vậy bèn hỏi:

- Sao các đồng tiền kahàpana và châu báu được

chất đống thế này? Hiển nhiên chúng cần phải được cất giữ đúng đắn mới phải.

Người chủ tiệm nghe vậy tự nghĩ: “Cô gái này có đại phước đức. Nhờ cô này tất cả của cải này sẽ biến thành vàng bạc cả, và sẽ có giá trị cho ta. Ta sẽ đối xử với cô ấy thật ân cần tử tế”.

Ông liền đến gặp mẹ nàng và xin cầu hôn nàng:

- Xin hãy gả con gái bà cho con trai tôi.

Ông trao tặng nàng một số tài sản lớn, tổ chức lễ cưới linh đình và rước cô gái về nhà mình.

Sau đó, nhận thấy rõ đức hạnh của nàng, ông mở kho gia bảo ra và nói:

- Con thấy cái gì đây?

Nàng đáp:

- Con chẳng thấy gì ngoài một đống tiền, vàng, và châu báu.

Ông lại bảo:

- Các châu báu này đã biến mất vì kết quả các nghiệp ác của nhà ta, nay nhờ các nghiệp ưu thắng của con, chúng đã trở thành bảo vật. Vậy từ nay chỉ mình

con trong nhà này được cai quản mọi sự. Còn chúng ta sẽ chỉ dùng những thứ gì do con định đoạt.

Từ đó mọi người biết nàng qua danh hiệu Sesavati (Nữ phú gia).

Vào thời ấy Tôn giả Tướng quân Chánh pháp Sàriputta biết các hành nghiệp của đời mình đã chấm dứt, bèn suy nghĩ: “Ta sẽ trao bảo vật cho mẹ ta, nữ nhân Bà-la-môn Rùpasari, để làm nơi nương tựa cho bà, rồi ta sẽ đắc Niết-bàn vô dư y”.

Tôn giả liền đến gần đức Thế Tôn, thông báo cho Ngài biết Niết-bàn vô dư y của mình sắp đến, và theo lệnh của bậc Đạo Sư, Tôn giả thị hiện một phép đại thần thông, rồi nói hàng ngàn lời tán thán đức Thế Tôn và khởi hành; mặt vừa hướng thẳng về phía Thế Tôn, vừa lùi dần cho đến khi khuất dạng Ngài.

Khi đã ra đi khuất dạng, Tôn giả còn đảnh lễ Ngài một lần nữa, rồi được chúng Tỷ-kheo vây quanh, Tôn giả rời tinh xá. Tôn giả đưa huấn thị cho Tăng chúng xong, lại an ủi Tôn giả Ananda, và bảo tứ chúng quay về sau khi tiễn đưa Tôn giả. Vừa đúng lúc đến làng Nalaka, an trú mẫu thân Tôn giả vào quả vị Dự Lưu. vào lúc rạng đông, Tôn giả đắc Niết-bàn vô dư y ngay ở trong căn phòng mà Tôn giả đã được sinh ra. Sau đó cả

chư Thiên và loài Người cùng làm lễ cung kính cúng dường di hài Tôn giả suốt bảy ngày. Họ làm dàn hỏa thiêu cao một trăm cubit (45m) với đủ loại chiên-đàn và hương liệu.

Nàng Sesavati cũng nghe tin về Niết-bàn vô dư y của Tôn giả. Nàng bảo: “Ta sẽ đi đảnh lễ ngài”, và dặn gia nhân đặt hoa bằng vàng đầy hộp và đem hương liệu đến, nàng muốn xin phép cha chồng ra đi.

Ông bảo nàng:

- Con đang mang thai và ở đó đông nghẹt cả người, vậy con nên ở nhà và gửi hương hoa đến thôi.

Tuy thế, nàng đầy tín tâm, suy nghĩ: “Cho dù có nguy hiểm đến tính mạng ta tại đó, ta cũng muốn đi hành lễ cúng dường”. Rồi không nghe lời khuyên của ông, nàng cùng các người hầu cận ra đi, cúng dường hương hoa xong, nàng đứng chắp tay trước ngực trong dáng điệu sùng kính.

Vào lúc ấy, một con voi đang lên cơn động tình ở trong đoàn tùy tùng của hoàng gia đến làm lễ cúng dường Tôn giả Trưởng lão, thình lình chạy vào đó, khi mọi người thấy nói, liền hốt hoảng chạy trốn vì sợ chết,

đám đông ấy dẫm chết Sesavati, nàng đã ngã gục trong đám người chen lấn nhau.

Nàng đã hoàn thành lễ cúng dường và từ trần với niềm tin đối với Tôn giả. Tâm đầy thành tín, nàng được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba.

Khi quan sát thành quả của nàng và suy luận ra nguyên nhân, nàng thấy chính là do lễ cúng dường Tôn giả Trưởng lão, nên với lòng thành tín hướng về Tam Bảo, nàng cùng Lâu đài của nàng du hành đến đảnh lễ bậc Đạo Sư, vừa bước xuống khỏi Lâu đài, nàng đứng chắp tay trước ngực trong dáng điệu sùng kính.

Thời ấy Tôn giả Vangìsa, đang ngồi cạnh đức Thế Tôn nói như vầy:

- Bạch Thế Tôn, con muốn hỏi Thiên nữ kia về công đức phước nghiệp mà nàng đã làm.

Đức Thế Tôn bảo:

- Này Vangìsa, cứ làm như vậy đi.

Sau đó Tôn giả Vangìsa ngâm kệ tán thán Lâu đài của nàng trước tiên:

1. Với ánh sáng ngời của thủy tinh,

Bạc vàng bao phủ khắp chung quanh,

Lâu đài diễm lệ đầy màu sắc,

Ta thấy nơi cư trú hiển vinh,

Đầy đủ cửa vòng cung chạm trổ,

Cát vàng rải rắc lối Thiên đình.

2. Như mặt trời xua bóng tối tan,

Về thu chiếu sáng khắp mười phương,

Lâu đài chói lọi trên thiên đỉnh

Như cột lửa bừng ánh dạ quang.

3. Chẳng khác nào tia chớp sáng lòa,

Khiến hồn mê mẩn giữa trời xa,

Vang lừng chũm chọe, đàn, kèn, trống,

Tráng lệ như thành phố Ind-ra.

4. Đây đó hoa sen đỏ, trắng, xanh,

Hoa lài, dâm bụt đỏ đầy cành,

A-so-ka với Sà-la nở,

Cây đẹp tỏa hương ngát dịu lành.

5. Viền quanh thông, mít, Bhu-ja-ka,

Chằng chịt hoa leo đám cọ dừa,

Sen, súng đâm chồi như bảo ngọc,

Hồ sen tuyệt mỹ, hỡi tiên nga!

6. Bất kỳ dưới nước có hoa nào,

Hoặc ở đất bằng hoa mọc sao,

Dù thuộc thiên thần hay hạ giới,

Chúng đều mọc ở tại lầu cao.

7. Đây là kết quả sự tu hành,

Điều phục tự thân, được hóa sanh,

Do nghiệp gì, Lâu đài đạt được?

Hỡi nàng Thiên nữ nói cho minh.

Sau đó Thiên nữ đáp:

8. Cách nào con đạt Lâu đài này

Có công, hạc, trĩ đến từng bầy,

Hồng nga, ngỗng xám, sơn ca hót,

Vang dội tiếng chim lảnh lót thay.

9. Đầy đủ cây hoa tỏa rộng cành:

Vô ưu, đào đỏ với kèn xanh,

Làm sao con đạt Lầu thiên giới,

Tôn giả nghe con sẽ thuyết trình.

10. Hưng thịnh miền đông Ma-kiệt-đà,

Có làng tên gọi Na-la-ka,

Xưa làm dâu một nhà nơi ấy,

Dân chúng gọi con ‘‘Nữ phú gia’’.

11. Tâm con tràn ngập nỗi hân hoan,

Rải rắc hoa thơm khắp đại nhân,

Ngài được trời, người đồng kính mộ

Vê tài thuyết pháp lẫn hồng ân,

Phước điền vô thượng là Tôn giả

Xá-lợi-phất vừa xả báo thân.

12. Sau khi con kính lễ ngài xong,

Ngài đã về nơi tối thượng tầng,

Đại giác giả mang thân cuối ấy,

Con từ giã thể xác phàm trần,

Đi lên Tam thập tam thiên giới,

Con đến nơi này để trú thân.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ tám: Lâu Đài Của Mallikà

8. (36) Chuyện thứ tám

LÂU ĐÀI CỦA MALLIKÀ

(Mallikà-Vimàna)

Sau khi, đã hoàn thành nhiệm vụ của bậc Giác Ngộ, từ thời Chuyển Pháp luân cho đến thời giáo hóa du sĩ ngoại đạo Subhadda, vào lúc rạng đông một đêm trăng tròn tháng Visàkha, giữa đôi Sàla song thọ tại Upavattana, rừng Sàla của các quốc vương Malla ở Kusinàrà, đức Thế Tôn, nơi nương tựa của thế gian đã viên tịch trong Niết-bàn giới vô dư y, và trong lúc kim thân của Ngài được chư Thiên và loài Người cúng dường, một tín nữ ở Kusinàrà tên Mallikà thuộc dòng họ các quốc vương Malla, vợ của Bandhula, một người mộ đạo, đầy tín tâm, lấy nước hương thơm rửa bộ nữ trang hình tấm mạng lớn (để phủ quanh thân), giống như bộ nữ trang của đại tín nữ Visàkhà, và lau chùi thật bóng với một miếng vải mịn, rồi đem theo nhiều đồ vật khác như hương liệu, vòng hoa ... đến đảnh lễ di hài đức Thế Tôn.

[Đây chỉ là phần sơ lược, còn chuyện Mallikà có đầy đủ chi tiết trong bộ Luận Pháp cú (Dh.A.III.119, Mallikàdevivatthu)]

Về sau, Mallikà từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Vì nàng đã cúng dường lễ vật như vậy, nên nàng được hưởng vô lượng Thiên lạc huy hoàng. Xiêm y nữ trang, lâu đài, đều sáng chói với thất bảo, cùng với ánh sáng của vàng ròng tuyệt hảo, rực rỡ chiếu khắp mười phương với kim sắc như thể rải rắc mọi hướng với những tia vàng tinh chất.

Bấy giờ Tôn giả Nàrada đang du hành giữa Thiên chúng, trông thấy nàng bèn lại gần. Nàng cung kính đảnh lễ Tôn giả, rồi đứng chắp tay trong dáng điệu sùng kính. Tôn giả hỏi nàng:

1. Thiên nữ khoác y phục ánh vàng,

Điểm trang đầy ngọc báu kim hoàn,

Thượng y vàng chói trông kiều diễm,

Nàng chiếu sáng dầu chẳng điểm trang.

2. Nàng đeo vòng đủ sắc là ai,

Chiếc mão điểm trang tỏa sáng ngời,

Che phủ mạng vàng ròng óng ả,

Với bao hàng chuỗi ngọc buông lơi.

3. Bảo vật hoàng kim kết ngọc hồng,

Ngọc trai và ngọc thạch chen lồng,

Minh châu mắt báo và hồng ngọc

Như mắt bồ câu ngọc sáng trong.

4. Tiếng chim khổng tước đáng yêu thay,

Tiếng của hồng nga chúa ở đây

Cùng tiếng sơn ca êm ái quá,

Dịu dàng nghe chúng hót từng bầy,

Khác nào âm điệu đàn năm thứ

Đồng tấu lên hòa khúc nhạc hay.

5. Xe của nàng hoàn hảo sáng ngời,

Khảm đầy bảo ngọc thật xinh tươi,

Thiên xa lộng lẫy và cân xứng,

Hình dáng hài hòa khắp mọi nơi.

6. Thân sắc nàng như bức tượng vàng,

Đứng bên xe ngọc tỏa hào quang,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi ta hỏi,

Hãy nói nghiệp gì quả ấy mang?

Và Thiên nữ đáp lời:

7. Tấm mạng vàng ròng với bảo trân,

Ngọc trai dày đặc phủ kim ngân,

Lòng thành con cúng Cồ-đàm Phật

Vô lượng phước điền tịch diệt xong.

8. Sau khi thiện sự đã hoàn toàn,

Công đức được chư Phật tán dương,

Con thọ hưởng Lâu đài hạnh phúc,

Vô sầu, vô bệnh, mãi an khương.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ chín: Lâu Đài Của Visàlakkhi

9. (37) Chuyện thứ bảy

LÂU ĐÀI CỦA VISÀLAKKHÌ

(Visàlakkhì-Vimàna)

Sau khi đức Thế Tôn đã viên tịch, khi Đại vương Ajàtasattu (A-xà-thế) đã xây một đại Tháp ở Ràjagaha trên phần xá-lợi mà vua nhận được và cử hành lễ hội cúng dường xong, cô con gái một nhà làm vòng hoa tên Sunandà, một tín nữ, một vị Thánh đệ tử đắc quả Dự Lưu, gửi nhiều tràng hoa thơm đến cúng bảo Tháp, và vào các ngày trai giới, chính nàng đi đến đó lễ bái.

Về sau, lúc từ trần, nàng được tái sanh làm thị nữ của Sakka Thiên chủ và một hôm Thiên chủ đi vào Lâm viên Cittalatà, thấy nàng đứng đó mà không bị ảnh hưởng bởi ánh hào quang của tất cả các vị Thiên thần chung quanh nàng.

Ngài bèn hỏi nàng lý do:

1. Thiên nữ là ai cặp mắt huyền,

Trong vườn lạc thú Cit-ta Viên,

Nàng đang đi dẫn đầu tiên chúng

Hầu cận quanh nàng ở cõi thiên.

2. Khi chư Thiên cõi Ba mươi ba

Vào Lạc Viên này đủ mã, xa,

Tất cả hào quang toàn hội chúng

Đồng thời được phóng tỏa lan ra.

3. Song nàng đã đến tận nơi đây,

Dạo bước Lâm viên lạc thú này,

Thân thể nàng không ai chiếu sáng,

Vì sao dung sắc được như vầy,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi nghe hỏi,

Hãy nói nghiệp gì tạo quả đây?

Khi được Sakka Thiên chủ hỏi, Thiên nữ Sunandà đáp lời qua các vần kệ này:

4. Thiên chủ, nghiệp xưa tạo quả này,

Hình dung, sanh thú của con đây,

Vinh quang, uy lực, tâu Thiên chủ,

Xin lắng nghe con sẽ giải bày.

5. Vương Xá thành đầy lạc thú kia,

Con là tín nữ Su-nan-dà,

Tín tâm đầy đủ hành trì giới,

Bố thí hân hoan rộng rãi mà.

6. Các thứ đèn dầu, thức uống ăn,

Tọa sàng, y phục thứ cần dùng,

Con dâng cúng những người chơn chánh,

Cùng với niềm thành tín nhiệt tâm.

7. Vào ngày mười bốn với mười lăm,

Mồng tám, những ngày có sáng trăng,

Đặc biệt là ngày trong nửa tháng

Liên quan Bố-tát giới tu thân,

Con hành trì Bát quan trai giới,

Đức hạnh con luôn sống hộ phòng.

8. Hại mạng sát sanh con tránh xa,

Giữ mình không dối trá sai ngoa,

Cũng không trộm cắp hay tà dục,

Thói uống rượu say cũng đoạn trừ.

9. Hân hoan giữ Ngũ giới tu hành,

Thành Đế con nghiên cứu thật tinh,

Đệ tử đức Cồ-đàm Giác giả,

Là người có mắt, đấng lừng danh.

10. Thuở trước một nhà quyến thuộc con

Đã đưa con đủ loại hoa vòng,

Con dâng tất cả vòng hoa ấy

Tại tháp của Ngài, đức Thế Tôn.

11. Vào ngày trai giới có trăng rằm,

Con đến cúng dường với tín tâm,

Hương liệu, vòng hoa, dầu đủ thứ,

Tại đền bảo Tháp, chính tay dâng.

12. Vì hạnh nghiệp ngày trước của con,

Dâng tràng hoa, tấu đức Thiên hoàng,

Hình dung, cảnh giới này con đạt,

Vinh hiển cao sang, đủ lực thần.

13. Vì hạnh nghiệp xưa tạo ở đời,

Con thường giữ giới Bát quan trai,

Kết thành thiện quả ngày sau đến,

Thiên chủ, con mong đạt Bất lai.

Rồi Sakka Thiên chủ trình vấn đề này với Tôn giả Vangìsa. Tại Hội nghị kết tập Kinh điển, Tôn giả thuật chuyện này với chư Trưởng lão thời ấy đang biên soạn Giáo pháp và chư vị thêm chuyện này đúng như thật vào Kinh tạng.

Phẩm III. Pàricchattaka - Chuyện thứ mười: Lâu Đài Cây San Hô

10. (38) Chuyện thứ mười

LÂU ĐÀI CÂY SAN HÔ

(Paricchattaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn, trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên. Một đệ tử tại gia đầy tín thành cúng dường thực phẩm lên đức Thế Tôn tại nhà riêng vô cùng trọng thể.

Ngay lúc ấy một nữ nhân lượm củi trong Hắc lâm thấy một cây Vô ưu (Asoka) đang nở hoa. Bà đi nhặt các cành hoa đến rải quanh đức Thế Tôn, cung kính đảnh lễ Ngài rồi ra về.

Sau đó bà từ trần, được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, hưởng lạc thú tại Hỷ lạc Viên Nandana, cùng với đoàn tiên nữ ca múa tham dự lễ hội dưới cây Thiên hoa San hô. Tôn giả Mahà-Moggallàna cũng thấy nàng và hỏi nàng như vầy:

1. Cùng với San hô, các loại hoa,

Vườn tiên tuyệt mỹ đẹp lòng ta,

Kết thành từng chuỗi hoa thiên giới,

Nàng thích thú và cất tiếng ca.

2. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Âm nhạc thiên đình vang vọng đến

Bên tai nghe quả thật du dương.

3. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Nhè nhẹ hương trời lan tỏa rộng,

Làn hương dịu ngọt tạo hân hoan.

4. Đang lúc nàng di chuyển dáng hình,

Trâm cài tóc bím kết bên mình,

Âm vang như tiếng tơ hòa tấu

Năm thứ đàn huyền diệu hợp thành.

5. Vòng tai được gió thổi ngang qua,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Âm hưởng các vòng vàng ngọc ấy

Khác nào năm tiếng nhạc đồng hòa.

6. Và hương của các chuỗi phương hoa

Khả ái trên đầu nhẹ tỏa ra,

Thoang thoảng bay đi khắp mọi hướng

Giống như cây mạn-thù-sa-ka,

7. Nàng thở làn hương thật ngọt ngào,

Nàng nhìn vẻ đẹp cõi trời cao,

Hỡi nàng Thiên nữ khi nghe hỏi,

Hãy nói quả đây của nghiệp nào.

Sau đó Thiên nữ đáp lời:

8. Thuở trước con dâng cúng Phật-đà

Những vòng hoa đẹp A-so-ka,

Đỏ hồng, rực sáng như màu lửa,

Ngào ngạt hương thơm thoang thoảng đưa.

9. Khi đã thực hành thiện nghiệp xong,

Nghiệp lành được đức Phật tuyên dương,

Nay con thọ hưởng nhiều ân phước,

Vô bệnh, vô sầu, mãi lạc an.

TỔNG KẾT

- Lâu đài Huy Hoàng, Lâu đài người cúng khúc mía, Lâu đài Trường kỷ, Lâu đài Lata.

- Lâu đài Guttila, Lâu đài Sáng chói, Lâu đài Sesavati, Lâu đài Mallikà, Lâu đài Vìsalakkhi,

- Lâu đài Cây San hô.

Phẩm này được biết qua các chuyện trên.

PHẨM BA: CÂY SAN HÔ

Phẩm IV. Đỏ Sẫm - Chuyện thứ nhất: Lâu Đài Đỏ Sẫm

PHẨM IV

ĐỎ SẪM

1. (39) Chuyện thứ nhất

LÂU ĐÀI ĐỎ SẪM

(Manjetthaka-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên. Lúc Ngài đang được cúng dường thực phẩm theo cách được miêu tả trong Lâu đài trước, một nữ tỳ của nhà nọ đã lượm hoa từ cây Sàla đang nở rộ trong Hắc Lâm, xâu từng chuỗi thành những bó hoa nhỏ, rồi lượm rất nhiều hoa quý, những hoa đã rụng, và nàng đi vào thành.

Nàng thấy đức Thế Tôn đang an tọa trong ngôi đình, và với tín tâm, nàng trân trọng cúng dâng các bó hoa ấy đặt chung quanh tọa cụ của Ngài, rải thêm các

hoa kia, rồi cung kính đảnh lễ Ngài, đi vòng quanh Ngài ba lần theo đúng nghi thức và ra đi.

Về sau nàng từ trần, và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Tại đây, một Lâu đài dành cho nàng được làm bằng pha lê đỏ, và trước đó là một rừng Sàla hùng vĩ với mặt đất được rải cát vàng. Khi Thiên nữ bước ra khỏi Lâu đài và đi vào rừng Sàla, các cây hoa rạp mình xuống và rắc hoa trên thân nàng.

Tôn giả Mahà Moggallàna đến gần nàng như đã tả ở trên, và hỏi nàng:

1. Đỏ sẫm lầu cao trải cát vàng,

Kìa nàng Thiên nữ thật vinh quang,

Nàng đang thưởng thức đàn hòa tấu,

Năm thứ âm thanh tuyệt dịu dàng.

2. Nàng bước xuống lầu lộng lẫy kia

Làm bằng châu ngọc trải kim sa,

Vào rừng song thọ Sà-la ấy,

Diễm lệ muôn đời nở rộ hoa.

3. Dưới từng gốc đại thọ Sà-la,

Nàng đứng dừng chân, Thiên nữ kia,

Hùng vĩ cây nghiêng mình cúi rạp

Trước nàng, rải rắc cả muôn hoa.

4. Mùi hương của đại thọ Sà-la,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Chim chóc dập dìu bay mọi hướng,

Khác nào cây mạn-thù-sa-ka.

5. Nàng thở làn hương thanh tịnh thay,

Nàng nhìn vẻ đẹp quý cao này,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi nghe hỏi,

Hãy nói nghiệp gì tạo quả đây.

Khi được nghe Trưởng lão hỏi, nàng Thiên nữ ngâm các vần kệ đáp lời:

6. Thuở được làm người giữa thế nhân,

Con là nô lệ của nhà chồng,

Khi nhìn đức Phật đang an tọa,

Con rải Sa-la để cúng dâng.

7. Thời ấy tâm đầy đủ tín thành,

Con dâng lên với chính tay mình

Phật-đà một chiếc vòng hoa đẹp

Bằng đám Sà-la kết thật tinh.

8. Khi đã thực hành thiện nghiệp xong,

Nghiệp lành đức Phật tuyên dương,

Nay con thọ hưởng nhiều ân phước,

Vô bệnh, sô sầu, mãi lạc an.

Phẩm IV. Đỏ Sẫm - Chuyện thứ hai: Lâu Đài Sáng Chói

2. (40) Chuyện thứ hai

LÂU ĐÀI SÁNG CHÓI

(Pabhassara-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ràjagaha. Thời ấy ở Ràjagaha có một đệ tử cư sĩ đầy tín thành đối với Trưởng lão Mahà-Moggallàna. Một trong hai cô con gái vị này là một tín nữ có lòng thành kính đối với bậc Trưởng lão ấy.

Một hôm Tôn giả Mahà-Moggallàna đi khất thực trong thành Ràjagaha, đến tận nhà ấy. Cô gái thấy Tôn giả, lòng đầy hoan hỷ, bảo sửa soạn chỗ ngồi, và khi Tôn giả đã an tọa tại đó, nàng cúng dường một tràng hoa lài và đổ đầy mật mía vào bình bát của Trưởng lão. Tôn giả vẫn ngồi yên vì muốn nói lời tùy hỷ công đức. Cô gái tỏ ý rằng nàng không có thì giờ để nghe Tôn giả vì đang bận nhiều công việc nhà, và nói:

- Con sẽ xin nghe Pháp vào một ngày khác.

Rồi nàng cung kính đảnh lễ vị Trưởng lão và giã

từ, ngay hôm ấy nàng từ trần và tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Tôn giả Mahà Moggallàna đến gần nàng và hỏi nàng qua các vần kệ này:

1. Thiên nữ dung nhan đẹp rỡ ràng,

Xiêm y lấp lánh tỏa hào quang,

Tứ chi bóng loáng chiên-đàn phấn,

Vĩ đại thay thần lực của nàng,

Thiên nữ là ai đầy diễm lệ,

Thấy ta, nàng đảnh lễ nghiêm trang?

2. Sàng tọa cao sang dát bảo châu,

Sáng ngời nàng ngự ở trên lầu,

Hào quang tỏa chiếu như Thiên chủ

Trong Hỷ lạc Viên chẳng khác đâu.

3. Ngày trước nàng tu thiện hạnh nào,

Nghiệp gì, nàng hưởng quả trời cao,

Hỡi nàng Thiên nữ, khi nghe hỏi,

Hãy nói quả này bởi cớ sao?

Được Trưởng lão hỏi như vầy, nàng Thiên nữ giải thích qua các vần kệ:

4. Tôn giả đi xin vật cúng dường,

Con dâng mật mía với hoa tràng,

Đây là kết quả hành vi ấy,

Con hưởng thọ thiên giới lạc an.

5. Song con ân hận mãi trong tâm,

Vì đã trót gây việc lỗi lầm,

Tôn giả, con không nghe Chánh pháp,

Pháp Vương khéo giảng ở trên trần.

6. Vậy con xin chúc: “Phước phần ngài”.

Lân mẫn phần con, bất cứ ai

Khích lệ con vào trong đạo lý,

Pháp Vương khéo gỉảng ở trên đời.

7. Bất cứ ai đầy đủ tín tâm,

Tin vào đức Phật, Pháp, Tăng đoàn,

Đều hơn con hẳn về dung sắc,

Thọ mạng, hào quang, danh vọng vang,

Thiên chúng này hơn con các mặt

Hiển vinh thần lực đại huy hoàng.

Phẩm IV. Đỏ Sẫm - Chuyện thứ ba: Lâu Đài Trên Con Voi

3. (41) Chuyện thứ ba

LÂU ĐÀI TRÊN CON VOI

(Nàga-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn trú tại Ba-la-nại ở Isipatana (Trú xứ chư Tiên) trong Vườn Nai. Thời ấy một đệ tử tại gia, sống ở Ba-la-nại, là kẻ mộ đạo, đầy tín tâm, thực hành giới đức, nhờ người khác dệt một bộ y và giặt thật sạch để cúng dường đức Thế Tôn.

Bà đi đến đặt bộ y dưới chân Ngài và nói như vầy:

- Bạch Thế Tôn, mong đức Thế Tôn từ bi nhận bộ y này để con được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Đức Thế Tôn nhận bộ y và nhìn thấy các đức tính đầy đủ của bà, bèn thuyết pháp cho bà. Lúc kết thúc, bà đắc quả Dự Lưu, cung kính đảnh lễ Thế Tôn, đi quanh Ngài một vòng đúng nghi thức, rồi về nhà.

Chẳng bao lâu sau, bà từ trần và được tái sanh

vào cõi trời Ba mươi ba, và được Sakka Thiên chủ sủng ái, đặt danh hiệu Yasuttarà.

Do uy lực công đức của Thiên nữ này, một con voi cao quý xuất hiện được phủ trong tấm lưới bằng vàng: rồi một chiếc đình bằng bảo ngọc hiện ra trên lưng voi, bên trong có bảo tọa bằng ngọc trang hoàng lộng lẫy. Trong đôi ngà voi có hai hồ sen diễm lệ, rực rỡ với hoa sen, hoa súng, đồng thời hiện ra. Tại đó, trên các đài sen, các tiên nữ cầm năm loại nhạc cụ đàn ca múa hát.

Đức Thế Tôn, sau khi đã ở tại Ba-la-nại một thời gian như ý, liền khởi hành về phía Sàvatthi. Đến đó, Ngài trú trong Kỳ Viên. Bấy giờ Thiên nữ ấy suy ngẫm về cảnh cực lạc của nàng và duyên cớ việc kia, liền nhận thấy: “Việc này là do nhân duyên cúng dường bậc Đạo Sư”.

Lòng đầy hoan hỷ, tín thành và cung kính đối với Ngài, nàng phi hành qua không gian trên lưng bảo tượng huy hoàng của nàng khi đêm đã về khuya, rồi giáng hạ từ lưng voi, đến đảnh lễ đức Thế Tôn, vươn đôi tay ra chắp lại và đứng gần đó.

Tôn giả Vangìsa được sự đồng ý của Thế Tôn, bèn hỏi nàng như vầy:

1. Ngự trên thiên tượng thật huy hoàng,

Bao phủ toàn châu báu ngọc vàng,

Đại tượng oai hùng kim võng phủ,

Cân đai đẹp lộng lẫy muôn phần,

Hỡi nàng Thiên nữ đầy trân bảo,

Đã đến đây qua giữa cõi không.

2. Phía trên của mỗi chiếc ngà voi

Xuất hiện hồ sen nở đẹp tươi,

Trong tựa pha lê, làn nước mát,

Từng đoàn nữ nhạc bước ra ngoài

Giữa hồ sen khiến lòng mê mẩn,

Tiên chúng này đang múa tuyệt vời.

3. Hỡi nàng Thiên nữ đại huy hoàng,

Nàng đã đạt bao đại lực thần,

Công đức gì xưa nàng đã tạo,

Khi tái sanh làm một thế nhân?

Vì sao thần lực nàng ngời sáng,

Dung quang chiếu tỏa khắp mười phương?

Được vị Trưởng lão hỏi như vậy, Thiên nữ đáp lại qua các vần kệ này:

4. Khi đến Ba-la-nại thuở xưa,

Con dâng đức Phật bộ cà-sa,

Bái chân Ngài, kế con ngồi xuống,

Hoan hỷ chấp tay lễ Phật-đà.

5. Đức Phật màu da sáng tựa vàng,

Dạy con Khổ, Tập, ấy vô thường,

Niết-bàn, Khổ diệt là trường cửu,

Ngài dạy con dần biết đúng Đường.

6. Đời con ngắn ngủi vội lìa trần,

Từ đó mạng chung được hóa thân,

Uy danh ở giữa đoàn Thiên chúng

Tam thập tam thiên thật lẫy lừng,

Ái hậu Sak-ka cùng mỹ hiệu

Ya-sut-ta hiển hách mười phương.